شکل یا سیکل (نظریه ای جدید درباره وزن سکه نقره دوران هخامنشی)

امپراتوری پارسها توسط کورش بزرگ پدیدار شد و به دست داریوش اول به سرعت در مسیر ترقی و آهنگ توسعه سیاسی و اقتصادی قرار گرفت. داریوش برای ایجاد تمدنی بزرگ, دگرگونی های عمده ای را پدید آورد. از آن جمله می توان اصلاح اوزان و پیمانه ها و ضرب سکه را نام برد. مقایسه و تحلیل سکه های هخامنشی و تناسب وزن بین آنها, ما را در کشف و فهم سیستم اداری - مالی ایران باستان یاری می کند. سکه طلای هخامنشیان «داریک» است و سکه نقره آنان را در منابع گوناگون «شکل / سیکل» نامیده اند. تجارت با کشورهای متمدن آن زمان و پرداخت مزد مزدوران, بیشتر با سکه نقره ای که 5.6 گرم وزن داشت, انجام می گرفت و از طرف دیگر طبق الواح گنجینه تخت جمشید مزد کارگران با «شکلی» به وزن 8.3 گرم محاسبه و پرداخت می شد. با توجه به قدرت و دقت هخامنشیان برای اداره امور سرزمین وسیع خود, اختلافی به اندازه 2.7 گرم در سکه نقره آن روزگار بعید به نظرمی رسد. در این مقاله کوشیده ایم با استناد به منابع دست اوّل تاریخ ایران باستان و تجزیه و تحلیل آنها درباره این اختلاف وزن به پاسخی روشن دست یابیم.