http___qha.com.ua_kirim-tatar-dili-latin-alfabesine-hic-gecmeyebilir-132644tr.html_1.xml
1.1 1.2 2.1 3.1 3.2 3.3 4.1 5.1 6.1 6.2 6.3 7.1 7.2 7.3 8.1
Crimean Tatar can be written in either the Cyrillic or Latin alphabets, both modified to the specific needs of Crimean Tatar, and either used respective to where the language is used. Under Ukrainian rule, the Latin alphabet was preferred, but amid Russia's annexation of Crimea, Cyrillic became the sole official script. According to experts, the Latin alphabet transmits Crimean Tatar sounds more appropriate than the Cyrillic one. “There is some uncertainly. Ukraine allowed the usage of Latin alphabet, while Russia forbids it. So I suppose, Latin alphabet will not be allowed”- Doctor of Philology, Professor Adile Emirova noted. “It is necessary to obtain the permission to use the Latin alphabet in Crimean Tatar language and the issue should be put on agenda of Crimean Parliament”- she added. To recall, Crimean constitution, adopted on April 11, declared Crimean Tatar language official language of Crimea along with Russian and Ukrainian languages. Note: The forming of the Crimean Tatar spoken dialects began with the first Turkic invasions to Crimea and ended during the period of the Crimean Khanate. However, the official written languages of the Crimean Khanate were Chagatai and Ottoman Turkish. After the Islamization, Crimean Tatars wrote with an Arabic script. In 1928, the alphabet was replaced with the Uniform Turkic Alphabet based on the Latin script. The Uniform Turkic Alphabet was itself replaced in 1938 by a Cyrillic alphabet. Since the 1990s, the script is in the process of being replaced with a Latin version again, but the Cyrillic is still widely used (mainly in published literature and newspapers). QHACrimean Tatar language , transition , Latin alphabet
1.1 2.1 3.1 4.1 5.1 6.1 7.1 8.1 9.1 10.1
QHA’ya açıklama yapan Prof. Dr. Adile Emirova, Latin alfabesinin, Kırım Tatar dilinde var olan sesler için daha uygun olduğunu ve tek ses oluşturan iki harfin (kъ, Hъ, rъ, дж) kullanımına imkân verdiğini açıkladı. Adile Emirova, Kırım Mühendislik ve Pedagoji Üniversitesi’nin çalışma grubu tarafından 4 yıl önce Latin alfabesindeki yeni yazım ve noktalama kurallarının hazırlandığını hatırlattı. Emirova, “Bu durumda her şey belirsiz kaldı. Ukrayna Latin alfabesine geçmemiz için yardım etmiyordu, ama en azından yasaklamıyordu. Rusya mevzuatında ise sadece Kiril alfabesi geçerli. Bundan dolayı büyük ihtimalle Latin alfabesini kullanmamıza izin vermezler” dedi. Kırım Tatarcanın Latin alfabesine geçmesi için mücadele etmek gerektiğini söyleyen Adile Emirova, bu konunun Kırım Parlamentosu’nun gündemine getirilmesi gerektiğini belirtti. Adile Emirova, “Hiç olmazsa, bunun için gerekçelendirme yazılı hazırlayıp Rusya Milli Eğitim Bakanlığı'na göndermek ve Kırım Tatar dilinde istisna olarak Latin alfabesinin kullanılması için rica etmek lazım” dedi. Kırım Tatar Milli Meclisi'nin Kırım Tatar dilinde eğitim, Devlet ve toplum hayatının tüm alanlarında Kırım Tatar dilinin uygulanmasından sorumlu bölüm Başkanı Emine Avamileva, günümüzde Kırım'da eğitim hakkında kanun tasarısının hazırlandığını bildirdi. Emine Avamileva, “Şimdi, Kırım Cumhuriyeti’nde eğitim hakkında kanun tasarısı üzerinde çalışılıyor. Bence çalışma grubu, Kırım Tatarcanın Latin alfabesine geçişini de dikkate almalı, çünkü Kırım Özerk Cumhuriyeti Kırım Verhovna Radası çalışma grubunun Kırım Tatar dilinin Latin alfabesine geçişine ilişkin kararını kimse iptal etmedi. Kırım Tatar dilinde eğitim konsepti de iptal edilmedi. Fakat hukukçu olarak, Kırım Cumhuriyeti kanunlarının Federal kanuna aykırı olabileceğini söyleyebilirim. Kırım Tatarcanın Latin alfabesine geçişi kabul olmayabilir” dedi. Avamileva, Kırım Cumhuriyeti’nde eğitim hakkında kanun tasarısını hazırlayan çalışma grubu ile görüşmeye planladığını açıkladı. Emine Avamileva ayrıca, KTMM yönetiminin, Haziran ayının sonunda Latin alfabesinin de konuşulacağı Kırım Tatar dilinde eğitim konulu yuvarlak masa toplantısını düzenlemeye planladığını açıkladı. Kırım Eğitim, Bilim ve Gençlik Bakan Yardımcısı Ayder Ablyatipov ile milli eğitim konusunu görüşmeye planlayan Avamileva, “Göreve atanmasından sonra kendisiyle konuştum ve o bana, beraber çalışmaya hazır olduğunu söyledi. Ayder bey, eğitim veya dil alanında sorunların çıkması halinde onları incelemeye hazır olduğunu bildirdi. Milli Eğitim Bakanlığı ile yapıcı diyaloğumuz var ve biz onlarla çalışıyoruz” dedi. QHAAyder Ablyatipov , Emine Avamileva , Adile Emirova , Latin alfabesi , Kiril alfabesi , Kırım Tatar dili