عنوان فارسی: منابع سازنده فرهنگ منطقه حجاز پیش از بعثت (قبیله و دین) (عنوان عربی: المصادر المؤثرة فی ثقافة منطقة الحجاز قبل البعثة (القبیلة والدین))

چکیده فارسی:این پژوهش در پی شناخت وضعیت فرهنگی منطقه حجاز پیش از بعثت پیامبر(ص) با توجه به شناخت منابع سازنده آن است. راهبرد روش شناختی برای دستیابی به منابع, مراجعه به آثار مورخان و شناسایی منابع اثر گذار بر فرهنگ پیش از بعثت است؛ سپس به تحلیل مفهومی یا کارکردی این منابع با توجه به اسناد تاریخی موجود می پردازیم تا به سازوکار عمل این منابع دست یابیم. حاصل این پژوهش دستیابی به چند منبع مهم و موثر در ساخت فرهنگ پیش از بعثت است. در این نوشتار دو مورد از آن, یعنی قبیله و دین و نقش آنها در ساخت فرهنگ منطقه حجاز بحث و بررسی می شود.
 
چکیده عربی:محور البحث فی هذه المقالة هو معرفة الأوضاع الثقافیة لمنطقة الحجاز قبل بعثة رسول الله (ص) استنادا إلی المصادر التی کان لها تأثیر فی نشأة هذه الثقافة. ومنهج البحث الذی اتبعه الباحث فی هذه المقالة هو مراجعة نتاجات المؤرخین ومعرفة المصادر المؤثرة علی ثقافة ما قبل البعثة من أجل معرفة واقع تلک الأوضاع, ثم قام بإجراء دراسة مفهومیة وتطبیقیة حول هذه المصادر اعتمادا علی الوثائق التأریخیة المتوفرة بغیة معرفة دلالاتها, حیث اکتشف عدة مصادر هامة ومؤثرة علی نشوء ثقافة ما قبل البعثة, وقد أکد الباحث علی اثنین منهما وهما القبیلة والدین وذکر دورهما فی صیاغة ثقافة منطقة الحجاز وتناول ذلک بالشرح والتحلیل.