Haber metni: Lübnan yazı dizimizin son bölümünde konuklarımız gençler... Nüfusunun yarıdan fazlasının 25 yaş altında olduğu ülkede gençlerin sorunları buradakilerle benzer. İşsizlik en önemli sorun.  Ama bir de tüm hayatlarına işlemiş bir duygu var; korku... İsraille uzun yıllardır yaşanan gerilim nedeniyle Lübnanlı gençlerde “ya İsrail ajanı derlerse” korkusu yer etmiş.  Lübnanlı makine mühendisi Hüseyin, internet üzerinde hiçbir İsrailli arkadaşı olmadığını söylüyor. Arkadaşı olmamasının sebebinin İsrail düşmanlığı mı olduğunu soruyorum. Hayır diye cevaplıyor, biri görür de ya ajan olduğumu söylerse. Ardından ajan olmadığını teyit etmek istercesine hızla ekliyor, tabi İsrail’e de kesinlikle karşıyım.  Ortadoğu’daki rejimlerin ve siyasi karışıklıkların insanlara bıraktığı en büyük izlerden biri korku… Gencinden yaşlısına konuştuğunuz hemen hemen herkeste korkuyu hissedebiliyorsunuz.  Hüseyin gibi yaşları 30’u geçmemiş birçok genç ile benzer konuları konuşuyoruz. Başkent Beyrut’taki tartışma kafelerinden birinde masadakilere bu korkunun temelinde ne olduğunu soruyorum. Yanıtı üniversite öğrencisi Ümmü veriyor. “Ailelerimizden biri size İsrail ajanı diye iftira atarsa bile hayatınızın tehlikeye girdiğine dair dinlediğimiz öykülerle büyüdük biz.” Neden sadece öyküler değil, öykülerde anlatılanların eskisi kadar sert olmasa bile hala devam etmesi…  Olay sadece Lübnan’a özgü değil, masada bulunan Suriyeli bir öğrenci de diğerlerinin söylediklerini teyit ediyor. “Hemen hemen her yerde bu korkuyu hissedebilirsiniz. Üstelik sorun sadece bir şey ile suçlanmak değil. Sırf hükümete muhalif olduğu için komşumuz üç yıldır iş bulamıyor”  Kulağa her ne kadar garip de gelse, Ortadoğu ülkelerindeki birçok kişi için anlattıkları durumlar kendi gerçeklikleri…  Bu konuyu Maronist bir Hıristiyan olan Paul ile de konuşuyoruz. Daha iyi bir maaş ve daha iyi bir yaşam standardı için yurtdışında çalışmak istiyorum diye anlatıyor. “Bu yüzden de yurtdışında bağlantılar kurmam gerek, ancak ya yanlış kişiyle bağlantı kurarsam ve bu yüzden suçlanırsam diye korkuyorum. Bir arkadaş ortamında karşıt bir düşünce söylersem de başıma bir şey gelebilir. Bu bazen saçma bir durum da olsa hissettiğim bu.” Paul bunları bana anlattığı bu durumu bir Lübnanlıyla çok rahat konuşamayacağını da ekliyor sözlerine. “Sana bunları bir yabancısın diye anlatıyorum, iki sokak ötemde oturan bir Lübnanlı olsan bu konuşmayı muhtemelen hiç yapmazdık.”  Sosyal medyanın en önemli araçlarından Twitter ve Facebook, Mısır örneğinde de şahit olunduğu gibi istenildiği an kapatılabiliyor. Mesela Suriye’de Twitter yakın zamana kadar yasaktı. Ülkede Mısır’daki olayların etkisiyle sosyal medya sitelerine artık daha rahat erişilebilse de Wikipedia gibi bazı sitelere erişim hala yasaklı…  Çoğu kişi bu tür yasakları delen internet kafelerine gidiyor. Ümmü, dış dünya ile bağlantı kurmanın bir başka yolunun ise forumlar ve internet sitelerindeki yazıların altına yaptıkları yorumlar olduğunu söylüyor. Sonra gülerek ekliyor. “Bazen biri ile bağlantı kurmak için denediğiniz çabaya bakıp bir kahkaha atıyorsunuz.”  Lübnanlıların internet konusundaki bir başka sıkıntısı ise internet hızı... Ülkede günde 3 saat elektriğin kesik olduğu Lübnan’da internet hızı bazen o kadar yavaşlıyor ki e-postanızı açmak bile imkânsız hale geliyor. Gittiğim bir internet kafede duruma bizzat şahit oluyorum. Türkiye uzantılı olduğu için e-postamı açamıyorum, sürekli güvenlik uyarısı veriyor. Sadece Twitter’ın ana sayfasına girmem ise 10 dakikadan uzun sürüyor.  Lübnan’da ADSL internet bağlantısı ancak 2007 yılından sonra kullanılmaya başlandı ve ülkenin merkezi olmayan birçok yerinde internete bağlanmak hala çok zor. İnternet ücretinin hatta genel olarak iletişim ücretinin yüksekliği de Lübnanlıların şikâyet ettikleri bir başka nokta. Akıllı telefonlar ( Smart Phones) bu ülkede bir avantaj sağlamıyor, çünkü özelliklerini kullanmak için ayrı bir ücret ödenmesi gerekiyor ve bu ücretin fazlalığı birçok kişiyi kullanmaktan caydırıyor.  Lübnan, genç nüfusu ağırlıkta olan bir ülke... Nüfusunun yüzde 55’i 25 yaşın altında. Gençler, nitelikleri ne kadar çok olursa olsun iş bulmanın zorluğundan yakınıyor. İş bulanlar ise aldıkları maaşların yetersiz olduklarını söylüyorlar. Köyden kente göçlerin yanında, ülke yurtdışına da oldukça çok göç veriyor.  27 yaşındaki internet uzmanı Samih, üç dil biliyor ve bir firmada bölüm yetkilisi olarak çalışıyor. 5 yıldır çalıştığını anlatan Samih, ekonomik şartlar nedeniyle hala ailesiyle oturduğunu anlatıyor. Her fırsatta özellikle Avrupa’daki iş olanaklarına başvurduğunu ve fırsat bulduğu an yurtdışına gideceğini söylüyor. Ardından da ekliyor “Ama ülkemi seviyorum, burada bir ev alacak kadar para kazandıktan sonra geri döneceğim.”  İngilizce öğretmeni Maya, Samih ile aynı yaşta… Ağabeyinin ekonomik şartlar nedeniyle Dubai’ye yerleştiğini kendisinin de gitmeyi planladığını söylüyor. Maya neden gitmek istediği sorusuna Samih ile benzer bir yanıt veriyor. “Burada ne zaman bir plan yapsam, bir şekilde bozuluyor, hayallerim için gitmem gerektiğini düşünüyorum, yoksa hiçbir zaman istediğim gibi yaşayamamaktan korkuyorum.” Maya’nın kadın istihdamının yetersiz olduğundan da şikâyet ediyor. Kadınların işsizlik oranının erkeklerin neredeyse iki katı olduğunu söyleyen Maya, özellikle Şii bölgelerinde çalışan kadınların sayısı gerçekten çok az diye ekliyor.  Khalil ise Samih ve Maya kadar şanslı değil, ekonomi mezunu olduğunu söyleyen Khalil, bir yılı aşkın süredir iş aradığını ancak bulamadığını söylüyor ve kendisiyle aynı durumda birçok arkadaşı olduğunu ekliyor.  Gençlerin ekonomik şartların yanında yakındıkları bir başka nokta ise ülkedeki politik karmaşa. “Ne zaman bir plan yapsak, bir şey oluyor ve bozuluyor” diyor Samih. Maya da aynı görüşte… “ Örneğin üniversitede okurken arkadaşımın kafesine ortak olmayı planlıyordum, bütün ayarlamaları yaptık ve İsrail savaşı başladı her şey yarım kaldı. Şimdi tekrar benzer bir projemiz var, ama herkes ülkenin yine karışacağından bahsediyor. Bir kez daha risk almaya korkuyorum. Çünkü ne zaman bir şeye heves etsem, bir şekilde ülkenin durumu bizleri de etkiliyor”  Üç genç her ne kadar ülkelerinden şikâyet etseler de her fırsatta Lübnan’ı çok sevdiklerini de yineliyorlar. Lübnan garip bir ülke, onca problemine rağmen hem Lübnanlıları hem de ülkeyi ziyaret edenleri bir şekilde büyülemeyi başarıyor.
Gençlerin ortak duygusu: korku