بررسی ریخت سنجی آرایه های فرو گونه ای دو گونه ی تنگرس Rhamnus cathartica L. و Rhamnus pallasii Fisch. & C. A. Mey. از تیره ی Rhamnaceae در شمال ایران

در پژوهش حاضر, مطالعه های ریخت شناسی آرایه های فروگونه ای دو گونه ی Rhamnus cathartica و Rhamnus pallasii, در شمال و شمال شرق ایران انجام شدند. به منظور درک درست روابط بین گونه ای و تعیین ارزش تاکسونومیکی صفت ها با ثبت اطلاعات ریخت شناسی, 58 صفت شامل 26 صفت کمّی و 32 صفت کیفی اندازه گیری شدند؛ سپس با استفاده از روش تاکسونومی عددی از تحلیل های مؤلفه های اصلی و خوشه بندی بهره گیری شد و روابط بین آرایه های فروگونه ای مشخص شدند. مهم ترین صفت های کیفی برای جدایی گونه ها و آرایه های فروگونه ای در مطالعه ی حاضر, شکل برگ و رنگ میوه است. براساس نتایج, تنوع درون گونه ای Rh. pallasii به سه زیرگونه تأیید شد. و در گونه ی Rh. cathartica, صفت های مشاهده شده در تفکیک دو واریته مؤثر نبودند. تنها جمعیت Rh. × spathulifolia از تپه های ماسه ای سواحل شمالی ایران جمع آوری شد و با توجه به تفاوت آن با دو گونه ی دیگر ازنظر صفت های مشاهده شده در ریخت شناسی مانند رنگ شاخه ی جوان, شکل پهنک برگ, بدون کرک بودن سطح بالایی و زیری برگ, رنگ میوه ی نارس, Rh. × spathulifolia نمی توان آن را هیبرید در نظر گرفت, بلکه باید آن را گونه ای کامل و مستقل تعریف کرد.