عنوان فارسی: مخلوق اول در روایات و دو مواجهه متفاوت (عنوان عربی: المخلوق الأوّل فی الروایات والمواجهتین المختلفتین)

چکیده فارسی:پرسش از آغاز آفرینش و آفریده اول از نخستین مسائل فکری بشر بوده است, مساله ای باسابقه که مکاتب بشری و الهی کم و بیش به آن پرداخته و در مواردی شبیه به هم سخن گفته اند. روایات «اول ما خلق» در حوزه معارف اسلامی, مجموعه ای به ظاهر ناهمگون با تعابیر مختلف در این باره ارائه کرده است و دستگاه های معارفی فلسفی, عرفانی و کلامی هر کدام سعی کرده اند که این روایات را تبیین, تفسیر و توجیه نمایند. در این مقاله با تحلیل و مقایسه دو مواجهه حکمی عرفانی و اخباری با این روایات, ضمن نقد دیدگاه اخباری, نشان داده ایم که دیدگاه فلسفی و عرفانی, تفسیر نظام مند و منطقی تری در این باره ارائه کرده است.
چکیده عربی:لا ریب فی أنّ السٶال عن بدایة الخلق والمخلوق الأوّل یعتبر من أولی المسائل الفکریّة للإنسان, مسألة عریقة التی بحث عنها المکاتب الإنسانیّة والإلهیّة وفی عدد من الموارد کلماتهم شبیهة فی هذا المجال. لنا أن نشیر إلی أنّ «روایات أوّل ما خلق» عرضت مجموعة غیر مناسبة بعضها مع الآخر علی الظاهر مع تعابیر منوّعة وکما حاولت کلّ من النُّظُم المعارفیّة الفلسفیّة, العرفانیّة والکلامیّة أن یبیّن ویفسّر ویبرّر هذه الروایات. فی الدراسة الحالیّة ضمن تحلیل ومقارنة المواجهتین الحکمیّة ـ العرفانیّة والأخباریّة مع هذه الروایات مع تفنید الاتّجاه الأخباریّ, أثبتنا وعرضنا أنّ الاتّجاه الحکمیّ والعرفانیّ قد عرض تفسیرًا أوجه وأنسب فی هذا المجال.