بررسی رابطه بین ارتفاع و شیب روند متغیرهای اقلیمی در ایران طی دوره زمانی 2016-1987

در این مطالعه, تغییرات مکانی و زمانی متغیرهای اقلیمی نظیر تبخیر از تشت (Ep), دما (T), ساعات آفتابی (SD), رطوبت نسبی (RH), سرعت باد (W) و بارش (P) و بررسی رابطه شیب روند آنها با ارتفاع برای 68 ایستگاه هواشناسی در سرتاسر ایران طی دوره زمانی 2016-1987 در مقیاس های زمانی فصلی و سالانه بررسی شدند. تحلیل روند متغیرهای اقلیمی نشان می دهد که طی 30 سال گذشته, اغلب مناطق ایران گرم تر و خشک تر شده اند, اگرچه روند ها در همه این مناطق معنی دار نبوده است. بررسی ارتباط بین شیب روند متغیرهای اقلیمی و ارتفاع نشان می دهد که در دوره مورد مطالعه در مقیاس سالانه, ارتباط معنی داری بین شیب روند سنجه های اقلیمی و ارتفاع وجود ندارد (0/1p) و نرخ کاهش بارش (0/01>p) و رطوبت نسبی (001/0>p) به طور معنی داری با افزایش ارتفاع تشدید شده است. نرخ افزایش دمای میانگین (0/05>p), دمای حداکثر (0/1>p) و ساعات آفتابی (0/001>p) در تابستان به طور معنی داری در ارتفاعات کمتر از مناطق پَست بوده است. در فصل پاییز, شیب روند تغییرات دمای حداقل و میانگین (0/05>p) با ارتفاع ارتباط منفی معنی دار داشته و نرخ افزایش بارش و رطوبت نسبی (0/05>p) در ارتفاعات افزایش سریع تری را نشان داده است. به نظر می رسد که بیشترین تغییرات اقلیمی در دو فصل پاییز و زمستان رخ داده است. نتایج نشان می دهد که در فصل زمستان, بیشترین نرخ گرمایش (دماهای حداقل, حداکثر و میانگین) و کاهش رطوبت نسبی مربوط به پهنه ارتفاعی 2000-1500 متری است, اما بیشترین کاهش بارش مربوط به پهنه ارتفاعی 2500-2000 متری است. در فصل پاییز, بیشترین نرخ کاهش دماهای حداقل و میانگین در پهنه ارتفاعی 2500-2000 متری و بیشترین افزایش بارش در دو پهنه ارتفاعی 500-0 و 2500-2000 متری رخ داده است.