مدل سازی بارش-رواناب مبتنی بر رویکرد پویایی سیستم، مطالعه موردی: حوضه کارده مشهد

مدل سازی بارش-رواناب یکی از روش های تخمین رواناب و ابزاری مناسب برای مطالعه فرایندهای هیدرولوژیکی, ارزیابی منابع آبی و مدیریت حوزه آبخیز می باشد. اما پیچیدگی و ماهیت غیر خطی فرایند بارش-رواناب و ناشناخته بودن تاثیر عوامل روی یکدیگر و نهایتا روی دبی خروجی حوضه مدل سازی را مشکل تر می کند. لذا, استفاده از روش هایی که علاوه بر پویایی, قابلیت توسعه, ساختار مفهومی و کاربرپسند داشته باشد, ضروری می باشد. از این رو در این مطالعه برای مدل سازی بارش-رواناب از روش های پویایی سیستم در حوضه سد کارده مشهد استفاده شد. مدل ارائه شده شامل شش مخزن است که عبارت از مخزن برف, مخزن تاج پوشش, مخزن سطوح نفوذناپذیر, مخزن خاک سطحی, مخزن خاک زیرسطحی و مخزن آب زیرزمینی می باشند. داده های ورودی مورد نیاز شامل بارندگی و دمای متوسط روزانه است. برای واسنجی مدل از داده های روزانه دبی خروجی حوضه در بازه زمانی سال های 1998 تا 2008 و برای دوره اعتبارسنجی آمار سال 2009 تا 2012 استفاده شد. نتایج تحلیل حساسیت مدل نشان داد که پارامترهای مربوط به دما از حساسیت بیشتر برخوردار بوده و تأثیر قابل ملاحظه ای روی دبی و دبی پیک حوضه دارند. همچنین, مقادیر شبیه سازی شده و مشاهده ای تطابق خوبی دارند و دامنه ضریب ناش-ساتکلیف به دست آمده در دوره اعتبارسنجی بین 0. 67-0. 57 است که نشان دهنده توانایی بالای روش های پویایی سیستم در مدل سازی بارش-رواناب حوضه می باشد.