تبیین الگوی شبه-فرکتال در ساختار زمینه محور بازارهای سنتی ایرانی

عدم تداوم ارزش های هنر و معماری اسلامی در طراحی ساختارهای نو در بافت های تاریخی, تهدیدی برای حیات این زمینه های ارزشمند شهری به حساب می آید. ازجمله بافت بازارهای سنتی ایرانی, محدوده های ارزشمند ولی مسئله داری هستند که روزبه روز دچار بحران های ناشی از تراکم عملکردی-کالبدی ساختارهای جدید کنترل نشده می شوند. این امر شناخت ویژگی های کیفی آن ها, جهت ظهور میان افزارهای معاصر منسجم با بافت را ضروری می-سازد. در این پژوهش, باهدف تبیین زبان الگوی زمینه محور بازار سنتی به عنوان نمونه ای اعلی از هنر و معماری سنتی ایرانی, ابتدا با استفاده از روش تحلیلی-توصیفی به عنوان زیرمجموعه روش تحقیق کیفی, اطلاعات لازم در خصوص زمینه محوری بازار سنتی جمع آوری و بر اساس مدل مستخرج از مبانی نظری پژوهش, موردبررسی قرار می گیرد. در بخش دوم با استفاده از روش تجزیه تحلیل بصری فرکتالی, میزان تناظر مؤلفه های کیفی زمینه محوری اجزاء بازار سنتی و الگوی هندسه فرکتالی بازار, با تأکید بر فضاهای باز و بسته, بررسی می شود. یافته ها حاکی از زمینه محوری بازار سنتی در سه مقیاس شهری, محله ای و داخلی است. تجزیه تحلیل بصری در سه مقیاس کلان, میانه و خرد, نشان دهنده انطباق ارزش های کیفی زمینه محوری با الگوی هندسی شبه-فرکتال, در تجلی عینی ذهنیت معنا گرای معمار سنتی است. مقیاس های هندسی فرکتال دربرگیرنده مقیاس های رفتاری-عملکردی, انسجام معنایی ناشی از جهان بینی وحدت گرا و پویای اسلامی را متجلی می سازند. در این میان الگوی متشابه تیمچه ها و الگوی فضای باز سراها به عنوان مراکز نیرومند مقیاس میانه, اتصال و انسجام مقیاس کلان و خرد را فراهم می آورند و متناظر با قانون توان معکوس بُعد فرکتالی, هر چه اجزا خرد مقیاس تر می شوند بر تعدادشان افزوده می شود. اهداف پژوهش: 3. 	 تبیین زبان الگوی زمینه محور بازار سنتی جهت استفاده به عنوان مولد طراحی معاصر در بافت تاریخی 4. 	 بررسی جایگاه هندسه فرکتال در زبان الگوی بازار سنتی ایرانی سؤالات پژوهش: 1. 	 آیا می توان بازار سنتی ایرانی را نمونه معماری زمینه گرا دانست؟ 2. 	 الگوی تجلی عینی مفاهیم زمینه محوری بازار سنتی چیست؟