https___agerejuvenationclinics.com_vitamin-d_.xml
https___sadhana.newsofnepal.com_2021_11_30_3328__1.xml
1.1 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9 2.10
Vitamin D Vitamin D although it is a vitamin, it is also a very important hormone for calcium and bone metabolism. It is essential to have adequate amounts of vitamin D to ensure calcium absorption. Most of our vitamin D comes from sunlight. It is also in small doses available in certain foods such as tuna, salmon, or mackerel. Recently many foods have added vitamin D. You can see this as it will say fortified with vitamin D. Even with these fortified and natural foods you may not have enough vitamin D. Recently with our lifestyles and many of us working indoors to then go home and stay indoors, we have had a reduction in the amount of vitamin D we receive. Because of this some people may not even be aware that they may have a deficiency of vitamin D. The easiest way to find out is by having a blood test done. However some symptoms are muscle weakness, psoriasis, the flu, depression or schizophrenia. It is possible that the severity of an asthma attack be reduced by sufficient vitamin D. Even cardiovascular disease can be associated with an insufficient amount of vitamin D. Breast cancer risk may be reduced with proper levels of vitamin D. The results may vary with each individual. However it is good to know if you have sufficient levels of vitamin D. Consult your doctor today and find out if your levels are sufficient. Results vary by individual however vitamin D supplementation may be something beneficial for you!
1.1 2.1 3.1 4.1 5.1 6.1 7.1 8.1 9.1 10.1 11.1 12.1 13.1 14.1 15.1 16.1 17.1 18.1 19.1
– डा. अरुणा उप्रेती (जनस्वास्थ्य विज्ञ) ‘२०७६ सालको मंसिर महिनामा मलाई असह्य किसिमले ढाड दुख्यो । उपचारको क्रममा विभिन्न अस्पतालहरु धाएँ, विभिन्न औषधिको सेवन गरेँ। तर पनि उन्नाइसको बीस भएन । त्यसपछि मैले डाक्टरको सल्लाहबमोजिम भिटामिन ‘डी’को जाँच गराएँ । मेरो शरीरमा भिटामिन ‘डी’को कमी भएको पाइयो । भिटामिन ‘डी’को कमीले ढाड दुखेको भन्ने निष्कर्ष आयो । मैले शरीरलाई आवश्यक पर्ने भिटामिन ‘डी’ के–केमा पाइन्छ भनेर इन्टरनेटमा खोजेँ । यस क्रममा कुखुराको अण्डा र बोक्रामा प्रशस्त मात्रामा भिटामिन ‘डी’ पाइन्छ भन्ने थाहा पाएँ । त्यसपछि मैले नियमित अण्डा खान थालेँ। साथै अण्डाको बोक्रालाई सफा गरी घाममा सुकाएपछि मिक्सचरमा पिनेर उक्त धूलो २–२ चम्चा हरेक बिहान–बेलुकी दूधमा घोलेर सेवन गर्न थालेँ । त्यसपछि दुखाइमा केही कमी भयो । २ महिनापछि पुनः भिटामिन ‘डी’को जाँच गराएँ । मेरो शरीरमा भिटामिन ‘डी’को मात्रा सही ठाउँमा आएको थियो ।’ यो अनुभव ४० वर्षीय कपिल लामिछानेको हो । अहिले हाम्रो समाजमा ‘ढाड’ दुखेपछि औषधि मात्र खाने युवाहरु प्रशस्तै छन् । भोजन र व्यायाममा ध्यान दिँदैनन् अनि बारम्बार ‘ढाड’ दुखाइको समस्याबाट पीडित हुन्छन् । एक संस्थामा काम गर्ने ४० वर्षीया प्रधान थरकी महिलाले केही वर्षअघि मलाई भनेकी थिइन्, ‘मलाई काम गर्दा धेरै ढाड दुख्यो । तैपनि सहेर काम गरी नै रहेँ । डाक्टरलाई देखाउँदा भिटामिन ‘डी’को कमी, बढी कम्प्युटरमा काम गरेको भनेर मलाई घाममा बस्न, काम गर्दा धेरै ननिहुँरिन, व्यायाम गर्न सल्लाह दिए । तर बिहानदेखि बेलुकासम्म कामको चक्करमा घाममा बस्ने, व्यायाम गर्ने फुर्सद नै भएन । अहिले मेरो ढाड, घुँडा सबै दुख्छ । अहिले काम पनि कम गर्छु, औषधि खान्छु तर दुखाइ छ । शायद आफूले काम गर्दा केही समय आफ्नो शरीरको लागि छुट्याएको भए मलाई सहज हुने थियो होला ।’ कतिपय महिलाहरु ‘पकाएर खाने फुर्सद हुन्न, कतिखेर घाममा बस्नु ? ढाड दुखे क्याल्सियम र भिटामिन ‘डी’को चक्की खाने हो’ भन्छन् । अहिले हरेक दिन २० मिनेटजति घाममा बस्ने फुर्सद नहुँदा, व्यायाम नगर्दा केही पछि १५ दिनसम्म घुँडा र ढाड दुखेर बस्नुपर्ने स्थिति आउन सक्छ । वर्षैभरि सजिलैसँग सूर्यको स्रोतबाट पाइने नेपालका घर–आँगनमा छरिएको भिटामिन ‘डी’को हामी वास्ता नै गर्दैनौँ, महत्व नै बुझ्दैनौँ । हाड–जोर्नीहरुमा समस्या भएर ढाड दुख्ने, घुँडा दुख्ने भएपछि डाक्टरले भिटामिन ‘डी’को चक्की लेखिदिएपछि महँगोमा किनेर खान्छौँ । चिकित्सकले घाममा बस्नु भनेको कुरालाई समेत हामी त्यति वास्ता गर्दैनौँ । सित्तैमा सूर्यबाट प्राप्त हुने भिटामिन ‘डी’का लागि घाममा बस्ने फुर्सद छैन भन्ने बहाना गर्छौं । वास्तवमा भिटामिन ‘डी’लाई ‘सनसाइन’ भिटामिन अर्थात् सूर्यको प्रकाशबाट पाइने भिटामिन पनि भनिन्छ । सूर्यको किरणमा रहेको विशेष तत्व मानिसको छालामा परेपछि भिटामिन ‘डी’ बन्ने प्रक्रिया हुन्छ । भिटामिन ‘डी’ले बाथरोग जोखिम कम गर्छ । चिसो ठाउँमा बसेर काम गर्ने व्यक्तिलाई हुने दुखाइ पनि सूर्यको तापले कम गर्छ । कतिपय औषधि कम्पनीहरुले सकेसम्म मानिसहरुले क्याल्सियम र भिटामिन ‘डी’ बढी प्रयोग गर्नुपर्छ भन्छन् । नेपाललगायत विश्वका कतिपय ठाउँमा स्वास्थ्यकर्मीले महिलालाई २०–२५ वर्षको उमेरदेखि नै क्याल्सियम र भिटामिन ‘डी’का चक्कीहरु दिन शुरु गर्दछन् । प्रत्येक समस्यालाई औषधिले मात्र समाधान गर्न थाल्नाले हामी प्राकृतिक तत्वको उपयोग नै गर्न बिर्सिन थालेका छौं । अहिले नेपालमा सबै गर्भवती महिलालाई भिटामिन ‘डी’ दिनुपर्छ भनिन्छ तर उनलाई घाममा बस्नुपर्छ भन्ने सल्लाह दिइँदैन । वास्तवमा भिटामिन ‘डी’को अभावले अनेक किसिमका समस्या पैदा हुन सक्छन् । तर सत्य के हो भने, शरीरलाई आवश्यक पर्ने भिटामिन ‘डी’को मात्रामध्ये करिब ८०–९० प्रतिशत भिटामिन ‘डी’ सूर्यको किरणबाट प्राप्त गर्न सकिन्छ । करिब १०–२० प्रतिशत हामीले खाने खाना वा अन्य पौष्टिक तत्वबाट प्राप्त हुन्छ । तर यसबारेमा हामी त्यति सचेत भएका छैनौँ । यसको महत्वलाई बुझिरहेका छैनौँ । घाममा बसेर बच्चालाई तेल लगाउँदा आफू र बच्चा कालो हुन्छ भन्ने डर लाग्ने आमा–बा पनि धेरै छन् । तर यसरी घाममा बस्दा प्राप्त हुने भिटामिन ‘डी’ले नै बालबालिकामा दम र श्वास–प्रश्वाससम्बन्धी समस्या घटाउने र रोगसँग लड्ने शरीरको क्षमतालाई वृद्धि गर्ने गर्छ । यस्तो क्षमता वृद्धि गर्ने सूर्यबाट सित्तैमा पाइने औषधिलाई बेवास्ता गर्नुहुन्न । विभिन्न अध्ययनले देखाएका छन्, भिटामिन ‘डी’ले बाथरोग जोखिम कम गर्छ । चिसो ठाउँमा बसेर काम गर्ने व्यक्तिलाई हुने दुखाइ पनि सूर्यको तापले कम गर्छ । सूर्यको किरणमा रहेको विशेष तत्व मानिसको छालामा परेपछि भिटामिन ‘डी’ बन्ने प्रक्रिया हुन्छ । शारीरिक स्वास्थ्यमा विभिन्न सूक्ष्म पोषक तत्वहरूको ठूलो भूमिका रहन्छ । एउटा पोषक तत्व मात्र धेरै दिएर स्वस्थ रहन सकिन्न । प्राकृतिकरुपमा खाइने खानाहरू मिलाएर खाँदा यस्ता पौष्टिक तत्व शरीरले सहजै प्राप्त गर्छ । शरीरमा भिटामिन ‘डी’ प्राप्त गर्न घाममा बस्दा पनि हामीले शरीरमा क्यल्सियमयुक्त खाना पुगोस् भनेर विचार गर्नुपर्छ । हड्डी, मासंपेशी, दाँत आदि बलियो बनाउन यी दुवैको ठूलो महत्व हुन्छ । क्याल्सियम पाइने खानाहरु लट्टे, कोदो, जौ, चिनो, गहत, मस्याङ, राजमा, चना, काउली, मूला, सहजनको पात, करीपत्ता, कर्कलो, मेथीको साग, खोले साग आदि हुन् । यिनीहरुमा अन्य पौष्टिक तत्वहरु पनि पाइन्छ । कतिपय किशोरीहरु छाला कालो हुन्छ भनेर घाममा बस्न रुचाउँदैनन् । तर उनीहरुलाई घाममा बस्न झन् बढी जरुरी छ । भिटामिन ‘डी’को कमी हुँदा उनीहरुको प्रजनन स्वास्थ्यमा पनि असर पर्छ । घाममा बस्दा पुठ्ठाका हड्डी बलियो हुने भएकोले गर्भावस्था, प्रसूति समय र उमेर पुगेपछि हुने रजोनिवृत्तिको अवस्थामा पनि हड्डी दुख्ने समस्या कम हुन्छ । स्वास्थ्य निकायहरुमा प्रायः भिटामिन ‘डी’ र क्याल्सियमको गोली सँगै खाने सलाह दिने गरिन्छ । तर घरेलु पौष्टिक तत्वहरुबाट नै पर्याप्त क्याल्सियम प्राप्त हुन्छ । १ सय ग्राम गहतमा २ सय ८७ मि.ग्रा. क्याल्सियम पाइन्छ । यस्तै १ सय ग्राम तिलमा १ हजार ४ सय ५० मि.ग्रा. क्याल्सियम प्राप्त हुन्छ । गहत, आलस, ज्वानो, भटमास, गुन्द्रुक, मस्याङ, तोफु, दही, मही आदिमा पनि पर्याप्त मात्रामा क्याल्सियम प्राप्त हुन्छ । तर क्याल्सियमका लागि औषधि नै खानुपर्छ भन्ने धेरैलाई भ्रम छ । यो भ्रमबाट मुक्ति पाउन महिलाहरुले हाम्रा पुर्खाहरुले कसरी घाममा बसेर आफूलाई स्वस्थ राख्थे भन्ने कुरा विचार गर्नुपर्छ । औषधिको भरमा मात्र सबै समस्या समाधान हुन्छ भन्ने विचार ठीक होइन । सन् २०१९ मा गरिएको एक अनुसन्धानमा भारतजस्तो बर्सैभरि घाम लागिरहने देशमा पनि विभिन्न शहरमा ७०–८० प्रतिशत भारतीयलाई भिटामिन ‘डी’को कमी भएको पाइयो । साथै यो अध्ययनमा ८४.२ प्रतिशत मधुमेहका बिरामीहरूमा भिटामिन ‘डी’को कमी भएको पाइयो । गर्भवती महिलालाई पनि भिटामिन ‘डी’को कमी देखियो । त्यसकारणले सधैँ घाम लाग्ने भूभागमा बसोबास गरेका भरमा भिटामिन ‘डी’ पाइँदैन, त्यसका लागि सूर्यको किरण शरीरमा पर्ने गरी दैनिकरुपमा घाममा बस्नुपर्छ । घामको किरण शरीरका छालामा प्रत्यक्षरुपमा नै पर्नुपर्ने हुन्छ । सूर्यको किरणबाहेक विभिन्न खानाहरुमा पनि भिटामिन ‘डी’ पाइन्छ । तर खानाबाट हाम्रो शरीरका लागि २० प्रतिशत मात्र भिटामिन ‘डी’ उपलब्ध हुन्छ । बाँकी त सूर्यको किरणबाटै प्राप्त हुने हो । भिटामिन ‘डी’ पाइने वनस्पति च्याउ, जई, बदाम आदि पनि हुन् । साथै माछा, अण्डाको पहेँलो भाग र दुग्धजन्य पदार्थबाट पनि भिटामिन ‘डी’ प्राप्त हुन्छ । कतिपयले भिटामिन ‘डी’का क्याप्सुलहरु नै प्रत्यक्षरुपमा खाने गरेका हुन्छन् । फाइदा हुन्छ भनेर लामो समयसम्म यस्ता क्याप्सुल खाने गर्छन् । भिटामिन ‘डी’को क्याप्सुल खानेहरूले के विचार गर्नुपर्छ भने, शरीरमा चाहिनेभन्दा बढी भिटामिन ‘डी’ भयो भने पनि यसले मुटु र मिर्गौलामा नराम्रो असर पार्न सक्छ । घाम कम लाग्ने देश जस्तो– क्यनडा र फिनल्यान्डमा जनस्वास्थ्यको दृष्टिकोणले भिटामिन ‘डी’ शरीरमा पुगोस् भनेर भोजनमा नै भिटामिन ‘डी’ हालेर वितरण गर्ने कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको छ । तर नेपालजस्तो मुलुकमा सधैँ प्रशस्त घाम लाग्ने भएकाले निःशुल्क पाइने सूर्यको किरणबाट भिटामिन ‘डी’ प्राप्त गर्नु नै उत्तम विकल्प हो ।