Haber metni: Nasıl Japonların kukla tiyatrosu kabuki, Almanların Brecht tiyatrosu gibi kaynaklar sinema alanında kendilerine bir estetik buldularsa, Türk sineması da böylesi konularda faaliyet gösteren eserler veriyor zaman zaman.  Öyle ki Masahiro Shinoda’nın “Double Suicide” (“Shinjû: Ten no amijima”, 1969) ile yarattığı kukla tiyatrosu estetiği, Rainer Werner Fassbinder’in ise “Querelle” (1982) ile önünü açtığı Brechtiyen tiyatro estetiği var mevcutlar dahilinde. Üstüne üstlük çoğu ülke sinemasında resim ve tiyatro genel anlamda ‘stil’ etkisi bırakıyor. Bunu da biliyoruz. Türkiye’de ise Anadolu Efsaneleri’nin böyle bir işlevi var kanımca. Zira Lütfi Akad’ın 1967 tarihli “Kızılırmak Karakoyun”u ile Yılmaz Güney’in “Seyyit Han”ı (1968),bir bakıma farklı yapılarda ‘Anadolu Efsanesi estetiği’ yaratan, böylece sinemamıza fantastik tonu zekice yerleştiren filmler olmuşlardı. Böylesi eğilimler günümüzde minyatür ve hat estetiğini uygulayan Derviş Zaim filmleri “Cenneti Beklerken” (2006) ve “Nokta” (2008) ile de sürmekte... Kazım Öz ise burada bir Kürt dönüşen ‘Şavaklar’ topluluğunu masalsı ve şiirsel bir dille ele almayı tercih etmiş. Önümüzdeki toplam, bir belgesel gibi gözükse de aslında, ne anlatıcı ne de röportaj içeren deneysel bir film. Bu deneyin uygulanma sebebi ise aslında araya sokulan Kürtçe şiir dizeleriyle Türk efsanelerindeki ‘ut çalma’nın bir başka yolunu açmak aslında. Burada Öz, ya şiir estetiğini ya da Anadolu Efsanesi estetiğini devreye sokmak istemiş. Ancak burası Türkiye olduğu için yönetmenin “Kızılırmak Karakoyun”un film modelini izleyen bir eser kotarma arzusuyla “Son Mevsim: Şavaklar” projesine girdiği söylenebilir. Öyle ki görüntü ile sesi iç içe geçirirken, kamera kullanımının da zaman zaman beklenmedik yönlere gittiği ilginç bir yapım var karşımızda. Daha önce elbette Türk sinemasında denenmiş bir şey bu. Fakat Öz’ün burada neredeyse ana karaktersiz çalışması ve bir kavimin ya da efsanenin kimliğini sorgulamak istemesi daha farklı bir noktaya götürüyor projeyi. Bu açılardan müzik, ses ve sinematografi açısından masalsı ve sürreel bir yapı dokuyor “Son Mevsim: Şavaklar”. Ancak Şavaklar’ın doğayla yüzleştikleri son bölümü biraz kısa tutsaymış ya da ana akışı dağıtan pozisyondan kurtarsaymış daha iyi olabilirmiş. Öyle ki orası projenin sıradan belgesel metodlarına kaydığı bölüm olarak anılabilir. Buna karşın eserin ülkemizde başladığını düşündüğümüz Kürt filmlerinin bir alt kültür üretmesi durumunun yeni bir ürünü olduğu söylenebilir. “Fırtına” (“Bahoz”, 2008),“Min Dit” (2009) ve “İki Dil Bir Bavul”un (2009) başarısının ardından böylesi ufak çaplı durmasına karşın festivalleri dolaşan ilginç belgesellerin sinemalarımıza uğramasının, sektörümüz için önemli bir hareket olduğuna da şüphe yok. Üstelik ilginç bir sinema deneyimi sunan, sinema sanatını A’dan Z’ye bilen bir yönetmenin elinden çıktığı belli olan bir eser karşımızdaki. Bu sebeple de Lütfi Akad’ın başyapıtına saygılarını yollamayı ihmal etmemesi bir tarafa, alt kültürün Türk sinema sektöründeki yerinin de genişlemesini sağlıyor. Belki de bu ikincisini yapmasıyla daha çok öne çıkarılabilir. Öyle ki burada asla sinema perdesine uyarlanmaya cesaret edilemeyecek bir öykü anlatıyor Öz aslında... Künye:  Son Mevsim: Şavaklar (Demsala Dawi: Sewaxan) Yönetmen: Kazım Öz Oyuncular: Aga Erel, Ayşe Erel, Emine Erel Süre: 91 Dk. Yapım Yılı: 2008 keremakca@haberturk.com
Bir kavmi efsaneleştirmek