http___radyomavieylul.com_multipl-skleroz_1.xml
1.1 2.1 3.1 3.2 4.1 4.2 5.1 5.2 6.1
Multiple Sclerosis Multiple sclerosis (MS) is a potentially disabling disease of the brain and spinal cord (central nervous system). In MS, the immune system attacks the protective sheath (myelin) that covers nerve fibers and causes communication problems between your brain and the rest of your body. Eventually, the disease can cause the nerves themselves to deteriorate or become permanently damaged. Signs and symptoms of MS vary widely and depend on the amount of nerve damage and which nerves are affected. Some people with severe MS may lose the ability to walk independently or at all, while others may experience long periods of remission without any new symptoms. There's no cure for multiple sclerosis. However, treatments can help speed recovery from attacks, modify the course of the disease and manage symptoms. This category contains no products.
1.1 2.1 3.1 4.1 5.1 6.1 7.1 8.1 9.1 10.1 11.1 12.1 13.1 14.1 15.1 16.1 17.1 18.1 19.1 20.1 21.1 22.1 23.1 24.1 25.1 26.1 28.1 29.1 30.1 31.1 32.1 33.1 34.1 35.1 36.1 37.1 38.1 39.1 40.1 41.1 42.1 43.1 44.1 45.1 46.1 47.1 48.1 49.1 50.1 51.1 52.1 53.1 54.1 55.1 56.1 57.1 58.1 59.1 60.1 61.1
MULTİPL SKLEROZ (MS) HASTALIĞI Multipl skleroz nedir? Multipl skleroz beyin ve omurilikte iltihabın izlendiği bir nörolojik hastalıktır. MS’te hastalığa neden olan yanlış çalışan bağışıklık sistemi hücreleri, beyin ve omurilikteki hücrelerin (nöronların) sinir kılıflarının hasar görmesine neden olmaktadır. Bunun sonucunda nöronlar işlevlerini doğru şekilde yerine getirememektedir. MS atağı ne demektir? MS hastalığında ataklar geçici nörolojik yakınmaları ifade etmektedir. Ataklar en az bir gün süren, genellikle de üç ay içinde tam veya tama yakın düzelen nörolojik yakınmalardan oluşmaktadır. MS genellikle tekrarlayan ataklarla seyretmekle birlikte, ataklı olmayan tipleri de bulunmaktadır. MS Hastalığı Belirtileri Multipl Skleroz belirtileri etkilenen sinir tellerinin yerine göre değişiklik gösterir. Multipl Skleroz semptomları şunlar olabilir: Bir ya da daha fazla uzuvda uyuşma ya da zayıflık Genellikle tek bir gözde ve sıklıkla göz hareketi esnasında (optik nörit) kısmi ya da tam görme kaybı, Çift görme veya bulanık görme Vücudun bazı bölgelerinde ağrı ya da karıncalanma Belirli baş hareketleri ile ortaya çıkan elektrik-şoku hissi Tremor, koordinasyon eksikliği veya düzgün yürüyememe Geveleyerek konuşma Yorgunluk Baş dönmesi Isı hassasiyeti multipl skleroz olan kişilerde yaygındır. Vücut ısısındaki küçük artışlar multipl skleroz belirtilerini tetikleyebilir ya da kötüleştirebilir. MS Hastalığı (Multipl skleroz), bağışıklık sisteminizin sinirlerinizi kapsayan koruyucu dokuya (miyelin) saldırdığı potansiyel olarak zayıflatan bir hastalıktır. Miyelin hasarı beyniniz, omuriliğiniz ve vücudunuzun diğer kısımları arasındaki iletişimi etkileyebiir. Bu durum sinirlerin kendisinde geri dönüşü olmayacak hasara neden olabilir. Belirtileri etkilenen sinirlere ve hasarın boyutuna bağlı olarak oldukça değişkenlik gösterir. Şiddetli multipl skleroz hastaları yürüme ve net konuşma yetilerini kaybedebilirler. Multipl skleroz hastalığın başında teşhiş edilmesi zor bir hastalıktır çünkü genellikle belirtileri gelip geçicidir – bazen aylarca görünmeyebilirler. MS hastalığının tedavisi yoktur. Ancak, tedaviler MS ataklarını tedavi etmeye yardımcı olabilirler, semptomları yönetebilirler ve hastalığın seyrini yavaşlatabilirler. Multipl skleroz olan pek çok kişi özellikle hastalığın başlangıç aşamalarında, tekrarlayan semptomları yaşar ve sonrasında bu semptomlarda kısmen ya da tamamen hafifleme görülür. Bazı insanlarda iyi huylu multipl skleroz vardır. Hastalığın bu şeklinde, durum sabit kalır ve ilk ataktan sonra MS hastalığı ciddi şekline geçmez. Klinik izole sendrom (KİS) nedir? Klinik izole sendrom beyin ve omurilikte mikropsuz iltihabi ilk atağa verilen isimdir. Hastalığın sinir sisteminde tuttuğu bölgeye göre şikayetler değişebilir ve bu sendrom aslında MS’in ilk atağı olabilir. Hastaların ileride MS geliştirme risklerinin olması nedeni ile düzenli aralıklarla takibi ve beyin MR’larının hastalarda yeni bir şikayet olmasa bile en azından yılda bir kez tekrarlanması gerekmektedir. Her klinik izole sendrom hastası “ileride MS olacak” diye düşünülmemelidir. Beyin MR’larında plaklar olan ve bel suyu incelemesinde oligoklonal band pozitifliği olan klinik izole sendrom hastalarında risk daha yüksek olduğu için bu hastaların yakından takip edilmeleri gerekmektedir. Klinik izole sendromunun tedavisinde aynı MS’te olduğu gibi kısa süreli damardan kortizon tedavisi kullanılmaktadır. MS kimlerde daha sıktır? MS’in başlangıcı genç erişkin yıllardadır ve ilk atak en sık olarak 25-35 yaşları arasında ortaya çıkar. Hastalığın 15 yaşından önce ve 55 yaşından sonra ortaya çıkması oldukça nadirdir. MS kadınlarda erkeklere göre 2 kat daha sıkdır. Son yapılan çalışmalar kadınlarda sıklığın daha da arttığına dair bulguların varlığını işaret etmektedir. MS’in tanısı nasıl konmaktadır? Hastalığın tanısında kullanılan en önemli yöntem hastanın yakınmaları, muayenesi ve beyin veya omurilik MR’ıdır. Tanı için ayrıca beyin omurilik sıvısının (bel suyu) incelenmesi ve yardımcı laboratuar yöntemleri de kullanılmaktadır. Tanının kesinleşmesi için MS’e benzer hastalıkların olmadığının gösterilmesi zorunludur. Bu laboratuar testleri ile MS’e benzeyen hastalıklardan birinin olmadığı kanıtlandıktan sonra, hastaların en az 2 atağının olması, beyin MR’ında aynı anda aktif ve inaktif plakların olması veya tekrarlanan beyin MR’larında plak sayısının arttığının gösterilmesi gereklidir. Miyelin elektrik tellerinin üzerindeki izolasyonla karşılaştırılabilir. Miyelin zarar gördüğünde, sinirler boyunca iletilen mesajlar yavaşlayabilir veya engellenebilir. Doktorlar ve araştırmacılar multipl skleroz hastalığının neden bazı insanlarda görülüp bazılarında görülmediğini anlamamaktadırlar. Genetik faktörlerden çocukluktaki enfeksiyonlara kadar bir sürü faktör kombinasyonu bunda rol oynayabilir. Risk faktörleri Pek çok faktör ms hastalığının ortaya çıkma riskini arttırabilir. Bunlar arasında şu faktörler sayılabilir: Yaş: Multipl skleroz herhangi bir yaşta ortaya çıkabilir ancak en çok 20–40 yaş arasındaki insanları etkilemektedir. Cinsiyet: Kadınlar erkeklere oranlar iki kat daha fazla multipl skleroz olma ihtimaline sahiptirler. Aile geçmişi: Eğer ebeveynlerinizden veya kardeşlerinizden biri multipl skleroza sahipse, sizin de bu hastalığa sahip olma ihtimaliniz yüzde 1 ila 3tür — genel olarak bu risk onda birdir. Ancak, tıpatıp ikizlerde görülmektedir ki kalıtım tek sebep olamaz. Eğer multipl skleroz sadece kalıtımla geçmiş olsaydı, tek yumurta ikizlerinin de aynı riske sahip olması gerekirdi. Ancak, tek yumurta ikizlerinden birinde bu hastalık varsa diğerinde de olma ihtimali yüzde 30’dur. Bazı enfeksiyonlar: Epstein-Barr virüsü ve diğer virüsler gibi virüslerin multiple sklerozla bağlantılı olabileceği düşünülmektedir. Araştırmacılar bazı enfeksiyonların nasıl multipl sklerozla ilişkili olabileceğini araştırmaktadırlar. Etnik köken: Beyaz insanlarda, özellikle ailesinin kökeni kuzey Avrupa’ya dayanan kişilerde multipl skleroz olma ihtimali daha yüksektir. Asya, Afrika veya Yerli Amerika kökenli insanlarda risk en azdır. Coğrafi Bölgeler: Multipl skleroz Avrupa, güney Kanada, kuzey Amerika, Yeni Zelanda ve güney Avustralya’da daha yaygındır. Araştırmacılar neden multipl sklerozun bazı bölgelerde daha yaygın olduğunu araştırmaktadırlar. Eğer bir çocuk yüksek risk alanından düşük risk alanına giderse veya tam tersi, gittiği bölgenin risk seviyesine girer. Ancak, bu hareket ergenlik sonrası gerçekleşirse, genç yetişkinin risk seviyesi ilk yaşadığı yerin risk seviyesidir. Diğer otoimmun hastalıklar: Eğer tiroit hastalığı, tip 1 diyabet ve inflamatuar bağırsak hastalığınız varsa, multipl skleroza yakalanma riskiniz biraz daha fazladır. Komplikasyonlar Bazı vakalarda, multipl skleroz olan insanlarda şunlar da görülebilir: Kas sertliği ya da spazmları Felç, en çok bacaklarda Mesane, bağırsak veya cinsel fonksiyon ile ilgili sorunlar Unutkanlık ya da konsantre güçlüğü gibi zihinsel değişiklikler Depresyon Epilepsi MS hastasıyım takip etmem gereken özel bir diyet var mıdır? Hayır yoktur. Bu konuda uyulması gereken tek kural her sağlıklı bireyin yapması gerekenlerle aynıdır. Bu da hayvansal yağdan uzak durmak, yeşil sebze, meyve ve beyaz et ağırlıklı proteinden ve vitaminlerden zengin bir diyettir. Ayrıca sigaradan uzak durup alkol alımını da azaltmak başka sağlık sorunlarının hastalığınızın üzerine eklenmesini ve hastalığınızın normal seyrinden daha da hızlı ilerlemesini engelleyecektir. MS bulaşıcı mıdır? Hayır. MS kesinlikle bulaşıcı değildir. MS hastaları gebe kalabilir mi? MS hastaları elbette gebe kalabilir. Birçok çalışmada hastaların gebelik boyunca 9 aylık dönemde atak geçirme ihitimalinin azaldığı ancak özellikle gebelik sonrası ilk 3 ayda ise atak geçirme ihtimalinin arttığı gösterilmiştir. Tüm bu süreç toplamda göz önüne alındığında gebelik ile ilgili olarak atak geçirme sıklığında belirgin bir artış olmamaktadır. Gebelik süresince atak geçirme ihtimali ise özellikle gebelik öncesindeki 1 yılda atak geçiren ve gebelik öncesinde hastalıkları kontrol altında olmayan hastalarda daha yüksektir. Hastalığın kontrol altında olup olmadığı atak sayısı ve MR’da yeni lezyonların ortaya çıkıp çıkmadığı ile anlaşılabilmektedir. Bu nedenle MS ile uğraşan hekimler gebeliğe izin vermeden önce bu bir yıllık dönemi göz önüne almaktadırlar. MS hastaları emzirebilirler mi? MS hastalarının emzirmelerinde tıbbi bir engel bulunmamaktadır. Hatta emzirmenin atak geçirme riskini azalttığına dair bilimsel yayınlar bile vardır. Bu dönemde dikkat edilmesi gereken en önemli nokta emzirmenin çok uzatılmadan doğum sonrasında tedaviye geri dönülmesi olmalıdır. Bu dönemde sıklıkla 6-12 ay arasında değişebilmektedir. İlaçların anne sütüne geçmesi nedeni ile MS tedavisi sırasında emzirme önerilmemektedir. MS hastaları oruç tutabilir mi? MS hastalarının oruç tutmalarına tıbbi bir engel bulunmamaktadır. Hastalar ilaç düzenlerini bozmadıkları sürece oruç tutabilirler. Aç kalmanın hastalık üzerinde olumsuz bir etkisinin olmadığına dair bilimsel kanıtlar da vardır. Bu konuda İran’da yapılan bir çalışmada 40 oruç tutan ve 40 oruç tutmayan, hafif özürlülüğe sahip MS hastasının ramazan sonrasındaki 6 aylık takiplerinde özürlülüklerinde bir değişikliğin olmadığı izlenmiştir. İleri düzeyde özürlülüğe sahip hastalarda ise özellikle günde 3 veya daha fazla ilaç kullanımının gerekli olması durumunda hastaların ilaçlarını aksatmaları söz konusu olabileceği için oruç tutmaları çok uygun olmayabilir. Derleyen: Gülayşe DELEN Sağlıklı günler dilerim…