CitizenX (1995) là câu trả lời của thế giới đang phát triển cho bộ phim "Silence of the Lambs". Trong khi "Silence" làm xáo trộn tâm trí chúng ta, "Citizen" lại khiến chúng ta kiệt sức và buồn bã. Việc kịch bản hóa vụ án Chikatilo được chuyển thể khá tốt, nhờ vào tình bạn mang phong cách phương Tây giữa hai thám tử ở Rostov, những người trở thành những người bạn ngang hàng.

"CitizenX" cũng có thể tranh luận chống lại án tử hình tốt hơn nhiều so với "The Life of David Gayle" (2002) của Kevin Spacey.

Con người là những động vật có vú Machiavellian, bên dưới là bộ não limbic (tư duy giống thằn lằn). Tại sao hai đứa trẻ, những người biết rõ điều đúng sai, lại ném đá đến chết một đứa trẻ mà chúng bắt cóc? Tại sao những người phụ nữ hiếu máu lại hét lên "li-lilililililii" khi chứng kiến những hành động khủng bố TỦI? Thuật ngữ của tôi cho điều này là "sự thống trị của limbic", bản năng giống thằn lằn muốn thống trị kẻ "thù địch". Nếu bạn có những từ "kẻ thù" hoặc "trả thù" trong từ vựng của mình, bạn rất có khả năng bị "sự thống trị của limbic" chi phối.

Trong những năm 1980, sau khi bị tàn phá bởi Thế chiến II, tại Rostov (nằm ở cửa sông Don gần Biển Đen), không có gì có thể kìm nén được sự thôi thúc "sự thống trị của limbic" của Andrei Chikatilo, khiến anh ta vượt qua những lớp vỏ văn minh của mình. Những nạn nhân dễ dàng của Chikatilo (Jeffrey DeMunn) là những người nghèo, thường là trẻ em, những người đi tàu liên thành phố chỉ vì niềm vui, vì họ không có tiền để làm điều gì khác.

"CitizenX" nhắc nhở chúng ta rằng sự phủ nhận của một nền quan liêu Xô Viết hoành hành đã cướp đi sinh mạng của 52 "con cừu" như vậy. Kẻ giết người hàng loạt ở Rostov lang thang tự do trong gần 7 năm sau khi cảnh sát bắt giữ và thả anh ta.

Việc chính trị hóa việc phòng chống tội phạm gây hại cho lực lượng cảnh sát trên khắp thế giới. Mặc dù việc thực thi pháp luật thường xuyên phải đối mặt với tham nhũng trên toàn thế giới, nhưng ở phương Tây, việc các chính trị gia giành phiếu bầu có thể tạo ra những cuộc cạnh tranh liên cơ quan mãn tính, cản trở sự phối hợp trong việc phòng chống tội phạm. Tuy nhiên, ở Liên bang Xô Viết trong "CitizenX", Bộ phận Kẻ Giết người của Viktor Burakov (Stephen Rea) phải đối mặt với một nền quan liêu áp bức.

Geoffrey DeMunn vào vai Chikatilo, một người bị rối loạn tâm lý tình dục, với sự tự tin nhưng khiêm tốn - đến mức gần như bị che khuất. Trong cuộc sống thực, Chikatilo cũng có kinh nghiệm suốt đời trong việc hòa nhập và trốn tránh bị bắt giữ.

Mặt khác, người truy đuổi anh ta lại nổi bật như một con chim lạ, hay có những hành động ngây thơ, thiếu suy nghĩ. Có lẽ là do thiết kế, Stephen Rea đã có một màn trình diễn rất lạ lẫm trong vai Burakov, trưởng phòng pháp y. Ngôn ngữ Nga của Rea khó có thể hiểu được, và nhân vật của anh ta là một người đàn ông nghiêm nghị và ủ rũ, mâu thuẫn với mọi người xung quanh.

Vì vậy, Donald Sutherland là người tỏa sáng trong bộ phim. Sutherland vào vai Đại tá Fetisov, sếp của Burakov, và ban đầu là người ủng hộ duy nhất của anh ta, là một người lính cảnh sát quá kiềm chế và kiên nhẫn, sự khiêm nhường của anh ta là bằng chứng cho những năm tháng phải đối mặt với những âm mưu quan liêu. Sự thức tỉnh của anh ta với tư cách là một người cảnh sát logic nhưng vẫn đam mê trở thành điểm nhấn lý tưởng của bộ phim.

Joss Ackland một lần nữa vào vai một quan chức tàn bạo, Thư ký Bondarchuk của Bộ Tuyên truyền Cộng sản, người giám sát cuộc điều tra. Tự nhiên, anh ta đã ngăn cản việc bắt giữ nghi phạm có khả năng nhất, một người Cộng sản, vào năm 1984, một người đàn ông mang theo dây thừng và dao trong túi, được cho là đang trên đường về nhà: Andrei Chikatilo.

Không lâu sau, anh ta thay thế Burakov bằng một quan chức khác từ Moscow, thám tử Gorbunov (John Wood), và nhấn mạnh rằng cuộc điều tra nên tập trung vào "những người đồng tính đã biết". Cảnh hài hước nhất trong bộ phim buồn này xuất hiện trong quá trình quấy rối có hệ thống của Bondarchuk và Gorbunov: một cảnh sát ngớ ngẩn báo cáo, "Như tôi đã nghi ngờ, đồng chí, đó là tội giao cấu. Tôi đã vẽ một số hình ảnh" - và tiếng cười vang lên.

Năm năm sau khi những xác chết bắt đầu chất đống, vào năm 1987, cảnh sát cuối cùng cũng cố gắng tìm kiếm hồ sơ tội phạm. Bác sĩ tâm thần Xô Viết duy nhất hợp tác là Tiến sĩ Aleksandr Bukhanovsky (Max Von Sydow), người đặt tên cho nghi phạm là "CitizenX". Sau này, ông cũng nhận xét với Fetisov và Burakov rằng "cùng nhau, các anh tạo nên một con người tuyệt vời". Chúng tôi đồng ý.

Tempo kéo dài, trải dài qua một thập kỷ, phản ánh sự trì trệ tổ chức của thời kỳ Glasnost - "mở cửa" - không hề tồn tại. Sự đối lập với Perestroika - "cải tổ" - không thể lớn hơn đối với vụ án này. Mặc dù Chikatilo vẫn rình rập ở các ga tàu, nhưng các kế hoạch của cảnh sát sắp mang lại kết quả.

Vào năm 1990, Đại tá Fetisov được thăng chức nhanh chóng lên cấp Tướng. Kẻ thù của anh ta, Bondarchuk, biến mất khỏi cuộc chơi, cho phép cuộc điều tra cuối cùng có thể tiến hành mà không bị can thiệp chính trị. Nhân viên, phương tiện truyền thông, quảng cáo - đột nhiên tất cả đều có sẵn. Chỉ trong một đêm gọi điện thoại, Fetisov đã giúp trưởng phòng pháp y bị trầm cảm của mình có thể tiếp cận Lực lượng Đặc nhiệm Giết người Hàng loạt của FBI tại Quantico, nơi Fetisov phát hiện ra rằng nhân viên thường xuyên được luân chuyển khỏi các vụ án giết người hàng loạt để ngăn chặn thiệt hại tâm lý đối với các điều tra viên.

Fetisov chia sẻ với Burakov, người vừa được thăng chức lên cấp Đại tá, về tất cả những thay đổi này trong một cuộc trò chuyện tràn ngập những lời thú tội, trở thành cảnh đỉnh cao của bộ phim. Lời xin lỗi của Fetisov là lời xin lỗi chân thành nhất mà tôi từng thấy trong phim: "Thưa ngài, tôi xin gửi đến ngài và phu nhân lời xin lỗi chân thành nhất của tôi. Tôi hy vọng rằng ngài có thể tha thứ cho sự thiếu hiểu biết của tôi", anh ta thì thầm gần như là thì thầm.

"CitizenX" là một bộ phim của HBO với chất lượng cao nhất. Không chỉ bối cảnh bên ngoài trông thật ảm đạm (được quay hoàn toàn ở những khu vực xuống cấp nhất của thành phố Budapest tuyệt đẹp), mà bản nhạc của Randy Edelman còn mang lại một trải nghiệm áp đảo - và thường là sự nghỉ ngơi duy nhất trước sự tàn bạo ảm đạm. Những người nói tiếng Hungary sẽ nhận ra nhiều giọng Nga và tín dụng.

Những vụ giết người thực sự của Chikatilo được miêu tả là những hành vi ảm đạm, lệch lạc do những khiếm khuyết nhân cách và sự thiếu hiểu biết trong một thế giới cũng ảm đạm không kém. Điều này khiến những vụ giết người không hoàn toàn không phù hợp - nhưng tất nhiên chúng là không phù hợp. Như Tổng thống Kennedy đã nhắc nhở chúng ta, "chúng ta đều trân trọng tương lai của con cái chúng ta".

"CitizenX" truyền tải hoàn hảo rằng việc giết người còn man rợ và đồi trụy hơn nhiều so với bất kỳ tưởng tượng trả thù nào. Những kẻ hiếp dâm hàng loạt hiếp dâm để thống trị; những kẻ giết người hàng loạt giết người để thống trị. Một số binh lính cũng làm như vậy. Những "người thống trị limbic" như vậy làm cho con người trở nên nghèo nàn.

CẢNH BÁO - BÍ MẬT: ----------------------------------------------- Andrei Chikatilo thực sự là kẻ giết người hàng loạt nổi tiếng nhất thế giới. Anh ta bị kết án và bị hành quyết vào năm 1992 theo cách thực hiện án tử hình của Liên bang Xô Viết: một phát súng vào sau đầu. Ngây thơ như vậy, những phương pháp này phá hủy mọi khả năng nghiên cứu một bộ não lệch lạc sau khi chết.

Kết luận:------------------------------------------------------------ Kết quả tốt nhất luôn là ngăn ngừa những vụ giết người, chứ không phải truy tố chúng. Việc hành quyết chỉ đảm bảo rằng xã hội thất bại trong việc học hỏi từ thực tế phức tạp của cái chết của nạn nhân khi chúng ta loại bỏ ngay cả bằng chứng ngụ ý về CÁCH/LÝ DO họ chết. Những kẻ giết người cũng không học được sự hối tiếc nếu họ đã chết.

Trả thù không thể hồi sinh cho nạn nhân. Việc kêu gọi máu của kẻ giết người chỉ là một hình thức thống trị ngược lại - khi đã quá muộn.

Trả thù thay mặt cho những người đang đau buồn không phải là công lý cho người đã khuất - đó chỉ là sự an ủi cho những người còn sống. (Đánh giá: 10/10)
CitizenX(1995) is the developing world's answer to Silence of the Lambs. Where `Silence' terrorized our peace of mind, `Citizen' exhausts and saddens us instead. This dramatization of the Chikatilo case translates rather well, thanks to a Westernized friendship between two Rostov cops who become equals.<br /><br />CitizenX may also argue against(!) the death penalty far better than Kevin Spacey's The Life of David Gayle(2002).<br /><br />Humans are Machiavellian mammals, under which lie limbic brains (lizard-logic). Why did two kids, who knew better, stone to death a toddler they kidnapped? Why do bloodthirsty women yell `li-lilililililii' at acts of OBSCENE terrorism? -My own term for this is `limbic domination', the lizard-logic urge to dominate an `enemy'. If you have the words `enemy'/`vengeance' in your vocabulary, you're easily capable of `limbic domination'.<br /><br />In WWII-devastated 1980s Rostov (located at the mouth of the Don river near the Black Sea), nothing suppressed Andrei Chikatilo's urge for `limbic domination' from overpowering his layers of civilization. Chikatilo(Jeffrey DeMunn)'s easy victims were paupers, usually children, who rode the interurban train for fun, since they couldn't afford anything else.<br /><br />CitizenX reminds us that the denials of a rampant Soviet bureaucracy cost the lives of 52 such `lambs'. Rostov's serial killer roamed free for almost 7 years AFTER the police arrested and let him go.<br /><br />The politicization of crimefighting is harmful to police forces everywhere. Although policing routinely suffers from corruption all over the world, in the west, vote-grabbing by politicians can set up chronic inter-agency rivalries, stymieing a more coordinated response to crime. In the Soviet Union of CitizenX, however, Viktor Burakov(Stephen Rea)'s Killer Department was suffering from a repressive bureaucracy.<br /><br />Geoffrey DeMunn plays the psychosexually inadequate Chikatilo with faultless but understated authority--to the point of complete obscurity. In real life, too, Chikatilo had a lifetime's experience blending in and evading capture.<br /><br />His pursuer, on the other hand, sticks out as a strange bird, given to unheralded, naive outbursts. Perhaps by design, Stephen Rea gives a very strange performance as forensics chief Burakov. Rea's Russian accent is impenetrable; and his Burakov is humourless and sullen, at odds with everyone.<br /><br />So it's Donald Sutherland who walks away with the picture. Sutherland's Col.Fetisov, Burakov's boss, and at first his only supporter, is an overly restrained, patient Militiaman whose dignified carriage bears testimony to decades of bureaucratic machinations. His reawakening as a logic-driven yet still passionate cop becomes the film's cornerstone idealism.<br /><br />Joss Ackland does another turn as a vicious apparatchik, Secretary of Communist Ideology Bondarchuk, overseeing the investigation. Naturally, he quashed the arrest of the most likely suspect, a Communist, in 1984, a man carrying rope and a knife in his bag, supposedly going home: Andrei Chikatilo.<br /><br />Soon, he replaced Burakov with another Moscow apparatchik, Detective Gorbunov(John Wood), insisting that the investigation now focus on `known homosexuals'. The funniest scene of this sad, sad film comes during Bondarchuk's & Gorbunov's institutionalized harassment: one stupid cop earnestly reports, `As I suspected, comrade, it's fornication. I've made some drawings'--cue howling laughter.<br /><br />5yrs after the bodies began piling up, in 1987, the police finally tried soliciting criminal profiles. The only cooperating Soviet psychiatrist was Dr Aleksandr Bukhanovsky(Max Von Sydow), who termed the UNSUB `CitizenX'. He later also observed to Fetisov & Burakov that `...together you make a wonderful person'. We concur.<br /><br />The drawn-out pace, spread over a decade, perfectly captures the institutional inertia of Glasnost--`openness'--that wasn't. The contrast with Perestroika--`restructuring'--couldn't've been greater for the case. Although Chikatilo was still prowling railway stations, police plans were about to bear fruit.<br /><br />In 1990, Col.Fetisov was expeditiously promoted to General. His nemesis Bondarchuk disappeared off the scene, allowing the investigation to finally proceed without political interference. Staff, communications, publicity--suddenly all were available. In just one night of telephoning around, Fetisov got his depressed forensics chief access to the FBI's Serial Murder Task Force at Quantico, where, Fetisov discovered, staff are regularly rotated off serial murder cases to stave off just such psychological damage to investigators.<br /><br />Fetisov advises his newly promoted forensics chief, now `Colonel' Burakov, of all these changes in an avalanche of confession that becomes the movie's powerhouse watershed scene. Fetisov's is the most tender apology I've ever seen on film: `Privately, I offer my deepest apologies to you and your wife. I hope that someday you can forgive me my ignorance', he almost whispers.<br /><br />A HBO production, CitizenX is a film of the highest caliber. Not only do the exteriors look authentically bleak (shot exclusively in the most run-down parts of otherwise spectacular Budapest), but Randy Edelman's soaring soundtrack is entirely overwhelming--and frequently our only respite from the bleak brutality. Those who speak Hungarian will recognize the many Hungarian accents and credits.<br /><br />Chikatilo's actual murders are depicted as bleak, aberrant behaviour born of character flaws and ignorance in an equally bleak world. This makes the murders seem not-entirely-out-of-place--but of course they were. As President Kennedy reminded us, `we all cherish the futures of our children'.<br /><br />CitizenX communicates perfectly that killing is far more grisly and obscene than any vengeance fantasy might imply. Serial rapists rape to dominate; serial killers kill to dominate. So do some soldiers. Such `limbic dominators' make poor humans.<br /><br />WARNING-SPOILER:----------------------------------------------- The real Andrei Chikatilo WAS the world's most prolific known serial killer. Convicted, he was executed in 1992 in the manner of all Soviet Union death sentences: one shot, in the back of the head. Foolishly, such methods destroy any possibility of studying a deviant brain after death.<br /><br />Conclusion:------------------------------------------------------------ The best outcome is always the prevention of killings, not their prosecution. Executions merely guarantee society's failure to learn from the complex reality of victims' deaths when we dispatch even anecdotal evidence of HOW/WHY they died. Nor do killers learn regret if they're dead.<br /><br />Vengeance doesn't unkill victims. Baying for the killer's blood constitutes nothing better than counter-domination--once it's too late.<br /><br />Vengeance on behalf of the grieving isn't justice for the deceased--it's appeasement of the living.(10/10)