http___qha.com.ua_tr_toplum_tarihci-abdulayeva-hansaray-in-trajik-tarihini-anlatti_164139__1.xml
1.1 2.1 2.2 3.1 4.1 4.2 4.3 4.4 5.1 5.2 6.1 6.2 7.1 7.2 7.3 8.1 9.1 10.1 11.1
A well-known historian, author of books about the Crimean Khanate Gulnara Abdulaeva wrote on her Facebook page that since the occupation of the peninsula in the XVIII century Russia had been encroaching on the national heritage of the Crimean Tatars - the Khan Palace in Bakhchysarai. According to her, the numerous reconstructions of the palace, which took place after the Russian annexation of the Crimea in 1783, caused irreparable damage to the Palace. Inept architects unrecognizably distorted the buildings, layout and interior of the monument of history and culture of universal significance. The historian notes that the grim page of the reconstructions of the Palace was opened by Russian Count Grigory Potemkin, the main organizer of the journey of Catherine II to the Crimea. “No sooner had the last Crimean Khan Shahin Giray left the Crimea, as Potemkin had ordered the repair of the Khan's Palace already in 1783. Repair works lasted three years. It was entrusted to random people, absolutely not versed in the peculiarities of the Crimean architecture. As a result, there occurred a mixture of the Crimean Tatar and European styles,” she wrote. The Palace was also heavily distorted during the repair of 1822-1831, which was initially led by the provincial architect Ivan Kolodin. And under his hand, part of the buildings in the Persian Garden, marked on the plan of the architect Geste, was dismantled, and the fine art painting of the Crimean Tatar architect and painter Umer, revealed during the restoration of a relatively recent, was painted over. “The works of Kolodin caused protests of architects and artists, as a result, the Governor-General Count Vorontsov suspended repairs. Kolodin was replaced by the architect Elson, who during six years of work altered the work of his predecessor almost completely, restoring the old look and style where possible,” Gulnara Abdulaeva said. Over the past two centuries, the occupiers have tried to reduce the area of the Palace complex from 20 to 4 hectares. The Palace was maintained by the tsarist police, and during the Crimean War of 1853-56, a hospital was located in its premises. Only in 1917, thanks to the efforts of the director of the Khan's Palace, Usein Bodaninsky, who convinced the Provisional Government of the need to build a museum here, the palace was left alone. The historian also published photos of the Khan Palace, where so-called restoration work is currently under way. Earlier QHA reported that a team of Crimean lawyers seek to launch a legal campaign to protect the Khan Palace in Bakhchysarai. Lawyers will defend the cultural heritage of the Crimean Tatars from unjustified encroachment and intend to apply to UNESCO. QHA
1.1 2.1 3.1 4.1 5.1 6.1 7.1 8.1 9.1 10.1 11.1 12.1
Ünlü Kırım Tatar tarihçi, Kırım Hanlığı ile ilgili kitapların yazarı Gülnara Abdulayeva, Rusya’nın Kırım’ı daha 18. yüzyılda işgal etmesinden itibaren Kırım Tatarlarının ulusal mirasına, Bahçesaray’daki Hansaray’a kastettiğini ifade etti. Konuyla ilgili kişisel Facebook sayfasında açıklama yapan Gülnara Abdulayeva, Kırım’ın 1783 yılında Rusya tarafından işgal edilmesinden sonra Hansaray’da düzenlenen çok sayıda restorasyonun saraya onarılmaz hasarlar verdiğini, beceriksiz mimarların tarihi ve kültürel öneme haiz binaların tasarımını tanınmaz şekilde değiştirdiğini söyledi. Hansaray restorasyonlarının tahrip edici safhasını, Çariçe 2. Katerina’nın Kırım’a seyahatlerinin baş organizatörü Kont Grigoriy Potyomkin’in başlattığını ifade eden Abdulayeva, “Son Kırım Hanı Şahin Giray Kırım’dan ayrılır ayrılmaz, Potyomkin 1783 yılında Hansaray’ın onarılması talimatını verdi. Onarım 3 yıl sürdü. Onarım, Kırım Tatar mimarisinin özelliklerini hiç bilmeyen rastgele insanlar tarafından yapıldı. Sonuçta Kırım Tatar ve Avrupa tarzları birbirine karıştı” diye kaydetti. Abdulayeva, bunun dışında Hansaray’ın 1822-1831 yıllarında mimar İvan Kolodin tarafından yapılan onarımı sırasında da büyük değişikliklere uğradığını vurguladı. Kolodin’in başlattığı onarım esnasında mimar William Heste’nin planında belirtilen Pers Bahçesi’ndeki binaların bir kısmı yıkıldı, oldukça yakın geçmişte yapılan restorasyon sırasında tespit edilen Kırım Tatar mimar ve ressam Ümer’in yaptığı duvar resmi de boyandı. Gülnara Abdulayeva, “Kolodin’in çalışmaları mimarlar ve ressamların protestolarına neden oldu, bunun sonucunda Vali Mihail Vorontsov onarımı durdurdu. Kolodin onarımdan uzaklaştırıldı, yerine mimar Filip Elson atandı. Elson, 6 yıl boyunca Kolodin’in yaptıkları çalışmaları neredeyse tamamen değiştirdi ve olabildiğince saraya eski tarz ve görüntüsünü kazandırdı” diye konuştu. Son 2 yüzyıl içinde işgalciler, Hansaray saray kompleksinin alanını 20 hektardan 4 hektara kadar düşürdü. Hansaray Çarlık polisinin kontrolü altındaydı, 1853-1856 Kırım Savaşı sırasında ise hastane olarak kullanıldı. Ancak 1917 yılında, geçici hükümeti sarayın müze olarak kullanılması gerektiğinde ikna eden Hansaray müdürü Üsein Bodaninskiy’nin çabaları sayesinde Hansaray kültürel miras olarak addedildi. Ayrıca Gülnara Abdulayeva, güya restorasyon çalışmalarının yapıldığı Hansaray’daki tahribatın fotoğraflarını da paylaştı. Daha önce Kırımlı hukukçuların Kırım Tatar tarihinin eşsiz anıtı olan Hansaray’ı korumak için yasal bir kampanya başlatmayı planladığı bildirilmişti. Konu ile ilgili açıklama yapan avukat Emil Kurbedinov, “Bizim avukat takımımız Kırım Tatarlarının tarihi ve kültürel mirası Hansaray’ı zarar verici çalışmalardan korumak için yasal kampanya başlatmayı planlıyor! İlk önce biz oluşmuş durumla ilgili Rusya Federasyonu’ndan resmi cevapları almayı düşünüyoruz” diye kaydetmişti. Avukat ilgili belgeleri aldıktan sonra, hak savunucuların uluslararası otoritelere başvuracağını belirtti. Kırım Tatarlarının milli müzesi olan Hansaray, restorasyon bahanesiyle işgalci Rusya tarafından acımasız biçimde talan ediliyor. Daha önce konuyla ilgili olarak konuşan Kırım Tatar Milli Meclisi Başkanı ve Ukrayna milletvekili Refat Çubarov, Rusya tarafından işgal edilen Kırım’ın Bahçesaray şehrinde bulunan ve Kırım Tatarlarının kültürel mirası olan Hansaray'ı yok eden kişilerin cezalandırılması gerektiğini ifade etti. Ukrayna Kültür Bakanlığı, Rusya tarafından işgal edilen Kırım’ın sözde yönetiminin, Hansaray’da icra ettiği yasa dışı “onarım” (tadilat) eylemlerini kararlı şekilde kınadı. Rusya, Kırım Tatar mimarisinin dünyadaki tek örneği olan Hansaray'ı, restorasyon adı altında yürüttüğü uygulamalarla tahrip ederken, tam anlamıyla bir kültürel soykırıma imza atıyor. QHA