میکرومورفولوژی پوشش های کربنات کلسیم پدوژنیک در خاکهای مناطق خشک و نیمه خشک البرز جنوبی، تاکستان- ایران

در این مطالعه پوشش های کربنات ثانویه در مقاطع نازک خاکهای منطقه تاکستان مورد بررسی قرار گرفته است. بر اساس نقشه های توپوگرافی و مشاهدات صحرایی اولیه, ترانسکتی متشکل از 10 پروفیل خاک انتخاب گردید. این پروفیلها طبق استانداردهای USDA تشریح و نمونه برداری شدند. نمونه های دست خورده مورد تجزیه های فیزیکوشیمیای قرار گرفتند و مقاطع نازک نیز از نمونه های دست نخورده و جهت دار تهیه شدند. بر اساس مطالعات میکرومورفیک, فرم های مختلف پوشش های کربنات پدوژنیک در این خاکها به گروه های زیر تقسیم گردیدند: 1) گروه اول, پوشش های تیپیک هستند که در اثر فوق اشباع شدن محلول خاک از کربنات ها و عمدتا در قسمت زیرین ذرات اسکلتی و خاکدانه ها و سطوح منافذ تجمع می یابند. این گروه در مقاطع مورد مطالعه به سه دسته تقسیم گردیدند: الف) دسته اول پوشش های کلسایتی تک لایه ای, به رنگ روشن که از کلسایت مایکرایت. تشکیل شده اند و سرتاسر ذرات را می پوشانند. ب) دسته دوم پوشش های دو یا چند لایه ای که همانند دسته اول تمام سطوح ذرات را می پوشانند و دارای توالی رنگهای تیره و روشن می باشند. ج) دسته سوم پوشش های دو یا چند لایه ای که در زیر ذرات درشت, جائیکه هدایت هیدرولیکی خاک به دلیل وجود مقادیر فراوان ذرات ریز کاهش می یابد, تشکیل می شوند. 2) گروه دوم, پندانتهای آهکی هستند که به صورت توده های برجسته تا کوزه ای شکل شبه استالاکتیتی در قسمت زیرین ذرات درشت تشکیل شده اند. پندانتها لایه لایه بوده و دو تا پنج لایه تیره و روشن در آنها دیده می شود. 3) گروه سوم, پوششهای کلسایت سوزنی شکل می باشند که عمدتا در افق های نزدیک به سطح یا قسمت فوقانی افقهای کلسیک حضور دارند و احتمالا در اثر تجزیه مواد آلی موجود در منافذ و بر جای ماندن ترکیبات کلسیمی موجود در دیواره سلول های گیاهی و همچنین از آهکی شدن ریشه های مرده گیاهان به وجود آمده اند و نهایتا 4) گروه چهارم, کلاهک های آهکی می باشند که دارای مورفولوژی شبیه پندانتها بوده, ولی برخلاف آنها در قسمت فوقانی ذرات تشکیل شده اند. پوشش های تیپیک و پندانتهای متشکل از توالی لایه های تیره و روشن, به دلیل شرایط اقلیمی متفاوت مورد نیاز جهت تشکیل آنها, احتمالا بازگو کننده نوسانات اقلیمی می باشند. احتمال داده می شود لایه های روشن موجود در اینگونه عوارض که از کلسایت نسبتا خالص تشکیل شده اند, در دوره های اقلیمی خشک رسوب یافته باشند. در حالیکه, لایه های تیره متشکل از کلسایت و ناخالصی های هوموسی, در دوره های اقلیمی نسبتا مرطوب تر که شرایط برای فعالیت های بیولوژیک مساعدتر بوده است, تشکیل شده اند. لذا توالی این لایه های تیره و روشن می تواند به عنوان ابزاری سودمند جهت بازشناخت تغییرات اقلیم گذشته مورد استفاده قرار گیرد.