دیدگاه کلامی حکیم سنایی در باب شرور در حدیقه الحقیقه

متکلمان و حکمای اسلامی در باب شرور, منشا و علت وجود آن در عالم, اختلاف دیدگاه دارند. از دیدگاه اشاعره, خداوند خالق شر, اعم از طبیعی و اخلاقی است. معتزله عقیده دارند که ساحت خداوند از خلق شر مضر و ظالمانه مبرا, و شر عالم, نسبی است؛ خداوند در جهان آخرت, شر طبیعی را با دادن «عوض» جبران خواهد کرد؛ آنان شر اخلاقی را نیز نتیجه اختیار انسان می دانند. فلاسفه اسلامی, خیر را امر ذاتی و کثیر و شر را امر عدمی, نسبی, عارضی و ناشی از کران مندی عالم ماده می دانند. حکیم سنایی دیدگاهی همانند فلاسفه اسلامی و معتزله دارد. او خداوند را خیر محض و نظام آفرینش را نظام احسن می داند. از دیدگاه کلامی او, شر مطلق و حقیقی وجود ندارد بلکه شر, امر عدمی, نسبی و عاریتی است؛ لذا پدیده های عالم ذاتا شر نیستند بلکه انسان ناآگاهانه و خودخواهانه, برخی از پدیده ها را شر و برخی دیگر را خیر می پندارد. شر اخلاقی نیز منبعث از اختیار و رفتار انسان است. همچنین دنیا, سرای ابتلاست و وجود شر قلیل در آن برای آزموده شدن انسان و دست یافتن او به خیر برتر (کمال) ضروری است.