Margarethe von Trotta, sinh năm 1942 tại Berlin, là một diễn viên và hiện nay là một đạo diễn và nhà văn nổi tiếng. Bà được miêu tả, có lẽ là hơi thiên vị, là một đạo diễn mà cam kết mang đến màn ảnh sự nhạy cảm của phụ nữ vượt trội hơn khả năng nghệ thuật của bà. "Rosenstrasse", bộ phim nhận được những đánh giá trái chiều và thậm chí là kỳ lạ (đánh giá của New York Times là một trong những bài phê bình tiêu cực nhất mà tôi từng đọc trên tờ báo đó) không phải là một bộ phim hoàn hảo. Đó là một bộ phim hay và là minh chứng cho sự đoàn kết hiếm có của những người Đức không có quyền lực, xuống đường phản đối chế độ phát xít diệt chủng.

Đồng biên kịch von Trotta sử dụng sự kiện thực tế ở Rosenstrasse trong bối cảnh một cô gái trẻ tìm kiếm thông tin về cuộc đời của mẹ mình khi còn là một đứa trẻ ở thủ đô Đức trong Thế chiến thứ hai.

Chồng của Ruth Weinstein (Jutta Lampe) đã qua đời và trong một sự thay đổi bất ngờ sang lối sống Do Thái chính thống mà trước đây bị bỏ qua, Ruth không chỉ "ngồi shivah" (lễ tang kéo dài một tuần của người Do Thái) mà còn tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của đức tin. Căn hộ của bà ở New York phản ánh sự giàu có mà người chồng quá cố đã vất vả kiếm được. Con gái bà, Hannah (Maria Schrader), sinh ra ở Mỹ, và anh trai của cô cảm thấy khó chịu trước việc mẹ áp dụng các thực hành Do Thái chính thống hạn chế, nhưng họ vẫn giúp đỡ. Mẹ của Hannah lạnh lùng từ chối sự hiện diện của Luis (Fedja van Huet), bạn trai không phải người Do Thái của cô. Một cuộc khủng hoảng gia đình có thể sẽ nổ ra khi Ruth cảnh báo rằng bà sẽ từ bỏ Hannah nếu cô không từ bỏ Luis. Hãy chờ xem.

Một người họ hàng đến để chia buồn và cũng cung cấp cho Hannah những manh mối về một bí ẩn thời chiến về tuổi thơ của mẹ cô. Hannah rất tò mò - cô hỏi mẹ mình nhưng bà kiên quyết từ chối thảo luận về phần đời đó. Điều này rất, rất thực tế. Tôi lớn lên với những người cha mẹ trốn thoát khỏi Đức phát xít đúng lúc và tôi biết nhiều đứa trẻ mà gia đình chúng, dù toàn bộ hay một phần, đã trốn thoát khỏi cuộc diệt chủng. Những ngày tháng đó không bao giờ được nhắc đến.

Vậy là Hannah, sau khi biết rằng một người phụ nữ Đức đạo đã cứu sống mẹ mình, đã đến Berlin hy vọng tìm thấy người cứu mạng vẫn còn sống. Nếu không, bộ phim này sẽ rất ngắn. Nhưng Ruth, giả vờ là một nhà sử học, đã tìm thấy Lena Fischer (Doris Schade), 90 tuổi, giờ đây là một góa phụ. Khi Lena kể câu chuyện của mình với niềm vui được phỏng vấn nhưng cũng bị xáo trộn bởi những ký ức bị dồn nén, các cảnh phim chuyển đổi khá liền mạch giữa Berlin thời chiến và thời hiện đại.

Lena trẻ tuổi năm 1943 (Katja Riemann) là một nghệ sĩ piano tài năng, kết hôn với một nghệ sĩ violin Do Thái, Fabian Fischer (Martin Feifel). Với sự trỗi dậy của chế độ phát xít, anh phải dùng "Israel" làm tên lót, giống như phụ nữ Do Thái phải thêm "Sarah" vào tên của họ (nhân tiện, tôi ước IMDb không liệt kê tên nhân vật Fabian với "Israel" giả tạo - nó chỉ củng cố tên được phát xít áp đặt như một dấu hiệu phân loại và hạ thấp).

Trong khi Đức trục xuất hầu hết dân số Do Thái đến các trại tập trung, những người kết hôn với người "Aryan" được miễn trừ. Trong một thời gian. Cho đến năm 1943, khi chế độ quyết định bắt cả họ (hầu hết là nam giới; một thiểu số là phụ nữ Do Thái kết hôn với người không phải Do Thái). Cuộc tập hợp được thể hiện ở đây với tất cả sự dữ dội đáng sợ của nó.

Lena trẻ tuổi cố gắng tìm chồng mình. Tất cả những gì cô và nhiều người phụ nữ khác biết là họ bị giam giữ trong một tòa nhà trên Rosenstrasse. Một nhóm phụ nữ lo lắng tụ tập, một số van xin giúp đỡ từ các sĩ quan Đức, những người từ chối và cũng lăng mạ họ ("Đồ điếm yêu Do Thái" là một trong những từ ngữ họ dùng). Như một cốt truyện phụ, Lena hơn hoặc kém nhận nuôi Ruth 8 tuổi, người đã trốn khi mẹ cô bị bắt (nhớ rằng Ruth hiện đang ngồi shiva ở Manhattan). Ruth trẻ tuổi do Svea Lohde thủ vai.

Thông qua những lời tuyên bố ngày càng giận dữ, các phụ nữ cuối cùng đã giành chiến thắng. Các nam giới, và một số phụ nữ, được thả ra. Như trong câu chuyện thực tế, phát xít đã nhượng bộ, một trong những trường hợp hiếm hoi, gần như chưa từng có, khi những kẻ điên rồ thừa nhận thất bại trong chương trình nghị sự sát nhân của họ (một trường hợp khác là chấm dứt chiến dịch thanh trừng nhằm loại bỏ những người bị bệnh tâm thần và tàn tật mãn tính khỏi Đế chế, nhưng đó lại là một câu chuyện khác).

Von Trotta xây dựng sự căng thẳng và câu chuyện của mỗi người phụ nữ là cả cá nhân và phổ quát. Hannah tiếp tục thúc giục Lena già, người dần dần, như chúng ta có thể thấy, bắt đầu nghi ngờ rằng cô không phải đối mặt với một nhà sử học thông thường mà là ai đó có nhu cầu tìm hiểu về cô gái mà cô đã cứu, đứa trẻ mà mẹ đã bị giết.

Những tương phản giữa Rosenstrasse năm 1943, một bối cảnh được dựng lại, và con đường ngày nay trong một Berlin nhộn nhịp, được xây dựng lại và thống nhất, cung cấp một yếu tố chủ đề thường xuyên. Berlin hiện đại mang di sản nhưng không phải là vết sẹo của một quá khứ quái vật. Von Trotta thể hiện điều đó rất tốt.

Các diễn viên chính đều ấn tượng. Chồng của Lena, mặc dù mạnh mẽ nhưng cũng được thể hiện là hoàn toàn bất lực trong cái bẫy giam cầm với viễn cảnh bị trục xuất rõ ràng (mà tất cả các nhân vật, kể cả cảnh sát và quân đội địa phương, đều hiểu là một chuyến đi một chiều đến nơi hủy diệt). Ruth già phải đối mặt với những con quỷ bị kìm nén trong cuộc sống hạnh phúc ở New York. Hannah rất thuyết phục với tư cách là một người phụ nữ trẻ mà sự qua đời của cha cô đã kích hoạt nhu cầu khám phá quá khứ gia đình. Những điều này xảy ra (mặc dù nhà phê bình của Times dường như không biết điều đó).

Bàn tay của von Trotta chắc chắn nhưng không hoàn hảo. Một cảnh với Goebbels tại một buổi tối thưởng thức đàn violin của Lena là không cần thiết và gây xao nhãng. Ý tưởng rằng cô có thể đã lên giường với bộ trưởng tuyên truyền, người sùng bái Hitler cuồng tín nhất ở cấp cao nhất, làm giảm giá trị thành tựu của những người vợ và người thân biểu tình. Hầu hết các sĩ quan Đức đều là những nhân vật được tuyển chọn từ trung tâm và được tạo hình theo trường phái Erich von Stroheim "sao chép và dán" của sự hung ác Teuton. Nhưng điều đó là hợp lý.

Câu chuyện Rosenstrasse đã là chủ đề của nhiều cuốn sách và bài viết, và một số người cho rằng đây là một trường hợp điển hình để lập luận rằng nhiều người Do Thái hơn có thể đã được cứu nếu nhiều người Đức hơn phản đối. Thật không may, lập luận đó là vô nghĩa. Những người phụ nữ Đức chiếm giữ Rosenstrasse là những người có lợi ích cá nhân sâu sắc và có thể hiểu được. Hầu hết người Đức nằm ở một đâu đó giữa sự thờ ơ và chủ nghĩa chống Do Thái hung hăng. ĐÓ là lý do tại sao cuộc phản đối Rosenstrasse gần như là duy nhất. Cho dù bạn chấp nhận hay bác bỏ luận điểm Goldenhagen rằng hầu hết người Đức là đồng lõa sẵn sàng của những kẻ giết người thực sự, bạn không thể phủ nhận rằng chủ nghĩa chống Do Thái bẩm sinh bùng nổ thành một chủng tộc hung hăng từ năm 1933 trở đi.

Lena già nói rằng những gì các phụ nữ đạt được là "một tia sáng" trong thời gian đen tối. Hầu hết nam giới và phụ nữ thoát khỏi chuyến đi gần như chết người đã sống sót qua chiến tranh. Vậy thì "một tia sáng" nó là và bộ phim của von Trotta là một ngọn hải đăng chiếu sáng cho thấy rằng một số người đã được cứu bởi lòng dũng cảm của những người phụ nữ bình thường và cho mỗi cuộc sống được cứu rỗi, luôn luôn có một dịp để ăn mừng. Và luôn sẽ như vậy.

9/10
Berlin-born in 1942 Margarethe von Trotta was an actress and now she is a very important director and writer. She has been described, perhaps even unfairly caricatured, as a director whose commitment to bringing a woman's sensibility to the screen outweighs her artistic strengths. "Rosenstrasse," which has garnered mixed and even strange reviews (the New York Times article was one of the most negatively aggressive reviews I've ever read in that paper) is not a perfect film. It is a fine movie and a testament to a rare coalescing of successful opposition to the genocidal Nazi regime by, of all peoples, generically powerless Germans demonstrating in a Berlin street.<br /><br />Co-writer von Trotta uses the actual Rosenstrasse incident in the context of a young woman's search for information about her mother's never disclosed life as a child in the German capital during World War II.<br /><br />The husband of Ruth Weinstein (Jutta Lampe) has died and in a surprising reversion to an orthodox Jewish lifestyle apparently hitherto in long abeyance, Ruth not only "sits shivah" (the Jews' week-long mourning ritual) but she insists on following the strict proscriptions of her faith. Her apartment in New York City reflects the affluence secured by her deceased spouse's labors. Her American-born daughter, Hannah (Maria Schrader) and her brother are a bit put-off by mom's assumption of restrictive orthodox Jewish practices but they pitch in. The mother coldly rejects the presence of Hannah's fiance, a non-Jew named Luis (Fedja van Huet). A domestic crisis might well erupt as Ruth warns that she'll disown Hannah if she doesn't give up doting, handsome Luis. Stay tuned.<br /><br />A cousin arrives to pay her respects and also drops clues to an interested Hannah about a wartime mystery about mom's childhood in Berlin. Hannah is intrigued - she queries her mom who resolutely refuses to discuss that part of her life. This is very, very realistic. I grew up with parents who fled Nazi Germany just in time and I knew many children whose families, in whole but usually in part, escaped the Holocaust. Those days were simply not discussed.<br /><br />So Hannah, having learned that a German gentile woman saved Ruth's life, traipses off to Berlin hoping to find the savior still breathing. Were she not, this would have been a very short film. But Ruth, pretending to be a historian, locates 90 year-old Lena Fischer (Doris Schade), now a widow. As the happy-to-be-interviewed but shaken up by repressed memories Lena tells her story, the scenes shift fairly seamlessly between present day Berlin and the war-time capital.<br /><br />The young Lena of 1943 (Katja Riemann) was a fine pianist married to a Jewish violinist, Fabian Fischer (Martin Feifel). With the advent of the Nazi regime he was required to use "Israel" as a middle name just as Jewish women had to add "Sarah" to their names(incidentally I wish IMDb had not given Fabian's name on its characters list with the false "Israel" included-it simply perpetuates a name applied by Nazis as a mark of classification and degradation).<br /><br />While Germany deported most of its Jewish population to concentration camps, those married to "Aryans" were exempted. For a time. Until 1943 when the regime decided to take them too (most were men; a minority were Jewish women married to non-Jews). The roundup is shown here in all its frightening intensity.<br /><br />The young Lena tries to locate her husband. All she and many other women know is that they're confined in a building on Rosenstrasse. The crowd of anxious women builds up, some piteously seeking help from German officers who predictably refuse aid and also verbally abuse them ("Jew-loving whore" being one appellation). As a subplot Lena more or less adopts eight-year-old Ruth who hid when her mother was seized (remember, Ruth is now sitting shiva in Manhattan). The child Ruth is fetchingly portrayed by Svea Lohde. <br /><br />Through increasingly angry protestations the women finally prevail. The men, and a handful of women, are released. As in the real story the Nazis gave in, one of the rare, almost unprecedented times when the madmen acknowledged defeat in their homicidal agenda (another was the termination of the euthanasia campaign to rid the Reich of mental defectives and chronic invalids but that's another story).<br /><br />Von Trotta builds up the tension and each woman's story is both personal and universal. Hannah continues to prod the aging Lena who slowly, one gathers, begins to suspect she's not dealing with an ordinary historian but rather someone with a need to learn about the girl she rescued, the child whose mother was murdered.<br /><br />The contrasts between Rosenstrasse of 1943, a set, and the street today in a bustling, rebuilt, unified Berlin provide a recurring thematic element. Today's Berlin bears the heritage but not the scars of a monstrous past. Von Trotta makes that point very well.<br /><br />The main actors are uniformly impressive. Lena's husband while strong is also shown as totally helpless in the snare of confinement with a likely outlook of deportation (which is shown to have been clearly understood by all characters - including the local police and military - as a one-way trip to oblivion). The older Ruth is catalytically forced to confront demons long suppressed in her happy New York life. Hannah is very believable as a young woman whose father's death triggers a need to discover her family's past. These things happen (although the Times's critic appears not to know that).<br /><br />Von Trotta's hand is sure but not perfect. A scene with Goebbels at a soiree enjoying Lena's violin playing is unnecessary and distractive. The suggestion that she may have gone to bed with the propaganda minister, the most fanatical top-level Hitler worshiper, to save her husband detracts from the wondrous accomplishment of the demonstrating spouses and relatives. Most of the German officers come from central casting and are molded by the Erich von Stroheim "copy and paste" school of Teutonic nastiness. But that's understandable.<br /><br />The Rosenstrasse story has been the subject of books and articles and some claim it's a paradigm case for arguing that many more Jews could have been saved had more Germans protested. Unfortunately that argument is nonsense. The German women who occupied Rosenstrasse were deeply and understandably self-interested. Most Germans were located on a line somewhere between passive and virulent anti-Semitism. THAT'S why the Rosenstrasse protest was virtually singular. Whether one buys or rejects the Goldenhagen thesis that most Germans were willing accomplices of the actual murderers it just can not be denied that pre-Nazi endemic anti-Semitism erupted into a virulent strain from 1933 on.<br /><br />The elderly Lena remarks that what was accomplished by the women was "a ray of light" in an evil time. Most of the men and women sprung from a near death trip survived the war. So "a ray of light" it was and von Trotta's movie is a beacon of illumination showing that some were saved by the courage of largely ordinary women and for every life saved an occasion for celebration exists. And always will.<br /><br />9/10