اصول طراحی «مجموعه مسکونی» مبتنی بر «حکمت اسلامی» (بر اساس آراء علامه آیت الله جوادی آملی در کتاب مفاتیح الحیات)

بدون ارائة تعریف روشن از شیوة درست «زندگی» نمی توان از مقولة شکل خوب «مسکن» و کیفیت مطلوب «فضای زندگی» سخن گفت. فرضیة پژوهش اینستکه «ظرف زندگی» و«سبک زندگی» تاثیری دوطرفه برهم دارند. زندگی انسان شامل روابط چهارگانه او با «خدا, خویشتن, دیگران و طبیعت» می باشد, که اگر بر اساس آموزه های اسلامی باشد می توان گفت که سبک زندگی مسلمانانه محقق شده و «معماری و شهرسازی» به هر میزان که تسهیلگر آن باشد, واجد صفت «اسلامی» است. هدف این تحقیق, دستیابی به اصولی برای چنین «معماری» در مقیاس «مجموعه مسکونی» است. پرسش پژوهش آنستکه «در طراحی مجموعه مسکونی چه اصولی را رعایت کنیم که زمینه ساز سبک زندگی اسلامی شود؟ ». برای یافتن پاسخ, سه مسیر تحقیقاتی طی شد: از یکسو طی مدلسازی مفهومی, نُه مؤلفة کلیدی مجتمع مسکونی تبیین شد. از دیگرسو طی مطالعات کتابخانه ای و روش تحلیل محتوا, رویکردهای مختلف درباره «مسکن اسلامی» دسته بندی و به دو روش «کمّی و کیفی» تحلیل گردید. از مسیر سوم, شاخصه های سبک زندگی اسلامی از نظر علامه جوادی آملی-بعنوان اسلامشناس مبنای تحقیق-بدست آمد (محتوا)؛ براین اساس, مجموعه مسکونی شامل چهار حوزه اصلی «مسکن, معابر, فضای خدماتی و فضای سبز و باز» می باشد. مسکن نیز خود شامل دو بخش «درون و برون» می شود. درون آن چهار حوزة فضای «فردی, خانوادگی, مهمان و خدماتی» و برون آن شامل «حجم و نما» می باشد که نسبت به درون و بیرون خود تکالیفی دارد. نتیجه تحقیق, دستیابی به «احکام طراحی» هر یک از این نُه عنصر تشکیل دهندة مجموعه مسکونی است که در قالب «اصول سلبی و ایجابی» بیان می شود. در شرایط کنونی کشور که بدلیل نیاز مردم به مسکن, سیاست «نهضت ملی تولید مسکن» از سوی مدیران مطرح شده است, دستاورد این تحقیق می تواند اصول راهنما در طراحی مجموعه مسکونی در خدمت طراحان قرار گیرد. همچنین مبنایی برای آموزش معماری و تربیت معماران بخصوص در دروس «طراحی مسکن و مجموعه مسکونی» باشد.