موتیف، گونه ها و کارکردهای آن در داستانهای ایرانی در دهه های 20 و 30 شمسی

یکی از ابزارهایی که در نقد و تحلیل جنبه های محتوایی و ساختاری آثار ادبی کاربرد مهم و نسبتا جدیدی دارد, بحث موتیف, انگاره یا دانش بنمایه است. شناخت این ابزار به عنوان یکی از اصطالحات رایج در هنر و ادب به علت خصلت برانگیزندگی و تکرارشوندگی از مقوله های مهم ادبی محسوب میگردد. در این پژوهش به روش تحلیل محتوا, از منظر کاربرد موتیف و تبیین جایگاه و کارکردهای آن, به بررسی اجمالی آثار چهار تن از داستاننویسان شاخص دهه های بیست و سی شمسی, صادق هدایت, بزرگ علوی, صادق چوبک, و بزرگ علوی, پرداخته شده است. پس از تحلیل ساختار, محتوا و کارکرد موتیفهای به کاررفته در این آثار مشخص شد که این موتیفها اغلب از نوع موتیفهای فکری و عاطفی هستند و نویسندگان از کارکردهای گوناگون موتیف برای غنی ساختن درونمایه آثار خویش بهره بردهاند. همچنین موتیفهای به کاررفته در این آثار با شخصیت پردازی, پیرنگ و فضای داستان ارتباطی تنگاتنگ دارند.