راهبردهای حفاظت از آهوی ایرانی (Gazella subgutturosa) در مناطق تحت حفاظت در استان خراسان رضوی

آهوی ایرانی یکی از پستانداران ساکن دشت های استپی و بیابانی است که جمعیت آن به دلایل متعدد از جمله تخریب زیستگاه به شدت کاهش یافته است. زیستگاههای شرق کشور, بخصوص خراسان رضوی, نیز از این قضیه مستثنی نبوده و جمعیت آهوی ایرانی در این استان به شدت کاهش یافته و در برخی از این مناطق منقرض شده است. هدف از تحقیق حاضر تلفیق رویکردهای کمّی و کیفی نظیر SWOT, QSPM و AHPبه منظور شناخت و الویت بندی نقاط قوت, ضعف, فرصت ها و تهدید های آهوی ایرانی در 13 منطقه تحت حفاظت در خراسان رضوی و ارائه راهکار های مدیریتی به منظور حفاظت از این گونه می باشد. نتایج نشان داد که بالا بودن تنوع زیستی, حضور گونه های شاخص و اعتقادات مردم مبنی بر تقدس آهو, مهمترین نقاط قوت است و بروز خشکسالی های متمادی, کم آبی و ضعف مدیریت و حفاظت ازگونه ها, مهمترین نقاط ضعف این مناطق به حساب می آید. در گروه فرصت ها, زون بندی مناطق تحت حفاظت و استفاده از قابلیت های مختلف مناطق, مدیریت دام در مراتع و ایجاد شکارگاه خصوصی به صورت اشتغال برای بومیان و سودآوری اقتصادی به عنوان مهمترین فرصت ها شناخته شد. شکار غیر مجاز, چرای بی رویه دام و تخریب زیستگاه, مهمترین عوامل تهدید کننده آهو در مناطق تحت حفاظت استان می باشند. نتایج تحلیل SWOT نشان داد که وضعیت آهوان در مناطق تحت حفاظت استان در الگوی تدافعی (WT) با ارزش نهایی 438/0 قرار دارد و راهبردهایی را باید در مدیریت این گونه اتخاذ کرد که نقطه ضعف ها را به حداقل رساند و از تهدیدهای موجود بکاهد. بنابراین تدوین برنامه های کوتاه مدت و بلند مدت جهت کاهش عوامل تهدید کننده این گونه ارزشمند در خراسان رضوی ضروری است. تدوین برنامه مدیریتی منسجم با هماهنگی دستگاه های ذیربط و سازمان حفاظت محیط زیست استان برای مقابله با بروز خشکسالی متمادی و کم آبی در مناطق تحت حفاظت استان و تامین تجهیزات, امکانات و نیروی حفاظتی جهت حفاظت از مناطق تحت مدیریت به عنوان بهترین راهبرد شناسایی شد.