مغلطه تاثیر عاطفی در بازنمایی تاریخ (نگرشی انتقادی بر تاریخ نگاری شهاب الدین نسوی در سیرت جلال الدین و نفثه المصدور)

اهمیت و اعتبار حوادث تاریخی را قوه تشخیص مورخ تعیین می کند و از آنجا که مورخ تحت تاثیر امور درونی و مقتضیات زمانه خود می باشد, عینیترین بازنمایی های تاریخی کم و بیش به پیش داوری ها و نگرش های عاطفی مورخان آلوده است. در این جستار, در پی کندوکاو شیوه تاریخ گویی شهاب الدین نسوی در دو اثر تاریخی او هستیم که هر دو شرح حکومت خوارزمشاهیان و ذکر احوال حمله تاتار است. «سیرت جلال الدین» نسبت به «نفثه المصدور», کمتر دستخوش احساسات و انقلاب های عاطفی مولف شده است و به همین دلیل, شیوه تاریخ گویی آن, علمی تر و عینی تر و به همان میزان, نثرش ساده تر و زبان روایی آن بهنجارتر است. این در حالی است که در نفثه المصدور, نسوی بیشتر از آنکه دغدغه بیان حقایق و وقایع را داشته باشد, درگیر احساسات شاه پرستانه, مصایب عاطفی و نیز در قید عبارت پردازی و تکلفات زبانی است. به همین سبب, بیش از آنکه گزارش دهد, توصیف می کند و تحلیل تاریخی او نقدی عاطفی می نماید. این مساله به پرسش اصلی پژوهش منجر می گردد که به چه میزان و کم و کیفی, تعصبات و تاثرات عاطفی نسوی در بازگویی وقایع و عینیت تاریخی مطالب آن دخالت و سرایت داشته است؟ برای این منظور, با دو شاخصه زبان و روایت به چونی و چرایی مساله پرداخته ایم.