بررسی تاثیر عوامل غیرژنتیکی بر مولفه های منحنی های درصد و مقدار چربی شیر گاومیش های آذری و خوزستانی

مطالعه منحنی های تولید شیر و ترکیبات آن در گاومیش, اطلاعات کلیدی مهمی را در مورد پتانسیل ژنتیکی و نحوه مدیریت متناسب با آن, در اختیار دامدار و اصلاح گر قرار می دهد. هدف از مطالعه حاضر, شناسایی سهم عوامل غیرژنتیکی بر پارامترهای تابع وود برازش شده بر منحنی های درصد و مقدار چربی شیر گاومیش های آذری و خوزستانی بود. داده های مربوط به 15065 و 15225 دوره شیردهی از گاومیش نژاد خوزستانی, به ترتیب برای صفات مقدار و درصد چربی و تعداد 9571 و 9721, دوره شیردهی از گاومیش نژاد آذری به ترتیب, برای دو صفت مذکور مورد استفاده قرار گرفت. در ابتدا, تابع وود, برای منحنی های انفرادی هر حیوان, برازش داده شد. در گام دوم, اثر عوامل محیطی مؤثر بر مؤلفه های منحنی ها مطالعه شد. در مرحله آخر, پس از برآورد مقادیر پارامترهای منحنی ها, همبستگی های فنوتیپی بین آنها, برآورد شد. نتایج مطالعه حاضر, نشان داد که گاومیش خوزستانی در مقایسه با گاومیش آذری, دارای میانگین درصد چربی پایین تری در طول دوره شیردهی (حدود 5/0 درصد در قعر منحنی) است و زودتر از آن به قعر منحنی درصد چربی می رسد. با این حال, به دلیل اینکه گاومیش خوزستانی تولید شیر روزانه بیشتری دارد, تولید چربی بیشتری (حدود 25 درصد تولید چربی در اوج منحنی) نیز دارد. تأثیر اوج تولید بر مقدار تولید چربی کل (همبستگی 85/0-87/0) بیشتر از تأثیر مقدار چربی, در شروع تولید (همبستگی 30/0-41/0) و یا زمان وقوع اوج تولید (همبستگی 11/0-30/0) بود. بین قعر منحنی چربی با درصد چربی در شروع تولید (پارامتر a) و پارامترهای b و c در هر دو نژاد, همبستگی مثبت وجود داشت. می توان چنین استنباط نمود که گاومیش خوزستانی, به جهت تولید شیر روزانه بالاتر در مقایسه با نژاد آذری, دارای استعداد و توان ژنتیکی کمتری برای درصد چربی بوده ولی توان ژنتیکی بیشتری برای مقدار چربی روزانه دارد. نتایج این تحقیق شاید بتواند در بهبود برنامه های تغذیه ای و ژنتیکی گاومیش های ایرانی موثر باشد.