http___kampalagaynews.blogspot.com_2017_07_world-hepatitis-day.html.xml
https___shukrabar.nagariknetwork.com_news_194_1.xml
1.1 1.2 1.3 2.1 3.1 3.2 3.3 4.1 5.1 5.2 5.3 5.4 6.1 7.1 8.1 9.1 10.1 11.1 12.1 13.1 14.1 15.1 16.1 17.1 18.1 18.2 19.1 20.1 20.2
28th July is World Hepatitis Day! What lessons do you get? Do you know anything about Hepatitis? CDC asks us to learn more about the different types of viral hepatitis that impact millions worldwide and what is being done to help eliminate hepatitis. Viral hepatitis — a group of infectious diseases known as hepatitis A, B, C, D, and E — affects millions of people worldwide, causing both acute (short-term) and chronic (long-term) liver disease. The World Health Organization (WHO) data show an estimated 325 million people worldwide are living with chronic hepatitis B or chronic hepatitis C. Viral hepatitis caused 1.34 million deaths in 2015, a number comparable to deaths caused by tuberculosis and HIV combined. While deaths from tuberculosis and HIV have been declining, deaths from hepatitis are increasing. World Hepatitis Day is July 28 th and is an opportunity to learn the global burden of this disease, CDC’s efforts to combat viral hepatitis around the world, and actions individuals can take. Hepatitis refers to an inflammatory condition of the liver. It’s commonly caused by a viral infection, but there are other possible causes of hepatitis. These include autoimmune hepatitis and hepatitis that occurs as a secondary result of medications, drugs, toxins, and alcohol. Autoimmune hepatitis is a disease that occurs when your body makes antibodies against your liver tissue. Tips to prevent hepatitis Hygiene Practicing good hygiene is one key way to avoid contracting hepatitis A and E. If you’re traveling to a developing country, you should avoid: - local water - ice - raw or undercooked shellfish and oysters - raw fruit and vegetables Hepatitis B, C, and D contracted through contaminated blood can be prevented by: - not sharing drug needles - not sharing razors - not using someone else’s toothbrush - not touching spilled blood Hepatitis B and C can also be contracted through sexual intercourse and intimate sexual contact. Practicing safe sex by using condoms and dental dams can help decrease the risk of infection. Vaccines The use of vaccines is an important key to preventing hepatitis. Vaccinations are available to prevent the development of hepatitis A and B. Experts are currently developing vaccines against hepatitis C. A vaccination for hepatitis E exists in China, but it isn’t available in the United States.
1.1 2.1 3.1 4.1 5.1 6.1 7.1 8.1 9.1 10.1 11.1 12.1 13.1 14.1 15.1 16.1 17.1 18.1
डा. दिलिप शर्मा कलेजो रोग विशेषज्ञ, वीर अस्पताल मानव शरीरका महŒवपूर्ण अंगमध्ये कलेजो पनि एक हो । कलेजोमा ‘हेपाटोट्रोपिक भाइरस’ का कारण हुने संक्रमणलाई भाइरल हेपाटाइटिस भनिन्छ । कलेजोलाई दुई प्रकारको भाइरसले असर गर्छ । एउटा ‘हेपाटोट्रोपिक’ र अर्को ‘नन–हेपाटोट्रोपिक’ । हेपाटोट्रोपिक भाइरसअन्तर्गत हेपाटाइटिस ‘ए, बी, सी, डी र ई’ पर्दछन् । यसले कलेजोलाई मात्र असर गरे पनि शरीरका अन्य भागमा दीर्घकालीन असर पु¥याउँदैनन् । नन–हेपाटोट्रोपिक भाइरसअन्तर्गत ‘हर्पिस सिम्लेक’ र ‘इब्स्टेनवार’ भाइरस पर्दछन् । यिनले भने कलेजोका साथै शरीरका अन्य भागलाई पनि असर पु¥याउँछन् । भाइरल हेपाटाइटिस ए, बी, सी, डी र ईलाई दुई समूहमा बाँडिएको हुन्छ । पहिलो समूहमा ‘ए र ई’ पर्छन् । यो विशेष गरी प्रदूषित पानी तथा खानेकुराबाट सर्छ । यसले तुरून्त असर गरे पनि दीर्घकालीन असर भने गर्दैन । अर्को समूहमा बी, सी र डी पर्छन्् । यो रगत, रगतजन्य पदार्थ, सिरिन्ज, शारीरिक तरल पदार्थ वा आमाबाट बच्चामा सर्छ । यो दीर्घकालीन प्रकृतिको पनि हुन्छ र कलेजोलाई असरसमेत गर्छ । हेपाटाइटिस बी एचआईभी÷एड्सभन्दा पनि खतरनाक भनेर प्रचार गरिए पनि शरीरको प्रतिरोधात्मक क्षमताका कारण ९० प्रतिशत वयस्क मानिसमा छ महिनाभित्र आफँै निको भएर जान्छ । बाँकी १० प्रतिशतमा यसले नरम कलेजोलाई कडा पार्दै लान्छ । जसलाई ‘लिभर सिरोसिस’ भनिन्छ । लिभर सिरोसिस भएर पछि क्यान्सर हुने सम्भावना हुन्छ । हेपाटाइटिस भयो भने जन्डिस देखिन्छ । यस्तो हुँदा मुख बार्ने, जडिबुटीको प्रयोग गर्ने, नाइटोमा लेप लगाउने जस्ता काम गरिन्छ । तर, मुख बार्दा पोषणको कमी हुन्छ । जसका कारण रोगसँग लड्ने क्षमतामा ह्रास आउन सक्छ । सरकारले जनचेतनामूलक कार्यक्रममार्फत खानाप्रतिको धारणाबारे आम समुदायलाई स्पष्ट पार्नु जरूरी छ । जन्डिस रोग होइन । यो रोगको लक्षण मात्र हो । उपचार गरेर त्यसको निदान गर्नुपर्छ । यसबारे हामीले न बिरामीलाई राम्ररी बुझाउन सकेका छौँ, न त उनीहरूका परिवारलाई । यसतर्फ ध्यान दिन जरूरी छ । हेपाटाइटिसबाट हरेक वर्ष संसारभर १५ लाख व्यक्तिको मृत्यु हुने गरेको छ । यो संख्या एचआईभी÷एड्सबाट हुने मृत्यु बराबर छ । एचआईभी÷एड्सलाई सरकारी तथा गैरसरकारी संस्था, अन्तर्राष्ट्रिय दातृ संस्थाहरूले जति महŒव दिएका छन्, त्यति हेपाटाइटिसलाई महŒव दिएको पाइँदैन । संसारमा ‘मेडिकल डिजिज’ मा मानिसको ज्यान लिने रोगमध्ये आठौँ ठूलो रोग भाइरल हेपाटाइटिसलाई नेपालमा खासै महŒव दिएको पाइँदैन । अविकसित राष्ट्रमा मात्र होइन विकसितमा पनि यसलाई महŒव कम दिएको पाइन्छ । सरकारले हेपाटाइटिसलाई जनस्वास्थ्य कार्यक्रममा राखेर ग्रामीण स्वास्थ्य चौकीदेखि चिकित्सकसम्म तथा जनस्वास्थ्यसँग चासो राख्ने हरेक व्यक्तिलाई यसको रोकथाम, सर्ने माध्यम तथा उपचारबारे ज्ञान दिन जरूरी छ । आठौँ ठूलो रोग भए पनि मानिसले धेरै चासो नदेखाएका कारण विश्व स्वास्थ्य संगठनले संसारको हेपाटाइटिसप्रतिको धारणा बदल्न र यस रोगबाट पर्ने आर्थिक भारको चेतना जगाउन विश्व हेपाटाइटिस दिवस मनाउन सुरु गरेको छ । हरेक वर्षको जुलाई २८ का दिन हेपाटाइटिस दिवस मनाउने गरिन्छ । यस पटकको हेपाटाइटिस दिवस ‘हेपाटाइटिसको बारेमा पुनर्विचार गरौँ’ भन्ने नाराका साथ मनाइयो । त्यसैले जनचेतनामार्फत हेपाटाइटिस भइसकेका व्यक्तिले कसरी सावधानी अपनाउने र नभएकाले कसरी यसविरूद्ध खोप लगाउने भन्ने बारे बुझाउनुपर्छ । अहिले पनि धेरै व्यक्तिमा हेपाटाइटिसबारे चेतनाको अभाव छ । हेपाटाइटिसका कारण लिभर सिरोसिस तथा लिभर क्यान्सर हुन्छ भन्ने कुरा कतिपयलाई थाहा छैन । लिभर क्यान्सर दोस्रो ठूलो डरलाग्दो क्यान्सर हो । हेपाटाइटिसको रोकथाम गर्न सके ठूलो जनधनको क्षति हुनबाट बचाउन सकिन्छ । सबै हेपाटाइटिसको खोप उपलब्ध छैन । हेपाइटिस ए र बी को मात्र खोप उपलब्ध छ । हेपाटाइटिस बी को खोप लगाउन सकेमा दीर्घकालमा हुने क्षतिबाट बचाउन सकिन्छ । केही व्यक्तिमा हेपाटाइटिस एचआईभी÷एड्सभन्दा पनि डरलाग्दो रोग हो भन्ने भ्रम छ । त्यसैले यसलाई लुकाउने गरिन्छ । तर, यो रोग लाग्दैमा हात मिलाउन नहुने, सँगै बस्न नहुने, एउटै ओछ्यान प्रयोग गर्न नहुने भन्ने होइन । हेपाटाइटिसको भाइरस धेरै समयसम्म बाँच्ने हुनाले डरलाग्दो भनिएको हो । हेपाटाइटिसले कलेजोलाई मात्र असर गर्छ । समस्या देखिइसकेपछि यसलाई लुकाउनुभन्दा पनि समाधानतिर लाग्नुपर्छ । हेपाटाइटिसलाई निको पार्न पनि सकिन्छ । विश्वमा हेपाटाइटिसलाई महŒव नदिइरहेको अवस्थामा नेपालमा पनि सरकार हेपाटाइटिस बी र सी को जोखिमप्रति निकै उदास देखिन्छ । कलेजोका दीर्घ रोगीहरू दिनहुँ वृद्धि भइरहेको आजको समयमा स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनस्वास्थ्य कार्यक्रममा हेपाटाइटिस बी र सीप्रति चेतना अभियान चलाउनुपर्ने अवस्था आएको छ । जनचेतनाको कमी भएका कतिपय ठाउँमा मानिसहरू हेपाटाइटिस भएका बिरामीलाई छुन रुचाउँदैनन् । तर, हेपाटाइटिस छोएर सर्ने रोग होइन । आम मानिसमा हेपाटाइटिस कसरी सर्छ भन्ने नै थाहा छैन । विशेष गरी, यो रगत तथा शरीरको तरल पदार्थबाट सर्ने गर्छ । हेपाटाइटिस बी र सी लाग्यो भने पछि गएर उपचार महँगो पर्छ । यो हेपाटाइटिस बीको औषधि दुई वर्ष या जीवनभर पनि सेवन गर्नुपर्ने हुन सक्छ । जसका कारण आर्थिक अवस्था कमजोर भएका व्यक्तिलाई यसको खर्च धान्न मुश्किल पर्न सक्छ । हेपाटाइटिसमा ‘टेनोफोविर’ नामक औषधिको प्रयोग हुन्छ । यो औषधि एचआईभी÷एड्सका बिरामीमा पनि प्रयोग हुन्छ । टेनोफोविर एचआईभीका बिरामीलाई सरकारले निःशुल्क प्रदान गर्दै आएको छ । जबकि, एचआईभीसँगै बराबर मृत्यु हुने हेपाटाइटिसमा सरकारले चासो दिएको छैन । हेपाटाइटिस बी मा न्यून आय भएका बिरामीलाई पनि टेनोफोविर निःशुल्क दिइँदैन । त्यसकारण नेपाल सरकारले हेपाटाइटिस बी भएर उपचार गर्न नसक्ने व्यक्तिलाई भविष्यमा लिभर सिरोसिस र क्यान्सर हुनबाट बचाउन निःशुल्क टेनोफोविर उपलब्ध गराउनुपर्छ । नेपालमा हेपाटाइटिस बी र सीका बिरामी कति छन् भन्ने यकिन तथ्यांक छैन । करिब २ प्रतिशत अर्थात् छ लाखको हाराहारीमा हेपाटाइटिस बी र एक लाख हेपाटाइटिस सीका बिरामी भएको अनुमान छ । तर, सरकारको तथ्यांकमा ५८ हजार मात्र बिरामी देखिएका छन् । यो तथ्यांक पुरानो भएकाले सरकारले नयाँ सर्भे गरेर हेपाटाइटिस बीका बिरामी संख्या तथा हेपाटाइटिस बीले गर्दा लिभर सिरोसिस र क्यान्सर भएका बिरामीको तथ्यांक राख्नुपर्छ । यदि हेपाटाइटिस बी भयो भने टेनोफोविर औषधिको सेवनमा महिनामा तीन हजार खर्च हुन्छ । यदि लिभर क्यान्सर भयो भने सरकारले उपचारका लागि एक लाख रूपैयाँ दिने गरेको छ । तर, हेपाटाइटिस बीको अवस्थामा उसलाई टेनोफोविर निःशुल्क दिन सकिए उसको जीवनको गुणस्तर पनि राम्रो हुने र क्यान्सरविनाको जीवन जिउन सक्छ । सबै बिरामीलाई सरकारले टेनोफोविर निःशुल्क उपलब्ध गराउन सक्दैन भने न्यून आय भएका बिरामीको पहिचान गरी सुविधा दिनुपर्छ । हेपाटाइटिस भएका बिरामीलाई स्वास्थ्यकर्मीले पनि त्यति चासोका साथ नहेर्ने भएकाले स्वास्थ्यकर्मीको पनि धारणा परिवर्तन गर्नुपर्छ । समाजमा यस रोगलाई नकारात्मक रूपमा लिने गरिन्छ । त्यसैले सरकारले अभियान नै चलाएर हेपाटाइटिसबारे जनचेतना फैलाउनु नितान्त आवश्यक छ ।