عنوان فارسی: توصیف و تبیین الگوهای نظری تربیت اسلامی (عنوان عربی: وصف و تبیین الاسوة النظریة فی التربیة الإسلامیه)

چکیده فارسی: ارائه الگوی نظری تربیت اسلامی, روشی است که در طی آن نظریه پردازان تربیت اسلامی به شیوه ای سامان مند در باب تعلیم و تربیت دینی نظریه پردازی نموده اند. در واقع سامان مندی, حد ممیزه آن از سایر رویکردها و دیدگاه ها در خصوص تربیت اسلامی است. در این نگاه نظام تربیت اسلامی مجموعه ای از اجزا و روابط میان آنهاست که توسط ویژگی های معین به هم وابسته یا مرتبط می شوند. از این رو آنچه این پژوهش در پی آن است توصیف الگوهای نظری تربیت اسلامی است. بنابراین در پژوهش حاضر مساله اصلی پژوهش, بررسی الگوهای نظری تربیت اسلامی ارائه شده توسط صاحب نظران است. به عبارت دقیق تر اینکه صاحب نظران تربیت اسلامی را به چه معنایی به کار برده اند؟ در ارائه الگوی تربیتی از چه منابعی بهره گرفته اند؟ در استفاده از منابع از چه روش هایی (توصیفی, توصیفی ‐ استنباطی و استنباطی) بهره گرفته اند؟ برای بررسی سوالات بالا, پژوهشگران از روش تحلیل محتوا استفاده نموده ا ند. نتایج به دست آمده, پنج الگوی نظری در دیدگاه صاحب نظران تربیت اسلامی را نشان می دهد. رویکرد اول که بیشتر صاحب نظران تاریخی را دربر می گیرد مبتنی بر دیدگاه انسان شناسی است. رویکرد دوم, رویکرد نظام گرا به تربیت اسلامی است. رویکرد سوم, رویکرد مساله محور, رویکرد چهارم, رویکرد تحلیل مفهومی و در پایان رویکرد پنجم, رویکرد تحلیل فلسفی است.
چکیده عربی:ان إبراز الاسوة (أو القدوة) النظریة فی التربیة الإسلامیة اسلوب یتناول فیه المنظرون فی التربیة و بطریقة منهجیة, طرح نظریة فی مجال التعلیم والتربیة الدینیه. و فی الواقع ان الحالة المنهجیة تعد بمثابة الحد الفاصل الذی یمیزه عن سائر التوجهات والرؤی فی خصوص التربیة الإسلامیه. فی ضوء هذه الرؤیة یعد نظام التربیة الإسلامیة بمثابة مجموعة من الأجزاء والمکونات بالاضافة إلی العلاقات والوشائج التی تربطها فی ما بینها وفقا لخصائص معینه. و انطلاقا من ذلک فان ما یرمی إلیه هذا البحث هو إعطاء وصف للاسوة النظریة فی التربیة الإسلامیه. و علی هذا الأساس فان القضیة الاساسیة التی یتناولها هذا البحث هی تسلیط الضوء علی النماذج النظریة التی یطرحها أصحاب النظر فی التربیة الإسلامیه. و بعبارة أدق بأی معنی یأخذ أصحاب النظر مسئلة التربیة الإسلامیة؟ و ما المصادر التی اعتمدوها فی طرحهم للنموذج التربوی؟ و ما الأسالیب التی أتبعوها فی الاستفادة من تلک الأسالیب (وصفیة, أو وصفیة ‐ استنباطیة, أو استنباطیة)؟اتبع الباحثون اسلوب تحلیل المحتوی لتقصی الأسئلة المعروضة آنفا. و تقدم النتائج المستخلصة خمسة نماذج یطرحها اصحاب النظر فی حقل التربیة الإسلامیه. الاتجاه الأول الذی یشمل معظم أصحاب النظر علی امتداد التاریخ الإسلامی, یقوم علی مبدأ معرفة الإنسان. والاتجاه الثانی هو نظام التوجه صوب النظم فی التربیة الإسلامیة, والاتجاه الثالث هو نظام القضیة المحوریة, والاتجاه الرابع هو اتجاه التحلیل المفهومی. و أخیرا الاتجاه الخامس و هو اتجاه التحلیل الفلسفی.