برآورد شاخص کیفیت فیزیکی خاک با استفاده از ویژگی های زودیافت خاک در تعدادی از خاک های شور و آهکی

ظرفیت خاک برای تولید در اکوسیستم و کاربری اراضی برای حفظ باروری بیولوژیکی, کیفیت محیط زیست و تقویت سلامتی گیاه و حیوان, کیفیت خاک نام دارد که ارزیابی دقیق آن برای مدیریت پایدار خاک ضروری است. چون نمی توان کیفیت خاک را مستقیما اندازه گیری کرد, باید آن را از شاخصهای کیفیت استنتاج نمود. شاخصهای کیفیت خاک ویژگیهای قابل اندازه گیری خاک هستند. با توجه به پیچیدگی کیفیت خاک و اهمیت آن, معرفی یک شاخص کمی برای تعیین کیفیت خاک (S) و برآورد شاخص S با استفاده از توابع انتقالی و ویژگیهای زودیافت خاک از اهداف تحقیق حاضر بوده است. بدین منظور ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی 84 نمونه خاک (27 نمونه خاک شور و 57 نمونه خاک آهکی) از قبیل توزیع اندازه ذرات, مواد آلی, جرم مخصوص ظاهری, کربنات کلسیم معادل, قابلیت هدایت الکتریکی (EC) و نسبت جذب سدیم (SAR) اندازه گیری شد.همچنین منحنی رطوبتی آنها در مکشهای 0, 1.5, 2.5, 5.5, 10, 20, 30, 50, 100, 200, 300, 500 و1000 kPa اندازه گیری شد. با استفاده از نرم افزار Rosetta پارامترهای معادله وان گن اختن (1980) تعیین شد و شیب منحنی رطوبتی در نقطه عطف تعیین و به عنوان شاخص کیفیت فیزیکی خاک (S) در نظر گرفته شد.سپس با استفاده از توابع انتقالی و نرم افزار SPSS رابطه رگرسیونی بین این شاخص و ویژگیهای زودیافت خاک تعیین شد. نتایج نشان داد همبستگی معنی داری بین شاخص S و درصد رس, سیلت و کربنات کلسیم معادل در هر سه نوع خاک شور, آهکی و شور-آهکی وجود دارد (p=0.01). همچنین بین شاخص S و جرم مخصوص ظاهری در خاکهای شور و آهکی به ترتیب در سطوح 5% و 1% همبستگی معنی داری مشاهده شد. نتایج نشان داد که رابطه رگرسیونی قوی بین مقادیر شاخص S اندازه گیری شده از منحنی رطوبتی و برآورد شده با استفاده از صفات زودیافت خاک برقرار است و ضریب همبستگی بین این دو در خاکهای شور, آهکی و شور-آهکی به ترتیب 0.855, 0.928 و 0.919 بود.