نسبت رویت پذیری با قدرت در اندیشه فوکو

«رویت پذیری» به عنوان یکی از مولفه های اصلی تحلیل های فوکو جایگاه ویژه ای در اندیشه وی دارد. تاکید او بر رویت پذیری به عنوان یکی از عوامل اصلی در شکل گیری علوم, و همچنین یکی از تکنولوژی های قدرت, نشان دهنده این اهمیت است. استناد بر توصیفات تجسمی در تحلیل های فوکو سبب شده است که بسیاری از مفسران وی را فیلسوفی دیداری بدانند, ولی از دیگر سو, افشاگری او درباره جایگاه نگاه در اعمال قدرت, برخی دیگر را بر آن داشته است که وی را مخالف بینایی محوری بینگارند و استدلال کنند که فوکو از نگاه علیه نگاه استفاده کرده است. این مقاله, ضمن معرفی جایگاه نگاه و رویت پذیری در آثار فوکو, سعی دارد تصویر دقیقی از نسبت رویت پذیریبا قدرت در اندیشه وی ارائه دهد. بدین منظور, علاوه بر توصیف مفاهیم رویت پذیری و قدرت نزد فوکو, به تحلیل مقولات مرتبط با این مفاهیم در آثار دیرینه شناسانه و تبارشناسانه وی می پردازیم. ما نشان خواهیم داد که قدرت, از یک سو, پدیدآورنده رویت پذیری هاست و از دیگر سو, رویت پذیری ها هستند که به نوبه خود امکان شناخت قدرت, اعمال آن و حتی مداخله در آن را فراهم می آورند. قدرت, چه در جوامع سلطنتی و چه در جوامع مدرن از رویت پذیری بهره برده است, گاهی با نمایش شکوه خود, گاهی با پنهان شدن و گاهی با نظارت. فوکو با تاکید بر رویت پذیری های ادوار مختلف و نسبت آن ها با قدرت, قصد دارد نشان دهد که همه راه های رویت پذیری در آن واحد ممکن نیست و در آنچه می توانیم ببینیم محدودیت هایی وجود دارد.