ارزیابی تحمل تنش خشکی در لاین های گندم دوروم براساس شاخص های تحمل تنش

به منظور ارزیابی تحمل تنش خشکی در ژنوتیپ های گندم دوروم, آزمایشی در مرکز تحقیقات دیم گچساران طی سال زراعی 97-1396 انجام شد. تعداد 18 ژنوتیپ گندم دوروم در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار تحت دو شرایط دیم و آبیاری تکمیلی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد که آبیاری تکمیلی باعث افزایش معنی دار عملکرد دانه گردید. در شرایط آبیاری تکمیلی ژنوتیپ های 16, 17 و 18 و در شرایط دیم ژنوتیپ های 4, 16 و 17 بیشترین عملکرد دانه در هکتار را داشتند. نتایج تجزیه همبستگی بین ﺷ ﺎ ﺧ ﺺ ﻫ ﺎ ی تحمل به تنش و ﻋ ﻤ ﻠ ﮑ ﺮ د دانه درﺷ ﺮ ایﻂ دیﻢ و آﺑ ﯿ ﺎ ریﺗ ﮑ ﻤ ﯿ ﻠ ﯽ نشان داد که ﺑ ﯿ ﻦ ﻋ ﻤ ﻠ ﮑ ﺮ د داﻧ ﻪ در شرایط دیم (YS) با شاخص خشکی نسبی (RDI), شاخص بهره وری (MP), شاخص تحمل به تنش (STI), شاخص عملکرد (YI), شاخص میانگین هندسی بهره وری (GMP), شاخص جدید مقاومت به خشکی (DI), شاخص تحمل به تنش بهبود یافته (MSTI), شاخص میزان محصول محیط غیرتنش و تنش (SNPI) و شاخص میانگین هارمونیک (HARM) ﻫ ﻤ ﺒ ﺴ ﺘ ﮕ ﯽ ﻣ ﺜ ﺒ ﺖ و معنی داری وجود داشت و ایﻦ ﺷ ﺎ ﺧ ﺺ ﻫ ﺎ ﻣ ﻌ ﯿ ﺎ رﻫ ﺎ ی ﻣ ﻨ ﺎ ﺳ ﺐ ﺑ ﺮ ای ﺷ ﻨ ﺎ ﺳ ﺎ یﯽ ﻻ یﻦ ﻫ ﺎ ی ﻣ ﺘ ﺤ ﻤ ﻞ ﺑ ﻪ ﺧ ﺸ ﮑ ﯽ ﺑ ﻮ دﻧ ﺪ . ﻫ ﻢ ﭼ ﻨ ﯿ ﻦ , ﺷ ﺎ ﺧ ﺺ حساسیت به تنش (SSI), شاخص ثبات عملکرد (YSI), شاخص تحمل تنش های غیرزنده (ATI) و شاخص درصد حساسیت به تنش (SSPI) در تمایز لاین ها نقش زیادی نداشتند. نتایج روش تجزیه خوشه ای نشان داد که ژنوتیپ ها در چهار گروه مجزا طبقه بندی شدند و ژنوتیپ های 4, 16 و 17 که در گروه چهارم قرار داشتند که دارای بالاترین شاخص های تحمل نسبت به سایر ژنوتیپ ها بودند و ژنوتیپ های متحمل شرایط دیم شناخته شدند. ژنوتیپ های 7, 8 و 10 پایین ترین میزان عملکرد و همچنین پایین ترین مقدار برای اکثر شاخص ها را داشتند و جزو حساس ترین ژنوتیپ ها به شرایط دیم بودند. نتایج تجزیه به عامل ها بر اساس شاخص های تحمل نیز نتایج بالا را تایید کرد.