Đối với những người yêu thích hoạt hình, đây là một tác phẩm bắt buộc phải xem, nhưng ngay cả khán giả thông thường cũng sẽ thích THE CAMERAMAN'S REVENGE, một ví dụ rất sớm của "pixilation" do nhà tiên phong siêng năng Wladyslaw Starewicz thực hiện. Starewicz và nhóm trợ lý của ông đã tỉ mỉ điều khiển một dàn nhân vật côn trùng linh hoạt để kể câu chuyện này, mở đường cho những người như Willis O'Brien, George Pal, Ray Harryhausen và vô số những người tạo hiệu ứng số hiện đại.<br /><br />THE CAMERAMAN'S REVENGE chỉ dài khoảng 10 phút, nhưng chứa đựng rất nhiều chi tiết thú vị khi câu chuyện theo chân những cuộc phiêu lưu tình yêu của hai con bọ từ nhà đến một câu lạc bộ đêm, một khách sạn, một rạp chiếu phim và cuối cùng là một nhà tù. Có hai tiết mục múa ngắn tại câu lạc bộ đêm (do một con ếch và một con chuồn chuồn thực hiện), một cuộc xô xát giữa một con bọ và một con dế, và một cuộc ẩu đả lớn tại rạp chiếu phim, kết thúc bằng việc máy chiếu bùng cháy. Đây là những diễn biến khá công phu cho năm 1912, khi ngay cả John Bray và Winsor MacCay cũng chỉ mới bắt đầu, và Walt Disney vẫn còn đang học tiểu học!<br /><br />Một điều thú vị cần lưu ý là sự thay đổi trong các tấm biển tiêu đề của phim câm có thể ảnh hưởng như thế nào đến câu chuyện được kể. Tôi đã xem hai phiên bản của bộ phim này do hai công ty video khác nhau phát hành, và xem chúng liên tiếp, mặc dù nội dung hình ảnh gần như giống hệt nhau, nhưng hai bộ tiêu đề khác nhau lại kể hai câu chuyện khác nhau. (Và tóm tắt cốt truyện mà ai đó cung cấp ở trên lại kể một câu chuyện thứ ba, điều này cho thấy có thể còn một phiên bản khác ở đâu đó.) Bản in của Viện Phim Anh, có những tấm biển tiêu đề vần vè, kể về câu chuyện của hai anh em bọ chét, mỗi người đều kết hôn bí mật và che giấu thông tin này với nhau để thừa kế tài sản của người cha quá cố. Bản in tiếng Nga kể một câu chuyện đơn giản hơn về một cặp vợ chồng bọ chét, mỗi người đều có lỗi ngoại tình. Trong phiên bản tiếng Nga, ông bọ chét đến thăm bạn gái tại câu lạc bộ đêm "Gay Dragonfly", trong khi trong phiên bản tiếng Anh, anh trai Bill Beetle đến thăm vợ tại phòng trà nhạc. Cá nhân tôi thích câu chuyện thẳng thắn và sôi động hơn của phiên bản tiếng Nga; phiên bản của BFI cố gắng nhồi nhét quá nhiều cốt truyện vào một câu chuyện đơn giản, và một số vần vè có phần gượng ép.<br /><br />Tuy nhiên, dù ở bất kỳ phiên bản nào, THE CAMERAMAN'S REVENGE vẫn là một bộ phim thú vị, và sẽ là một phần mở đầu lý tưởng cho tác phẩm hoạt hình vĩ đại khác có sự xuất hiện của bọ chét, YELLOW SUBMARINE.
For animation buffs it's a must, but even general audiences will enjoy THE CAMERAMAN'S REVENGE, a very early example of 'pixilation' by the hard-working pioneer Wladyslaw Starewicz. Starewicz and his helpers painstakingly manipulated a cast of flexible insect figures to tell this story, paving the way for the likes of Willis O'Brien, George Pal, Ray Harryhausen, and legions of modern digital effect creators.<br /><br />THE CAMERAMAN'S REVENGE is only about 10 minutes long, but packs in lots of amusing detail as the story follows the amorous adventures of two beetles from their home to a nightclub, a hotel, a cinema, and, eventually, a prison cell. There are two brief dance numbers at the nightclub (performed by a frog and a dragonfly), a scuffle between a beetle and a grasshopper, and a large-scale donnybrook at the cinema, which ends with the projector bursting into flames. Pretty elaborate goings-on for 1912, when even John Bray and Winsor MacCay were just getting started, and Walt Disney was still in grade school!<br /><br />It's interesting to note, too, what an impact the alteration of a silent movie's title cards can have on the story being told. I've seen two versions of this film offered by two video companies, and watched them back-to-back, and although the image content itself is almost identical, two different sets of intertitles tell two very different stories. (And the plot outline someone provided above tells yet a third story, which suggests that there's another version out there somewhere.) The British Film Institute's print, which has rhyming intertitles, tells the story of two sibling beetles, each secretly married, who hide this information from one another in order to inherit their late father's fortune. The other, Russian print, tells a simpler story of married beetles who are each guilty of infidelity. In the Russian version Mr. Beetle visits his girlfriend at the "Gay Dragonfly" nightclub, while in the English version brother Bill Beetle visits his wife at the music-hall. Personally, I prefer the straightforward-- and spicier --Russian story; the BFI version tries to cram too much plot into what should be a simple tale, and some of the rhymes are a bit awkward.<br /><br />Still, in any rendition, THE CAMERAMAN'S REVENGE is a delightful film, and would make an ideal lead-in to that other great animated work which features beetles, YELLOW SUBMARINE.