https___www.futurepointindia.com_festival_2020_saraswati-balidan-80.xml
https___www.aahakhabar.com_news_37176_1.xml
1.1 2.1 2.2 2.3 3.1 4.1 5.1 6.1 7.1 8.1 9.1 9.2 9.3 9.4 9.5 9.6 10.1 10.2 10.3 10.4 11.1 12.1 12.2 12.3 12.4 12.5 13.1 14.1
Significance Balidaan i.e Balidaan to Goddess Saraswati is offered on Aswin Shukla Mahanavam. Saraswati Puja starts with Saraswati Avahan on Maha Saptami and ends on Vijayadashami with Saraswati Udasan or Visarjan. Generally Saraswati Awahan is observed on mahasaptami, Saraswati main Puja on Durgashtami and Uttara Puja & Balidaan for Goddess Saraswati on Mahanavami and finally Saraswati Visarjanam on Vijaya Dashmi. Saraswati Puja calendar: Saraswati Puja Avahan – Maha Saptami – Triratna vratam starts in Andhra Pradesh. Saraswati Puja (main puja) – Durga Ashtami Saraswati Uttara Puja & Balidaan – Mahanavami Saraswati Visarjan or Udasan – Vijaya Dashami Saraswati Kartik Purnima on (Sristhal) siddhpur of Gujaratis ancient festival since Solanki ruling of Patan state. According to the Hindu religion, Goddess Saraswati is the deity of wisdom, music, arts and science. The mantra related to goddess Saraswati is - Om Aim Sarasvatyai Svaha. The Goddess is also revered as Tridevi and her abode is Brahmapura. Her vahana or mount is a swan, hansa and peacock. Lord Brahma is the consort of Goddess Saraswati and he created the universe with her knowledge. She is worshipped by students, scholars, artists and by those who seek intellect, creativity and communication skills. She is part of a trinity- Goddess Kali, Goddess Lakshmi, Goddess Saraswati. All the three forms help the trinity of Brahma, Vishnu and Mahesh in the creation, sustenance and annihilation of the universe. The goddess is respected by followers of the Jain religion in India. She is also known as the guardian deity in Buddhism, who shields the teachings of Gautama Buddha by offering protection to the devotees. History Saraswati is found in almost every major ancient and medieval Indian literature from 1000 BC to 1500 AD. She has remained significant as a goddess from the Vedic age through modern times of Hindu traditions. In Shanti Parva of the Hindu epic Mahabharata, Saraswati is called the mother of the Vedas, and later as the celestial creative symphony who appeared when Brahma created the universe. In Book 2 of Taittiriya Brahmana, she is called the mother of eloquent speech and melodious music. Saraswati is the active energy and power of Brahma. How to Celebrate Before giving Balidaan to Goddess Saraswati Uttara Puja of Saraswati is performed and finally Coconuts are thrown in the fire of Havan Kund.
1.1 2.1 3.1 4.1 5.1 6.1 7.1 8.1 9.1 10.1 11.1 12.1 13.1 14.1 15.1 16.1 17.1 18.1 19.1 20.1 21.1 22.1 23.1 24.1 25.1 27.1
काठमाडौँ, १६ माघ हामी सरस्वती पूजा मनाउँछौं । पूजाआजा गर्छौं । सरस्वतीको तस्विर पनि देखेका छौं । त्यसको अर्थ के होला ? सरस्वती स्वरुपले के अर्थ राख्छ ? श्वेत वस्त्र धारण गरेकी, गोरो वर्णकी, मुस्कुराइरहेकी, सवोत्तम रत्नद्वारा निर्मित आभूषणले सुशोभित, पहिलो हातमा वीणा, दोस्रोमा पुस्तक र तेस्रोमा स्फटिकको माला र चौथो हात अभ मुद्रामा रहेकी देवी सरस्वती हुन् भनी शास्त्रमा उल्लेख छ । उनको प्रतिकात्मक चित्र, वहान, हातमा लिएका वाद्ययन्त्र सबैले खास अर्थ बोक्छ । जीवनको माधुर्य उनले हातमा लिएको विणाबाट के पनि बुझिन्छ भने, जीवन धुन हो । यो मधुर हुनुपर्छ । लयवद्ध हुनुपर्छ । कलाले जीवनलाई संगीतमय बनाउँछ । पुस्तकले विद्याको र मालाले निष्ठा र सात्विकताको वोध गराउँछ । जीवनको सौन्दर्य सरस्वतीको तस्विरसँगै मयुर देखिन्छ । मयुर सरस्वतीकी वहान हुन् । मयुरालाई सौन्दर्य एवं मधुर स्वरको प्रतिक मानिन्छ । विद्यानै मानिसको सौन्दर्य हो । आज सरस्वतीपूजा मौसमी चक्र अनुसार बर्षभर नै विभिन्न चाडपर्व आउने गर्छ । यी पर्वले हाम्रो जीवनमा उल्लास मात्र ल्याउँदैन, खास अर्थ पनि राख्छ । कुनै न कुनै पर्व मनाउनुको पछाडि त्यसको सामाजिक तथा वैज्ञानिक महत्व हुन्छ । आज, सरस्वती पूजा । यसलाई हामी ‘बसन्त पञ्चमी’ भन्छौं । ‘श्रीपञ्चमी’ भन्छौं । ज्योतिष विज्ञान अनुसार कुनैपनि शुभ कार्य थालनीको लागि यो राम्रो साइत हो । त्यसैले यस दिन राम्रो काम प्रारम्भ गर्न अतिरिक्त साइत हेराइरहनुपर्दैन । त्यसैले त, यस दिन साना बच्चाहरुलाई अक्षर लेख्न सिकाइन्छ । अर्थात अक्षराम्भको उपयुक्त अवसर मानिन्छ, सरस्वती पूजालाई । किन मनाउने ? हामीकहाँ बर्षभर मूख्य तीन देवीको पूजा मनाइन्छ । लक्ष्मी, दुर्गा र सरस्वती । लक्ष्मी धनकी देवी । दुर्गा शक्तिकी । सरस्वती विद्याकी । वास्तवमा यी प्रतिकात्मक देवी हुन् । अर्थात जीवनमा पूर्णता हासिल गर्नका लागि हामीसँग तीन चिजको खास महत्व हुन्छ, धन, विद्या र शक्ति । आज विद्याकी देवीको पूजा गरिने दिन । विद्या/ज्ञान/शिक्षा वास्तवमा त्यही चिज हो, जसले जीवनलाई सहज, सफल, संघर्षसिल, संयमित बनाउँछ । संगीत, कला, साहित्य एवं विद्याकी देवी सरस्वतीको आज विधिपूर्वक पूजा आराधना गरिन्छ । आजको दिन साना बालबालिकालाई अक्षराम्भ गराइन्छ । बोधिसत्व मञ्जुश्री आजको दिनलाई बौद्ध धर्मावलम्बीले पनि सरस्वतीलाई बोधिसत्व मञ्जुश्रीको रुपमा ज्ञानको प्रतिक मानेर पूजाआजा गर्छन् । वसन्त आगमनको उल्लास आजको दिनलाई वसन्त पञ्चमी पनि भनिन्छ । वसन्त अर्थात ऋतुहरुको राजा । वसन्तको सुरुवात हुने भएकाले आजनको दिनलाई वसन्त पञ्चमी भनिएको हो । कसरी पूजा गर्ने ? यस दिन बिहान कलश स्थापना गरी गणेश, सूर्य, अग्नी, विष्णु, शिव आदि देवताको पूजा गरी सरस्वतीको पूजा गरिन्छ । सरस्वतीलाई नैवेद्यको रुपमा नौनी, दही, दूध, धानको लावा, तिलको लड्डु, नरिवलको जल, मूला, बयर, बेल, अदुवा अर्पण गरिन्छ । सेतो रङ, फूल, चन्दन, शङ्ख पनि चढाइन्छ । aahakhabar@gmail.com