https___myrepublica.nagariknetwork.com_news_115003_.xml
https___shukrabar.nagariknetwork.com_news_194_1.xml
1.1 2.1 3.1 3.2 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 5.1 5.2 6.1 6.2 6.3 6.4 7.1 7.2 7.3 7.4 8.1 8.2 8.3 9.1 9.2 9.3 9.4 9.5 9.6 10.1 10.2 10.3 11.1 11.2 11.3 12.1 12.2 13.1 13.2 13.3 14.1 14.2 14.3 14.4 14.5 15.1
World Hepatitis Day 2021 Published On: July 28, 2021 12:15 PM NPT By: Dr Pallavi Koirala Every year, World Hepatitis Day is celebrated on July 28 to raise awareness and understanding of the disease. This date remarks the birthday of Nobel prize-winning scientist Dr Baruch Bloomberg who discovered the hepatitis virus and developed the diagnostic test and vaccine against the virus. A few years ago while working as a medical officer in the Medicine ward of Civil Service Hospital in Nepal, I was looking after a patient with hepatitis. My memory of him still lingers on years after. It was one of the hardest moments I had to face as a doctor. The chronicity of the disease unfortunately took his life. He was suffering from Hepatitis C and his liver was damaged by both virus and excessive consumption of alcohol. His family members were well aware of the prognosis of his disease. However, declaring the death of a patient to their family members never gets easy and especially not when the person is the sole breadwinner of the family with two little kids. Don McPherson, the famous football player once said, “True prevention is not waiting for bad things to happen; it’s preventing things from happening in the first place.” Raising awareness about any disease is the first and the most important step in controlling the spread of the disease. Hepatitis is the inflammation of the liver which when not treated on time can lead to death. It can be both acute (short-term) and chronic (long-term) infection. The type of hepatitis viruses are Hepatitis A, B, C, D, and E. Alcoholic hepatitis can be caused by excessive consumption of alcohol. Hepatitis C is the major cause of liver cancer. Hepatitis A and E usually spread through food and water that is contaminated with the infected fecal material. Hepatitis B, C, and D spread through contact with the infected blood or fluids through shared needles or unprotected sex, invasive medical procedures with contaminated equipment, transfusion of unscreened blood, and from mother to baby while giving birth. A person infected with HBV and HCV may not develop symptoms for years. However, hidden inflammation may be progressive and may develop end-stage chronic liver diseases such as cirrhosis and hepatocellular carcinoma. Most of the HAV and HEV cases are self-limiting whereas 70-80% of people infected with HBV and HCV progress to chronic hepatitis. Type B and C lead to chronic disease in hundreds of millions of people and together are responsible for liver cirrhosis, cancer (hepatocellular carcinoma), and viral hepatitis-related deaths. These long-term complications account for 96% of deaths due to viral hepatitis. Globally, 325 million people live with hepatitis infection. Hepatitis B and C are the most common causes of death with 1.3 million lives lost each year. Most HBV infections are more common before five years of age. Therefore, HBV prevention focuses on children under five years of age through vaccination. The effectiveness of the Hepatitis B vaccine has dramatically decreased the death rates across the globe. Nepal along with countries like Bangladesh, Bhutan, and Thailand have been among the first countries in WHO southeast Asian Region to achieve Hepatitis B control with the prevalence of less than one percent of cases among children below five years of age. “Global Health Sector Strategy on Viral Hepatitis 2016-2021” was adopted by the World Health Assembly which has a target to reduce new hepatitis infections by 90%, reduce deaths due to viral hepatitis by 65%, and treat 80% of people living with the infections by 2030. The targets can only be achieved by implementing five synergistic prevention and treatment interventions. These are (1) Immunization against Hepatitis B, (2) Prevention of mother-child transmission of HBV, (3) Blood and injection safety (4) Prevention and transmission of HBV and HCV among persons who inject drugs through comprehensive harm reduction services, and (5) Testing and treatment. The development of molecular techniques, the miraculous discovery of vaccines, and effective antiviral medications have a huge role in controlling the spread of this disease. Antiviral medications can cure more than 95 % of people suffering from HCV, thereby reducing the risk of death from liver cirrhosis and hepatocellular carcinoma. However, to reach the elimination phase, evolving the understanding of the virus through community participation, raising awareness about the risk factors and then chronicity of the disease is imminent. Research shows that the stigma and discrimination of hepatitis are primarily related to a poor understanding of the disease and its prevention. So, proper counseling of the patient and the family members about the disease and raising public awareness about the transmission will help in reducing the stigmatization of the disease. Every year, World Hepatitis Day is celebrated on July 28 to raise awareness and understanding of the disease. This date remarks the birthday of Nobel prize-winning scientist Dr Baruch Bloomberg who discovered the hepatitis virus and developed the diagnostic test and vaccine against the virus. With the theme “Hepatitis can’t wait”, this year this day will be celebrated trying to convey the urgency of efforts needed to eliminate hepatitis as a public health threat by 2030. The road to elimination by 2030 requires a comprehensive public health approach taken to scale. Service coverage of laboratory testing and treatment should be scaled up. The high-risk group should be focused and a strategic approach should be implemented. Expanding the vaccination for HAV and HBV to the wider range and availability of affordable laboratory investigations and antiviral medicines for this disease should be focused on. Hence with the collaborative efforts from both public and private sectors, the elimination of Hepatitis B is not so far. (The author is a Junior Resident at the College of Medical Sciences, Bharatpur.)
1.1 2.1 3.1 4.1 5.1 6.1 7.1 8.1 9.1 10.1 11.1 12.1 13.1 14.1 15.1 16.1 17.1 18.1
डा. दिलिप शर्मा कलेजो रोग विशेषज्ञ, वीर अस्पताल मानव शरीरका महŒवपूर्ण अंगमध्ये कलेजो पनि एक हो । कलेजोमा ‘हेपाटोट्रोपिक भाइरस’ का कारण हुने संक्रमणलाई भाइरल हेपाटाइटिस भनिन्छ । कलेजोलाई दुई प्रकारको भाइरसले असर गर्छ । एउटा ‘हेपाटोट्रोपिक’ र अर्को ‘नन–हेपाटोट्रोपिक’ । हेपाटोट्रोपिक भाइरसअन्तर्गत हेपाटाइटिस ‘ए, बी, सी, डी र ई’ पर्दछन् । यसले कलेजोलाई मात्र असर गरे पनि शरीरका अन्य भागमा दीर्घकालीन असर पु¥याउँदैनन् । नन–हेपाटोट्रोपिक भाइरसअन्तर्गत ‘हर्पिस सिम्लेक’ र ‘इब्स्टेनवार’ भाइरस पर्दछन् । यिनले भने कलेजोका साथै शरीरका अन्य भागलाई पनि असर पु¥याउँछन् । भाइरल हेपाटाइटिस ए, बी, सी, डी र ईलाई दुई समूहमा बाँडिएको हुन्छ । पहिलो समूहमा ‘ए र ई’ पर्छन् । यो विशेष गरी प्रदूषित पानी तथा खानेकुराबाट सर्छ । यसले तुरून्त असर गरे पनि दीर्घकालीन असर भने गर्दैन । अर्को समूहमा बी, सी र डी पर्छन्् । यो रगत, रगतजन्य पदार्थ, सिरिन्ज, शारीरिक तरल पदार्थ वा आमाबाट बच्चामा सर्छ । यो दीर्घकालीन प्रकृतिको पनि हुन्छ र कलेजोलाई असरसमेत गर्छ । हेपाटाइटिस बी एचआईभी÷एड्सभन्दा पनि खतरनाक भनेर प्रचार गरिए पनि शरीरको प्रतिरोधात्मक क्षमताका कारण ९० प्रतिशत वयस्क मानिसमा छ महिनाभित्र आफँै निको भएर जान्छ । बाँकी १० प्रतिशतमा यसले नरम कलेजोलाई कडा पार्दै लान्छ । जसलाई ‘लिभर सिरोसिस’ भनिन्छ । लिभर सिरोसिस भएर पछि क्यान्सर हुने सम्भावना हुन्छ । हेपाटाइटिस भयो भने जन्डिस देखिन्छ । यस्तो हुँदा मुख बार्ने, जडिबुटीको प्रयोग गर्ने, नाइटोमा लेप लगाउने जस्ता काम गरिन्छ । तर, मुख बार्दा पोषणको कमी हुन्छ । जसका कारण रोगसँग लड्ने क्षमतामा ह्रास आउन सक्छ । सरकारले जनचेतनामूलक कार्यक्रममार्फत खानाप्रतिको धारणाबारे आम समुदायलाई स्पष्ट पार्नु जरूरी छ । जन्डिस रोग होइन । यो रोगको लक्षण मात्र हो । उपचार गरेर त्यसको निदान गर्नुपर्छ । यसबारे हामीले न बिरामीलाई राम्ररी बुझाउन सकेका छौँ, न त उनीहरूका परिवारलाई । यसतर्फ ध्यान दिन जरूरी छ । हेपाटाइटिसबाट हरेक वर्ष संसारभर १५ लाख व्यक्तिको मृत्यु हुने गरेको छ । यो संख्या एचआईभी÷एड्सबाट हुने मृत्यु बराबर छ । एचआईभी÷एड्सलाई सरकारी तथा गैरसरकारी संस्था, अन्तर्राष्ट्रिय दातृ संस्थाहरूले जति महŒव दिएका छन्, त्यति हेपाटाइटिसलाई महŒव दिएको पाइँदैन । संसारमा ‘मेडिकल डिजिज’ मा मानिसको ज्यान लिने रोगमध्ये आठौँ ठूलो रोग भाइरल हेपाटाइटिसलाई नेपालमा खासै महŒव दिएको पाइँदैन । अविकसित राष्ट्रमा मात्र होइन विकसितमा पनि यसलाई महŒव कम दिएको पाइन्छ । सरकारले हेपाटाइटिसलाई जनस्वास्थ्य कार्यक्रममा राखेर ग्रामीण स्वास्थ्य चौकीदेखि चिकित्सकसम्म तथा जनस्वास्थ्यसँग चासो राख्ने हरेक व्यक्तिलाई यसको रोकथाम, सर्ने माध्यम तथा उपचारबारे ज्ञान दिन जरूरी छ । आठौँ ठूलो रोग भए पनि मानिसले धेरै चासो नदेखाएका कारण विश्व स्वास्थ्य संगठनले संसारको हेपाटाइटिसप्रतिको धारणा बदल्न र यस रोगबाट पर्ने आर्थिक भारको चेतना जगाउन विश्व हेपाटाइटिस दिवस मनाउन सुरु गरेको छ । हरेक वर्षको जुलाई २८ का दिन हेपाटाइटिस दिवस मनाउने गरिन्छ । यस पटकको हेपाटाइटिस दिवस ‘हेपाटाइटिसको बारेमा पुनर्विचार गरौँ’ भन्ने नाराका साथ मनाइयो । त्यसैले जनचेतनामार्फत हेपाटाइटिस भइसकेका व्यक्तिले कसरी सावधानी अपनाउने र नभएकाले कसरी यसविरूद्ध खोप लगाउने भन्ने बारे बुझाउनुपर्छ । अहिले पनि धेरै व्यक्तिमा हेपाटाइटिसबारे चेतनाको अभाव छ । हेपाटाइटिसका कारण लिभर सिरोसिस तथा लिभर क्यान्सर हुन्छ भन्ने कुरा कतिपयलाई थाहा छैन । लिभर क्यान्सर दोस्रो ठूलो डरलाग्दो क्यान्सर हो । हेपाटाइटिसको रोकथाम गर्न सके ठूलो जनधनको क्षति हुनबाट बचाउन सकिन्छ । सबै हेपाटाइटिसको खोप उपलब्ध छैन । हेपाइटिस ए र बी को मात्र खोप उपलब्ध छ । हेपाटाइटिस बी को खोप लगाउन सकेमा दीर्घकालमा हुने क्षतिबाट बचाउन सकिन्छ । केही व्यक्तिमा हेपाटाइटिस एचआईभी÷एड्सभन्दा पनि डरलाग्दो रोग हो भन्ने भ्रम छ । त्यसैले यसलाई लुकाउने गरिन्छ । तर, यो रोग लाग्दैमा हात मिलाउन नहुने, सँगै बस्न नहुने, एउटै ओछ्यान प्रयोग गर्न नहुने भन्ने होइन । हेपाटाइटिसको भाइरस धेरै समयसम्म बाँच्ने हुनाले डरलाग्दो भनिएको हो । हेपाटाइटिसले कलेजोलाई मात्र असर गर्छ । समस्या देखिइसकेपछि यसलाई लुकाउनुभन्दा पनि समाधानतिर लाग्नुपर्छ । हेपाटाइटिसलाई निको पार्न पनि सकिन्छ । विश्वमा हेपाटाइटिसलाई महŒव नदिइरहेको अवस्थामा नेपालमा पनि सरकार हेपाटाइटिस बी र सी को जोखिमप्रति निकै उदास देखिन्छ । कलेजोका दीर्घ रोगीहरू दिनहुँ वृद्धि भइरहेको आजको समयमा स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनस्वास्थ्य कार्यक्रममा हेपाटाइटिस बी र सीप्रति चेतना अभियान चलाउनुपर्ने अवस्था आएको छ । जनचेतनाको कमी भएका कतिपय ठाउँमा मानिसहरू हेपाटाइटिस भएका बिरामीलाई छुन रुचाउँदैनन् । तर, हेपाटाइटिस छोएर सर्ने रोग होइन । आम मानिसमा हेपाटाइटिस कसरी सर्छ भन्ने नै थाहा छैन । विशेष गरी, यो रगत तथा शरीरको तरल पदार्थबाट सर्ने गर्छ । हेपाटाइटिस बी र सी लाग्यो भने पछि गएर उपचार महँगो पर्छ । यो हेपाटाइटिस बीको औषधि दुई वर्ष या जीवनभर पनि सेवन गर्नुपर्ने हुन सक्छ । जसका कारण आर्थिक अवस्था कमजोर भएका व्यक्तिलाई यसको खर्च धान्न मुश्किल पर्न सक्छ । हेपाटाइटिसमा ‘टेनोफोविर’ नामक औषधिको प्रयोग हुन्छ । यो औषधि एचआईभी÷एड्सका बिरामीमा पनि प्रयोग हुन्छ । टेनोफोविर एचआईभीका बिरामीलाई सरकारले निःशुल्क प्रदान गर्दै आएको छ । जबकि, एचआईभीसँगै बराबर मृत्यु हुने हेपाटाइटिसमा सरकारले चासो दिएको छैन । हेपाटाइटिस बी मा न्यून आय भएका बिरामीलाई पनि टेनोफोविर निःशुल्क दिइँदैन । त्यसकारण नेपाल सरकारले हेपाटाइटिस बी भएर उपचार गर्न नसक्ने व्यक्तिलाई भविष्यमा लिभर सिरोसिस र क्यान्सर हुनबाट बचाउन निःशुल्क टेनोफोविर उपलब्ध गराउनुपर्छ । नेपालमा हेपाटाइटिस बी र सीका बिरामी कति छन् भन्ने यकिन तथ्यांक छैन । करिब २ प्रतिशत अर्थात् छ लाखको हाराहारीमा हेपाटाइटिस बी र एक लाख हेपाटाइटिस सीका बिरामी भएको अनुमान छ । तर, सरकारको तथ्यांकमा ५८ हजार मात्र बिरामी देखिएका छन् । यो तथ्यांक पुरानो भएकाले सरकारले नयाँ सर्भे गरेर हेपाटाइटिस बीका बिरामी संख्या तथा हेपाटाइटिस बीले गर्दा लिभर सिरोसिस र क्यान्सर भएका बिरामीको तथ्यांक राख्नुपर्छ । यदि हेपाटाइटिस बी भयो भने टेनोफोविर औषधिको सेवनमा महिनामा तीन हजार खर्च हुन्छ । यदि लिभर क्यान्सर भयो भने सरकारले उपचारका लागि एक लाख रूपैयाँ दिने गरेको छ । तर, हेपाटाइटिस बीको अवस्थामा उसलाई टेनोफोविर निःशुल्क दिन सकिए उसको जीवनको गुणस्तर पनि राम्रो हुने र क्यान्सरविनाको जीवन जिउन सक्छ । सबै बिरामीलाई सरकारले टेनोफोविर निःशुल्क उपलब्ध गराउन सक्दैन भने न्यून आय भएका बिरामीको पहिचान गरी सुविधा दिनुपर्छ । हेपाटाइटिस भएका बिरामीलाई स्वास्थ्यकर्मीले पनि त्यति चासोका साथ नहेर्ने भएकाले स्वास्थ्यकर्मीको पनि धारणा परिवर्तन गर्नुपर्छ । समाजमा यस रोगलाई नकारात्मक रूपमा लिने गरिन्छ । त्यसैले सरकारले अभियान नै चलाएर हेपाटाइटिसबारे जनचेतना फैलाउनु नितान्त आवश्यक छ ।