انرژی عرصه «بازی بزرگ جدید» در آسیای مرکزی (مطالعه موردی روسیه، آمریکا و چین)

باافزایش وابستگی اقتصادی جهان به منابع انرژی هیدروکربنی,دامنه دارشدن تنش هادرخاورمیانه ونیزظهور روسیه به عنوان یک بازیگراصلی دربازار انرژی جهان,نفت و گاز آسیای مرکزی ومسیرهای انتقال آن به بازارهای مصرف بیش ازپیش موردتوجه قدرت های بزرگ صنعتی قرارگرفته است .دهه ها کشمکش طولانی مدت برای کنترل منابع نفت و گاز طبیعی, زیرساخت و نفوذ منطقه آسیای مرکزی با عنوان "بازی بزرگ جدید" بین اروپا, چین, روسیه و آمریکا مطرح بوده است و هر کدام از قدرت ها سعی می کردند برای نفوذ بیشتر در منطقه از یکدیگر پیشی بگیرند. در سال های پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و با کشف ذخایر عظیم انرژی نفت و گاز در آسیای مرکزی رقابت میان قدرت های بزرگ تشدید شد. از یک طرف, روس ها با منحصر کردن تمام مسیرهای صادرات از سرزمین خود, مایلند که نفوذ و کنترل سنتی خود را بر کشورهای تازه استقلال یافته حفظ کنند. از طرف دیگر, آمریکا که به عنوان رقیب جدی در منطقه وارد شده است, طرفدار مسیرهایی است که در راستای اهداف درازمدت و علایق ژئوپلتیک خود در منطقه منجر شود. چین هم با دارا بودن انگیزه های قوی برای حضور در آسیای مرکزی به چالش کشیدن سیاست های هژمونیک آمریکا و دستیابی به منابع انرژی و بازار بزرگ منطقه, وارد رقابت با سایر رقبا شده است. اگرچه روسیه به عنوان قدرت اصلی در انرژی آسیای مرکزی است, اما حضور بازیگران جدیدی همچون آمریکا و خصوصا چین و تلاش جمهوری های قزاقستان و ترکمنستان برای یافتن راه های جایگزین انتقال نفت و گاز منافع روسیه در منطقه را با چالش مواجه کرده است. براین اساس, مولفین این مقاله سوال خود را چنین مطرح می کنند که چه کسانی در بازی قدرت برای تسلط بر منابع آسیای مرکزی پیروز خواهند شد؟ فرضیه ما این است که باتوجه به رشد اقتصادی چین و نیاز این کشور به منابع عظیم نفت و گاز و همچنین گسترش روابط پکن با همسایگان آسیای مرکزی, چین در آینده قدرت اصلی در منطقه خواهد بود.