از فرو ریختن باروها تا اندیشه شاهراه ها (پیشینه طرح های شهری و انگاره های شهر تهران از 1309 تا 1345)

با به قدرت رسیدن رضاشاه و تشکیل دولت قاهر مرکزی, دوره ای نو از تجددگرایی آغاز شد که چون همیشه در انگاره ها و طرح های شهرسازی نمود یافت. از آغاز دهه 1310 بر اثر اقدامات اولین دولت پهلوی, تهران از یک شهر سنتی و محصور در میان باروها به شهری مدرن و نوآور تبدیل شد. این مقاله به بررسی تحول انگاره ها و طرح های شهری تهران از اولین اقدامات نوپردازانه شهری در دولت رضاشاه تا تهیه نخستین طرح جامع تهران (طرح فرمانفرماییان 1345) می پردازد. دوره ای که در آن همگام با رشد شتابان شهر و متاثر از اندیشه های جهانی, شهرسازی نوگرای ایران شکل گرفت. در این دوره تاریخی, اندیشه های برون سر و بیگانه در شکل گیری انگاره های شهرسازی موثر بوده, اما اندیشه های درون سر نیز در تبلور و بومی کردن انگاره های نو سهم داشته است. بسیاری از انگاره های مطرح در این دوره در طرح های شهرسازی دوره های بعد, از جمله نخستین طرح جامع تهران, تداوم یافته است. در پایان مقاله, انگاره های اصلی مطرح در این دوره و الگوهای غالب شهرسازی و مفاهیم پایه آنها معرفی شده است.