تأثیر گسترش ساختاری جمله بر ماهیت معنا در نثر صوفیانه ی میبدی

بخشی از تأثیرگذاری عمیق نثرصوفیانه ی میبدی به خلاقیت های ساختاری بازمی گردد. این پژوهش به بررسی جملات مرکب پرداخته تا تأثیر گسترش ساختار را بر ماهیت معنا نشان دهد. ضرورت و اهمیت این پژوهش در شناخت بیشتر بُعد انعطاف-پذیری ساختاری زبان فارسی است. حوزه ی پژوهش, بخش تفسیر عرفانی مجلدات دهگانه ی کشف الاسرار و عده الابرار است که به روش سیستماتیک نمونه برداری شده اند تا به این پرسش پاسخ دهندکه؛ گسترش ساختاری جملات مرکب چه تأثیری بر ماهیت معنایی شان دارد؟ یافته ها نشان می دهند؛ در نثر صوفیانه ی میبدی, با چندگونه پیوند ساختاری و شکل گیری معنا روبرو هستیم. نخست؛ پیوند خطی اجزای ساختار و معنا در جملات مستقل همپایه. دوم؛ پیوند تودرتوی میان ساختار و معانی جملات ناهمپایه. سوم؛ پیوند تلفیقی(خطی و تودرتوی) میان اجزای ساختار و معنا در جملات خوشه ای (مرکبِ-کامل) با بیشترین نمونه. چنانکه شواهد نشان می دهند؛ در آغاز یک ساختار نحوی مرکب, جمله ی ساده ی مستقلی آمده و در زنجیره ی جملات پس از آن, در هر جمله, بخشی از معانی جمله یا جملات پیشین به شیوه های مختلف گنجانده شده است. ازاین روی؛ هر جمله درعین برخورداری از استقلال با سهیم شدن در جزیی از معنای جملات پیش از خود از افزایش معنا نیز برخوردار گردیده است. علاوه بر افزایش معنا, روند هم افزایی معانی در زنجیره ی جملات و پیوندهای تودرتوی معنا و ساختار به معنای نهایی جمله ی مرکبِ کامل عمق بخشیده است. بدین گونه؛ میبدی توانسته با بیان ِروشنِ معانیِ پیچیده, تأثیری ماندگار براندیشه ی خواننده اش بگذارد. از زیبایی آفرینی که بگذریم, تعلیق معنا, افزایش معنا, هم افزایی معنا و عمق بخشیدن به معنا را از جمله تأثیرات پنهان گسترش ساختاری بر ماهیت معنا دانست.