اثر نسبت های جایگزینی کشت مخلوط ذرت (.Zea mays L) و لوبیا (.Phaseolus vulgaris L) بر عملکرد دانه و شاخص های کارایی مصرف نیتروژن

به منظور ارزیابی کارایی مصرف نیتروژن در کشت مخلوط ردیفی جایگزینی دو گیاه ذرت و لوبیا, آزمایشی به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد در دو سال زراعی 94-1393 و 95-1394 اجرا شد. نسبت های کاشت شامل کشت مخلوط ردیفی ذرت و لوبیا با نسبت 50: 50, ذرت و لوبیا با نسبت 67: 33 و ذرت و لوبیا با نسبت 33: 67 و کشت خالص ذرت و لوبیا, به عنوان کرت اصلی و مصرف کود نیتروژن (55 کیلوگرم در هکتار) و عدم مصرف کود نیتروژن به عنوان کرت فرعی در نظر گرفته شدند. عملکرد دانه و زیست توده دو گیاه اندازه گیری و کارایی جذب, تبدیل و مصرف (بهره وری) نیتروژن و سهم هر یک از اجزای بهره وری محاسبه شدند. نتایج نشان داد که نسبت های کشت مخلوط ذرت و لوبیا و مصرف کود نیتروژن, اثر معنی داری بر عملکرد دانه و زیست توده هر دو گیاه داشتند. حداکثر عملکرد دانه و زیست توده لوبیا (به ترتیب 1/3462 و 5/10124 کیلوگرم در هکتار) و ذرت (به ترتیب 1/5974 و 2/18321 کیلوگرم در هکتار) در کشت های خالص لوبیا و ذرت بدست آمد. ارزیابی بهره وری نیتروژن بر اساس عملکرد دانه نشان داد که در کلیه تیمارها, کارایی تبدیل نیتروژن سهم بالاتری داشت. در تیمار مصرف کود نیتروژن, مخلوط ردیفی50: 50 لوبیا و ذرت از کارایی جذب بالاتری برای هر دو گونه برخوردار بود. بالاترین نسبت برابری زمین بر اساس عملکرد دانه (10/1), بر اساس کارایی جذب نیتروژن (30/2) و بر اساس بهره وری نیتروژن (بر حسب عملکرد دانه: 98/1 و بر حسب عملکرد زیست توده: 02/2) مربوط به نسبت کاشت 50: 50 ذرت و لوبیا بود. بر اساس نتایج این آزمایش به نظر می رسد که کشت مخلوط ردیفی ذرت و لوبیا, راه حل بوم سازگار مناسبی جهت کاهش تلفات نیتروژن, بهبود کارایی جذب نیتروژن, اجتناب از مصرف بی رویه کودهای شیمیایی و بهبود بهره وری کودهای شیمیایی در بوم نظام های زراعی می باشد.