Haber metni: Halk arasında, “mide koruyucu” adı verilen mide asidini azaltıcı ilaçlar (Proton pompa inhibitörleri - PPİ) mide asidi ile ilişkili hastalıkların tedavisinde çok yaygın kullanılıyor. Bu ilaçlar mide çeperindeki proton pompa yapısını bloke ederek mide asit salınımını ve dolayısıyla mide asitliğini uzun süreli azaltma özelliği taşıyor. Habertürk’ten Ceyda Erenoğlu’nun haberine göre Türkiye’de yılda yaklaşık 64 milyon mide koruyucu ilaç reçete ediliyor. Bu rakam günde yaklaşık 180 bin kutu PPİ reçete edildiği anlamına geliyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Sultan Abdülhamid Han Hastanesi Gastroenteroloji Servisi’nden Doç. Dr. Alpaslan Tanoğlu, günümüzde çok yaygın reçete edilen bu ilaçların, kısa ve uzun dönemdeki yarar ve zararlarına ilişkin olarak hem hastaların hem de hekimlerin akıllarında ciddi soru işaretleri olduğunu söylüyor. Tanoğlu; “Bu konu uluslararası bilimsel platformlarda detaylı ele alınıp geçtiğimiz yıl ulusal gastroenteroloji kongrelerinde de detaylı tartışıldı. Hekimlerimiz bu ilaçların gereğinden fazla kullanıldığı konusunda fikir birliği içindedir” diyor. Peki bu grup ilaçlar hangi sağlık sorunlarının varlığında kullanılıyor? İlk sıralarda gastroözofageal reflü’ ya da yaygın bilinen adıyla ‘reflü’ ve bu rahatsızlıkla ilişkili olan özofagus (yemek borusu) yangıları geliyor. Ülkemizde bölgesel olarak değişmekle birlikte yüzde 70-80 oranlarında izlenen ve gastrit adı verilen mide yangısı/tahrişlerine ya da ülserlere yol açabilen Helikobakter Pylori bakterisinin tedavisinde de bu ilaç grubundan sıkça yararlanılıyor. Gerek ilaçlara gerekse farklı nedenlere bağlı gelişmiş mide ve oniki parmak ülserlerinin tedavisi ile ülser ve gastrite bağlı mide kanamaları da bu ilaçların hekim gözetiminde ve belli zaman aralığında tedavi amaçlı kullanılmasını gerektirebiliyor. Hastalığın ve hastanın klinik durumuna göre uzun olmayan zaman dilimlerinde bu ilaçların kullanımı bazen hayat kurtarıcı olup yaşam kalitesini anlamlı düzeyde iyileştirebiliyor. Doç. Dr. Alpaslan Tanoğlu, uzun süreli kullanımdan kastedilenin bu ilaçların aylarca ve çoğunlukla da yıllarca kullanılması olduğunu belirtiyor. Ancak, bazı nadir durumlarda (kanama hikayesi olan hastalarda aspirin türevleri ve antikoagülan adı verilen diğer kan sulandırıcı ilaçların kullanılması gerekliliği ve yoğun bakımda yatan hastalarda stres ülseri gelişimini önleme zorunluluğu gibi) hastayı istenmeyen sorunlardan ve diğer ilaç ve hastalıkların kanama gibi kötü sonuçlarından korumak için, hekimlerin kontrol ve gözetiminde uzun süreli kullanılması gerekebiliyor. Bu ilaçların genel olarak iyi bir güvenlik profiline sahip olduklarına dikkat çeken Doç Dr. Tanoğlu; “Kısa süreli kullanımlarda, yaşam kalitesini etkilemeyecek düzeyde yan etkiler yüzde 1-3 oranlarında olup, yan etkiler nedenli ilacı kesme oranı yüzde 1-2 düzeyindedir. En sık izlenen yan etkiler; baş ağrısı, karın ağrısı, ishal, bulantı ve deri döküntüsüdür. Ancak uzun süreli, bilinçsiz ve kontrolsüz kullanım halinde; çeşitli bilimsel makalelerle bu ilaçların kanda magnezyum düşüklüğü, vitamin B12 eksikliği, Clostridium difficile’ye bağlı ishaller, akciğer enfeksiyonu, kronik böbrek hasarı, ileri yaşlarda demans, demir eksikliğine bağlı kansızlık, kalp krizi, kemik erimesi ve hatta gastrointestinal sistem diye tabir ettiğimiz mide bağırsak sisteminde tümör riskinde artışa neden olabileceği öne sürülmüştür” diyor ve devam ediyor; “Bu ilaçları kullananlarda akla gelen en önemli soru, kullanımlarının kansere yol açıp açmayacağıdır. Teorik olarak, bu ilaçların gastrointestinal sistem olarak adlandırılan mide-bağırsak sisteminde tümör gelişimini artırma riski olsa da, 2017 ve 2018 yıllarında en prestijli uluslararası gastroenteroloji dergilerinde yayınlanan makalelerde, bu riske dair bilimsel kanıt düzeyinin düşük olduğu, diğer bir deyişle tümör riskini artırdığına dair net veri olmadığı bildirilmiştir. Bilimsel makaleler doğrultusunda şu sonuçlar çıkarılabilir; Mide koruyucu ilaçlar uygun vakalarda kullanıldığında faydaları zararlarından daha fazladır. Hekim gözetiminde; dikkatli, bilinçli ve hastasına göre belirlenip özelleştirilmiş PPI kullanılması durumunda istenmeyen olaylarla karşılaşılması riski oldukça düşüktür.”
Düşünmeden aldığınız mide koruyucu ilaçların zararları olabilir