مقایسه واکنش انواع بهاره و پاییزه ژنوتیپ های بهاره و پاییزه گندم نان (Triticum aestivum) در مقابل بیماری پاخوره گندم (Take-all disease)

بیماری پاخوره گندم ناشی از قارچ Gaeumannomycs graminis var. tritici از بیماری های مهم گندم است که ریشه و طوقه را دچار آسیب می کند. ارزیابی ژرم پلاسم و شناسایی منابع مقاومت, اولین مرحله در تولید ارقام مقاوم به این بیماری است. در این بررسی 221 ژنوتیپ گندم نان, تهیه شده از نقاط مختلف ایران و خارج از کشور, در مقابل جدایه T-41 این قارچ مورد ارزیابی گلخانه ای قرار گرفتند. صفات میزان آلودگی ریشه و طوقه (نمره بیماری), وزن خشک بیولوژیک و ارتفاع در ژنوتیپ های بهاره اندازه گیری شد (از آنجایی که نیاز سرمایی ژنوتیپ های پاییزه در گلخانه برطرف نشد, لذا ژنوتیپ های بهاره به ساقه رفتند و ارتفاع فقط در ژنوتیپ های بهاره اندازه گیری شد). بر اساس میانگین نمره بیماری (Sc) ژنوتیپ ها به 6 دسته تقسیم شدند, بر این اساس 4 ژنوتیپ کاملا مقاوم (Sc=.), 42 ژنوتیپ مقاوم (0<Sc£1), 42 ژنوتیپ نیمه مقاوم (1<Sc£2), 70 ژنوتیپ نیمه حساس (2<Sc£3), 45 ژنوتیپ حساس (3<Sc£4) و 18 ژنوتیپ کاملا حساس (4<Sc£5) شناسایی شد. نتایج حاصل از تجزیه واریانس, رگرسیون لجستیک و کای اسکوئر به خوبی تنوع ژنتیکی موجود در جمعیت را از نظر مقاومت به بیماری و رابطه بین عکس العمل به بیماری و نوع رشد نشان داد. انواع پاییزه, نسبت به بهاره مقاومت بیش تری داشتند. همچنین با مقایسه تیمارهای شاهد با آلوده مشخص شد که احتمالا این بیماری سیستم دفاعی گیاه را تحریک می کند که منجر به رشد بیشتر تیمارهای آلوده نسبت به شاهد می شود.