http___www.unicode.org_udhr_d_udhr_bos_latn.html_1.xml
1.1 2.1 3.1 4.1 4.2 5.1 6.1 7.1 8.1 9.1 10.1 11.1 12.1 13.1 14.1 15.1 15.2 16.1 17.1 18.1 19.1 20.1 21.1 22.1 22.2 23.1 24.1 25.1 26.1 27.1 27.2 28.1 28.2 29.1 30.1 31.1 32.1 33.1 34.1 35.1 35.2 36.1 37.1 38.1 39.1 40.1 41.1 42.1 43.1 44.1 45.1 46.1 47.1 48.1 49.1 50.1 51.1 52.1 53.1 54.1 54.2 55.1 55.2 55.3 55.4 56.1 56.2 57.1 58.1 59.1 60.1 61.1 62.1 63.1 64.1
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr. Adoptit and proclaimed by General Assemlie resolution 217A (III) o 10 December 1948. On December 10, 1948 the General Assemlie o the Unitit Nations adoptit and proclaimed the Universal Declaration o Human Richts shawn hereablo in its ful text. Efter this historic act the Assemlie cried on aw Member States tae publicise the text o the Declaration and tae gar it be disseminatit, displayed, read and exponed principally in scuils and ither learning institutions, wi nae distinction on grunds o the political status o countries or territours. Forsameikle as kenning for the inherent dignity and for the richts, equal and nane-alienable, o aw members o the human faimily is the foond o freedom, justice and peace in the warld, Forsameikle as misregaird and contemption for human richts hes resultit in barbour acts that hes scunnert the conscience o mankind, and the advent o a warld whaur aw human sowels enjoys freedom o thocht and speech, and quittance frae dearth and dreid hes been proclaimed the tapmaist aspiration o the commonty, Forsameikle as it is necessar, gin man be no gart tak recourse tae rebellion as a hinmaist resort conter tirannie and dounhaudenment, that human richts shuld be beildit by the rule o law, Forsameikle as it is necessar tae gar freendly relations atween nations aye win forrit, Forsameikle as the peoples o the Unitit Nations hes in the Chairter affirmit aince mair their faith in fundamental human richts, in the dignity and worth o the human person and in the equal richts o men and wemen and hes resolved tae promote social progress and better standarts o life in braider freedom, Forsameikle as Member States hes gien their hecht tae win, in compluterance wi the Unitit Nations, the promotion o universal tent and respect for human richts and fundamental freedoms, Forsameikle as a common understaunding o thir richts and freedoms is o the greatest importance for the ful kenning o this hecht, Nou, syne, The General Assemlie Proclaims this Universal Declaration o Human Richts as a common standart o achievement for aw peoples and aw nations, tae the end that ilka individual and ilka organ o society, aye haudan in mind this Declaration, shal ettle throu teaching and lear tae promote respect for thir richts and freedoms and throu progressive meisures, national and international, mak sover their universal and effective kenning and tenting, baith amang the folk o the Member States theirsels and amang the folk o territours in ower their jurisdiction. Aw human sowels is born free and equal in dignity and richts. They are tochered wi mense and conscience and shuld guide theirsels ane til ither in a speirit o britherheid. Awbody is entitelt til aw the richts and freedoms furthset in this Declaration wi nae distinction o ony kind, sic as race, colour, gender, language, religioun, political or ither opinioun, national or social origin, gear, birth or ither status. Mair, nae distinction shal be made on the grunds o the political, jurisdictional or international status o the countrie or territour a bodie belangs, whuther it be staund-alane, trust, nane-self-governing or in ower ony ither haims o soverantie. Awbody hes the richt tae life, liberty and security o person. Naebody shal be hauden in thirldom or slavery; slavery and the slave trade shal be prohibit in aw their forms. Naebody shal be gart thole torture nor ill-kindit, inhuman nor bemeanan treatment nor punishment. Awbody hes the richt awgaits tae kenning as a person afore the law. Aw are equal afore the law and entitelt wi nae distinction tae equal beilding o the law. Aw are entitelt tae equal beilding conter ony discrimination in skaith o this Declaration and conter ony incitement tae sic discrimination. Awbody hes the richt til an effective remeid aff o the competent national tribunals for acts that daes skaith til the fundamental richts grantit him o the constitution or by law. Naebody shal be gart thole wulsome arrest, detention nor exile. Awbody is entitelt in ful equality til a fair and public hearing frae a staund-alane and even-haundit tribunal in the determination o his richts and duties and o ony criminal chairge conter him. Awbody chairged wi a penal faut hes the richt tae be thocht innocent til pruved guilty conformand til law in a public trial whaur he hes haen aw the warranties necessar for his defence. Naebody shal be taen as guilty o ony penal faut on accoont o ony act or omission that didna mak for a penal faut, in ower national or international law, at the time whan it wes committit. Nor shal a penalty be imposed hivvier nor the ane that wes applicable at the time the penal faut wes commitit. Naebody shal be gart thole wulsome intromission wi his privacy, faimily, hame or letters, nor tae onsets upon his honour and repute. Awbody hes the richt tae the beild o the law conter sic intromission or onsets. Awbody hes the richt tae freedom o traivel and residence ben the mairches o aw States. Awbody hes the richt tae win awa frae ony countrie, includin his ain, and tae win back til his countrie. Awbody hes the richt tae seek and tae enjoy in ither countries asylum frae persecution. This richt mayna be cried on in the case o prosecutions genuinely arisan ower the heids o nonpolitical crimes or o acts contrair til the purposes and principles o the Unitit Nations. Awbody hes the richt til a nationality. Naebody shal be wulsomely twined o his nationality nor disalloued the richt tae chynge his nationality. Men and wemen o ful age, wi nae ony branks on accoont o race, nationality or religioun, hes the richt tae mairry and foond a faimily. Entitelt they are tae equal richts anent mairrage, oot throu mairrage and at its upbrak. Mairrage shal be gane intil wi the free and ful consent alane o the intendin marras. The faimily is the naitural and fundamental group unit o society and is entitelt tae the beild o society and the State. Awbody hes the richt tae awn gear his lane as weel as in commonty. Nane shal be wulsomely twined o his gear. Awbody hes the richt tae freedom o thocht, conscience and religioun; this richt includes the freedom tae chynge his religioun or belief, and freedom, aither his lane or in commonty and in public or in quietie, tae witness his religioun or belief in teaching, practick, worship and observance. Awbody hes the richt tae freedom o opinioun and expression; this richt includes freedom tae haud opiniouns wi nae intermeddling and tae seek, come by and gie oot wittings and conceits throu ony media and tentless o frontiers. Awbody hes the richt tae freedom o peacefu forgethering and association. Nane may be gart belang an associe. Awbody hes the richt tae tak a haund in the government o his countrie, directly or throu representatives freely waled. Awbody hes the richt til equal access tae public service in his countrie. The wull o the people shal be the grunds o the authoritie o government; this wull shal be expressed in periodic and jonick elections that shal be by universal and equal suffrage and shal be hauden by secret vote or by the like free voican procedures. Awbody, as a member o society, hes the richt tae social security and is entitelt tae realisation, throu national darg and international compluterance and confeerin til the organisation and fends o ilka State, o the economic, social and cultural richts that maun be haen for his dignity and the free development o his personality. Awbody hes the richt tae hae wark, free choice o employ, fair and guid tids o wark, and security gin wark gaes wantin. Awbody, wi nae ony discrimination, hes the richt tae equal pey for equal wark. Awbody in wark hes the richt tae fair and guid pey that maks siccar for himsel and his faimily an existence worthy o human dignity, and hae it eikit til, if necessar, wi ither means o social beild. Awbody hes the richt tae mak and tae jyne trade unions for the beild o his interests. Awbody hes the richt tae saucht and leisure, includin wyce stents on wark-oors and periodic time aff wi pey. Awbody hes the richt til a standart o life fit for the guid-heal and weel-daean o himsel and his faimily, includin meat, claes, hoosing and medical care as weel as necessar social services and the richt tae security in the event o job loss, seikness, disability, wedowheid, auld eild or ither want o fends in circumstances oot o his pouer. Mitherheid and bairnheid is entitelt tae special tent and assistance. Aw childer, whuther born in or oot o wadlock, shal enjoy the samelike social beild. Awbody hes the richt tae learning. Learning shal be free, at least in the elementar and foondin stages. Elementar learning shal be compelt. Technical and professional learning shal be made generally available and secondar learning shal be available tae aw equal like on grunds o merit. Learning shal be airtit at the ful development o the human personality and at the steivening o respect for human richts and fundamental freedoms. It shal promote understaunding, toleration and freendship amang aw nations, racial or religious groups, and shal gar the purposes o the Unitit Nations win forrit in the uphauding o peace. Parents hes a prior richt tae wale the kind o lear that shal be gien til their bairns. Awbody hes the richt tae tak pairt freely in the cultural life o the commonty, tae enjoy the airts and tae share in the advancement o science and its benefits. Awbody hes the richt til the haining o the moral and material interests that results frae ony scientific, literary or airtistic production he is the makar o. Awbody is entitelt til a social and international order in the whilk the richts and freedoms furthset in this Declaration can kythe in ful. Awbody hes duties tae the commonty in the whilk alane the free and ful development o his personality is possible. In the exercise o his richts and freedoms, awbody shal thole nae mair nor whit branks are determined by law for the ae purpose o makand the due kenning and respect for the richts and freedoms o ithers and the meeting o the just needs o morality, public order and the common weill in a democratic society siccar. Thir richts and freedoms can niver in nae case be exercised conter the purposes and principles o the Unitit Nations. Nocht in this Declaration may be interpret as allouin for ony State, group or person ony richt tae tak pairt in ony ploy or perform ony act ettled at the cowping o ony o the richts and freedoms herein furthset.
1.1 2.1 3.1 3.2 4.1 5.1 6.1 7.1 8.1 9.1 10.1 11.1 12.1 13.1 13.2 14.1 15.1 16.1 17.1 18.1 19.1 20.1 20.2 21.1 22.1 23.1 24.1 25.1 25.2 26.1 26.2 27.1 28.1 29.1 30.1 31.1 32.1 33.1 33.2 34.1 35.1 36.1 37.1 38.1 39.1 40.1 41.1 42.1 43.1 44.1 45.1 46.1 47.1 48.1 49.1 50.1 51.1 52.1 52.2 53.1 53.2 53.3 53.4 54.1 54.2 55.1 56.1 57.1 58.1 59.1 60.1 61.1 62.1
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr. USVOJENA U OPĆOJ SKUPŠTINI UJEDINJENIH NACIJA 10. DECEMBRA BUDUĆI da su priznavanje urođenog dostojanstva i jednakih i neotuđivih prava svih članova ljudske obitelji temelj slobode, pravde i mira u svijetu, BUDUĆI da su nepoštivanje i preziranje prava čovjeka imali za posljedicu akte, koji su grubo vrijeđali savjest čovječanstva, i budući da je stvaranje svijeta u kojem će ljudska bića uživati slobodu govora i vjerovanja i slobodu od straha i nestašice bilo proglašeno kao najviša težnja običnih ljudi, BUDUĆI da je bitno da prava čovjeka budu zastićena vladavinom prava, da čovjek ne bude primoran da kao posljednjem sredstvu pribjegne pobuni protiv tiranije i ugnjetavanja, BUDUĆI da je bitno da se unapređuje razvoj prijateljskih odnosa između naroda, BUDUĆI da su narodi Ujedinjenih nacija ponovo potvrdili u Povelji svoju vjeru u osnovna prava čovjeka, u dostojanstvo i vrijednost čovjekove osobe i u ravnopravnost muškaraca i žena i posto su odlučili da unapređuju društveni napredak i bolji životni standard u široj slobodi, BUDUĆI da su se Države Članice obavezale da, u suradnji s Ujedinjenim nacijama, postignu unapređenje općeg poštivanja čovjekovih prava i osnovnih sloboda i njihovo održavanje, BUDUĆI da je zajedničko razumijevanje tih prava i sloboda od najveće važnosti za puno ostvarenje te obaveze, GENERALNA SKUPSTINA PROGLAŠAVA OVU OPĆU DEKLARACIJU O PRAVIMA ČOVJEKA kao zajedničko mjerilo postizanja za sve narode i sve države radi toga da bi svaki organ društva, imajući Deklaraciju stalno na umu, težili da učenjem i odgojem doprinesu poštivanju ovih prava i sloboda i da bi progresivnim nacionalnim i međunarodnim mjerama osigurali njihovo opće i djelotvorno priznavanje i održavanje, kako među narodima samih Država Članica, tako i među narodima onih područja koja su pod njihovom ingerencijom. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i sviješću i treba da jedno prema drugome postupaju u duhu bratstva. Svakome su dostupna sva prava i slobode navedene u ovoj Deklaraciji bez razlike bilo koje vrste, kao sto su rasa, boja, spol, jezik, vjera, političko ili drugo mišljenje, narodonosno ili društveno porijeklo, imovina, rođenje ili drugi pravni položaj. Nadalje, ne smije se činiti bilo kakva razlika na osnovu političkog, pravnog ili međunarodnog položaja zemlje ili područja kojima neka osoba pripada, bilo da je ovo područje nezavisno, pod starateljstvom, nesamoupravno, ili da se nalazi ma pod kojim drugim ograničenjima suverenosti. Svako ima pravo na život, slobodu i osobnu sigurnost. Niko ne smije biti držan u ropstvu ili ropskom odnosu; ropstvo i trgovina robljem zabranjuje se u svim njihovim oblicima. Niko ne smije biti podvrgnut mučenju ili okrutnom, nečovječnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Svako ima pravo da se svagdje pred zakonom priznaje kao osoba. Svi su pred zakonom jednaki i imaju pravo, bez ikakve diskriminacije, na jednaku zaštitu zakona. Svi imaju pravo na jednaku zaštitu protiv bilo kakve diskriminacije kojom se krši ova Deklaracija i protiv svakog podsticanja na takvu diskriminaciju. Svako ima pravo na djelotvorna pravna sredstva putem nadležnih nacionalnih sudova zbog djela kojima se krše osnovna prava koja su mu dodijeljena u Ustavu ili zakonu. Niko ne smije biti podvrgnut samovoljnom hapšenju, zatvoru ili izgonu. Svako ima pravo da ga u punoj jednakosti pošteno i javno sasluša nezavisan i nepristran sud radi utvrđivanja njegovih prava i obaveza i bilo kakve krivične optužbe protiv njega. Svako ko je optužen za krivično djelo ima pravo da se smatra nevinim dok se na temelju zakona krivnja ne dokaže na javnom pretresu na kojem je imao sva jamstva potrebna za svoju odbranu, Niko se ne smije smatrati krivim za krivično djelo na temelju bilo kakvog čina ili propusta koji nisu predstavljali krivično djelo u smislu nacionalnog ili međunarodnog prava u vrijeme kada su oni bili počinjeni. Isto tako ne smije se izricati teža kazna od one koja se mogla primjeniti kada je krivično djelo počinjeno. Niko na smije biti izvrgnut samovoljnom miješanju u njegov privatni zivot, obitelj, dom ili prepisku, niti napadajima na njegovu čast i ugled. Svako ima pravo na zaštitu zakona protiv ovakvom miješanju ili napadu. Svako ima pravo na slobodu kretanja i stanovanja unutar granice svake države. Svako ima pravo da napusti bilo koju zemlju, uključujući svoju vlastitu i da se vrati u svoju zemlju. Svako ima pravo da traži i uživa u drugim zemljama utočište pred progonima. Na to se pravno ne može pozivati u slučaju progona koji su zaista izazvani nepolitičkim zločinima ili djelima protivnim ciljevima i načelima Ujedinjenih nacija. Svako ima pravo na državljanstvo. Niko ne smije samovoljno biti lišen svojeg državljanstva niti mu se smije odreći pravo da promijeni svoje državljanstvo. Punoljetni muškarci i žene bez ikakvih ograničenja u pogledu rase, državljanstva ili vjere, imaju pravo da sklope brak i da osnuju obitelj. Oni su ravnopravni prilikom sklapanja braka, za vrijeme njegova trajanja i prilikom njegova razvoda. Brak se sklapa samo uz slobodan i potpun pristanak onih koji namjeravaju stupiti u brak. Obitelj je prirodna i osnovna društvena jedinica i ima pravo na zaštitu društva i države. Svako ima pravo da sam posjeduje imovinu, a isto tako da je posjeduje u zajednici s drugima. Niko ne smije samovoljno biti lišen svoje imovine. Svako ima pravo na slobodu misli, savjesti i vjere; to pravo uključuje slobodu promijeniti svoju vjeru ili vjerovanje i slobodu da se, bilo pojedinačno ili u zajednici s drugima, javno ili privatno, ispoljava vjera ili vjerovanje učenjem, vršenjem, obredima i održavanjem. Svako ima pravo na slobodu mišljenja i izražavanja; ovo pravo uključuje slobodu mišljenja bez tuđeg mišljenja a isto tako i traženje, primanje i saopćavanje obavještenja i ideja bilo kojim sredstvima i bez obzira na granice. Svako ima pravo na slobodu mirnog okupljanja i udruživanja. Niko ne može biti primoran da pripada nekom udruženju. Svako ima pravo da sudjeluje u upravi svoje zemlje, neposredno ili preko slobodno izabranih predstavnika. Svako ima pravo na jednak pristup javnim službama u svojoj zemlji. Volja naroda treba da bude osnova vladine vlasti; ta volja treba da se izražava u povremenim i istinskim izborima, koji treba da se provode općim i jednakim pravom glasa, tajnim glasanjem ili odgovarajućim postupcima slobodnog glasanja. Svako, kao član drustva, ima pravo na socijalno osiguranje i pravo da ostvaruje ekonomska, socijalna i kulturna prava neophodna za svoje dostojanstvo i za razvoj svoje ličnosti putem državne pomoći i međunarodne suradnje a u skladu s organizacijom i sredstvima svake države. Svako ima pravo na rad, na slobodan izbor zaposlenja, na pravične i povoljne uvjete rada i na zaštitu od nezaposlenosti. Svako, bez razlike, ima pravo na jednaku plaću za jednaki rad. Svako ko radi ima pravo na pravičnu i povoljnu naplatu koja njemu i njegovoj obitelji osigurava čovjeka dostojni opstanak i koja se, po potrebi, dopunjuje drugim sredstvima socijalne zaštite. Svako ima pravo da radi zaštite svojih interesa obrazuje sindikate i da stupa u njih. Svako ima pravo na odmor i dokolicu uključujući razumno ograničenje radnih sati i periodične plaćene praznike. Svako ima pravo na životni standard koji odgovara zdravlju i dobrobiti njega samoga i njegove obitelji, uključujući hranu, odjeću, stan i liječničku njegu i potrebne socijalne usluge, kao i pravo na osiguranje za slučaj nezaposlenosti, bolesti, nesposobnosti, udovišta, starosti ili drugog pomanjkanja sredstava za život u prilikama koje su izvan njegove moći. Majka i dijete imaju pravo na naročitu brigu i pomoć. Sva djeca, bilo rođena u braku ili izvan njega, treba da uživaju istu socijalnu zaštitu. Svako ima pravo na obrazovanje. Obrazovanje treba da bude besplatno, bar u osnovnim i nižim stupnjevima. Osnovno obrazovanje treba da bude obavezno. Tehničko i stručno obrazovanje treba da bude općenito pristupačno, a i više obrazovanje treba takođe da bude svima pristupačno na temelju sposobnosti. Obrazovanje treba da bude usmjereno na puni razvitak ljudske ličnosti i na učvršćavanje poštivanja čovjekovih prava i osnovnih sloboda. Ono treba da unapređuje razumijevanje, snošljivost i prijateljstvo medju svim narodima, rasnim i vjerskim skupinama, i treba da unapređuje djelatnost Ujedinjenih nacija na održavanju mira. Roditelji imaju prvenstveno pravo da biraju vstu obrazovanja za svoju djecu. Svako ima pravo da slobodno sudjeluje u kulturnom životu zajednice, da uživa u umjetnosti i da učestvuje u znanstvenom napretku i u njegovim koristima. Svako ima pravo na zaštitu moralnih i materijalnih interesa koji proistiću ma od kojeg znanstvenog, književnog ili umjetničkog proizvoda kojemu je autor. Svako ima pravo na društveni i međunarodni poredak u kojem prava i slobode izložene u ovoj Deklaraciji mogu biti potpuno ostvarene. Svako ima obaveze prema zajednici iz koje je jedino moguće slobodno i puno razvijanje njegove ličnosti. U vršenju svojih prava i sloboda svatko treba da bude podvrgnut samo onim ograničenjima koja su određena zakonom isključivo u cilju osiguranja dužnog priznanja i poštivanja prava i sloboda drugih i u cilju zadovoljenja pravičnih zahtjeva morala, javnog poretka i općeg blagostanja u demokratskom društvu. Ta prava i slobode ni u kojem slučaju ne mogu se primjenjivati protivno ciljevima i načelima Ujedinjenih nacija. Ništa se u ovoj Deklaraciji ne može tumačiti kao pravo ma koje države, skupine ili osobe da sudjeluje u bilo kojoj djelatnosti ili da vrši bilo kakvu djelatnost usmjerenu na uništavanje bilo kojih ovdje izloženih prava i sloboda.