تحلیل علل و عوامل نابرابری در نقاط شهری استان آذربایجان شرقی

هدف مقاله حاضر, تحلیل سطوح توسعه در سال 1385 و بررسی علل و عوامل موثر بر نابرابری در نقاط شهری استان آذربایجان شرقی است. روش پژوهش توصیفی – تحلیلی است. ابتدا با استفاده از روش تحلیل عاملی و شاخص ترکیبی توسعه انسانی, درجه توسعه یافتگی نواحی محاسبه و رتبه هر یک از نواحی در شاخص های بخش های مورد مطالعه در محدوده زمانی مورد مطالعه مشخص گردید. با استفاده از روش تحلیل خوشه ای, نقاط شهری استان آذربایجان شرقی, در سه سطح توسعه یافته, نیمه توسعه یافته و محروم طبقه بندی شده اند. با بهره گیری از ضریب پراکندگی شکاف و نابرابری های ناحیه ای مشخص شده است. سپس به ارایه رابطه رگرسیونی جهت پیش بینی سهم عوامل تاثیرگذار بر توسعه نواحی و اولویت بندی نواحی جهت سرمایه گذاری و تعدیل نابرابری های ناحیه ای پرداخته شده است. در نهایت علل و عوامل نابرابری و عوامل مهمی که در تکوین, تشدید یا کاهش نابرابری در نقاط شهری استان آذربایجان شرقی دخیل هستند به صورت اجمالی تشریح شده است. با بررسی عوامل تاثیر گذار در نابرابری در محدوده مکانی و زمانی مورد مطالعه این نتیجه حاصل می شود که تقریبا همه عوامل در نابرابری ها تاثیرگذار بوده اند, اما نسبت به شرایط زمانی - مکانی و انسانی, تاثیر یک عامل یا برخی از عوامل بیشتر از سایر عوامل خود را نشان می دهد. بنابراین, در بررسی و تحلیل مسایل نابرابری همانند دیگر مسایل انسانی که ماهیت پیچیده ای دارند باید به صورت سیستمی عمل کرد و همه عوامل را مورد بررسی قرار داد. همچنین به علت این که نابرابری مفهومی نسبی, پویا و هنجاری است, از این رو نابرابری باید با توجه به شرایط زمانی - مکانی, اقتصادی, اجتماعی, فرهنگی, سیاسی, ایدئولوژیکی و یا به عبارت دیگر در چهارچوب ساختار همان نظام تفسیر شود.