ارزیابی آفلاتوکسین ها و عوامل مولده آنها در نانهای قابل تغذیه در دام

هدف: 1- بررسی مقایسه ای آلودگی نانهای سالم, نیمه آلوده و کپک زده به آفلاتوکسین و آسپرژیلوس, 2- تعیین مقادیر و انواع آفلاتوکسین به همراه نوع قارچ مولده, 3- شمارش کلنی های قارچی نانهای فاقد و حاوی آفالتوکسین و 4- تعیین رابطه احتمالی بین آفلاتوکسین آسپرژیلوس و شمارش کلنی قارچی.طرح: برسی مشاهده ای تعیین مقادیر و انواع آفلاتوکسین به همراه عوامل مولده آنها در نانهای قابل تغذیه در دام.روش: دویست و بیست و دو نمونه نان قابل تغذیه در دام در سالهای 81-1380 در ارومیه تهیه گردیدند. تعداد نانهای سالم, نیمه آلوده و کپک زده تهیه شده از محلهای جمع آوری نان به ترتیب 54,56 و 112 نمونه بوده است. آفلاتوکسین های G1,B2,B1 و G2 به روش کروماتورافی بالایه نازک تعیین گردید. برای جداسازی آسپرژیلوس, نانها در محیط سابورو دکستروز آگار کشت شدند و کلنی قارچی نیز با روش رقت و کشت شمارش گردیدند.تجزیه و تحلیل آماری: مربع کای و ضریب همبستگینتایج: 42 نمونه (18.1 درصد) دارای حداقل یک نوع آفلاتوکسین, چهار نمونه (1.8 درصد) دارای دو نوع آفلاتوکسین, یک مورد سه (0.5 درصد) و مورد دیگر چهار نوع آفلاتوکسین (0.5 درصد) داشتند. تعداد و درصد آفلاتوکسین های G1,B2,B1 و G2 به ترتیب 16 (36.6 درصد) 18 (42.8 درصد), 7 ( 16.6درصد) و 10 (24 درصد) مورد بوده است. مقادیر آفلاتوکسین در 10 مورد (4.5 درصد) بالای20 ppm , در 8 مورد (3.6 درصد) بین 10-19 ppm و 24 مورد (10.8درصد) کمتر از10ppm  آفلاتوکسین داشتند. درصد آلودگی نانهای سالم, نیمه آلوده و کپک زده به آفلاتوکسین به ترتیب 5.5 درصد, 10.90 درصد و 32.4 درصد بودند که اختلاف بین آنها معنی دار (P<0.05) بوده است. نتایج کشت قارچی نشانگر آلودگی حدود 94.1 درصد (80.85)  نانها به آسپرژیلوس نیجر, آسپرژیلوس فومیگاتوس و آسپرژیلوس فلاوس بوده که 50 مورد اسپرژیلوس فومیگاتوس, 56 مورد آسپرژیلوس نیجر و 2 مورد آسپرژیلوس فلاوس بوده است. تعداد نانهای حاوی یک نوع آسپرژیلوس 53 مورد (62.35 درصد), 2 نوع آسپرژیلوس 26 مورد (31.18 درصد) و سه نوع آسپرژیلوس یک مورد گزارش می گردد. همچنین از 80 نمونه کشت مثبت و 5 مورد مربوط به هر کدام از نانهای سالم ونیمه آلوده و 70 مورد نانهای کپک زده بوده است. از 85 نمونه نان کشت شده 43 مورد فاقد آفلاتوکسین و 42 مورد دارای آفلاتوکسین بوده که 38 مورد توام با آفلاتوکسین, آسپرژیلوس و شمارش کلنی مثبت بودند و 41 مورد با داشتن کلنی قارچی و آسپرژیلوس, فاقد آفلاتوکسین بودند. دامنه کلنی های قارچی تا 450000 کلنی در گرم نان متغیر بوده است. آنالیز آماری همبستگی بین آفلاتوکسین و شمارش کلنی (P<0.01) آفلاتوکسین و آسپرژیلوس نیجر(P<0.01) آفلاتوکسین و آسپرژیلوس فومیگاتوس (P<0.05) شمارش کلنی و آفلاتوکسین B1 (P<0.01) شمارش کلنی و آفلاتوکسین G2(P<0.05) رابطه مثبتی را نشان داد.نتیجه گیری: اولا آفلاتوکسین مترشحه از آسپرژیلوس در نانهای سالم یا کپک زده مصرف شده در تغذیه دام مهم و خطر ناک می باشد. آفلاتوکسین B1 با مقادیر بالای 20 ppm در نانهای مذکور از اهمیت زیادی برخوردار می باشد. آسپرژیلوس فومیگاتوس, نیجر و فلاوس از گونه های عمده آسپرژیلوس در نانهای آلوده می باشند. همچنین رابطه مثبتی بین آفلاتوکسین, شمارش کلنی و آسپرژیلوس وجود دارد. سرانجام با تاکید بر اصلاح نانهای کپک زده می توان میزان انتقال آفلاتوکسین به دام و انسان را کاهش داد.