http___www.rte.ie_centuryireland_index.php_articles_gluaiseacht-nua-litriochta-curtha-ar-bun_1.xml
1.1 2.1 3.1 3.2 4.1
Republican flags fly from Vinegar Hill Enniscorthy, 13 April 1917 - Three Republican flags were displayed this week around the town of Enniscorthy, one of the few areas outside Dublin to rise in rebellion at Easter in 1916. One of the flags was placed on Vinegar Hill and bore the message ‘The Republic still lives’. The flags were removed by police on the day they were erected. [Editor's note: This is an article from Century Ireland, a fortnightly online newspaper, written from the perspective of a journalist 100 years ago, based on news reports of the time.]
1.1 2.1 3.1 4.1 5.1 5.2 6.1 7.1 7.2 7.3 8.1 8.2 9.1 10.1 11.1 12.1 13.1
Gluaiseacht nua litríochta curtha ar bun Baile Átha Cliath, 22 Márta 1917 - Cá bhfuil litríocht nua na Gaeilge? Sin an cheist a chuir an scríbhneoir Pádraic Ó Conaire i leathanacha An Chlaidheamh Soluis le déanaí. Ní féidir le haon teanga éirí as an marbhántacht, a dúirt sé, gan dá rud: dream daoine nach labhraíonn ach an teanga sin; agus nua-litríocht láidir domhain á cumadh inti. Gan an dá choinníol sin a chomhlíonadh ‘is cinnte go bhfuighidh teanga bás’. Agus inniu má tá ceachtar acu chun creill bháis na teanga a bhualadh, sé an dara ceann é, dar leis an gConaireach. Is ar Chonradh na Gaeilge a chuireann sé an milleán: ‘Le bliadhantaibh fada níor chuireadar aon leabhar Gaedhilge amach. Bhfuil dearmad déanta ag an uile dhuine ar chuspóir de chuspóiribh an Chonnartha? Nár cuireadh ar bun é le nuadh-litridheacht a sholáthar san nGaedhilge?’ Ach tá leigheas aige. An plean ná míle duine ar fud na tíre, a mbeadh suim acu i litríocht nua Gaeilge a cheannach, a cheangal le chéile agus cumann nó ‘ridireacht’ liteartha a chur ar bun. D’fhéadfaí cúigear den mhíle sin a thoghadh le bheith ar choiste eagarthóireachta; dhéanfaidis meas ar lámhscríbhinní a sheolfaí chucu agus dá gceapfaidis go raibh fiúntas ar leith in aon cheann acu, é a chur i gcló. Críochnaigh Ó Conaire le gairm chun gnímh: ‘Cuirtear an Ridireacht nuadh seo ar bun – an Ridireacht Liteardha seo – agus bíodh gach Ridire bhéas ann faoi gheallamhaint agus faoi mhóid a dhithcheall a dhéanamh le fíor-litrigheacht Gaedhilge a chothughadh.’ ‘Cé chuirfeas tús leis an deágh-obair seo?’ [Editor's note: This is an article from Century Ireland, a fortnightly online newspaper, written from the perspective of a journalist 100 years ago, based on news reports of the time.]