آسیب شناسی مهندسی مالی اسلامی رایج در راستای طراحی نظام مالی اسلامی

مهندسی مالی رایج مجموعه علوم یا فنونی است که به دنبال پیدا کردن روش های نوین و موثر برای تامین بهینه مالی, در قالب مبانی, اهداف و چارچوب های نهادی حاکم بر اقتصاد لیبرال است. مسیله اصلی این است که آیا می توان با شبیه سازی به راهبردها و الگوهای سازگار با اهداف نظام مالی اسلامی دست یافت؟ در این مقاله برای رسیدن به پاسخ ابتدا به بیان سیر تاریخی و تحلیل رویکردهای مالی اسلامی پرداخته شد. رویکرد غالب مالی اسلامی رایج روش انفعالی (تطبیق, شبیه سازی و تصحیح) است که نقطه مشترک آن تاکید بر بازسازی دستاوردهای نهایی گرایی در اقتصاد مالی رایج است. پژوهش ها در این سطح با در خدمت گیری دستگاه فقه, فاقد روش شناسی خاص برای دستیابی به اهداف مالی اسلامی هستند. بررسی انجام شده افزون بر مشکل عدم وحدت نظر در موضوعات مالی, رویکرد انفعالی با آسیب های عدم وحدت نظر, تطبیق دهندگی, استفاده گسترده از حیل, پیچیده سازی و ناهمخوانی با اهداف همراه است که در مجموع موجب بی خاصیت نمایی ضوابط قراردادها و وجود فلسفه تحریم ربا و سایر ضوابط مسلم در باب معاملات شده است. این رویکرد به طعن مخالفان و عدم تمایز واقعی نظام مالی ابداعی با رایج منجر شد. پیشنهاد می شود در گام نخست با رویکرد نظام ساز و اندیشه اعتدال فقه, به کشف ضابطه های اقتصاد مالی از منافع فقه و اخلاق پرداخت و در چارچوب آن و متناسب با اهداف ساختار نظام مالی اسلامی در جهت رفع نیازهای مالی واقعی طراحی شود.