http___qha.com.ua_tr_toplum_100-yil-once-kirim-da-esit-haklar-icin-kadin-hareketleri_167379__1.xml
1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 2.1 3.1 3.2 3.3 3.4 4.1 4.2 5.1 6.1 6.2 7.1 7.2 8.1 8.2 8.3 8.4 9.1 9.2 10.1 10.2 11.1 11.2 12.1 13.1 13.2 13.3 13.4 14.1 15.1 16.1 16.2 17.1 18.1 18.2 18.3 18.4 18.5 18.6 19.1 20.1
March 8 the world celebrates International Women's Day. Historically it appeared as a day of women's solidarity in the struggle for emancipation, but in connection with decommunization in Ukraine this date began to be more associated with the remnants of the USSR and now only a few remember that only in the last century women began to seek the observance of equal rights with men. Despite the statements of some politicians and personalities that today equality has become a reality, the struggle has not stopped even to this day. Millions of people in the world face prejudiced treatment because of their gender. The movement for women's rights has become especially topical in recent years, when thanks to the media materials about the problems of sexual harassment and sexism, more people are becoming aware of the real state of affairs. Journalist of QHA spoke with the Ukrainian historian Andrii Ivanets, who told about the features of the movement for women's rights on the Crimean peninsula in the early XX century and how feminism was perceived in the Crimea a hundred years ago. At the beginning of the 20th century, the situation of Muslim women in the Crimea was complicated. They lived in a patriarchal community, largely based on prejudices and outdated attitudes, and most of them were forced to follow a self-contained lifestyle. They were mostly in the family circle, engaged in domestic cares and had almost no opportunity to communicate with strangers, receive higher education and engage in politics. But despite this, the Crimea in those years became one of the centers of the feminist movement in the Russian Empire. “It were the Crimean Tatar activists who paid attention to the emancipation of a woman. This tradition was established by Ismail Gasprinsky, who constantly wrote in his newspaper Terjiman about the education for women, the granting of equal rights that were enshrined in Islam, but their historical interpretations were not entirely correct,” the historian notes. In 1905, Ismail Gasprinsky managed to found the first female magazine in the Muslim world called "Women's World", his daughter and prominent figure in the movement for the emancipation Shefika Gasprinska became its Editor-in-chief. “The magazine was distributed not only in the Crimea, but also in other Muslim regions of the Russian Empire, and, possibly, in other countries. Historians suggest that the magazine had its own audience - not very numerous - among the intellectual elite, who got to know the problems of women and the ideas of feminism through the publication," Ivanets said. The movement for women's rights in the Crimea began to actively come forward when the Crimean Tatars began to transform from an ethnic group into a modern national one. Women became an integral part of these changes. “In April 1917 in Bakhchysarai the first female Muslim committee was created. It was headed by the daughter of Ismail Gasprinsky, Shefika Gasprinska. Similar committees are beginning to form in other cities of the Crimea. A special role in these processes was played by the committee established in late April in Simferopol, which coordinated the activities of women's Muslim structures in different regions of the Crimea,” the historian emphasizes. Until August 1917, the process of organization of the women's movement continued in the Crimea and during this time the Crimean women took part in all-Russian congresses of Muslims on a par with men. The same August of 1917 a Crimean regional women's committee was established in the Crimea headed by Ilkhamiye Tokhtar and the daughter of Gasprinsky was her deputy. “The Temporary Crimean Muslim Executive Committee, which prior to the convocation of Qurultay led the bodies of national self-government on the peninsula, also devoted very serious attention to the women's issue. The first democratically elected Mufti Noman Çelebicihan personally contributed to the development of the women's movement on the peninsula and the granting of equal rights in all spheres of life, including religious," Ivanets said. One of the decisions that historians attribute to the Crimean Muslim Executive Committee, headed by Çelebicihan, was the removal of the veil from Muslim women in the Crimea. It should be noted that wearing the latter on the peninsula was not widespread everywhere. One of the most difficult problems in the Crimea early XX century was the education of the Crimean Tatars, as due to the policy of imperial Russia, national minorities often remained poorly educated. “In the spring of 1917, the training began for Crimean Tatar teachers in the Crimea. It is interesting that trainings were jointly conducted for both men and women. At that time, this was another step towards equalizing rights between men and women and was perceived as innovative. As a matter of fact, it was so,” Ivanets notes. In those years, Muslim women had to defend the right to a full education, because in religious schools women were usually taught only to read the Koran, and only men were allowed to the writing lessons. Activists and leaders of the women's movement in the Crimea Zeyneb Amirkhan, Ilkhamiye Tokhtarova and Shefika Gasprinska. The Mufti and the Muslim Executive Committee in the Crimea also dealt with granting women equal rights with men in religious rites. Thus, during Ramadan in 1917, women were granted the right to visit namazes with men. The feminist movement in the Crimea was perceived ambiguously: On the one hand, national structures supported women financially and even provided premises and financial assistance to the Crimean Regional Women's Muslim Committee in 1917, on the other hand, part of the traditional Muslim society did not understand how it was possible to grant women "not their inherent rights”. “This was one of the issues used by the opponents of the national self-government bodies in the Crimea. Conservatives and reactionaries using the women's issue sought to undermine the authority of the leaders of the Crimean Tatar movement. However, Muslim activists did not stand aside from this struggle. In September 1917 in Bakhchysarai a congress of ulems - scholars of Muslims - was held which united conservatives. It was held without the permission of the Mufti, and therefore the youth organizations of the Crimean Tatars did not allow it to be held. Most likely, the Muslim women were there as well," the historian says. Despite the fact that the women's movement in the Crimea faced difficulties, the changes that took place at the beginning of the 20th century became the driving force for the beginning of granting women civil rights and freedoms, which today we take it for granted QHA
1.1 2.1 3.1 4.1 5.1 6.1 7.1 8.1 9.1 10.1 11.1 12.1 13.1 14.1 15.1 16.1 17.1 18.1 19.1 20.1
Tarihçi Andrey İvanets, Kırım Tatar kadınlarının 20. yüzyılın başlarında nelerle karşılaştıklarını ve yarımadada haklarının sağlanması için gösterdikleri çabaları anlattı. Bilindiği gibi 8 Mart’ta Dünya Kadınlar Günü kaydediliyor. Bu gün, tarihsel olarak, kadınların emansipasyon (özgürleştirme) mücadelesinde dayanışmalarının günü olarak ortaya çıktı, ama Ukrayna'da dekomünizasyon ile bağlantılı olarak, bu tarih daha çok SSCB mirası ile ilişkilendirilmeye başlandı ve şimdi çok az insan, kadınların ancak geçen yüzyılda erkeklerle eşit haklara sahip olmak için çabalamaya başladığını hatırlıyor. Bazı politikacıların bu eşitliğin bugün gerçekleştiğine dair iddialarına rağmen mücadele durmadı ve hala dünyada milyonlarca insan cinsiyetlerinden dolayı önyargılı tutumla karşı karşıya kalıyor. Kadın hakları için hareket, cinsel taciz ve cinsiyetçilik sorunlarıyla ilgili medya materyalleri sayesinde, daha çok insanın gerçek durumun farkına vardığı son yıllarda hayli aktüel hale geldi. QHA muhabirine konuşan tarihçi Andrey İvanets Kırım’da 20. Yüzyılın başındaki kadın hakları hareketlerinin özelliklerini ve feminizmin Kırım’da 100 yıl önce nasıl algılandığını anlattı. 20. yüzyılın başlarında, Kırım'daki Müslüman kadınların durumu, aile çevresi, ev işleri ve sürekli olarak yabancılarla iletişim kurma fırsatı olmadığından kapalıydı. Ancak buna rağmen Kırım, o yıllarda Rus İmparatorluğu'ndaki feminist hareketin merkezlerinden biriydi. İvanets, “Kırım Tatar erbapları kadının emansipasyonuna özellikle dikkat etti. Bu gelenek, “Faydalı Eğlence” gazetesinde sürekli olarak kadınların eğitimi, İslam'da öngörülen ancak tarihsel olarak tam doğru yorumlanmayan eşit hakların sağlanması hakkında yazan İsmail Bey Gaspıralı tarafından oluşturuldu.” diye konuştu. 1905 yılında İsmail Bey Gaspıralı’nın, baş editörülüğünü emansipasyon hareketinin önemli figürlerinden biri olan kızı Şefika Gaspıralı’nın yaptığı “Alem-i Nisvan” (Kadınlar Dünyası) dergisini çıkarmaya başladığını hatırlatan İvanets, “Dergi sadece Kırım’da değil Rusya İmparatorluğu’na bağlı diğer Müslüman bölgelerinde ve belki de de daha geniş bir coğrafyaya yayılıyordu. Tarihçiler, derginin entelektüel seçkinler arasında kalabalık olmasa da kendi okur kitlesine sahip olduğunu ve onların bu dergi aracılığıyla feminizm fikirleri ile tanıştığını tahmin ediyor.” dedi. Kırım'daki kadın hakları hareketleri, Kırım Tatarları etnik gruptan modern ulusa dönüştüğünde daha aktif olmaya başladı. Kadınlar ise bu değişimlerin ayrılmaz bir parçası oldular. İvanets söz konusu gelişmeyi, “1917 yılının sonunda Bahçesaray’da İsmail Bey Gaspıralı’nın kızı Şefika Gaspıralı’nın başında olduğu il kadın Müslüman komitesi kuruldu. Benzer komiteler Kırım’ın diğer şehirlerinde de oluşmaya başladı, ancak bu süreçlerde önemli rolü nisan ayının sonunda Akmescit’te kurulan ve farklı Müslüman komitelerin hareketlerini koordine eden komite oynadı.” diye belirtti. 1917 yılının ağustos ayına kadar Kırım’da kadın hareketinin örgütlenmesi devam etti ve bu dönemde Kırım kadınları erkeklerle eşit olarak Rusya Müslüman kongrelerine katıldılar. Aynı yıl ağustos 1917'de Kırım'da İlhamiye Tohtar başkanlığında Kırım Bölge Kadın Komitesi kuruldu. Tohtar’ın yardımcısı ise Gaspıralı'nın kızı Şefika hanım idi. Tarihçi İvanets bu kuruluşla ilgili şöyle konuştu: “Kadın meselesine Kurultay toplanana kadar yarımadada milli özyönetim organlarını yöneten Geçici Müslüman Yürütme Komitesi tarafından da dikkat edildi. Aynı zamanda, ilk demokratik olarak seçilmiş müftü Noman Çelebicihan, yarımadadaki kadın hareketinin gelişimine ve din de dahil olmak üzere tüm yaşam alanlarında eşit haklar verilmesine kişisel olarak katkıda bulundu.” Hatırlanacağı üzere tarihçilerin Çelebicihan’a atfettiği kararlardan biri de, Kırım'daki Müslüman kadınların çarşafı çıkarmasıydı. Aynı zamanda çarşafın yarımadanın her yerinde yaygın olmadığı da biliniyor. Kırım'da 20. yüzyılda en zor mesele Kırım Tatarlarının eğitimi idi, çünkü emperyal Rusya'nın politikası nedeniyle ulusal azınlıkların eğitimi yetersiz kalıyordu. Tarihçi İvanets. bu durumu: “1917 baharında Kırım'da Kırım Tatar öğretmenlere eğitim verilmeye başlandı. (O döneme göre) ilginç tarafı da şu: bu eğitimler hem erkekler hem de kadınlar için ortaktı. O zamanlar bu, erkekler ve kadınlar arasındaki hakları eşitlemek için bir başka adımdı ve yenilikçi olarak algılanıyordu. Dürüst olmak gerekirse öyleydi de.” sözleriyle anlattı. O yıllarda bilindiği üzere Müslüman kadınlar tam eğitim hakkını savunmak zorundaydılar, çünkü dini okullarda kadınlara sadece Kur'an okuması öğretilirdi, yazı derslerine ise sadece erkekler gönderilirdi. Fotoğraf: Kırım’daki kadın hareketlerinin liderleri ve aktivistleri Zeyneb Amirhan, İlhamiye Tohtarova ve Şefika Gaspıralı Müftü ve Kırım'daki Müslüman Yürütme Komitesi, dini törenlerde kadınlara erkeklerle eşit haklar verilmesi konusuyla da ilgilendi. Böylece, 1917'de Ramazan ayında, kadınlara erkeklerle birlikte merasimlere katılma hakkı verildi. Kırım'da feminist hareket her kesim tarafından aynı şekilde algılanmıyordu: Bir yandan ulusal yapılar, kadınları maddi olarak destekliyordu ve hatta 1917 ağustos'unda kadın kongresi için bina tahsis etmişlerdi. Öte yandan, geleneksel Müslüman toplumun bir kısmı “kadınlara “onlara uygun olmayan” hakların neden verildiğini anlamıyordu. İvanets o süreçte yaşananları, “Bu, Kırım'daki ulusal özyönetim organlarına ve hareketin liderlerine karşı olanların kullandığı noktalardan biriydi. 1917 yılının Eylül ayında Bahçesaray'da, muhafazakarları birlşetiren Müslüman alimler kongresi düzenlendi. Müftülüğün izni olmadan gerçekleştirdiler ve bu nedenle Kırım Tatar gençlik teşkilatları kongreyi engellemeye çalıştılar. Büyük olasılıkla, Müslüman kadınlar da onlarla birlikte hareket ettiler.” sözleriyle anlattı. Kırım'daki kadın hareketinin zorluklarla karşı karşıya kalmasına rağmen, 20. yüzyılın başlarında meydana gelen değişimler, şimdi olması gereken olarak kabul ettiğimiz kadın hakları ve özgürlüklerinin verilmesinin başlangıcı için itici güç oldu. QHA