مطالعه بوم شناسی فردی گیاه ریش پهن .Platychaete aucheri Boiss در خشک بوم های جنوب فارس

در این پژوهش, بوم شناسی فردی گیاه بوته ای و انحصاری ایران با نام ریش پهن Platychaete aucheri Boiss. در بخش های جنوبی استان فارس, که متعلق به ناحیه رویشی خلیج- عمانی است, مطالعه شد. اطلاعات اقلیمی, پستی و بلندی, خاک شناسی و ویژگی های تیپ گیاهی (تراکم به روش نزدیک ترین همسایه, تاج پوشش به روش ترانسکت نقطه ای) و فنولوژی گونه بررسی شد. همچنین, کیفیت علوفه در سه مرحله مهم رشد گیاه شامل رویشی, گل دهی و بذردهی در آزمایشگاه تعیین شد. نتایج نشان داد گیاه P.auchri قادر به رویش در شرایط بارندگی اندک (بیشینه 285 میلی متر) و دمای زیاد (بیشینه 49.6 درجه سانتی گراد) است, البته, اندکی در مقابل سرما و یخبندان تحمل دارد. این گیاه محدوده ارتفاعی از 543 تا 1120 متر از سطح دریا, جهات دامنه رو به جنوب و جنوب شرقی و شیب های 7 تا 80 درصد را ترجیح می دهد. متوسط تاج پوشش این گونه از 15.8 تا 29 درصد متغیر است. خاک رویشگاه های مورد بررسی دارای بافت شنی- لومی و غیر شور و از نظر مواد آلی و عناصر غذایی فقیر است. با افزایش سن گیاه, میزان پروتئین موجود در اندام هوایی روند کاهشی را نشان می دهد و در بهترین حالت (4.53 درصد پروتئین در مرحله گل دهی) نیز پروتئین مورد نیاز دام را برآورده نمی سازد. این گیاه, به دلیل دارابودن اسانس, سیستم ریشه ای عمیق, اندام های هوایی چوبی و کرک در سطح برگ و ساقه, به خوبی فشار چرای دام را تحمل می کند. به طور کلی, گیاه ریش پهن, به دلیل سازگاری با محیط گرم و خشک جنوب فارس (در محدوده مراتع شهرستان های لار, لامرد, جهرم و داراب), شکل رویشی بوته ای مقاوم به چرای دام, جذابیت در پرورش زنبور عسل, کاربردهای دارویی در طب سنتی و دارابودن نقشی باارزش در کنترل فرسایش آبی و بادی, گونه ای چندمنظوره است و در طرح های مقابله با بیابان زایی و احیای مراتع قشلاقی نواحی جنوب کشور می توان از آن استفاده کرد. آگاهی از روش های بهینه تکثیر و استقرار این گونه انحصاری ایران نیازمند پژوهش های تکمیلی است.