یورگن هابرماس و دموکراسی مشورتی

هابرماس ضمن آسیب شناسی جوامع مدرن, سرمایه داری متاخر را تحقق ناقص عقل در تاریخ و بهره گیری متناقض و ناهماهنگ از آن می داند. او با کاربست مفاهیم جهان زیست, کنش ارتباطی و شناسایی متقابل, بر آن است تا با زبانی کردن قداستها و داعیه های اعتبار, زمینه های شکل گیری همکاری و تشریک مساعی, قطعیات و یقینیات مشترک و توافق ارزشهای فراگیر را هر چه بیشتر فراهم آورد.
به نظر او, گفتگو و استدلال تلاشی برای ترمیم توافقهای از هم فروپاشیده در جوامع سنتی و ماقبل مدرن است. اما نباید انتظار داشت که استدلال بطور روزمره منتج به توافق باشد. بلکه سخن بر سر آن است که نمی توان بر هیچ چیزی جز هنجارهایی که در خود فرایند استدلال وجود دارد, اتکا نمود. در این رابطه, دموکراسی مشورتی پروژه نهادینه کردن حقوق و وظایفی است که برای تداوم عمل استدلال ضروری است. این نوع از دموکراسی کانون توجه را از نتایج نهایی به ویژگی فرایندهایی که این نتایج به وسیله آنها قابل دستیابی هستند, تغییر می دهد.
بدین سان, در میان تکثر, تعارض و تنوع زندگی مدرن انگیزشی ارتباطی به سوی حل و فصل وجود دارد. بدون این انگیزش, جایگزینی عقلانی برای خشونت و اعمال فشار به عنوان روشهای تشکیل اراده های جمعی و حل منازعه وجود نخواهد داشت.