ملاحظات گیتی شناختی بر تفسیر علامه طباطبایی پیرامون آیه کرامت

آیه 70 سوره اسراء از جمله آیاتی است که علامه طباطبایی از حیث گیتی شناسی بدان توجه کرده است. نظر به اینکه خواستگاه مباحث گیتی شناسی عمدتاً فلسفه است و قرآن و وحی نیز مبانی ویژه ای در این زمینه دارد, در خصوص منطق تفسیری ایشان در تفسیر آیه کرامت, پرسش هایی ناظر به چیستی مبنای ایشان در تفسیر این آیه و میزان انطباق آن با منطق حاکم بر قرآن و تفسیری یا تأویلی بودن مطالب ارائه شده از سوی ایشان مطرح است. علامه معتقد است این آیه برای مقایسه موجودات عالم ماده, رتبه بندی آنها و در نهایت, اثبات برتری انسان بر موجودات مادی دیگر به علت برخورداری از عقل, نازل شده است. وی عقل را فصل مقوم ذات و ماهیت انسان و ممیز او از دیگر موجودات دانسته و بر آن است که این خصوصیت موجب می شود تا انسان پیرامون خود را تسخیر و آفریننده کلام و صنعت باشد. تحقیق حاضر تلاش کرده با روش تحلیل محتوا, ملاحظات و تأملاتی را بر نظرهای وی اظهار کند که عموماً برگرفته از دیدگاه وی در ضمن تفسیر دیگر آیات است. این مقاله مدعی است منشأ انتقادها و ملاحظات وارده, تسلط آراء فلسفه مشاء بر تأویل های تفسیرنما در خصوص مباحث گیتی شناسی و پذیرش این آراء پیرامون قوا و ذاتیات نفوس ناسوتی و در رتبه بندی آنها در تفسیر علامه از آیه کرامت است.