"La Maman et la putain" là bộ phim đẹp nhất từ trước đến nay. Và điều lay động nhất trong phim có lẽ là mối quan hệ giữa thực tại và nghệ thuật mà phim đề cập đến, được lấy cảm hứng trực tiếp từ "A la Recherche du temps perdu" của Proust. 

Thực tế, "La Maman et la putain" và "In search of lost time" kể như là một câu chuyện: đó là câu chuyện về sự thất bại của tình yêu, lặp đi lặp lại vô tận. Tên của người phụ nữ đầu tiên luôn là Gilberte, và người phụ nữ thứ hai xuất hiện như là một hình ảnh bóp méo và biến dạng của Gilberte: Veronika giống như một " Gilberte điếm", đẹp như đêm tối, trong khi Gilberte thì trong trắng và "đẹp như ban ngày". Sau khi tình yêu đầu tiên tan vỡ, một tình yêu thứ hai bắt đầu, nhưng nó giống như đã bị định mệnh từ tình yêu đầu tiên vậy. Veronika thay thế vị trí của Gilberte trong cuộc đời của Alexandre và trong phim. Cô ấy dần dần lấn át Gilberte, trước là thỉnh thoảng, sau là hoàn toàn. Điều này cho thấy đó là câu chuyện buồn giống nhau lặp đi lặp lại, cùng một người phụ nữ "không chung thủy", như Alexandre nói, xuất hiện vô tận - và sự không chung thủy là điều quan trọng nhất trong tình yêu theo Proust, điều đó khiến tình yêu tồn tại, nhưng cũng nhấn mạnh vào những ảo tưởng của nó.

Nghệ thuật là điều khiến cho sự chuyển tiếp từ điều bên ngoài - ảo tưởng của tình yêu - đến điều bên trong, đó là sự thật, và là sự học hỏi về sự thật đó. Ví dụ, khi Veronika nhận thấy cách Alexandre dọn giường kỳ lạ, anh ta trả lời rằng anh ta thấy nó trong một bộ phim, và sau đó, một bộ phim, "đó là để học cách sống, cách dọn giường". Alexander muốn sống như anh ta đang ở trong một bộ phim, anh ta muốn cuộc đời mình là nghệ thuật.

Quan niệm về nghệ thuật này xuất phát từ Proust, người mà Eustache cùng chia sẻ sự phản đối đối với "nghệ thuật chính trị" và chủ nghĩa hiện thực trong nghệ thuật. "La Maman et la putain" chống lại quan niệm về nghệ thuật "chủ yếu là chính trị" - hãy xem ví dụ như bài phê bình mang tính châm biếm của Alexandre về một bộ phim chính trị. Như Proust nói: "Nghệ thuật không quan tâm đến tất cả những tuyên bố đó, và chỉ tồn tại trong sự im lặng." Trước hết, nghệ thuật là sự tự sự. Và đó cũng là lý do tại sao chủ nghĩa hiện thực hoặc tự nhiên bị bác bỏ: nghệ thuật cần phải biến đổi thực tại để tồn tại. Proust viết: "Tôi khám phá ra ảo tưởng của chủ nghĩa hiện thực, đó là một lời nói dối". Đó là lý do tại sao "La Maman et la putain" không che giấu sự nhân tạo của nó, được nhấn mạnh bởi cách các diễn viên "nói" lời thoại của họ: "càng giống như thể bạn đang diễn kịch, bạn càng đạt đến đỉnh cao", Eustache nói.

Eustache và Proust đều cùng chia sẻ quan niệm rằng nghệ sĩ là một "người dịch" của sự thật nội tâm. Tuy nhiên, Alexandre đã thất bại ở nơi mà Eustache thành công. "La Maman et la putain" cho chúng ta thấy sự thất bại của một nhân vật trong việc trở thành chính mình. Bạn có thể cảm nhận được bi kịch khi bạn xem tiếp bộ phim, nó trở nên buồn hơn. Bạn có thể thấy điều đó trên khuôn mặt của Alexandre, người trông giống như một xác sống hơn bao giờ hết. Bạn có thể thấy điều đó từ việc các cảnh phim trở nên dài hơn, và rằng sau một thời gian, không có gì xảy ra ở bên ngoài. Cuối bộ phim, khi bạn thấy Alexandre viết lách, và Veronika hỏi liệu anh ta có đang viết về cuộc đời mình không, bạn có thể đoán rằng anh ta không làm vậy, rằng ngay cả văn học cũng thất bại. Kết thúc bộ phim cho thấy sự chết tượng trưng của Alexander, người bị đè nén bởi sự nặng nề của thực tại. Và trong căn phòng y tá nhỏ bé đó, Alexandre trông giống Albertine hơn là Marcel.

Để giải thích cho sự thất bại này, chúng ta có thể nói rằng Alexandre là một độc giả của Balzac. Trong "Forme et signification", Jean Rousset giải thích rằng, trong tác phẩm của Proust, những người đọc Balzac, là Swann và Charlus, không thể tạo ra bất cứ sự sáng tạo nghệ thuật nào, bởi họ bị mắc kẹt trong thực tại, mà họ nhầm lẫn với nghệ thuật. Họ nhìn thấy thực tại trong nghệ thuật và "không nhận ra những biến đổi vốn tồn tại giữa cuộc đời của một nghệ sĩ và tác phẩm của ông, giữa thực tại và nghệ thuật". Và đó chính xác là Alexandre. Anh ta tuyên bố, ví dụ, rằng anh ta "yêu một người phụ nữ vì những lý do song song, vì cô ấy từng đóng trong một bộ phim của Bresson, ví dụ". Anh ta giống như Swann, người yêu Odette vì cô ấy trông giống như một người phụ nữ trong tranh Botticelli.

"Cuộc sống có lẽ không phải là thiên chức của tôi". Suy nghĩ này thực ra là của Eustache, người đã tự tử, mặc dù nó được nói bởi Alexandre. Tuy nhiên, có một sự khác biệt giữa Alexandre và Eustache: nếu Eustache là Alexandre hoàn toàn, thì Alexandre giống như một hình ảnh phản chiếu không có nghệ thuật, một hình ảnh đáng sợ của nghệ sĩ, điều đó thể hiện những nỗi sợ hãi của anh ta.

Khi theo đuổi Veronika đến cuối bộ phim, Alexandre bị kết án với những ảo tưởng. Cái chết nhắc nhở tôi về những khung hình cuối cùng của bộ phim, trên khuôn mặt của Jean-Pierre Léaud cũng như trong những nụ hôn vô tận của Veronika. Hoặc có lẽ đó là địa ngục mô tả kết thúc, giống như trong "Huit-Clot" của Sartre, và tuyệt đối không giống như sự giải phóng cuối cùng trong "Le Temps retrouvé". Nếu Eustache đã đọc Proust, Alexandre sẽ không bao giờ có thể hoàn thành cuốn sách, luôn bị quấy rầy bởi cuộc sống và Veronika khi anh ta cố gắng đọc nó ở căn hộ của mình hoặc trong quán cà phê. "La Maman et la Putain" giống như một hình ảnh phản chiếu ngược của "In search of lost times", cho thấy Alexander không trở thành một nghệ sĩ, trong khi "A la Recherche du temps perdu" kể về việc Marcel trở thành một nhà văn (Genette).

Nếu, như Baudelaire nói, một nghệ sĩ kể "sự thật dưới ánh sáng của giấc mơ của anh ta", thì Eustache kể cho chúng ta nghe cơn ác mộng của anh ta trong "La Maman et la putain".
"La Maman et la putain" is the beautifulest film of all time. And what's most moving about it may be the relation between reality and art the movie deals with, which is directly inspired by Proust's "A la Recherche du temps perdu".<br /><br />Indeed, "La Maman et la putain" and "In search of lost time" apparently tell the same story : the one of the failure of love, which repeats itself endlessly. The first woman's name is always Gilberte, and the second woman appears like a twisted and deformed double of Gilberte : Veronika is like a "whore Gilberte", beautiful like the night, whereas Gilberte was pure, and "beautiful like the day". After the failure of the first love, a second love begins, but this one is like already doomed by the first one. Veronika takes the place of Gilberte, in Alexandre's life and in the movie. She progressively eclipses her, first by time to time, Gilberte's still coming when Alexandre waits for Veronika,then totally. That shows it's the same sad story repeating itself, the same "unfaithful woman", like Alexandre says, who appears endlessly - and unfaithful is for Proust the higher point in love, which makes it exist, but which also underlines its illusions.<br /><br />Art is what causes the passage between what's outside - the illusion of love - to what's inside, which is the truth, and is a learning of this truth. For instance, when Veronika notices the strange way Alexandre makes is bed, he answers that he saw it in a movie, and then, that a movie, "it's made for that, to learn how to live, how to make a bed". Alexander wants to live like he was in a film, he wants his life to be art. <br /><br />This conception of art comes from Proust, with whom Eustache shares the same rejection of "political art" and realism in art. "La Maman et la putain" fights against a conception of art "principaly political" - see for example the ironical review of a political movie by Alexandre. Like Proust says : "Art doesn't care for all this proclamations, and only exists in silence." First of all, art is introspection. And that also why realism or naturalism is rejected : art needs to transform reality to exist. Proust writes : "I discover the illusion of realism, which is a lie". That's why "La Maman et la putain" doesn't hide its artificiality, underlines by the way the actors "say" their text : "the more you seem artificial, the higher you go", said Eustache.<br /><br />Eustache and Proust both share this idea that the artist is a "translater" of a inner truth. But, Alexandre failed where Eustache succeed. "La Maman et la putain" tells us the failure of a character to be what he truly is. You can sens the tragedy arise when you go further in the movie, which becomes saddest. You can see it in the face of Alexandre, who looks more and more like a living-dead. You can see it by the fact that the scenes become longer, and that after a while, nothing happens outside. At the end of the movie, when you see Alexandre writing, and Veronika asking if he's writing his life,you can guess that he's not, that even literature failed. The end of the movie shows the symbolic death of Alexander, who is smashes by the heaviness of reality. And in this tiny nurse's room, Alexandre looks more like Albertine than Marcel.<br /><br />To explain this failure, we can say that Alexandre is a Balzac's reader. In "Forme et signification", Jean Rousset explains that, in Proust's, the readers of Balzac, who are Swann and Charlus, are unable of any artistic creation, because they're stuck in reality, which they mistake with art. They see reality in art and "are not aware of the transformations that necessarily exist between the life of an artist and his work, between reality and art". And that's exactly Alexandre. He claims for instance that he "loves a woman for parallel reasons, because she played in a Bresson's for example". He's like Swann, who falls in love with Odette because she looks like a Botticelli's woman.<br /><br />"Life is perhaps not my vocation". This thought is indeed by Eustache, who committed suicide, even if it's said by Alexandre. Nevertheless, there is a difference between Alexandre and Eustache : if Eustache is absolutely Alexandre, Alexandre is like a double without art, a horrible vision of the artist, which crystallizes his fears.<br /><br />By fallowing Veronika at the end of the movie, Alexandre is condemned to illusions. It's death that remind me the last frames of the movie, in the face of Jean-Pierre Léaud as well as in the endless pucking of Veronika. Or maybe it is already hell that describes the end, like in Sarte's "Huit-Clot", and absolutely not like in the final liberation of "Le Temps retrouvé". If Eustache had read Proust, Alexandre could never have finish the book , always perturbed by life and Veronika when he tries to read it at his apartment or in the cafés. "La Maman et la Putain" is like a inverse double of "In search of lost times", which tells how Alexander doesn't become an artist, whereas "A la Recherche du temps perdu" tells how Marcel becomes a writer (Genette).<br /><br />If, like Baudelaire says, an artiste tells "reality at the light of his dream", it is his nightmare that Eustache tells us in "La Maman et la putain".