عزی، الهه سیاه در منابع اسلامی: واکاوی خاستگاه این انتساب با کمک منابع پیشااسلامی و باورهای سامیان باستان

یکی از زمینه های بحث درباره خدابانوان عربی واکاوی ویژگی های ایشان در منابع اسلامی است. در این زمینه, به طور ویژه برخی گزارش های مرتبط با الهه عزی درخور توجه است که در روایت های مربوط به انهدامش به مثابه زنی سیاه روی معرفی شده است. در حالی که این خصلت در سایر صفت ها و نمادهای عزی ریشه ندارد. اکنون پرسش های اصلی این نوشتار عبارت است از: خاستگاه چنین خصلتی برای عزی چیست و او برچه اساسی و با چه معیاری در منابع اسلامی چنین صفتی, آن هم تنها در روایت های مربوط به انهدام, به خود گرفته است؟ گزارش های نویسنده های مذکور درصدد گفتن چه مطلبی است و این امر به درک ارزش گذاری الهه ها و خدابانوان مشرکان در فرهنگ اسلامی چه کمکی می کند؟ یافته های پژوهش نشان می دهد انتساب مذکور بیش از آنکه از امر واقع حکایت کند, نوعی اقتباس و الگوگیری مسلمانان از سنت های توحیدی رایج در منطقه است که در مواجهه با خدایان غیر داشتند. در این مقاله نشان خواهیم داد خاستگاه اصلی این سنت در بین النهرین باستان ریشه دارد که پس از تبعید یهودیان به بابل در میان سامیان هم وارد شد؛ سپس در فرآیندی تکاملی از راه کتاب مقدس و سنت اربابان کلیسا به مسلمانان سده های نخست هم به ارث رسید.