بررسی زمینه ها و ساختار تزیینات هندسی در آثار هنری ایران دوره سلجوقی

نقوش درهم بافته ی هندسی, وجه مشترک بسیاری از تزیینات عصر سلجوقی است که هرچند در برخی از تألیفات مورخان هنر اسلامی به عنوان ویژگیِ هنر این عصر مورد تأکید قرار گرفته است, غالباً به دلیل تمرکز این منابع بر توصیفی کلی, بهره گیری از آنها به منظور شناخت دقیق ویژگی های این ساختار هندسی و درک تفاوت آن با اسلوب های به کار رفته در دیگر ادوار تاریخی را دشوار می سازد. از این رو, شناخت و تبیین ویژگی ها و جستجوی زبان هندسی موجود در تزیینات هنر سلجوقیان بزرگ, به عنوان یکی از خصوصیات هنر این دوره, هدف اصلی این پژوهش است. پژوهش حاضر با به کارگیری روش توصیفی-تحلیلی و گردآوری, تنظیم و دسته بندی اطلاعات تاریخ هنری و همچنین مراجعه به آثار, پیاده سازی نقوش و جستجوی اسلوب های ترسیمی و مطابقت آنها, تنظیم می گردد. گام نخست, بررسی و توضیح اسلوب هندسی شبکه است که در هنر دوران ماقبل سلجوقی نیز به چشم می خورد و پس از آن بررسی الگوی نوظهور هندسه ی پرگاری و شکوفایی و گسترش آن در عصر سلجوقی است. نتایج حاصل از پژوهش نشانگر به کارگیری این دو الگوی کهن و نو در کنار یکدیگر است که در هنر و معماری عصر سلجوقی, ساختار تزیینات هندسی این دوره را شکل داده است.