http___www.welfare.ie_ga_Pages_Social-Insurance-and-the-Self-Employed.aspx_1.xml
1.1 2.1 3.1 4.1 5.1 7.1 8.1 9.1 10.1 11.1 12.1 13.1 13.2 13.3 14.1 15.1 15.2 16.1 17.1 18.1 18.2 19.1 20.1 20.2 20.3 20.4 20.5 21.1 22.1 22.2 22.3 23.1 24.1 25.1 26.1 27.1 28.1 29.1 29.2 30.1 30.2 31.1 32.1 33.1 34.1 34.2 34.3 34.4 35.1 36.1 37.1 38.1 39.1 40.1 41.1 42.1 43.1 44.1 45.1 46.1 47.1 48.1 49.1 50.1 51.1 52.1 52.2 52.3 53.1 54.1 55.1 56.1 57.1 58.1 59.1 59.2 60.1 61.1 62.1 62.2 63.1 64.1 65.1 66.1 67.1 68.1 68.2 69.1 70.1 71.1 72.1 73.1 74.1 74.2 75.1 75.2 76.1 77.1 78.1 79.1 79.2 80.1 81.1
Information Services Department of Social Protection Social Welfare Services College Road Sligo Advance notice of PRSI changes for computer users This notice contains rate changes in PRSI announced in the December 2012 Budget. Changes are effective from 1 January 2013. Budget 2013 PRSI Changes Changes to Employee PRSI There will be no impact on employees with weekly earnings which do not exceed €352. For employees whose weekly earnings exceed €352, the weekly PRSI-free allowance available to employees who pay PRSI, is being abolished. The weekly PRSI-free allowance of €127 applies to Class A, H and E contributors. The weekly PRSI-free allowance for modified rate contributors (Classes B, C and D) amounting to €26 is also being abolished. Minimum/Flat rate Self-employed Payments - Self-employed contributors with annual self-employed income over €5,000 pay Class S PRSI at the rate of 4%, subject to a minimum payment. The minimum payment for self-employed contributors is increasing from €253 to €500. - For those with an annual self-employed income in excess of €5,000 but who have no net liability to tax, the Class S flat rate of payment is being increased from €157 to €310. - In line with these changes, the flat rate of payment of Voluntary Contributions made by former self-employed contributors is also being increased from €253 to €500. - Consequential increases in the minimum payment of other Voluntary Contributors also arise. The minimum payment for higher rate Voluntary Contributors (former Class A, H and E) will increase from €317 to €500 and for lower rate Voluntary Contributors (former Classes B, C and D) will increase from €126 to €250. Broadening of the base on which PRSI is charged Currently modified rate contributors are exempt from PRSI in respect of self-employed earned income (from a profession or trade) and any other unearned income. This exemption is being abolished in Budget 2013. All such income will become liable to PRSI at the rate of 4%, which will be collected through the Revenue Commissioners' Self-assessment system. There will be no entitlement to social insurance benefits based on the payment of this contribution. Employees with no additional earned self-employed income but who do have unearned income only, are not affected by this measure in 2013. Taxation of Maternity Benefit With effect from 1 July 2013, Maternity Benefit payments will be taxed in full. No tax is deducted at source by the Department of Social Protection. All enquiries about your tax liability should be addressed to your local tax office. Employer's PRSI There are no changes in employer's PRSI rates. General PRSI Information Income for PRSI purposes PRSI is calculated on the employee's reckonable pay plus notional pay (or benefit in kind) if applicable. Share-based Remuneration - Employee PRSI only is payable on share-based remuneration. There is no employer PRSI chargeable on share-based remuneration. - The obligation to deduct and remit PRSI in respect of share-based remuneration generally rests with the employer. Accordingly the PRSI payable should be deducted by the employer through payroll along with other PRSI liabilities and remitted to the Collector-General with the monthly P30 return. - Different arrangements may apply in the case of PRSI on gains from the exercise of certain share options. For more information, log on to www.welfare.ie and www.revenue.ie (Revenue - Irish Tax & Customs). Illness Benefit and Occupational Injury Benefit Illness Benefit and Occupational Injury Benefit are taxable payments. When an employee is absent from work due to illness and receives or is entitled to receive illness or occupational injury benefit, tax is collected through the PAYE system. These benefits are not however subject to PRSI or USC. PRSI should only be charged on the difference between the wages, salary etc., and the amount of the Illness Benefit/Occupational Injuries Benefit received. Pension Contributions - PRSI is fully chargeable on payments by private sector employees in respect of: - Superannuation contributions - Permanent health benefit schemes (including income continuance schemes) - Revenue approved schemes established under irrevocable trusts, overseas pension schemes and other Revenue exempt approved schemes - Personal Retirement Savings Account - Deductions in respect of Revenue approved retirement funds - Civil and public servants will pay PRSI on the 'Pension levy' portion of their salaries. - Civil and public service employers do not have to pay any employer PRSI on the 'Pension levy'. Employee's Income Thresholds - The threshold for employee PRSI remains at €352 a week. - Office holders pay PRSI at a rate of 4% on all income, where their income is over €5,200 per annum. They should be returned at Class K. - People with a nil liability, such as persons in receipt of occupational pensions should be returned at Class M. - For income of more than €500 a week, Subclass A1, A4, B1, C1, D1, H1, J1, or S1 should be returned. - PRSI Classes B, C and D will pay PRSI at 0.9% below €1,443 a week and 4% above €1,443 a week. Employee's PRSI-Free Allowance For employees whose weekly earnings exceed €352, the weekly PRSI-free allowance available to employees who pay PRSI, is being abolished. The weekly PRSI-free allowance of €127 applies to Class A, H and E contributors. The weekly PRSI-free allowance for modified rate contributors (Classes B, C and D) amounting to €26 is also being abolished. Self-employed PRSI - The Class S rate remains at 4% and continues to be payable only on annual income of €5,000 or more. The minimum annual contribution for Class S has been increased from €253 to €500. - For those with an annual self-employed income in excess of €5,000 but who have no net liability to tax, the Class S flat rate of payment is being increased from €157 to €310. Income bands and subclasses Note: This threshold only applies to Class A employees, whose total earnings/income, including if appropriate share-based remuneration, in each week of the fortnight or month are at least €38. This advance notice of PRSI changes for computer users is available on our website at www.welfare.ie or through our PRSI mailing list. If you wish to add your name to our list, please register at www.welfare.ie. PRSI contribution rates from 1 January 2013 Class M relates to people with a nil contribution liability (such as employees under age 16 and persons in receipt of occupational pensions). Note: Share-based remuneration may, in certain circumstances, be subject to employee PRSI. Employers PRSI is not chargeable on share based remuneration. Important points to note - There is no PRSI relief on pension contributions made by private sector employees. - PRSI relief on pension contributions paid by private sector employers remains unchanged. - Civil and public servants pay PRSI on the 'Pension levy' portion of their salaries. - Civil and public service employers do not have to pay any employer PRSI on the 'Pension levy'. - Employer and employee PRSI should be added together as normal. If a different subclass applies to the employee and to the employer, the return must always be made at the employee's subclass. - There is no annual earnings ceiling for PRSI for employees. - Class A employees earning between €38 and €352 inclusive a week should be recorded under Subclass AO. - Class A employees earning between €352.01 and €356 a week should be recorded under Subclass AX. - Class A employees earning between €356.01 and €500 a week should be recorded under Subclass AL. - For income of more than €500 a week, subclasses A1, A4, B1, C1, D1, H1, J1 and S1, as appropriate, should be returned. - Community Employment participants earning €352 or less a week should be recorded under Subclass A8. Subclass A9 applies when earnings are more than €352 a week. - The Class J contribution normally relates to people with reckonable earnings of less than €38 a week (from all jobs). However, a small number of employees are insurable at Class J, regardless of earnings - for example, employees over age 66 and people in subsidiary employment. - For employees taken on under the Employer's PRSI Exemption Scheme and the Employer Job (PRSI) Incentive Scheme: - Subclass A6 is applied to employees earning €352 or less a week - normally insurable at Subclass AO. - Subclass A7 is for those earning between €352.01 and €500 inclusive a week - normally insurable at Subclass AX or AL. - Subclass A4 applies for those earning over €500 a week. This applies to employees who would normally be insurable at Subclass A1 and exempted employees who were previously insured at Class A5. - You can download PRSI information booklets from our website at www.welfare.ie. When completing a P35, P60 or P45, do not include any class or subclass of PRSI that did not apply during the year.
1.1 2.1 3.1 4.1 5.1 6.1 7.1 8.1 9.1 10.1 11.1 12.1 13.1 14.1 15.1 16.1 17.1 18.1 19.1 20.1 21.1 22.1 23.1 24.1 25.1 26.1 27.1 28.1 29.1 30.1 31.1 32.1 33.1 34.1 34.2 35.1 36.1 37.1 37.2 38.1 39.1 39.2 40.1 40.2 40.3 41.1 42.1 43.1 44.1 45.1 46.1 47.1 48.1 49.1 50.1 51.1 52.1 53.1 54.1 55.1 56.1 57.1 58.1 59.1 60.1 61.1 62.1 62.2 63.1 63.2 63.3 64.1 65.1 66.1 66.2 67.1 67.2 67.3 68.1 69.1 69.2 69.3 70.1 71.1 71.2 72.1 73.1 74.1 75.1 76.1 77.1 77.2 78.1 79.1 79.2 80.1 81.1 81.2 82.1 82.2 83.1 84.1 85.1 86.1 87.1 87.2 87.3 88.1 89.1 89.2 90.1 91.1 91.2 92.1 93.1 94.1 95.1 96.1 97.1 98.1 99.1 100.1 101.1 102.1 103.1 103.2 104.1 104.2 104.3 105.1 105.2 105.3 106.1 106.2 107.1 108.1 109.1 110.1 111.1 112.1 113.1 114.1 115.1 116.1 117.1 118.1 119.1 120.1 121.1 122.1 123.1 124.1 125.1 126.1 127.1 128.1 129.1 130.1 130.2
- Cé a íocann Árachas Sóisialta Pá-Choibhneasta (ÁSPC) féinfhostaithe? - Cé atá eisiata ó ÁSPC féinfhostaithe a íoc? - Cé mhéid a ranníocann daoine féinfhostaithe i gcomparáid le fostaithe? - Cén fáth a n-íocann daoine féinfhostaithe ráta níos ísle de ÁSPC? - Cén sochair a thugtar do dhaoine féinfhostaithe mar chúiteamh, agus conas atá iad seo i gcomparáid le sochair ranníocóirí fostaithe? - Cén "toradh ar infheistíocht" a fhaigheann ranníocóirí féinfhostaithe as ÁSPC? - An féidir le daoine féinfhostaithe cáiliú do shochar cuardaitheora poist? - Cé mhéid ar ghá d’oibrithe féinfhostaithe a ranníoc chun a mhacasamhail de shochair a fháil a fhaigheann oibrithe fostaithe? - Cén tacaíochtaí eile atá ar fáil do dhaoine féinfhostaithe? - Conas a chuirtear an tástáil mhaoine ar liúntas cuardaitheora poist i bhfeidhm ar dhaoine féinfhostaithe? - Cad iad ranníocaíochtaí deonacha agus cén ráta ranníocaíochtaí deonacha an féidir le daoine féinfhostaithe a íoc? - Cén cumhdach a sholáthróidh ranníocaíochtaí deonacha? - Cad é cuspóir an Athbhreithnithe Achtúirigh ar an gCiste Árachais Shóisialaigh agus cad a inseoidh an t-athbhreithniú dúinn? Cé a íocann Árachas Sóisialta Pá-Choibhneasta (ÁSPC) féinfhostaithe? Tá gach duine atá féinfhostaithe atá 16 bliana d’aois nó níos sine, agus atá faoi aois inphinsin (66 bliain faoi láthair) a bhfuil ioncam nó luach saothair inríofa €5,000 nó níos mó sa bhliain, faoi dhliteanas árachas éigeantach sóisialta a íoc ar Aicme S. Áirítear leis seo: - daoine gairmiúla (mar shampla, dochtúirí, fiaclóirí, aturnaetha, etc.) - trádálaithe aonair, daoine i mbun gnó leo féin nó i gcomhpháirtíocht, feirmeoirí, reiligiúnaigh, conraitheoirí, fochonraitheoirí - daoine a bhfuil ioncam acu ó infheistíochtaí, cíosanna nó íocaíochtaí cothabhála - fostaithe atá féinfhostaithe chomh maith i gceird nó i ngairm - stiúrthóirí cuideachta, agus daoine eile, a íocann a gcáin tríd an gcóras ÍMAT ach nach gcaitear leo mar fhostaithe i dtaobh cuspóirí árachais shóisialta - ealaíontóirí agus feighlithe leanaí áirithe ar thug na Coimisinéirí Ioncaim díolúine dóibh ó cháin ioncaim Cé atá eisiata ó ÁSPC féinfhostaithe a íoc? Tá catagóirí áirithe de dhaoine eisiata ó ÁSPC Aicme S a íoc. Seo a leanas roinnt samplaí: - gaolta an duine fhéinfhostaithe (seachas céilí nó páirtnéirí sibhialta) a chabhraíonn leis an ngnó a reáchtáil, ach nach comhpháirtithe gnó iad - daoine a bhfuil ioncam inríofa bliantúil níos lú ná €5,000 acu - daoine a íocann ranníocaíochtaí ar Aicme A agus arb é an t-aon ioncam féinfhostaithe atá acu ná ioncam neamhthuillte ar nós úis nó cíosa - daoine a bhfuil pinsean gairme á fháil acu arb é an t-aon ioncam féinfhostaithe atá acu ná ioncam neamhthuillte ar nós úis nó cíosa - daoine a bhfuil liúntas réamhscoir á fháil acu ar bhonn leanúnach - daoine nach bhfuil gnáthchónaí sa Stát orthu a bhfuil ioncam neamhthuillte acu Cé mhéad a ranníocann daoine féinfhostaithe i gcomparáid le fostaithe? Tá oibrithe féinfhostaithe faoi dhliteanas ÁSPC a íoc ar ráta Aicme S 4%. Íocann fostaithe atá faoi dhliteanas ÁSPC a íoc ar ráta Aicme A 4%. Anuas air sin, déanann a bhfostóirí ranníocaíocht ÁSPC 10.75% i dtaca lena bhfostaithe, agus mar gheall air sin, eascraíonn comhráta 14.75% in aghaidh an fhostaí faoi ráta iomlán ÁSPC Aicme A. (I gcás fostaithe a thuilleann níos lú ná €356 sa tseachtain, is é 4.25% ráta ÁSPC an fhostóra). Nóta: Meastar gurb ionann ranníocaíochtaí ó Stiúrthóirí féinfhostaithe agus 1.97% de ranníocaíochtaí Sceideal E i ndiaidh gur tugadh faoi chleachtas ceaptha i Lúnasa 2009, i dtaca le sonraí faoi fháltais 2007. Cén fáth a n-íocann daoine féinfhostaithe ráta níos ísle de ÁSPC? Tá dualgas ar gach oibrí, idir oibrithe fostaithe agus féinfhostaithe, ranníocaíochtaí ÁSPC a íoc mar chéatadán dá n-ioncam pearsanta inríofa. Soláthraíonn na ranníocaíochtaí seo teidlíocht do réimse d’íocaíochtaí teagmhasbhunaithe faoi scéimeanna éagsúla árachais shóisialta, pinsin ina measc. Léiríonn an réimse sochar agus pinsean ar féidir le grúpaí éagsúla oibrithe teidlíocht a dheimhniú dóibh na rioscaí a bhaineann le cineál a gcuid oibre. Léiríonn seo, ar a uain sin, ráta na ranníocaíochta atá iníoctha. Tá daoine féinfhostaithe faoi dhliteanas ÁSPC a íoc ar ráta Aicme S 4% agus, dá thoradh sin, bíonn siad i dteideal réimse níos cúinge de shochair a fháil ná fostaithe ginearálta, a íocann, i dteannta a bhfostóirí, ranníocaíocht iomlán árachais shóisialta 14.75%, faoi ráta iomlán ÁSPC Aicme A. Níl oibrithe féinfhostaithe faoi árachas i leith sochair ghearrthéarmacha, ar nós íocaíochtaí breoiteachta agus cuardaitheora poist – ní bhíonn iad seo ar fáil ach do dhaoine atá cumhdaithe ag ÁSPC Aicmí A, E, H agus P. Léiríonn seo an gá atá le cumhdach do na teagmhais éagsúla, an ráta ranníocaíochtaí a íocann daoine féinfhostaithe, an phraiticiúlacht a bhaineann le rochtain ar íocaíochtaí gearrthéarmacha a riaradh agus a rialú agus an córas bliantúlaithe ranníocaíochtaí a mbaineann na daoine céanna seo taitneamh as. Tá córas de shocruithe ar leith d’oibrithe fostaithe agus féinfhostaithe laistigh de chomhthéacs árachais shóisialta coitianta i gcórais eile coimirce sóisialaí Eorpacha. Cén sochair a thugtar do dhaoine féinfhostaithe mar chúiteamh, agus conas atá iad seo i gcomparáid le sochair ranníocóirí fostaithe? Soláthraíonn ÁSPC Aicme S cumhdach don mhéid a leanas: - Pinsean (ranníocach) baintrí, baintreach fir nó páirtnéara shibhialta mharthanaigh - Íocaíocht chaomhnóra (ranníocach) - Pinsean stáit (ranníocach) - Sochar máithreachais - Sochar uchtaíoch Soláthraíonn ÁSPC Aicme A cumhdach don mhéid a leanas: - Sochar cuardaitheora poist - Sochar breoiteachta - Sochar sláinte agus sábháilteachta - Sochar máithreachais - Sochar uchtaíoch - Pinsean easláine - Pinsean (ranníocach) baintrí, baintreach fir nó páirtnéara shibhialta mharthanaigh - Íocaíocht chaomhnóra (ranníocach) - Pinsean stáit (ranníocaíoch) - Sochar cóireála - Sochar díobhálacha ceirde - Liúntas cúramóra Cén 'toradh ar infheistíocht' a fhaigheann ranníocóirí féinfhostaithe as ÁSPC? Sochar an-luachmhar, go háirithe, atá sa phinsean stáit (ranníocach). Is é an ráta reatha uasta den phinsean stát (ranníocach) €230.30 sa tseachtain nó beagnach €12,000 sa bhliain; ní áirítear leis seo luach na méaduithe (ar a ndéantar tástáil mhaoine) do dhaoine fásta cáilithe, nó sochair bhreise eile a d’fhéadfadh faighteoirí a fháil chomh maith. Is é an costas margaidh atá ar bhlianacht atá nasctha le boilsciú ag a bhfuil sochair thosaigh €12,000 sa bhliain os cionn €300,000. Ní ghabhann aon sochair ghaolmhara marthanóra leis an luach seo, atá ar fáil leis an bpinsean stáit. Ba cheart a thabhairt faoi deara gur tháinig méadú ar an bpinsean stáit (ranníocach) de bhreis ar an mborradh a tháinig ar bhoilsciú agus ar thuillimh i gcaitheamh na tréimhse a fhad le 2010 agus is iad is fearr a chuireann blianachtaí ar fáil ná méaduithe a bhaineann le boilsciú i bpraghsanna do thomhaltóirí. Féadtar a thabhairt faoi deara, in 2008, bhí ioncaim níos lú ná €5,000 ag 90% de ranníocóirí féinfhostaithe – agus mar gheall air sin, fad a bhí teidlíocht á cruthú acu don phinsean stáit, bheadh ranníocaíochtaí níos lú ná €1,500 sa bhliain íoctha ag gach duine de na ranníocóirí seo – i bhformhór na gcásanna bheadh i bhfad ní ba lú íoctha acu. An féidir le daoine féinfhostaithe cáiliú do shochar cuardaitheora poist? Íocann daoine féinfhostaithe ÁSPC ar Aicme S, nach soláthraíonn cumhdach do shochar cuardaitheora poist. Má d’oibrigh siad mar fhostaí le ceithre bliana anuas, áfach, b’fhéidir go bhfuil dóthain ÁSPC ar Aicme A, H nó P íoctha acu chun cáiliú do shochar cuardaitheora poist agus ba cheart dóibh iarratas a dhéanamh ar a nOifig Áitiúil Leasa Shóisialaigh ar an íocaíocht seo. B’fhéidir go bhfuil siad i dteideal sochar cuardaitheora poist a fháil maidir leis na laethanta dífhostaíochta, a fhad agus a shásaíonn siad coinníollacha na scéime. Cuirtear san áireamh a leibhéal tiomantais don ghnó i dtaobh na laethanta nach bhfuil siad ag oibriú. Mar shampla, má bhí orthu lá a chaitheamh ag plé leis na cuntais nó ábhair a cheannach, chaithfí leis seo mar lá fostaíochta. Cé mhéid ar ghá d’oibrithe féinfhostaithe a ranníoc chun a mhacasamhail de shochair a fháil a fhaigheann oibrithe fostaithe? Gearrtar ráta 4% den ioncam inríofa os cionn €5,000 nó €500 sa bhliain, pé ceann is mó, ar ranníocaíochtaí féinfhostaithe. Íocann fostaithe Aicme A a cháilíonn do gach sochar ÁSPC ar ráta 4%. Anuas air sin, déanann a bhfostóirí ranníocaíocht ÁSPC 10.75% i dtaca lena bhfostaithe, agus mar gheall air sin, eascraíonn comhráta 14.75% in aghaidh an fhostaí faoi ráta iomlán ÁSPC Aicme A. (I gcás fostaithe a thuilleann níos lú ná €356 sa tseachtain, is é 4.25% ráta ÁSPC an fhostóra). Bheadh impleachtaí suntasacha airgeadais ag aon athruithe a dhéanfaí ar an gcóras ÁSPC chun an réimse iomlán sochair árachais shóisialta, sochar cuardaitheora poist san áireamh, a shíneadh chuig daoine féinfhostaithe agus bheadh breithniú le déanamh orthu i gcomhthéacs ardú i bhfad níos suntasaí ar an ráta de ranníocaíocht atá iníoctha. Cuid de scóip an Athbhreithnithe Achtúirigh ar an gCiste Árachais Shóisialaigh amhail an 31 Nollaig 2010 ba ea na himpleachtaí fadtéarmacha costais i leith an Chiste Árachais Shóisialaigh agus na rátaí meá ar mheá ranníocaíochta (fostóir, fostaí agus féinfhostaithe) a theastaigh chun pinsin easláine a sholáthar d’oibrithe féinfhostaithe agus chun íocaíochtaí sochar cuardaitheora poist a sholáthar d’oibrithe féinfhostaithe a thuar. Ina theannta sin, chuir an Grúpa Comhairleach um Cháin agus Leas Sóisialach tús lena scrúdú ar na saincheisteanna a bhí i gceist chun cumhdach árachais shóisialta a sholáthar do dhaoine féinfhostaithe lena dheimhniú cibé acu an bhfuil nó nach bhfuil an cumhdach sin indéanta agus inbhuanaithe i dtaobh cúrsaí airgeadais de. Cabhróidh scrúdú mionsonraithe ar thorthaí an Athbhreithnithe Achtúirigh ar an gCiste Árachais Shóisialaigh agus ar Thuarascáil an Ghrúpa Chomhairligh um Cháin agus Leas Sóisialach chun an ráta ranníocaíochta a dheimhniú a theastódh má chinntear go bhfuil sé indéanta cumhdach a shíneadh le haghaidh sochair ghearrthéarmacha do dhaoine féinfhostaithe. Cén tacaíochtaí eile atá ar fáil do dhaoine féinfhostaithe? Mar aon leis na sochair a luaitear ag 4 thuas, b’fhéidir go mbeidh daoine féinfhostaithe atá dífhostaithe nó a bhfuil breoiteacht nó míchumas orthu i dteideal íocaíocht a fháil ar a ndéantar tástáil mhaoine, ar nós liúntas cuardaitheora poist, cúnamh feirme, liúntas míchumais nó liúntas leasa forlíontach. Sa chás go gcomhlíonann duine féinfhostaithe na coinníollacha cuí cáilitheachta agus go sásaíonn siad an tástáil ábhartha mhaoine, bíonn siad i dteideal na híocaíochtaí seo a fháil ar an mbealach céanna le daoine nach raibh ach ina bhfostaithe riamh. Féadfaidh daoine féinfhostaithe nach bhfuil dóthain ioncaim á thuilleamh acu a thuilleadh dá n-obair leanúint ag oibriú agus cáiliú do liúntas cuardaitheora poist, a fhad agus a shásaíonn siad an tástáil mhaoine agus coinníollacha cáilitheacha eile. Féadfaidh duine ar bith, idir dhaoine féinfhostaithe agus daoine eile, a bhfuil riachtanais phráinneacha tacaíochta ioncaim acu iarratas a dhéanamh ar liúntas leasa forlíontach ar a ndéantar tástáil mhaoine. Déantar cinneadh, agus íoctar os cionn 95% de na hiarratais ar an liúntas seo laistigh de sheachtain. Conas a chuirtear an tástáil mhaoine ar liúntas cuardaitheora poist i bhfeidhm ar dhaoine féinfhostaithe? Féadfaidh duine féinfhostaithe iarratas a dhéanamh ar liúntas cuardaitheora poist má bhíonn siad féinfhostaithe mar thoradh ar dhúnadh a ngnólachta nó má tá an oiread sin de laghdú tagtha ar an méid oibre atá á fáil acu nach soláthraíonn sé dóthain ioncaim dóibh a thuilleadh. Anuas air sin, cuireadh an fhoireann sa Roinn ar an eolas, chomh maith, nár cheart go molfaí do chustaiméir féinfhostaithe riamh chun díchlárú ó bheith féinfhostaithe, mar gheall go n-imreodh seo tionchar diúltach ar na deiseanna a bheadh acu chun féinfhostaíocht a bhaint amach sna blianta amach anseo. I bhformhór na gcásanna siúd, déanfaidh cigire Leasa Shóisialaigh iad a chur faoi agallamh lena maoin a dheimhniú. Foráiltear sa reachtaíocht gurb é ioncam an duine sna 12 mhí amach romhainn an bonn atá lena maoin. Cé go n-úsáidtear an t-ioncam ó na 12 mhí roimhe seo chun meastachán a dhéanamh ar ioncam dóchúil an duine amach anseo, áfach, ní hé go nglactar leis go nginfear an leibhéal céanna ioncaim an bhliain ina dhiaidh sin, agus cuirtear an fhéidearthacht san áireamh go dtiocfadh athrú suntasach anuas nó aníos ar ioncam. Moladh do Chigirí Leasa Shóisialaigh gur cheart dóibh an t-eolas atá acu ar choinníollacha áitiúla geilleagracha a chur i bhfeidhm chun measúnú cothrom a dhéanamh ar ioncam duine ón bhféinfhostaíocht sna 12 mhí amach romhainn, agus chuir an Roinn lámhleabhar de cheisteanna tipiciúla i dtoll a chéile a d’fhéadfadh bheith áisiúil do chigirí i gcaitheamh chéim an agallaimh in imscrúduithe áirithe. Tá iad seo in ainm is cabhrú le cigire tuairim eolach a bhaint amach ar an staid iarbhír trádála agus ar leibhéal ioncaim an ghnólachta nó an fhiontair. Má chuir duine féinfhostaithe deireadh lena bhféinfhostaíocht, agus mura bhfuil aon ionchas réasúnta acu chun aon ioncam a dhíorthú ón bhfoinse seo sna 12 mhí amach rompu, níor cheart measúnú a dhéanamh orthu i dtaobh maoine ón bhféinfhostaíocht. Measúnú ar mhaoin atá díorthaithe ón bhféinfhostaíocht ar mhaithe le cuspóirí liúntas cuardaitheora poist - Glactar leis gurb é maoin chustaiméara ón bhféinfhostaíocht an glanioncam measta a thuillfidh siad ón ngnólacht nó ón bhfiontar, feirmeoireacht san áireamh, sna 12 mhí amach romhainn. - Roinntear an glanioncam measta bliantúil faoi 52 ansin, agus suimítear é le haon mheasúnú a dhéantar ar mhaoin sheachtainiúil ó fhoinse/fhoinsí eile (sa chás gurb infheidhme), agus asbhaintear an mhaoin iomlán sheachtainiúil ón ráta ábhartha uasta seachtainiúil d’íocaíocht a oireann do mhéid an teaghlaigh. - Tá ollioncam lúide gach costas dlisteanach gnó (agus sa chás gurb infheidhme, costais dheimhnithe) i gceist le glanioncam measta bliantúil. Níl aon liosta críochnúil ann de chostais is féidir a chur i gcuntas, ach ní mór go dtabharfar faoi deara go mbaineann gach ceann go heisiach leis an bhfiontar gnó. Sa chás go n-áirítear le costas sonraithe úsáid gnó agus phríobháideach araon, e.g. costais iompair nó fóntais, déanfaidh an Cigire Leasa Shóisialaigh céatadán cuí den chostas a chionroinnt ar an ngnólacht agus asbhainfear an tsuim seo ón ollioncam measta. - Níl aon athruithe a bhfuiltear feasach orthu nó aon athruithe ionchasacha ar chúinsí i gceist anseo, is gnách go n-úsáidtear an glanioncam a fuarthas sna 12 mhí roimhe sin mar tháscaire i leith an leibhéil ghnó agus an ghlanbhrabúis mheasta do na 12 mhí ina dhiaidh sin. - Má léiríonn na cuntais ioncaim agus chaiteachais do na 12 mhí roimhe seo cur chun donais marthanach agus incriminteach i gcaitheamh tréimhse ama, cuirtear san áireamh sa ghlanioncam tuartha do na 12 mhí ina dhiaidh sin trádáil laghdaitheach. Dá réir, déantar an glanioncam measta, agus an tástáil mhaoine iarmharach, a laghdú ar bhonn comhréireach. (Ar an gcuma chéanna, cuirtear aon mhéadú ionchasach ar an ngnólacht i gcuntas, cé gur dhócha go ndéanfaí athbhreithniú luath ar an tástáil mhaoine faoina leithéid de chúinsí). - Sa chás go ndeimhnítear gur stop an gnólacht ag trádáil, ní dhéantar measúnú ar aon mhaoin ar bhonn leanúnach ón ngnólacht sin. - Sa chás go dtagann athrú ar chás duine fhéinfhostaithe i ndiaidh go ndearna siad éileamh tosaigh ar liúntas cuardaitheora poist, féadfaidh siad iarratas a dhéanamh go ndéanfar athbhreithniú ar a maoin. Anuas air sin, is faoin duine aonair atá sé, má tá sé nó sí míshásta leis an maoin a measúnaíodh, chun achomharc a dhéanamh leis an Oifig Achomhairc Leasa Shóisialaigh. Cad iad ranníocaíochtaí dheonach agus cén ráta ranníocaíochtaí deonacha an féidir le daoine féinfhostaithe a íoc? Ranníocaíochtaí Árachas Sóisialta Pá-Choibhneasa (ÁSPC) iad ranníocaíochtaí deonacha is féidir leat a roghnú a íoc má tá tú idir aois 16 agus 66 bliain agus mura gcumhdaítear thú a thuilleadh ag ÁSPC éigeantach i dtaobh fostaíocht inárachais, féinfhostaíochta nó ranníocaíochtaí creidiúnaithe. Féadfaidh ranníocaíochtaí deonacha a íoc cabhrú le do theidlíochtaí ranníocacha pinsin a choimeád nó a fheabhsú. D’fhonn go gceadófar thú bheith mar ranníocóir deonach: - ní mór go bhfuil ar a laghad 260 seachtain (féach thíos) de ÁSPC íoctha faoi ÁSPC éigeantach i bhfostaíocht nó i bhféinfhostaíocht, - ní mór go ndéantar iarratas laistigh de 12 mhí tar éis dheireadh na bliana ranníocaíochta inar íoc tú an ÁSPC éigeantach deireanach nó ina raibh ranníocaíocht chreidiúnaithe (‘creidmheas’) agat, agus - ní mór go gcomhaontaíonn tú chun ranníocaíochtaí deonacha a íoc ó thús na seachtaine ranníocaíochta a leanann an tseachtain inar íoc tú do ÁSPC éigeantach den uair dheireanach nó ina raibh ranníocaíocht chreidiúnaithe agat. *Má tá iarratas a dhéanamh agat go ndéanfar ranníocóir deonach díot: - an 6 Aibreán 2013, nó ina dhiaidh, beidh ort ÁSPC 364 seachtain a bheith íoctha agat, - an 6 Aibreán 2014, nó ina dhiaidh, beidh ort ÁSPC 468 seachtain a bheith íoctha agat - an 6 Aibreán 2015, nó ina dhiaidh, beidh ort ÁSPC 520 seachtain a bheith íoctha agat Deimhnítear i gcónaí ráta na ranníocaíochtaí deonacha i gcónaí ag an ráta deireanach de ranníocaíocht ÁSPC a d’íoc an duine. Tá trí ráta éagsúla de ranníocaíochtaí deonacha ann. Ardráta: Tá an ráta seo iníoctha má bhí an ranníocaíocht ÁSPC dheireanach a íocadh ar Aicme A, E nó H. Is ionann an tsuim atá iníoctha i ngach bliain ranníocaíochta agus 6.6% den ioncam inríofa faoi láthair sa bhliain ranníocaíochta roimhe sin. Is í an íocaíocht íosta bhliantúil €500.00. Ísealráta: Tá an ráta seo iníoctha má bhí an ranníocaíocht ÁSPC dheireanach a íocadh ar Aicme B, C nó D. Is ionann an tsuim atá iníoctha i ngach bliain ranníocaíochta agus 2.6% den ioncam inríofa faoi láthair sa bhliain ranníocaíochta roimhe sin. Is í an íocaíocht íosta bhliantúil €250.00. Ráta Speisialta: Tá an ráta seo iníoctha má bhí an ranníocaíocht ÁSPC dheireanach a íocadh ar Aicme S – féinfhostaithe. Is ionann an tsuim atá iníoctha faoi láthair agus €500.00 sa bhliain. Cén cumhdach a sholáthróidh ranníocaíochtaí deonacha? Soláthraíonn ranníocaíochtaí deonacha cumhdach do shochair fhadtéarmacha amháin, ar nós pinsin ranníocacha. Féadfaidh ranníocaíochtaí deonacha ardráta cumhdach a sholáthar don mhéid a leanas: - Pinsean stáit (ranníocach) - Pinsean ranníocach baintrí, baintreach fir no páirtnéara shibhialta mharthanaigh - Íocaíocht chaomhnóra (ranníocach) Féadfaidh ranníocaíochtaí deonacha ísealráta cumhdach a sholáthar don mhéid a leanas: - Pinsean ranníocach baintrí, baintreach fir no páirtnéara shibhialta mharthanaigh - Íocaíocht chaomhnóra (ranníocach) Soláthraíonn ranníocaíochtaí deonacha ráta speisialta (iad siúd a íocann daoine a bhí féinfhostaithe roimhe seo agus iad siúd a íocann ÁSPC ar Aicme S) cumhdach don mhéid a leanas: - Pinsean stáit (ranníocach) - Pinsean ranníocach baintrí, baintreach fir no páirtnéara shibhialta mharthanaigh - Íocaíocht chaomhnóra (ranníocach) Cad é cuspóir an Athbhreithnithe Achtúirigh ar an gCiste Árachais Shóisialaigh agus cad a inseoidh an t-athbhreithniú dúinn? Foráiltear san Acht Leasa Shóisialaigh (Comhdhlúthú), 2005 chun tabhairt faoi athbhreithnithe achtúireacha ar an gCiste, mar seo a leanas: "10 - (1) Cuirfidh an tAire faoi deara – - (a) go ndéanfaidh na daoine siúd athbhreithnithe achtúireacha ar chúinsí airgeadais an Chiste Árachais Shóisialaigh a chinnfidh an tAire ar mhaithe leis an méid a dheimhniú ar féidir súil a bheith leis go bhfreastalóidh an Ciste, san fhadtéarma, ar éilimh i dtaca le sochair agus íocaíochtaí eile a íoc, agus aird, go háirithe, ar leordhóthanacht nó neamh-leordhóthanacht na ranníocaíochtaí chun tacú le sochair agus le híocaíochtaí eile agus na ceisteanna eile siúd a mheasann an tAire atá ábhartha a dhéanann difear do chúinsí airgeadais reatha agus amach anseo an chiste. Cuireann an t-athbhreithniú faisnéis ar fáil d’fhorbairt beartais idir gearrthéarmach agus meántéarmach agus fadtéarmach araon maidir leis an gCiste Árachais Shóisialaigh go ginearálta. Soláthróidh an t-athbhreithniú faisnéis maidir leis an méid a leanas: - an t-easnamh sa Chiste Árachais Shóisialaigh - an leibhéal d’fhóirdheontas ón Státchiste a theastaíonn chun leibhéil reatha íocaíochta a choimeád - an luach ar airgead a soláthraíodh do ranníocóirí éagsúla leis an gciste - tuartha a léiríonn roghanna éagsúla beartais Cuid de scóip an Athbhreithnithe Achtúirigh ar an gCiste Árachais Shóisialaigh amhail an 31 Nollaig 2010 ba ea na himpleachtaí fadtéarmacha costais i leith an Chiste Árachais Shóisialaigh agus na rátaí meá ar mheá ranníocaíochta a theastaigh chun pinsin easláine a sholáthar d’oibrithe féinfhostaithe agus chun íocaíochtaí sochar cuardaitheora poist a sholáthar d’oibrithe féinfhostaithe a thuar. Tá an Tuarascáil seo foilsithe le déanaí agus tá fáil uirthi ar 'www.welfare.ie'.