ویژگی های کانی شناسی، شیمی کانی ها و میانبارهای سیال کانسار اسکارن آهن معدن جو، ناحیه معدنی سنگان، شمال شرق ایران

گستره آهن معدن جو, از آنومالی های شرقی مجموعه ی کانسارهای سنگ آهن در ناحیه ی معدنی سنگان است. این پهنه در انتهای بخش شرقی کمان آتشفشانی-نفوذی سنوزوئیک البرز واقع است. زمین شناسی پهنه شامل ماسه سنگ شیلی, مادستون آهکی و ماسه سنگ های ژوراسیک, سنگ آهک میکرواسپارایتی تا اسپارایتی و سنگ-آهک دولومیتی کرتاسه بالاییو توالی های توفی و گدازه ای ائوسن بالایی و سنگ های اسکارنی ائوسن میانیو رسوبات کواترنری است. مهم ترین رخداد در پهنه معدن جو نفوذ سیال های آهن دار در سازندهای تخریبی و کربناتی, اسکارن زایی و کانه زایی آهن است و با وجود منیتیت و کانی های کالک سیلیکاتی مشخص می شود. مناطق اسکارن بر اساس نوع و فراوانی کالک سیلیکات ها شامل الیوین-پیروکسن-گارنت اسکارن, گارنت-پیروکسن اسکارن, گارنت اسکارن, پیروکسن-ولاستونیت-منیتیت اسکارن, منیتیت اسکارن, فلوگوپیت اسکارن, ترمولیت-اکتینولیت اسکارنو اپیدوت اسکارن است. کانه زایی آهن به صورت توده ای, نواری, رگه-رگچه ای, برشیو دانه پراکنده بیشتر در سنگ آهک و دولومیت کرتاسه بالایی و در امتداد گستره گسلی با روند شمال شرق-جنوب غرب رخ داده است. منیتیت کانه اصلی است و با پیریت, کالکوپیریت, پیروتیتو کانی های ثانویه آهن همراهی می شود. ترکیب گارنت های معدن جو از نوع آندرادیت-گروسولار (بیشتر آندرادیت), پیروکسن ها از نوع دیوپسید-هدنبرگیت (بیشتر دیوپسید)و الیوین ها از نوع فورستریت است. مطالعه دما-فشارسنجی بر اساس شیمی پیروکسن, دمای تبلور پیروکسن ها ی پهنه را بین 458 تا 689 درجه سانتی گراد, فشار 21/2 کیلوبارو عمق تبلور از یک تا 5/2 کیلومتر مشخص می کند. مطالعه میانبارهای سیال سه مرحله پاراژنتیک اصلی را در تشکیل اسکارن و نهشت مواد معدنی, در کانسار معدن جو مشخص می کند: 1) مرحله پیش رونده با تشکیل پیروکسن و گارنت های پیش رونده در دمای 330 تا 410 درجه سانتی گراد با شوری سیال بین 33 تا 58 درصد وزنی معادل نمکNaCl, 2) مرحله پس رونده با پیدایش گارنت های تاخیری, ترمولیت-اکتینولیت و کلسیت مرحله تاخیری در دمای 120 تا 300 درجه سانتی گراد با شوری سیال 16 تا 49 درصد وزنی معادلNaCl و 3) مرحله پس از کانه زائی با رگه های کلسیت و بندرت کوارتز که در دمای 95 تا 190 درجه سانتی گراد با دامنه شوری 2 تا 15 درصد وزنی معادل NaCl بوجود آمده است. آمیختگی سیال ها, جوشش, رقیق شدگی با آب های جوی و کاهش دما مکانیسم احتمالی برای تشکیل کانسنگ های آهن می باشد. در نهایت, کانه زایی آهن معدن جو بعنوان کانسار آهن اگزواسکارن منیزیمی معرفی می شود.