Mẹo để tạo ra một câu chuyện bí ẩn hay và hấp dẫn không chỉ nằm ở sự sắp xếp thời gian mà còn ở cả những tình tiết, nhân vật thú vị và những tình tiết bất ngờ. Ai từng cố gắng giải câu đố chữ thập ngày Chủ Nhật trên tờ New York Times nhưng không thể hoàn thành sẽ hiểu rằng một câu đố quá khó sẽ không còn thú vị nếu mất quá nhiều thời gian để giải. Những bộ phim hay cuốn sách về vụ án mạng hay nhất, dù là phim hay sách, đều là những câu chuyện ngắn gọn, rõ ràng, đưa ra manh mối, liệt kê danh sách nghi phạm và, điều quan trọng nhất, mang đến những bất ngờ thú vị mà không gây nhầm lẫn. Và chúng "chơi đẹp"; dù xem lần thứ hai, thứ ba hay thứ tư, chúng ta vẫn thấy thích thú khi ngạc nhiên trước cách mọi thứ kết nối với nhau, giống như lần đầu tiên chúng ta ngạc nhiên trước những tình tiết bất ngờ. Thực tế, những bộ phim ly kỳ hay thường càng xem lại càng hay, khi chúng ta chờ đợi những âm mưu và kế hoạch phức tạp.

DEATHTRAP, bộ phim hài ly kỳ của Sidney Lumet, chuyển thể từ vở kịch nổi tiếng của Ira Levin, là một ví dụ điển hình. Phim được kể với nhịp độ nhanh, khéo léo sắp xếp các manh mối, trung thực với khán giả (ngay cả khi nó nói dối) và không tiết lộ hướng đi của câu chuyện (ngay cả khi nó cho chúng ta biết có thể sẽ đi đến đâu). Đây không phải là một bộ phim về vụ án mạng theo cách truyền thống mà là một bộ phim về những vụ án mạng, được chuyển thể từ một vở kịch về việc viết kịch. Thay vì bắt đầu từ một vụ án và sau đó điều tra để giải thích nguyên nhân, DEATHTRAP dẫn dắt chúng ta qua từng bước của tội ác, để lại nhiều chỗ cho những tình tiết bất ngờ; như quảng cáo đã nói, đây không phải là một "vụ án ai là thủ phạm" mà là "ai sẽ làm điều đó".

DEATHTRAP thường được so sánh (một cách không công bằng) với vở kịch và phiên bản phim của SLEUTH, mặc dù thực tế nó có nhiều điểm tương đồng hơn với SCREAM, một bài luận tự mỉa mai về những bộ phim kinh dị dành cho thiếu niên. Giống như bộ phim đó, DEATHTRAP tự dán nhãn cho mình (một bộ phim ly kỳ về những bộ phim ly kỳ), đặt ra giới hạn ("một bối cảnh, năm nhân vật, một tác phẩm ăn khách") và sau đó phá vỡ thể loại của nó bằng cách tiết lộ bản thân là "một tập hợp những tình huống phi lý và lố bịch đến mức có thể thuyết phục khán giả tạm gác lại sự hoài nghi".

DEATHTRAP dũng cảm mang đến một bí ẩn với chỉ năm nhân vật chính, trong đó hai nhân vật có tầm quan trọng tối thiểu. Henry Jones vào vai một luật sư khôn ngoan, chủ yếu có mặt để giải thích tình huống (và mang đến sự quyến rũ dân dã) và Irene Worth là một nhà ngoại cảm kiêm thám tử, mang đến sự hài hước và sự nhẹ nhàng. Điều này để lại ba nhân vật chính có thể là kẻ giết người và/hoặc nạn nhân: Michael Caine, vào vai Sidney Bruhl, một tác giả gặp khó khăn về tài chính với những vở kịch bí ẩn, đã tạo ra một nhân vật mà chúng ta yêu mến và tin tưởng ngay từ đầu, mặc dù chúng ta nhận ra rằng hầu hết những gì anh ấy nói đều là dối trá. Dyan Canon, vào vai Myra, vợ của Sidney, yêu anh ấy say đắm nhưng có phần ngốc nghếch, mang đến một màn trình diễn như một chuyến tàu lượn siêu tốc, với một nhân vật lúc yếu đuối, lúc áp đảo, lúc thông minh, lúc hysterically, và lúc mạnh mẽ và kiên quyết. Góc nhìn thứ ba của tam giác bất ngờ này là Clifford Anderson, một nhà soạn kịch trẻ, do Christopher Reeve thủ vai, và chúng ta không bao giờ thực sự biết nhân vật của anh ấy là ai: một học sinh háo hức muốn trở thành nhà văn, một nạn nhân ngây thơ hay một kẻ giết người quyến rũ và xảo quyệt. Khi các nhân vật xoay quanh nhau, kịch bản thông minh và u sầu của Jay Presson Allen vẫn mang lại sự hài hước trong khi xây dựng sự căng thẳng. Ngay cả sau tình tiết cuối cùng (một cải tiến so với kết thúc của vở kịch), vẫn không rõ ràng ai đã thao túng ai để làm gì.

Lumet không phải là một bậc thầy của hài kịch, vì vậy anh ấy để cho dàn diễn viên tài năng của mình tự do thể hiện và họ đã mang đến những màn trình diễn sắc sảo, kịch tính và tinh tế, với Reeve là nổi bật nhất. Tuy nhiên, điều mà Lumet làm rất tốt là xử lý những không gian hẹp một cách thành thạo. Giống như trong 12 ANGRY MEN, anh ấy lấy một vở kịch một bối cảnh và, với việc mở rộng tối thiểu, đã biến một không gian có thể bị chật chội, nhàm chán và tĩnh tại thành một không gian rộng rãi và đẹp mắt. Bối cảnh, một ngôi nhà nông thôn được cải tạo từ một cối xay gió cũ, khá nhỏ nhưng được Tony Walton thiết kế để mang lại cảm giác ấm cúng và quyến rũ, cũng như đáng sợ và nguy hiểm. Nó khó phân biệt đến mức không thể nói đâu là bối cảnh phim trường và đâu là ngôi nhà thực sự, và đến một mức độ nào đó, bối cảnh trở thành nhân vật thứ sáu. Và với tư cách là hiện trường của vụ án, nó là một cái bẫy chết người thực sự hấp dẫn.
The trick to creating a good, solid mystery story is as much a matter of timing as its about plot contrivances, colorful characters or surprising twists. Anyone who has ever labored in frustration with an un-finishable Sunday New York Times crossword knows that any puzzle that takes too long to solve ceases to be any fun. The best murder mysteries, be they on film or in print, are slight affairs that get to the point, spell out their clues, line up their suspects and, hopefully, zap us with a few surprises; being complicated without being unduly confusing. And they play fair; on second, third and fourth viewings of the clues and red herrings we should be just as pleased to marvel at how well it all comes together as we were at being surprised in the first place. Indeed, good thrillers should get better on repeated viewings as we anticipate the double and triple crosses.<br /><br />Sidney Lumet's comedy-thriller DEATHTRAP, as derived from Ira Levin's hit Broadway play, is a great example. It moves along at a tidy clip, skillfully juggling its clues, being (almost) totally honest with us (even when it is lying to us) and yet never revealing where it is going (even when it is telling us where it might go). It is less a murder mystery movie in the traditional vane than it is a movie about murder mysteries, derived from a play about playwriting. Rather than going backward -- a murder and then an investigation to explain why everything happened -- DEATHTRAP leads us through the crime(s) step by step, leaving ample room for the unexpected; as the ads advise it is less a "whodunit" than a "who'lldoit." <br /><br />DEATHTRAP is often compared (unfavorably, oddly enough) to the play and movie versions of SLEUTH, though in reality it has much more in common with SCREAM, the self-mocking essay on teeny-bopper horror flicks. Like that clever film, DEATHTRAP labels itself (a thriller about thrillers), sets it parameters ("a one-set, five character moneymaker") and then proceeds to deconstruct its genre by revealing itself as "the most outlandish and preposterous set of circumstances entertaining enough to persuade an audience to suspend its disbelief." <br /><br />DEATHTRAP bravely gives us a mystery with only five major characters, two of which are of minimum importance. Henry Jones as a cagey lawyer is on hand mostly for exposition (and to supply us with his penchant for folksy charm) and Irene Worth is all quirks and comic relief as a psychic-cum-sleuth who acts as the nominal detective. That leaves three main characters to be the killer(s) and/or the victim(s): It is a testament to Michael Caine's abilities that as Sidney Bruhl, a down-on-his-luck author of mystery plays, he creates a character who we intrinsically like and trust, even as we recognize immediately that almost everything he says is a lie. As his adoring, if somewhat ditzy wife, Myra, Dyan Canon flirts with being over the top by giving a roller-coaster ride of a performance with a character that by turns seems to be frail or overbearing, crafty or hysterical, timid or bold and uncompromisingly in love with a less than reciprocating Sidney. The third angle of this unexpected triangle is a fledgling playwright named Clifford Anderson played by Christopher Reeve in such a way that we never quite get a handle on just who his character is: enthusiastic preppie wannabe writer, semi-innocent victim or cunningly charming sociopath. As the various character dance around each other, the cleverly dour script adapted by ace scribe Jay Presson Allen manages to be consistently amusing, even as it builds suspense. And even after the final twist (an improvement over the play's finale), it may not be quite clear just who has manipulated who to do what.<br /><br />Lumet is by no means a master of comedy, so he lets his able cast have free reign to flesh out the characters and they all give sharp, theatrical, yet subtle work, with Reeve being particularly noteworthy. But what Lumet does so well is to work skillfully in tight quarters. As he did brilliantly in 12 ANGRY MEN, he takes a one-set play, and with a minimum of opening up, manages to make what could have been cramped, stagy and stagnant seem endlessly photogenic and spacious. The setting, a country home converted from an old windmill, is relatively small, but as designed by Tony Walton it manages to be both cozy and charming, as well as spooky and treacherous. It is so truly difficult to tell where the studio set and the real country house cross boundaries that to a degree the set becomes a sixth character. And as the scene of the crime, it is a most inviting deathtrap indeed.