لزوم باز نگری بر مدلهای بر آورد تبخیر از سطوح آزاد آب درمناطق خشک دارای اثر واحه ای منطقه ای:مطالعه موردی در مخزن چاه نیمه

مخزن چاه نیمه در سیستان, تامین کننده آب شرب شهرستانهای زابل و زاهدان و آب آبیاری اراضی کشاورزی آن ناحیه از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است. نحوه مدیریت و بهره برداری از این مخزن با توجه به میزان بالای تبخیر از سطح آب در آن ناحیه کاری خطیر است. در این مقاله ضمن تشریح شرایط خاص هیدروکلیماتولوژیکی مخزن چاه نیمه و ضرورت پرداختن به مساله تبخیر در این ناحیه, استفاده از مدلها و روشهای برآورد تبخیر ارزیابی شده است و در این ارتباط, تبخیر واقعی از سطح دریاچه با استفاده از بیلان حجمی مخزن تعیین شده و مبنای سنجش مدلها و روشهای مختلف قرار گرفته است. خصوصیات اقلیمی منطقه به نحوی است که می توان هر سال آبی را به دو دوره دارای اثر واحه ای و فاقد اثر واحه ای تقسیم کرد. نتایج بررسیهای این تحقیق نشان می دهد که اکثر شیوه های شناخته شده تخمین تبخیر در دوره فاقد اثر واحه ای از کارایی نسبتا بهتری برخوردارند. در حالی که در ماههای دارای اثر واحه ای قابلیت استفاده از این مدلها و روشها به شدت تنزل می یابد. علت آن, تطابق نداشتن شرایط و تئوریهای حاکم بر این مدلهاست که اصلاح و بازنگری بر آنها را برای نواحی خشک دارای اثر واحه ای منطقه ای ضرورت می بخشد. میزان خطای برآورد تبخیر در ماههای دارای اثر واحه ای در روشهای پنمن - مانتیث و پریستلی - تیلور به ترتیب بین 32 تا 66 درصد و 45 تا 73 درصد برآورد شده است. همچنین روش انتقال جرم برای مواقعی که حتی حاصلضرب سرعت باد در کمبود فشار بخار صفر است حدود 8 میلیمتر در روز تلفات برای مخزن چاه نیمه به دست می دهد. این در حالی است که مطالعات میدانی تلفات از بستر و دیواره های مخزن را ناچیز برآورد می کنند. واسنجی ضریب تشت تبخیر نیز در ایام حاکمیت اثر واحه ای ضریبی تا 0.9 را نشان می دهد. درتحقیق حاضر برای مواقعی که روشهای معمول برآورد تبخیر کارایی ندارند, دخالت دادن سهم اثر واحه ای در برآورد تبخیر پیشنهاد شده است.