نگاهی به چاپی تازه از منطق الطیر

منطق الطیر عطار نیشابوری از جمله مثنویهای رمزی عرفانی است که عطار دست مایه اصلی آن را از رساله الطیر غزالی گرفته و شاعران و زیبا آن را پرورده و به نظم کشیده است و الحق منظومه ای بسیار دلکش آفریده است. تاکنون چندین چاپ از این کتاب به بازار ادب عرضه شده است که تازه ترین آنها تصحیح دکتر احمد خاتمی و دکتر محمد رضا شفیعی کدکنی است.قدیم ترین نسخه خطی شناخته شده از منطق الطیر نسخه قونیه مورخ بین 641 تا 698 است، که شادروان سید صادق گوهرین آن را اساس تصحیح متن انتقادی خود قرار داده بود (منطق الطیر 1، مقدمه، بیست و پنج). قدمت این نسخه از قدیم ترین نسخه مورد استفاده شادروان دکتر مشکور بیشتر است که تاریخ کتابت آن 705ه است و به قول خود مصحح «افتادگی زیاد داشته و بعضی ابیات عمدا حذف شده است.» (منطق الطیر2، مقدمه، ص پنجاه و پنج) و از این رو نسخه مجدی اساس تصحیح قرار گرفته است (همان، مقدمه، ص پنجاه و شش). نسخه ای از منطق الطیر نیز که ذکا الملک فروغی در ذی قعده 1319 چاپ کرده و مرحوم عبدالمجید مجدی سقزی اردلانی ملقب به ملک الکلام، از شعرا و دانشمندان اواخر دوره قاجار، تصحیح آن را ضمن مقابله با چند نسخه دیگر در سال 1343 ق به پایان برده نسخه معتبری است. اما تصحیح مذکور دو اشکال دارد: یکی آنکه مشخصات نسخه های مورد استفاده ذکر نشده و مسلما قدیم ترین نسخه های خطی منطق الطیر، از جمله دو نسخه قونیه، جزو آنها نبوده است. دیگر آنکه مرحوم مجدی شیوه تصحیح خود را معین نکرده است و معلوم نیست که آن تصحیحی انتقادی بوده یا ذوقی و التقاطی. اصالت تصحیح مشکور بر اساس نسخه مجدی محل تامل است ...