تحلیل تطبیقی تأثیر فرهنگ دینی بر الگوهای روابط فضایی در خانه ( مطالعه موردی: خانه های مسلمان نشین و زرتشتی نشین شهر کرمان)

موضوع این مقاله بررسی و تحلیل تطبیقی نقش ارزش ها و نگرش های دینی بر الگوهای روابط فضایی در خانه های مسلمان نشین و زرتشتی نشین شهر کرمان است. بر اساس نظریات اندیشمندان, در شکل گیری خانه و روابط فضایی حاکم بر آن, فرهنگ, تأثیر عمیقی دارد. یکی از وجوه فرهنگ, ارزش ها و نگرش های دینی است, که با شناخت آنها, می توان معماری مطلوب مبتنی بر بوم و فرهنگ ایجاد کرد. این مقاله در بخش روش شناختی از نظریه نحو فضا بهره برده است. هدف اصلی این پژوهش شناخت میزان تأثیرپذیری الگوهای روابط فضایی خانه های مسمانان و زرتشتیان از ارزش ها و نگرش های دینی آنها و همچنین شناخت اشتراکات و افتراقات کالبدی و فضایی خانه ها بر مبنای تفاوت های فرهنگ دینی آنهاست. روش به کار رفته در این پژوهش, ترکیبی از روش های تفسیری-تاریخی با تکنیک تحلیل محتوا و استدلال منطقی است. همچنین با استفاده از مطالعات کتابخانه ای, مطالعات تاریخی صورت گرفته و شبیه سازی با نرم افزار گرسهاپر و پلاگین اسپیس سینتکس و نرم افزار دپث مپ و تحلیل گراف های توجیهی تهیه شد. این گراف ها برای 16 نمونه از خانه های تک حیاطه مرکزی مسلمان نشین و زرتشتی نشین شهرکرمان که به صورت خوشه ای هدفمند انتخاب شده بودند, به کار گرفته شد. تحقیق روی شاخصه های تفاوت درصد حیاط و ساختمان, تفاوت درصد جرم و فضا, میزان شفافیت نمای جنوبی خانه ها و مؤلفه های نحو فضا صورت گرفت. نتایج پژوهش نشان دهنده آن است که خانه های مسلمانان در شاخص های مطالعه شده دارای تفاوت هایی آشکار و پنهان نسبت به خانه-های زرتشتیان است. می توان دلایل این تفاوت ها را در اختلافات فرهنگ دینی و اعتقادات این دو دین جست وجو کرد و می توان نتایج آن را در کالبد معماری این خانه ها مشاهده نمود.