نقد اقلیمی رمان «درخت انجیر معابد»

نقد اقلیمی, یکی از رویکردهای نقد ادبی است که به بررسی اقلیم خاص یک منطقه و تاثیرگذاری آن بر مولفه های فرهنگی, اقتصادی, سیاسی, جغرافیایی و. . . می پردازد. احمد محمود, جزو آن دسته از نویسندگانی است که توجه ویژه ای به اقلیم جنوب داشته است و مولفه های نقد اقلیمی را می توان, در آثار او از جمله «درخت انجیر معابد» جست وجو کرد. روش تحقیق, توصیفی-تحلیلی و مسیله اصلی تحقیق, آن است که احمد محمود, با استفاده از کدام ویژگی های شاخص, به بازتاب اقلیم جنوب در رمان «درخت انجیر معابد» پرداخته است؟ احمد محمود, با استفاده از عناصر زبانی, فرهنگی, اجتماعی و سیاسی به بازتاب اقلیم جنوب در این رمان پرداخته و بدین ترتیب, به حوزه اقلیمی نویسی جنوب, هویتی مستقل بخشیده است. هدف از این پژوهش, آن است که نحوه تاثیرگذاری اقلیم جنوب را بر زبان, فرهنگ, باورهای عامه, آداب و رسوم, مسایل سیاسی شهر اهواز و. . . مورد بررسی قرار دهیم. اهمیت و ضرورت تحقیق حاضر از آن روست که به وسیله نقد اقلیمی, می توان به خوانش جدیدی از متن و نیز, به تشخص سبکی احمد محمود از سایر نویسندگان دست یافت. نتایج تحقیق, بیانگر آن است که مختصات جغرافیایی و ناحیه ای بر شکل گیری نوع پوشش, معماری, شغل ها و تحولات سیاسی اثر گذار بوده است. عناصر اقلیمی و طبیعت, سبب ساز شکل گیری بسیاری از باورهای عامه از جمله دخیل بستن به درخت, شمع افروختن, قربانی کردن برای درخت و. . . شده است. نویسنده رمان, با استفاده از صورخیال اقلیمی, به بازتاب هوای گرم و شرجی و بارش کم باران در خوزستان پرداخته, و نیز عناصر طبیعت و اقلیم جنوب, زمینه ساز کشمکش میان دو جامعه سنتی و مدرن شده است. احمد محمود, ورود بیگانگان و چپاول نفت را دست مایه نغزی برای بیداری مردم در این رمان قرار داده است.