Kwa mujibu wa upatanisho wa kisarufi Kiswahili kina ngeli zifuatazo  Ngeli ya AWA Ngeli ya KIVI Ngeli ya UI Ngeli ya LI YA Ngeli ya IZI Ngeli ya UU Ngeli ya Mahali PAKUMU Zoezi la 1 Ngeli hii hugawika mara tatu kulingana na viambishi awali vya upatanisho wa kisarufi Navyo niPapo Hiki huonyesha mahali mahsusi panapojulikana au panapoonekana Mfano Pale barabarani pamemwagika petroli Kuko Hiki huonyesha mahali kusiko dhahiri au kusikojulikana vizuri Mumo Hiki huonyesha mahali ndani ya kitu Mle ukumbini mmejaa watu Nomino katika hali ya Udogo na ukubwa Nomino katika hali ya udogo huingia katika ngeli ya KIVI nazo nomino katika hali ya ukubwa huwa katika ngeli ya LIYA Ni muhimu kukumbuka kuwa Nomino zote za viumbe wenye uhai ziko katika ngeli ya AWA Nomino zote katika ngeli ya KU huundwa kutokana na vitenzi Ngeli ya YAYA huusisha nomino ambazo kwa kawaida huwa majina ya vitu majimaji ANDIKA KULINGANA NA MAAGIZO YALIYO KWENYE MABANO  Kijia kile kinaelekea mtoni Mnyambuliko wa Vitenzi Maana ya Mnyambuliko Mnyambuliko ni hali ya kuvuta kitenzi kwa kukipa viambishi tamati ili kuleta maana nyingine Sehemu zilizo katika kisanduku zinaonyesha mnyambuliko katika kauli mbalimbali kama ifuatavyo Sentensi zufuatazo zinahusu kitenzi katika kauli ya kutenda katika hali zilizotajwa Bainisha hali hizo na sentensi hizi Kauli za kunyambua Tenda  hii ni hali ya kufanya kitendo kwa mfano cheka imba ruka safiri Tendewa  mtu hutendewa kitu  jambo na mwingine Pia mtu  watu hutenda jambo kwa niaba ya mwingine  wengine kwa mfano Alichekwa somewa imbiwa rukiwa safirishwa Vitenzi katika kauli hii huishia na iwa ewa liwa lewa Tendeka  Huonyesha kutendeka au kukamilika kwa jambo fulani Wakati na mtendaji havitiliwi maanani kwa mfano Chekeza imbika rukika safirikaVitenzi katika kauli hii huishia na ika ka Tendeana  Hii ni hali ya pande mbili kutendeana upande mmoja unatenda na ule mwingine unatenda vile vileVitenzi katika hali hii huishia kwa ana Kutendea  Kitenzi katika kauli hii hudokeza yafuatayo Kifaa fulani kilitumiwa kutekeleza kitendo Fulani Kitendo kilitendewa mahali fulani Sababu ya kitendo fulani Kitendo kuelekea mtu au kitu fulani Kitendo kilitendwa kwa niaba ya mtu fulani Vitenzi katika hali ya kutendea huisha na ia au ea Kauli za kunyambua ii Kutendea hali hii huonyesha kupokea tendo mfano Mti umepandwa Vitenzi katika kauli hii huisha na  wa lewa au liwa Kutendesha  Katika hali hii mtu au kitu fulani husababisha mtu  kitu Kingine kutenda jambo fulani Pia hutumiwa kuonyesha hali ya kulazimisha kwa mfano Kuendesha rusha pikisha zamisha Vitenzi katika kauli ya kutendesha huisha ish esh  za nalish Nukta mkato semi koloni hutumiwa kutenganisha sentensi iliyo ndefu sana Kwa mfano1 Hakuna jambo rahisi maishani kijana ukitaka cha mvunguni lazima ujitolee na ustahamili kuinama2 Mto wa Nairobi umechafuliwa sana Itabidi tuungane mikono kuusafisha na kuhakikisha kuwa maji yake ni safi na yanaweza kutumiwa na binadamu pamoja na wanyama 1Nukta pacha koloni hutumika kutanguliza maneno yaliyo katika orodhaMfanoMama alienda sokoni akanunua matunda maembe mapera mafenesiparachichi matikiti mapapai na machungwa2Kuonyesha maneno ya msemaji katika mtindo wa tamthilia kwa mfanoCherop Njagi yuko wapiKariuki AmetokaCherop Na Simiyu atakuja leoKariuki Bila shaka3 Kutenganisha saa na dakika au saadakika na sekundeMfano1030 112532 4Katika misahafu kama vile Korani na Bibilia kuonyesha sura na ayaLuka 3712Yunus as 4163 Parandesimabano hutumiwa