بررسی تاثیر سیره پیامبر اکرم(ص) بر هنر نگارگری و معماری اسلامی

هنر اسلامی - ایرانی در طی سده های متمادی با تکیه بر غنای تحسین برانگیز در فرم و معنا توانسته است حامل پیام های والای معنوی برای مخاطبان باشد. از آن جایی که عالم معنا تنها در دسترس «خرد اولیا اله» است و در قلمرویی کاملا مجزاست, هنر اسلامی همواره با روح اسلام سازگاری دارد و این سازگاری در مظاهر اصلی آن مانند معماری و خوشنویسی نمودار است به شرط آن که تحت تاثیر عوامل انحرافی نفوذ بیگانه قرار نگرفته باشد. هنرمندان اسلامی همواره کوشیده اند پیام پروردگار و اولیایش را با لطیف ترین و دلپذیرترین شکل ممکن در قالب آمیزه ای از طرح, رنگ و نقش به بیننده ابلاغ کنند.از این رو هنرمندان, گذشته از این که آفرینندگان زیبایی اند, می توانند مبلغان و مروجان کلام حق و پیامبرش نیز باشند. هنرمندان خطاط و خوشنویس و نگارگر نه تنها قرآن را به عنوان مرجعی کلامی از حقایق مجسم زندگی, که بر ذهن  زبان پیامبر جاری گشته و در اختیار امت وی قرار گرفته, برای هنر خویش برگزیده اند, بلکه تاریخ زندگی پیامبر و اهل بینش و سیره و روش آن بزرگواران در زمان حیاتشان, که همان تجلی کلام حق است نیز منبع مهمی برای الهام شان بوده است؛ چنان که بسیاری از خوشنویسان به کتابت احادیث و ادعیه مرتبط با ایشان در بناهایی همچون مسجد امام و جامع اصفهان, مسجد گوهرشاد مشهد, مسجد جامع کرمان, مسجد کبود تبریز, مقبره سلطانیه زنجان, مقبره چلبی اوغلی زنجان پرداخته اند. در تمامی دوران ها نیز همواره گروهی از نگارگران به مصور کردن داستان زندگی ائمه همت گمارده و نمونه های فراوانی به جای گذارده اند, از جمله می توان به نسخه های خطی مصور تاریخی ذ- مذهبی همچون احسن الکبار, حدیقه الشهدا, روضه الصفا, سیر النبی و قصص الانبیا اشاره داشت.این مقاله علاوه بر شرح و توصیف نمونه هایی از این گونه نگاره ها به توصیف کتیبه هایی پرداخته است که نشان دهنده و راوی خصوصیات پیامبر و سیره عملی ایشان در طول زندگیشان است. این خصوصیات در کتیبه ها از طریق احادیث و دعاها و در نگاره ها از طریق وقایعی که به تصویر کشیده شده اند, مشخص می شوند.سوالات تحقیق: 1- مضامین نهفته در کتیبه های معماری برگرفته از سیره پیامبر کدامند؟2- چه داستان ها و روایت هایی از زندگی پیامبر جهت مصورسازی گزینش شده اند؟اهداف تحقیق: 1- دستیابی به نوع مضامین نهفته در کتیبه ها و نگارگری اسلامی. 2- شناخت نسخه های خطی مصور با موضوع سیره و زندگانی پیامبر. 3- شناسایی بناهایی که کتیبه هایی با موضوع پیامبر دارند.روش گردآوری مطالب این مقاله به صورت کتابخانه ای و اسنادی و شیوه تحقیق آن به صورت توصیفی, تاریخی و تحلیلی است.