کانی شناسی و زمین شیمی کرومیتیت های چشمه بید (نیریز) به منظور تعیین جایگاه زمین ساختی

سنگ های دونیتی و هارزبورگیتی سرپانتینیتی شده افیولیت های شمال باختر نیریز به سن کرتاسه پسین, میزبان انبانه های کرومیتیتی در معدن چشمه بید هستند. این کرومیتیت ها به صورت توده های عدسی شکل در اندازه های مختلف و به دنبال یکدیگر قرار دارند. مهم ترین بافت های قابل مشاهده شامل بافت های توده ای, گرهکی, دانه پراکنده و لایه ای است که نشان دهنده ته نشست از یک ماگمای در حال سرد شدن هستند. بررسی های کانی شناسی نشان دهنده ذوب پیروکسندر پریدوتیت میزبان و رشد دوباره بلورهای الیوین در بخش غلاف دونیتی است. شیمی کانی کرومیت بیانگر عدد کروم بالا (72 تا 77), عدد منیزیم بالا (62 تا 69) و مقدار TiO2 پایین (0.04 تا 0.14 درصد) در کرومیتیت های معدن چشمه بید است که قابل مقایسه با کرومیتیت های تشکیل شده از ذوب درجه بالای گوشته هستند. میانگین مجموع عناصر گروه پلاتین در نمونه های این معدن حدود 212.85ppb است که در مقایسه با برخی از توده های کرومیتیتی نیریز مانند منطقه تنگ حنا(1556ppb)  بسیار کمتر است و نشان دهنده رقیق شدگی به دلیل درصد بالاتر ذوب ماگمای مادر کرومیتیت های چشمه بید است. مقدار عناصر کمیابNi, Co, Zn, Mn, Ga, V  در نمونه های کرومیتی و غلاف دونیتی دربرگیرنده آنها به ترتیب برابر با 17 تا 24, 466 تا 842, 852 تا 1084, 22 تا 84, 115 تا 171, 852 تا 1220 پی پی ام است. روند توزیع عناصر کمیاب خاکی و ایتریم(REY)  در سنگ میزبان و کرومیتیت های الگوی U شکل نشان می دهد که مشخص کننده واکنش مذاب غنی از مواد فرار و عناصر کمیاب خاکی (منشأ بونینیتی ماگمای مادر) با سنگ میزبان است. بدین ترتیب به نظر می رسد که کرومیتیت های معدن چشمه بید نیریز در نتیجه نفوذ ماگمای بونینیتی با منشأ گوشته اولیه و درجه بالای ذوب سنگ میزبان پریدوتیتی در زون بالای فرورانش جزیره کمانی تشکیل شده اند.