تدوین مدل بلوغ واحد حسابداری در شرکت های ایرانی

واحد حسابداری یکی از بخش­ های با اهمیت سازمان است که با تهیه و ارائه­ ی اطلاعات سودمند, در برنامه­ ریزی و کنترل امور سازمان به مدیران آن یاری می­ رساند. به دلیل تفاوت در ویژگی­ ها و مشخصه­ های واحدهای حسابداری سازمان­ های مختلف, عملکرد این واحد در سازمان­ های مختلف, متفاوت است و سطح برآورده کردن هر یک از این نیازها, یکسان نمی­ باشد. هدف پژوهش حاضر بررسی ابعاد و مشخصه­ های واحدهای حسابداری و سطوح تکامل آن است. به این منظور از مدل استاندارد بلوغ CMMI, به عنوان چارچوبی برای شناسایی این ابعاد و سطوح تکامل آن­ ها استفاده شده است. ساختار ماتریسی مدل بلوغ, دارای پیوستگی عمودی و افقی است, به این معنا که به­ منظور بالغ کردن یک بُعد از مدل تا سطحی مشخص, نیاز است تا سایر ابعاد نیز تا آن سطح بالغ شده باشند. هر شرکت می­ تواند به تناسب نیازهای خود, سطح خاصی از بلوغ را برای واحد حسابداری­ اش انتخاب نماید. جامعه­ ی آماری پژوهش, شامل مدیران مالی, حسابرسان داخلی, تحلیلگران سیستم­ های مالی, شرکای موسسات حسابرسی, و مدیر عامل شرکت­ ها است که با روش گلوله برفی, 51 نمونه انتخاب شدند و با آن­ ها مصاحبه انجام شد. سپس داده­ های پژوهش با استفاده از روش تحلیل تِم, مورد تحلیل و بررسی قرار گرفتند. تِم­ های استخراج شده, در قالب مدل بلوغ CMMI, طبقه­ بندی شدند و مدل پژوهش تدوین گردید. به­ منظور اعتباربخشی به مدل نیز از روش­ های اجماع داده­ ها, کنترل اعضا, و معیارهای مقبولیت کوربین و استراوس استفاده شده است. براساس یافته­ های پژوهش, ماتریس بلوغ واحد حسابداری شامل 6 بُعد: خدمات و نقش واحد حسابداری, گزارشگری, فرایندپذیری, فناوری اطلاعات, مدیریت ریسک سازمان, و منابع انسانی است که هریک از آن­ ها طی 5 سطح بلوغ, تکامل می­ یابند. جامعه ی آماری پژوهش, شامل مدیران مالی, حسابرسان داخلی, تحلیلگران سیستم های مالی, شرکای موسسات حسابرسی, و مدیر عامل شرکت ها است که با روش گلوله برفی, 51 نمونه انتخاب شدند و با آن ها مصاحبه انجام شد. سپس داده های پژوهش با استفاده از روش تحلیل تِم, مورد تحلیل و بررسی قرار گرفتند. تِم های استخراج شده, در قالب مدل بلوغ CMMI, طبقه بندی شدند و مدل پژوهش تدوین گردید. به منظور اعتباربخشی به مدل نیز از روش های اجماع داده ها, کنترل اعضا, و معیارهای مقبولیت کوربین و استراوس استفاده شده است. براساس یافته های پژوهش, ماتریس بلوغ واحد حسابداری شامل 6 بُعد: خدمات و نقش واحد حسابداری, گزارشگری, فرایندپذیری, فناوری اطلاعات, مدیریت ریسک سازمان, و منابع انسانی است که هریک از آن ها طی 5 سطح بلوغ, تکامل می یابند.