تبیین ارتباط فرم شهری با تاب آوری در برابر سوانح در سطح محلات کلان شهر تهران

درک فرم شهری تاب آور بسیار مهم و ضروری است زیرا در فرایند برنامه ریزی شهری, مصرف منابع, پویایی و حتی حیات شهر پس از مواجهه با سانحه تحت تاثیر تصمیمات پیشین در زمینه ساختار کالبدی شهرها است. فرم شهری به عنوان ساختار شهر بر فروپاشی و یا پایایی سیستم شهری در برابر سوانح می تواند تاثیر بگذارد. ازسوی دیگر, فرم شهری به مثابه نمود فضایی و کالبدی فعالیت های انسانی, بستر و زمینه ای برای ابعاد مختلف اجتماعی, اقتصادی, زیست محیطی تاب آوری است. با وجود تاثیر فرم شهری بر تاب آوری, فرم شهری تاب آور همچنان به عنوان یک موضوع اکتشاف نشده تاب آوری شهری است. در این پژوهش با تکیه بر ویژگی های شهر تاب آور, ویژگی های فرم تاب آور همچون استحکام, تنوع, ارتباطی, کارآمدی, افزونگی و مدولاریتی معرفی شده است. سپس با هدف شناسایی مولفه های فرم شهری که ویژگی تاب آوری را دارند, ارتباط معنی دار شاخص ها و مولفه های فرم شهری با تاب آوری و ابعاد آن تبیین شده است. برای این کار, در این پژوهش با انتخاب محلات کلان شهر تهران به عنوان محدوده موردمطالعه (368 محله), پس از تعیین و سنجش ابعاد تاب آوری و مولفه های فرم شهری با استفاده از تحلیل عاملی, از تحلیل رگراسیونی جهت تبیین ارتباط میان مولفه های فرم شهری و تاب آوری و ابعاد آن استفاده شده است. نتایج حاکی از آن است که مولفه های مختلف فرم شهری بر عوامل مختلف تاب آوری تاثیر متفاوت گذاشته و در برخی موارد, رفتار متضادی بر مولفه های تاب آوری داشته اند. در میان ابعاد تاب آوری, تاب آوری جامعه ای هیچ تاثیری از مولفه های فرم شهری نمی گیرد. بیشترین ارتباط میان مولفه متراکم بودن با تاب آوری زیرساختی مشاهده شده است. بعد اجتماعی و تاب آوری کل بیشترین ارتباط را با مولفه دسترسی به قطعات داشته اند. درمجموع ارتباط مستقیم مولفه های دسترسی به حمل ونقل عمومی و دسترسی به قطعات و ارتباط معکوس مولفه های دسترسی به مراکز تجاری و میزان فضای باز و سبز با تاب آوری و ابعاد آن, نشان از تاثیر مولفه های فرم شهری بر افزایش یا کاهش تاب آوری در برابر سوانح دارد.