مدعیان داخلی حکومت صفوی پس از سقوط اصفهان، مطالعه موردی: شورش صفی میرزا

با هجوم افغان ها و سقوط اصفهان, در گوشه و کنار ایران افرادی با انتساب و تشبث به خاندان صفوی, ادعای شاهزادگی نمودند وکوشیدند حکومت مضمحل صفوی را احیا نمایند. صفی میرزاهای دروغین از جمله مدعیان شاهزادگی در ایران پس از سقوط صفویه بودند. مهم ترین و مشهور ترین صفی میرزا, شخصی بود که در صفحات جنوبی ایران-خاصه بختیاری, شوشتر, کهگیلویه و بهبهان-علم شاهی برداشت. وی, که نسبت به مدعیان دیگر دوام بیشتر یافت و با تشکیل حکومت مستعجل, به ضرب سکه پرداخت, کهگیلویه و بهبهان را مرکز حکومت خود قرار داد. این ولایت, همواره از بیگلربیگی های مهم امپراتوری صفوی به شمار می رفت و در برخی مواقع از مناطق بحران زای ایران عصر صفوی بود. شورش اسماعیل دروغین و ملا هدایت الله آرندی که هر دو از مدعیان شاهی در کهگیلویه بودند, سال ها پیش از سقوط صفویان رخ داده بود. اما, اکنون پس از زوال صفویان, قیام صفی میرزا شکل گرفته و یک بار دیگر بیگلربیگی کهگیلویه و مناطق مرتبط آن را به کانونی بحران زا مبدل کرده بود. این مقاله, که با روش توصیفی-تحلیلی و شیوه تحقیق تاریخی واتکاء به اسناد و متون دست اول, تهیه و تدوین گردیده؛ شورش صفی میرزا را به عنوان یکی از مدعیان حکومت پس از سقوط اصفهان به دست افغان ها, واکاوی گردیده است. هم چنین, به این پرسش ها پاسخ داده که ریشه ها و عوامل پیدایی این مدعی حکومت چه بود؟ و چه پیامدهایی در سطوح ملی و محلی داشت؟ یافته ها نشان می دهد, تسلیم شدن شاه رسمی مملکت و نبود حاکمی مقتدر و نیز آشفتگی و هرج و مرج در سراسر ایران, موقعیت مناسبی جهت شورش و به دست آوردن حکومت و ادعای شاهی و سروری بود.