بررسی رشد بلورهای مونازیت و تامین عناصر خاکی نادر از کانی آپاتیت: مطالعه موردی در کانسار آهن-آپاتیت اسفوردی (شمال شرق بافق)

کانسار اسفوردی واقع در شمال شرق بافق و از مهمترین کانسارهای مگنتیت-آپاتیت در منطقه بوده که دارای کانه های عناصر خاکی نادر (REE Minerals) است. در این میان, کانی آپاتیت از نظر دارا بودن بودجه عنصری (بویژهREE ), پایداری در شرایط مختلف دما و فشار و تبادل های یونی در شرایط محیطی جدید, اهمیت دارد. همه این ویژگی ها باعث شده است تا کانی آپاتیت در طی دگرسانی گرمابی, رفتار ویژه ای در هستک زایی کانی مونازیت داشته باشد. بر پایه بررسی های سنگ نگاری و زمین شیمیایی, چهار نسل آپاتیت در این کانسار شناسایی شده که در هر نسل, مقدار عنصری با کاهش مقادیر عناصر خاکی نادر کل (∑ REE) و افزایش عناصری چون Ca و P همراه است. در مقابل, افزایش مقدار REE, Na, F و تاحدی Cl درون سیال گرمابی سبب هستک زایی و رخداد دو نسل مونازیت شده است. بر اساس تصاویر الکترونی پس پراکنده (BSE), مناطق تهی شده از عناصر Na, Si و REE در آپاتیت منطبق بر کانال های میکرونی, منافذ و ریزشکستگی هایی بوده که ادخال های مونازیت در آن شکل گرفته است. تشکیل مونازیت نسل اول و انحلال بعدی آن سبب تشکیل مونازیت های بین بلوری نسل دوم شده است.