نقش فراتشخیصی و وابسته به تشخیص پنج عامل بزرگ شخصیت در رفتارهای پرخطر نوجوانان

هدف از پژوهش حاضر شناسایی عوامل فراتشخیصی و وابسته به تشخیص شخصیت در رفتارهای پرخطر نوجوانان بوده است. جامعه پژوهش حاضر دانش آموزان شهر اصفهان بوده و پژوهش دارای طرحی علّی-مقایسه ای است. از میان 1200 دانش آموز پسر دوره ی متوسطه شهر اصفهان که به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شده بودند, ابتدا بر اساس نمرات انتهای توزیع پرسشنامه رفتارهای پرخطر و مصاحبه تشخیصی چهار گروه از نوجوانان دارای رفتارهای پرخطر خشونت, مصرف سیگار, مصرف مشروبات الکلی و رابطه با جنس مخالف انتخاب شدند و از طریق پرسشنامه شخصیتی فرم کوتاه نئو مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفتند. برای ترسیم الگوی وابسته به تشخیص و فراتشخیص از آزمون تحلیل تشخیص و تحلیل چندمتغیری واریانس استفاده شده است. نتایج نشان داد که مؤلفه باوجدان بودن عامل فراتشخیصی میان چهار گروه رفتارهای پرخطر مورد بررسی است و کسب نمره متعادل در مؤلفه وجدان عامل مشترک میان همه رفتارهای مورد بررسی است. همچنین نتایج نشان داده است که مؤلفه های روان رنجورخویی, برونگرایی, تجربه پذیری و موافق بودن عوامل وابسته به تشخیص هستند. نتایج تحلیل تشخیص نشان داده که آزمودنیها به درستی در گروههای چهارگانه رفتارهای پرخطر طبقه بندی شده اند و مؤلفه شخصیتی باوجدان بودن فراتشخیصی بوده است و می تواند در ایجاد و تداوم رفتارهای پرخطر متفاوت نقشی مهم داشته باشد. براساس یافته های پژوهش حاضر می توان گفت که مؤلفه های شخصیتی از عوامل فراتشخیصی در رفتارهای پرخطر هستند و بر همین اساس در طراحی مداخلات آموزشی, درمانی و تدوین فرمولهای علت شناختی و نشانه شناختی این رفتارها, سازه های مذکور می توانند به عنوان یکی از همبودها و همبسته های اصلی مدنظر قرار گیرند.