بررسی اثر تاریخ های کاشت بر عملکرد و اجزای عملکرد چهار توده بومی زیره سبز (Cuminum cyminum)

به منظور بررسی اثر تاریخ های مختلف کاشت بر ویژگی ها ی فنولوژیکی, مورفولوژیکی, اجزا عملکرد و عملکرد چهار توده بومی زیره سبز (Cuminum cyminum L.), آزمایشی به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 85-1384 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد اجرا شد. در این آزمایش چهار تاریخ کاشت (21 آبان, 21 آذر, 2 اسفند و 27 اسفند) به عنوان فاکتور اصلی و چهار توده بومی زیره سبز (قاین, تربت حیدریه, سبزوار و خواف) به عنوان فاکتور فرعی در نظر گرفته شد. اثر تاریخ کاشت, توده بومی و اثر متقابل تاریخ کاشت و توده بومی بر ارتفاع بوته, تعداد بوته در واحد سطح (درصد بقا), اجزا عملکرد, عملکرد دانه, عملکرد زیستی و شاخص برداشت معنی دار شد. از نظر ارتفاع بوته تاریخ های کاشت پاییزه و زمستانه تفاوت معنی داری با هم نداشتند, در حالی که در گیاهان کاشت چهارم ارتفاع بوته به شدت کاهش یافت. از نظر درصد بقا پس از زمستان, گیاهان کشت شده در تاریخ های کاشت پاییزه (21 آبان و 21 آذر) بیشترین خسارت را متحمل شدند, در حالی که گیاهان کاشت سوم و چهارم به دلیل عدم مواجهه با سرما تلفاتی نداشتند. بیشترین درصد بقا زمستانه مربوط به توده های قاین و خواف به ترتیب با 85 و 84 درصد و کمترین درصد بقا (59 درصد) متعلق به توده تربت حیدریه بود. بیشترین تعداد چتر در بوته, تعداد دانه در چتر, وزن هزار دانه و وزن دانه در بوته در تاریخ کاشت اول بدست آمد. علی رغم برتری اجزا عملکرد در تاریخ کاشت اول نسبت به دیگر تاریخ های کاشت, بالاترین میزان عملکرد دانه و عملکرد زیستی متعلق به گیاهان تاریخ کاشت سوم بود. از نظر عملکرد دانه و عملکرد زیستی, توده قاین در کاشت سوم و توده تربت حیدریه در کاشت اول به ترتیب بیشترین و کمترین مقادیر را داشتند. با توجه به بهبود رشد گیاه به ویژه رشد رویشی و نیز برتری ارتفاع بوته و برخی از اجزا عملکرد در تاریخ های کاشت پاییزه و زمستانه نسبت به کاشت بهاره, به نظر می رسد در صورت کاشت ارقام متحمل به سرمای زیره سبز و کاهش تلفات گیاهی بر اثر سرمای زمستان عملکرد زیره سبز بهبود یابد.