قاعده «درء المفاسد اولی من جلب المصالح» و تاثیرات آن بر فقه اسلامی

قاعده «درء مفاسد اولی من جلب المصالح» از جمله قواعد فقهی پرکاربرد است که از فروعات قاعده کلی «لاضرر و لاضرار» است. هرچند که این قاعده بیشتر در نزد اهل سنت مطرح شده لکن در کتب فقهی و اصولی فقهای فریقین به کرات به آن استناد شده است. از آنجا که مقصود احکام شریعت محافظت از مصالح فردی و اجتماعی است و قاعده«درء المفاسد اولی من جلب المصالح» از جمله قواعد مرتبط با مصالح و مفاسد است, ارتباط وثیق این قاعده با نظریه مقاصد شریعت در حمایت از رعایت مصالح و دفع مفاسد می تواند در جهت پاسخ گویی به مشکلات جدید به عنوان راهکاری جدی تلقی گردد. این مقاله درصدد واکاوی بیشتر جایگاه, مفاد, مبانی و شروط اعمال قاعده «درء مفاسد اولی من جلب المصالح» و تبیین نسبت آن با فقه المقاصد, مصالح مرسله, سد ذرایع و قواعد فقهی مرتبط است. هم چنین این مقاله به بررسی تاثیرات قاعده مذکور بر استنباط فقهی در گستره عبادات, معاملات, احکام و فقه سیاسی در فقه اهل سنت و فقه امامیه و به ویژه در موضوعات نوپدید می پردازد.به این امید که بررسی این قاعده از جنبه علمی و تفریعی بتواند در تقریب فقهی و پویایی فقه مقاصدی و اتقان در اجتهاد موثر باشد.