تحلیل تطبیقی «بسیج جمعی» مرغان و کبوتران در منطق الطیر و حکایت «کبوتر مطوّقه» در کلیله و دمنه

«بسیج جمعی» از نظریه های پرکاربرد در حوزة جامعه شناسی سیاسی معاصر است که بررسی و تحلیل سازوکارهای درونی حاکم بر جنبش های اجتماعی, انقلاب ها و آشوب های سیاسی را ممکن می کند. در پژوهش حاضر, هم روایت «مرغان جهان» در منطق الطیر و هم حکایت «کبوتر مطوّقه» در کلیله و دمنه, از کنش های جمعی متشکل و موفق در ادبیات کلاسیک فارسی و نوعی از بسیج جمعی و گردهمایی اجتماعی معطوف به تغییر ساختار و وضعیت حاکم به شمار آمده اند؛ ازاین رو, بررسی متغیرهای کمی و کیفی حاکم بر سازمان درونی آنها ضرورت دارد. کاربست شاخص هایی چون اصل کنشگر خردمند, اصل روابط عمومی, اصل ساختار کنش جمعی, اصل انسجام کمی و کیفی, اصل انگیزه ها و الگوهای رفتاری و. . . نشان دهندة پیچیدگی ساختاری این گونه از کنش های جمعی است. در این مقاله, تلاش می شود تا با روش تحلیل تطبیقی و کیفی, سازوکارهای درونی حاکم بر دو روایت پیش گفته بررسی شود تا میزان انسجام و نیز ظرفیت های توضیحی و تفسیری هریک به سنجش درآید.