اثر تاریخچه کشت بر خصوصیات اکولوژیکی- زراعی اکوسیستم گندم مطالعه موردی: مزارع آموزشی- تولیدی مجتمع کشاورزی رامین (ملاثانی)

به منظور مطالعه اثر تاریخچه کشت گیاهان زراعی بر خصوصیات زراعی, بیولوژیکی و شیمیایی اکوسیستم گندم یک آزمایش مزرعه ای در مزارع تولیدی و آموزشی مجتمع عالی آموزشی و پژوهشی کشاورزی رامین (ملاثانی) در قالب طرح کامل تصادفی با تیمار تناوب در 6 سطح اجرا شد. الگوهای تناوبی عبارت بودند از: 1) تک کشتی گندم 2) برنج – گندم - ذرت – برنج – برنج – گندم, 3) گندم – شبدر – آیش – گندم – لوبیا – گندم, 4) یونجه – یونجه – یونجه – گندم – آفتابگردان – گندم, 5) سبزیجات زمستانه – گندم – سبزیجات زمستانه – سبزیجات زمستانه – سبزیجات زمستانه – بامیه – گندم و 6) گندم – گندم – گندم – گندم – سورگوم – گندم. ارزیابی و نمونه برداری مشابه روش سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و از طریق تقسیم بندی شطرنجی مزارع صورت گرفت. در این آزمایش اثر الگوهای مختلف توالی گیاهان زراعی بر خصوصیات زراعی (عملکرد و اجزای عملکرد ), بیولوژیکی (علف های هرز) و فیزیکی – شیمیایی خاک اندازه گیری شد. مقایسات میانگین ها بر اساس روش LSD انجام گرفت. نتایج نشان داد که شرایط تناوبی و تک کشتی اثرات متفاوتی بر اکوسیستم زراعی خواهند داشت. حضور گیاهان بقولات شامل مجموعه اثرات مفید ازته و غیر ازته بود. توالی گیاهان غیر لگوم نیز اثر مثبت بر عملکرد گندم داشت, ولی میزان تاثیرگذاری لگوم ها بیشتر بود. تاریخچه کشت و نوع گیاه قبلی اثر معنی داری بر عملکرد دانه و کاه گندم داشتند و تناوب باعث تفاوت معنی داری بین اجزای عملکرد (به جز وزن هزار دانه) شد. تک کشتی گندم هم تراکم و هم وزن خشک علف هرز بیشتری در مقایسه با شرایط تناوبی دارا بود. تناوب بر شاخص های تنوع علف های هرز نیز تأثیر گذاشت, ولی اثر گیاه ماقبل گندم بر این شاخص ها بیشتر بود. همچنین تناوب بر برخی عوامل خاک مانند قلیاییت و ماده آلی خاک بیشتر از سایر متغیرهای خاک اثر داشت. به طور کلی نتایج این آزمایش بیانگر این مهم خواهد بود که تناوب نامناسب نیز می تواند به عنوان یک عامل تنش زای زیستی مورد توجه قرار گیرد.