باغ های چهارگانه، ترجمان باورهای مقدس، نمونه موردی فین

باغ های ایرانی گاه با ساختار چهاربخشی شکل گرفته اند و رمزهایی از حکمت و عرفان ایرانی و اسلامی در خود نهفته دارند. در بازگفت این اندیشه کوشیده ایم رمزهای باغ های چهارگانه بر پایه باور مقدس را بگشاییم. درک این رمزها با آگاهی از دانش حکمت در حوزه دریافت هایی از معانی چهارگوهر بنیادین ماده (خاک, آب, باد و آتش) و صناعاتی است که از این چهار گوهر در باغ سازی ایرانی پدید آمده و با جهان بینی مشارکت در اندیشه ایرانی پیوندهایی ژرف برقرار ساخته است و راز تقدس آن را می توان در مانایی اش جست و جو کرد.از دریافت های این بازنمود اندیشه می توان چند مهم بر شمرد: تشریک گوهر خاک با چهارباغ به زایش و رویش برکت و منزل گرفتن چهارباغ در مکان های مشخصی از باغ منجر می شود. تشریک گوهر آب با چهار نهر موجب یافته سامانه و تعین بخش قدر (اندازه) در آن و منزل گرفتن آب به شکل چشمه, نهر, حوض, فواره و آب نما شده است. افزون بر این, تشریک گوهر باد با چهار دیوار به شکل گیری حصارها و دریافت های عمیق شهودی از عرفان ایرانی و اسلامی در حوزه باغ سازی ایرانی انجامیده که راه گشای کشف رمزهای نهفته در درون این پدیده ماناست. در نهایت, تشریک گوهر آتش با چهارطاق یا کوشک در باغ, موجب پیدایش مکانی برای یافتن دریافت هایی از منازل گاه های چهارگانه (چهارفصل و تقسیمات چهارگانه روز) است.به هر روی, این گوهرها در درون انسا با هنبازی خود موجب پیدایش مزاج ها و طبایع و اخلاط شده اند که تعادل روح و جسم وابسته به آنهاست. در باغ ایرانی نیز این گوهارهای چهارگانه «منزل» می گیرند و به دست انسان ایرانی تقدیس می شوند. بدین سان از مهم ترین دلایل پیدایش ساحت لطیف و روحانی باغ ایرانی, حضور تعادل بخش گوهرها و صناعات حاصل از گوهرهای چهارگانه است.