Haber metni: Harold Gray’in 1894 tarihli çizgi romanı ‘Little Orphan Annie’ 1930’larda iki sinema versiyonuna malzeme olmuştu aslında. 1977’de ise Büyük Bunalım döneminin ‘Oliver Twist’i olarak anılabilecek ‘Annie’, ‘Broadway müzikali’ olarak başka bir serüvene başladı. ‘The Producers’, ‘Hairspray’ gibi müzikallerle bilinen Thomas Meehan’ın kitabı, resimli roman kaynağını müzikale çevirmişti. 1982 ve 1999’da çok önemsenmeyen iki sinema uyarlaması geldi. Burada ise Will Gluck-Aline Brosh McKenna ikilisinin kaleminden Afro-Amerikalı karakterler arasında günümüzde geçen bir yeni sürüm var. Lumet’in ufuk açıcı müzikali “The Wiz”de (1978) ve eğilimine anlam veremediğimiz yeniden çevrim “Karate Kid”de (2010) yapılan farklı bir metne uygulanıyor.    ‘Aile müzikali’, müzikal sahnelerini daha dar alana, kapalı mekana sıkıştırıyor. Eldeki şeyleri yere vurma arzusu, ‘Stomp’ misali bir koreografi başlangıcı getiriyor. Will Gluck, “Fired Up!” (2009),“Adı Çıkmış” (“Easy A”, 2010),“Arkadaştan Öte” (“Friends with Benefits”, 2011) gibi gençlik komedisi, romantik-komedi denemeleriyle bilinen bir isim. Bunlardan özellikle ikincisi kendi alanında yaratıcı bir çalışmaydı. Yönetmen bu kez klasik müzikal evreninde alıyor soluğu.  Aslında ‘koruyucu annesi’ ile kalan Annie’nin (Quvenzhané Wallis) yükseliş çabası, cep telefonu imparatoru siyahi karakter yoluyla gerçekleşiyor. New York’un belediye başkanı adayı Will Stacks (Will Smith),önce bir ‘kız kurtarma mizanseni’ ile oy yükseltiyor. Ardından bir üvey evlat ilişkisine malzeme oluyor. Karşımıza köpeğiyle başarı basamaklarını bir bir çıkan eğlenceli bir yetim mücadelesi çıkıyor.  ‘Oliver Twist’, ‘Külkedisi’ ve ‘Pygmalion’dan bir şeyler almış gibi duran bir hikaye yapısı var. Oliver Reed’in belirleyici müzikali “Oliver!” (1968) ile Irving Cummings’in “Curly Top”unun (1935) bir karışımı denebilir “Annie” için... Wallis’e siyahi sinemanın Shirley Temple’ı yakıştırmasını yapmak için ise henüz çok erken…    Öte yandan koreografilerin bir ahenk yakaladığı noktada Cameron Diaz bu duruma darbe vuruyor. Müzikal performansına alışık olmayan oyuncu filmin en zayıf halkası. Wallis ve Foxx’un mükemmel performanslarını baltalıyor, son 45 dakikalık kısımda adeta “Annie”nin seviyesini düşürüyor. Halbuki yetim öyküsü daha tutmuş sahnelerle, Obama döneminde kalıcı olmayı becerebilirdi.  Diaz’ın ‘seks komedisi’ne yatkın sahne kimliğini üzerinden atamaması ya da ‘Külkedisi’nin üvey annesi gibi yapması yapay duruyor. Bobby Cannavale’nin onunla kurduğu ilişki klişe gözükürken, sarışın oyuncu kendinde olmayan karakteri ayağa kaldıramıyor.    “Annie”, 1982 tarihli uyarlamanın ne kadar üstünde tartışılır. Ama en azından ideolojik olarak bir yol alındığını görebiliyoruz. Onun hikayesinde yapılan değişiklikler, öykünün 1930’lardan 2000’lere taşınması dışında da tutuyor. Ufak eksiklikler süre sebebiyle göze batabiliyor.  New York’u keşfetme süreci, kapitalizmin yarattığı patronlar ve yetim kalma durumu üzerine bir egzersiz sunuyor film. Ama 118 dakikada fazlaca savruklaşabiliyor. Diaz ile Foxx’un koreografilerini birleştirmek pek manalı durmuyor. ‘It's The Hard-Knock Life’ ve ‘Maybe’ gibi klasikleşmiş şarkıları yeniden dinlemek ise seyirciye bir coşku, bir heyecan ve bir enerji getiriyor.       Annie Yönetmen: Will Gluck Oyuncular: Quvenzhané Wallis, Cameron Diaz, Jamie Foxx, Rose Bryne, Bobby Cannavale Süre: 118 Dk. Yapım Yılı: 2014      ‘#Kendinol’ adlı internet üzerinden oynanan bir oyunun etrafında dönen dalaverelerin filmi… “Kendinol”, Serkan Özarslan’ın ilk filmi. Sinema piyasasında ‘internette yayınlanan snuff film’ meselesinden ‘kendi oyununu idare edemeyen oyuncular’a uzanan bir çeşitlilikle yol alıyor. “Ölüm Bizi Gözetliyor” (“My Little Eye”, 2002),“Korku Nokta Com” (“Feardotcom”, 2002),“Stay Alive” (2006) gibi eserlerle akraba… Ama dramatik omurgasını “Tez”in (“Thesis”, 1996) eylem planı üzerine kuruyor.  Bunu yaparken aslında herkese ‘kendin ol’ uyarısını yapan eser, farklı parçalarda uyanan karakterlerle bir yol haritası oluşturuyor. Filmin tekinsiz kukla imgesi de akılda kalıyor. Bir oyuncunun ana karaktere denk geldiği, herkesin adam öldürerek puan aldığı bir oyun söz konusu... Film, tam anlamıyla Türk işi bir siber gerilim. Tecavüz oyunu oynama hedefiyle yola çıkan erkeklerin ‘vamp kadın’a çatması klişesi ise biraz bu özgünlüğü yıkıyor. ‘Sanal karakter’ yaratmak için bir teknoloji olmaması da…  “Ev” (2009),“Eksik Sayfalar” (2013) gibi BBG’nin gözetleme mantığı üzerine kurulu yerli filmler var. Ancak “Kendinol”, internetin, sanal gerçekliğin merkeze yerleştiği bir iş olmasıyla öne çıkıyor. Bir bakıma 80’ler Amerikan sinemasında olanı biraz geç uyguluyor. Bu programın yöneticilerinin webcam ile bilgisayar başında yaptıkları yer yer sarsıcı.    “Kendinol”un post-prodüksiyon aşaması fena değil. Devamlılık sorunu yok. Ama sinematografi için aynı şeyleri söyleyemeyiz. İdare etme durumu projenin Hollywood’a evrilmesini engelliyor. Bunun yanında aslında bizim gördüğümüz kadarıyla erkek oyuncular biraz fazla yapay duruyor. Filmin özellikle bozduğu hikaye kurgusu konusundaki sorunları çok bariz.  Finalde bağlanan nokta bir tarafa, sürprizler ve öykünün ana omurgası çok rastgele ortaya atılmış gibi. Bu konuda senaryonun planlanma aşaması sıkıntılı. Ama en azından kararsız duran “Eksik Sayfalar” gibi bir durum yok. Yönetmen ne yapacağını çok önceden tespit etmiş, bu yolda da ilerliyor. Onun kıvrımlarında sıkıntı yaşıyor.    Monitör üzerindeki ekran bölme metodu daha hızlı olabilirmiş. “Kendinol” interaktif bir estetikle kavranabilirmiş. Bu gerçekleşiyor mu tartışılır. Zira yönetmen daha ziyade klasik açılar, devamlılığı tetikleyen kurgu teknikleri kullanmış. Hikayeyi öne çıkarıp akıcılığı dozunda tutmuş. Her şeye rağmen buradaki kadın oyuncu öyküsü, Türkiye’nin üzerinde duruyor. Ancak örneğin filmin ilk 20 dakikasına rehin alınıp bağlanmış kadın görüntüleri koymak gizem duygusuna ne katıyor bilemeyiz. Anlayacağınız niyet iyi ama ilk film eksikleri var.       Kendinol Yönetmen: Serkan Özarslan Oyuncular: İmer Özgün, Çağrı Şensoy, Olgu Baran Kubilay, Volkan Cal Süre: 92 Dk. Yapım Yılı: 2015    ‘  Ahmet Sesigürgil kaliteli gözükse de, sinematografik zafiyeti olan filmlerde çalışmıştır. Sözgelimi “Sen Kimsin?” (2011),“Silsile” (2014) kurguyla ayakta duran işlerdir. Burada da bu durumu doğrudan hissediyoruz. Ali Atay ilk yönetmenlik denemesinde en fazla ‘dizi’ ya da ‘tiyatro eseri’ olarak anılabilecek bir işe imza atıyor. Oyuncu yönetimini öne çıkaran bir komedi filmiyle çıkageliyor.  Aslında Serkan Keskin’in kontrolü ele aldığı yerler eğlenceli. Ama 105 dakikada bunları aramak yoğun bir kalabalığın içinde bir orta metraj deneyimi getiriyor. Ertan Saban’ın Balkan aksanı eğlendiriyor, Keskin’e destek veriyor. Ama birden ziyade iki yetkin komedyen ihtiyacı çok açık. Özellikle de elde ‘iki kafadar’ var ise…  Bu da “Limonata”nın sallanan el-omuz kamerası ve seyircinin ilgisini ayağa kaldırmak için yapılan müzik girişleriyle yürüyen kadrajlarını anlamlandırıyor. Renk dokusu için hafif gri attırılmış post-prodüksiyon süreci ise göz boyamaya yarıyor. Açıkçası Ali Atay işi görüntü yönetmeninin omuzlarına yüklemiş. Sanki sadece futbol sahnesi kurgulanmış gibi…    Bu durum karşısında da filmde birbiriyle konuşmaktan yılmayan iki karakterin tiratlarına bakıyoruz. ‘Oyuncu filmi’nin başarısı onların tutmasına bağlı... “Limonata”, ‘iki kafadar’ yaratma konusunda asla bir “Her Şey Çok Güzel Olacak” (1998),bir “Düğün Dernek” (2013) kadar uyumlu olamıyor. ‘Yol komedisi’ olarak da akılda kalmayacak gibi.  Diyalogların dengesini elinden kaçırınca tökezliyor. Sinematografinin diğer gereklerini bir kenara bırakıp ‘kameraman’lığa kayan Sesigürgil çabuk iş bitirme arzusunun kurbanı oluyor. 105 dakikada doğaçlama sahneler de, Makedonya’ya yapılan yolculuk da bir süre sonra anlamsızlaşmaya başlıyor. Filmin finali ise bağlanmamış gibi bir şey…       Limonata Yönetmen: Ali Atay Oyuncular: Serkan Keskin, Ertan Saban, Deniz Abdula, Funda Eryiğit, Ciguli Süre: 105 Dk. Yapım Yılı: 2015      Herkes güzel bir ‘kek’ yemek ister. Filmde ızdırap çekmeyi alışkanlık haline getiren Claire’in de hayatı böyle umut kıvılcımlarına bağlı… “Cake”, destek grubuna katılarak harap olan bir yaşamın izinde bizi de içine çeken bir ‘psikoloji’ yaratıyor. Fiziksel açıdan kıpırdayacak hali kalmayan Claire, ister istemez ruhsal yaralar açma derdinde. Bitap düşmenin tanımını yapması derken, onu sürekli asık bir yüz ifadesiyle görüyoruz.  Aslında Aniston’ın gözünden öznel akan hikaye, bir süre sonra iki çizgiye ayrılıyor. ‘Hayal’ ile ‘gerçek’ klişe bir anlatı modeline malzeme oluyor. Sözgelimi intihar eden Kendrick’in çekici bir tuvaletle neşe saçarak gelmesi böylesi bir bilinçaltı seçimi.  Bunun ötesi var. Daniel Barnz filmde terapi gören bir grup insanın çaresizliğe karşın hayata tutunmasını perdeye taşıyor. Bunu dostluklarla, ‘ölümlüler’in yanına yerleştirmek ise zor. Claire Bennett, fazlaca darbe yemiş bir karakter. Onun başına gelenler, ilaç tedavisi, fiziksel zorluklar derken acının tanımını yapıyor adeta. Aniston arabada oturmak isterken bile sancılar çeken bir tiplemeyi canlandırıyor. Aslında bazı kişilerin, mazoşist insanların seveceği bir durum bu. En azından oyunculuk olarak malzeme var. Ama burada ‘yaklaşmama’ arzusunun odağında akan bir dram var.    Yönetmen, “Phoebe in Wonderland” (2008),“Beastly” (2011) ve “Boyun Eğmeyeceğim”in (“Won’t Back Down”, 2012) ardından dördüncü sinema eseri ile çıkageliyor. Sanki ilk ikisindeki ‘masalsı’ öğelerle sonuncusundaki olgun, dramatik bakış canlanıyor. ‘Kek’ arzusundan ziyade, hayatta heyecan aramak, makyaj metotlarıyla kendi olmaktan çıkan Aniston’ı anlatıyor.  Oyuncunun yakın planlardaki ani geçişlerde yeteneğini kanıtladığı kesin. Bu film onun makyajsız yüzünü ve saf tenini bir karizma aracına çeviriyor. Öfkeyi kontrol edememek dengeli bir dışavurum getiriyor. Fiziksel dönüşüm kariyerinin göbeğinde 50’ye merdiven dayayan oyuncuya yarıyor. Barnz 2.35:1’de sinemaya hakim olduğunu kanıtlıyor. Beyaz-gri arası dokuyu melankoli için kullanıyor. Aniston’ın öteki oyuncularla yüzleşememesi ise dezavantaj…  Film biraz Cassavetes’in “Etki Altında Bir Kadın”ına (“Woman Under the Influence”, 1974),biraz Haynes’in “Safe”ine (1995) benziyor. Terapiye değil ruhsal dünyaya odaklanıyor. Hayali öğelere kaymaya müsait bir hastalık çeşidi var. Kendrick’in gerçek olmadığını, Worthington’ın zihnindeki rol model olmakla kalıp kalmadığını ve daha nicesini incelemeye koyuluyoruz. Sonuç ise derin bir psikolojik inceleme ama görsel açıdan özgün olmayan bir karakter draması. “Cake”, Barnz’ın bir süre daha “Phoebe in Wonderland”in üzerine geçemeyeceğini kanıtlıyor.    Cake Yönetmen: Daniel Barnz Oyuncular: Jennifer Aniston, Adriana Barraza, Anna Kendrick, Sam Worthington, Felicity Huffman, William H. Macy Süre: 102 Dk. Yapım Yılı: 2014   ‘    Talip Karamahmutoğlu’nu güzel fikirleri baltalayan bir yönetmen olarak biliyoruz. “Girdap”ta (2008) intihar bombacılığı meselesine ‘kökten dincilik’ üzerinden bakarken kareleri ve sinema dilini idare etmekten acizdi. “Bir Hikayem Var”da (2012) eğlenceli bir meta-komediyi sinemasal açıdan ayağa kaldıramamıştı. “Öğrenci İşleri” (2014) ise onun belki de en zayıf filmi…    ‘Hababam Sınıfı’ özentisi durduğunu Tuncay Akça’yı da kullanarak belli eden bir gençlik komedisi… İki kardeşten, Kısmet (Murat Akkoyunlu) ile İsmet’ten (Fırat Tanış) ‘arsayı kim satın almalı?’ sorusuna dayanan bir iddia da çıkarıyor üstelik. İşin ucu ders verme metotları üzerinden yürüyen çetin ceviz bir rekabete uzanabilirdi.  Ama yönetmen bu tabana hakim olamıyor. Bir yerden sonra “Öğrenci İşleri”, ana eksenden kopup birbirinden bağımsız ve kopuk skeçlerle yol alıyor. Üstelik bunlar ne eğlenceli, ne felsefi, ne de iyi çekilmiş… Bir şeyler söyleme hedefiyle yazılmış Kamuran Süner senaryosu, maalesef hedefine ulaşamıyor. Esas tabana odaklanmadan detaylarda kayboluyor.    Akkoyunlu idare ederken, Tanış hiçbir şekilde projeye uyum sağlayamıyor. “Vay Arkadaş” (2010) ve “Guruldayan Kalpler”deki (2014) neşeli kimliklerini bile canlandıramıyor.  Sınıfların sınav kazanma rekabeti filmden ne kadar geriye kalıyor, tartışmaya bile gerek yok. Böyle bir iddiadan, kardeşler arası çekişmeden haberimiz bile olmuyor. “Öğrenci İşleri”, birçok öğeyi kopyalarken esas meselesini eşelemeyi unutmuş. Özellikle öğrenci karakterlerinin yapma durması da gözden kaçmıyor.       Öğrenci İşleri Yönetmen: Talip Karamahmutoğlu Oyuncular: Murat Akkoyunlu, Fırat Tanış, Deniz Celliloğlu, Bora Akkaş, Yeliz Şar Süre: 105 dk. Yapım yılı: 2015      Kadınların aksiyon kahramanına dönüşme sevdası büyük oranda Luc Besson’un “Nikita”sına (“La Femme Nikita”, 1990) kadar uzanır. Ama geçmişe bakınca intikamcı kadınları çeşitli ülkelerde, siyahi istismar filmlerinde görebiliriz. Bunlar çoğu zaman ‘tuttuğunu koparan mı, erkekleşip kadın ruhunu reddeden mi?’ gibi sorulara tabi tutulmuştur. Karakterlerin de feminist olup olmadığı sürekli tartışılmıştır.  Yönetmen Joe Lynch burada Yale Hannon’ın senaryosundan meseleye alternatif bir bakış getiriyor. Kapalı alana sıkışmış seksi bir kadın karakterin mücadelesini ele alıyor. Arka planda ölü yatan Japon bir adam, tetikçiler, mafya babası ve daha fazlası… Everly bunların hepsini alt etmek zorunda.  Aslında yönetmenin manidar üst açılı açılışı, hem Hayek’in dolgun kalçasını, hem de dövmeli vücudunu görmemizi sağlıyor. Bu son derece dengeli açının devamında olanlar oluyor. Bir anda kendini savunmasız hisseden karakterimizin etrafı kitsch giyimli kadınlarla, mangalardan kopmuş karakterlerle donatılıyor. Gerçek bir B-tipi evren canlanıyor.    Açıkçası birçok Luc Besson yapımı aksiyonun bir tık üzerinde “İntikam Kapanı” (“Everly”, 2014),tüm ‘Taken’ külliyatı dahil… Aslında ‘intikam aksiyonu’na da tersinden bakıyor. İntikamı alan kişi, eşinin polisle çalıştığını öğrenen mafya patronu Taiko. Bu da kan gövdeyi götürür misali bir ev portresine açılıyor. ‘Tek mekan filmleri’nin aksiyon şubesi olarak dikkat çekerken koyu renklerle yol alıyor film.  Çizgi romansı doku çok ileri götürülmeden yer yer iyi kullanılıyor. Filmin iyi yönetildiğini finalde kaydırma hareketi ile alınmış uzun plandan anlayabilirsiniz. Joe Lynch, B filmlerinden çıkagelmesiyle bu alana hakim duran bir işe imza atıyor. Eğlendiren dramatik dönüşleriyle bizi kavrıyor. Ama 30.-60. dakikalar arasında düşen tempo ve mantık boşluklarıyla ilgili sorunlar var…       İntikam Kapanı (Everly) Yönetmen: Joe Lynch Oyuncular: Salma Hayek, Hiroyuki Watanabe, Togo Igawa, Laura Cepeda, Akie Kotabe Süre: 91 dk. Yapım yılı: 2014      Teknolojik muhbir/casus Edward Snowden, 11 Eylül sonrasında önemli bir konuma sahip. Onu çekip çıkarmak bu dönemi anlamsızlaştırabilir. Burada cep telefonu, e-mail, kredi kartı ve sosyal medya hesaplarından bilgi sızdırmak ana mesele. 2000’lerde oluşan güvensizlik, onun ‘Citizenfour’ takma ismiyle NSA’in dünya çapında faaliyet gösteren gizli dinleme programının göbeğine yerleştiriyor. Bu siyasi açıdan kritik adam 114 dakikada nasıl anlatılıyor?    Aslında cevabımız tam bir başıboşlukla olabilir. İnternet alanında girişim yapıp köşeyi dönen kişilerin arttığı bir dönemdeyiz. “Sosyal Ağ”ın (“The Social Network”, 2010) facebook tanımının ötesine geçmemiz zor gözüküyor. Zira ne “Jobs” (2013),ne “The Fifth Estate” (2013),ne de “Citizenfour” eylem planlarında becerikli işler. İlk ikisinin görsel dil sorunu burada da var. Bir çeşit teknolojik muhbir olarak anılabilecek Snowden’ın röportajı ile gizli yazışmaları arasında bir ahenk yok.  Laura Poitras dördüncü belgeselinde olgunluk sınavından geçememiş. Hiçbir şekilde sinemaya uygun bir yapıt değil karşımızdaki… Zira daha çok internet, cep telefonu üzerinden yazışmaları üzerimize atıyor. Bu sayede kayboluyoruz ve görüntülerin kesilmesiyle ne olup bittiğini anlamak güçleşiyor. Bunu anca hızlı bir kurgu kurtarabilirmiş. Ama o zaman da belgeselin bilgi verme sorumluluğu ortadan kalkarmış.    “Citizenfour”, ‘cinema vérité’ metoduna bel bağlayan bir başarısızlık abidesi. Görsel dili hiç iyi kullanamıyor. 114 dakikada sürekli ekran üzerindeki gizli yazışmalarla anlamlı olmaya çalışıyor. Seyir sürecinde bir hacker’ın ekrana bakmasının ötesine geçemiyor. “Lilly Chou-Chou Hakkında Her Şey” (“Riri Shushu No Subete”, 2001) gibi interneti ve üzerindeki yazışmaları hakkıyla kullanan eserleri mumla aratıyor. ABD’ye bakarsak “Matrix” (“The Matrix”, 1999) kurgusu bile yok…  Bu da 21. yüzyılın en tehlikeli adamının, bir dolandırıcının hikayesini yazılara boğuyor. Her şeyi röportajlarla halledememek ise büyük oranda filmi köşeye sıkıştırıyor. Böylece siyasi damarı güçlü biyografik belgesel yormakla kalıyor. Kendimizi daktilo başında yazı yazarken buluyoruz sanki…       Citizenfour Yönetmen: Laura Poitras Oyuncular: Edward Snowden, Glenn Greenwald Süre: 113 dk. Yapım yılı: 2014      John Madden’ın kariyerini uçuruma sürükleyen “Marigold Oteli’nde Hayatımın Tatili”nin (“The Best Exotic Marigold Hotel”, 2012) ikincisi… Yine anlamsız ve zorlama bir iki saat sizi bekliyor. Richard Gere’in de içinde bulunduğu yeni konuklar egzotik bir dünyada, dans, heyecan ve tatil peşinde…    Elbette bu proje, turistik bir geziden ibaret. Yani Lumière Kardeşler’in 20. yüzyılın başında yedinci sanatın emekleme yıllarında yaptığı gibi… Fox Searchlight, bu reklam faaliyeti için Hindistan’dan para alıyor mu bilemeyiz. Ama işin doğrusu Dev Patel’in kültür farkları komedisine malzeme olabildiği karakteri dahi yok burada. Maggie Smith, Judi Dench, Bill Nighy gibileri ‘daha da yaşlanmışlar’ imasından çekiyorlar.  Ama esas mesele burada kopuyor. ‘Marigold Oteli’ bir dizi projesi. En fazla 40’ar dakikadan oluşmuş sekiz bölümlük bir TV projesi olabilirdi. Burada da 10 milyon dolarlık bütçenin sanat yönetimi, kostüm tasarımı ve görüntüleri buna hizmet ediyor. Böylece mekanik duran bir yapıtla yüzleşmek kaçınılmaz oluyor. ‘Kaliteli ve deneyimli oyuncular’ ise sanki emeklilik dönemlerinde Hindistan turuna çıkmış gibi…       Marigold Oteli’nde Hayatımın Tatili 2 (The Second Best Exotic Marigold Hotel) Yönetmen: John Madden Oyuncular: Judi Dench, Maggie Smith, Dev Patel, Richard Gere, David Strathairn Süre: 122 dk. Yapım yılı: 2015
Obama dönemine yakışan müzikal