Những câu chuyện về khả năng xảy ra một tương lai hậu tận thế đã tồn tại từ lâu, ngay từ khi khoa học viễn tưởng được định nghĩa như một thể loại riêng biệt. Thực tế rằng xã hội ngày nay chịu trách nhiệm cho những gì có thể xảy ra vào gần như ngày mai, và việc chúng ta lạm dụng và từ chối nhìn thấy những điều ngay trước mắt chính là trọng tâm của tất cả những câu chuyện này, dù chúng là tốt hay xấu.

Terry Gilliam là một lựa chọn tự nhiên cho thể loại phim này. Ông mang đến cho bộ phim một cảm giác suy đồi trong suốt, thể hiện một xã hội bị tàn phá bởi những thói hư tật xấu của chính nó và mang đến một cảm giác bi kịch sắp xảy ra mặc dù có những khoảnh khắc hài hước. Thế giới của ông, thế giới mà bộ phim "TWELVE MONKEYS" diễn ra, là một nơi mà những kẻ điên loạn chạy hoang dã, nơi mà các thành phố đang sụp đổ trong sự bẩn thỉu và bị bỏ bê, nơi mà mọi thứ đều toát lên sự báo trước bất an mặc dù có sự rực rỡ trong đoạn mở đầu, nơi mà sự điên loạn rình rập ở mọi ngõ ngách. Đây là một bộ phim rất u ám, nhưng cũng là bộ phim hay nhất của ông, có cốt truyện tuyến tính nhất (bất chấp những tình tiết bất ngờ vẫn giữ được sức nặng khi xem xét kỹ lưỡng) và càng xem lại càng thấy hay hơn.

Một sự kiện bi thảm đã giải phóng một loại virus chết người lên nhân loại vào năm 1996 và dẫn đến sự tuyệt chủng của Cuộc Sống Trên Hành Tinh Như Chúng Ta Biết đã khiến các nhà khoa học trong tương lai cố gắng sửa chữa sai lầm để thay đổi số phận của nhân loại trên Trái Đất bằng cách sử dụng những công dân nổi loạn - những kẻ cặn bã của Trái Đất - làm chuột thí nghiệm để quay ngược thời gian, trong số đó có James Cole (do Bruce Willis thủ vai, diễn xuất hiệu quả với sự kìm nén cảm xúc). Cole có thể là bất cứ ai. Chúng ta không biết gì về anh ta, nhưng theo một cách nào đó, điều đó không quan trọng vì anh ta chỉ là một trong số nhiều tình nguyện viên có thể hy sinh và những manh mối về nhân cách của anh ta chỉ xuất hiện dần khi anh ta tiến gần hơn đến việc hoàn thành nhiệm vụ. Điều chúng ta biết là anh ta là một người mơ mộng, và những giấc mơ của anh ta có thể đã là hiện thực: anh ta có thể đã có mặt tại hiện trường của Sự Kiện năm 1996.

Cảm giác quen thuộc dai dẳng đó xuất hiện suốt bộ phim. Khi bị đưa đến một bệnh viện tâm thần nhầm lẫn vào năm 1990, anh gặp Jeffrey Goines (do Brad Pitt thủ vai, được đề cử giải Oscar cho vai diễn này) người nói liên tục về sự hủy diệt và thảm họa, và sau này Cole tin rằng anh đã thấy Goines trong giấc mơ lặp đi lặp lại của mình như một người đẩy một cậu bé sang một bên khi trốn chạy... trốn chạy khỏi điều gì? Anh ta không biết. Sau này, anh gặp một nhà tâm lý học, Kathryn Railly (Madeleine Stowe), và một trong những phản ứng đầu tiên của cô là anh ta bị điên, và cô đã từng gặp anh ta trước đây. Điều này trở thành một ý niệm xuyên suốt trong sự tham gia của cô vào câu chuyện này, từ thái độ thụ động/kháng cự đến người tin tưởng tích cực và thậm chí là người tin rằng Một Điều Gì Đó Rất Tồi Tệ Sẽ Đến, đặc biệt là khi cô gặp anh ta sáu năm sau: cô đã từng gặp Cole trước đây. Đồng thời, Cole tiếp tục nói về giấc mơ mà anh luôn có, trong đó cô cũng xuất hiện với vai một người phụ nữ tóc vàng chạy xuống lối đi, kêu cứu sau khi những tiếng súng vang lên và một người đàn ông tóc đỏ có đuôi ngựa (Jeffrey Goines?) đã trốn thoát, trước khi đẩy cậu bé vô tội sang một bên. Những câu hỏi nảy sinh: những sự kiện này đã xảy ra chưa? Chúng có xảy ra không? Ai thực sự là một phần của âm mưu này, hay nói tốt hơn, mọi người, kể cả những vai diễn nhỏ nhất, đều là một phần của Một Kế Hoạch Lớn hơn? Hoặc đây chỉ là một mánh khóe trong cấu trúc thời gian, nơi mà Thời Gian chính là một băng tải khổng lồ hiển thị những mảnh vụn của các sự kiện lặp đi lặp lại một cách liên tục?

Những câu hỏi này được đặt ra trong một chuỗi cảnh xuất sắc bao gồm những cảnh quan trọng trong kiệt tác "VERTIGO" của Alfred Hitchcock, trong đó Madeleine Elster/Judy Barton than khóc về sự tồn tại ngắn ngủi của mình ("Anh không để ý đến em," cô nói, khi Cole và Railly quan sát từ ghế ngồi của họ trong rạp chiếu phim họ đang trốn ẩn). Những mảnh đối thoại từ "VERTIGO" tạo thành một sự đối lập với đối thoại giữa Railly và Cole, và sau này, khi Cole tỉnh dậy sau khi dường như thiếp đi trong rạp chiếu phim và đi tìm Railly, anh đối mặt với cô trong trang phục ngụy trang (nhìn gần giống với Eva Maria Saint trong "NORTH BY NORTHWEST") khi bản nhạc của Bernard Herrmann vang lên khi Judy Barton xuất hiện với trang phục của Madeleine Elster. Đây là một chuỗi cảnh thú vị, thú vị hơn nữa là sự trùng hợp khó tin của tên diễn viên trong cả hai bộ phim: Madeleine Stowe vào vai Kathryn Railly, người đội tóc vàng và mặc áo khoác trench xám, tự xưng là "Judy Simmons" khi giúp đỡ một người đàn ông "điên" tên là James Cole; James Stewart vào vai một thám tử cố gắng giúp đỡ "người điên" Madeleine Elster, người sau này xuất hiện không chỉ một lần mà hai lần, đầu tiên là với tư cách là Judy Barton tóc nâu, và sau đó là Madeleine. Hành động và tái diễn, chơi và chơi lại.
Stories about the possibility of a post-apocalyptic future have been around for ages, since the very creation of science-fiction as a genre per se. The fact that today's society is responsible for what may become of the future in the near tomorrow, and that our own abuses and refusals to see what is right before out eyes are at the very center of all of these stories, whether they are good or bad.<br /><br />Terry Gilliam of course is a natural for this kind of film. He gives the movie a decadent feel throughout, showing a society run ragged by its own excesses and bringing forth the a sense of imminent tragedy despite having moments of comedy. His world, the world in which TWELVE MONKEYS transpires, is a place where the mad run wild, where cities are collapsing in filth and neglect, where everything reeks of foreboding despite the luminosity of the opening sequence, where madness looms at every corner. This is a very dark movie, but his very best, most linear (despite the plot twists which hold up under examination), and one which gets better with repeated viewings.<br /><br />A tragic event in which a deadly virus was unleashed onto humanity in 1996 and thus led to the extermination of Life On The Planet As We Have Known It leads to scientists of the future to try and make amends to change humanity's fate on the Earth by employing renegade citizens -- the scum of the Earth -- as guinea pigs to go back in time, among them one James Cole (underplayed to great effect by Bruce Willis). Cole could be any person. We don't know anything about him, but in a way, that doesn't matter since he is little more than one of many expendable volunteers and hints of his character sneak in later as he gets closer to fulfilling his mission. What we do know is that he is a man who dreams, and his dreams may have been reality: he may have already been at the scene of the Event of 1996.<br /><br />It's this constant sense of deja vu that keeps popping up throughout the movie. When taken to a mental ward by mistake in 1990 he meets Jeffrey Goines (spastically played by Brad Pitt, Oscar-nominated here) who frantically spews forth talk about doom and destruction, and later Cole believes he has seen Goines in his recurring dream as a man pushing a boy aside while escaping... what? He doesn't know. Later he meets a psychologist, Kathryn Railly (Madeleine Stowe), and one of her first reactions to him is that he's insane, and that she's seen him before. This becomes a running notion throughout her participation in this story from passive/resistant to active and even slightly crazy believer that Something Terrible is coming This Way, especially when she meets him six years later: she has seen Cole before. At the same time, Cole continues talking about a dream he keeps having in which she also plays a part as a blonde woman running down the aisle, screaming for help, after shots have rung out and a particular red-headed man in a ponytail (Jeffrey Goines?) has apparently escaped, not before pushing the little boy who is an innocent bystander. The questions arise: have these events happened? Are they going to happen? Who is really a part of this, or better yet -- is everyone, down to the smallest player, a part of a Greater Plot? Or is this all some trick in the fabric of time in which Time in itself is one huge conveyor belt showing repetitions of fragments of events that slide by over and over again? <br /><br />These questions are formulated in a masterful sequence which includes key scenes of Alfred Hitchcock's masterpiece VERTIGO in which Madeleine Elster/Judy Barton mourns her own brief existence ("You took no notice," she says, as Cole and Railly watch from their seats in the movie theatre they are hiding in). Snippets of dialog from VERTIGO form a foil to the dialog between Railly and Cole and later, when Cole awakens from having apparently dozed off in the theatre and goes looking for Railly, he comes face-to-face with her in disguise (looking almost exactly like Eva Maria Saint from NORTH BY NORTHWEST) as the swelling Bernard Herrmann score plays the emergence of Judy Barton, dressed as Madeleine Elster. It's a fascinating sequence, more so because of the most improbable occurrence of the names of the actors in both films: Madeleine Stowe plays Kathryn Railly who dons a blond wig and grey trench-coat and calls herself "Judy Simmons" while helping an "insane" man named James Cole; James Stewart plays a detective who tries to help "insane" Madeleine Elster who will later re-appear not once, but twice, first as brunette Judy Barton, and later, as Madeleine. Action and re-enaction, play and re-play.