Tôi không biết liệu tôi có xem đây là một kiệt tác hay không, nhưng nó rất gần với mức độ đó; nó được thực hiện cực kỳ xuất sắc, mang tính nghệ thuật, gây cấn, có nội dung phức tạp, thách thức về chủ đề và chứa đầy những hình ảnh báo trước bi kịch và hình ảnh tình dục tôn giáo. Ngoài ra còn có những cảnh quay tuyệt vời của Jan de Bont, nhạc nền mang tính khí quyển của Loek Dikker và diễn xuất xuất sắc của Jeroen Krabbé và Renée Soutendijk, trong đó Soutendijk thể hiện một trong những màn trình diễn tinh tế và bí ẩn nhất của một "nữ nhân vật chính" mà tôi từng thấy. Giống như nhiều bộ phim Châu Âu khác, bộ phim này thể hiện thái độ cởi mở và không phán xét đối với tình dục, khỏa thân và những phức tạp của tính dục, và không ngần ngại kết hợp chúng với hình ảnh tôn giáo và/hoặc siêu thực (một số người cho rằng đây là những hình ảnh phạm thượng). Ngắn gọn lại, nếu bạn không thể chấp nhận việc thấy một người đồng tính bị ham muốn thể xác hóa thân với hình ảnh Chúa Giêsu bị đóng đinh trên thập tự giá trước khi họ quan hệ tình dục trong một ngôi mộ thì đây có thể không phải là bộ phim dành cho bạn. Điều khiến tôi ngạc nhiên hơn là bộ phim kỳ lạ này đã lách qua được ranh giới giữa sự tự cao tự đại và lộn xộn. Phim kết hợp những cảnh tưởng trừu tượng, siêu thực và tưởng tượng song song, và khiến tất cả chúng hòa quyện vào nhau một cách ăn khớp. Giống như một bí ẩn hay, bạn có thể thấy từng mảnh ghép từ từ rơi vào đúng chỗ khi bộ phim tiến triển. Đây không phải là một kết thúc đột ngột. Phim có định hướng rõ ràng, không có cảnh thừa thãi và khi kết thúc, bạn bắt đầu hiểu được mục đích của những điều trước đó có thể khiến bạn bối rối. Nếu bạn yêu thích những tác phẩm của Ken Russell và David Lynch, tôi gần như có thể đảm bảo rằng bạn sẽ yêu thích bộ phim này. Thậm chí, ngay cả khi bạn không biết họ là ai, bạn vẫn có thể thích bộ phim này.

Tôi sẽ không tiết lộ quá nhiều về cốt truyện, nhưng cảnh mở đầu của phim, qua một mạng nhện khi con nhện bắt con mồi, đã định hình bối cảnh khi Krabbé, với vẻ ngoài râu ria và tự mãn của một nhà văn đồng tính, tên là Gerard Reve (hài hước thay, cũng là tên của nhà văn mà tiểu thuyết này dựa trên đó) gặp gỡ một người phụ nữ giàu có, bí ẩn và quyến rũ tên là Christine (Soutendijk, kết hợp phong cách nam tính với vẻ ngây thơ và đáng yêu giống như Simone Simon, điều này khá khiến người xem lo lắng), người có thể là một "góa phụ đen" thực sự đứng sau cái chết của ba người chồng trước của cô ta. Hai người trở thành tình nhân và sống chung với nhau, nhưng chúng ta được dẫn dắt để tin rằng (qua hành vi kỳ lạ của Christine và sự xuất hiện thường xuyên của một người phụ nữ khác, do Geert de Jong thủ vai, có thể tồn tại hoặc không) có điều gì đó khủng khiếp đang ẩn giấu bên dưới bề ngoài. Khi một người tình khác của Christine, chàng trai trẻ và "đẹp trai" Herman (Thom Hoffman), xuất hiện tại ngôi nhà, mọi chuyện bắt đầu diễn biến theo một hướng không ngờ tới. Và đó là tất cả những gì bạn cần biết.

"Người Thứ Tư" là một thành công lớn trong các rạp chiếu phim nghệ thuật trên toàn thế giới, nhưng không đến Mỹ cho đến năm 1984, nơi nó được Hiệp Hội Phê Bình Phim Los Angeles trao giải Phim Ngoại Ngữ Xuất Sắc Nhất. Phiên bản video phổ biến nhất là phiên bản của Media, được lồng tiếng một cách tệ hại. Hãy cố gắng tránh phiên bản này và chuyển sang phiên bản DVD có phụ đề của Anchor Bay. Từ khi đến Mỹ, sự nghiệp của Verhoeven có những thăng trầm. Ông đã đạo diễn một vài bộ phim khá tốt (Flesh & Blood, RoboCop) và một số bộ phim tệ (Showgirls). Thực tế, tác phẩm ăn khách lớn của Verhoeven, Basic Instinct, giống như một phiên bản kém thú vị và kém chuyên nghiệp hơn của "Người Thứ Tư". Soutendijk cũng thử sức với diễn xuất ở Mỹ, nhưng khi GRAVE SECRETS (1989) và EVE OF DESTRUCTION (1991) là những đề nghị tốt nhất mà cô nhận được, cô đã quay trở lại quê hương Hà Lan.
I don't know if I'd consider it a masterpiece of not, but it's damn near close; it's extremely well made, artistic, suspenseful, intricately plotted, thematically challenging and full of bleak foreshadowing and sexual-religious imagery. There's also some great camera-work from Jan de Bont, an atmospheric score from Loek Dikker and outstanding acting from Jeroen Krabbé and Renée Soutendijk, the latter giving one of the most sneaky, subtle 'femme fatale' performance I've ever seen. Like many other European movies, this movie has an unashamed, non-judgmental attitude toward sex, nudity and the complexities of sexuality and has zero reservations about mixing it all up with religious and/or surrealistic (some would say blasphemous) images. In other words, if you can't bear the thought of seeing a lust-driven homosexual envisioning the object of his carnal desire as Jesus crucified on the cross before the two of them go at it inside a cemetery crypt then this might not be the movie for you. What surprised me more is how this bizarre movie managed to completely dodge being a pretentious mess. It mixes the abstract/surreal/parallel fantasy-reality scenes and somehow makes it all work. Like any good mystery, you can see the pieces slowly falling into place as the movie progresses. There is NOT an out-of-left-field resolution here. The movie has direction, there's no needless filler and once it concludes, you begin to understand the purpose of what may have confused you earlier. If you like the work of Ken Russell and David Lynch, I can almost guarantee you will love this movie. Hell, if you have no idea who they even are, you still might like it.<br /><br />I'm not going to spoil the plot by getting too detailed, but the film's opening shot - through a web as a spider catches its prey - sets the stage as Krabbé, as unshaven, smug, bisexual writer Gerard Reve (interestingly, also the name of the writer whose novel this is based on) crosses paths with a wealthy, mysterious, sexy woman named Christine (Soutendijk, melding androgynous stylings with Simone Simon-like innocence/cuteness that's pretty unnerving), who may be a literal 'black widow' responsible for the deaths of her three previous husbands. The two become lovers and move in with one another, but we're led to believe (through Christine's bizarre behavior and the frequent appearances of another woman - played by Geert de Jong - who may or may not actually exist) something terrible is boiling under the surface. When another of Christine's lovers, the young and "beautiful" Herman (Thom Hoffman), shows up at the house, things take an unexpected turn. And that's all you need to know.<br /><br />THE 4TH MAN was a huge art-house success in much of the world, but didn't make it over to the US until 1984, where it was awarded the Best Foreign Film of the year from the Los Angeles Film Critics Association. The most common video is the Media release, which has been horribly dubbed. Try to avoid that one and head straight for the newer subtitled Anchor Bay DVD release. Since coming to America, Verhoeven's career has had its ups and downs. He has made a few decent films (Flesh & Blood, RoboCop) and some lousy ones (Showgirls). In fact, Verhoeven's big hit Basic Instinct is almost like a less interesting, junior league version of The Fourth Man. Soutendjik also tried her hand at acting in America and since GRAVE SECRETS (1989) and EVE OF DESTRUCTION (1991) were the best offers she was getting, she headed right back home to the Netherlands.