Nhiều nhân vật chính trong phim "Hitokiri" (người giết người, còn được biết đến với tên "Tenchu" - hình phạt của trời) năm 1969 của đạo diễn Hideo Gosha là những nhân vật lịch sử thực sự (theo thứ tự tên "Tây"): Ryoma Sakamoto, Hampeita Takechi, Shimbei Tanaka, Izo Okada, ____ Anenokoji. Từ "Hitokiri", một thuật ngữ lịch sử, chỉ nhóm bốn siêu kiếm sĩ đã thực hiện nhiều vụ ám sát các nhân vật chìa khóa trong chính quyền Mạc phủ Tokugawa vào giữa thế kỷ 19 theo lệnh của Takechi, người lãnh đạo phe "Đế quốc" (tức là chủ nghĩa dân tộc cực đoan, ủng hộ Thiên hoàng) của gia tộc Tosa. Cuộc đấu tranh này là về điều gì? Thật đáng buồn khi nói rằng bạn sẽ không tìm ra câu trả lời trong bộ phim này. "Bài học lịch sử tuyệt vời" quả là một cụm từ phù hợp!

Không, Gosha lại quan tâm hơn đến việc thể hiện những cảnh máu me thường thấy và (với thời lượng vô lý) sự giằng xé nội tâm của kẻ giết người không mấy thông minh Izo Okada, thay vì tiết lộ lịch sử thực tế. Chẳng hạn như Sakamoto, một nhân vật có tầm quan trọng lịch sử, được xem là cha đẻ của Hải quân Đế quốc Nhật Bản. Cảnh gần nhất mà Gosha cố gắng mang đến một bài học lịch sử là khi Sakamoto, người mà Takechi cho là phản bội lại lý tưởng của phe Đế quốc, đến dinh thự của Takechi để cố gắng thay đổi quan điểm của ông ta. Anh ta bắt đầu bằng việc nói về tình hình chính trị quốc tế, với những chiến hạm nước ngoài trong các cảng của Nhật Bản và một Nhật Bản quá yếu về quân sự để tự bảo vệ mình. Bạn muốn biết thêm? Xin lỗi, Gosha ngắt quãng bài diễn văn thú vị này ngay giữa câu (!). Thôi thì coi như khán giả được hiểu biết thêm về một bước ngoặt trong lịch sử Nhật Bản.

Bộ phim khiến tôi bối rối hoàn toàn về mục tiêu của hai phe phái trong cuộc đấu tranh này. Trong hai thế kỷ rưỡi mà Mạc phủ nắm giữ quyền lực trung ương ở Nhật Bản, đó là một tổ chức chuyên chế, cam kết ngăn chặn sự thay đổi xã hội và bảo tồn các mối quan hệ phong kiến. Mạc phủ sợ bị ô nhiễm từ bên ngoài, cả về mặt tư tưởng lẫn công nghệ. Theo tinh thần đó, họ cấm súng, những công cụ "tăng bình đẳng" ở Châu Âu và Châu Mỹ, mà một nông dân có thể dùng để chống lại một samurai. Trong suốt thời kỳ này, Thiên hoàng chỉ là một hình tượng tinh thần.

Tuy nhiên, ở các thị trấn, nằm trong những vùng đất trung lập giữa các lãnh địa phong kiến, một tầng lớp mới của thương nhân, địa chủ và thợ thủ công đang phát triển - tầng lớp được biết đến ở Châu Âu với tên gọi tiếng Pháp của nó, là giai cấp tư sản. Không thể tránh khỏi, khi tầng lớp mới này ngày càng mạnh mẽ, họ bắt đầu chống lại những giới hạn của xã hội phong kiến. Cũng giống như ở Châu Âu, vị vua (Thiên hoàng) trở thành nhân vật trung tâm trong cuộc đấu tranh giành quyền lực của giai cấp tư sản chống lại giới quý tộc phong kiến. Nhưng một lãnh đạo chính trị không phải lúc nào cũng hiểu đầy đủ lợi ích của giai cấp mà họ phục vụ. Khi thế giới bên ngoài ập đến một cách đột ngột vào năm 1853, dưới hình thức của các tàu "Black Ships" của Đô đốc Mỹ Perry, giới tinh hoa cầm quyền của Nhật Bản rơi vào khủng hoảng. Quân đội của họ không phải là đối thủ của những người nước ngoài này. Ngoài ra, họ cũng nghe nói về sự tàn phá mà chủ nghĩa đế quốc Anh và Pháp đang gây ra ở Trung Quốc. Nhật Bản nên làm gì để tránh được số phận của nước láng giềng yếu ớt? Ngạc nhiên thay, một số thành phần trong Mạc phủ thường theo chủ nghĩa biệt lập lại có khuynh hướng mở cửa thương mại với người nước ngoài để có được một số công nghệ tiên tiến của họ. Đây là quan điểm được thể hiện (chỉ vừa đủ) trong phim bởi Sakamoto. Mặt khác, những người dân tộc chủ nghĩa cực đoan trung thành với Thiên hoàng, được đại diện bởi Takechi, tin rằng họ có thể đuổi người nước ngoài ra khỏi đất nước bằng vũ lực, nếu chỉ họ có thể ngăn chặn phe phái còn lại khỏi "bán rẻ đất nước". (Có quen thuộc không?) Vì vậy, việc ám sát các nhân vật chìa khóa của Mạc phủ là cần thiết - và bộ phim bắt đầu.

Động cơ của Takechi là điều khiến tôi bối rối nhất trong phim. Gosha ngụ ý rằng ông ta chiến đấu chủ yếu vì lợi ích cá nhân thay vì vì lý tưởng của phe Đế quốc. Chúng ta có thể xem đây là tinh thần chung của phe Đế quốc không? (Bạn có quan tâm không?)

Một số nhà phê bình đã so sánh bộ phim này với "Goyokin", một tác phẩm khác của Gosha ra mắt cùng năm. Nhưng nếu "Goyokin" là một câu chuyện phiêu lưu ly kỳ, hồi hộp với một nhân vật anh hùng đáng đồng cảm, thì "Hitokiri" lại nhàm chán, kém hấp dẫn và thiếu một nhân vật anh hùng như vậy. Sakamoto có thể là nhân vật anh hùng của bộ phim này, nhưng chúng ta không được tìm hiểu về anh ta - cũng như những gì anh ta ủng hộ - đủ để anh ta đạt được địa vị đó.

Nhìn chung, nhạc phim của Masaru Sato, người đã tạo nên những bản nhạc tuyệt vời cho năm bộ phim trước của Kurosawa, lại là một sự thất vọng, nghe giống như nhạc bị từ chối từ một tập phim "Bonanza".

Barry Freed
Many of the lead characters in Hideo Gosha's 1969 film "Hitokiri" (manslayer; aka "Tenchu" -- heaven's punishment) were actual historical figures (in "western" name-order format): Ryoma Sakamoto, Hampeita Takechi, Shimbei Tanaka, Izo Okada, ____ Anenokoji. The name "Hitokiri," a historical term, refers to a group of four super-swordsmen who carried out numerous assassinations of key figures in the ruling Tokugawa Shogunate in the mid-1800s under the orders of Takechi, the leader of the "Loyalist" (i.e. ultra-nationalist, pro-Emperor) faction of the Tosa clan. What was this struggle about? Sad to say, you won't find out in this film. "Brilliant History Lesson" indeed!<br /><br />No, Gosha is much more interested in showing you the usual bloody slicing and dicing and (at absurd length) the inner torment of the not-very-bright killer Izo Okada than in revealing actual history. Sakamoto, for example, was someone of historical significance, considered to be the father of the Imperial Japanese Navy. The closest Gosha comes to providing a history lesson is the scene in which Sakamoto, whom Takechi considers a traitor to the Loyalist cause, comes to Takechi's mansion to try to sway him ideologically. He begins by talking about the international political situation, with foreign warships in Japan's ports and a Japan that is too weak militarily to defend against them. Want to know more? Sorry. Gosha cuts off this potentially fascinating lecture in mid sentence(!). So much for informing his audience about a turning point in Japanese history.<br /><br />The film left me in utter confusion about the aims of the two sides in this struggle. For the two and a half centuries that the Shogunate held central power in Japan, it was an institution dedicated to preventing social change, to preserving the feudal relations of society. It was fearful of outside contamination, both ideological and technological. In keeping with this spirit, it outlawed firearms, those instruments of "leveling" in Europe and the Americas, with which a peasant could have stood up to a samurai. Throughout this period, the Emperor was nothing more than a spiritual figurehead.<br /><br />But, in the towns, which stood in neutral zones between the feudal fiefdoms, a new class of merchants, landlords and craftsmen was developing -- the class known in Europe by its French name, the bourgeoisie. Inevitably, as this new class gained strength, it chafed against the many confines of feudal society. As in Europe, the king (Emperor) became the central figure in the bourgeoisie's struggle for power against the feudal aristocracy. But a political leadership does not always fully understand the interests of the class it serves. When the outside world arrived with a bang in 1853, in the form of U.S. Admiral Perry's "Black Ships," the ruling elite of Japan was thrown into a crisis. Their military was no match for these foreigners. Also, they had heard about the havoc the British and French imperialists were wreaking in China. What should Japan do to save itself from the fate of its weak neighbor? Surprisingly, some elements within the usually isolationist Shogunate were inclined to open trade with the foreigners in order to obtain some of their advanced technology. This is the point of view represented (just barely) in the film by Sakamoto. On the other hand, the Emperor-loyal ultra-nationalists, represented by Takechi, believed they could keep out the foreigners by force, if only they could prevent the other faction from "selling out the country." (Sound familiar?) Thus, the assassination of key Shogunate figures is in order -- and away we go.<br /><br />Takechi's motivations were, for me, the film's biggest puzzle. Gosha suggests that he is fighting mainly for his personal advancement rather than for the Loyalist cause. Can we take this to represent the tenor of the Loyalists as a whole? (Do you care?)<br /><br />Several reviewers have compared this film favorably with "Goyokin," which Gosha made in the same year. But, where "Goyokin" is a crackling, suspenseful, adventure yarn, with a hero worthy of sympathy, "Hitokiri" is plodding, nowhere near as compelling and lacks such a hero. Sakamoto could have been this film's hero but we are not allowed to know him -- nor what he stands for -- well enough for him to achieve that status.<br /><br />In view of his wonderful scores for five previous Kurosawa films, Masaru Sato's score here was very disappointing, sounding like something rejected from a "Bonanza" episode.<br /><br />Barry Freed