Đánh giá phim cũng là một nghề thú vị. Trong thời đại mà "sự cảm nhận nội tâm" và "sự tách biệt về mặt cảm xúc" được đề cao hơn sự thể hiện cảm xúc trực tiếp, chắc hẳn không dễ để giữ trung thành với cảm xúc thật của mình.

Ngay sau khi hoàn thành nhiệm vụ giám khảo tại Liên hoan phim Berlin lần thứ 58, tôi đã có dịp xem bộ phim Kabei của đạo diễn Yoji Yamada.

Sau buổi chiếu, tôi thấy mọi người ra về trong trạng thái mơ màng, mắt ngấn lệ, cả đàn ông, phụ nữ và các nhà phê bình. Ngay cả Giám đốc Liên hoan phim Berlin, một người xem phim lão luyện, cũng thừa nhận rằng anh ấy đã bị bất ngờ và không kìm được nước mắt khi xem bộ phim mang đậm tính cảm xúc này.

Tuy nhiên, điều thực sự khiến tôi ngạc nhiên là những bài đánh giá sau đó. Mặc dù bị lay động vô cùng, nhiều nhà phê bình lại chọn cách thể hiện cảm xúc một cách dè dặt và không cam kết trong bài viết của họ. Rõ ràng, sau khi khóc xong, họ đã đội chiếc "mũ suy nghĩ" và do đó, đã bỏ lỡ điều mà tôi cho là điểm xuất sắc của Kabei.

Hãy để tôi giải thích.

Bộ phim Kabei được đặt trong bối cảnh Nhật Bản trước chiến tranh, xoay quanh gia đình của một nhà văn và số phận của họ sau khi anh bị giam giữ vì tội "tội phạm tư tưởng" chống lại Hoàng gia. Thông qua một loạt các cảnh cảm xúc kéo dài, Yamada giúp chúng ta làm quen với nhân vật chính, người vợ tận tụy và hai cô con gái, cũng như ba nhân vật phụ - em gái xinh đẹp của anh ta, một cựu sinh viên vụng về và một người chú khốn nạn - tất cả đều đến để giúp gia đình đối phó với khó khăn khi người trụ cột gia đình vắng mặt.

Cốt truyện phát triển chậm rãi nhưng chắc chắn, và những nỗi đau tan vỡ xảy ra đúng vào những khoảnh khắc mà mọi người có thể dự đoán trước. Điều này, tất nhiên, khiến khán giả khó bị cuốn vào một trạng thái cảm xúc quá mãnh liệt bởi bất kỳ sự kiện kịch tính nào.

Nói cách khác, mặc dù bạn học cách yêu quý gia đình và những người giúp đỡ họ, và cảm thông với hoàn cảnh bất hạnh của họ, nhưng bạn lại bị ru ngủ bởi sự chắc chắn của cốt truyện đến nỗi bạn mong đợi một kết thúc nhất định.

Tuy nhiên, sau hai giờ xem phim (đừng lo lắng, Yamada cung cấp cho người xem những khoảnh khắc nghiêm túc và hài hước để giúp họ vượt qua thời gian), ông ta bất ngờ hất vào mặt bạn thứ mà tôi chỉ có thể mô tả là "nụ cắn". Tất cả những gì bạn nghĩ là chủ đề của câu chuyện - một người đàn ông vô tội bị xé rời khỏi người vợ và các con gái trung thành - giờ đây lại chỉ vào một trong những người giúp việc gia đình. Một người mà trước đây bạn luôn coi là điều hiển nhiên nay lại bị cuốn vào một tình huống bất ngờ.

Tại thời điểm đó, một điều kỳ lạ đã xảy ra trong rạp chiếu phim mà tôi đang xem. Mọi người bắt đầu khóc lóc mà không e dè.

"Ôi trời ơi!" Tôi thì thầm. Lúc đó, tôi nhận ra rằng "Kabei", sau cùng, không chỉ là một bộ phim về một gia đình bị xé nát bởi một đế chế trên bờ vực chiến tranh. Nó thực sự là một sự khám phá tinh tế về một điểm yếu phổ biến của con người: Chúng ta quan tâm quá ít đến những cảm xúc bí mật của những người thân thiết nhất với chúng ta.

Đánh giá phổ biến nhất về bộ phim là nó có kỹ thuật vững vàng nhưng thiếu sự đổi mới. Đó là điều xảy ra khi các nhà phê bình đội chiếc mũ suy nghĩ, tôi đoán vậy. Với Kabei, tôi tin rằng Yoji Yamada biết chính xác mánh khóe mà ông sẽ sử dụng để chạm đến một khía cạnh độc đáo của nhân loại. Một mánh khóe già dặn mà ông đã áp dụng một cách khéo léo trong loạt phim Tora-san và sau này là Tasogare Sebei.

Sau khi khiến khán giả chìm vào một vùng an toàn về mặt tường thuật, ông ta ném chúng ta vào một thế giới của những cảm xúc hiếm khi được khám phá trong điện ảnh.

Đối với tôi, đây là công cụ điện ảnh hiệu quả nhất. Một công cụ tránh được sự phát hiện nhưng lại tác động sâu sắc đến bạn. Bằng chứng cho hiệu quả của nó là những mảnh giấy vệ sinh thấm nước mắt được ném vào thùng rác ngay bên ngoài rạp chiếu phim có sức chứa một nghìn chỗ ngồi.

Nếu chỉ có một điều mà các nhà phê bình có thể kháng cự lại sự thông minh của họ và nhớ lại điều mà điện ảnh thực sự là gì: những cảm xúc thuần khiết và đơn giản của con người.
It's a funny business, reviewing movies. These days when "internalized emotions" and "emotional detachment" are favored over straightforward sentimentality, it must be hard to stay faithful to your true feelings.<br /><br />Soon after completing jury duties at the 58th Berlinale, I managed to catch Yoji Yamada's Kabei.<br /><br />After the screening, I watched folks dreamily amble out of the theatre hall, watery-eyed, men, women, and reviewers alike. Even the director of the Berlinale, obviously a hardened viewer of cinema, confessed to having been caught unawares and found himself crying three quarter's way into this unashamedly sentimental experience.<br /><br />But what really surprised me were the reviews that came after. Despite being ineffably moved by the film, many reviewers chose to be tepid and emotionally non-committal in their writing. Apparently, post weeping, they had put on their "thinking cap", and consequently, missed out on what I felt was the genius about Kabei.<br /><br />Allow me to explain.<br /><br />Set in pre-war Japan, the story of Kabei revolves around one writer's family, and their fate therein, after he is held in jail for what was described as "thought crimes" against the Imperial will. Through a series of protracted emotional scenes, Yamada gets us familiar with the man, his loyal wife and two daughters, as well as three side charactersthe man's pretty young sister, a bumbling ex-student, and a cad of an uncle  all come to help the family cope with their plight, in the absence of the man of the house.<br /><br />The story moves along at a slow albeit steady pace, and heartbreaks occur at precisely the moments everyone is able to predict. This of course makes it near impossible for anyone in the audience to get too emotionally distraught by any dramatic event.<br /><br />In other words, although you learn to love the family and their helpers, and sympathize with their unfortunate situation, you get so lulled by the certainty of the plot that you find yourself expecting a particular kind of ending.<br /><br />However, two hours into the film (don't worry, Yamada provides the viewer with sufficient moments of gravity and levity to tide you along), he slaps you with what I can only describe as "the sting". All that you have assumed to be what the story was aboutan innocent man wrenched from his faithful wife and daughters  now suddenly points to one of the family helpers. Someone you have hitherto taken for granted is now thrown into an unexpected twist of fate.<br /><br />At this point, something curious happened in the theatre I was in. Everyone started sobbing with little or no inhibition.<br /><br />"My word!" I muttered under my breath. It struck me then that "Kabei", in the final analysis, was more than a film about a family torn apart by an empire on the verge of war. It was, in fact, a cunning examination of one common human foible: How little we cared about the secret feelings of people who are closest to us.<br /><br />Now, the most common criticism made about the film was that it was technically solid, but lacked innovation. That's what happens when reviewers put on their proverbial thinking cap, I guess. With Kabei, I believe Yoji Yamada knew exactly what trick he was going to employ to touch on one unique aspect of humanity. A wicked old trick he so seamlessly applied in the Tora-san series, and later, in Tasogare Sebei.<br /><br />After lulling the audience into a sort of narrative comfort zone, he throws us into a realm of emotions rarely explored in cinema.<br /><br />This, to me, is the most effective cinematic tool of all. One which avoids detection, but affects you deeply. And proof of its effectiveness was a thousand wet pieces of Kleenex, thrown into a litter bin just outside of that thousand-seater cinema hall.<br /><br />Now if only some reviewers would resist being so caught up with being smart that they forget what cinema is really about. Human emotions. Pure and simple.