تحلیل روش علامه طباطبائی در تفسیر آیات عام و مطلق در سیاق خاص

عام ومطلق در آیات قرآن کریم گاه در سیاق خاص قرار گرفته اند در نتیجه این سوال مطرح می شود که آیا ملاک تفسیر این گونه آیات, تنها ادوات عام و مطلق است و از این رو, این گونه آیات را باید به خارج از سیاق و فضای نزول تعمیم داد, یا آنکه لازم است عمومات و اطلاقات در چارچوب سیاق و فضای نزول خود تفسیر شوند. با توجه به جایگاه المیزان, واکاوی روش علامه طباطبایی (ره) در مواجهه با این گونه آیات می تواند بسیار مهم تلقی شود؛ به ویژه آنکه در نگاه ابتدایی, به نظر می رسد ایشان در این زمینه, متعارض عمل کرده است؛ گاه با استناد به سیاق, دلالت الفاظ عام و یا مطلق را محدود و نسبی دانسته است و گاه با استناد به الفاظ عام و یا مطلق, دلالت آیه را فراتر از سیاق تفسیر کرده است. در پژوهش حاضر آیات عام ومطلق دارای سیاق محدود با روش کتابخانه ای در تفسیر المیزان مورد مطالعه قرار گرفته و نمونه هایی که منعکس کننده عملکرد متفاوت علامه طباطبایی در این دسته از آیات است, گزارش شده است؛ سپس این نمونه ها با روش توصیفی-تحلیلی, واکاوی و ارزیابی شده و این نتیجه حاصل شده است که روش تفسیری علامه طباطبایی در این زمینه, کاملا ضابطه مند و به دور از تناقض است و ایشان به صورت کلی, گستره دلالت ادوات عام ومطلق را داخل در چارچوب سیاق و فضای نزول تفسیر می کند, مگر آنکه خصوصیت سیاق و فضای نزول احراز نشود؛ یا دلیل عقلایی یا روایی بر تعمیم و الغاء خصوصیت وجود داشته باشد.