http___profdryusufyilmaz.com_tr_non-alkolik-yagli-karaciger-hastaligi-a_1.xml
1.1 1.2 1.3 2.1 2.2 2.3 3.1 3.2 3.3 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 5.1 6.1 7.1 8.1 9.1 9.2 10.1 11.1 11.2 11.3 12.1 13.1 14.1 15.1 15.2 15.3 15.4 16.1 17.1 17.2 18.1 19.1 19.2 19.3 19.4 19.5 20.1 21.1 21.2 21.3 22.1 23.1 23.2 24.1 25.1 25.2 26.1 27.1 27.2 28.1 29.1 29.2 29.3 30.1 31.1 31.2 32.1 33.1 34.1 35.1 36.1 37.1 37.2 37.3 38.1 39.1 40.1 41.1 41.2 42.1 43.1 43.2 43.3 43.4 44.1 45.1 45.2 46.1 47.1 47.2 48.1 49.1 49.2 49.3 50.1 50.2 50.3 50.4
Is fatty liver a diabetic complication? NAFLD is a prevalent consequence of obesity and type 2 diabetes mellitus (T2DM). Typically, the primary care physician and endocrinologist do not identify the comorbidity. What role does the liver play in diabetes? In 38% of patients, subclinical DM was present [19]. As liver function declines, the frequency of diabetes rises, and clinical diabetes may be seen as a sign of liver failure. Does a fatty liver raise blood sugar levels? Researchers at the University of Geneva have identified an additional mechanism – the liver – that looks capable of producing adequate glucose in the absence of a hormone signal. The overproduction of glucose in individuals with a fatty liver may result in type 2 diabetes regardless of hormonal alterations. A friend of mine told me about a supplement and claimed that it helped him lower his fasting blood sugar count by 8 points and that his energy level was up also. I figured what the hell, I’d try it. I didn’t really see much in results at first but after about 3 weeks my fasting sugar count started to inch down and my energy levels were starting to rise. Now after 2 months of steady use my fasting sugar count is down a solid 12 points. My diet is a little better than my friends so I figure that might be the difference between his results and mine. I now have ordered a bottle of Liver Cleanse to add to the mix. I’ll post more when I’ve used it for a couple of months. Why Might A FAtty Liver Be a Complication Of Diabetes – RELATED QUESTIONS What problems are associated with a fatty liver? Chronic kidney disease, extrahepatic malignancies (including colorectal cancer), psychological dysfunction, gastroesophageal reflux disease, obstructive sleep apnea syndrome, periodontitis, hypothyroidism, growth hormone deficiency, and polycystic ovary syndrome are extrahepatic complications of NAFLD. Can a fatty liver induce hypoglycemia? Insulin resistance and glucose intolerance are often correlated with nonalcoholic fatty liver disease (NAFLD). Patients with NAFLD typically have postprandial hypoglycemia; however, the specifics remain unknown. What causes liver fattyness? Dietary excess leads to the accumulation of fat in the liver. When the liver fails to process and metabolize fats as it should, excessive fat will build. People with certain other illnesses, such as obesity, diabetes, or high triglycerides, prone to develop fatty liver. Can insulin create liver fat? Insulin resistance may contribute to the development of fatty liver by reducing insulin’s capacity to inhibit lipolysis, resulting in an increase in FFA transport to the liver (28, 64, 65). What effects does diabetes have on the kidneys and liver? High blood glucose, often known as blood sugar, may damage the kidneys’ blood vessels. When blood arteries are injured, they function less efficiently. Numerous diabetics acquire high blood pressure, which may potentially cause kidney injury. Learn more about hypertension and renal illness. Is a diabetic diet beneficial for liver fat? Avoid trans fats and minimize your saturated fat intake. In order to prevent fatty liver disease and its associated problems, diabetics must maintain normal blood sugar levels. What are the three symptoms of fatty liver? Abdominal swelling (ascites). Blood vessel dilation just under the skin’s surface. Enlarged spleen. Red palm trees. Yellowing of the eyes and skin (jaundice). What is the name for fatty liver disease? Nonalcoholic fatty liver disease refers to a condition in which the liver is only fatty, without any damage (NAFLD). Nonalcoholic steatohepatitis is a condition characterized by the presence of fat in the liver in addition to inflammation and liver cell destruction (NASH). 10% to 20% of Americans suffer with NAFLD. Is fatty liver considered a disease of the liver? Fatty Liver Disease Manifestations Fatty liver disease is commonly referred to as a silent liver disease due to the fact that it may arise without manifesting any symptoms. A minority of individuals with NAFLD develop NASH, but the majority of persons with NAFLD do not suffer liver disease despite having fat in their liver. Does metformin harm your liver? Metformin does not seem to induce or accelerate liver damage; in fact, it is often helpful for people with nonalcoholic fatty liver disease. Transaminase increases are common in nonalcoholic fatty liver, but should not be regarded a contraindication to metformin treatment. How does insulin alter liver function? Causes of Liver Damage Insulin increases glucose absorption in the liver, hence inhibiting gluconeogenesis and boosting glycogen production. Thus, hyperglycemia in the context of high insulin dosages results in increased glycogen formation and storage in the liver. Does a fatty liver enlarge the stomach? We infer that hepatic fat infiltration is strongly linked with abdominal fat. Fatty liver is often more strongly related with VF than SF. In other words, if a patient who is not obese has a fatty liver, he or she may have visceral obesity. Is fatty liver reversible? It may result in considerably more severe problems, such as cirrhosis and liver failure.” The good news is that fatty liver disease is reversible and may even be treated if people take action, such as a 10% consistent weight reduction. Does a fatty liver result in backache? In its early stages, fatty liver does not often produce back pain or other symptoms, but some patients describe a dull aching in the upper right abdomen or nonspecific stomach discomfort. Is the liver insulin-sensitive? In type 2 diabetes, however, the liver displays elevated levels of gluconeogenesis, consistent with insulin resistance, as well as elevated levels of cholesterol and triglyceride production, indicating that these pathways remain insulin-sensitive (Fig. What is a liver dump in the context of diabetes? AddThis Social Sharing Buttons Authored by Editor on January 15, 2019; reviewed most recently on June 10, 2022. Dawn phenomenon refers to a spike in blood sugar produced by the release of various hormones in the morning. It is a pretty frequent occurrence among diabetics. Can diabetes lead to liver cirrhosis? Diabetes may increase the likelihood of developing liver disease, which can lead to cirrhosis, as well as liver cancer. Diabetes may result in increased liver enzymes. A considerably increased frequency of elevated liver enzymes (ALP, AST, ALT, and GGT) was seen in diabetes participants compared to non-diabetic ones. Serum levels of ALT, ALP, and GGT were substantially correlated with age. Does metformin induce kidney damage? Metformin does not affect the kidneys. The kidneys process and eliminate the medication from the body through urine. Metformin may accumulate in the system and lead to lactic acidosis if the kidneys are not working correctly. Lactic acidosis occurs when the body has an excessive quantity of lactic acid. Why is my liver producing excessive glucose? Typically, the liver stores extra blood sugar as glycogen, which it distributes nightly during sleep and during fasting times to maintain normal glucose levels, according to H. Henry Dong, Ph. D., associate professor of pediatrics at the University of Pittsburgh School of Medicine. What proportion of diabetics suffer from fatty liver? Endocrinologist at the University of Florida in Gainesville, Kenneth Cusi, MD, FACP, FACE, reports that 80% of diabetics have fat in the liver. Researchers are recognizing that the relationship is not coincidental. How does one eliminate fat from the liver? Aerobic exercise may reduce the quantity of fat in the liver. Additionally, intense exercise may reduce inflammation. Exercises involving resistance or strength training, such as weightlifting, may help improve fatty liver disease. All I know is after taking this product for 6 months my A1C dropped from 6.8 (that I struggled to get that low) to 5.7 without a struggle. By that I mean I watched my diet but also had a few ooops days with an occasional cheat and shocked my Dr with my A1C test. Since then I have also had finger checks that average out to 117-120. I’m still careful but also thankful my numbers are so good!
1.1 2.1 3.1 4.1 5.1 6.1 7.1 8.1 9.1 10.1 11.1 12.1 13.1 14.1 15.1 16.1 17.1 18.1 19.1 20.1 21.1 22.1 23.1 24.1 25.1 26.1 27.1 28.1 29.1 30.1 31.1 32.1 33.1 34.1 35.1 36.1 37.1 38.1 39.1 40.1 41.1 42.1 43.1 44.1 45.1 46.1 47.1 48.1 49.1 50.1 51.1 52.1 53.1 54.1 55.1 56.1 57.1
Yağlı karaciğer veya karaciğer yağlanması hastalığı nedir? Non-Alkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı (NAYKH=alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığı), karaciğerde normalden fazla yağ birikmesinin yol açtığı hastalıktır, bu hastalıkta karaciğerde aşırı yağ birikmesinin sebebi alkol değildir. Fazla miktarda alkol kullanan kişilerde alkolün yol açtığı karaciğer yağlanmasına ise Alkole bağlı Yağlı Karaciğer Hastalığı denmektedir. Kaç çeşit alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığı vardır? Hangi çeşit daha önemlidir? Alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığının iki çeşidi vardır: Basit Yağlanma ve NASH (Non-Alkolik SteatoHepatit). NASH siroza ilerleyebilen bir hastalık olduğundan çok daha önemlidir. Basit yağlanma ise sıklıkla ilerleyici değildir ve genellikle önemli bir sağlık problemine yol açmaz. Hastalara yağlı karaciğer hastalığı teşhisi konduğunda gerçekte ya basit yağlanması vardır ya da NASH hastalığı vardır. Ancak yıllar boyunca bir formdan diğerine geçiş olabilir. NASH nedir? Karaciğerde normalden fazla yağ birikimi tek başına görülebileceği gibi inflamasyon(iltihap) ile birlikte de görülebilir. Eğer karaciğer yağlanması iltihap ile birlikte ise bu hastalığa NASH denir. NASH aslında yağlı karaciğer hastalığının ciddi tipidir. Non-Alkolik SteatoHepatit kelimlerinin baş harflerinin bir arada kullanılmasıyla NASH adı verilmiştir. ‘Steato’ yağ demektir, ‘hepatit’ ise karaciğerin iltihaplanması anlamına gelir. NASH hastalığında karaciğerinizdeki yağ ve hepatit karaciğer hücre hasarı ile birliktedir, bu durum zamanla karaciğerde fibrozis dediğimiz nedbe dokusunun oluşumuna yol açabilir. NASH hastalığında bu nedbe yıllar boyunca hasara paralel olarak artması durumunda siroz oluşur. NASH bu nedenle siroz ve karaciğer kanserine yol açabilecek bir hastalıktır. Basit yağlanma nedir? Basit yağlanmada karaciğerinde normalden fazla yağ birikimi vardır ancak inflamasyon yoktur varsa bile çok azdır. Basit yağlanmanın ilerleyici bir hal alması çok nadirdir bu nedenle siroza pratikte yol açmadığı kabul edilir. Basit yağlanma ve NASH arasındaki fark nedir? Yağlı karaciğer hastalığının kabaca iki alt tipi vardır. Basit yağlanma ve NASH. Basit yağlanma adından da anlaşılabileceği gibi genellikle önemli bir sağlık sorununa yol açmaz, basit yağlanması olan kişilerde karaciğer kan testleri (AST ve ALT) genellikle normaldir. NASH’li hastalarda ise karaciğer kan testleri (AST ve ALT) genellikle hafif yüksektir. Ancak normal karaciğer kan testleri olanlarda NASH görülebileceği gibi, tersine yüksek karaciğer kan testleri olanlarda ise basit yağlanma gözükebilir. Yani yağlanması olan hastalarda hangi tip yağlı karaciğer hastalığı olduğunu (basit yağlanma mı? NASH mi ?) karaciğer kan testleri (AST, ALT) ayırt edemez. Ancak karaciğer testleri yüksek olanlarda NASH olma ihtimali daha yüksektir. NASH, yağlı karaciğer hastalığının ciddi türüdür. NASH’li hastaların karaciğer hücrelerinde yağlanmanın yanında karaciğer hücrelerinde şişme ve iltihap hücrelerinde artma gözükür. NASH’e zamanla nedbe dokusu artışı (fibrozis ) şeklinde kalıcı karaciğer değişiklikleri eşlik edebilir. NASH’li hastalarda zamanla karaciğerdeki nedbe dokusu miktarının artması (evre 4 fibrozis=F4=siroz) hastalığın sirozla sonlanmasına yol açabilir. Nedbe dokusu artıkça normal karaciğer hücresi azalacak ve hücreler işlevselliğini kaybedecektir. Karaciğer yağlanmam var. NASH olma ihtimali nedir? Yağlı karaciğer hastalığının neyse ki %80’i basit yağlanmadır. Ancak %20’si hastalığın ilerleyici formu olan NASH’dir. NASH olma ihtimali diyabeti, obezitesi veya metabolik sendromu olan hastalarda çok daha yüksektir. Yağlı karaciğer hastalığı ne sıklıkla görülür? NAYKH, dünyada en sık görülen kronik karaciğer hastalığıdır, 2016 yılı verilerine göre dünyadaki sıklığı %25’dir. Ülkemizde yağlı karaciğer hastalığının sıklığının % 30 civarında olduğu tahmin edilmektedir. Yani erişkinlerde her dört kişiden en az birinde alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığı vardır. Yağlı karaciğer hastalığı çocuklarda görülür mü? Karaciğer yağlanması çocuklar dahil her yaştan bireyde görülebilir. ABD’de yapılan bir araştırmaya göre 2-19 yaş arasındaki çocukların yaklaşık %10’unda yağlı karaciğer hastalığı bulunmuştur. Her 3 obez çocuktan birinde yağlı karaciğer hastalığı bildirilmiştir. Çok küçük yaşlarda örneğin 2 yaşında yağlı karaciğer hastalığı, 8 yaşında yağlı karaciğere bağlı siroz teşhisi konan çocuklar rapor edilmiştir. BELİRTİLERİ Yağlı karaciğer hastalığının belirtileri nelerdir? Yağlı karaciğer hastalığı veya NASH genellikle hiçbir belirti vermez. Nadiren halsizlik, iyi hissetmeme, karnın sağ üst kısmında huzursuzluk, dolgunluk veya hafif bir ağrıya yol açabilir. Buradaki ağrının nedeni karaciğerde aşırı yağ birikmesiyle karaciğerin büyümesi, karaciğer kapsülünü germesidir. Belirtiler genellikle siroz geliştikten yıllar sonra ortaya çıkar, bu nedenle NASH sinsi bir hastalık olarak kabul edilir. Sirozun ileri evrelerinde karında sıvı toplanması nedeni ile şişlik, dalakta büyüme, gözlerde sararma, avuç içinde kızarıklık, erkeklerde göğüs kıllarında dökülme ve meme büyümesi gibi belirtiler görülebilir. KOMPLİKASYONLARI Yağlı karaciğer hastalığı önemli bir hastalık mıdır? Yağlı karaciğer hastalığı siroza yol açabilen bir hastalık olduğundan kesinlikle ciddiye alınması gereken bir hastalıktır. Neyse ki karaciğerde yağlanması olanların en az %80’inde hiçbir ciddi sağlık sorunu gelişmediğini bilmekteyiz. Ancak olguların %10-20’sinde hastalığın ciddi formu olan karaciğer hücrelerinin iltihaplanması ile meydana gelen non-alkolik steatohepatit (NASH) gelişebilir. Ultrasonda yağlı karaciğer saptanan ve karaciğer testlerinde yükseklik görülenlerde NASH görülme ihtimali daha yüksektir. NASH geri dönüşümsüz karaciğer hasarı, siroz ve hatta karaciğer kanseri gibi ölümcül olabilecek hastalıklara yol açabilir. Geçmişte siroz teşhisi koyduğumuz hastaların önemli bir kısmında sirozun nedenini bulamıyorduk. Günümüzde ise bu hastalardaki sirozun en önemli sebebinin yağlı karaciğer hastalığı olduğu anlaşılmıştır. Eğer NASH siroza yol açmış ve siroz da karaciğer yetmezliğine gitmişse hayatta kalabilmek için karaciğer nakline ihtiyaç duyulabilir. ÖNLEME Karaciğer yağlanması polikliniği var mı? Henüz karaciğer yağlanmanız yok ve yağlanmanın oluşmasını önlemek istiyorsanız sağlıklı beslenin. Eğer kilonuz normalden fazla ise günlük aldığınız kaloriyi biraz azaltın ve daha çok egzersiz yapın. Eğer normal kilodaysanız sağlıklı beslenme ve egzersizle sağlınızı pekiştirin. Egzersizi haftanın çoğu gününde yapın. Eğer düzenli egzersiz yapan biri iseniz, egzersize başlamadan önce doktorunuzdan onay alın. TEŞHİS NASH teşhisi nasıl konur? Yağlı karaciğer hastalığı genellikle başka bir nedenden dolayı yapılmış karaciğer kan testlerinde yükselme (AST ve ALT) veya ultrasonda karaciğer yağlanması saptanmasıyla karşımıza çıkar. Karaciğer testlerinde yüksekliği yol açabilecek diğer karaciğer hastalıklarının olmadığını göstermek için ek kan testleri yapmak gerekecektir. NAYKH teşhisi konduktan sonra hangi tipi olduğu belirlenmelidir. Karaciğer hücrelerinde yağlanmaya bağlı iltihaplanma olup olmadığı karaciğer biyopsisi ile belirlenebilir. Karaciğer biyopsisi iğne ile karaciğerden parça (doku) alınması işlemidir. Alınan doku çok küçüktür (karaciğerin 50 binde biri kadar). Biyopsi karaciğer hastalığının kesin teşhisi için, ciddiyetinin ve ilaç tedavisi gerektirip gerektirmediğinin belirlenmesi için yapılabilir. Biyopsiden sonra genellikle herhangi bir problem yaşanmaz, bazen geçici bir ağrı olabilir. Ancak biyopsiden sonra çok nadir de olsa kanama, enfeksiyon, safra yollarının delinmesi gibi çok daha ağır komplikasyonlar, ve hatta 10 binde bir -100 binde bir ihtimalle ölüm bile görülebilir. Biyopsi yaptırmak istemiyorum. Yağlı karaciğer hastalığımın ciddiyetini biyopsi yaptırmadan nasıl anlayabiliriz? NASH’e ciddi karaciğer hasarının (fibrozis) eşlik edip etmediğini gösterebilen az sayıdaki cihazın başında Fibroscan gelir. Fibroscan, NASH(yağlı karaciğer hastalığının ciddi alt tipi)’li hastalarda karaciğer fibrozisini ağrısız, zararsız, kısa süren (teşhisini mükemmel bir doğrulukla söyler. Bunun yanı sıra cihazın CAP özelliği sayesinde karaciğer içindeki yağ miktarı çok hassas bir şekilde ölçülebilir. Cihaz ultrasonun saptayamayacağı kadar az miktardaki yağı gösterebilir. Üstelik hastalığın gidişatının takibinde de (yağlanma ve fibrozisin durumunu görmek için) kullanılabilir. Marmara Üniversitesi Gastroenteroloji Enstitüsü’nde bulunan Fibroscan cihazı ile çocuk ve erişkin hastalara hizmet verilmektedir. Fibrosscan ile hasar şüphesi olan veya ciddi miktarda hasar saptananlardan uygun görülenlere karaciğer biyopsisi yapılmaktadır. Böylece birçok hastaya gereksiz biyopsi yapılmasının önüne geçilmektedir. Fibroscan yaptırdım, karaciğerimde hasar var dendi. Biyopsi yaptırmalı mıyım? Yağlı karaciğer hastalığında Fibroscan karaciğerdeki yağlanmayı ve fibrozis evresini tahmin edebilir. Fibrozis; evre 1(F1 fibrozis) , evre 2(F2 fibrozis) , evre 3(F3 fibrozis) , ve evre 4 (F4 fibrozis = siroz) olarak sınıflandırılır. Fibrozis varsa yağlı karaciğer hastalığınız basit yağlanma olmayıp NASH olarak kabul edilir (NASH’i olan her hastada fibrozis olmayabilir). Karaciğer kaynaklı ölüm ihtimali fibrozis evresi arttıkça artar. Ayrıca evre 2 ve daha yüksek fibrozisde herhangi bir nedenden dolayı ölüm riski fibrozis evresi arttıkça artmaktadır. Bu nedenle özellikle ≥F2 fibrozis durumunda karaciğer biyopsisi yapılması önerilmektedir. Ayrıca metabolik sendrom varlığı (Obezite, diyabet, kolesterol yüksekliği, tansiyon gibi nedenlerin bir arada bulunması) da tek başına biyopsi gerekçesi olabilir. Çünkü bu durumda NASH hastası olma ihtimaliniz yüksektir. Yaşınız, boy, kilo, karaciğer kan testleri, kan sayımı, kan şekeri gibi bazı parametrelerin birlikte kullanılarak ileri derecede karaciğer fibrozisi açısından riskiniz skorlama sistemleri ile (NAFLD fibrosis score, FIB-4 score) hesaplanabilir. İleri derecede fibrozis açısından düşük riskli iseniz karaciğer biyopsisi yapılmayabilir. Ancak bazı durumlarda eşlik edebilecek diğer hastalıkların dışlanması için doktorunuz yine de karaciğer biyopsisi yapılmasını isteyebilir. Karaciğer yağlanması olup karaciğer kan testlerinde bozukluk olanların ne kadarında ciddi hastalık vardır? Ultrasonda karaciğer yağlanması olup karaciğer testleri (AST, ALT) yüksek 357 hastada yaptığımız araştırmada NASH oranı %60, siroz teşhis oranı % 3,5 idi. İlginç olan tüm hastaların %26’sında önemli derecede fibrozis (fibrozis evresi ≥2) olmasıydı. Bu şu anlama gelmektedir: Her 4 hastadan biri siroza ilerleme riski taşımaktadır. Karaciğer yağlanması olup karaciğer kan testleri normal olanlarda ise risk çok daha düşük olmakla birlikte vardır. Ultrasonda 3. derecede yağlanmam olduğu söylendi. Karaciğerim çok mu kötü durumda? Herhangi bir nedenden dolayı yapılan karın ultrasonografisinde karaciğerde tesadüfen yağlanma saptanabilir. Ultrasondaki yağlanma 3 derece üzerinden raporlanır(1’den 3’e doğru gittikçe yağlanma daha fazladır). Ancak ultrasondaki yağlanmanın derecesi ile gerçekte karaciğer hasarı arasında bir ilişki yoktur. Yani 3. derece yağlanması olan bir hastada karaciğerde hasar olmayabileceği gibi ultrasonda hafif yağlanması olan( grade=derece 1) birinde ciddi karaciğer hasarı olabilir. Karaciğer biyopsisi yapıldığında karaciğerin gerçekte ne kadar yağlı olduğu, karaciğer hücrelerinde hasarın, iltihabın ne kadar olduğu, nedbe dokusunun(fibrozisin) varlığı ortaya konabilir. Ultrasondaki yağlanma ile biyopside karaciğerde gerçekte çıkan yağlanma arasında bir ilişki varken, olası karaciğer hasarı arasında herhangi bir bağlantı kurulamaz. Yağlanma ne kadar çoksa karaciğer hasarı o kadar çoktur anlamına gelmez. Karaciğer yağlanmam var. Karaciğer biyopsisi yapıldı, basit yağlanma olmayıp siroz teşhisi kondu. Benim hastalığım bunca zaman neden atlandı? Ne yazıkki bu durum nadir değildir. Daha önce de bahsedildiği üzere yağlı karaciğer hastalığı genellikle hiç belirti vermez. Bu dönemde hastalık genellikle doktorlar tarafından da önemsenmez. Önemsenmeyişinin bir nedeni gerçekte yağlı karaciğer hastalığının çoğunluğunun(%80) basit yağlanmadan ibaret oluşudur. NASH kesin teşhisi karaciğer biyopsisi ile yapılmaktadır. Karaciğer biyopsisini bu kadar yaygın kullanılması olası riski nedeniyle de çok pratik değildir, hekimler de bu konuda isteksizdir. Biyopsi ile teşhis konsa bile onaylı bir ilacı olmadığı için biyopsi yapılmasının bir anlamı olmadığını düşünen hekim sayısı az değildir. Ancak hasar yıllar boyunca sessizce artarak siroz gelişebilir. Siroz gelişir gelişmez kan testleri, ultrason, tomografi ve MR gibi filmlerde bariz belirtilere yol açmaz. Bu evrede teşhisi konmuş sirozun bile geri dönüşü olduğuna inanılır. Siroz geliştikten yıllar sonra her hekimin anlayabileceği anormalliklerle karşımıza çıkabilir, bu durumdaki sirozun geri dönüşsüz olduğu düşünülmektedir. Yağlı karaciğer konusunda deneyimli bir hekim ve Fibroscan gibi yöntemler sayesinde çok erkenden hastalığın ciddiyeti belirlenebilir, bu sayede riski belirlenen hasta da durumunu dikkate alarak ciddi önlemler alabilir. Henüz kan sayımında ciddi trombosit düşüklüğü, karaciğerde şekil bozukluğu oluşmadan teşhisi konmuş siroz hastalığının bile tedavi ile geri dönebileceğine inanılmaktadır. HASTALIĞIN SEYRİ NASH hastalığım nasıl seyredecek? Siroz olacak mıyım? Bir araştırmada NASH’li hastalar yıllar boyunca kendi hallerine bırakılıp takip edilmiş (en az 1,5 yıl, en çok 21 yıl) , olguların %54’ünde hastalık ciddiyetinde bir değişiklik izlenmezken; % 43’ünde kötüleşme izlenmiş, sadece %3’ünde düzelme görülmüştür. Diğer bir araştırmada hastaların %42’sinde kötüye gidiş gözlenirken, % 18’inde iyileşme izlenmiştir(% 40’ı aynı kalmış). Fibrozis karaciğer içinde nedbe dokusu oluşmasıdır. Normalde karaciğerde fibrozis görülmez (fibrozis evresi:0). Karaciğer içerisinde hasara bağlı olarak fibrozis ilk geliştiğinde (fibrozis evre 1) karaciğerde yeterince işlev gören karaciğer hücresi vardır. Ancak fibrozis ilerledikçe (evre2-3) işlev gören karaciğer hücrelerinin sayısı azalır. Fibrozisin 4. evreye kadar ilerlemesi ‘siroz’ teşhisi koydurur. Genelde 7 yılda bir, 1 evre ilerleme izlenir. Ancak nedeni bilinmeyen bir şekilde tüm NASH hastalarının % 20’sinde hızlı kötüleşme olabilir{Fibrozis yokken ileri evre(F3-4) fibrozis olması]. TEDAVİ Yağlı karaciğer hastalığı nasıl tedavi edilir? Kilo kaybı ve fiziksel aktivite şu ana kadar etkisi kanıtlanmış en iyi tedavi yöntemleridir. Bu nedenle doktorunuz sizden diyet ve egzersiz yaparak kilo vermenizi isteyecektir. Ancak kilo kaybı kademeli olmalıdır (haftada en fazla 1,6 kg), çünkü daha hızlı kilo kaybı da yağlanmaya yol açabilir. NASH’i ortadan kaldırabilmek için 1 yıllık süre içinde vücut ağırlığının en az %7’si kadar, fibrozisin ortadan kaldırılabilmesi için en az %10’u kadar kilo verilmelidir. Diyetisyen eşliğinde beslenmenizin yaşam tarzı değişikliği şeklinde yeniden düzenlenmesi önerilir. Kilo verebilmek kolay değildir. 10 hastadan ancak bir tanesi 1 yıllık süre içinde %10’dan fazla kilo kaybını başarabilir, bu durumda dahi fibrozisde %45 gerileme başarılabilir. Öncelikle sağlıklı gıdaları tercih etmeliyiz, porsiyonları azaltmalıyız, fiziksel olarak tempolu yürüyüşlerle daha aktif olmalıyız. Motivasyonumuzu asla kaybetmemeliyiz. Kilo kaybı ve fiziksel aktivite ile NASH ile ilişkili durumların (örneğin şişmanlık, tip 2 şeker hastalığı, hipertansiyon, hiperlipidemi, insülin direnci) kontrolü kolaylaşır. Yağlı karaciğer hastalığında en sık ölüm nedeninin kalp kökenli olduğu hatırlanacak olursa kilo verme ve fiziksel aktivite ile sadece karaciğer yağlanmasının değil kalp damar hastalığı riskinin azalacağı anlaşılır. Yağlı karaciğeri olanlar kesinlikle alkol tüketmemelidir. Bunu yanı sıra fruktoz içeren hazır meyve sularından, ayrıca meşrubatlardan (meyve suları, kola, fanta, gazozlar vb), da kaçınılmalıdır. ‘Organik’, ‘bitkisel’, ‘doğal’ kelimeleri ile ifade edilen yiyeceklerin karaciğeriniz için her zaman ‘sağlıklı ve güvenli’ anlamına gelmediği unutulmamalıdır. Doktor onayı olmadan (televizyon programlarına aldanmayalım) herhangi bir bitkisel ilaç, çeşitli kürler, vitamin veya ilaç kullanılmamalıdır. Bilimsel olarak bu hastalığın tedavisinde etkili olduğu kanıtlanmış herhangi bir ilaç veya yöntemden üniversitelerimizde çalışan biz sağlık profesyonellerinin öncelikle bilgili olacağı aşikardır. Aşırı şişman hastalarda obezite cerrahisi NASH hastalığını düzeltebilir. Siroza bağlı karaciğer yetmezliği veya karaciğer kanseri gelişenlerde karaciğer nakli yapılabilir. Yağlı karaciğer hastalığım var. Siroz riskim varmış. Bunun için bir ilaç tedavisi yok mu? NASH’in kesin tedavisi için henüz onaylanmış bir ilaç bulunmamaktadır. Yani eczanelerden bu hastalığın karaciğere verdiği zararın tedavisi için bir ilaç alınamaz. Ancak şu ana kadar yapılan bilimsel araştırmalara göre eczanelerimizde de olan birkaç ilaç kısmi olumlu etkileri nedeni ile tercih edilebilir. Amerikan Bilimsel Derneklere göre bu tarz ilaçların biyopsi ile tanısı kesinleştirilmiş fibrozisi olan NASH hastaları ile sınırlandırılması önerilmektedir. Bilim insanları NASH hastalığın tedavisinde kullanılabilecek ilaç keşfi için yoğun araştırma içerisindedirler. Şuan dünyada son aşamaya gelmiş(Faz-3) 4 değişik ilacın klinik araştırmaları yapılmaktadır. F1-3 fibrozis evreli(siroza ilerleme potansiyeli olan) NASH’li hastalarda ‘Elafibranor’ adlı ilacın klinik etkinliğini değerlendiren dünyadaki hastaneler arasında ülkemizden Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim Araştırma Hastanesi bulunmaktadır. Yağlı karaciğer hastalığında ölüm nedenleri nelerdir? Yağlı karaciğer hastalığı (özellikle NASH) olanlarda olmayanlara göre kalp-damar hastalığı (kalp kirizi, beyin felci) riski daha yüksektir. Yağlı karaciğer hastalığı olanlarda en sık ölüm nedeni kalp kaynaklı hastalıklardır. İkinci en sık ölüm nedeni kanserlerdir. Siroz ise yağlı karaciğer hastalıklarında ölüm nedenleri arasında 3. sıradadır. Yakın zamanda yapılan bir araştırmaya göre NASH hastalığı bulunan hastalarda karaciğer kaynaklı ölüm riski eğer evre 1 fibrozisi varsa(F1) yaklaşık 1,5 kat, evre 2 fibrozisi varsa(F2) yaklaşık 10 kat, evre 3 fibrozisi varsa yaklaşık 15 kat, sirozu(F4) varsa 40 kat artmaktadır. Bu nedenle Fibroscan ve/veya karaciğer biyopsisi ile NASH teşhisinin ve fibrozis evresinin saptanması büyük önem taşımaktadır. RANDEVU Karaciğer yağlanması polikliniği var mı? Karaciğer yağlanmam var, nereye başvurabilirim diye düşünüyorsanız Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim Araştırma Hastanesi Türkiye’de ‘Yağlı Karaciğer Hastalığı Poliklinikleri’ bulunan ilk ve tek hastane olma özelliğini taşımaktadır. Bu hastanede her Cuma öğleden sonraları 4 adet Gastroenteroloji Polikliniği Prof. Dr. Yusuf Yılmaz sorumluluğunda bu hastalığa özgü hizmet vermektedir. Gastroenteroloji Enstitüsünde de muayene randevusu alınabilmektedir. Ayrıca Gastroenteroloji Enstitüsünde bulunan Fibroscan cihazı ile karaciğerinizde hasar olup olmadığı, yağlanmanın tam miktarı ölçülebilir. Böylece yağlanmanızın basit yağlanma(%80) tipi mi yoksa ilerleyici tip olan NASH(%20) mi olduğunu tüm değerlendirmeler sonucunda anlayabiliriz.