بررسی اقتصاد زیرزمینی از دو روش «شکاف درآمد هزینه خانوار» و «نسبت نقد»

اقتصاد زیرزمینی مجموعه ای از فعالیتهای مولد ارزش افزوده است که در قالب اقتصاد رسمی تعریف وگنجانده نمی شود. فعالیتهای خارج از بازار خانوار و سازمانهای غیر انتفاعی و نیز آن گونه فعالیتهای بازار که به دلایل گوناگون دور از چشم مقامات می ماند مجموعه فعالیتهای سازنده اقتصاد زیرزمینی را بوجود می آورد. اقتصاد زیرزمینی شامل چهار بخش خانوار, غیر رسمی, نامنظم و غیرقانونی است. طبیعت پنهان اقتصاد زیرزمینی, اندازه گیری و مطالعه مستقیم آن را با مشکل مواجه می سازد, به همین دلیل بیشتر روشهای اندازه گیری رایج, روشهای تخمین غیر مستقیم این فعالیتها است. که با فرضیه های محدود کننده بسیاری همراه می باشد.در این پژوهش, ضمن بر شمردن روشهای مختلف سنجش حجم اقتصاد زیرزمینی, به برآورد حجم اقتصاد زیرزمینی با استفاده از دو روش «شکاف درآمد ـ هزینه خانوار» و روش «نسبت نقد» می پردازیم. در روش «شکاف درآمد- هزینه خانوار» اختلاف بین درآمد و هزینه خانوار, نشان دهنده اقلام گزارش نشده درآمد خانوار و خالص خلاف گویی خانوار در دو طرف درآمد و هزینه است. در این روش سعی می شود که از طریق تعیین خالص نسبی در زمینه خلاف گویی خانوار در مورد هزینه ها و درآمدها به حجم اقتصاد زیرزمینی پی برده شود.در«روش نسبت نقد», از طریق حجم نقل و انتقالات صورت گرفته با وجه نقد و تغییرات حجم اسکناس و مسکوک, به بررسی و برآورد اقتصاد زیرزمینی می پردازیم.