کانسار پلی متال (Cu-Zn-Au-Ag-Pb) تکنار: نوع جدیدی از یک کانسار ماسیوسولفید غنی از مگنتیت، شمال شرقی ایران

کانسار ماسیوسولفید تکنار بخشی از یک مجموعه آتشفشانی– رسوبی دگرگون شده سازند تکنار به سن اردویسین است. لیتولوژی منطقه شامل رسوبات آواری, کربنات ها و سنگهای آتشفشانی و نیمه عمیق بازیکی و اسیدی می باشد. کانسار پلی متال تکنار دارای لایه بندی با سنگ همراه خود است و بدین علت به صورت سین ژنتیک تشکیل شده است. زون تکنار تحت تاثیر دگرگونی ناحیه ای درجه پایین در حد رخساره شیست های سبز قرار گرفته است و در نتیجه آن سنگهای پیلیتی و ساب آرکوز سازند تکنار به سرسیت شیست یا سرسیت-کلریت شیست تغییر یافته اند. کانسار تکنار در زون تکنار قرار گرفته که این زون مابین دو گسل مهم درونه در جنوب و ریوش (تکنار) در شمال واقع شده است. این کانسار در چهار ناحیه به نامهای Tak-I, Tak-II, Tak-III و Tak-IV رخنمون دارد که در واقع قسمتی از یک کانسار بزرگ هستند که در نتیجه فعالیت تکتونیکی شدید منطقه از یکدیگر جداشده و حداقل یک کیلومتر از هم فاصله گرفته اند. کانی سازی به سه حالت لایه ای, استوک ورک و توده ای دیده می شود. بخش لایه ای متشکل از لایه های متناوبی از پیریت, کالکوپیریت, مگنتیت, اسفالریت, گالن و کلریت است. ضخامت لایه بندی از چند میلیمتر تا 2 سانتیمتر متغیر می باشد. کلریت کانی سیلیکاته غالب در بخش کانی سازی لایه ای است. بخش توده ای در قسمت بالای کانی سازی لایه ای تشکیل شده و شامل بیش از 50% مگنتیت است. کانی های اصلی آن عبارتند از: مگنتیت + پیریت + کالکوپیریت + اسفالریت ± گالن + کلریت ± کوارتز ± سرسیت ± کلسیت. پیریت و کالکوپیریت در لایه های تحتانی غالبند و مگنتیت, اسفالریت و گالن در لایه های فوقانی بخش لایه ای و کانی سازی توده ای مشاهده می شوند. کانی سازی استوک ورک نیز شامل پیریت + کالکوپیریت ± مگنتیت + کوارتز + کلریت + سرسیت ± کلسیت است. دامنه تغییرات عناصر Cu, Zn, Au, Ag, Pb, Bi, Mo در تکهای مختلف به شرح زیر است:
Tak-I: %Cu=0.01-5.86, Zn=269-15600(ppm), Pb=27-4400 (ppm), Au=0.86-7 (ppm), Ag=2-95.1(ppm), Bi=34-2200 (ppm), and Mo=85-1300 (ppm). Tak-II: %Cu=0.33-2.56, %Zn=0.3-7.68, Pb=93-5000 (ppm), Au=0.33-11 (ppm), Ag=19-105 (ppm), Bi=79-214 (ppm), and Mo=54-116 (ppm). Tak-III: %Cu=0.05-5.54, Zn=62-179 (ppm), Pb=17-47 (ppm), Au=0.06-0.33 (ppm), Ag=2-40 (ppm), and Bi=11-250 (ppm).
بر اساس اطلاعات پاراژنز, آلتراسیون, نوع کانی سازی, پتروگرافی, ژئوشیمی و زمین شناسی ساختمانی کانسار تکنار, یک نوع جدید از کانسارهای ماسیوسولفید غنی از مگنتیت است. عدم وجود پیروتیت و حضور مقدار زیادی مگنتیت همراه با کانی های سولفیدی تکنار را از دیگر کانسارهای ماسیوسولفید جدا می کند. با توجه به پاراژنز مینرالی کانسار تکنار, شرایط فیزیکوشیمیایی محلول کانی ساز در تکهای مختلف به شرح زیر است:
Tak-I: T°C ≥ 250, Log f O2=(-29) to (-30), pH=5-7. Tak-II: T°C ≤ 250, Log f S2=(-11) to (-12), Log f O2=(-36) to (-39), 5< pH >9. Tak-III: T°C ≥ 270, Log f O2=(-28) to (-29), pH>5.