بایستگی «جانشینی دولت ها بر مسئولیت بین المللی» به منزله ی یک گزاره ی حقوقی بین المللی؛ چیستی و چالش ها

پیامدهای جانشینی دولت ها در زمینه ی مسئولیت بین المللی, یا جانشینی دولت ها در مسئولیت بین المللی, مطمح نظر دکترین حقوق بین الملل بوده است؛ موضوعی که به سبب تعارض شدید نظرها و حساسیت برانگیز بودن, بررسی آن در کمیسیون حقوق بین الملل, سال ها, به تعویق افتاد. برخلاف سایر پیامدهای جانشینی, اساساً بر سر امکان جانشینی کشور بر مسئولیت بین المللی, و نه صرف چگونگی آن, اختلاف جدی وجود دارد. جستار حاضر, با ایضاح دامنه ی مفهومی جانشینی دولت ها بر مسئولیت بین المللی طبق تقسیم بندی حصری مصادیق عدیده ی جانشینی به اعتبار زوال یا دوام حقوقی کشور اصلی, کوشیده تا به تبیین چیستی این مفهوم که در مدار قاعده سازی قرار گرفته است بپردازد و نشان داده است که این گزاره ی حقوقی بین المللی, به رغم تعارض ظاهری با دو اصل بنیادین در حقوق بین الملل, یعنی اصول مسئولیت مستقل و لوح مطهر, مقتضای ذات آنهاست. لزوم جبران خسارت و ارتباط تنگاتنگ جمعیت و سرزمین با کشور جانشین و عینی بودن حقوق و تعهدات, اقتضا دارد که مسئولیت به دولت جانشین منتقل شود. گزاره ی یادشده, منطقاً, استثنایی دیگر بر اصول یادشده محسوب می شود.