تأثیرپذیری سیّدمحمّد مکّی حسینی از اندیشه های عین القضات همدانی، با تکیه بر آراء معرفت شناسی در بحرالمعانی و تمهیدات

سیّدمحمّد مکّی در بحرالمعانی, توجه قابل تأمّلی به مباحث معرفت شناسی داشته است. هدف این پژوهش, تبیین آراء معرفت شناسی سیّدمحمّد مکّی و بررسی تأثیرپذیری او از تمهیدات عین القضات است. نوشتار حاضر به روش توصیفی تحلیلی و با تکیه به منابع کتابخانه ای صورت گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که سید محمد مکی, در مباحث معرفتی, نه تنها در محتوا, بلکه در الفاظ و عبارات, متأثر از اندیشه های عین القضات همدانی بوده است. هر دو عارف, میان علم ظاهری و علم باطنی, تمیز قائل شده اند و علم باطنی را همان معرفت الهی دانسته اند که عارفان به واسطة درجه ی ایمان و یقینی که دارند, از آن برخوردار می شوند. انسان می تواند از طریق شناخت خویش و شناخت محمد (ص), به معرفت الهی, دست یابد. البته معرفت به ذات الهی ممکن نیست و تنها می توان نسبت به اسماء و صفات و افعال الهی, به معرفت رسید. آنان از وجود ضرورت حجاب سخن گفته اند و بر این باور هستند که این حُجب به صورت کامل برطرف نمی شود. همچنین معارف الهی به دلایلی از جمله محتوا, محدودیت های بشریت و شریعت, عدم درک مخاطب و مسئله رازداری, بیان ناپذیر هستند. این مباحث در نامه های سیّدمحمّد, به تفصیل بیشتری نسبت به تمهیدات آمده است.