Ah, tinh thần của năm '68. Những con đường ở Paris đang tràn ngập tinh thần nổi loạn, những người hippie đang say sưa trong tinh thần yêu thương. Còn nước Anh thì như thế nào trong thời đại của chủ nghĩa cấp tiến và cách mạng này? Ồ, nhìn bề ngoài thì nước Anh thân yêu của chúng ta dường như tập trung vào việc làm phim về những cậu bé trong trường nội trú. Nếu... chứa đựng sự phản kháng của những kẻ bị áp bức. Điều mà nó thiếu so với niềm đam mê Paris và sự say sưa của những người hippie là cảm giác phấn khích, ngoại trừ cảnh cuối cùng với những đạn và pháo nổ tung trời.

Bộ phim Nếu... của đạo diễn Lindsay Anderson có sự tham gia của diễn viên Malcolm McDowell, một trong ba học sinh trường tư nhân, những người trang trí phòng ngủ của họ bằng những bức ảnh của Lenin và các nhà cách mạng cánh tả khác. Đây rõ ràng là một bộ phim phản chế độ, miêu tả những kẻ thượng lưu xấu xa thống trị và những truyền thống cổ hủ, độc tài của trường công lập. Điều khiến Nếu... trở nên khác biệt là mặc dù có những cảm tình cấp tiến, nhưng nó không thể hiện rõ sự căng thẳng giữa lòng tốt của con người và hệ thống trường học độc tài, thay vào đó, nó trôi theo dòng chảy của bộ phim, thiếu đi cốt truyện và nhân vật.

Những cảnh siêu thực xuất hiện thỉnh thoảng và bộ phim chuyển từ đen trắng sang màu (không biết là do ngân sách thấp hay là một cách thể hiện nghệ thuật?), nhưng không có gì đáng chú ý. Điều duy nhất đáng nhớ là cảnh cuối cùng, nơi những kẻ nổi loạn trẻ tuổi cầm súng bắn hạ những ông chủ che mờ của chế độ. Hooray! Cách mạng! Cuối cùng cũng có điều gì đó khiến người xem phải suy ngẫm, trái ngược với phần còn lại của bộ phim này, một giấc mơ trường nội trú nhàm chán.

Nếu... có thể là một tuyên ngôn chính trị mạnh mẽ, nhưng nó trôi qua và chỉ thu hút sự quan tâm trực tiếp ở cuối phim. Thay vì là một minh chứng cho tinh thần phản kháng của cuối những năm 60, nó chỉ thành công trong việc thể hiện một bức tranh mơ màng về giáo dục thượng lưu ở Anh. An-ni-khơ? Thật ra là sự thờ ơ, người duy nhất mà nhiều khán giả muốn phản kháng sau khi xem Nếu... có lẽ là Lindsay Anderson.
Ah, the spirit of '68. The streets of Paris were running wild with rebellion, the hippies were high on the spirit of love. How was Britain marking this age of radicalism and revolution? Erm, by the looks of it, dear Old Blighty was focusing on making films about boys in boarding schools. If... contains the evil establishment. It contains the uprising of the oppressed. What it lacks in contrast to the Parisien passion and the hippy headtripping is any sense of excitement, except in its all-out ammo-and-artillery fire ending.<br /><br />Lindsay Anderson's If... stars the ever-marvellous Malcolm McDowell as one of three private school pupils who decorate their dorm with photos of Lenin and other left-wing radicals. It's clearly an anti-establishment movie in its depiction of the evil upper-class oiks who rule the roost and the antiquated autocratic practices of the pish-posh public school standard. What makes If... unusual though is that for all its radical sympathies, it doesn't explicitly give us any sense of great tension between human decency and the despotic school system, instead it just kind of floats: lacking in plot and lacking in personality.<br /><br />Surrealist bits fade in and out occasionally and the film slips from black-and-white to colour again (is it due to the low budget or is it an arty expression?), but there is little of interest to speak of. All we get is the poignant denouement where the young rebels reach for their rifles and shoot down the shady overlords of the establishment. Hooray! A revolution! At last something that demands a second thought unlike the rest of this dull exercise in boarding school daydreaming.<br /><br />If... could have been a powerful political statement, but as it is it drifts and only gathers any sense of direct interest at the end. Instead of being a testament to the dissident zeitgeist of the late-Sixties, it only succeeds in being a dazed document of upper-class British education. Anarchy? Apathy more like, the only man many viewers will want to stick it to after watching If... will be Lindsay Anderson.