جلوه های تعهد در اشعار محمد جواد جزایری

ادبیات هر ملت, دیوان مفاخر و آینه آداب, اخلاق و سنن آن هاست. انسان ها از دیرباز آثار ادبی را به عنوان ابزار ارتباط بکار برده اند, همین واقعیت برای اثبات اجتماعی بودن ادبیات بسنده است. اما ادبیات افزون بر ویژگی ارتباطی, ابزاری برای انگیزش و ثبت و ضبط پایداری جوامع انسانی در برابر یورش های پیاپی نیز بوده است. در میان کشورهای عربی, عراق از جمله سرزمین هایی است که از دیرباز به دلایل گوناگون همواره مورد توجه مطامع بیگانگان به ویژه دولت استعماری بریتانیا بوده است. ورود نیروهای بریتانیا به عراق از سال 1917, زمینه ی مبارزه و صف بندی مردم مسلمان در مقابل سیاست های ظالمانه ی استعمارگران را فراهم نموده که در این میان نقش شاعران متعهد عراقی, قابل ملاحظه است. محمدجواد جزایری از ادیبان, فقیهان و رهبران ضد استعمار و مجاهد شیعه عراق در قرن چهاردهم هجری است که به دلیل احساسات صادقانه و حضور فعال در این مبارزه و خلق قصایدی, جایگاه خاصی را در شعر تعهد عراق به خود اختصاص داده است. هدف اصلی این مقاله, بیان و ارائه ی جلوه های تعهد در خلال بررسی اشعار جزایری و نقش او در بیداری مردم و مبارزه با استعمار است. در این مقاله تلاش گردیده, ضمن معرفی این شخصیت, جلوه های تعهد را که از مطالعه ی تمام دیوان او استخراج شده, درحوزه های سیاسی, اجتماعی و فکری, در عناوین دعوت به مبارزه, امید رهایی, دعوت به همبستگی ملی و نفی تفرقه, و واقعه سرایی مورد نقد و بررسی قرار دهیم. روش تحقیق در این پژوهش, جمع آوری مطالب از منابع, طبقه بندی و بیان آن بگونه ی تحلیلی و توصیفی است.