Paul Verhoeven có một trong những tác phẩm lạ lùng nhất của bất kỳ đạo diễn nổi tiếng nào: ông bắt đầu làm phim nghệ thuật tại quê hương Hà Lan trước khi chuyển đến Hollywood và bắt đầu làm những bộ phim thể loại mang tính phá cách, thường được đám đông xem như những bộ phim giải trí thuần túy. "The Fourth Man" (Người Đàn Ông Thứ Tư) năm 1983 là bộ phim cuối cùng ông thực hiện trước khi chuyển đến Mỹ và dường như là một bộ phim chuyển tiếp đối với ông.

Từ những phút đầu tiên của "The Fourth Man", đã rõ ràng rằng bộ phim sẽ được kể từ góc nhìn của Gerard, một tác giả nổi tiếng nhưng nghèo khó. Trong một sự tôn vinh dường như dành cho bộ phim cùng tên năm 1949 của Carol Reed, "The Third Man" (Người Đàn Ông Thứ Ba), bộ phim bắt đầu với một tác giả thực hiện chuyến đi để nói chuyện với một nhóm người yêu thích văn học. Tuy nhiên, những điểm tương đồng chỉ dừng lại ở đó, vì Gerard không gặp phải bất kỳ rắc rối nào đáng kể trước khi đến hội trường và bài diễn văn của ông diễn ra khá suôn sẻ. Mặc dù hoàn thành nhiệm vụ này một cách tương đối dễ dàng, chúng ta biết rằng tác giả này có những suy nghĩ không bình thường khi ông có những tưởng tượng về việc giết người bạn cùng phòng trước khi rời khỏi nhà, và cũng có một tưởng tượng siêu thực liên quan đến một khách sạn được quảng cáo và một quả cầu mắt lồi ra từ lỗ khóa cửa. Sự khó phân biệt giữa tưởng tượng và thực tế của ông càng trở nên rõ ràng hơn khi một câu chuyện mà ông kể bị phơi bày là không đúng sự thật và ông thừa nhận rằng mình "nói dối sự thật đến nỗi không biết liệu điều gì đã xảy ra hay chưa".

"The Fourth Man" tràn ngập những tưởng tượng và giấc mơ siêu thực, khiến chúng trở nên đáng sợ bởi chúng liên quan chặt chẽ đến những sự kiện đã xảy ra và đôi khi là những sự kiện chưa xảy ra. Sự kết hợp giữa hiệu quả của những phân cảnh không thực và phong cách chỉnh sửa cẩn thận của Verhoeven đã tạo nên một bầu không khí đặc biệt cho bộ phim này, khiến nó trở thành một tác phẩm điện ảnh độc đáo và thỏa mãn.

"The Fourth Man" là một bộ phim kinh dị đưa người xem vào tâm trí của nhân vật chính trong khi vẫn giữ được một mức độ mơ hồ nhất định: rõ ràng là Gerard đang gặp nguy hiểm, nhưng cũng có thể đó chỉ là sự "nói dối sự thật" của ông. Phim cũng chứa đựng nhiều biểu tượng trực quan tinh tế và không tinh tế, góp phần tạo nên trải nghiệm điện ảnh độc đáo và thỏa mãn.
Paul Verhoeven has one of the strangest oeuvres of any major director: he started off making art-house films in his native Netherlands before moving to Hollywood where he began making subversive genre pieces which are often seen as mere entertainments by the mainstream crowd. 1983's The Fourth Man was the last film he made before moving to the U.S. and it seems to have been a transitional film for him.<br /><br />From the beginning of The Fourth Man it's clear that the film will be seen from the perspective of the famous albeit impoverished author Gerard. In a seeming homage to Carol Reed's similarly titled 1949 film The Third Man the film begins with an author making a trip to speak to a crowd of literature enthusiasts. The similarities end there, however, as Gerard runs into no major complications before arriving at the auditorium and the speech itself goes fairly smoothly. In spite of the relative ease with which he completes this function we know that the author is somewhat troubled as he has realistic fantasies about murdering his roommate before leaving his house and he also has a surreal fantasy involving a hotel he sees advertised and a detached eyeball growing out of a door's peephole. That he sometimes has trouble keeping his fantasies separate from reality is made all the more clear when an anecdote he tells is exposed as untrue and he admits that he "lie{s} the truth until {he} no longer knows whether something did or didn't happen." <br /><br />The Fourth Man is full of surreal fantasies and dreams which are made all the more disturbing because it's very easy to see how they relate to events which we have seen occur and because they sometimes foreshadow events which haven't occurred yet. Between the effectiveness of the unreal sequences and Verhoeven's careful editing style this ends up being the most atmospheric film this side of Don't Look Now and like that film this one is full of ambiguity. Unlike that film The Fourth Man is also perversely funny as Gerard's deeply held Catholic beliefs seep into every aspect of his life including sexuality. He naturally associates a female hair stylist he knows intimately with the Biblical Delilah though he fears she'll remove an even more important symbol of masculinity with her scissors. In an erotic fantasy sequence that would make Luis Buñuel blush he substitutes a man he's attracted to for a life size statue of Christ on the cross.<br /><br />The Fourth Man is a horror film which manages to bring the viewer into the mind of the protagonist while still maintaining a certain ambiguity: it certainly seems as if Gerard is in danger but it may just be more of his "lying the truth." The film is also full of both subtle and not so subtle visual symbolism which helps make it a unique and satisfying cinematic experience.