بررسی نحو فضایی ساختار محله های سنتی با نگرش محرک توسعه (نمونه موردی: محله حاجی شهر همدان)

جایگاه محله ها در سطح شهرها, همواره بسیار مهم و تاثیرگذار بوده است و محله های سنتی به علت داشتن قدمت طولانی در معادله های شهری, اهمیت بیشتری داشته اند. امروزه به علت توسعه های شهری بی برنامه, لجام گسیخته و منقطع, محله های سنتی نیز کارکردهای پیشین, پویایی, سرزندگی و منحصربه فردی خود را ندارند, ازاین رو, بازگرداندن کیفیت های مطلوب محلی, رونق فعالیت های منسجم اجتماعی و بهبود شرایط کالبدی, اقتصادی و فرهنگی محله های سنتی بسیار ضروری است. محرک توسعه به عنوان رویکردی موثر و منعطف در حوزه بازآفرینی شهرها در پی پاسخ مناسبی برای کیفیت بخشی دوباره محله های سنتی است. مداخله های هدفمند و حداقلی, مشارکت کنشگران اصلی و جامعه محلی, کوچک مقیاسی و زمینه گرایی از ویژگی های اصلی محرک های توسعه با عنوان سیاست های نوین شهری هستند, ازاین رو, روش پژوهش حاضر تحلیلی- تفسیری و مبتنی بر مطالعه های کتابخانه ای است که برای دستیابی به چارچوبی هدفمند در تحلیل نمونه موردی به روش نحو فضا با بهره گیری از نرم افزار اگراف و دپس مپ برای تفسیر چیدمان فضایی انجام شده است. هدف اصلی پژوهش, بررسی پیکره بندی فضایی در راستای شناسایی محدوده های اساسی, تاثیرگذار و مستعد برای تحریک توسعه ای هماهنگ با هویت و ساختار کالبدی, اجتماعی و اقتصادی محله است و نتایج پژوهش به اهمیت ویژه پیوندهای فضایی - عملکردی در ساختار اصلی محله های سنتی اشاره دارند. اتصال های قوی و منسجم کریدور اصلی محله از یک سو و هم پیوندی و یکپارچگی زیاد سازمان فضایی مرکز محله از سوی دیگر, شرایط مطلوب استخوان بندی محور اصلی بافت مسکونی محله حاجی برای تحریک توسعه را نشان می دهند. به نظر می رسد اقدام های محرک توسعه منطبق بر پیکره بندی فضایی, بازآفرینی بهتر و سریع تر محله های سنتی را رهنمون می شوند.