https___raprapanepal.org_en_rpp-nepal-manifesto_.xml
https___raprapanepal.org_ne__E0_A4_B0_E0_A4_BE_E0_A4_AA_E0_A5_8D_E0_A4_B0_E0_A4_AA_E0_A4_BE-_E0_A4_A8_E0_A5_87_E0_A4_AA_E0_A4_BE_E0_A4_B2-_E0_A4_98_E0_A5_8B_E0_A4_B7_E0_A4_A3_E0_A4_BE-_E0_A4_AA_E0_A4_A4_E0_A5_8D_E0_A4_B0__1.xml
1.1 2.1 3.1 4.1 4.2 4.3 4.4 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 5.8 5.9 5.10 6.1 7.1 7.2 7.3 8.1 8.2 9.1 9.2 9.3 10.1 10.2 10.3 10.4 10.5 10.6 11.1 11.2 11.3 12.1 12.2 12.3 12.4 12.5 13.1 13.2 13.3 13.4 14.1 15.1 15.2 15.3 15.4 15.5 15.6 15.7 15.8 15.9 15.10 16.1 16.2 16.3 16.4 16.5 16.6 17.1 17.2 17.3 17.4 18.1 18.2 19.1 20.1 20.2 20.3 21.1 21.2 21.3 21.4 22.1 22.2 22.3 22.4 23.1 23.2 23.3 23.4 23.5 23.6 24.1 24.2 24.3 24.4 25.1 25.2 26.1 27.1 27.2 27.3 28.1 28.2 28.3 28.4 29.1 29.2 29.3 29.4 30.1 31.1 32.1 33.1 34.1 35.1 36.1 37.1 37.2 37.3 37.4 38.1 38.2 38.3 38.4 38.5 38.6 38.7 39.1 39.2 39.3 39.4 40.1 40.2 40.3 41.1 42.1 43.1 44.1 45.1 46.1 47.1 48.1 49.1 50.1 51.1 52.1 53.1 54.1 55.1 56.1 57.1 58.1 59.1 60.1 61.1 62.1 63.1 64.1 64.2 64.3 64.4 65.1 65.2 65.3 65.4 65.5 65.6 65.7 66.1 66.2 66.3 66.4 67.1 68.1 69.1 70.1 71.1 72.1 73.1 74.1 75.1 76.1 77.1 78.1 79.1 80.1 81.1 81.2 82.1 83.1 83.2 83.3 83.4 83.5 83.6 83.7 83.8 83.9 83.10 84.1 85.1 85.2 85.3 86.1 87.1 88.1 88.2 89.1 90.1 90.2 91.1 92.1 93.1 94.1 95.1 96.1 97.1 98.1 99.1 100.1 100.2 100.3 101.1 102.1 102.2 103.1 104.1 105.1 106.1 107.1 108.1 109.1 109.2 109.3 110.1 110.2 110.3 111.1 112.1 113.1 114.1 115.1 116.1 117.1 118.1 119.1 120.1 121.1 122.1 123.1 124.1 124.2 125.1 126.1 127.1 128.1 129.1 130.1 130.2 131.1 132.1 133.1 134.1 135.1 136.1 137.1 138.1 139.1 139.2 140.1 141.1 141.2 142.1 143.1 143.2 144.1 145.1 146.1 146.2 147.1 148.1 149.1 150.1 151.1 152.1 152.2 152.3 153.1 154.1 155.1 156.1 157.1 158.1 158.2 159.1 160.1 161.1 162.1 163.1 164.1 165.1 165.2 166.1 167.1 168.1 169.1 170.1 171.1 172.1 173.1 174.1 175.1 176.1 177.1 178.1 179.1 180.1 181.1 182.1 182.2 183.1 184.1 185.1 186.1 186.2 187.1
RPP Nepal Manifesto Share The background Nepal is the oldest independent country in South Asia and is the source of Eastern philosophy and civilization. Nepal is the birthplace of two great religions of the world namely Hinduism and Buddhism. The prevalence of Kirant Dharma and Kirant culture also happened in this plot. Since ancient times, nature worship has been prevalent in Nepali society. Lord Buddha was born in Lumbini, the holy land of Nepal. The birthplace of Rajarishi Janak and the place of manifestation of Mother Sita is the Janakpur area of present-day Nepal. The world’s highest peaks, Mount Everest and the Himalayan mountain range, are in Nepal. The unique identity of Nepal has been formed by the combination and collaboration of Hindu, Buddhist and Kirant religions, cultures and traditions. The existence of the state of Nepal rests on the foundation of this religion, culture and tradition. These beliefs are also the foundation of our family, our society, and state management. Over time, followers of Islam and Christianity also came to Nepal. It is the culture of Nepalese to live together with everyone. Cooperation and coexistence are a Nepali culture. All castes, religions and communities have contributed to nation-building. Although geographically small, Nepal has been inhabited by people of different religions, castes, tribes, languages, classes and sects. Unity in diversity is Nepali identity. The truth is the same, only its name is different. The belief that only the way to achieve it is different has been in vogue in Nepal since Vedic times. This belief is modern pluralism. The message of the holy book Gita that the attainment of selfless action and salvation is the self-righteousness of the human race is a Nepali character. “May everyone be happy and may everyone be healthy. May all be well and no one suffer.” That is, let everyone be happy. May everyone be healthy. Sabaile Ramro Dekhun. The belief that no one is sad is the ideal of Nepali society. It is our ancient belief that the welfare and happiness of the people, peace in the society, security of every person’s livelihood, and protection of the environment are the religion of the state. Beliefs like lawlessness, heresy and secularism are not the nature and character of the state based on ancient philosophy. Affection and relativity towards religion is an eternal Vedic belief, on the basis of which our society has been running since ages. In the case of Nepal, Sanatan Dharma is also the basis of national unity. No matter where we live in mountains, hills, Madhesh, we have a common God, religion and culture. Although the methods of worship, worship and worship are different, the basic belief or form of truth is the same. Sanatanadharma is what binds the Nepalese in the formula of unity. Sanatanadharma is our original national identity. In ancient times, Nepal’s splendor and prosperity was at its peak. From the point of view of art, culture and archaeological heritage, Nepal was in the leading position in the contemporary world. Kathmandu Valley was a commercial and cultural center. Our history is full of epics. Therefore, it is and should be the duty of every individual, society and nation of the present generation to protect and promote Sanatan religion, culture, tradition, dignity and glorious history. Similarly, the protection and promotion of national unity, integrity and sovereignty is the primary responsibility of the state and every citizen. In the geopolitical environment of Nepal, this issue has the most importance. Nation must be strong to strengthen nationalism. For the nation to be strong, the people must be strong. And for the people to be strong, democracy and economic development are essential. People remain weak in poverty and despotism. In view of this reality, the overall economic development of the country and the improvement of the standard of living of the people should be our main concern. For economic development, good governance and a competent and responsive governance system are necessary. Democracy is the basis of a responsive governance system. The popular principle of government of the people by the people for the sake of the people is the basic principle of democracy. We have not been able to maintain the constitution and governance system. For the sake of achieving democracy, there were many movements, the systems were changed, but there was no meaningful change in people’s lives. The main reason for that is the inability to bring about economic change along with political change. Struggles in different parts of the world have also proved that unless political changes improve the standard of living of ordinary citizens, people cannot maintain their independence in political achievements. Therefore, along with political change, it is imperative to prepare the basis for economic development and prosperity. The leaders of major political parties of Nepal have not been able to assimilate this reality. After the movement of 2062-63, far-reaching political changes took place in Nepal. It was expected to enter a new era in Nepal especially after the new constitution was issued by the Constituent Assembly with these changes. Unfortunately, despite the hope, trust and confidence of the Nepali people, the situation has not improved significantly. The performance during this period has been disappointing. Under the guise of secularism, there is an organized and planned conversion of religion and establishment of foreign religion and culture by displacing traditional religion and culture. If this trend increases, there is a danger that the religious and cultural harmony that has been maintained in Nepal for centuries will be disrupted and the country may fall into a religious conflict. Under the guise of democracy, totalitarian thinking and tendencies are taking over. For the past few years, the activities and influence of external forces have increased rapidly in Nepal. Nepal is moving towards becoming a strategic competition ground for international powers. This threatens the sovereignty, decisiveness and independence of Nepal. In the history of Nepal, corruption is increasing in a very scary manner. The unemployment problem has become severe. Lakhs of Nepali youths are forced to migrate abroad in search of employment without getting normal jobs in the country. The overall economy of the country has weakened. The desire of Nepali people to be able to eat two meals a day, to be able to wear clothes that cover their body, to be able to take medicine when they are sick, to be able to work according to their ability and ability, to be able to get a good education for their children is not an unnatural and impossible dream. The basic needs of the Nepali people are given in the box below. If proper policies and programs, dynamic and honest leadership with far-reaching thinking, good governance and a healthy democratic environment are maintained, these goals can be achieved within a few years. However, in the current situation, the Nepali dream of economic prosperity has become like a mirage. We have not been able to maintain the constitution and governance system. For the sake of achieving democracy, there were many movements, the systems were changed, but there was no meaningful change in people’s lives. The main reason for that is the inability to bring about economic change along with political change. Struggles in different parts of the world have also proved that unless political changes improve the standard of living of ordinary citizens, people cannot maintain their independence in political achievements. Therefore, along with political change, it is imperative to prepare the basis for economic development and prosperity. The leaders of major political parties of Nepal have not been able to assimilate this reality. After the movement of 2062-63, far-reaching political changes took place in Nepal. It was expected to enter a new era in Nepal especially after the new constitution was issued by the Constituent Assembly with these changes. Unfortunately, despite the hope, trust and confidence of the Nepali people, the situation has not improved significantly. The performance during this period has been disappointing. Under the guise of secularism, there is an organized and planned conversion of religion and establishment of foreign religion and culture by displacing traditional religion and culture. If this trend increases, there is a danger that the religious and cultural harmony that has been maintained in Nepal for centuries will be disrupted and the country may fall into a religious conflict. Under the guise of democracy, totalitarian thinking and tendencies are taking over. For the past few years, the activities and influence of external forces have increased rapidly in Nepal. Nepal is moving towards becoming a strategic competition ground for international powers. This threatens the sovereignty, decisiveness and independence of Nepal. In the history of Nepal, corruption is increasing in a very scary manner. The unemployment problem has become severe. Lakhs of Nepali youths are forced to migrate abroad in search of employment without getting normal jobs in the country. The overall economy of the country has weakened. The desire of Nepali people to be able to eat two meals a day, to be able to wear clothes that cover their body, to be able to take medicine when they are sick, to be able to work according to their ability and ability, to be able to get a good education for their children is not an unnatural and impossible dream. The basic needs of the Nepali people are given in the box below. If proper policies and programs, dynamic and honest leadership with far-reaching thinking, good governance and a healthy democratic environment are maintained, these goals can be achieved within a few years. However, in the current situation, the Nepali dream of economic prosperity has become like a mirage. The minimum wishes of the Nepalese people cf9a - Everyone should be able to read. - Everyone should be healthy. - Everyone should have enough to eat. - Everyone should be able to wear the same clothes. - Everyone should get jobs according to their skills. - Everyone should be assured of safe accommodation. No constitution in the world can be 100% perfect. The constitution is a dynamic document that is modified and amended according to time and circumstances. There are many shortcomings and imperfections in the current Constitution of Nepal 2072. However, this constitution has ensured the fundamental right and freedom of the people to establish their own beliefs in a democratic manner. All subjects except national integrity, people’s sovereignty and national sovereignty are changeable. Therefore, any group or political party that has different beliefs but has faith in the people can establish the policies, systems and arrangements they want from this constitution. So there is no need to waste time on political disputes. Every political party has its own beliefs. The beauty of democracy is the competition between different ideas. The party that gets the votes and trust of the people establishes its own beliefs and runs the state based on those beliefs. Other political parties practice winning the trust of the people in the next election by remaining in the opposition. However, the next priority and the main need of the present time is economic development and prosperity. Peace and stability are necessary for economic development and prosperity. For the sake of peace and stability, there is a need for unity among the Nepali people. We believe that there are four pillars for unity among the Nepali people: (1) Nationalism, (2) inclusive democracy, (3) Sanatan Dharma and (4) liberal economy. Naturally, with this background and reality, the Nepali people are looking for an alternative way of thinking, a roadmap and a guide for nation building. In search of this alternative way of thinking, way and carrier, “National Democratic Party Nepal (RPP Nepal) was born. Despite the current crisis and status quo in the country, RPP Nepal will always strive to protect nationalism, strengthen inclusive democracy, protect Sanatandharma culture, establish sustainable peace, maintain political stability and good governance. Target RPP Nepal’s goal is to build a strong and prosperous Nepal through inclusive democracy and good governance on the soil of Hindu nation within the theoretical framework of “communalism”. Main objectives The main objectives of RPP Nepal are as follows while being committed to the sovereignty vested in the Nepali people, independent democracy and the existing constitution. - To strengthen national unity by respecting and protecting the existing religious, social, cultural, linguistic, ethnic and class diversity in Nepali society, - To establish a Hindu Rashtra based on Sanatan Dharma, maintaining harmony, coexistence, equality and complete religious freedom among all religions, - Protecting the geographical boundaries and national integrity of Nepal by imbibing the spirit of a united Nepal, - Not to allow pressure and interference of any nation in the internal affairs of Nepal and to protect national sovereignty and self-respect, - To protect and promote the traditional Sanatan Dharma (Hindu, Buddhist, Kirant and Prakriti Pujan) culture, traditions and values, embracing the concept of all-religious equality and complete religious freedom. - To raise the standard of living of every Nepali people by adopting a liberal economic policy, eliminate poverty and contribute to the overall economic development of Nepal. - To end all forms of discrimination, untouchability and inequality existing in the society, - To ensure inclusive and proportional representation in all organs of the State; - Maintaining good governance in the country by maintaining zero tolerance for corruption, - Making human rights and human values the basis of state governance, - To enforce and enforce the principles of the rule of law in full; - Expanding peace and friendly relations with all the countries of the world while remaining committed to the principle of non-alignment, Panchsheel and the Charter of the United Nations and to enhance Nepal’s reputation on the international stage. Nationalism: the supreme achievement Considering the geopolitical situation of Nepal, RPP Nepal embraces “nationality” as the highest goal. Inclusive Democracy: An Indispensable Basis RPP Nepal believes that inclusive democracy based on the principle of pluralism is the indispensable basis for nation building and social, cultural and economic upliftment. Ideal Men and Guiding Principles RPP Nepal respects the nation builder Shri 5 Badamaharajadhiraj Prithvi Narayan Shah as an ideal man and adopts the “Divine Precepts” of the nation builder as a guiding principle. Relationalism: A philosophical philosophy “Sambardhanism” based on Sanatan Vedic values, beliefs and thinking will be the ideological philosophy of RPP Nepal. The concept of building a strong and prosperous nation by strengthening nationalism and democracy along with the preservation and promotion of Sanatanadharma, culture, dignity, tradition, and institutions is meant to be called “Sambardhanism”. “Sambardhanism” is also the result of thinking and desire to strengthen Nepal’s national independence, unity and sovereignty on the foundation of Nepal’s heroic and glorious history. “Communism” is a forward-looking, progressive and middle-of-the-road ideology of transformative forces and ideas as well as harmony and cooperation between them. Individuals, families, societies and nations are built on certain values and beliefs. No family, society or country is standing in a vacuum. It is a well-known fact that since ancient times, Nepali society and state system has been standing and running on the ground of Sanatanadharma, culture and tradition. Sambardhanism is a belief that strengthens the same ground. Relationalism is not an entirely new concept. It is an ancient and original philosophy that is closely related to the existence of Nepali society and state. In the background of Nepal’s changing political and social environment and people’s demand, it has been tried to develop Sambhardanism as a common and moderate ideological path of agreement and compromise. “Asato ma sadgmay. Jyotirgamaya in Tamaso. “Mrityormamrittam Gamay.” The recognition of is the ideal of relationalism. The philosophy of Sambardhanism mainly embraces the following beliefs: - Feeling of patriotism and patriotism - Change with continuity - Sanatan Vedic values and beliefs - Liberal, unitary and synergistic humanism - Recognition of Sanatan Dharma, Culture, Tradition and Hindu Rashtra - Unity in diversity - Social justice and equality - People’s supremacy and inclusive democracy - Liberal economic policy based on public welfare - Class coordination and society without exploitation - A strong local autonomous governance system Secularism and Federalism - Secularism should be abolished and Nepal should be established as an eternally religious Hindu nation with harmony, coexistence, equality and complete religious freedom among all religions. - The current form and structure of federalism should be changed. A strong government at the center and a strong local government with more powers than at present should be established at the local level. Concept of Hindu Rasht RPP Nepal has taken the establishment of Hindu Rashtra as its important task. By raising the issue of Hindu Rashtra, RPP Nepal is not trying to say that government should be administered on the basis of religion or that the state should give special protection and facilities to only one religion. RPP Nepal is in favor of equality between all religions and complete religious freedom. RPP Nepal believes in the policy of equality, harmony and cooperation among all religions. The concept of Hindu Rashtra is a common symbol or expression of Sanatan Dharma. Santandharma also refers to religious cultural beliefs and traditions such as Hinduism, Buddhism, Kirant, Jainism, Sikhism and Prakti Pujan, originating from the same source. The original and distinctive identity of Nepal has been formed from the overall combination and cooperation of all these beliefs that have been in vogue in Nepali land for centuries. Sanatanadharma is our identity, the basis of unity and the pillar of family, society and polity. It would be wrong to understand the concept of Hindu Rashtra in relation to Sanatan Dharma only in a narrow religious sense. In this background, RPP Nepal believes that the identity of Nepal should be a Hindu nation based on eternal religion. Co-operation with the Constitution and Constitutional Order RPP Nepal has a serious disagreement with some of the provisions provided in the Constitution of Nepal 2072. Remaining steadfast to its beliefs, RPP Nepal critically supports the constitution. In addition, the policy of RPP Nepal will be to establish its beliefs from the opinion of the people in cooperation with the constitution and constitutional system. Future destination: Economic revolution and construction of a strong and prosperous Nepal (1) Economic development Overall economic development and prosperity should now be Nepal’s main priority. It has become clear that political change without economic development is not sustainable. RPP Nepal will emphasize on economic revolution for the sake of building a strong and prosperous Nepal. In order to achieve the goal of building a strong and prosperous Nepal, RPP Nepal will prepare a 20-year “long-term national development action plan” by giving high priority to the improvement of the economy and economic development. For the sake of economic development, RPP Nepal will establish the following policy. - Transparent, accountable and corruption free administration - Implementation of a liberal and people-oriented economic policy - Adoption of the concept of private sector, public sector and public partnership. - Adopting a policy in which the state plays the role of facilitation and support and the private sector takes the lead - Creation of investment friendly law and environment for promoting industry and business - Comprehensive reforms in monetary, fiscal and tax policies - Strict legal regime to control economic crime - Implementation of the concept of social justice and welfare state 2) Education The priority of RAEPA Nepal will be to prepare the necessary skilled manpower for the country and to implement the education policy and system so that every citizen can live independently. In addition, the existing education system will be radically improved in accordance with the belief that everyone has access to education and quality education for all. Gurukul and madrasa education will be encouraged. (3) Health Health facilities will be made more affordable, accessible, accessible, qualitative and reliable and the easy access of the public to health services will be enhanced. By implementing the concept of health insurance, free health care will be provided to the underprivileged, national servants, security personnel, working class, women and general public. (4) Accommodation and meals - According to the belief that no Nepali family is homeless, appropriate policies will be made to provide housing facilities to the poor, low-income and backward classes. - RPP Nepal will implement the National Food Security Policy in accordance with the objective that every Nepali people should not go hungry while living a humane life. (5) Employment By creating enough employment opportunities within the country, work will be done to put an end to the situation of having to go abroad for normal work and livelihood, and also to encourage those who have gone abroad to return home. (6) Expansion of industry and commerce - In order to increase the competitiveness of the Nepalese economy in the world economy and to increase domestic and foreign investment, monetary and financial policy, customs duty rate, interest rate and tax structure and the overall industrial trade policy will be comprehensively improved in accordance with the spirit of liberal and open market oriented economic policy. A policy to encourage indigenous industry and production will be adopted. RPP Nepal will emphasize the welfare capitalist economy. - The involvement of the state will be gradually removed from all other economic activities except those deemed necessary for the sake of national security, public interest and environmental protection. In addition, the participation of the private sector will be opened in all other sectors except the above sectors. A one-way policy will be implemented for the development and expansion of industry and trade. (7) Agrarian Reform The 5-point package program will be carried forward with overall agricultural development technology, land management, farmer’s welfare, research and disaster management. - Development of agricultural technology - Concessional credit facility in irrigation, rural electrification, market arrangement, conservation of resources, latest agricultural technology, advanced seed vision, fertilizer will be given special attention. - It will be intended to produce high-value, low-weight and small-volume agricultural products. - Maximum priority will be given to agriculture-industry development. - People-oriented land reform: To achieve the goal of political reform and to increase the economic growth rate, RAEPA Nepal will implement the concept of people-oriented land reform. - Land use policy will be adopted. - The land to be vacated by the landowner will be acquired with reasonable compensation. - It will be prohibited to keep land fallow in rural areas. - Landless and marginal classes will be provided land at subsidized rates. Welfare of Farmers: “Farm to Fork” programs will be conducted to promote growth in agriculture and farmers’ income. - Encouraging the private sector to invest in value-added products - In order to improve the economic status of poor and marginal farmers, their access to banks and financial institutions will be maintained. Such farmers will be provided loans at subsidized interest rates. - A special package program will be implemented for the purpose of waiving loans and interest taken by small farmers. - Establishment of welfare fund, provision of pension to farmers and free and accessible technical services will be provided. (4) Research and Education: Priority will be given to programs that increase the capacity of farmers and operational research. (5) Disaster Management: Food security, minimum crop price of agricultural produce, purchase arrangement, crop, animal and natural disaster insurance program will be conducted. (8) Integrated development of water resources Water resources are the backbone of Nepal’s overall economic development. In the context of its development, considering the multifaceted utility of water resources and the possibility of integrated development: - To store and widely use the vast water resources in the rivers of Nepal for irrigation. - Giving priority to multi-purpose schemes with reservoirs - Arranging for irrigation of tar and streams by channeling the river - Encouraging the export of electricity to neighboring countries - To promote domestic and foreign investment in water resources development, - To gradually involve the private sector in the transmission and distribution sector as well - Under the community electricity development concept, policies will be implemented to involve villages and municipalities, and other organized rural communities in the work of the production and distribution system. (9) Tourism development and promotion The tourism sector is an important pillar of Nepal’s economic development. Therefore, for the promotion of the tourism industry, identification and construction of hotels, tourist spots, development of physical infrastructure related to tourism and facilitating the movement of tourists will be emphasized. (10) Forest and Environment Protection Global changes in the environment and climate are bound to have a far-reaching and serious impact on the environment and biological diversity of Nepal. In view of this reality, a long-term plan will be made and implemented for forest protection, soil erosion control, pollution control and coordinated utilization of water and land. (11) Infrastructure construction: backbone of national development - RPP Nepal will make a long-term plan for transportation and urban development and adopt a policy of gradual implementation. At the same time, the Kathmandu-Hetauda connecting tunnel, Kathmandu-Jumla highway, Kathmandu outer ring road, Terai’s Mechi-Mahakali postal highway, Madhyapahari highway, Kathmandu-Terai fast track, Mechikali electric railway, Koshi and Narayani river waterways will be constructed. - A special action plan will be implemented to make Kathmandu a beautiful city by limiting it only as a political and administrative capital. - Virtamod, Biratnagar, Janakpur, Birganj, Hetouda, Bharatpur, Pokhara, Nepalganj, Birendranagar (Surkhet), Dang Ghorahi and Dhangadhi will be developed as a metropolis in a systematic and planned manner. - An alternative international airport to Kathmandu will be constructed at Nijgarh. Besides, the airport will be upgraded to enable international flights to Biratnagar, Pokhara, Bhairahawa, Nepalganj and Dhangadhi. (12) Remote Area Development Project - In order to improve the standard of living of the people living in remote areas including Karnali Province and for the purpose of planned development of those areas, RPP Nepal will prepare and implement an integrated remote area development project. - Schools and polytechnic colleges will be established to improve skills and knowledge in technical subjects such as engineering, agriculture, animal husbandry, fruit cultivation etc. - Arrangements will be made to provide concessional and easy loans and financial subsidies for the development of entrepreneurship in remote areas. (13) Special action plan for upliftment of Terai/Madhesh - From the economic and social point of view, Terai Madhesh region is still very backward. Keeping this reality in mind, RPP Nepal will prepare and implement a special action plan to increase education, health and employment in Terai Madhesh. In addition, emphasis will be placed on the infrastructure development of transport, tourism, industry, irrigation and communication. - Preservation and promotion of Mithila, Bhojpuri and Awadhi cultures will be given priority. - Special arrangements will be made with reservation in the areas of education, health, employment and public representation in proportion to the population. (14) Upliftment of tribal, tribal, minority and Muslim communities According to the integrated national index of human development in proportion to the population, until the national average is maintained, special arrangements will be made with reservations in the fields of education, health, employment and public representation. (15) Special initiatives for the benefit and welfare of the Dalit community - Any type of discrimination and untouchability based on caste will be made punishable. Those who behave in untouchability or discrimination on the basis of caste will be punished according to the law. - The act of prohibiting entry to Maths, temples or religious places on the basis of caste will be stopped. - Special provision will be made for Dalits and Mahadalits in the fields of education, health, public representation and employment. (16) Recognition and protection of Khas Arya community - RPP Nepal is of the opinion that the state should recognize the distinct identity of Khas, Arya, Brahmin Chhetri, Dashnami and Thakur as the tribal communities of Nepal. - A special social security scheme will also be implemented for Khas Aryaharam living in backward areas and below the poverty line. (17) Women’s welfare and empowerment: - The economic, social and political transformation of the country cannot be imagined without the support of women who occupy more than half of the total population of the country. Therefore, special programs will be formulated and implemented for the education, health and safety of women. - Participation of at least 33 percent of women in the field of political appointment and representation will be ensured. - Equality between men and women will be maintained in salaries, allowances and wages. - Strict measures will be taken to end curses like dowry, child marriage, human trafficking, rape and domestic violence. (18) National Policy A national security policy will be made for the protection and promotion of national freedom, integrity, unity, sovereignty, natural and religious and cultural heritage. (19) Border Security and Management - The geographical border of Nepal will be protected and encroachment in different areas will be stopped and the encroached areas will be returned. - In coordination with the governments of neighboring countries, they will take necessary initiatives to organize the border in the interest of their respective countries on the basis of mutual understanding. - While managing the border, proper attention will be given to the interests of the Nepalese living in the border area. (20) Foreign policy for the protection of national interest and self-respect - Development and expansion of relations with the international community will be done based on the United Nations Charter, principles of non-alignment and neutrality. - To achieve the goal of peace, stability and prosperity, Nepal will be maintained as a zone of peace by establishing an understanding with the neighboring countries. - The development, construction and social service activities conducted by the diplomatic missions in Nepal will be regulated in a transparent manner through the Government of Nepal. - Diplomatic dignity and boundaries will be effectively enforced to end the increasing foreign interference, capitulationist mentality and behavior within the country. - The peace and friendship treaty signed with India in 1950 will be changed according to time and a new treaty will be made to further strengthen the relationship between the two countries. (21) Citizenship to non-resident Nepalis RAEPA Nepal will create the necessary policy and legal system to provide citizenship certificates and passports to non-resident Nepalis, to facilitate business, residence and movement in Nepal. Arrangements will be made to allow Nepalis living abroad to exercise their right to vote. (22) Language, Literature, Art and Culture - RPP Nepal will give special attention to the development of literature, art and culture. - For the promotion of literature, language, culture, customs, dances, festivals, festivals, fairs and traditions of all castes, tribes, tribals and minority communities, special action plans will be prepared and implemented at the central and local levels. - Janakpur, Lumbini and Vijaypur areas will be developed as major centers of Mithila, Buddhist and Kirat culture respectively. Efforts will be made to include Janaki Temple in the World Heritage List. (Passed by the first meeting of the Central Working Committee held in Kathmandu on February 8, 2078)
1.1 2.1 3.1 4.1 5.1 6.1 7.1 8.1 9.1 10.1 11.1 12.1 13.1 14.1 15.1 16.1 17.1 18.1 19.1 20.1 21.1 22.1 23.1 24.1 25.1 26.1 27.1 28.1 29.1 30.1 31.1 32.1 33.1 34.1 35.1 36.1 37.1 38.1 39.1 40.1 41.1 42.1 43.1 44.1 45.1 46.1 47.1 48.1 49.1 50.1 51.1 52.1 53.1 54.1 55.1 56.1 57.1 58.1 59.1 60.1 61.1 62.1 63.1 64.1 65.1 66.1 67.1 68.1 69.1 70.1 71.1 72.1 73.1 74.1 75.1 76.1 77.1 78.1 79.1 80.1 81.1 82.1 83.1 84.1 85.1 86.1 87.1 88.1 89.1 90.1 91.1 92.1 93.1 94.1 95.1 96.1 97.1 98.1 99.1 100.1 101.1 102.1 103.1 104.1 105.1 106.1 107.1 108.1 109.1 110.1 111.1 112.1 113.1 114.1 115.1 116.1 117.1 118.1 119.1 120.1 121.1 122.1 123.1 124.1 125.1 126.1 127.1 128.1 129.1 130.1 131.1 132.1 133.1 134.1 135.1 136.1 137.1 138.1 139.1 140.1 141.1 142.1 143.1 144.1 145.1 146.1 147.1 148.1 149.1 150.1 151.1 152.1 153.1 154.1 155.1 156.1 157.1 158.1 159.1 160.1 161.1 162.1 163.1 164.1 165.1 166.1 167.1 168.1 169.1 170.1 171.1 172.1 173.1 174.1 175.1 176.1 177.1
राप्रपा नेपाल घोषणा पत्र Share पृष्ठभूमी नेपाल दक्षिण एशियाको सबैभन्दा जेठो स्वतन्त्र राष्ट्र हो र पूर्वीय दर्शन र सभ्यताको मुहान हो । नेपाल विश्वका दुई महान् धर्महरु अर्थात हिन्दुधर्म र बौद्धधर्मको उदगमस्थल हो । किराँतधर्म र किराँत संस्कृतिको प्रादुर्भाव पनि यही भूखण्डमा भएको हो । आदिकालदेखि प्रकृतिपूजन पनि नेपाली समाजमा प्रचलित रहंदै आएको छ । भगवान बुद्धको जन्म नेपाल कै पावनभूमी लुम्बिनीमा भएको हो । राजर्षी जनकको कर्मभूमी र सीता माताको प्रकटिकरण स्थल वर्तमान नेपाल कै जनकपुर क्षेत्र हो । विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथा र हिमालय पर्वतश्रृंखला नेपालमा नै छन् । हिन्दु, बौद्ध तथा किराँत धर्म, संस्कृति र परम्पराको संयोजन र सहकार्यबाट नेपालको बिशिष्ट पहिचान बनेको छ । यिनै धर्म, संस्कृति र परम्पराको जगमा नेपाल राज्यको अस्तित्व टिकेको छ । हाम्रो परिवार, हाम्रो समाज र राज्य संचालनको आधारस्तम्भ पनि यिनै मान्यताहरु हुन । कालान्तरमा ईस्लाम र ईशाई धर्मावलम्बीहरु पनि नेपालमा आए । सबैसँग मिलेर बस्ने नेपालीको संस्कृति हो । सहकार्य र सहअस्तित्व नेपाली संस्कार हो। राष्ट्रनिर्माणमा सबै जाती, धर्माबलम्बी र समुदायको योगदान रहेको छ । भौगोलिकरुपमा केही सानो भए पनि नेपालमा विभिन्न धर्म, जाती, जनजाती, भाषाभाषी, वर्ग र सम्प्रदायका मानिसहरुको बसोबास रहँदै आएको छ । विविधतामा एकता नेपाली पहिचान हो । सत्य एउटै छ, त्यसको नाम मात्र अलग हो । त्यसलाइ प्राप्त गर्ने बाटो मात्र फरक हुन्छ भन्ने मान्यता नेपालमा वैदिककालदेखि प्रचलनमा रहेको छ । यही मान्यता आधुनिककालको बहुलवाद हो । निष्काम कर्म र मोक्षको प्राप्ति मनुष्य जातिको स्वधर्म हो भन्ने पवित्र ग्रन्थ गीताको सन्देश नेपाली चरित्र हो । “सर्वे भवन्तु सुखिनः सर्वे सन्तु निरामयः । सर्वे भद्राणि पश्यन्तु मा कश्चिद दुःखभाग्जन ।।” अर्थात सबै सुखी होउन । सबै निरोगी होउन । साबैले राम्रो देखुन्। कोही दुःखी नहुन् भन्ने मान्यता नेपाली समाजको आदर्श हो। जनताको हित तथा सुख, समाजमा शान्ति, प्रत्येक व्यक्तिको जीउधनको सुरक्षा, र पर्यावरणको संरक्षण राज्यको धर्म हो भन्ने हाम्रो प्राचीन मान्यता छ । अधर्म, विधर्म र धर्मनिरपेक्षजस्ता मान्यताहरु पुर्वीय दर्शनमा आधारित राज्यको स्वभाव र चरित्र होईन । धर्मप्रतिको अनुराग तथा सापेक्षता शास्वत वैदिक मान्यता हो, जसको आधारमा हाम्रो समाज सदियौदेखि चल्दै आइरहेको छ। नेपालको सन्दर्भमा सनातन धर्म राष्ट्रिय एकताको मूलआधार पनि हो । हिमाल, पहाड, मधेश जहाँ बसे पनि हाम्रो साझा भगवान, धर्म र संस्कृति रहेको छ । पूजा, आराधना र उपासना विधि फरक भए तापनि मूल मान्यता वा सत्यको स्वरुप एउटै छ । सनातनधर्मले नै नेपालीलाई एकताको सूत्रमा गाँसेको छ । सनातनधर्म हाम्रो मौलिक राष्ट्रिय पहिचान हो। प्राचीनकालमा नेपालको वैभव र सम्पन्नता उत्कर्षमा रहेको थियो । कला, संस्कृति र पुरातात्विक सम्पदाको दृष्टिकोणबाट नेपाल समकालीन विश्वमा अग्रणी स्थानमा थियो। काठमाण्डौ उपत्यका व्यापारिक तथा साँस्कृतिक केन्द्र थियो । हाम्रो ईतिहास वीरगाथाहरुले भरिपूर्ण रहेका थिए। तसर्थ, सनातन धर्म, संस्कृति, परम्परा, मर्यादा र गौरवपूर्ण इतिहासको संरक्षण र सम्बद्र्धन वर्तमान पींढीका प्रत्येक व्यक्ति, समाज र राष्ट्रको कर्तव् 10000 हो र हुनुपर्छ। त्यसैगरी राष्ट्रिय एकता, अखण्डता र सार्वभौमिकताको संरक्षण र सम्बद्र्धन राज्य एवं प्रत्येक नागरिकको प्राथमिक दायित्व हो । नेपालको भूराजनीतिक परिवेशमा त झन् यो विषयले सर्वाधिक महत्व राख्दछ । राष्ट्रियता सुदृढ तुल्याउन राष्ट्र बलियो हुनुपर्छ । राष्ट्र बलियो हुन जनता बलियो हुनुपर्छ । अनि जनता बलियो हुन प्रजातन्त्र र आर्थिक बिकास अनिवार्य रहन्छ । गरीबी र निरंकुशतामा जनता कमजोर रहन्छन् । यो वास्तविकतालाई दृष्टिगत गर्दै देशको समग्र आर्थिक बिकास र जनताको जीवनस्तरको अभिवृद्धि हाम्रो मुख्य अभिभारा हुनुपर्छ । आर्थिक बिकासको निम्ति सुशासन तथा सक्षम र जनउत्तरदायी शासन प्रणाली आबश्यक पर्छ ।जनउत्तरदायी शासन प्रणालीको आधार भनेको प्रजातन्त्र नै हो । जनताद्वारा जनताको निमित्त जनताको सरकार भन्ने प्रचलित सिद्धान्त प्रजातन्त्रको आधारभूत मान्यता हो। संविधान र शासन व्यवस्था कायम गर्न सकेका छैनौ । प्रजातन्त्र प्राप्तिको निमित्त पटकपटक आन्दोलनहरु भए, व्यवस्थाहरु परिवर्तन भए, तर जनताको जीवनमा सार्थक परिवर्तन हुन सकेन । त्यसको मुख्य कारण राजनीतिक परिवर्तनसँगै आर्थिक परिवर्तन हुन नसक्नु हो । जबसम्म राजनीतिक परिवर्तनले सर्वसाधारण नागरिकको जीवनस्तरमा सुधार ल्याउन सक्दैन, तबसम्म राजनीतिक उपलव्धिमा जनताले अपनत्व कायम गर्न सक्दैनन् भन्ने विश्वका विभिन्न भागमा भएका संघर्षहरुले पनि प्रमाणि गरिसकेका छन् । तसर्थ, राजनीतिक परिवर्तनसँगै आर्थिक बिकास र समृद्धिको आधार तयार गर्नु अनिवार्य छ । यो वास्तविकतालाई नेपालका प्रमुख राजनीतिक दलका नेताहरुले आत्मसात गर्न सकेका छैनन्। २०६२÷६३ को आन्दोलनपश्चात नेपालमा दूरगामी महत्वका राजनीतिक परिर्वतन भयो । उक्त परिवर्तन तथा बिशेष गरी संविधानसभाबाट नयाँ संविधान जारी भए पछि नेपालमा नयाँ युगमा प्रवेश गर्ने अपेक्षा गरिएको थियो । दुर्भाग्यवश नेपाली जनताको आशा, बिश्वास र भरोसाका वावजुद अहिले पनि परिस्थितिमा सार्थक सुधार हुन सकेको छैन । यस कालखण्डको कार्यप्रगति निराशाजनक रहेको छ। धर्मनिरपेक्षताको आडमा संगठित र योजनावद्धरुपले धर्मपरिवर्तन गराउने तथा सनातनधर्म र संस्कृतिलाई विस्थापित गरी विदेशी धर्म र संस्कृति स्थापित गर्ने कार्य भैरहेको छ । यो प्रवृत्ति बढ्दै गएमा नेपालमा सदियौँदेखि कायम रहँदैआएको धार्मिक सांस्कृतिक सदभाव खलबलिने र देश धार्मिक द्वन्दमा फस्न सक्ने खतरा देखिन्छ। लोकतन्त्रको आवरणमा सर्वसत्तावादी चिन्तन र प्रवृत्ति हाबी भैरहेको छ। विगत केही वर्षयता नेपालमा बाह्य शक्तिहरुको चलखेल र प्रभाव तीव्ररुपले बढेर गएको छ । नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय शक्तिहरुको रणनीतिक प्रतिस्पर्धास्थल बन्ने दिशातर्फ उन्मुख भैरहेको छ । यसले नेपालको सार्वभौमिकता, निर्णायकत्व र स्वतन्त्रता संकुचित हुँदै जाने खतरा रहन्छ। नेपालको इतिहासमा अहिले भ्रष्टाचार अत्यन्त डरलाग्दो ढंगबाट बढिरहेको छ । बेरोजगारी समस्या विकराल भएको छ । देशभित्र सामान्य जागिर नपाएर लाखौं नेपाली युवाहरु रोजागारीको खोजीमा बिदेश पलायन हुन वाध्य भएका छन् । देशको समग्र अर्थतन्त्र कमजोर भएको छ। दुई छाक पेटभरी खान पाउने, आङ ढाक्ने लुगा लाउन पाउने, बिरामी पर्दा औषधोपचार गर्न पाउने, योग्यता र क्षमता अनुसार काम गर्न पाउने, आफ्ना छोराछोरीलाई राम्रो शिक्षा दिलाउन पाउने नेपालीको चाहना अस्वभाविक र असंभव सपना होइन । नेपाली जनताका आधारभूत चाहनाहरु तल बक्सामा दिइएको छ । ठीक नीति र कार्यक्रम, दूरगामी सोचाई भएको गतिशील र ईमान्दार नेतृत्व, सुशासन एवं स्वस्थ प्रजातान्त्रिक वातावरण कायम हुनसक्यो भने यी लक्ष्यहरु केही वर्षभित्रमा नै हासिल गर्न सकिन्छ । तर, अहिलेको अवस्थामा आर्थिक समृिद्धको नेपाली सपना मृगमरीचिका जस्तो भएको छ। नेपाली जनताका न्युनतम चाहानाहरु १. सबैले पढ्न पाउनु पर्दछ । २. सबै स्वस्थ रहनुपर्दछ । ३. सबैले पेटभरी खान पाउनुपर्दछ । ४. सबैले एकसरो लुगा लगाउन पाउनुपर्दछ । ५. सबैले सीपअनुसारको रोजगारी पाउनुपर्दछ । ६. सबैलाई सुरक्षित बासको सुनिश्चितता हुनुपर्दछ । संसारको कुनै पनि संविधान शतप्रतिशत पूर्ण हुन सक्दैन । संविधान समय र परिस्थिति अनुसार परिमार्जित र संशोधन हुँदै जाने गतिशील दस्तावेज हो । वर्तमान नेपालको संविधान २०७२ मा पनि थुप्रै कमीकमजोरी र अपूर्णताहरु छन् । तथापि, यो संविधानले जनताको अभिमतबाट प्रजातान्त्रिक ढंगमा आआफ्ना मान्यताहरु स्थापित गर्ने मौलिक अधिकार र स्वतन्त्रता सुनिश्चित गरेको छ। राष्ट्रिय अखण्डता, जनतामानिहित सार्वभौमसत्ता र राष्ट्रिय सार्वभौमिकता वाहेक सबै विषयहरु परिवर्तनीय छन् । त्यसकारण फरक मान्यता बोकेका तर जनतामा बिश्वास भएका कुनै पनि समूह वा राजनीतिक दलहरुले यही संविधानबाट आफूले चाहेको नीति, प्रणाली र व्यवस्था स्थापित गर्न सक्दछन् । तसर्थ अब राजनीतिक विवादमा समय खेर फाल्नु जरुरी छैन । हरेक राजनीतिक दलका आआफ्ना मान्यताहरु हुन्छन् । प्रजातन्त्रको सौन्दर्य भनेकै फरक फरक विचारहरु वीचको प्रतिस्पर्धा हो । जसले जनताको मत र बिश्वास पाउँछ, सोही दलले आफ्नो मान्यता स्थापित गर्छ र ती मान्यताका आधारमा राज्य संचालन गर्दछ । अन्य राजनीतिक दलहरु प्रतिपक्षमा रहेर अर्को चुनावमा जनताको बिश्वास जित्ने अभ्यास गर्दछन्। तसथर्, अबको प्राथमिकता र वर्तमान समयको मुख्य आवश्यकता भनेको आर्थिक बिकास र समृद्धि हो । आर्थिक बिकास र समृद्धिको निमित्त शान्ति र स्थिरिता आबश्यक पर्छ । शान्ति र स्थिरताको निमित्त नेपाली जनताका वीचमा एकताको आबश्यक पर्छ । नेपाली जनताका वीचमा एकताका लागि चार खम्बाहरु (१) राष्ट्रियता, (२) समावेशी प्रजातन्त्र, (३) सनातन धर्म र (४) उदार अर्थतन्त्र छन् भन्ने हाम्रोे बिश्वास रहेको छ। स्वभाविकरुपमा यही पृष्ठभूमी र यर्थाथकरुमा रहेर नेपाली जनताले राष्ट्रनिर्माणको लागि वैकल्पिक बिचारधारा, मार्गचित्र र संवाहक खोजिरहेका छन् । यही वैकल्पिक बिचारधारा, बाटो र संवाहकको खोजिगर्ने क्रममा “राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी नेपाल (राप्रपा नेपाल) को जन्म भएको हो । मुलुकमा हाल विद्यमान संकट र यथास्थितिको अन्तगरी राष्ट्रियताको संरक्षण, समावेशी प्रजातन्त्रको सुदृढीकरण, सनातनधर्म संस्कृतिको रक्षा, दिगो शान्तिको स्थापना, राजनीतिक स्थिरता र सुशासन कायम गर्न राप्रपा नेपाल सदा प्रयत्नशील रहने छ। लक्ष्य ”सम्बद्र्धनवाद”को सैद्धान्तिक परिधिभित्र हिन्दुराष्ट्रको धरातलमा समावेशी प्रजातन्त्र र सुशासनको माध्यमबाट सबल र समृद्ध नेपाल निर्माण गर्नु राप्रपा नेपालको लक्ष्य हो। मुख्य उद्देश्यहरु नेपाली जनतामा निहीत सार्वभौमसत्ता, वहुदलीय प्रजातन्त्र तथा प्रचलित संविधानप्रति प्रतिबद्ध रही राप्रपा नेपालको मुख्य उद्देश्यहरु देहाय बमोजिम रहेका छन्। (१) नेपाली समाजमा विद्यमान धार्मिक, सामाजिक, सांस्कृतिक, भाषिक, जातीय एवं वर्गीय विविधताको सम्मान र संरक्षण गर्दै राष्ट्रिय एकता सृदृढ तुल्याउने, (२) सबै धर्मका बीचमा सदभाव, सहअस्तित्व, समानता र पूर्ण धार्मिक स्वतन्त्रताको मान्यता कायम गर्दै सनातन धर्मसापेक्ष हिन्दुराष्ट्रको स्थापना गर्ने, (३) अखण्ड नेपालको भावनालाई आत्मसात गर्दै नेपालको भौगोलिक सिमाना एवं राष्ट्रिय अखण्डताको रक्षा गर्ने, (४) नेपालको आन्तरिक मामिलामा कुनैपनि राष्ट्रको थिचोमिचो र हस्तक्षेप हुन नदिने तथा राष्ट्रिय सार्वभौमिकता र स्वाभिमानको संरक्षण गर्ने, (५) सर्वधर्म समभाव र पूर्ण धार्मिक स्वतन्त्रताको अवधारणालाई आत्मसात गर्दै परम्परादेखि प्रचलनमा रहेको सनातनधर्म (हिन्दु, बौद्ध, किराँत तथा प्रकृति पूजन) संस्कृति, परम्परा एवं मूल्यमान्यताको संरक्षण र सम्बद्र्धन गर्ने, (६) उदार अर्थनीतिको अबलम्बन गर्दै प्रत्येक नेपाली जनताको जीवनस्तर माथि उठाउने, गरीबी हटाउने तथा नेपालको समग्र आर्थिक बिकासमा योगदान पु¥याउने। (७) समाजमा विद्यमान सबैप्रकारका विभेद, छुवाछुत र असमानताको अन्त्य गर्ने, (८) राज्यका सबै अंगमा समावेशी र समानुपातिक प्रतिनिधित्व सुनिश्चत गर्ने, (९) भ्रष्टाचारमा शुन्यसहनशीलता कायम गरी देशमा सुशासन कायम गर्ने, (१०) मानव अधिकार र मानवीय मूल्यलाई राज्य संचालनको आधार बनाउने, (११) कानुनी राज्यको सिद्धान्तको पूर्ण पालना गर्ने र गराउने, (१२) असंलग्नता, पंञ्चशीलको सिद्धान्त र संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्रप्रति प्रतिवद्ध रहँदै विश्वका सबै मुलुकहरूसँग शान्ति र मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध विस्तार गर्ने तथा अन्तर्राष्ट्रिय रंगमञ्चमा नेपालको प्रतिष्ठा अभिवृद्धि गर्ने। राष्ट्रियताः सर्वोपरी साध्य नेपालको भूराजनीतिक अवस्थालाई दृष्टिगत गर्दै राप्रपा नेपालले ”राष्ट्रियता”लाई सर्वोपरी साध्यकारुपमा आत्मसात गर्दछ। समावेशी प्रजातन्त्रः अपरिहार्य आधार बहुलवादको सिद्धान्तमा आधारित समावेशी प्रजातन्त्र नै राष्ट्रनिर्माण र सामाजिक, साास्कृतिक र आर्थिक उत्थानको अपरिहार्य आधार हो भन्ने मान्यतामा राप्रपा नेपाल बिश्वास गर्दछ। आदर्श पुरुष र मार्गदर्शक सिद्धान्त राप्रपा नेपालले राष्ट्रनिर्माता श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहलाई आदर्श पुरुषका रुपमा सम्मान गर्दछ तथा राष्ट्रनिर्माताको “दिव्य उपदेशलाइर्” मार्गदर्शक सिद्धान्तकोरुपमा ग्रहण गर्दछ। सम्बद्र्धनवादः बैचारिक दर्शन सनातन वैदिक मूल्य, मान्यता र चिन्तनमा आधारित ”सम्बद्र्धनवाद” राप्रपा नेपालको बैचारिक दर्शन हुनेछ । सनातनधर्म, संस्कृति, मर्यादा, परम्परा, संस्थाहरुको संरक्षण र सम्बद्र्धनको संगसंगै राष्ट्रियता र प्रजातन्त्रलाई सुदृढ तुल्याउंदै सबल र समृद्ध राष्ट्रनिर्माण गर्ने अवधारणालाई “सम्बद्र्धनवाद” भन्न खोजिएको हो । “सम्बद्र्धनवाद” नेपालको वीरतापूर्ण र गौरवशाली इतिहासको जगमा नेपालको राष्ट्र्रिय स्वतन्त्रता, एकता र सार्वभौमिकता सुदृढ तुल्याउने सोच र चाहनाको परिणाम समेत हो। “सम्बद्र्धनवाद” परिवर्तनकारी शक्ति र बिचारका साथै यिनीहरु बिचको सामञ्जस्यता र सहकार्यको अग्रगामी, प्रगतिशील र मध्यमार्गी बिचारधारा हो। व्यक्ति, परिवार, समाज र राष्ट्र निश्चित मूल्य र मान्यताको जगमा खडा भएका हुन्छन् । कुनै पनि परिवार, समाज वा देश शुन्यमा खडा भएको हुंदैंन । प्राचीनकालदेखि नेपाली समाज र राज्यव्यवस्था सनातनधर्म, संस्कृति र परम्पराको धरातलमा खडा रहेको तथा चल्दै आएको तथ्य सर्वविदितै छ । सम्बद्र्धनवाद त्यहि धरातललाई सुदृढ बनाउने मान्यता हो । सम्बद्र्धनवाद नितान्त नवीन अवधारणा होईन । यो नेपाली समाज र राज्यको अस्तित्वसंग गाँंसिएको प्राचीन र मौलिक दर्शन हो । नेपालको परिवर्तित राजनीतिक र सामाजिक परिवेश एवं जनचाहनाको पृष्ठभूमीमा सम्बद्र्धनवादलाई सहमति र सम्झौताको साझा र मध्यमार्गी बैचारिक बाटोको रुपमा बिकास गर्न खोजिएको छ। “असतो मा सद्गमय । तमसो मा ज्योतिर्गमय । मृत्योर्मामृतं गमय ।।” को मान्यता सम्बद्र्धनवादको आदर्श हो। सम्बद्र्धनवादको दर्शनले मुख्यतया देहायबमोजिमका मान्यताहरुलाई आत्मसात गर्दछ ः (१) राष्ट्रप्रेम र देशभक्तिको भावना (२) निरन्तरतासहितको परिवर्तन (३) सनातन वैदिक मूल्य र मान्यता (४) उदार, एकात्मक र समन्वयात्मक मानवतावाद (५) सनातन धर्म, संस्कृति, परम्परा र हिन्दुराष्ट्रको मान्यता (६) विविधतामा एकता (७) सामाजिक न्याय र समानता (८) जनताको सर्वोच्चता एवं समावेशी प्रजातन्त्र (९) लोककल्याणमा आधारित उदार आर्थिक नीति (१०) वर्ग समन्वय एवं शोषणरहित समाज (११) सुदृढ स्थानीय स्वायत्त शासन प्रणाली धर्मिनरपेक्षता र संघीयता (१) धर्मनिरपेक्षता विनाशर्त खारेज गरिनुपर्छ तथा सबै धर्मका वीचमा सदभाव, सहअस्तित्व, समानता र पूर्ण धार्मिक स्वतन्त्रतासहित नेपाललाई सनातन धर्मसापेक्ष हिन्दुराष्ट्र कायम गरिनुपर्छ। (२) संघीयताको वर्तमान स्वरूप र संरचनालाई परिवर्तन गर्नुपर्दछ । केन्द्रमा बलियो सरकार र स्थानीय तहमा अहिलेको भन्दा बढी अधिकारसम्पन्न सुदृढ स्थानीय सरकार कायम गरिनुपर्छ। हिन्दुराष्टको अवधारणा राप्रपा नेपालले हिन्दुराष्ट्रको स्थापनालाई आफ्नो महत्वपूर्ण कार्यभारको रुपमा लिएको छ । हिन्दुराष्ट्रको विषय उठाएर राप्रपा नेपालले धर्मको आधारमा शासन संचालन गर्ने वा एउटै मात्र धर्मलाई राज्यले बिशेष संरक्षण र सुविधा दिनुपर्छ भन्न खोजेको होईन । राप्रपा नेपाल सबै धर्मका बिच समानता र पूर्ण धार्मिक स्वतन्त्रता हुनुपर्दछ भन्ने पक्षधरको हो । राप्रपा नेपाल सबै धर्मका वीच समभाव, सद्भाव र सहकार्यको नीतिमा बिश्वास गर्दछ । हिन्दुराष्ट्रको अवधारणा सनातन धर्मको साझा प्रतीक वा अभिव्यक्ति हो । सनतानधर्म भन्नाले एउटै मूलश्रोतबाट उदगम भएका हिन्दु, बौद्ध, किराँत, जैन, शिख र प्रकृति पूजनजस्ता धार्मिक सांस्कृतिक मान्यता र परम्परालाई समेत जनाउँछ। नेपाली भूमिमा सदियौँदेखि प्रचलनमा रहेका यी सबै मान्यताहरुको समष्टिगत संयोजन र सहकार्यबाट नेपालको मौलिक र बिशिष्ठ पहिचान बनेको छ । सनातनधर्म हाम्रो पहिचान, एकताको आधार तथा परिवार, समाज र राज्यव्यवस्थाको स्तम्भ हो । सनातनधर्मसापेक्ष हिन्दुराष्ट्रको अवधारणालाई संकीर्ण धार्मिक अर्थमा मात्र बुझ्नु गलत हुनेछ। यही पृष्ठभूमिमा नेपालको पहिचानको रुपमा सनातन धर्मसापेक्ष हिन्दुराष्ट्र हुनुपर्छ भन्ने राप्रपा नेपालको मान्यता हो । संविधान र संवैधानिक व्यवस्थासँग सहकार्य नेपालको संविधान २०७२ मा प्रदत्त कतिपय प्रवाधानसँग राप्रपा नेपालको गंभीर असहमति रहेको छ । आफ्ना मान्यताप्रति दृढ रहँदै राप्रपा नेपालले संविधानलाई आलोचनात्मक समर्थन गर्दछ । साथै, संविधान र संवैधानिक व्यवस्थासंग सहकार्य गर्दै जनताको अभिमतबाट आफ्ना मान्यताहरू स्थापित गर्ने नीति राप्रपा नेपालको रहने छ। अबको गन्तव्य: आर्थिक क्रान्ति एवं सबल र समृद्ध नेपालको निर्माण (१) आर्थिक बिकास समग्र आर्थिक बिकास र समृद्धि अब नेपालको मुख्य प्राथमिकता हुनुपर्छ । आर्थिक बिकासविनाको राजनीतिक परिवर्तन टिकाउ हुँदैन भन्ने स्पष्ट भैसकेको छ । सबल र समृद्ध नेपाल निर्माणको निमित्त राप्रपा नेपालले आर्थिक क्रान्तिमा जोड दिनेछ । राप्रपा नेपालले सबल र समृद्ध नेपाल निर्माणको लक्ष्य प्राप्तिका निमित्त अर्थतन्त्रको सुधार र आर्थिक बिकासलाई उच्च प्राथमिकता दिई २० वर्षे “दीर्घकालिन राष्ट्रिय बिकास कार्ययोजना” तयार गर्नेछ । आर्थिक बिकासको निमित्त राप्रपा नेपालले देहाय बमोजिमको नीति कायम गर्नेछ । (१) पारदर्शी, जवाफदेही र भ्रष्टाचार मुक्त प्रशासन (२) उदार तथा जनमुखी अर्थनीतिको कार्यान्वयन (३) निजी क्षेत्र, सार्वजनिक क्षेत्र र जनताको साझेदारी ९एचष्खबतभ, एगदष्अि, एभयउभिुक एबचतलभचकजष्उ० को अवधारणाको अबलम्वन (४) राज्यले सहजीकरण र सहयोगिको भूमिका खेल्ने तथा निजी क्षेत्र अग्रणी स्थानमा रहने नीतिको अवलम्बन (५) उद्योग तथा व्यवसाय प्रवद्र्धनका निमित्त लगानी मैत्रीकानुन तथा वातावरणको निर्माण (६) मौद्रिक, वित्तीय एवं कर नीतिमा व्यापक सुधार (७) आर्थिक अपराध नियन्त्रणको कठोर कानुनी व्यवस्था (८) सामाजिक न्याय एवं कल्याणकारी राज्यको अवधारणाको कार्यान्वयन (२) शिक्षा देशलाई आबश्यक दक्ष जनशक्ति तयार गर्ने तथा प्रत्येक नागरिकले आत्मनिर्भर भएर बाच्न सक्ने शिक्षा नीति तथा व्यवस्थाको कार्यान्वायन राएपा नेपालको प्राथमिकता हुनेछ । साथै, शिक्षामा सबैको पहुँच कायम गर्ने तथा सबैलाई गुणस्तरिय शिक्षा भन्ने मान्यता अनुरुप विद्यमान शिक्षा प्रणालीमा आमुल सुधार गरिने छ । गुरुकुल तथा मदरासा शिक्षालाई प्रोत्साहित गरिने छ। (३) स्वास्थ्य स्वास्थ्य सुविधालाई अझै सस्तो, सुलभ, पहँुचयोग्य, गुणात्मक र भरपर्दो बनाउने तथा स्वास्थ्य सेवामा आमजनताको सहज पंहुचको अभिवृद्धि गरिने छ । स्वास्थ्य विमाको अवधारणा कार्यान्वन गरी क्रमशः विपन्न वर्ग, राष्ट्रसेवक, सुरक्षाकर्मी, मजदुर वर्ग, महिला र आमजनसमुदायलाई निशुल्क स्वास्थोपचारको व्यवस्था गरिने छ । (४) आवास तथा भोजन (१) कुनै पनि नेपाली परिवार आवासविहीन नहुन् भन्ने मान्यता अनुरुप विपन्न वर्ग, न्युन आय भएका तथा पिछडिएका वर्गहरुलाई उपयुक्त नीति बनाई आवासको सुविधा उपलव्ध गराईने छ। (२) प्रत्येक नेपाली जनताले मानवोचित जीवन यापनको क्रममा भोकै बस्नु नपरोस् भन्ने उदेश्य अनुरुप राप्रपा नेपालले राष्ट्रिय खाद्य सुरक्षा नीति कार्यान्वन गर्नेछ । (५) रोजगारी देशभित्रै रोजगारीको पर्याप्त अवसर सिर्जना गरी सामान्य काम र जीविकोपार्जनको लागि बिदेश जानुपर्ने वाध्यात्मक परिस्थितिको अन्त गर्ने तथा बिदेश गएकाहरुलाई समेत स्वदेश फर्कन उत्प्रेरित गर्ने कार्य गरिने छ। (६) उद्योग तथा वाणिज्य क्षेत्रको बिस्तार (१) विश्व अर्थव्यवस्थामा नेपाली अर्थतन्त्रको प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता अभिवृद्धि गर्न तथा स्वदेशी र बिदेशी लगानि अभिवृद्धि गर्न उदार तथा खुला बजारमुखी आर्थिक नीतिको भावना अनुरुप मौद्रिक तथा वित्तिय नीति, भन्सार महशुल दर, व्याजदर र करको ढांँचा एवं समग्र उद्योग व्यापार नीतिमा व्यापक सुधार गरिने छ । स्वदेशी उद्योग र उत्पादनलाई प्रोत्साहन गर्ने नीति अवलम्वन गरिने छ । राप्रपा नेपालले कल्याणकारि पुूँजीवादी अर्थव्यवस्थालाई जोड दिनेछ । (२) राष्ट्रिय सुरक्षा, सार्वजनिक हित र वातावरणीय संरक्षणको निमित्त आबश्यक देखिएकावाहेक अन्य सबै आर्थिक क्रियाकलापबाट राज्यको संलग्नता क्रमशः हटाउंदै लगिने छ । साथै उपरोक्त क्षेत्रहरुवाहेक अन्य सबै क्षेत्रहरुमा निजी क्षेत्रको संलग्नता खुला गरिने छ । उद्योग व्यापारको बिकास र बिस्तारका लागि एकद्वार नीति कार्यान्वयन गरिने छ। (७) कृषि पद्धतिमा व्यापक सुधार (Agrarian Reform) समग्र कृषि विकासको प्रविधि, भू–व्यवस्था, किसानको हित, अनुसन्धान तथा विपद् व्यवस्थासहितको ५ बुदें प्याकेज कार्यक्रम अगाडि बढाइने छ । १. कृषि प्रविधिको विकास (१) सिंचाई, ग्रामीण विद्युतिकरणमा सहुलियतपुर्ण ऋण सुविधा, बजार व्यवस्था, स्रोत संरक्षण, नवीनतम कृषि प्रविधि, उन्नत बीउ विजन, मलखादमा विशेष ध्यान दिइनेछ। (२) उच्च मूल्य, थोरै वजन तथा थोरै आयतन भएका कृषिजन्य वस्तुहरुको उत्पादनमा अभिप्रेरित गरिने छ । (३) कृषि–उद्योग ९ब्नचय(ष्लमगकतचथ० लाई अधिकतम् प्राथमिकता दिइने छ । २. जनमुखी भूमिसुधार: राजनैतिक सुधारको लक्ष्य हासिल गर्न तथा आर्थिक वृद्धिदर बढाउन राएपा नेपालले जनमुखि भूमिसुधारको अवधारणा लागु गरिने छ । (१) भू–उपयोग नीति अवलम्वन गरिने छ । (२) जग्गाधनीले छाड्नुपर्ने जग्गा उचित मुआवजामा प्रप्त गरिने छ । (३) ग्रामीण इलाकामा जग्गा बाँझो राख्न प्रतिबन्ध लगाइनेछ छ । (४) जग्गाहीन र सीमान्त वर्गहरुलाई सहुलियत दरमा जग्गा उपलब्ध गराइने छ । (३) किसानको हित: कृषिमा बृद्धि र कृषकको आम्दानीलाई बढावा दिन “खेतदेखि पेटसम्म” का कार्यक्रमहरु संंचालन गरिने छ । (१) मूल्य श्रेणी ९खबगिभ अजबष्ल० मा लगानी गर्न निजी क्षत्रलाई प्रोत्साहन दिने (२) विपन्न तथा सीमान्त कृषकहरुको आर्थिक स्थितिमा सुधार ल्याउनका निमित्त बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुमा उनीहरुको पंहँुच कायम गरिने छ । त्यस्ता किसानहरुलाई सहुलियत व्याज दरमा ऋणको व्यवस्था गरिने छ । (३) साना किसानहरुले लिएको ऋण तथा व्याज मिनाहाको निमित्त बिशेष प्याकेज कार्यक्रम कार्यान्वन गरिने छ । (४) कल्याणकारी कोष स्थापना गर्ने, किसानहरुलाई पेन्सनको व्यवस्था तथा निशुल्क र सर्वसुलभ प्राविधिक सेवा प्रदान गरिने छ । (४) अनुसन्धान तथा शिक्षा ः कार्यमूलक अनुसन्धान र किसानको क्षमता बृद्धि गराउने कार्यक्रममा प्राथमिकता दिइने छ । (५) विपद व्यवस्थापन ः खाद्य सुरक्षा, कृषि उपजको न्यूनतम् बाली मूल्य, खरिदको व्यवस्था, बाली, पशु तथा प्राकृतिक विपद् विमा कार्यक्रम सञ्चालन गरिने छ। (८) जलस्रोतको एकिकृत बिकास जलस्रोत नेपालको समग्र आर्थिक बिकासको मेरुदण्ड हो । जलस्रोतको बहुआयामिक उपयोगिता र एकीकृत विकासको संभावनालाई दृष्टिगत गर्दै यसको बिकासको सम्दर्भमाः (१) नेपालका नदीहरुमा रहेका अपार जलस्रोतलाई भण्डारण गरि सिंंचाईको निमित्त व्यापक रुपले प्रयोग गर्ने (२) जलाशययुक्त बहुउद्देशीय योजनाहरुलाई प्राथमिकता दिने (३) नदी तर्काएर टार एवं फाँंटहरु सिचाई गर्ने व्यवस्था गर्ने (४) छिमेकी मुलुकहरुमा विद्युत निर्यातलाई प्रोत्साहन दिने (५) जलस्रोत बिकासमा स्वदेशी तथा बिदेशी लगानी प्रवद्र्धन गर्ने, (५) प्रसारण एवं वितरण क्षेत्रमा पनि क्रमशः निजी क्षेत्रलाई संलग्न गराउने (६) सामुदायिक विद्युत्त विकास अवधारणाअन्तर्गत गाउँ तथा नगरपालिका एवं अन्य संगठित ग्रामिण समुदायहरुलाई उत्पादन तथा वितरण प्रणालीको काममा संलग्न गराउने लगायतका नीतिहरु कार्यान्वयन गरिने छ। (९) पर्यटन विकास र प्रवध्र्दन नेपालको आर्थिक बिकासको महत्वपूर्ण आधारस्तम्भ पर्यटन क्षेत्र हो । तसर्थ, पर्यटन उद्योगको प्रवद्र्वनका लागि होटल, पर्यटकीय स्थलहरुको पहिचान र निर्माण, पर्यटनसँग सम्बन्धित भौतिक पूर्वाधारको विकास तथा पर्यटकहरmको आवागमनलाई सहज बनाउने आदि कार्यलाई जोडदिइने छ। (१०) वन तथा पर्यावरण संरक्षण विश्वव्यापीरुपमा वातावरण तथा मौसममा आईरहेको व्यापक परिवर्तनले नेपालको पर्यावरण एवं जैविक विविधतामा समेत दूरगामी र गम्भीर प्रभाव पार्ने अवश्यंभावि छ । यो यथार्थलाई दृष्टिगत गर्दै वन जंगलको संरक्षण, भूक्षय नियन्त्रण, प्रदुषण नियन्त्रण तथा जल र जमिनको समन्वयात्मक सदुपयोगका निमित्त दीर्घकालीन योजना बनाएर कार्यान्वयन गरिनेछ। (११) पुर्वाधार निर्माण ः राष्ट्रिय बिकासको मेरुदण्ड (१) राप्रपा नेपालले यातायात एवं शहरी बिकासको दीर्घकालिन योजना बनाई क्रमशः कार्यान्वयन गर्ने नीति अवलम्बन गर्नेछ । यसै क्रममा काठमाडौ–हेटौडा जोडने सुरुङमार्ग, काठमाडौ–जुम्ला राजमार्ग, काठमाडौ बाहिरी चक्रपथ, तराईको मेची–महाकाली हुलाकी राजमार्ग, मध्यपहाडी राजमार्ग, काठमाण्डौ–तराई फास्टट्रयाक, मेचीकाली विद्युतीय रेलमार्ग, कोशी तथा नारायणी नदीमा जलमार्गजस्ता यातायातको संजाल निर्माण गरिने छ । (२) काठमाण्डौलाई राजनैतिक एवं प्रशासनिक राजधानीको रुपमा मात्र सीमित गरि एक सुन्दर शहर बनाउन बिशेष कार्ययोजना कार्यान्वन गरिने छ । (३) विर्तामोड, बिराटनगर, जनकपुर, बीरगंज, हेटौडा, भरतपुर, पोखरा, नेपालगंज, बीरेन्द्रनगर(सुर्खेत), दाङ घोराही र धनगढीलाई महानगरको रुपमा व्यवस्थित एवं योजनावद्ध ढंगबाट बिकास गरिने छ । (४) निजगढमा काठमाडौको वैकल्पिक अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण गरिने छ । साथै, बिराटनगर, पोखरा, भैरहवा, नेपालगंज र धनगढीमा अन्तर्राष्ट्रिय उडान गर्न सकिने गरि बिमानस्थलको स्तरोन्नति गरिने छ (१२) दुर्गम क्षेत्र बिकास परियोजना (१) कर्णाली प्रदेशलगायत अतिदुर्गम क्षेत्रहरुमा बसोवास गर्ने जनताको जीवनस्तर अभिवृद्धि गर्न तथा ती क्षेत्रहरुको योजनावद्ध बिकासको निमित्त राप्रपा नेपालले एकिकृत दुर्गम क्षेत्र बिकास परियोजना तयार गरि कार्यान्वन गर्नेछ । (२) इञ्जिनियरिंग, कृषि, पशुपालन, फलफुल खेतीलगायतका प्राविधिक विषयहरुमा सीप तथा ज्ञानको अभिवृद्धि गर्ने खालका विद्यालय तथा पोलिटेक्निक कलेजहरु स्थापना गरिने छ । (३) दुर्गम क्षेत्रमा उद्यमशीलताको बिकास गर्न सहुलियत र सहज रुपमा ऋण तथा आर्थिक अनुदान दिने व्यवस्था गरिने छ। (१३) तराई÷मधेशको उत्थानको लागि बिशेष कार्ययोजना (१) आर्थिक एवं सामाजिक दृष्टिकोणबाट तराई मधेशक्षेत्र अहिले पनि निकै पछाडि परेको छ । यो वास्तविकतालाई मध्यनजर राख्दै तराई मधेशमा शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी अभिवृद्धि गर्न राप्रपा नेपालले बिशेष कार्ययोजना तयार गरी कार्यान्वयन गर्नेछ । साथै, यातायात, पर्यटन, उद्योग, सिचाई र संचारका पूर्वाधार बिकासमा जोड दिनेछ । (२) मिथिला, भोजपुरी र अवधी संस्कृतिहरुको संरक्षण र सम्बद्र्धनलाई प्राथमिकता दिईने छ । (३) जनसंख्याको अनुपातमा शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी र जनप्रतिनिधित्वको क्षेत्रमा आरक्षणसहितको बिशेष व्यवस्था गरिने छ। (१४) आदिवासी, जनजाति, अल्पसंख्यक तथा मुस्लिम समुदायको उत्थान जनसंख्याको अनुपातमा मानव बिकासको एकीकृत राष्ट्रिय सुचकांकअनुसार राष्ट्रिय औसत कायम नभएसम्म शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी र जनप्रतिनिधित्वको क्षेत्रमा आरक्षणसहितको बिशेष व्यवस्था गरिने छ । (१५) दलित समुदायको हित र कल्याणका लागि बिशेष पहल (१) जातीय आधारमा हुने र गरिने कुनै पनि प्रकारका विभेद र छुवाछुतलाई दण्डनीय तुल्याइने छ । जातीय आधारमा छुवाछुत वा विभेदको व्यवहार गर्नेलाई कानुनबमोजिम संजाय गरिने छ । (२) मठ मन्दिर वा धार्मिक स्थलमा जातिगत आधारमा प्रवेश निषेध गर्ने कार्यलाई अन्त गरिने छ । (३) दलित तथा महादलितहरुका लागि शिक्षा, स्वास्थ्य, जनप्रतिनिधित्व र रोजगारिको क्षेत्रमा आरक्षणसहितको बिशेष व्यवस्था गरिने छ । (१६) खस आर्य समुदायको पहिचान एवं संरक्षण (१) नेपालका आदिवासी जनसमुदायका रुपमा खस, आर्य, ब्राम्हण क्षेत्री, दशनामी र ठकुरीहरुको अलग पहिचानलाई राज्यले मान्यता दिनुपर्छ भन्ने राप्रपा नेपालको धारणा रहेको छ । (२) पिछडिएका क्षेत्रमा बसोबास गर्ने तथा गरीबीको रेखामुनि रहेका खस आर्यहरmको लागि पनि बिशेष सामाजिक सुरक्षा योजना लागू गरिने छ । (१७) महिला हित र सशक्तिकरण ः (१) देशको कुल जनसंख्याको आधाभन्दा बढि भाग ओगटने महिलाहरुको समुत्थानविना देशको आथिक, सामाजिक एवं राजनीतिक रुपान्तरणको कल्पना गर्न सकन्नि । तसर्थ, महिलावर्गको शिक्षा, स्वास्थ्य र सुरक्षाको निमित्त बिशेष कार्यक्रम तर्जुमा गरी कार्यान्वन गरिने छ। (२) राजनीतिक नियुक्ति तथा प्रतिनिधित्वको क्षेत्रमा कम्तिमा ३३ प्रतिशत महिलाको सहभागिता सुनिश्चित गरिने छ। (३) तलव, भत्ता तथा ज्यालामा पुरुष तथा महिलाबीच समानता कायम गरिने छ। (४) दहेज प्रथा, बाल बिवाह, मानव बेचविखन, बलात्कार तथा घरेलु हिंसाजस्ता अभिशापको अन्त्यको निमित्त कठोर कदम चालिने छ। (१८) राष्ट्रिय मुलनीति राष्ट्रिय स्वतन्त्रता, अखण्डता, एकता, सार्वभौमिकता, प्राकृतिक एवं धार्मिक र सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण र सम्बद्र्धनको निमित्त राष्ट्रिय सुरक्षा मुलनीति बनाईने छ। (१९) सीमा सुरक्षा तथा व्यवस्थापन (१) नेपालको भौगोलिक सीमाको सुरक्षा गरिने छ तथा विभिन्न भूभागहरुमा भएका अतिक्रमणलाई रोकी अतिक्रमित भूभागहरु फिर्ता गरिने छ। (२) छिमेकी मुलुकका सरकारहरुसंग समन्वय गरी पारस्परिक समझदारीका आधारमा आआफ्नो देशको हितमा हुने गरी सीमालाई व्यवस्थित गर्ने वारे आबश्यक पहल गर्नेछ। (३) सीमा व्यवस्थापन गर्दा सीमा क्षेत्रमा बसोवास गर्ने नेपालीहरुको हितलाई उचित ध्यानदिइने छ। (२०) राष्ट्रिय स्वार्थ र स्वाभिमानको रक्षाका लागि परराष्ट्र नीति (१) संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्र, असंलग्नता र पञ्चशीलको सिद्धान्तको आधारमा विश्वसमुदायसंग सम्बन्धको बिकास र विस्तार गरिने छ । (२) शान्ति, स्थायित्व र समृद्धिको लक्ष्य प्राप्तिका लागि छिमेकी मुलुकहरुसंग समझदारी कायम गरी नेपाललाई शान्ति क्षेत्रका रुपमा कायम गरिने छ। (३) नेपालस्थित कुटनैतिक नियोगबाट संचालन हुने बिकास, निर्माण र सामाजिक सेवाका कार्यहरुलाई नेपाल सरकारको माध्यमबाट पारदर्शी ढंगले संचालन हुने गरी नियमित गरिने छ। (४) देशभित्र बढ्दै गएको बैदेशिक हस्तक्षेप, आत्मसमर्पणवादी मानसिकता र व्यवहारको अन्त्यका लागि कुटनीतिक मर्यादा र सीमालाई प्रभावकारी ढंगबाट कार्यान्वन गरिने छ (५) मित्रराष्ट्र भारतसंग सन् १९५० मा भएको शान्ति तथा मैत्रीसन्धिलाई समयानुुकल परिवर्तन गरी दुई देशको सम्बन्ध थप सुदृढ तुल्याउन नंया सन्धि गरिने छ। (२१) गैरआवासीय नेपालीलाई नागरिकता गैरआवासिय नेपालीहरुलाई नागरिकता प्रमाणपत्र र राहदानी दिने, नेपालमा कारोवार, बसोवास तथा आवतजावतमा सहजता कायम गर्ने वारे राएपा नेपालले आबश्यक नीति तथा कानुनी व्यवस्था निर्माण गर्नेछ । बिदेशमा रहेका नेपालीहरुले समेत मताधिकार प्रयोग गर्न पाउने व्यवस्था गरिने छ। (२२ भाषा, साहित्य, कला र संस्कृति (१) राप्रपा नेपालले साहित्य, कला र संस्कृतिकोे विकासमा विशेष ध्यान दिनेछ । (२) सबै जाति, जनजाति, आदिवासी र अल्पसंख्यक समुदायको साहित्य, भाषा, संस्कृति, रितिरिवाज, नाचगान, चाडपर्व, जात्रा, मेला र परम्पराको सम्बद्र्धनका निमित्त केन्द्रीय तथा स्थानीय सबै तहबाट विशेष कार्य योजना बनाई कार्यान्वयन गरिनेछ । (३) जनकपुर, लुम्बिनी र विजयपुर क्षेत्रलाई क्रमशः मिथिला, बौद्ध र किरात संस्कृतिको बृहत केन्द्रका रुपमा विकास गरिनेछ । जनकपुरको जानकी मन्दिरलाई बिश्व सम्पदा सूचिमा समावेश गर्न पहल गरिने छ। (२०७८ फागुन ८ गते काठमाण्डौँमा बसेको केन्द्रिय कार्यसमितिको प्रथम बैठकबाट पारित)