Những nghịch lý thời gian là cái bẫy của quỷ dành cho những bộ óc rảnh rỗi. Chúng thú vị để suy ngẫm theo kiểu "Nếu như?". Các nhà làm phim và tác giả đã khai thác chủ đề này nhiều lần trong vô số bộ phim và chương trình truyền hình như "Star Trek: First Contact", bộ ba phim "Back to the Future", "Bill and Ted's Excellent Adventure", "Groundhog Day" và "Window of Opportunity" trong phim "Stargate SG1". Truyện ngắn "All You Zombies" của Heinlein được viết từ hàng chục năm trước nhưng vẫn khiến những ai đọc lần đầu phải suy ngẫm.

Trong trường hợp của bộ phim tuyệt vời "12 Monkeys" của Terry Gilliam, thật khó để xác định những gì có thể là lỗi liên tục trong cốt truyện và những gì là những yếu tố nhằm khiến chúng ta phải suy nghĩ lại về nhận thức của mình về bộ phim. Việc xem đi xem lại bộ phim sẽ dẫn đến những kết luận khác nhau nếu chúng ta giữ một tâm trí cởi mở.

Một số người xem phim lần đầu có thể coi Cole, do Bruce Willis thủ vai, là một người bị tâm thần phân liệt. Hầu hết mọi người sẽ thấy Cole là một người bị xáo trộn bởi những trải nghiệm liên tục mà du hành thời gian mang lại, như Adams mô tả.

Khác với những câu chuyện du hành thời gian khác, "12 Monkeys" không rõ ràng về việc liệu lịch sử tương lai có thể thay đổi bằng cách thao túng các sự kiện trong quá khứ hay không. Cole nói với bác sĩ tâm lý Railly (Madeleine Stowe) rằng thời gian không thể thay đổi, nhưng một cuộc điện thoại anh ta gọi từ sân bay lại bị các nhà khoa học nghe lén sau khi anh ta được gửi trở lại năm 1996 trong dòng thời gian cá nhân của mình.

Ngay cả điều này cũng có thể được hiểu là một sự kiện phải xảy ra trong một vũ trụ dòng thời gian duy nhất để đảm bảo rằng dòng thời gian không bị thay đổi... Cole phải chết trước mặt bản thân mình khi còn trẻ để định mệnh được thực hiện. Nếu vậy, thời gian giống như một chất lỏng, nó luôn tìm ra mức độ hoặc con đường của riêng mình bất chấp những lực bên ngoài tác động lên nó. Việc suy ngẫm quá nhiều về vấn đề này sẽ khiến đầu óc bạn choáng ngợp.

Nếu bạn có thể thay đổi các sự kiện trong tương lai và điều đó ảnh hưởng đến hành động của những người có quyền lực gửi người trở về quá khứ, như chúng ta thấy trên máy bay ở cuối phim, điều đó có nghĩa là tương lai có thể thay đổi bằng cách thao túng các sự kiện trong quá khứ... hay không? Bộ phim có lẽ đã dẫn đến nhiều cuộc cãi vã say sưa trong những quán bar được lui tới bởi các nhà vật lý và toán học.
Time paradoxes are the devil's snare for underemployed minds. They're fun to consider in a 'what if?' sort of way. Film makers and authors have dealt with this time and again in a host of films and television including 'Star Trek: First Contact', the 'Back to the Future' trilogy, 'Bill and Ted's Excellent Adventure', 'Groundhog Day' and the Stargate SG1 homage, 'Window of Opportunity'. Heinlein's 'All You Zombies' was written decades ago and yet it will still spin out people reading that short story for the first time.<br /><br />In the case of Terry Gilliam's excellent film, '12 Monkeys', it's hard to establish what may be continuity problems versus plot elements intended to make us re-think our conception of the film. Repeated viewings will drive us to different conclusions if we retain an open mind.<br /><br />Some, seeing the film for the first time, will regard Cole, played by Bruce Willis, as a schizophrenic. Most will see Cole as a man disturbed by what Adams describes as 'the continual wrenching of experience' visited upon him by time travel.<br /><br />Unlike other time travel stories, '12 Monkeys' is unclear as to whether future history can be changed by manipulating events in the past. Cole tells his psychiatrist, Railly (Madeleine Stowe), that time cannot be changed, but a phone call he makes from the airport is intercepted by scientists AFTER he has been sent back to 1996, in his own personal time-line.<br /><br />Even this could be construed as an event that had to happen in a single time-line universe, in order to ensure that the time-line is not altered...Cole has to die before the eyes of his younger self for fate to be realized. If that's the case, time is like a fluid, it always finds its own level or path, irrespective of the external forces working on it. It boggles the mind to dwell on this sort of thing too much.<br /><br />If you can change future events that then guide the actions of those with the power to send people back in time, as we see on board the plane at the end of the film, then that means the future CAN be changed by manipulating past events...or does it? The film has probably led to plenty of drunken brawls at bars frequented by physicists and mathematicians