مطالعه فلزکاری سلجوقی با تکیه بر رویکرد ویکتوریا دی. الکساندر

ویکتوریا دی. الکساندر, جامعه شناس معاصر, در نقد و تکمیل دو رویکرد بازتاب و شکل دهی که به تاثیر و تاثر جامعه و هنر می پردازد, «الماس فرهنگی تعدیل شده» خود را ارائه می کند و به نقش کلیدی توزیع کنندگان جامعه هنری تاکید می ورزد. یکی از هنرهای شاخص ایرانی فلزکاری است که در دوره سلجوقی فراز و رفعت بی نظیری در تاریخ هنری ایران رقم می زند. نوآوری, پیوند و تکامل از خصوصیات هنر این دوره است که جا دارد در جهت دریافت سیر تحول و تکاملی جامعه و هنر ایران بررسی شود. این پژوهش, به شیوه تاریخی توصیفی و تحلیلی, در بخش تولید, نظام صنفی جامعه و جایگاه فلزکاران به وجه شکل دهی جوامع هنری رهنمون می شود. مصرف کنندگان و مخاطبان نیز طبقه متوسط جامعه, سلاطین و درباریان معرفی شده اند که بر پایه نوع تقاضا بر جامعه هنری سلجوقی نفوذ کرده اند. در ادامه و بر اساس نقش مهم توزیع کنندگان و حامیان هنری, چگونگی شکل گیری و ارتباط این جوامع و سبک سلجوقی بررسی و به دلیل نداشتن منابع کافی, جامعه آماری شامل بیست اثر فلزی از دوره سلجوقی و ساسانی انتخاب شد. در ادامه, با ارائه نمودارهایی, فلزات, تکنیک های ساخت و تزیین آثار مقایسه شده و درنهایت, نظام توزیع سلجوقی پاسخ ساختار اسلامی جامعه را یافته است.