تبیین فقهی مسئولیت دولت در رویارویی با بیماری کرونا

زمینه و هدف در این روزها که بیماری واگیردار و مسری کرونا (کووید 19), فضای جامعه و جهان را درنوردیده است, علاوه بر ابتلایات بهداشتی برای افراد و دولت ها, از جوانب متعدد دیگری از جمله چالش های فقهی حقوقی می تواند مورد توجه قرار گیرد. به عنوان مثال در این زمینه می توان به مسایلی مانند ضمان حاکمیت در خسارات جانی, مالی, تعارض اقتصاد و سلامت, کاربرد قاعده احسان, قرنطینه و تحدید آزادی, امنیت ملی و مساله مقابله به مثل, امنیت روانی و. . . اشاره کرد. بر این اساس, پژوهش حاضر به نحو معین, با هدف بررسی برخی چالش ها و پیامدهای فقهی حقوقی مرتبط و ادله ی ناظر بر مسیولیت(تکلیفی و وضعی) دولت, و چارچوب نظری آن, انجام گرفته است. مواد و روش ها در این مقاله با اعتنای به پیامدهای فقهی حقوقی این بیماری مسری, به تناسب زمان و مکان حاضر و لزوم تولید و پرداخت قواعد فقهی حقوقی, جهت تبیین درست مسیله (دیدگاه فقه اسلامی درخصوص امراض مسری و مسیولیت دولت), شواهد متعدد روایی و آرا و ادله فراوان فقهی به روش تحلیلی توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانه ای مورد بررسی قرار گرفته اند. نتیجه گیری این پژوهش, ضمن بررسی و تنقیح فقهی موضوع امراض مسری (با توجه به برخی نظرات اخیر درخصوص تضاد بین فقه و علم) براساس منابع, ادله و قواعد فقهی حقوقی ناظر بر وظایف و مسیولیت دولت, توصیف, تحلیل و ارزیابی شده و با تقسیم و تقریری جدید و نگاهی نو به آیات و روایات و ادله فقهی حقوقی, وظیفه مندی و مسیولیت عام و نیز مسیولیت خاص دولت (در صورت حدوث سبب سلبی یا ایجابی قابل استناد و موجد ضمان و خسارت) اثبات شده است.