http___profdraliergun.com_endometriozis__1.xml
1.1 1.2 2.1 2.2 3.1 4.1 4.2 4.3 5.1 5.2 5.3 6.1 6.2 6.3 6.4 7.1 8.1 8.2 9.1 10.1 11.1 11.2 11.3 11.4 11.5 12.1 12.2 13.1 14.1 14.2 14.3 14.4 15.1 16.1 16.2 17.1 17.2 18.1 18.2 18.3 19.1 20.1 20.2 21.1 22.1 23.1 24.1 24.2 25.1 25.2 26.1 26.2 27.1 27.2 28.1 28.2 29.1 30.1 31.1 32.1 32.2 32.3 32.4 33.1 33.2 34.1 34.2 34.3 35.1 36.1
Whether or not they are athletes, women face health issues specific to their sex. This series of articles will touch on major aspects of women’s health, beginning with endometriosis. This condition can cause intense menstrual pain, cramping, irregular periods, and heavy flow during menstrual cycles. You will learn diagnostic and treatment options to seek out if you feel you may be suffering from endometriosis. What is Endometriosis? Endometriosis is a condition in which endometrial tissue is present in abnormal locations in the pelvic cavity and abdominal region. Generally, endometriosis is thought to result from endometrial cells passing from the uterus through the uterine tubes into the pelvic cavity. Endometrial cells then invade the peritoneum of the pelvic cavity. Periodic inflammation of areas where the endometrial cells have invaded occurs because the endometrium (the lining of the uterus) is sensitive to estrogen and progesterone. Endometriosis is often the cause of abdominal pain associated with menstruation since blood cannot leave through the normal exit. Because of this, it irritates nearby tissues causing pain and, in severe cases, scarring. Almost any organ in the pelvic cavity can be affected by endometriosis, from the ovaries to the large intestine and abdominal region. Roughly one in ten women of childbearing age are affected by endometriosis. It can cause debilitating pain, heavy menstrual periods, and fertility problems. Up to 20% of women with endometriosis have concurrent chronic pain conditions including irritable bowel syndrome, interstitial cystitis/painful bladder syndrome, fibromyalgia, and migraines. How Is Endometriosis Diagnosed? There are several diagnostic tools doctors, nurse practitioners, and physician assistants can use to find endometrial cells in abnormal areas. These include MRIs, cystoscopy (for bladder endometriosis), sigmoidoscopy or colonoscopy (for transmural bowel lesions) and ultrasound-guided fine needle aspiration (for endometriosis in the rectosigmoid, rectovaginal septum, or in abdominal scars). Let’s take a closer look at both invasive and non-invasive techniques for diagnosing endometriosis: Laparoscopy Laparoscopy is a minor surgical procedure that requires the surgeon to make a small surgical cut in or near the belly button, and then fill the pelvic region with harmless gas. A laparoscope (a small lighted viewing instrument) is inserted in the incision area. With the laparoscope inside, endometriosis can be visualized as peritoneal implants, peritoneal windows, endometriomas, and deep infiltrating nodules of endometriosis, which may be associated with adhesions. All of these are pathologies of the pelvic cavity. The color, size, and morphology of endometriotic lesions are highly variable from person to person. In several studies, only about 54-67% of suspected endometriotic lesions are confirmed histologically (by viewing tissues with a microscope) and about 18% of patients clinically suspected to have it had no evidence of endometriosis on pathology. So, laparoscopy is still very useful for the diagnosis of endometriosis and is just a minor surgery. Imaging Imaging has limited utility in the diagnosis of endometriosis, as it lacks adequate resolution to identify adhesions. Ultrasound is a cheaper and easier method, but is user-dependent. MRIs are more accurate, but more expensive to use. MRI may help guide surgical approaches for patients with suspected endometriosis, especially for deep infiltrating endometriosis and other unusual sites. Endometrial Nerve Fibers Endometrial biopsies are still being explored because there is a lack of information about pain symptoms in the research, as they seem to vary from person to person. There is some limitation to this type of diagnostic tool, but recent studies do suggest an increased number of nerve fibers in the endometrium of women with endometriosis compared to women without. Already Been Diagnosed? Your Treatment Options: Complementary Alternative Medicine (CAM) CAM therapies include several treatments such as herbal prescriptions, acupuncture, microwave physiotherapy or physical therapy, and Chinese herbal enema. It is suggested that CAM therapies can be effective at relieving pain and promoting pregnancy with less unpleasant side effects. This form of treatment is still undergoing research and testing. Hormone Therapy Hormone therapy is used to treat endometriosis by means of pill, injection, or nasal spray. There are several therapies in this sub-group of treatment. - Oral Contraceptives (birth control pills): Lighten periods and help regulate cycles. - Progesterone and Progestin: Improve symptoms by reducing a woman’s period or stopping it completely. - Gonadotropin-Releasing Hormone Agonists: Stops the production of certain hormones, which puts the body in a menopausal state, usually for a period of six months. - Danazol: Stops the release of hormones that are involved in the menstrual cycle. Women on this medication will have a menstrual cycle only a few times a year or sometimes not at all. Already Been Diagnosed? Your Treatment Options: Surgical There are a few surgical procedures that can be done to help with endometriosis. Some surgical procedures are more invasive than others, so we will go over each of these treatment options: If you suspect you may be suffering with endometriosis, don’t be afraid to talk to your healthcare provider about the problem. These diagnostic and treatment options are just a few examples of what is available to you, but always listen to your primary care physician on the best treatment and diagnostic options that will fit your needs. This series is to help women with ailments they may face, teach women how to catch things, and educate them on what treatment options are available. This will be a four-part series going over different challenges women face today – not just in the gym, but also in life. References: Parker, S. The Human Body Book (New York: DK Publishing, 2007), 226 Tate, P. Seely’s Principles of Anatomy and Physiology (New York: McGraw Hill Companies, 2012), 785 Hughes, B. et. al. “What are The Treatments For Endometriosis,” Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development. (2013): efirst, accessed April 14, 2014. www.nichd.nih.gov Stratton, Pamela et. al. “Invasive and Non-Invasive Methods for the diagnosis of endometriosis,” Clinical Obstetrics and Gynecology. Kong, S et. al. “The Complementary and Alternative Medicine for Endometriosis: A Review of Utilization and Mechanism,” Evidence Based Complementary Alternative Medicine. (2014): Epub, accessed April 14, 2014. Photo 1 by BruceBlaus (Own work) [CC-BY-3.0], via Wikimedia Commons. Photos 2 & 3 courtesy of Shutterstock.
1.1 2.1 3.1 4.1 5.1 6.1 7.1 8.1 9.1 10.1 11.1 12.1 13.1 14.1 15.1 16.1 17.1 18.1 19.1 20.1 21.1 22.1 23.1 24.1 25.1 26.1 27.1 28.1 29.1 30.1 31.1
Çikolata kisti olarak da bilinen endometriozis yumurtalıklarda, fallop tüplerinde veya karın boşluğu gibi uterus dışındaki bölgelerde uterus iç yüzeyini döşeyen endometrial dokunun varlığı ile karakterize kronik bir hastalıktır. Yanlış konumlanan bu endometrial dokuda, tıpkı uterusta olduğu gibi adet döngüsü olur. Endometriozis (çikolata kisti), yumurtalıklarda yerleşirse yumurtaların kalitesini ve ayrıca fallop tüplerinin işleyişini olumsuz yönde etkiler ve karın boşluğunun iç kısmında yapışıklığa neden olur. Bu hastalık, belirtiler hafife alındığı için kısırlık ortaya çıkana kadar genellikle fark edilmez. Endometriozis teşhisinin tek kesin yolu bir laparoskopik yöntemle göbek deliğinden girilerek kamera ile karın içine bakılmasıdır. Endometriozis (çikolata kisti) nedir? Endometriozis, rahim içini döşeyen endometrium tabakasının rahmin dışındaki başka bir bölgede büyümesi sonucu gelişen ve sıklıkla ağrılı seyreden bir hastalıktır. Endometriozis en sık olarak yumurtalıklar, fallop tüpleri ve pelvisi örten dokuda görülür. Dünya genelinde üreme çağındaki yaklaşık 176 milyon kadını etkileyen yaygın bir hastalık olmasına rağmen bilinirlik oranı çok düşüktür. Hastalık her yaş grubundaki kadını etkileyebilmesine rağmen en çok 30’lu ve 40’lı yaşlardaki kadınlarda görülür. Endometriozis (çikolata kisti) nedenleri nelerdir? Hastalığın sebebinin ne olduğunu tam olarak bilinmemektedir. Fakat nedene yönelik geliştirilen bazı teoriler vardır: - Genetik faktörler: Hastalık aile içinde aktarılma eğilimindedir ve bazı etnik grupları diğerlerinden daha fazla etkiler. Kişinin ailesinde endometriozis hastalığı olan birisi varsa, bu kişide hastalığın görülme riski normal popülasyona göre daha yüksektir. - Ters yöne menstrüasyon olması: Adet kanamasıyla birlikte rahmi döşeyen endometrium dokusu vajina yoluyla vücuttan atılır. Eğer geriye doğru kanama olursa endometrial doku fallop tüplerinden karın boşluğuna akarak buradaki organlara yerleşip endometriozise neden olur. - Bağışıklık sistemi ile ilgili bir problem nedeniyle vücudun hastalık ve enfeksiyona karşı doğal savunmasında sorunlar olması endometriozis gelişiminde etken olabilir. - Kan dolaşımı veya lenfatik sistem yoluyla endometrium hücrelerinin vücudun çeşitli yerlerine yayılması ve çeşitli organlara yerleşmesi. Lenfatik sistem, bağışıklık sisteminin bir parçasıdır ve bir dizi tüp ve salgı bezinden oluşur. Bu teorilerin hiçbiri endometriozisin neden oluştuğunu tam olarak açıklayamamaktadır. Durum, farklı faktörlerin bir kombinasyonundan kaynaklanıyor olabilir. Endometriozis (çikolata kisti) belirtileri nelerdir? Endometrioziste görülen en önemli belirti genellikle adet dönemleriyle ilişkili olan kasık ağrısıdır. Her ne kadar çoğu kadında adet dönemleri ağrılı geçse de endometriozisi olanlarda çok daha şiddetli bir ağrı söz konusudur. Ağrının şiddeti zamanla artabilir. Endometrioziste görülen yaygın belirti ve şikâyetler şunları içerebilir: - Ağrılı adet dönemleri (Dismenore). Pelvik ağrı ve kramplar genellikle adet kanaması öncesinde başlar ve siklus sürecinde birkaç gün devam eder. Ayrıca bel ve karın ağrısı da olabilir. - İlişki sırasında ağrı. Endometrioziste ilişki sırasında veya sonrasında ağrı görülür. - Büyük abdest veya idrara çıkma sırasında ağrı. Daha sık olarak adet dönemlerinde belirginleşen dışkılama ya da idrar yapma sırasında ağrı şikâyetleri olabilir. - Aşırı kanama. Zaman zaman adet dönemlerinde aşırı kanama veya dönemler arasında anormal kanama görülebilir. - Kısırlık. Endometriozis genellikle ilk kez kısırlık nedeniyle tıbbi yardım arayanlarda teşhis edilir. - Diğer belirti ve bulgular. Özellikle adet dönemlerinde artan yorgunluk, ishal, kabızlık, şişkinlik, bulantı gibi belirtiler görülebilir. Ağrının ciddiyeti, endometriozis derecesinin güvenilir bir göstergesi değildir. Hafif endometrioziste şiddetli ağrı olabileceği gibi tam tersi şekilde hafif ağrısı olan kadınlarda şiddetli endometriozis saptanabilir. Endometriozis bazen pelvik inflamatuar hastalık (PID) veya yumurtalık kistleri gibi kasık ve karında ağrıya neden olabilecek diğer durumlar ile karışabilir. İshal, kabızlık ve karın kramplarıyla seyreden huzursuz bağırsak sendromu ile de karıştırılabilir. Huzursuz bağırsak sendromu endometriozise eşlik ederek tanıyı zorlaştırabilir. Yoğun rahatsızlığa rağmen birçok kadın hamile kalmaya çalışıncaya kadar, hastalığın farkına varmaz. Hastalık zamanla kademeli olarak kötüleşme eğilimi gösterdiğinden, endometriozisi olan kadınların yaklaşık %30 – 40’ı kısırlık problemleri yaşar. Çünkü yanlış konumlanan endometrial dokudan karın boşluğuna akan kanın vücuttan çıkabilmesinin bir yolu yoktur. Endometriozis (çikolata kisti) tanısı nasıl konulur? Endometriozis ve pelvik ağrıya neden olabilecek diğer durumların teşhisi için doktor hastaya şikâyetleri ve tıbbi geçmişi ile ilgili sorunlar sorar. Endometriozisin fiziksel ipuçlarını kontrol etmek için yapılan testler şunları içerir: - Pelvik muayene. Pelvik yani jinekolojik muayene ile üreme organlarında bulunan anormallikler ve endometriozise bağlı kistik yapılar saptanabilir. - Ultrason. Ultrasonda vücudun iç organlarını görüntülemek için yüksek frekanslı ses dalgaları kullanılır. Görüntüleri yakalamak için, dönüştürücü adı verilen bir aygıt karın ya da vajinaya (transvajinal ultrason) yerleştirilir. Üreme organlarının en iyi şekilde görüntülenebilmesi için her iki ultrason incelemesi de yapılabilir. Standart bir ultrason ile endometriozis tanısı koymak mümkün olmayabilir. Hastada endometriozis ile ilişkili kistler oluşmuşsa bunlar USG ile saptanabilir. - Manyetik rezonans görüntüleme (MRG). MRG, organ ve dokuların detaylı görüntülerini elde etmek için manyetik alan ve radyo dalgaları kullanan bir incelemedir. MRG tanı koymaya ve cerrahi planlamaya yardımcı olur. Rahim dışına yerleşmiş endometrial dokuların yerleri ve büyüklükleri hakkında ayrıntılı bilgi verir. - Laparoskopi. Laparoskopi, genel anestezi altında, göbek deliği yakınından açılan küçük bir kesi yoluyla karın içine girilerek yapılır. İşlem, laparoskop adı verilen ucunda ışıklı kamera bulunan ince bir tüp yardımıyla yapılır. Rahim dışında konumlanmış endometriyal dokuların arandığı laparoskopi ile endometrial implantların yeri, kapsamı ve büyüklüğü hakkında bilgi elde edilebilir. Gerekli görülürse daha ileri testler için doku örneği (biyopsi) alınabilir. Laparoskopi sırasında endometriozis odakları çıkarılarak hastalık tamamen tedavi edilebilir. Böylece tanı ve tedavi sadece tek bir ameliyatla tamamlanır. Endometriozis (çikolata kisti) tedavisi nasıl yapılır? Endometriozis tedavisi ilaçlarla veya ameliyatla yapılabilir. Bazen hem ilaçlar hem de cerrahi tedavi gerekli olabilir. Tedavide öncelikle ilaçlar denenir. İlaçlarla başarı elde edilemediğinde ise cerrahi tedavi seçenekleri değerlendirilir. Adet dönemlerinde görülen ağrı ve krampları hafifletmek için nonsteroidal antiinflamatuar ilaçlar reçete edilir. Hamilelik planı olmayan kadınlara ağrı kesici ile birlikte hormon tedavisi başlanabilir. Hormon takviyesi endometriozis ağrısının azaltılmasında veya ortadan kaldırılmasında etkilidir. Adet döngüsü sırasında vücutta üretilen hormonların önce yükselmesi ve daha sonra düşmesi patolojik endometrial dokuların kalınlaşmasına, parçalanmasına ve kanamasına neden olur. Hormon takviyesi endometrial doku kalınlaşmasını yavaşlatabilir ve yeni endometrial doku oluşumunu önleyebilir. Hormon tedavisi, endometriozis için kalıcı bir çözüm sağlamaz. Tedaviyi bıraktıktan sonra belirtiler geri gelir. Çocuk isteği olan kadınlarda hormon tedavisi uygulanamaz. Bu nedenle cerrahi tedavi tercih edilir. Cerrahi işlem genellikle laparoskopik yöntemle yapılır. Laparoskopik ameliyatta göbek deliğinden küçük bir kesi açılır. Bu kesiden laparoskop adı verilen ve ucunda kamera bulunan ince tüp şeklindeki alet yardımıyla kistin bulunduğu yere ulaşılır ve kist dokusu kesilip çıkarılır. Endometriozis belirtilerini kontrol altına almada beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleri de etkilidir. Vücutta salgılanan östrojenin uterus iç yüzeyindeki endometriyal dokuyu kalınlaştırdığı bilinir. Öyleyse östrojen seviyesini düşük tutmak çikolata kisti belirtilerini minimuma indirmeye yardımcı olabilir. Düzenli egzersiz yaparak, kafein ve alkol alımını sınırlayarak ve vücut yağ oranını azaltarak östrojen seviyesinin düşmesini sağlamak mümkündür.