https___www.biblegateway.com_passage__search_1_20Samuel_17_version_TLB.xml
https___www.biblegateway.com_passage__search_1_20_E0_A4_B6_E0_A4_AE_E0_A5_82_E0_A4_8F_E0_A4_B2_17_version_ERV-NE_1.xml
1.1 2.1 2.2 2.3 3.1 3.2 3.3 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 6.1 6.2 7.1 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 9.1 9.2 9.3 9.4 10.1 10.2 10.3 10.4 11.1 11.2 11.3 11.4 12.1 12.2 12.3 13.1 13.2 14.1 14.2 15.1 15.2 15.3 15.4 16.1 16.2 16.3 16.4 16.5 17.1 18.1 18.2 18.3 18.4 18.5 19.1 19.2 19.3 20.1 20.2 20.3 20.4 21.1 21.2 21.3 21.4 21.5 22.1 22.2 22.3 23.1 24.1 25.1 26.1 27.1 28.1 29.1
1 Samuel 17Living Bible (TLB) 17 The Philistines now mustered their army for battle and camped between Socoh in Judah and Azekah in Ephes-dammim. 2 Saul countered with a buildup of forces at Elah Valley. 3 So the Philistines and Israelis faced each other on opposite hills, with the valley between them. 4-7 Then Goliath, a Philistine champion from Gath, came out of the Philistine ranks to face the forces of Israel. He was a giant of a man, measuring over nine feet tall! He wore a bronze helmet, a two-hundred-pound coat of mail, bronze leggings, and carried a bronze javelin several inches thick, tipped with a twenty-five-pound iron spearhead, and his armor bearer walked ahead of him with a huge shield. 8 He stood and shouted across to the Israelis, “Do you need a whole army to settle this? I will represent the Philistines, and you choose someone to represent you, and we will settle this in single combat! 9 If your man is able to kill me, then we will be your slaves. But if I kill him, then you must be our slaves! 10 I defy the armies of Israel! Send me a man who will fight with me!” 11 When Saul and the Israeli army heard this, they were dismayed and frightened. 12 David (the son of aging Jesse, a member of the tribe of Judah who lived in Bethlehem) had seven older brothers. 13 The three oldest—Eliab, Abinadab, and Shammah—had already volunteered for Saul’s army to fight the Philistines. 14-15 David was the youngest son and was on Saul’s staff on a part-time basis. He went back and forth to Bethlehem to help his father with the sheep. 16 For forty days, twice a day, morning and evening the Philistine giant strutted before the armies of Israel. 17 One day Jesse said to David, “Take this bushel of roasted grain and these ten loaves of bread to your brothers. 18 Give this cheese to their captain and see how the boys are getting along; and bring us back a letter from them!” 19 (Saul and the Israeli army were camped at the valley of Elah.) 20 So David left the sheep with another shepherd and took off early the next morning with the gifts. He arrived at the outskirts of the camp just as the Israeli army was leaving for the battlefield with shouts and battle cries. 21 Soon the Israeli and Philistine forces stood facing each other, army against army. 22 David left his luggage with a baggage officer and hurried out to the ranks to find his brothers. 23 As he was talking with them, he saw Goliath the giant step out from the Philistine troops and shout his challenge to the army of Israel. 24 As soon as they saw him the Israeli army began to run away in fright. 25 “Have you seen the giant?” the soldiers were asking. “He has insulted the entire army of Israel. And have you heard about the huge reward the king has offered to anyone who kills him? And the king will give him one of his daughters for a wife, and his whole family will be exempted from paying taxes!” 26 David talked to some others standing there to verify the report. “What will a man get for killing this Philistine and ending his insults to Israel?” he asked them. “Who is this heathen Philistine, anyway, that he is allowed to defy the armies of the living God?” 27 And he received the same reply as before. 28 But when David’s oldest brother, Eliab, heard David talking like that, he was angry. “What are you doing around here, anyway?” he demanded. “What about the sheep you’re supposed to be taking care of? I know what a cocky brat you are; you just want to see the battle!” 29 “What have I done now?” David replied. “I was only asking a question!” 30 And he walked over to some others and asked them the same thing and received the same answer. 31 When it was finally realized what David meant, someone told King Saul, and the king sent for him. 32 “Don’t worry about a thing,” David told him. “I’ll take care of this Philistine!” 33 “Don’t be ridiculous!” Saul replied. “How can a kid like you fight with a man like him? You are only a boy, and he has been in the army since he was a boy!” 34 But David persisted. “When I am taking care of my father’s sheep,” he said, “and a lion or a bear comes and grabs a lamb from the flock, 35 I go after it with a club and take the lamb from its mouth. If it turns on me, I catch it by the jaw and club it to death. 36 I have done this to both lions and bears, and I’ll do it to this heathen Philistine too, for he has defied the armies of the living God! 37 The Lord who saved me from the claws and teeth of the lion and the bear will save me from this Philistine!” Saul finally consented, “All right, go ahead,” he said, “and may the Lord be with you!” 38-39 Then Saul gave David his own armor—a bronze helmet and a coat of mail. David put it on, strapped the sword over it, and took a step or two to see what it was like, for he had never worn such things before. “I can hardly move!” he exclaimed, and took them off again. 40 Then he picked up five smooth stones from a stream and put them in his shepherd’s bag and, armed only with his shepherd’s staff and sling, started across to Goliath. 41-42 Goliath walked out toward David with his shield-bearer ahead of him, sneering in contempt at this nice little red-cheeked boy! 43 “Am I a dog,” he roared at David, “that you come at me with a stick?” And he cursed David by the names of his gods. 44 “Come over here and I’ll give your flesh to the birds and wild animals,” Goliath yelled. 45 David shouted in reply, “You come to me with a sword and a spear, but I come to you in the name of the Lord of the armies of heaven and of Israel—the very God whom you have defied. 46 Today the Lord will conquer you, and I will kill you and cut off your head; and then I will give the dead bodies of your men to the birds and wild animals, and the whole world will know that there is a God in Israel! 47 And Israel will learn that the Lord does not depend on weapons to fulfill his plans—he works without regard to human means! He will give you to us!” 48-49 As Goliath approached, David ran out to meet him and, reaching into his shepherd’s bag, took out a stone, hurled it from his sling, and hit the Philistine in the forehead. The stone sank in, and the man fell on his face to the ground. 50-51 So David conquered the Philistine giant with a sling and a stone. Since he had no sword, he ran over and pulled Goliath’s from its sheath and killed him with it, and then cut off his head. When the Philistines saw that their champion was dead, they turned and ran. 52 Then the Israelis gave a great shout of triumph and rushed after the Philistines, chasing them as far as Gath and the gates of Ekron. The bodies of the dead and wounded Philistines were strewn all along the road to Shaaraim. 53 Then the Israeli army returned and plundered the deserted Philistine camp. 54 (Later David took Goliath’s head to Jerusalem, but stored his armor in his tent.) 55 As Saul was watching David go out to fight Goliath, he asked Abner, the general of his army, “Abner, what sort of family does this young fellow come from?” “I really don’t know,” Abner said. 56 “Well, find out!” the king told him. 57 After David had killed Goliath, Abner brought him to Saul with the Philistine’s head still in his hand. 58 “Tell me about your father, my boy,” Saul said. And David replied, “His name is Jesse and we live in Bethlehem.”
1.1 2.1 3.1 4.1 5.1 6.1 7.1 8.1 9.1 10.1 11.1 12.1 13.1 14.1 15.1 16.1 17.1 18.1 19.1 20.1 21.1 22.1 23.1 24.1 25.1 26.1 27.1 28.1 29.1 30.1 31.1 32.1 33.1 34.1 35.1 36.1 37.1 38.1
1 शमूएल 17Nepali Bible: Easy-to-Read Version (ERV-NE) गोल्यतको इस्राएली माथि चुनौती 17 पलिश्तीहरूले आफ्ना सैनिकहरूलाई युद्धको निम्ति भेला गराए। तिनीहरू यहूदा स्थित सोकोहमा भेला भए। तिनीहरूको छाउनी सोकोह र अजेकाको बीचमा एपेसदम्मीम नाउँका शहरमा थियो। 2 शाऊल र इस्राएली सैनिकहरू पनि एक ठाउँमा भेला भए। तिनीहरूको छाउनी एला बेंसीमा थियो। शाऊलका सैनिकहरूले पंक्ति बाँधे पलिश्तीहरूसित युद्ध गर्न तयार थिए। 3 पलिश्तीहरू एउटा पहाड माथि थिए, र इस्राएलीहरू अर्को पहाड माथि थिए। दुवै पक्षका बीचमा बेंसी थियो। 4 पलिश्तीहरूको गोल्यात नाउँ भएको एउटा वीर योद्धा थियो। गोल्यात गात निवासी थियो। गोल्यात झण्डै नौ फीट अग्लो थियो। गोल्यत पलिश्तीहरूका छाउनीबाट बाहिरियो। 5 शिरमा काँसाको टोपी लगाएको थियो। शरीरमा माछाको कत्ला जस्तै कवच कोट लगाएको थियो। त्यो रक्षा कवच काँसाको नै थियो यसको ओजन 5,000 शेकेलको थियो। 6 गोल्यतले खुट्टातिर पनि काँसाकै कवच लगाएको थियो। काँसाकै भाला पिठ्यूँमा बोकेको। 7 भालाको लट्टी जुलाहाको लुगा बुन्ने डण्डा जत्रो थियो। भालाको ओजन 600 शेकेलको थियो। गोल्यतको हात-हतियार बोक्ने तिनको अघि-अघि हिँड्थ्यो। 8 प्रत्येक दिन गोल्यत बाहिर निस्कन्थ्यो र इस्राएली सैनिकहरूलाई चुनौती दिन्थ्यो। उसको चुनौति थियो, “किन तिमीहरूले युद्धको निम्ति पंक्ति कसेको? तिमीहरू शाऊलका नोकर हौ म त पलिश्ती हुँ। एउटा मानिस छानेर मेरो विरूद्धमा लडनलाई पठाऊ। 9 यदि त्यस मानिसले मलाई मार्यो भने तब हामी सबै पलिश्तीहरू तिमीहरूका दास बन्नेछौ। तर यदि मैले त्यस मानिसलाई मारे भने मैले जितेको हुनेछ र तिमीहरू हाम्रो दास हुनेछौ। तिमीहरूले हाम्रा सेवा गर्नुपर्छ।” 10 पलिश्तीले यसो पनि भन्यो, “आज म इस्राएली सेनाहरूलाई गिल्ला गर्छु। एउटा मानिस पठाइदेऊ ताकि म त्यससित लड्न सकुँ।” 11 शाऊल र इस्राएली सैनिकहरूले पलिश्तीले भनेको यी सब सुन्थे र साह्रै डराउँथे। दाऊद रणभूमिमा जान्छन् 12 दाऊद यिशैका छोरा थिए। यिशै इफ्रातीका छोरा थिए जो बेतलेहेमको, यहूदाका थिए। यिशैका आठजना छोराहरू थिए। शाऊलका समयमा यिशै बूढा भइसकेका थिए। 13 यिशैका जेठा, माहिला र साहिंला छोराहरू शाऊलसित रणभूमिमा गएका थिए। जेठा छोराको नाउँ एलीआब थियो। माहिला छोराको नाउँ अबीनादाब र साँहिला छोराको नाउँ शम्मा थियो। 14 दाऊद चाहिं कान्छो छोरा थिए। जेठा, माहिला र साँहिला चाहिं शाऊलको सेनामा थिए। 15 कान्छा छोरा दाऊद शाऊलको छाउनी र बेतलेहेममा आफ्ना पिताका भेंडाहरू हेरचाह गर्न आउने जानेगर्थे। 16 त्यो पलिश्ती गोल्यत प्रत्येक दिन बिहानै बेलुकी इस्राएलीहरूका छाउनीमा आएर ठट्टा गर्थ्यो। 40 दिनसम्म त्यसले सधैँ त्यस्तै गर्यो। 17 एक दिन यिशैले दाऊदलाई भने, “यस फुर्लुङमा चार पाथी (एक एपा) चिउरा र दशवटा रोटी छन् तिम्रा दाज्यूहरूलाई छाउनीमा लगि देऊ। 18 यो 10 टुक्रा पनीर पनि लिए जाऊ। तिम्रा दाज्यूहरूको 1,000 सेनाको समूहलाई आदेश गर्ने अधिकारीलाई देऊ। दाज्यूहरूले के गर्दै छन् हेर। दाज्यूहरू ठीक-ठाक नै छन् भन्ने प्रमाण पनि लिएर आउनु। 19 तिम्रो दाज्यूहरू र सबै इस्राएली सैनिकहरू शाऊलसित एला बेंसीमा छन्। तिनीहरू त्यहाँ पलिश्तीहरूसँग लड्दैछन्।” 20 बिहानै दाऊदले अर्को एउटा गोठालोलाई भेंडाहरू जिम्मा लगायो। दाऊदले भोजन लियो र यिशैले भने अनुसार हिंड्यो। दाऊदले गाडा सोझै छाउनीमा लिएर गयो। सैनिकहरू युद्ध पंक्तिमा गएका थिए अनि युद्ध गर्न लागे झैं हल्ला गरिरहेका थिए। 21 इस्राएली र पलिश्ती दुवैतिरका सैनिकहरू युद्ध गर्न तयार रहे। 22 दाऊदले भोजन र सामानहरू भण्डारेको हातमा सुम्पियो र इस्राएली सैनिकहरू भए तिर अगाडिको पंक्तिमा दगुर्यो अनि आफ्नो दाजूहरूको विषयमा सोध्यो। 23 जस्तो दाऊदले आफ्ना दाज्यूहरूसँग कुरा गरेको बेला त्यो श्रेष्ठ योद्धा पलिश्ती गोल्यत पलिश्ती सैनिकबाट निस्केर आयो। गोल्यतले सधैँ झैं इस्राएलीलाई गाली दिन थाल्यो। दाऊदले पनि गोल्यातले भनेको कुरा सुन्यो। 24 इस्राएली सैनिकहरू त गोल्यतलाई देखे पछि भाग्न थाले। सबै नै भयभित थिए। 25 एकजना इस्राएलीले भने, “त्यसलाई देख्यौ त्यसले के गरिरहेछ राम्ररी हेर? त्यो गोल्यत घरि-घरि आएर इस्राएलीहरूलाई यसरी नै गाली गर्छ। जसले यसलाई मार्छ त्यो धेरै धनी हुनेछ। राजा शाऊलले धेरै सम्पत्ति दिनुहुनेछ। शाऊलले उसकी छोरी पनि विवाह गर्न दिनेछन् जसले त्यसलाई मार्न सक्छ। शाऊलले उसको परिवारलाई इस्राएलमा स्वतन्त्र बनाउनेछन्।” 26 दाऊदले छेवैका मानिसलाई सोध्यो, “त्यसले के भन्यो? यदि कसैले यो पलिश्तीलाई मार्छ अनि इस्राएलको इज्जत बचाउँछ भने एउटा विदेशी मात्र त हो, उसले के इनाम पाउनेछ? यो गोल्यत के हो र? गोल्यत एकजना पलिश्ती भन्दा बढी केही होइन। त्यसले यो के सोचिरहेछ? उसले जीवित परमेश्वरका सैनिकहरूलाई धम्काउन सक्छ।” 27 यसैले इस्राएलीहरूले गोल्यतलाई मार्नेको इनामबारे दाऊदलाई बताउँछन्। 28 दाऊदका जेठा दाज्यू एलीआबले दाऊद सैनिकहरूसित बात गर्दै गरेको सुने। एलीआब दाऊदसँग रिसाउँछ। एलीआबले दाऊदलाई भग्ने, “तँ यहाँ किन आइस्? भेंडाहरू मरुभूमिमा कसलाई छोडेर आइस्? तँ यहाँ आउनुको कारण मैले जाने। तँलाई जे गर्न पठाइएको हो त्यो गर्न तँ चाहँदैनस्। तँ यहाँ खालि युद्ध हेर्नलाई मात्र आउन चाहन्थिस्।” 29 दाऊदले भन्यो, “मैले त्यस्तो के गरें र? मैले कुनै नराम्रो काम गरिनँ म खालि कुरा गर्दै थिएँ।” 30 दाऊद चारैतिर दौडिएर अरू सेनाहरूसित त्यही प्रश्नहरू सोध्न थाल्यो। तिनीहरूले पनि दाऊदलाई त्यही पहिले कै जस्तो उत्तर दिए। 31 केही मानिसहरूले दाऊदलाई कुरा गर्दै गरेको सुने। तिनीहरूले दाऊदलाई शाऊल कहाँ पुर्याएर दाऊदले गरेको कुरा सबैलाई सुनाए। 32 दाऊदले शाऊललाई भन्यो, “त्यस पलिश्ती गोल्यतको कारण तपाईं हतास नहुनुहोस्। म तपाईंको सेवक हुँ। त्यस पलिश्तीसँग म लड्ने छु।” 33 शाऊलले भने, “तिमी गएर त्यस पलिश्तीसँग लड्न सक्ने छैनौ। तिमी सैनिक पनि त होइनौ। तिमी सानै छौ तर गोल्यत सानै देखि युद्धभूमिमा लड्दै आएको हो।” 34 तर दाऊदले शाऊललाई फेरि भन्यो, “म, तपाईंको सेवक हुँ र मेरो पिताको भेंडा पनि चराउने गर्छु। भेंडाका बथानबाट सिंह र भालू आएर भेंडा लैजान्थे। 35 म त्यस्ता जंगली पशुहरूलाई खेद्दै जान्थे र तिनीहरूका मुखबाट भेंडा खोसेर ल्याउँथे। यदि जंगली जन्तुले मलाई आक्रमण गरे त्यसको मुख मुनिको भुत्ला समात्थें र त्यसलाई हिर्काउथें। 36 मैले सिंह र भालू मारेको छु। म त्यस विदेशी गोल्यतलाई त्यसरी नै मार्नेछु। गोल्यत मर्नु नै पर्छ किनकि त्यसले जीवित परमेश्वरका सेनाहरूको ठट्टा गरेको छ। 37 परमप्रभुले मलाई सिंह र भालूहरूबाट बचाउनु भएको छ। परमप्रभुले यी पलिश्ती गोल्यतबाट पनि बचाउनु हुनेछ।” शाऊलले दाऊदलाई भने, “ठीक छ जाऊ? परमप्रभु तिम्रो साथमा रहुन्।” 38 शाऊलले दाऊदलाई आफ्नै पोशाक पहिराइ दिए। शाऊलले काँसाको टोपी दाऊदको शिरमा अनि आफ्नो हातहतियर शरीरमा लगाइ दिए। 39 दाऊदले तरवार भिरेर यताउता हिँड्ने चेष्टा गर्यो। यसरी शाऊलको पोशाकले दाऊदलाई साह्रै असजिलो बनायो। यस्तो पोशाकको अभ्यास दाऊदलाई थिएन। दाऊदले शाऊललाई भन्यो, “म यसरी लड्न सक्दिनँ मैले तिनीहरूको प्रयोग गरेको छैन।” यसर्थ दाऊदले सबै फूकाले। 40 दाऊदले हातमा एउटा टेक्ने लौरो लियो र खोलाबाट चिल्लो पाँचवटा ढुङ्गा टिप्यो। गोठालाको झोलाभित्रको थैलीमा उक्त पाँचवटा ढुङ्गा हाल्यो र घुँयेत्रो हातमा बोक्यो। त्यसपछि त्यो पलिश्ती गोल्यतलाई हाँक दिन बढ्यो। दाऊदले गोल्यतलाई मार्छन् 41 पलिश्ती गोल्यत विस्तारै दाऊदकहाँ आयो। गोल्यतको सहायक अघि-अघि ढाल बोकेर हिंड्दै थियो। 42 गोल्यतले दाऊदलाई हेर्यो र हाँस्यो। गोल्यतले सोच्यो यो सैनिक होइन, खालि सुन्दर र रातोवर्णको केटो हो। 43 गोल्यतले दाऊदलाई भन्यो, “यो लौरो केको निम्ति हो? कुकुरलाई जस्तै मलाई खेद्न चाहन्छौ?” अनि गोल्यतले आफ्ना देवताहरूको नाउँ उच्चारण गरेर दाऊदलाई सराप्न थाल्यो। 44 गोल्यतले दाऊदलाई भन्यो, “यता आइज, म तेरो मासु चराहरू र जंगली जनावरहरूलाई खुवाउँनेछु।” 45 दाऊदले पलिश्ती गोल्यतलाई भन्यो, “तँ मकहाँ तरवार, बर्छा र भाला प्रयोग गर्न आइस्। तर म तँ कहाँ इस्राएलका सेनाहरूका परमेश्वर सर्वशक्तिमान परमप्रभुका नाउँ मात्र लिएर आएको छु। तैंले उहाँको विरूद्धमा नराम्रो वचन बोलीस्। 46 आज परमप्रभुले मलाई तँमाथि विजय दिलाउनु हुन्छ! म तँलाई मार्छु। आज तेरो टाउको काटेर चरा र जंगली जनावरहरूलाई खुवाउँछु। हामी अन्य पलिश्तीहरूलाई पनि यसै गर्छौं। त्यसपछि संसारले नै बुझ्नेछ इस्राएलमा परमेश्वर हुनुहुन्छ भनेर। 47 यहाँ जम्मा भएका सबै मानिसहरूले बुझ्ने छन् कि परमप्रभुलाई आफ्ना मानिसहरूलाई बचाउँनका निम्ति तरवार र भाला चांहिदैन भनेर। युद्ध परमप्रभुको हो अनि तिमी पलिश्तीहरूलाई हराउनमा परमप्रभुले हामीलाई सहायता गर्नुहुन्छ।” 48 पलिश्ती गोल्यत दाऊदलाई आक्रमण गर्न सुरियो। र बिस्तारै दाऊद अघि बढ्न थाल्यो। त्यत्ति नै बेला दाऊद दौडिएर लड्न चाँडै अघि सर्यो। 49 दाऊदले आफ्नो झोलाबाट एउटा ढुङ्गा निकाल्यो र घुँयेत्रोमा राखेर मच्चायो। घुँयेत्रोको ढुङ्गा गएर गोल्यतको आँखा बिच निधारमा लाग्यो। गोल्यत घोप्टो परेर भूईंमा लड्यो। 50 यसरी दाऊदले पलिश्तीलाई घुँयेत्रोको ढुङ्गाले हिर्काएर हरायो। उसले ढुङ्गाले हिर्कायो अनि पलिश्ती गोल्यतलाई मार्यो। दाऊदसँग तरवार थिएन। 51 यसर्थ ऊ दौडिएर पलिश्तीको छेउमा गयो। त्यसपछि दाऊदले गोल्यतकै म्यानबाट तरवार झिकेर गोल्यतको टाउको छिनायो। यसरी दाऊदले गोल्यतलाई मार्यो। जब अरू पलिश्तीले उनीहरूको वीर नै मरेको देखे अनि डरले भाग्न थाले। 52 इस्राएल र यहूदाका सैनिकहरूले जयघोषणा गर्दै दगुर्दै पलिश्तीहरूलाई खेद्न थाले। इस्राएलीहरूले पलिश्तीहरूलाई खेद्दै-खेद्दै गातको सिमाना र एक्रोनको ढोकासम्म पुर्याए र धेरै संख्यामा पलिश्तीहरू मारे। पलिश्तीहरूको लाश गात र एक्रोनको शारेमसम्म सडकभरी छरपष्ट थियो। 53 पलिश्तीहरूलाई खेद्दै सिमाना कटाए पछि इस्राएलीहरू फर्केर पलिश्तीहरूका छाउनीमा पसे र त्यहाँ धेरै सामानहरू फेला पारे। 54 दाऊदले पलिश्तीको टाउको यरूशलेममा नै पुर्यायो। पलिश्तीको हात-हतियार पनि आफ्नै पालमा राख्यो। शाऊल दाऊदसँग डराउन थाल्छन् 55 शाऊलले दाऊदलाई गोल्यतसँग लड्न गएको देखेका थिए। शाऊलले सेनाका सेनापति अबनेरसँग सोधे, “अबनेर, त्यस केटोको बाबु चाहिं को हुन्?” अबनेरले भने, “मेरो राजा, शपथ लिएर भन्दैछु, मलाई थाहा छैन।” 56 राजा शाऊले भने, “त्यसको बाबुको चाहिंको रहेछ खोजी गर।” 57 जब दाऊद गोल्यतलाई मारेर फर्के, अबनेरले उसलाई शाऊल कहाँ लग्यो। दाऊदको हातमा अझै पनि त्यस पलिश्तीको टाउको झुण्डिरहेको थियो। 58 शाऊलले उसलाई सोधे, “युवक, तिम्रो बाबु को हुन्?” दाऊदले जवाफ दिए, “म तपाईं कै सेवक बेतलेहेमका यिशैको छोरा हुँ।”