تاثیر تناوب کشت در خاک مزارع دهاقان اصفهان بر آلودگی فوزاریومی، آغشتگی میکوریزی، گرهک زایی ریزوبیومی، پارامترهای رشد و محتوای فسفر در دو رقم لوبیا چیتی

مدتها است که تاثیر ریزوسفر خاک از جمله میکروارگانیسم ها و عناصر موجود در آن بر رشد و فعالیت گیاهان مشخص شده است اما اینکه بافت خاک و کشت متناوب گیاهان بر فعالیت قارچ های میکوریزی و سایر میکروارگانیسم ها که نقش بسیار زیادی در تغذیه و سلامتی گیاهان دارند چگونه است به خوبی مشخص نشده است. با بررسی های انجام شده در منطقه اصلی کاشت لوبیا (دهاقان) در استان اصفهان شهرستان شهرضا مشخص شد که گره زایی لوبیا در خاک این منطقه بسیار ضعیف می باشد. پس از تهیه نمونه خاک از سه مزرعه واقع در منطقه دهاقان با تناوب کشت متفاوت (لوبیا با تناوب جو, لوبیا با تناوب گندم و مزرعه نخود) در اردیبهشت ماه 1384 اقدام به طراحی یک آزمایش گلخانه ای بر پایه بلوک های کامل تصادفی گردید. با توجه به تاثیر شرایط اکولوژیکی مختلف بر روی گره زایی حبوبات, علاوه بر کاشت گیاهان در خاک های نمونه برداری شده, عملیات کاشت در خاک های سبک شده مناطق مزبور نیز صورت گرفت و پارامترهای EC, pH, بافت خاک, میزان ازت خاک اندازه گیری شد. حضور باکتری های ریزوبیوم و شمارش جمعیت اسپور قارچ های وزیکولار-آرباسکولار (VA) در خاک های نمونه برداری شده مورد بررسی قرار گرفت. بذرهای جوانه زده دو رقم لوبیا چیتی (تلاش و خمین) در گلدان هایی به حجم 310 سانتی متر مکعب با 8 تکرار کاشته شد. وقتی گیاهان به مرحله دو برگی رسیدند, گلدان ها به دو گروه تقسیم شدند: یک گروه تحت تیمار غذایی بدون ازت و گروه دیگر بدون هیچ تیماری فقط آبیاری شد. پس از گذشت 50 روز گیاهان برداشت شده و میزان آغشتگی میکوریزی ریشه, گره زایی ریشه, بیوماس ریشه و بخش هوایی, میزان فسفر در گیاهان و تعداد اسپور پس از کاشت در خاک ها اندازه گیری شد. آنالیز آماری نشان داد که: بیشترین تعداد گره, آغشتگی میکوریزی و میزان فسفر در گیاهان, بیوماس بخش هوایی و ریشه مربوط به گیاهان رشد یافته در خاک مزرعه با تناوب لوبیا-گندم می باشد که با سبک کردن خاک این مقدار افزایش نشان داده است. تیمار غذایی تاثیر چشمگیری بر روی پارامترهای مورد بررسی نداشت. در حالی که بسیاری از پارامترهای اندازه گیری شده گیاهان رشد یافته در خاک مزرعه با تناوب لوبیا-جو کاهش چشمگیری نشان می دهد و به نظر می رسد که تراوشات ریشه گیاه جو زمینه فعالیت ریزوبیوم و قارچهای میکوریزی را کاهش می دهد, در حالی که میزان رشد و فعالیت قارچ فوزاریوم و تکثیر اسپور قارچ میکوریزی را افزایش می دهد.