https___english.jagran.com_lifestyle_world-population-day-2021-know-history-significance-and-theme-for-this-years-world-population-day-10029046.xml
https___pennepal.com_archives_3755_1.xml
1.1 2.1 2.2 2.3 2.4 3.1 3.2 4.1 5.1 6.1 6.2 7.1 8.1 8.2 8.3 9.1 10.1
Updated: Sun, 11 Jul 2021 08:03 AM IST New Delhi | Jagran Lifestyle Desk: Every year on July 11 World Population Day is celebrated to create awareness across the globe regarding the population issues such as the importance of family planning, child marriage, gender equality, human rights etc. This day was established when the population crossed the five billion mark in the world. This year due to the COVID-19 pandemic, the day will focus on the impact of a pandemic on fertility. As per UNFPA research in March, around 12 million women experienced disruptions in family planning. According to UN Secretary-General Antonio Guterres," Sustainable Development 2030 agenda is the world's blueprint for a better future for all on a healthy planet. On World Population Day we recognise that this mission is closely interrelated with demographic trends including population growth, ageing, migration, and urbanisation". World Population Day 2021: History This day was established by Governing Council of the United Nations Development Programme in 1989 as an outgrowth of the interest generated by Five Billion Day or the estimated day when the world's population surpassed the five billion mark. The United Nations General Assembly by resolution 45/216 of December 1990, decided to continue observing this day to create awareness among people regarding the impact of overpopulation. In 1990, this day was first celebrated by 90 countries. World Population Day 2021: Significance This day helps in creating awareness regarding the importance of family planning, civil right, poverty, and how overpopulation is harming the progress of humanity and the ecosystem. After China, India stands at the second position in the world most populous country list. Due to the high rate of population, India faced many challenges in controlling the outbreak of COVID-19 in 2020-21. World Population Day 2021: Theme The theme of this year's World Population Day 2021 is "Rights and Choices are the Answer: Whether baby boom or bust, the solution to shifting fertility rates lies in prioritising all people’s reproductive health and rights."
1.1 2.1 3.1 4.1 5.1 6.1 7.1 8.1 9.1 10.1 11.1 12.1 13.1 14.1 15.1 16.1 17.1 18.1 19.1 20.1 21.1 22.1
काठमाडौ. । विश्व जनसंख्या दिवस हरेक वर्ष जुलाई ११ मा मनाइन्छ। यो शृङ्खला सन् १९९० देखि चल्दै आएको छ । सन् १९८९ मा संयुक्त राष्ट्र विकास कार्यक्रमको गभर्निङ काउन्सिल (१९८९) ले ११ जुलाईलाई विश्व जनसंख्या दिवसका रूपमा मनाउने निर्णय गरेको थियो । अर्को वर्ष अर्थात् सन् १९९० मा विश्वका ९० देशमा पहिलो पटक ‘विश्व जनसंख्या दिवस’ मनाइयो । आखिर हामीले विश्व जनसंख्या दिवस किन मनाउने ? वास्तवमा सन् १९८७ मा जुलाई ११ मा विश्वको जनसंख्या ५ अर्ब पुगेको थियो । यस्तो अवस्थामा बढ्दो जनसङ्ख्या र त्यसले वातावरण, विकासमा पार्ने असरका बारेमा विश्वभरका जनतालाई सचेत गराउनु आवश्यक देखिएको महशुस गरियो । यसैलाई ध्यानमा राख्दै संयुक्त राष्ट्रसंघले विश्व वातावरण दिवस मनाउन थालेको हो । संयुक्त राष्ट्रसंघीय जनसंख्या कोष (युएनएफपीए) ले विश्व जनसंख्या दिवसलाई मानव प्रगतिको उत्सवका रूपमा मनाउनुपर्ने बताएको छ । किनभने सबै चुनौतीका बाबजुद पनि इतिहासको अन्य कुनै पनि कालखण्डको तुलनामा यस समयमा विश्वमा धेरै उच्च शिक्षित र स्वस्थ व्यक्तिहरू छन् । यूएनएफपिए ले जनतालाई समस्या होइन, समाधानका रूपमा हेर्नुपर्छ भन्छ । यसैलाई मध्यनजर गर्दै विश्व जनसङ्ख्या दिवसको नारा– ‘८ अर्ब मानिसको विश्वः सबैका लागि राम्रो भविष्यतर्फ अघि बढ्दै, जहाँ अवसर, अधिकार र सबैलाई आफ्नो रोजाइको विकल्प होस् ।’ अहिले विश्वको जनसंख्या कति छ ? संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय जनसंख्या कोष (युएनएफपीए) को तथ्यांकअनुसार हाल विश्वको कुल जनसंख्या ७ अर्ब ९५ करोड ४० लाख रहेको छ । यसमा, जनसंख्याको ६५ प्रतिशत १५ देखि ६५ वर्ष उमेर समूहका छन् । ६५ वर्षभन्दा माथिका मानिसहरूले कुलको १० प्रतिशत र १४ वर्ष मुनिका मानिसहरूले २५ प्रतिशत ओगटेका छन् । युएनएफपीएका अनुसार अबको केही महिनामा विश्वको जनसंख्या ८ अर्ब पुग्न सक्नेछ । जनसंख्या बृद्धिको प्रवृत्ति कस्तो छ ? यी तथ्याङ्कहरू कति छिटो बढ्दै छन्, तपाइँ अनुमान गर्न सक्नुहुन्छ कि विश्वको जनसंख्या १ बिलियन हुन लाखौं वर्ष लाग्यो। तर १ अर्बबाट ७ अर्बमा पुग्न करिब २०० वर्ष मात्र लाग्यो । सन् २०११ मा विश्वको जनसंख्या करिब ७ अर्ब थियो । जुन २०२१ मा बढेर ७.९ अर्ब पुगेको छ। संयुक्त राष्ट्र संघको अनुमान अनुसार सन् २०३० सम्ममा ८ अर्ब ५ करोड, २०५० सम्म ९ अर्ब ७ करोड र २१०० सम्ममा १० अर्ब ९ करोड पुग्नेछ । यस्तो बृद्धि हुनुको पछाडि प्रजनन उमेरसम्म बाँच्ने मानिसको बढ्दो संख्या, प्रजनन दरमा आएको परिवर्तन, सहरीकरण र बसाइँसराइ जस्ता कारक तत्व रहेको बताइएको छ । पछिल्ला केही दशकहरूमा प्रजनन दर र मानिसहरूको आयुमा ठूलो परिवर्तन आएको छ। १९७० को सुरुमा, महिलाहरु को औसत ४.५ बच्चाहरु थिए। २०१५ सम्म, प्रजनन क्षमता प्रति महिला २.५ भन्दा कम बच्चाहरु मा झरेको थियो। त्यस्तै, सन् १९९० को शुरुमा ६४.६ वर्ष रहेको विश्वव्यापी आयु २०१९ मा बढेर ७२.६ वर्ष पुगेको छ । सहरीकरणको कुरा गर्दा, २००७ पहिलो वर्ष थियो जब ग्रामीण क्षेत्रको तुलनामा सहरी क्षेत्रमा बढी मानिस बस्न थालेका थिए । सन् २०५० सम्ममा विश्वको ६६ प्रतिशत जनसंख्या सहरमा बस्ने अनुमान गरिएको छ। सन् २०२७ मा भारत चीनभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको देश हुनेछ वर्ल्ड पपुलेशन प्रस्पेक्टस्, २०१९ अनुसार, एशियाले विश्वको जनसंख्याको ६० प्रतिशतभन्दा बढी ओगटेको छ। चीन र भारत विश्वका सबैभन्दा बढी जनसंख्या भएका देश हुन्। अनुमान अनुसार सन् २०२७ को आसपासमा भारतले जनसङ्ख्याको हिसाबले चीनलाई उछिनेर विश्वको सबैभन्दा बढी जनसंख्या भएको देश बन्नेछ । युएनएफएका अनुसार हाल चीनको जनसंख्या १ अर्ब ४४ करोड रहेको छ । योसँगै भारतको जनसङ्ख्या करिब १ अर्ब ४० करोड छ । विश्वको जनसंख्या संग सम्बन्धित केहि विशेष जानकारी • २० औं शताब्दीको मध्यदेखि, विश्वको जनसंख्या अभूतपूर्व दरमा बढेको छ । सन् १९५० देखि २०२० सम्म विश्वको जनसंख्या तीन गुणाले बढेको छ । • १९६५ र १९७० को बीचमा विश्वको जनसंख्या वृद्धि दर चरम सीमामा थियो, जब जनसंख्या २.१ को औसत दरले वार्षिक रूपमा बढिरहेको थियो । • २००० र २०२० को बीचमा, जनसंख्या १.२ को औसत वार्षिक दरले बढ्दै गए पनि, ४८ देश वा क्षेत्रहरूमा जनसंख्या कम्तिमा दोब्बर छिटो बढ्यो । यसमा अफ्रिकाका ३३ देश वा क्षेत्रहरू र एसियाका १२ देशहरू समावेश थिए । • २० औं शताब्दीको मध्यदेखि विकसित देशहरूमा वयस्कहरूको आयु बढेको छ। १०० वर्ष पुगेका मानिसहरूको संख्या आजको भन्दा बढी कहिल्यै थिएन ।