نقش مشارکت مردمی در کاهش خسارات ناشی از زلزله در بافت های تاریخی

با توجه به خطر زلزله خیزی بخش قابل توجهی از خاک ایران و نظر به گستردگی بافت های تاریخی کشورمان, امروزه بخش قابل توجهی از مناطق تاریخی کشور با یک بحران جدی روبرو هستند؛ تداوم یا عدم تداوم حیات آنها در صورت وقوع زلزله. لذا محافظت ویژه از بافت تاریخی شهرهای کهن باید مورد توجه قرار گیرد و در این راستا اتخاذ تدابیر خاص و مبتنی بر مشارکت مردم امری غیر قابل اجتناب به نظر می رسد.این مقاله با تکیه بر تحقیقات نویسندگان در خصوص شیوه های مدیریت بحران در زلزله های پیشین و بررسی چالش ها, کمبودها و فقدان ها, به تبیین جایگاه مشارکت مردمی در فرآیند مدیریت بحران زلزله می پردازد و ضرورت انجام هر گونه اقدام با حضور تمام گروه های اجتماعی ساکن را مورد تاکید قرار می دهد.تجارب زلزله های پیشین نشان می دهد که غالبا میان مطالبات مردم و خدمات دولتی سنخیتی وجود ندارد. در مقابل, مشارکت مردمی و توانایی برای کشف ظرفیت های محلی از ناحیه جامعه آسیب پذیر بیشتر مورد قبول واقع می شود. این توان بالقوه که بر پایه شرایط خاص و زمان های ویژه استوار نیست (مستمر است), اکثر مواقع از دوام و اطمینان بیشتری نزد مردم برخوردار است.مردم بعنوان سرمایه های غنی اجتماعی, به خوبی قادراند تا در ارتباط با مسائلی که حیات آنها را متاثر می سازد تصمیم سازی نمایند. دامنه این مشارکت های درونزا مراحل پیش تا پس از بحران را دربر می گیرد. ظرفیت سازی, ایجاد و تقویت حس اعتماد و شکل گیری شبکه گسترده ای از روابط همکاری, علاوه بر دوام و پاسخ دهی مناسب به مطالبات, موجب کاهش هزینه ها خواهد شد.یافته های تحقیق مبین آن است که با توجه به حجم گسترده فعالیت های پوششی مورد نیاز در زمان بحران توسط دولت, می توان مدیریت مهار بحران را طی یک برنامه ریزی منسجم و دقیق به مردم واگذار نمود تا با آگاهی کاملی که از ظرفیت های محیط خود دارند واقعی ترین تصمیم ها را با حداکثر کارآیی پیاده نمایند.