Haber metni: Antalya Film Festivali’nin ulusal yarışmasını değerlendirmek, aslında jüri dinamiklerini göz önünde bulundurarak daha gerçekçi olabilir. Zira bu konudaki eğilimler çok şey belirleyebiliyor. Örneğin son iki yılda bu sayede iki Yeşilçam melodramının (Bkz. “Güzel Günler Göreceğiz” ve “Elveda Katya”) öne çıktığını kestirmek mümkündü. Bu sene bu durum nasıl gelişir, aynı aşamalar karşımıza çıkar mı? Bilemeyiz. Ama ilk bakışta eğer jüri üyelerinin orantısına bakarsak yine benzer bir eğilim olacak gibi gözüküyor.     Benim İstanbul Film Festivali’nin ‘Yeni Türkiye Sineması’ bölümünde izlediğim iki film aslında seviyeyi biraz düşürüyor. Alpgiray M. Uğurlu ile Ömer Leventoğlu’nun amatör denemeleri hakkında çok fazla yorum da yapmaya gerek yok. “Uvertür”ün X kuşağından kopma karikatürize bir gencin yatalak annesiyle ilişkisi kırılgan bir dramatik yapıya sahip. Senaryosuz, doğaçlamayı kolaycı bir dramatik omurga aracı olarak kullanan bir eserden de zaten başka bir şey beklenemez. Görsel açıdan da benzer durum sürüyor. “Mavi Ring” ise rahatlıkla bir Kürt istismar filmi olarak anılabilir. Kürt açılımı sonrası artan eserlerden gibi dursa da konuşan kafalardan öteye geçemeyen bir radyo tiyatrosuna dönüşüyor. Bu konuda bir mesafe bırakmak bile mümkün değil.   “ Böylece aslında dört film arasında ister istemez Eylül’de vizyonda izlediğim “Meryem” ile Cumartesi günkü gösteriminde seyretme şansına eriştiğim “Sev Beni” seçenekleri kalıyor geriye. Bana kalırsa bunlar, ana toplamın kalitesine bakınca en kalburüstü iki iş. “Mommo: Kız Kardeşim”in (2009) yönetmeni Atalay Taşdiken’in, temasal, görsel ve ideolojik açıdan İran sineması inancı, Mehmet Bahadır Er-Maryana Er Gorbach çiftinin ise Tarantino etkili diyalogların/karakterlerin üzerine Yeşilçam geleneğini yerleştirme sevdası devam ediyor.   Bu iki farklı geleneğin bileşimi, ‘yönetmen ekibi’ olmanın zorluklarıyla da doldurulunca aslında karşımıza sorunlu filmler çıkması doğal. Ama “Sev Beni”nin iletişimsizlikten beslenirken halk ağzında Nataşa olarak geçen Rus hayat kadınlara önyargılı yaklaşımı tersine çeviren aşk filmi omurgası bence samimi, çekici, içine alıyor, ağlatıyor, güldürüyor. Fikri ve cümlesiyle “Elveda Katya” (2012) kadar akılda kalıcı bir yapıtla yüzleşiyoruz. Dramatik yapı ve kurgu konusundaki sıkıntılar ise yer yer akıcı dille, oyuncuların becerisi ile bertaraf ediliyor. Böylece ikili adına üçüncü sinema filmlerinde en kaliteli yapıt canlansa da çıtayı yukarı koyma konusunda çok tutarlı bir yapıyı inceleyemiyoruz. Özellikle tesadüfleri bilinçli olarak öne çıkarırken mantık boşluklarının da aralara sızdırılması yönetmenler için ‘hikayeye kaptırmışlar’ durumunu akla getiriyor. Ama Ukraynalı oyuncuların kalitesi ve sanat yönetimi tutarlılığı gözlerden kaçmıyor. Murat Şeker, Güven Kıraç gibi yan karakterlere yazılan diyaloglar, erkek kültürünün samimi duygularını gayet iyi yansıtıyor. Ama elbette birbiriyle aynı dil konuşmayan iki karakterin aşkına odaklanma konusunda yabancı akrabaları kadar kalıcı veya vurucu bir şey değil önümüzde canlanan.   “ “Meryem” ise modern görüntü yönetmeni Feza Çaldıran’ın ustalığını, titizliğini kanıtlayan bir eser. Bir kasabada yaşanan görücü usulü bir evliliğe odaklanan eserin 18-19 yaşlarındaki Meryem’in üzerinden mistisizm depolamasıyla bir ruhanilik planladığı kesin. Bu durum da onun iç çatışmasını, geri dönen arkadaşının da katkısıyla bir ‘karar verememe’ durumuna dönüştürüyor.   Taşdiken ilk filmindeki İran sineması aşkını burada da sürdürüp meseleye duygusal, sosyolojik ve Anadolu tarafından yaklaşıyor. Geleneksel melodramlardan farksız bir çatı kuruyor. Meryem’in kabus sahnelerinin inandırıcılığını hiç umursamazken, ambalaj adına da Çaldıran’a birkaç otantik plan sekans ısmarlaması gözlerden kaçmıyor. Festival kitlesinin tapacağı ve içine girip meseleler çıkaracağı eser, sadece ‘görünüm’ olarak başarılı. Ancak onun ötesinde Hacıoğlu’ndan başlayan her şeyi ‘melodram’ için kullanma durumu gözlerden kaçmıyor bence. Filmin yapma ambalajı burada ödül getirirse şaşırmam. Hatta ‘En İyi Senaryo’ ve ‘En İyi Görüntü Yönetimi’ konusunda da bir galibiyet elde etmesi gayet doğal. Ama bana kalırsa dinle ilişkisini, ruhsallığı, bilinçaltını çözememiş, “Mommo: Kız Kardeşim”in samimiyetini yakalamamış bir film bu. Büyük oranda da münferit olarak bakınca iyi çekilmiş plan sekanslar veya planlardan oluşuyor. “Meryem” için kelimenin tam anlamıyla Feza Çaldıran’ın filmi diyebiliriz. Kendisinin hayranlık verici özeninin dramatik açıdan Yeşilçam’a kaykılan omurgaya karşı duramadığı kesin. Sözünü ettiğimiz eser Taşdiken için ise ‘Anadolu kadınlarının/kızlarının hikayeleri’nin yaratıcısı olma yolunda geriye dönüp bakacağımız bir filme dönüşebilir. Nihayetinde bana kalırsa “Sev Beni”, jürinin dinamikleri açısından daha doğru bir tercih gibi gözüküyor. Yıllar boyu kalıplaşmış bir yaklaşımla ele alınan bir konuyu tersine çevirmesi, hem duygusallaştırma, hem içine alma, hem neşeli zaman geçirme garantisi veren tam bir ‘özdeşleşme’ objesi. An itibarıyla izlediğim dört filmlik toplamın galibi, “Meryem”in önünde az farkla “Sev Beni” olacaktır diye düşünüyorum.
Antalya’da ‘Sev Beni’ ve ‘Meryem’ önde