طراحی و روانسنجی پرسشنامه شادکامی سالمندان

هدف: پژوهش حاضر با هدف طراحی و تعیین ویژگی های روان سنجی پرسشنامه ای متناسب با معیارهای فرهنگی جامعه ایرانی جهت بررسی شادکامی سالمندان انجام شده است. روش بررسی: مطالعه حاضر یک پژوهش روش شناختی است که از اردیبهشت سال 1397 تا خرداد 1398 انجام شد. پژوهش در طی 4 مرحله توصیه شده توسط اشنایدر و همکاران (2004) صورت گرفت. در مرحله اول محققین با استفاده از روش تحلیل محتوا به تبیین مفهوم شادکامی سالمندان پرداختند. در مرحله دوم, به منظور دستیابی به عوامل ساخت آزمون شادکامی سالمندان, نتایج حاصل از منابع سه گانه پژوهش یعنی ﻋ ﻮ اﻣ ﻞ ﺗ ﺸ ﮑ ﯿ ﻞ دﻫ ﻨ ﺪ ه شادکامی ﺑ ﺮ ﭘ ﺎ یﻪ ﺑ ﺮ رﺳ ﯽ ﻣ ﺘ ﻮ ن, اﺑ ﺰ ارﻫ ﺎ ی اﻧ ﺪ ازه ﮔ ﯿ ﺮ ی, و ﻣ ﺼ ﺎ ﺣ ﺒ ﻪ ﺑ ﺎ مشارکت کنندگان استخراج گردید. سپس, عبارات مناسبی که هر یک, جنبه ای از مفهوم شادکامی سالمندان را پوشش می داد, تدوین گردید. سپس در مرحله سوم تعیین روایی پرسشنامه با بهره گیری از روائی صوری, روائی محتوا, روائی سازه, و در مرحله چهارم تعیین پایایی پرسشنامه با همسانی درونی, و ثبات مورد بررسی قرارگرفت. در مرحله اخیر 304 سالمند تهرانی به صورت تصادفی انتخاب و در مطالعه شرکت کردند. یافته ها: بر اساس نتایج حاصل از مرحله اول و دوم مطالعه, پرسشنامه اولیه شامل 77 عبارت ارائه شد. پس از تعیین روایی صوری و محتوا به صورت کمی و کیفی, عبارات پرسشنامه به 39 عبارت کاهش یافت. نتیجه تحلیل عاملی اکتشافی در این پرسشنامه بیانگر وجود 5 عامل بود: حقوق و شئونات انسانی, زندگی لذت بخش, حسن خلق, سلامتی و معنویت. این 5 عامل در مجموع 496/70درصد از واریانس کل آزمون را تبیین می نمودند. نتایج روش تحلیل مقایسه ای گروه های شناخته شده در پارامترهای جنسیت و وضعیت تحصیلات نمایانگر تفاوت های قابل ملاحظه ای بین گروه ها بود. محاسبه ضریب آلفای کرونباخ مؤید همسانی درونی بالای پرسشنامه( 950/0-838/0) و ثبات از طریق آزمون مجدد 95/0 بود. نتیجه گیری: یافته ها حاکی از آن است که پرسشنامه حاضر با عنوان "پرسشنامه شادکامی سالمندان " با 39 عبارت در سالمندان مقیم جامعه یک ابزار روا پایا محسوب می شود. بنابراین برای استفاده به عنوان یک سفت اندازه کیری در سالمندان پیشنهاد می گردد. این ابزار قابلیت بکارگیری درموقعیت های مختلف توسط ارائه دهندگان خدمات بهداشتی, روانشناسان و پژوهشگران را برای بررسی شادکامی سالمندان دارا است.