ماهیت ایمان دینی از دیدگاه علامه طباطبایی و پل تیلیخ

از محوری ترین عناصر ادیان, ایمان است؛ به گونه ای که نمی توان نقش بنیادین آن را در شکل گیری باور دینی نادیده انگاشت. پرداختن به ماهیت ایمان و جایگاه آن در ادیان, از اصلی ترین مباحث متکلمان ادیان بزرگ به شمار می رود. این جستار در پی آن است که ماهیت ایمان دینی را از دیدگاه علامه طباطبایی و پل تیلیخ مورد بررسی قرار دهد. هر یک از این دو, فیلسوف و متکلمی است سرشناس و کار کشته در تحلیل اندیشه دینی, با این تفاوت که یکی از عالم اسلام است و دیگری از عالم مسیحیت. علامه طباطبایی ایمان را باوری تمکن یافته در قلب می داند؛ به گونه ای که باعث مصونیت انسان از شک می شود؛ در حالی که پل تیلیخ از ایمان به حالت دل بستگی نهایی تعبیر می کند و بنابراین در نظر علامه طباطبایی ایمان از سنخ «باور» متمکن در قلب خواهد بود و حال آن که پل تیلیخ آن را از سنخ «فعل» می داند. هر دو فیلسوف اذعان دارند که متعلق ایمان, امری عینی و خارجی است و بین ایمان و عقل تعارضی نیست. پل تیلیخ آغاز ایمان را یقینی و انجام آن را قرین با شک می داند. در حالی که از نظر علامه طباطبایی, ایمان در مراحل ابتدایی همراه با شک بود, اما در نهایت به یقین منجر می شود.