تطور موعودگرایی در تشیعِ سده های نخستین با تأکید بر انگاره ی «مهدی»

در اسلام موعودگرایی و منجیگرایی عمدتاً با انگاره ی «مهدی» به خصوص در مذاهب شیعی معنا پیدا میکند. این انگاره در بافت اسلامی در کنار انگارههای دیگری چون «هادی», «قائم», «غیبت», «انتظار» و غیره قرار میگیرد که در دورههای مختلف متناسب با بافت فکری جامعه, تطوراتی داشته است. نگارندگان این پژوهش در پی آن بوده اند که با رویکرد «تاریخ انگاره ای» تطور و تحول معناییِ انگاره ی «مهدی» و ارتباط آن با دیگر انگاره های مرتبط را بررسی کنند و از این رهگذر به این پرسش پاسخ دهند که «مهدی» به مثابه مهم ترین انگاره در اندیشه ی موعودگرایی, چه تغییراتی در روند تاریخ داشته است. در این پژوهش مشخص شده است که انگاره ی «مهدی» ابتدا به عنوان لقبی عمومی و توصیفی به کار می رفت, ولی به مرور در طول چهار سده ی نخست اسلامی از یک سنت «موعودگرایانه» که بر نظم این جهانی تأکید میکرد, به سوی یک سنت «آخرالزمانی» توسعه یافت و به این ترتیب انگاره ی «مهدی» به سنتهای «آخرالزمان گرا» پیوند خورد.