سوگند زنان در قسامه

قسامه در فقه اسلامی روشی خاص برای اثبات دعوا در دعاوی مرتبط با جنایات بر نفس و عضو به شمار می آید. با وجود اتفاق نظر در اصل مشروعیت این شیوه قضایی, در برخی از جوانب آن ابهاماتی دیده می شود. از جمله این موارد, جایگاه زنان در قسامه است که در آثار فقهی بحث چندانی از آن به میان نیامده است. در این بین, برخی فقها سوگند زنان را معتبر دانسته اند و در مقابل, دیگران مرد بودن را شرط اعتبار قسامه به حساب آورده اند و به طور معمول میان جایگاه مدعی یا مدعی علیه و جایگاه اقربا تفکیک کرده, عدم پذیرش سوگند زنان را به جایگاه اقربا اختصاص داده اند. دیدگاه اخیر در قانون مجازات اسلامی (مواد 336, 337 و 338) نیز بازتاب یافته است. پژوهش حاضر با روش توصیفی و تحلیلی, چنین نتیجه می گیرد که شرط رجولیت در قسامه, مبتنی بر دلیل معتبری نیست و ذکر واژگان مختص مردان در مستندات قسامه, که دلیل اصلی این دیدگاه قلمداد می شود, از باب تغلیب است و امکان الغای خصوصیت از وصف رجولیت در آنها وجود دارد. بر این اساس شمول ادله مشروعیت قسامه, سوگند زنان را همانند مردان دربرمی گیرد و از این جهت تفاوتی نیز میان جایگاه های یادشده وجود ندارد.