بررسی نظام مطابقه در بنافی، پاپونی، دو سیرانی، ریچی، سمغانی، گرگنائی، مسقانی و نودانی بر پایه الگوهای کامری (1978)

هدف از پژوهش حاضر, شناسایی و مقایسه نوع نظام مطابقه احتمالی در گویش های بنافی, پاپونی, دوسیرانی, ریچی, سمغانی, گرگنایی, مسقانی و نودانی است. این بررسی, به لحاظ رده شناختی, در چارچوب الگوهای کامری (1978), برای بازنمایی فاعل فعل لازم, فاعل فعل متعدی و مفعول فعل متعدی در بند های لازم و متعدی صورت می گیرد. الگو های مورد نظر عبارتند از: (الف) خنثی, (ب) فاعلی-مفعولی, (ج) کنایی-مطلق, (د) سه بخشی و رده (ه) که کامری نامی برای آن پیشنهاد نکرده است, یعنی, رده غیرفاعلی-غیرفاعلی (دبیرمقدم, 2012). این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی است و پیکره مورد استفاده در آن برگرفته از دفتر دوم گنجینه گویش شناسی فارس (سلامی, 1384) و دو اثر دیگر در گویش پاپونی می باشد. یافته های این پژوهش گویای آن است که از میان گویش های مورد مطالعه, فقط گویش ریچی مطابقه یک دست فاعلی-مفعولی دارد. سایر گویش های این پژوهش, مطابقه دوگانه دارند. یعنی, (1) مطابقه «فاعلی-مفعولی» در فعل های لازم, فارغ از هر زمانی و فعل های متعدی در ساخت های زمان حال و (2) مطابقه «غیرفاعلی-مفعولی» در بندهای متعدی مشتق از ساخت های گذشته. علی رغم این که مطابقه غیرفاعلی-مفعولی در زبان های ایرانی به رده های سه بخشی, کنایی-مطلق و غیرفاعلی-غیرفاعلی دسته بندی می شود, بر پایه داده های زبانی حاضر, مطابقه غیرفاعلی-مفعولی در گویش های مورد بررسی غالبا سه بخشی است. در میان این گویش ها, بنافی بیش تر ‍, از سایر گویش ها, ویژگی های نظام غیرفاعلی-مفعولی خود را از دست داده است و این تغییر در هم سویی بیش تر با نظام فاعلی-مفعولی می باشد.