Nếu có điều gì sai trái mà Akira Kurosawa đã làm khi thực hiện Dodes'ka-den, đó là việc ông hợp tác với "bốn hiệp sĩ" (ba người còn lại là Kobayaski, Ichikawa và Konishita). Họ mong muốn một siêu bom tấn để khởi đầu cho sự hợp tác của họ, nhưng thay vào đó, Kurosawa, có thể nói là người đứng đầu nhóm, lại mang đến một bộ phim nghệ thuật trừu tượng mang tính nhân văn với những nhân vật sống trong một khu ổ chuột bị tàn phá, nơi nhiều nhân vật phải đối mặt với những bi kịch đen tối. Nếu ông thực hiện nó một cách độc lập hoặc đến một studio khác, ai biết được, nhưng chính điều này, cùng với một số vấn đề tài chính và sáng tạo khác, đã góp phần dẫn đến vụ tự tử không thành của ông vào năm 1971. Tuy nhiên, cuối cùng, với tư cách là một nghệ sĩ, Kurosawa vẫn tiếp tục mang đến những gì ông nổi tiếng với những bộ phim kịch của mình: sức mạnh của tinh thần con người trước nghịch cảnh. Việc bối cảnh của bộ phim hơi khác thường hơn so với hầu hết các tác phẩm khác không nên bị bỏ qua, nhưng đó không phải là lỗi của Kurosawa.

Dodes'ka-den có nội dung hấp dẫn, nhưng không phải theo cách mà người xem thường thấy ở đạo diễn này, và chủ yếu là vì nó được dẫn dắt bởi nhân vật thay vì cốt truyện. Có những sự kiện xảy ra với những người này, và thách thức của Kurosawa ở đây là kết nối chúng thành một thể thống nhất. Nhân vật bắt đầu bộ phim, kỳ lạ một cách lạ thường (mặc dù may mắn là không có nhiều chỗ để nhân vật này phát triển), là Rokkuchan, một người đàn ông bị tổn thương não, dành cả ngày để phát ra âm thanh của tàu hỏa (tiếng "clickety-clack" trong tựa đề), thỉnh thoảng dừng lại để cầu nguyện cho mẹ mình. Nhưng sau đó chúng ta lại chuyển sang một cặp cha con, người con lang thang khắp các nhà hàng để tìm thức ăn trong khi người cha liên tục nói về ngôi nhà mơ ước của mình; một người đàn ông lớn tuổi có vẻ như sắp chết, và sau này chúng ta biết rằng ông đã mất nhiều hơn những gì ông chia sẻ với mọi người, bao gồm cả một người phụ nữ có quá khứ với ông; một người phụ nữ nhút nhát và lặng lẽ, làm việc vất vả cho cha nuôi (hoặc chú, tôi không chắc), người đã cưỡng hiếp cô; và một người đàn ông nhút nhát trong bộ vest có một cơn co giật mặt thường xuyên và một người vợ hung dữ - đối với những người có tính cách xã giao.

Ngoài ra còn có những người xung quanh những nhân vật này, như hai người say rượu luôn lảo đảo vào mỗi đêm, giống như một chiếc đồng hồ, đặt ra những yêu cầu lớn cho vợ chồng họ, đôi khi (không chủ ý) đổi vợ cho nhau! Và còn có một người bán rượu sake tốt bụng trên xe đạp, có một mối liên kết ngọt ngào nhưng kỳ lạ với người phụ nữ nhút nhát. Và tất nhiên có một nhóm phụ nữ hay xì xào quanh một vũng nước ở giữa khu ổ chuột, không có gì tốt đẹp để nói về ai đó trừ khi đó là điều gì đó mang tính dục với một người đàn ông. Điều đầu tiên cần lưu ý ở đây là cách Kurosawa thiết lập bối cảnh cho bộ phim; nó có phần hậu khải huyền, không giống với bất kỳ thời gian hay địa điểm cụ thể nào (cho đến khi trong một vài cảnh chúng ta thấy những chiếc xe hơi và con đường hiện đại). Đây là một xã hội bị phân biệt đối xử, nhưng những mối quan tâm của những người này, mặc dù có quy mô bi thảm, được dự định để được phân tích thông qua sức mạnh kịch tính. Giống như Bergman, Kurosawa muốn giải phẫu những cảm xúc tan vỡ của con người, với một cảnh đặc biệt khi người đàn ông có vẻ như sắp chết, với đôi mắt trống rỗng và đau buồn, ngồi đó im lặng trong khi một người phụ nữ ngồi cạnh ông ta.

Thỉnh thoảng có những khoảnh khắc thú vị, và thậm chí cả những tràng cười, với những người này. Tôi thậm chí còn thích những khoảnh khắc nhỏ với Rokkuchan (đặc biệt là với sự xuất hiện của Kurosawa trong vai một họa sĩ đường phố), hoặc những khoảnh khắc im lặng ngượng ngùng với người đàn ông có cơn co giật mặt. Nhưng trong khi Kurosawa cho phép các diễn viên của mình có không gian để tự do diễn xuất, các chuyển động máy quay của ông vẫn luôn như trước - kiên nhẫn nhưng cảnh giác, với những bố cục rộng và những cảnh quay hẹp, những hình ảnh mang tính hội họa và những gương mặt đôi khi mang phong cách của một bộ phim câm nhằm mục đích khiến người xem khóc. Giữa những câu chuyện đôi khi kỳ lạ và cảm động này, với một số câu chuyện đặc biệt buồn (ví dụ như cảnh cha và con trai trong xe hơi), Kurosawa chiếu sáng bộ phim và thiết kế bảng màu sắc như đây là bộ phim đầu tiên của ông sử dụng Eastmancolor, giống như một trong những bức tranh của ông. Phong phú, rộng lớn, đôi khi tràn ra ngoài nhưng luôn có sự kiểm soát, nơi này không nhất thiết phải "rực rỡ"; nó giống như sự trừu tượng đã tràn vào cảnh quay, nơi mọi thứ trông sống động nhưng lại ẩn chứa sự đen tối bên dưới. Đây là một thanh kiếm hai lưỡi tuyệt vời và tinh tế, cho phép những âm điệu mơ mộng kết hợp với kịch tính nặng nề.

Với một bản nhạc phim ngọt ngào của Toru Takemitsu (cũng là người chịu trách nhiệm cho Ran), những diễn xuất tuyệt vời của các diễn viên và một số cảnh không thể quên trong sự nghiệp lẫy lừng của Kurosawa, Dodes'ka-den là một tác phẩm nhỏ của đạo diễn theo cách riêng của nó, nhưng vẫn gần như hoàn hảo theo những điều khoản của riêng nó, giống như nhiều bộ phim kịch của Kurosawa như Ikiru và Red Beard, chứa đựng những sự thật cứng rắn về bản chất con người mà không quá sến súa.
If there was anything Akira Kurosawa did wrong in making Dodes'ka-den, it was making it with the partnership he formed with the "four knights" (the other three being Kobayaski, Ichikawa, and Konishita). They wanted a big blockbuster hit to kick off their partnership, and instead Kurosawa, arguably the head cheese of the group, delivered an abstract, humanist art film with characters living in a decimated slum that had many of its characters face dark tragedies. Had he made it on a more independent basis or went to another studio who knows, but it was because of this, among some other financial and creative woes, that also contributed to his suicide attempt in 1971. And yet, at the end of the day, as an artist Kurosawa didn't stop delivering what he's infamous for with his dramas: the strengths of the human spirit in the face of adversity. That its backdrop is a little more unusual than most shouldn't be ignored, but it's not at all a fault of Kurosawa's.<br /><br />The material in Dodes'ka-den is absorbing, but not in ways that one usually finds from the director, and mostly because it is driven by character instead of plot. There's things that happen to these people, and Kurosawa's challenge here is to interweave them into a cohesive whole. The character who starts off in the picture, oddly enough (though thankfully as there's not much room for him to grow), is Rokkuchan, a brain damaged man-child who goes around all day making train sounds (the 'clickety-clack' of the title), only sometimes stopping to pray for his mother. But then we branch off: there's the father and son, the latter who scrounges restaurants for food and the former who goes on and on with site-specific descriptions of his dream house; an older man has the look of death to him, and we learn later on he's lost a lot more than he'll tell most people, including a woman who has a past with him; a shy, quiet woman who works in servitude to her adoptive father (or uncle, I'm not sure), who rapes her; and a meek guy in a suit who has a constant facial tick and a big mean wife- to those who are social around.<br /><br />There are also little markers of people around these characters, like two drunks who keep stumbling around every night, like clockwork, putting big demands on their spouses, sometimes (unintentionally) swapping them! And there's the kind sake salesman on the bike who has a sweet but strange connection with the shy quiet woman. And of course there's a group of gossiping ladies who squat around a watering hole in the middle of the slum, not having anything too nice to say about anyone unless it's about something erotic with a guy. First to note with all of this is how Kurosawa sets the picture; it's a little post-apocalyptic, looking not of any particular time or place (that is until in a couple of shots we see modern cars and streets). It's a marginalized society, but the concerns of these people are, however in tragic scope, meant to be deconstructed through dramatic force. Like Bergman, Kurosawa is out to dissect the shattered emotions of people, with one scene in particular when the deathly-looking man who has hollow, sorrowful eyes, sits ripping cloth in silence as a woman goes along with it.<br /><br />Sometimes there's charm, and even some laughs, to be had with these people. I even enjoyed, maybe ironically, the little moments with Rokkuchan (specifically with Kurosawa's cameo as a painter in the street), or the awkward silences with the man with the facial tics. But while Kurosawa allows his actors some room to improvise, his camera movements still remain as they've always been- patient but alert, with wide compositions and claustrophobic shots, painterly visions and faces sometimes with the stylization of a silent drama meant as a weeper. Amid these sometimes bizarre and touching stories, with some of them (i.e. the father and son in the car) especially sad, Kurosawa lights his film and designs the color scheme as his first one in Eastmancolor like it's one of his paintings. Lush, sprawling, spilling at times over the seams but always with some control, this place is not necessarily "lighter"; it's like the abstract has come full-throttle into the scene, where things look vibrant but are much darker underneath. It's a brilliant, tricky double-edged sword that allows for the dream-like intonations with such heavy duty drama.<br /><br />With a sweet 'movie' score Toru Takemitsu (also responsible for Ran), and some excellent performances from the actors, and a few indelible scenes in a whole fantastic career, Dodes'ka-den is in its own way a minor work from the director, but nonetheless near perfect on its own terms, which as with many Kurosawa dramas like Ikiru and Red Beard holds hard truths on the human condition without too much sentimentality.