عنایت الهی از دیدگاه ابن سینا و ملاصدرا

رابطه خدا و جهان که در حوزه اندیشه های انسانی عمری به درازای تفکر بشر دارد, جزو بنیادی ترین مسایل فلسفه و کلام در دنیای اسلام به شمار می آید. چرایی و چگونگی پیدایش نظام آفرینش, تناقض نماهایی نظیر وحدت و کثرت, حادث و قدیم, اراده و ضرورت علی, اول الاوائل, آخرالاواخر و ... اندکی از بی شمار مسایل فلسفی است که آرامش و قرار را از ذهن متفکران در طول تاریخ گرفته است. پیدایش دیدگاه های طبیعت گرایانه محض, پوچ گرایی سو فسطایی, اصالت انسان, تفکر خدامحوری و ده ها نحله فکری دیگر هر یک حاکی از تلاش مستمر و همه جانبه اندیشمندان برای تبیین ارتباط خدا و جهان است. در مقاله حاضر, نگارنده با اشاره ای بسیار گذرا به پیشینه بحث صفت عنایت الاهی, به تبیین دیدگاه دو فیلسوف نامدار جهان اسلام شیخ الرییس ابن سینا و حکیم صدرالمتالهین و اختلاف نظر آن دو در این باره و بیان کیفیت فاعلیت خداوند می پردازد.