نقد توصیفی و ساختاری سوگ چکامه های حماسی بختیاری (شوخین ها)؛ گونه ای از اشعار عامه

سوگ چکامه یا «شوخین» (š owxin) در زبان بختیاری, گونه ای از اشعار عامه و حماسی است که در ضمن آن, رشادت ها, دلاوری ها, مبارزات و کشته شدن یکی از بزرگان یا دلیرمردان قوم بختیاری به تصویر کشیده می شود. این اشعار همچون سایر اشعار عامه, به­ وسیله افرادی ناشناس از عامه ی مردم سروده شده اند و در ترتیب و تعداد ابیات آن­ ها اختلاف وجود دارد و عمدتاً ترجمان عشق و ارادت عامه ی مردم به قهرمانان قومی خود هستند. البته, در ضمن این اشعار به پاره ای از آداب و رسوم, باورها و مسائل تاریخی, سیاسی و اجتماعی قوم بختیاری نیز اشاره شده است. از آنجا که در بیشتر آثاری که درباره زبان و ادب عامه مردم ایران نوشته شده, آن­ گونه که شایسته است به این نوع از اشعار توجه نشده است, در این مقاله با مروری بر تحقیقات موجود, این­ گونه از اشعار عامه بختیاری معرفی و توصیف شده اند و به­ طور خلاصه مشخص شده است که حدود 24 سوگ چکامه یا «شوخین» (389 بیت) در زبان بختیاری وجود دارد که از این تعداد, چهار نمونه از آن­ ها, جزو سوگ چکامه های برجسته و مهم اند. همچنین, در این مقاله به مهم ترین ویژگی های ساختاری و محتوایی سوگ چکامه های بختیاری, از قبیل قالبی بودن, داشتن عناصر و زمینه های شعر حماسی, توصیفات قوی و. . . اشاره شده و نشان داده شده است که این اشعار جزو اشعار تأثیرگذار عامه اند و از این رو, شایسته است که در بررسی اشعار عامه اقوام گوناگون, به آن توجه شود.