بررسی تطبیقی هستی شناسی معنا در دیدگاه فیض کاشانی و علامه طباطبایی

هستی شناسی معنا در پیِ یافتن حقیقت و ماهیت معنای الفاظ و به بیان دیگر در جستجوی چیستی معناست. اندیشمندان غربی به این مسئله توجه کرده و نظریه های گوناگونی همچون نظریه مصداقی, تصوری, تصویری و. . . برای معنا مطرح کرده اند. با توجه به جایگاه ویژه ی این بحث در تفسیر قرآن و دانش اصول فقه و برخی مباحث کلامی, تبیین دیدگاه دانشمندان مسلمان درباره ی آن ضروری است. به همین جهت در این مقاله, با روش توصیفی تحلیلی, آرای دو تن از عالمان و مفسران برجسته ی شیعه, یعنی فیض کاشانی و علامه طباطبایی بازخوانی و تبیین شده است. با بررسی «نظریه ی روح معنا» که از نظریه های مهم ایشان در تفسیر قرآن است و هر دو مفسر بر آن اصرار دارند و اشتراکات فراوانی در دیدگاه آنان دیده می شود, اثبات شده است این نظریه که برخی در صدد به دست آوردن نظریه معنا از آن بوده اند, نمی تواند به عنوان «نظریه معنا» پذیرفته شود؛ زیرا پاسخی به پرسش چیستی معنا ارائه نمی دهد. نتیجه اینکه به رغم وجود عبارت هایی در آرای ایشان که نشان از تمایل به نظریه ی مصداقی یا تصویری معنا دارد, هر دو مفسر تنها نظریه ی ایده ای (تصوری) معنا را معتبر می دانند.