تعیین تغییرات مکانی و زمانی آلودگی های منواکسید کربن و ذرات معلق، با استفاده از تکنیک های GIS در شهر تهران

یکی از معضلات اساسی شهرهای بزرگ جهان پدیدة آلودگی هواست. کشور ایران و به خصوص تهران نیز از اثر این پدیده مصون نیست, به طوری که سالانه خسارات مالی و جانی و اجتماعی عمده ای متاثر از آلودگی به بار می آیند.از آنجا که مهم ترین آلاینده های این شهر مونواکسید کربن (CO) و ذرات معلق با قطر کوچک تر از 10 میکرومتر (PMto) اند, در تحقیق حاضر ابتدا روش های مختلف درون یابی برای تولید نقشه های کیفیت هوای حاصل از این دو آلاینده مورد ارزیابی قرار گرفتند و سپس با استفاده از آماره خطای میانگین مربعات (MSE) روش درون یابی بهینه انتخاب شد و نقشه های کیفیت هوای حاصل از این دو آلاینده برای همه روزهای سال 1384 تولید گردید. نیز از آنجا که آلودگی هوا با عوامل متعددی از قبیل توپوگرافی, اقلیم, جمعیت, شبکه حمل ونقل و صنعت ارتباط دارد, با استفاده از روش رگرسیون کاربری اراضی (LUR) مهم ترین عوامل موثر در تولید هر یک از این دو آلاینده تعیین گردید و در ادامه با استفاده از همین روش به مدل سازی این دو آلاینده در فصل بهار پرداخته شد.با توجه به آماره خطای میانگین مربعات (MES) معلوم شد که برای درون یابی داده های آلاینده مونواکسیدکربن, روش کوکریجینگ همراه با سه پارامتر دما, جهت باد و سرعت باد که ناهمسان گردی آن به وسیله جهت باد تعیین شود, مناسب ترین روش به شمار می آید؛ در حالی که برای آلاینده ذرات معلق روش Spline نتایج بهتری را ارایه می دهد. همچنین نتایج حاصل از مدل رگرسیون کاربری اراضی (LUR) نشان داد که مهم ترین عامل موثر بر روی آلاینده مونواکسیدکربن حجم ترافیک است, در حالی که مهم ترین عامل موثر بر روی آلاینده PMto وجود اماکن صنعتی است.