ارزیابی دقت و کارآیی مدل های EPM ،MPSIAC، ژئومورفولوژی و هیدروفیزیکی در برآورد فرسایش و رسوب حوضه معرف کسیلیان استان مازندران

هر ساله هزاران تن خاک حاصلخیز از اراضی مختلف کشور مشتمل بر اراضی جنگلی, مرتعی و زراعی در اثر فرسایش خاک از دسترس خارج شده و با انباشت در مناطق رسوبگذاری موجب بروز خسارات قابل ملاحظه ای می شوند. برای جلوگیری و مهار این پدیده لازم است مناطق تولید رسوب (تحت فرسایش) همراه با شدت و مقدار آن شناسایی شوند تا از این طریق افزون بر تعیین نقاط بحرانی و رده-بندی مناسب بتوان اقدام به برنامه ریزی مقتضی در قالب طرح های حفاظت خاک و یا آبخیزداری نمود. لازمه این امر در اختیار داشتن ابزار مناسب یعنی روش یا مدل برآورد فرسایش و رسوب با دقت و کارآیی قابل قبول است. در این تحقیق با انتخاب 4 مدل برآورد فرسایش و رسوب شامل EPM, MPSIAC, هیدروفیزیکی و ژئومورفولوژی که در بیشتر تحقیقات پیشین به صورت یکجا مقایسه و بررسی نشده است, با هدف شناسایی و معرفی مدل مناسب توجه به محدودیت های استفاده از آن, اقدام به ارزیابی مدل ها درحوضه آبخیز کسیلیان شده است. نتایج حاصل از مقایسه مقادیر رسوب برآورد شده با مشاهده شده از طریق مقایسه مقادیر اختلاف مطلق و نسبی نشانگر این است که, مدل ژئومورفولوژی به رغم دارا بودن محدودیت از نظر حجم انجام محاسبات که ناشی از لزوم اجرای مدل در واحدهای همگن کاری است دارای دقت و کارآیی قابل ملاحظه با سه مدل دیگر مورد آزمون می باشد. به طوری که مدل ژئومورفولوژی با اختلاف نسبی 36.3 درصد (25.711 تن در سال) نسبت به متوسط سالانه مقدار رسوب مشاهده شده در مقایسه با نتایج مدل های EPM ,MPSIAC و هیدروفیزیکی با متوسط سالیانه مقدار رسوب مشاهده شده به ترتیب معادل 70.44 , 7 و 30 درصد, مناسب ترین مدل با دقت و کارآیی قابل ملاحظه است.