Tôi rất biết ơn Cesar Montano và nhóm của anh ấy đã hồi sinh nền điện ảnh Visayan từng bị lãng quên. "Panaghoy" hy vọng sẽ là người tiên phong trong sự hồi sinh của ngôn ngữ địa phương này (có nhiều người nói hơn cả Tagalog). Các chi tiết về phương ngữ và lối sống gợi nhớ chính xác đến khu vực này của Philippines. Nhược điểm: diễn xuất sáo rỗng và gượng gạo của nhân vật phản diện người Mỹ. Điều khác mà tôi không thích là sự thiếu xác thực trong trang phục "thời kỳ" của cùng một nhân vật, và trên hết, chiếc xe kit-car màu đỏ chói của anh ta mà tôi đoán là được dùng để giả làm xe roadster thập niên 1930. Nếu không có những chi tiết nhỏ nhưng nổi bật này, "Panaghoy" sẽ được ít nhất 9 trên 10 điểm trong xếp hạng của tôi - daghang salamat, Manoy Cesar! Phụ lục: bộ phim này chắc chắn vượt trội hơn "Oro, Plata, Mata" của Peque Gallaga, tác phẩm đã mang đến một góc nhìn khác về Visayas trong Thế chiến thứ hai. Ngoài ra, có những phần mà nhiếp ảnh gợi nhớ lại "The Color Purple" của Spielberg và cốt truyện bắt đầu trở nên giống "Noli Me Tangere".
I'm grateful to Cesar Montano and his crew in reviving the once-moribund Visayan film understorey. "Panaghoy" is hopefully the forerunner of a resurgence in this vernacular (that claims more speakers than Tagalog). The dialect and lifestyle details are accurately reminiscent of this region of the Philippines. Downside: the corny and stilted acting of the American antagonist. The other item that I didn't appreciate was the lack of authenticity in the "period" costume of the same character, and above all, his bright red kit-car that I suppose was meant to pass for a 1930s roadster. Without those small yet glaring details, "Panaghoy" would've been at least a 9 out of 10 on my rating--daghang salamat, Manoy Cesar! Addendum: this film sure beats Peque Gallaga's "Oro, Plata, Mata", which provided a different view of the Visayas during the Second World War. Alos, there are some parts where the cinematography harks back to Spielberg's "The Color Purple" and the storyline begins to become reminiscent of "Noli Me Tangere".