معرفی و گونه شناسی تزیینات هندسی در آرایه های معماری گنبد سلطانیه

گنبد سلطانیه یکی از مهم ترین بناهای تاریخی دوره ایلخانی در ایران, دارای پلان هشت ضلعی, هشت مناره و سه بخش گنبدخانه, تربت خانه و سرداب است که با تزیینات متعدد کاشی کاری, گچ بری, آجرکاری و. . . آراسته شده است. یکی از انواع تزیینات شاخص در آرایه های معماری این بنا, تزیینات هندسی است که به تنهایی و گاه در تلفیق با سایر نقوش یا کتیبه ها از آن ها استفاده شده است. این پژوهش با هدف معرفی انواع تزیینات هندسی به کاررفته در آرایه های معماری گنبد سلطانیه و گونه شناسی این تزیینات شکل گرفته است. در راستای دستیابی به این هدف, پرسش اصلی این مقاله به تزیینات هندسی موجود در آرایه های معماری گنبد سلطانیه و معرفی گونه های شاخص تزیینات هندسی در این بنا اختصاص دارد. روش یافته اندوزی بر اساس پژوهشی میدانی (عکاسی) و با استناد به منابع مکتوب انجام شده که روشی توصیفی تحلیلی دارد. نتایج مطالعات حاکی از آن است که کاربرد تزیینات هندسی از جایگاه بسیار مهمی در تزیینات گنبد سلطانیه برخوردار است به نحوی که تقریبا در تمامی قسمت های بنا از قبیل طاق ها, سطوح دیوارها و. . ., می توان به نمونه های متنوعی دست یافت. این تزیینات عمدتا شامل گره های پرکاری است که تلفیق این گره ها با تزیینات گیاهی و کتیبه ها و همچنین کاربرد تکنیک های اجرایی متنوع بر پیچیدگی, تنوع و زیبایی آن ها می افزاید. بیشترین درصد را گره هایی بر پایه عدد مبنای شش, هشت, ده و دوازده, به خود اختصاص داده که از بداعت و گستردگی فراوانی برخوردار است. همچنین سنت تبدیل گره ها (تبدیل گره کند به تند), یکی از گونه های مهم موجود در تزیینات هندسی این بنا به شمار می رود.