بازتاب حکمت عملی بوستان و گلستان سعدی در اشعار بلوچی مولوی عبدالله روانبد

سرچشمه های اصلی ادبیات حکمی و تعلیمی عبارتند از: اندیشه های ایرانیان باستان, فلسفه یونان و حکمت و کلام اسلامی. نویسندگان و سخنورانی که در دامان تمدن اسلامی پرورش یافته اند, هر کدام به اندازه توان خود از این منابع بهره مند گردیده و اندیشه های حکمی و تعلیمی را در آثار خویش متبلور ساخته اند. در قرن هفتم این نوع ادب در تعالیم حکمی و اخلاقی با استاد سخن, شیخ اجل سعدی شیرازی (606-690 ه. ق) در نظم و نثر به اوج خود رسید. مولوی عبدالله روانبد (1305-1367ه. ش) ازجمله شاعران معاصر بلوچ زبان است که در اشعار خود از مضامین حکمی و تعلیمی بهره کافی برده و زیر تاثیر اندیشه های ایرانی-اسلامی و حکمت و فصاحت سعدی به نشر آثار و اشعار خود به زبان بلوچی پرداخته است. هدف از این پژوهش, معرفی جایگاه واقعی مولوی روانبد, به عنوان «سعدی بلوچستان» و بررسی کیفیت تاثیر پذیری وی از بوستان و گلستان شیخ اجل در حوزه حکمت عملی است. این پژوهش نشان می دهد که علاوه بر موضوعات مشترک جامعه بشری, اشعری بودن دو سخنور, سفرهای تحصیلی و شرایط اجتماعی تقریبا مشابه, سبب شده است که روانبد بیشتر از دیگر شعرای بلوچ زبان از اندیشه و بیان سعدی تاثیر پذیرد. شیوه تحقیق در این مقاله برمبنای مکتب ادبیات تطبیقی تاریخ گرای فرانسوی به روش توصیفی-تحلیلی است. نتایج به دست آمده از یافته های پژوهش بدینگونه است که اندیشه های بنیادی روانبد برای توجیه مشیت و حکمت خداوند در آفرینش جهان و مضامین حکمی و تعلیمی و نیز در تشبیه و تمثیل پردازی به سعدی شباهت دارد.