https___askhealthnews.com_2308_blood-pressure-and-pulse-whats-the-connection_.xml
https___sadhana.newsofnepal.com_2021_04_27_2767__1.xml
1.1 2.1 3.1 3.2 3.3 4.1 4.2 5.1 6.1 6.2 6.3 7.1 7.2 8.1 9.1 10.1 11.1 12.1 12.2 12.3 12.4 13.1 14.1 14.2 15.1 15.2 16.1 17.1 17.2 17.3 18.1 18.2 19.1 20.1 20.2 20.3 21.1 22.1 22.2 22.3 23.1 23.2 24.1 25.1 25.2 26.1 26.2
Healthcare Blood Pressure and Pulse: What’s the Connection? Blood pressure is the measure of speed by which blood flows through the blood vessels whereas pulse measures the number of times heart beats. Both are indicators of overall health but do not always depend on each other. The blood pressure and pulse will not always increase simultaneously as they are independent values. We often think high blood pressure is linked to the high pulse rate but this is not the case always. As the heart rate or pulse increases, the healthy blood vessels dilate to become larger which allow more blood flow volume at a normal rate thus having no effect on the blood pressure. More About Blood Pressure Blood pressure is diagnosed by measuring it with the Blood Pressure Instrument. Repeated readings of blood pressure will help you have a better understanding of the fluctuations. The blood pressure readings are taken in two numbers which are systolic pressure and diastolic pressure. Higher or lower than normal blood pressure reading indicates a problem which should be treated. These two readings tell if you have high or low blood pressure. Systolic blood pressure: The top number indicates the reading when blood rushes through the vessels after being stopped with cuff. Diastolic Blood Pressure: The lower number indicates the reading in between the heartbeats when the heart comes at rest. Normal Blood Pressure reading for a healthy individual is 120/80 mm hg. Risks of High Blood Pressure High blood pressure is a silent killer that damages your overall health. It threatens your health as the organs get damaged gradually. High blood pressure is known to affect the heart, kidneys, vision, and sexual functions. Many lifestyle changes should be made to live a better life as exercise and diet play vital roles in optimizing health. Risks of Low Blood Pressure Low Blood Pressure usually results from prolonged bed rest, pregnancy, medications, endocrine problems, infections, allergy, and nutritional deficiency. The symptoms may include dizziness, nausea, fainting, dehydration, blurred vision, fatigue, depression, lack of concentration, and pale skin. A single lower than normal blood pressure reading is not a matter of concern unless repeated readings occur along with other symptoms. It is better to have a record of readings to help a doctor diagnose your symptoms well. More About Heart Rate/Pulse Heart rate measures the level of fitness and may help you spot your overall heart health. Heart rate is number of heart beats per minutes. Pulse can be measured at your wrists, inside of elbows, top of feet, and side of the neck. The factors affecting heart rate include medications, emotions, body position, body size, and air temperature. A healthy pulse rate is measured between 60 and 100 for healthy individuals but the reading may vary according to age. Effects of Exercise on Heart Rate and Blood Pressure An increased heart rate is often assumed to have been resulted after exercise or increased physical activity to which blood pressure only increases modestly. It can be noted that more intensity of exercises leads to a higher heart rate which also depends on an individual’s age. A healthier and fit person will have his heart rate return to normal sooner than others. Low Blood Pressure and High Pulse Tachycardia is a condition in which low blood pressure and high pulse occurs. High pulse is known as greater than 100 heartbeats per minute. Such a condition can be a result of neural dysfunction between the heart and brain. Some chronic conditions may also cause low bp and high pulse which are neurally mediated hypotension, vasovagal syncope, atrial fibrillation, and medication. Whereas there are some other causes that may result in such condition including heart disease, thyroid, diabetes, dehydration, alcohol abuse, or weakening of muscles. High Blood Pressure and Low Pulse This means that the blood is exerting higher pressure on the vessels but the heart is pumping fewer than 60 times per minute. There may be various reasons for high blood pressure and low pulse including thickened heart tissue, medications, and internal bleeding. There should be no worry if you are taking blood pressure medications and notice a slight change in blood pressure and pulse rate. However, it is best to consult a doctor if there is not any obvious reasons for the sudden change.
1.1 2.1 3.1 4.1 5.1 6.1 7.1 8.1 9.1 10.1 11.1 12.1 13.1 14.1 15.1 16.1 17.1
– प्रा. डा. प्रकाशराज रेग्मी (मुटुरोग विशेषज्ञ) पछिल्लो समय, न्यून अथवा कम रक्तचापबारे जिज्ञासा बढेको देखिन्छ । भलै यसलाई उच्च रक्तचापजस्तो गम्भीररुपमा भने लिएको पाइँदैन । चिकित्सकहरुले पनि कम रक्तचापभन्दा उच्च रक्तचापका कुरा धेरै गर्छन् । वास्तवमा चिकित्सकले कम रक्तचापका बारेमा धरै चासो नदिनुको पनि कारण छ । किनभने, कम रक्तचाप आफैंमा रोग होइन । उच्च रक्तचाप भने डरलाग्दो रोग हो । उच्च रक्तचापबारे धेरै कुरा आउनु, चर्चा हुनु, जनचेतनाको कुरा गर्नुको कारण नै यो रोगले मानव स्वास्थ्यमा पार्ने असर हो । यसले मानव स्वास्थ्यमा ठूलो असर पार्ने र मृत्युसमेत गराउने कारणले यसको बारेमा धेरै चर्चा हुने हो । तर कम रक्तचाप आफैंमा रोग होइन । यसले ठूलो समस्या ल्याउँदैन । त्यसैले त यसबारे न धेरै चर्चा हुन्छ, न त चिकित्सकहरु नै यसबारे धेरै बोल्छन् । न्यून रक्तचाप कतिलाई भन्ने ? मुटु खुम्चिने र फुक्ने क्रम निरन्तर चलिरहन्छ । यसैबाट रक्तप्रवाह नियमित हुन्छ । मुटु खुम्चँदा रगत मुटुबाट हुत्तिएर नसाहरुमा निस्कन्छ । रगत हुत्तिएर निस्कँदा, रगत बग्ने नसामा बढी दबाब पर्छ । अनि फुक्दा, रगत मुटुभित्र तानिन्छ । त्यो बेला नसाको भित्तामा कम दबाब पर्छ । यही चापको हिसाब निकालेर रक्तचाप छ भन्ने गरिन्छ । स्वस्थ र वयष्क व्यक्तिको माथिल्लो अंक १०० देखि १३० सम्म र तल्लो अंक ६० देखि ८५ सम्म भएमा रक्तचाप ठीक मानिन्छ । यदि रक्तचाप लामो समयसम्म माथिको १०० र तलको ६० भन्दा कम भएमा न्यून रक्तचाप भएको रुपमा हेरिन्छ । न्यून रक्तचापलाई मान्छेले उच्च रक्तचापजस्तो गम्भीररुपमा भने लिने गरेको पाइँदैन । न्यून रक्तचापबारे जान्नुअघि सामान्य रक्तचापबारे बुझ्नुपर्छ । सामान्य भनेको १०० का मुनि ६० देखि बढीमा १३० का मुनि ८५ सम्म हुनुपर्छ । त्यस्तै रक्तचाप १०० का मुनि ६० भन्दा तल हुन गयो भने त्यसलाई न्यून रक्तचाप भनिन्छ । वैज्ञानिकहरु रक्तचाप बढीभन्दा कम नै राम्रो भन्छन् । किन त भन्दा उच्च रक्तचाप भयो भने मस्तिष्क घात गराउँछ, हृदयघात गराउँछ, मिर्गौला फेल गराउँछ, हार्ट फेल गराउँछ र मृत्युसमेत गराउँछ । त्यसैले, सकेसम्म रक्तचाप सामान्य वा कम गराउने प्रयास गर्नुपर्दछ भनेको हो । स्वस्थ मानिसमा न्यून रक्तचापले कुनै हानि नगरी आयु बढाउँछ भन्ने वैज्ञानिकहरुको मान्यता छ । त्यसैले लक्षण पनि छैन, समस्या पनि छैन र शरीर तन्दुरुस्त छ भने सामान्यतया ब्लडप्रेसर कम भएको राम्रो मानिन्छ । उच्च रक्तचाप भयो भने मस्तिष्क घात गराउँछ, हृदयघात गराउँछ, मिर्गौला फेल गराउँछ, हार्ट फेल गराउँछ र मृत्युसमेत गराउँछ । त्यसैले, सकेसम्म रक्तचाप सामान्य वा कम गराउने प्रयास गर्नुपर्दछ भनेको हो । न्यून रक्तचाप समस्या हो कि होइन त ? जुन बेला न्यून रक्तचाप रोगका रुपमा र लक्षणसहित आउँछ, त्यसले शरीरमा विभिन्न समस्या निम्त्याउन थाल्छ । बेहोस हुने र कतिपय अवस्थामा गम्भीर रोगको लक्षणका रुपमा पनि आउन सक्छ । त्यसैले यस्तो अवस्थामा कम रक्तचापलाई समस्याको रुपमा मानिन्छ । लगातार रक्तचाप धेरै कम हुनु सानो समस्या होइन । यसले दैनिक क्रियाकलापमा समेत सीधा असर पार्छ । यसले मुटु, मस्तिष्कसहित महत्वपूर्ण अंगहरुमा समस्या पार्छ । न्यून रक्तचापका कारण ती अंगहरुमा रगतको पर्याप्त आपूर्ति हुन सक्दैन । रगत आपूर्ति कम हुनु भनेको ती अंगहरुमा पर्याप्त अक्सिजन र पोषक तत्व नपुग्नुु हो । यदि प्रेसर सामान्यभन्दा कम भयो भने यसको प्रतिक्रिया सबैभन्दा पहिला दिमाग र त्यसपछि मिर्गौलाले देखाउँछ । यदि दिमाग र मिर्गौलाले काम गर्न छाड्ने गरी प्रेसर घट्न थाल्यो भने यो खतरनाक अवस्था हो । रक्तचाप आफैं घट्ने नभएर अरु रोगको जटिलताका कारण घटेको हुन सक्छ । तर कुनै रोग छैन र कुनै लक्षण पनि छैन भने यस्तो खालको न्यून रक्तचापलाई मात्र सामान्यरुपमा लिँदा हुन्छ । न्यून रक्तचाप हुँदा के हुन्छ ? धेरैले चक्कर लागेर जँचाउन जाँदा प्रेसर कम देखियो भन्छन् । प्रेसर कम हुनुको मापन १०० का मुनि ६० भन्दा कम हो । उच्च रक्तचापमा पनि लक्षण त चक्कर लाग्ने नै हो । तर प्रेसर कम भयो भने पहिलो लक्षण नै चक्कर लाग्ने र टाउको दुख्ने हुन्छ । त्यसपछि वाकवाकी लाग्ने, प्यास लाग्ने, धमिलो देखिने र रक्तचाप धेरै नै कम भएमा बेहोस नै हुनेसम्म हुन्छ । शरीरबाट धेरै पानी निस्केको अवस्थामा डिहाइडे«सन (जलवियोजन) हुन्छ । शरीरलाई पानीको मात्रा पुग्दैन र प्यास लाग्ने हुन्छ । आँखा तिर्मिराउने लक्षण पनि देखिन्छ । शरीर चिसो हुने, मुटु छिटो–छिटो चल्ने, शरीर पहेँलो हुने र कमजोरी महसुस पनि हुन्छ । न्यून रक्तचापका लक्षणमा सास फेर्र्र्न गाह्रो हुने पनि हुन सक्छ । यद्यपि सामान्य लक्षण देखिँदा पनि तपाईं नियमित काम गरिरहनुभएको छ र खासै कुनै रोग छैन भने डराउनुपर्दैन । तर यी लक्षणले नियमित काम गर्न नसक्ने, बेहोस भइएलाजस्तो हुने, धेरै कमजोर भएर ओछ्यानमै बस्नुपर्ने स्थिति आयो र मुटु छिटो–छिटो चल्ने भएको छ भने कुनै भित्री रोगकै कारणले भएको हो भनी पहिचान गर्नुपर्छ । सावधानी सुतिरहेको वा बसेको बेला झट्पट उठ्नुहँुँदैन । शरीरको पोजिसन परिवर्तन गर्दा बिस्तारै गर्नुपर्छ । खानेकुरा एकैपटक धेरै खाने बानी छ भने मन थामेरै पनि कम खाने गर्नुपर्छ । एकैपल्ट धेरै खाने होइन, बरु धेरैपटक थोरै खाने गर्नुपर्छ । खानेबित्तिकै नहिँड्ने, एकछिन् आराम गरेर हिँड्ने गर्नुपर्छ । कतिपयले अनारको जुसले प्रेसर बढाउन मद्दत गर्छ पनि भन्छन् तर यो वास्तविकता होइन । जुसमा नून राखेर खाएमा चाहिँ सहयोग गर्ला । फलफूलको रसले प्रेसर घटाउँछ । जीवनजलले प्रेसर घटेकोलाई फाइदा गर्छ । व्यायामले प्रेसरलाई नियन्त्रणमा राख्न मद्दत गर्छ । व्यायामले बढी प्रेसर भएकालाई कम र कम प्रेसर भएकालाई बढाउन अर्थात् नियन्त्रणमा राख्न मद्दत गर्छ । विशेष गरी उचित खानपान र स्वस्थ जीवनशैली अपनाएमा रक्तचाप नियन्त्रणमा राख्न सकिन्छ ।