عنوان فارسی: مقتل نگاری عربی و فارسی از واقعیت تاخیال (مورد پژوهی مقتل اللهوف و روضه الشهداء) (عنوان عربی: المقاتل العربیة و الفارسیة من الواقعیة إلی التخییل (دراسة مقتل اللهوف و روضة الشهداء نموذجاً))

چکیده فارسی: واقعه تاریخی عاشورا, در طول تاریخ به ابزار و زبان مختلف ثبت گردیده است. روایت تاریخی در قالب منابع علمی و به خصوص آنچه به نام مقتل شناخته می شود, مستندترین آثاری است که با واقعیت نمایی به دنبال انتقال مصداق های بیرونی و عینی حادثه بوده است. این نوع آثار با رویکرد واقع گرایی, دارای کارکرد ارجاعی بوده و با رعایت صداقت و امانت تنها به روایت تاریخ می پردازد. از طرفی, ماهیت این واقعه با آمیخته ای از عقل و احساس, عاطفه بشری را برمی انگیزد, از این رو, هرگاه زبان ادبی به عنوان ابزار تاثیرگذار در مخاطب انتخاب شود, ادیب واقعیت را از صافی عاطفه و خیال گذارانده تا مخاطب را همراه خویش سازد. به میزان برجستگی این خصوصیت, اثر با فاصله گرفتن از واقعیت, جنبه تخیلی و رمانتیستی پیدا می کند. بر اساس اهمیت نقل حوادث تاریخی و میزان صحت و سقم آن از یک سو و روایت تاثیرگذار حوادث تاریخ و آمیختگی آن با احساس و عاطفه در طول تاریخ, پژوهش حاضر تلاش دارد با بهره گیری از روش توصیفی-تحلیلی دو مقتل معروف فارسی و عربی (مقتل اللهوف اثر ابن طاووس و روضه الشهداء واعظ کاشفی) را بررسی و رویکرد دو مقتل نگار را در شیوه بیان حوادث و خصوصیات زبانی دو اثر روشن سازد, تا باتوجه به سبک بیان میزان نزدیکی به واقعیت یا خیال در آ ن ها مشخص گردد. بر اساس این پژوهش, واقع گرایی در مقتل «اللهوف» مشهودتر از جنبه خیالی آن است, ولی نویسنده در بیان این حماسه ماندگار غافل از تاثیرات هنری نبوده است, در حالی که کتاب «روضه الشهداء» بیشتر به ویژگی های هنری پایبند است تا روایت حقایق و واقعیات.چکیده عربی: لقد ثبت التاریخ ما جری یوم عاشوراء بمختلف الطرق والأدوات. فما نقل منها فی الکتب خاصة ما عرف بالمقتل یعدّ من أشد الوثائق التی تنهج منهج الواقعیة لترسم النماذج العینیة و الحقیقیة من الحدث. تتطرق هذه الآثار الی نقل التاریخ و هی تراعی الامانة و الصداقة فی روایته فلذلک إنّ للغة فیها وظائف إشاریة ترجع المتلقی إلی ما حدث فی الواقع. إن الحدث هذا بما فیه من غناء عاطفی وفکری یبعث الأحاسیس البشریة خاصة إذا قام الأدیب بلغته الفنیة یؤثر علی المخاطب عندما یمزج الواقع بالعاطفة و الخیال وعند غلبة هذه الخصوصیة علی النص یتجاوز الأدب عن الواقعیة الی الرومانسیة. و بناء علی أهمیة الروایة للأحداث التاریخیة و درجة الصحة فیها من جهة و کذلک تأثیر التاریخ و نقله علی المخاطب و مزجه بالأحاسیس و العواطف عبر التاریخ یسعی البحث هذا الی دراسة مقتلین من العربیة و الفارسیة و هما: (مقتل اللهوف لکاتبه ابن طاووس و روضة الشهداء للأدیب واعظ کاشفی) معتمداً علی المنهج الوصفی-التحلیلی لیکشف عن أسلوبهما فی إستخدام اللغة علمیة کانت أو أدبیة و کذلک خصائصهما الواقعیة أو الرومانسیة. و من مستجدات البحث أن الواقعیة تغلب علی المقتل العربی لخصائصه و لغته التی اختاره ابن طاووس إلّا أنه لم یغفل عن المؤثرات الفنیة و الجمالیة هذا و أن روضة الشهداء تعتمد علی الفنیة منها الی الواقعیة و روایة الاحداث کما حدث.