سیر تطور کشکول از منظر هانس روبرت یاوس

بیان مساله: کشکول ظرف کشتی شکلی ا ست که سابقه ای طولانی در ایران داراست, و فرض مقاله بر این است که کاسه های کشتی شکل میگساری بر اثر دریافت های متوالی در ادب فارسی, به کشکول تبدیل شده است, و می توان با دو مبحث بازسازی افق انتظار و زنجیره دریافت هانس روبرت یاوس به تحلیل این سیر تطور پرداخت. هدف: این پژوهش بررسی سیر دریافت فوق از طریق مفاهیم بازسازی افق انتظار و زنجیره دریافت در آرای یاوس است. بازسازی افق انتظار روشی سه مرحله ای است که به وسیله آن می توان به معیاری که مخاطبین برای ارزشگذاری و تفسیر آثار یک عصر به کار می بردند, پی برد, زنجیره دریافت به سیر بسط آثار طی دریافت های متوالی گفته می شود که می توان با بررسی آن از اهمیت تاریخی و چگونگی سیر تکامل آثار آگاهی یافت. البته لازم به ذکر است تا حال از آرای یاوس برای بررسی آثار هنری نیز بهره گرفته شده است. ولی بدون داشتن سندی از دریافت مخاطبین فقط می توان به حدس هایی از چگونگی انتظار آنها بسنده کرد. در این مقاله برای اولین بار از دریافت های یک گونه اثر هنری صناعی (کشتی) در متون ادبی برای تحلیل ماهیت دریافت مخاطبین آن بهره گرفته شد.روش پژوهش: در مورد چگونگی روش پژوهش باید گفت, ابتدا افق انتظار کاسه های کشتی شکل به استناد متون ادب فارسی بازسازی و از آنجا که در افق انتظار این ظرف سیر دریافت های مکرری دیده شد که موجب به وجود آمدن ظرفی دیگر به نام کشکول شده است, از مبحث زنجیره دریافت یاوس نیز بهره گرفت. نتیجه گیری: بازسازی افق انتظار کشتی به استناد متون ادبی نشان داد, زنجیره دریافت غنی از این ظرف وجود داشته است, به گونه ای که کشتی میگساری در سیر دریافت های متوالی, به استعاره ای از وسیله نجات از بحر غم, و بر اثر تکرار, تبدیل به نماد رهایی از غم شده, سپس با افزوده شدن زنجیر, به نماد فقر که موجب رهایی از متعلقات دنیا می باشد, تبدیل شده است, مستند این مدعا آنکه برخی کشکول ها با اشعار نشاندهنده زنجیره دریافت از یک ظرف میگساری تا نماد فقر, آذین شده اند. بنابراین می توان کشکول را, یکی از منحصر به فردترین و غنی ترین آثار ایران به لحاظ زنجیره دریافت محسوب کرد, و در گامی فراتر دستاوردهای روش شناختی این پژوهش از جمله بهره گیری از متون ادبی برای اطلاع از جایگاه زیبایی شناختی یک اثر هنری کاربردی, استفاده از بحث زنجیره دریافت مخاطب در روش بازسازی افق انتظار و همچنین بررسی سیر تطور یک استعاره تا نماد در بحث زنجیره دریافت, می تواند زمینه ساز پژوهش های دیگری در حوزه ادبیات, هنر و زبان شود.