پیش بینی احتمال حضور فلبوتوموس پاپاتاسی در استان خوزستان: تلفیق فرایند تحلیل سلسله مراتبی و سیستم اطلاعات جغرافیایی

سابقه و هدف: استان خوزستان یکی از کانون های آندمیک لیشمانیوز جلدی روستایی با عامل لیشمانیا ماژور و ناقل اصلی آن, پشه خاکی فلبوتوموس پاپاتاسی می باشد. هدف این مطالعه پیش بینی احتمال حضور فلبوتوموس پاپاتاسی به روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی و سیستم اطلاعات جغرافیایی در این استان بود. مواد و روش ها: جهت تعیین پراکندگی گونه فلبوتوموس پاپاتاسی در دو فصل بهار و تابستان در سال 1397 از پنج شهرستان ایذه, ماهشهر, اهواز, دشت آزادگان و اندیمشک با استفاده از تله چسبان, پشه خاکی ها جمع آوری شدند. شش معیار میانگین دمای سالیانه, میانگین بارندگی سالیانه, میانگین رطوبت نسبی سالیانه, کاربری اراضی, بافت خاک و ارتفاع انتخاب شدند. نقشه های معیارها در نرم افزار ArcGIS 10. 5 تهیه شد. وزن معیارها و زیرمعیارها با استفاده از نرم افزار Expert Choice 11 تعیین گردید. نقشه نهایی احتمال وجود ناقل از ترکیب نقشه های وزن داده شده و تاثیر دادن وزن معیارها در آن به دست آمد. یافته ها: در این مطالعه 13 گونه پشه خاکی از دو جنس فلبوتوموس و سرژنتومیا صید شد. فراوانی فلبوتوموس پاپاتاسی از نمونه های صید شده در شهرستان های ایذه, دشت آزادگان, ماهشهر, اندیمشک و اهواز به ترتیب 55 درصد, 72 درصد, 4/69 درصد, 3 درصد و 5/66 درصد بود. براساس آنالیز جداول ماتریسی, به ترتیب معیار میانگین دمای سالیانه (406/0), میانگین رطوبت نسبی سالیانه (233/0) و میانگین بارندگی سالیانه (156/0) بیش ترین وزن و اهمیت را در حضور ناقل داشتند. استنتاج: یافته های این مطالعه اطلاعات مفیدی را در مورد تعیین پراکندگی این گونه در اختیار مسیولین بهداشتی قرار می دهد, تا در زمان شیوع بیماری براساس امکانات و بودجه اقدام کنند.