Tôi rất vui khi nghe tin Cesar Montano quyết định thực hiện một bộ phim tiếng Cebuano. (Không phải "phong cách" như nhiều người Philippines thường gọi, bởi vì tiếng Cebuano và Tagalog không thể hiểu lẫn nhau, giống như tiếng Pháp và tiếng Tây Ban Nha). Tuy nhiên, tôi cảm thấy vô cùng thất vọng khi xem bộ phim này. Là một người Canada gốc Cebuano, tôi hy vọng về sự hồi sinh của ngành công nghiệp điện ảnh Visayas khi nghe về bộ phim này. Tôi càng phấn khích hơn khi biết rằng đây không phải là một bộ phim hành động ngớ ngẩn hay một bộ phim tình cảm sáo rỗng khác mà người Philippines yêu thích thể loại này. Nhưng thật không may, tôi đã bị lừa gạt.

"Panaghoy" giống như một chuyến du ngoạn để thỏa mãn cái tôi của Cesar Montano. Montano, tất nhiên, đóng vai anh hùng của bộ phim. Và khi tôi nói "anh hùng", tôi có ý nghĩa theo cách thông thường nhất; nhiệm vụ của anh ta là chinh phục trái tim của một cô gái và dẫn dắt người dân Bol-anon giành chiến thắng trước người Nhật. Nhân vật của anh ta không có chiều sâu hay phức tạp. Anh ta chỉ đơn giản là phù hợp với khuôn mẫu của một anh hùng. Những nhân vật còn lại đều đơn giản và nhàm chán; họ đều đóng vai trò theo cách được định sẵn.

Tôi ủng hộ những bộ phim có nhịp độ chậm và mang tính thiền định, nhưng bộ phim này chỉ đơn giản là chậm chạp. Nó không thực sự tập trung vào bất cứ điều gì. Chỉ vì một bộ phim có chủ đề lịch sử, là một bộ phim kịch và có nhịp độ chậm chạp không có nghĩa là nó được thực hiện tốt.

Đặc biệt khó chịu là diễn viên người Mỹ Philip Anthony. Diễn xuất của anh ta thật đáng xấu hổ.

Nếu Montano muốn hồi sinh ngành công nghiệp điện ảnh Visayas, anh ta nên suy nghĩ kỹ lưỡng hơn. Anh ta nói rằng anh muốn thực hiện những bộ phim Visayas có thể cạnh tranh tại Liên hoan phim Cannes và Toronto, nhưng thực tế, bộ phim này sẽ bị khán giả la ó tại những liên hoan phim đó. Để đưa những bộ phim Visayas đến với nhận thức của đại chúng, anh ta nên thực hiện một bộ phim có thể thu hút khán giả, ngay cả khi điều đó có nghĩa là phải hy sinh chất lượng. Rõ ràng anh ta không suy nghĩ hay tìm hiểu về loại phim nào giành được giải thưởng tại Cannes, vì vậy một bộ phim thu hút khán giả sẽ là một bước tiến lớn.

Tôi lo sợ rằng những bộ phim Visayas sẽ không được thực hiện trong một thời gian dài nữa vì bộ phim này. Nếu tôi nói với một người Philippines rằng tôi muốn xem thêm những bộ phim Visayas, tôi chắc chắn sẽ nhận được câu trả lời, "Người Visayas không biết làm phim hay. Bạn có xem 'Panaghoy Sa Suba' không?" Dĩ nhiên điều này là vô lý, bởi vì đó chỉ là một ví dụ về phim Visayas và có lẽ là ví dụ duy nhất mà mọi người có thể xem ngày nay.

Một ví dụ về những bộ phim mang tính thiền định, không chỉ đơn giản là có nhịp độ chậm, là bộ phim Tagalog "Blackout" hay "The Straight Story" của David Lynch. Tôi không muốn quảng bá cho ngôn ngữ Tagalog, bởi vì nó đã được quảng bá và được ưu tiên một cách vô lý đối với những người Philippines không nói tiếng Tagalog, nhưng vì sự công bằng, tôi phải thừa nhận rằng "Blackout" là một bộ phim rất hay. Những bộ phim này dựa nhiều vào những gì Hitchcock gọi là "phim thuần túy". Hình ảnh mà không có lời nói được sử dụng để kể câu chuyện. Nhưng tôi có chút thay đổi trong định nghĩa này vì lợi ích của hai bộ phim này, đó là họ sử dụng hình ảnh mà không có lời nói để truyền tải bầu không khí của bộ phim, và họ làm điều đó rất tốt. "Panaghoy" nghĩ rằng nếu họ chỉ cần những cảnh quay toàn cảnh của phong cảnh thì họ đã tạo ra bầu không khí cho bộ phim.

Và điều gì vậy với rất nhiều bộ phim Philippines có mẹ hay bà đang hấp hối???
I was excited to hear that Cesar Montano had decided to make a movie in the Cebuano language. (Not 'dialect' as most Filipinos will incorrectly refer to it as. As Cebuano and Tagalog are as mutually unintelligible as French and Spanish are to each other.) But I was greatly disappointed when i saw this movie. Being a Canadian, of Cebuano parents, I was optimistic about the revival of the Visayan film industry when I heard about this film. I was further excited to hear that it wasn't another stupid action movie or melodrama as Filipinos love these types of movies. But alas, I was short-changed.<br /><br />Panaghoy serves as an ego trip for Cesar Montano. Montano of course plays the hero of the movie. And when I say 'hero' I mean in the most stereotypical of manners; his function is to win the heart of a girl and lead the Bol-anons to victory against the Japanese. His character has no depth or complexity. He just fits the hero mold. The rest of the characters are one dimensional; they all fit their cookie cutter roles.<br /><br />I'm all for slow-moving/meditative movies but this movie was just slow moving. It didn't really meditate on anything. Just because a movie is historically-themed, a drama and slow-moving doesn't make it a well-made film.<br /><br />Particularly annoying is the American actor Philip Anthony. His performance was embarrassing.<br /><br />If Montano wanted to revive the Visayan film industry he should have really thought this through. He said he wanted to make Visayan movies that could compete at Cannes and Toronto etc. but really, this movie would have been booed and hissed at at such festivals. To get Visayan films into the mainstream consciousness he should have at least made a movie that would have attracted audiences, even if it meant sacrificing quality. Obviously he didn't think about or get information on what kind of movies garner awards at Cannes so an audience-attracting movie would have been at least a foot in the door.<br /><br />I'm afraid now that Visayan movies will not be made for a long time again because of this movie. If ever I said to a Filipino that I want to see more Visayan movies of course I'd get an answer like, "Visayans don't make good movies. Didn't you see Panaghoy Sa Suba?" Of course this is ludicrous as it is one example of a Visayan movie and probably the only example that anyone nowadays would be likely to see.<br /><br />An example of movies that are meditative, not just slow moving, are the Tagalog film Blackout or David Lynch's The Straight Story. I hate to promote the Tagalog language as it is endlessly and unfairly promoted and shoved down the throats of non-Tagalog Filipinos but for the sake of calling a spade a spade I say that Blackout is a VERY good movie. These movies rely heavily on what Hitchcock called 'pure cinema'. Images without words are used to convey the story. But I bend the definition a bit for the sake of these two movies in that these movies use images without words to convey the mood of the movie. and they do it very well. Panaghoy thinks that if they simply take sweeping shots of the landscape then they have established the mood.<br /><br />And what's with so many Filipino movies featuring a dying mother or grandmother???