انعکاس گسترده و تنوع سیمای جامعه در دیوان قدسی مشهدی، یکی از ویژگیهای سبکی او

زمینه و هدف: ادبیات بویژه شعر, از عناصر مهم فرهنگ یک ملت است. آداب و رسوم, باورها, اعتقادات و در یک کلام همه عادات اجتماعی انسان, دستمایه مضمون سازی شاعران است و برای شناخت این عناصر در دوره های مختلف, دیوان شاعران, بهترین منبع است که صادقتر از تاریخ, تغییرات اجتماعی, سیاسی, اقتصادی و فرهنگی را در خود بازتاب میدهد. حاجی محمدجان قدسی مشهدی (1056-990 ه. ق) از شاعران بزرگ و کمترشناخته شده سبک هندی و معاصر سلسله صفویه است که سیمای جامعه آن عصر در دیوان شعرش, جلوه درخشانی دارد. این نوشته با هدف دستیابی به سیمای جامعه ایرانی در دوره صفوی, دیوان این شاعر در موضوعات آیین تدفین و آداب سوگواری, اعیاد و جشنها, باورها و خرافات, بازیها و سرگرمیها, مجازات و شکنجه ها, و مشاغل به نگارش درآمده است. روش مطالعه: گردآوری مطالب و تنظیم آن در این پژوهش به روش کتابخانه ای است. شیوه انجام پژوهش نیز توصیفی-تحلیلی است. یافته ها: قدسی بصورت گسترده و متنوعی از مسایل و امور اجتماعی در راستای تصویرپردازی و مضمون سازی در اشعار خویش بهره برده است. نتیجه گیری: با مطالعه جامعه شناسانه دیوان قدسی مشهدی میتوان اطلاعات زیادی راجع به مسایل اجتماعی و فرهنگی عصر صفویه بدست آورد. در میان موارد بررسی شده در کلام او, نمود مشاغل و سپس آیین تدفین و سوگواری بیش از موارد دیگر است. این امر را میتوان ناشی از نمود پررنگ مشاغل در عرصه اجتماع در دوره صفویه نسبت به دوره های پیشین, و مرگ پسر جوان قدسی دانست.