نگاهی به ادبیات از دیدگاه زبان شناسی

هدف از انجام پژوهش حاضر, بررسی و خوانش استعاره های به کار رفته از دیدگاه زبان شناسی در اشعار شاملو و بهار, شعرای معاصر, بوده که یکی شعر نو و دیگری شعر سنتی دارد. همچنین تحلیل و خوانش داده ها براساس رویکرد شناختی و به طورویژه, انگاره ی نظریه ی آمیختگی مفهومی (انگاره ی نام) فوکونیه و ترنر (2002, 1998, 1994) انجام گرفته که هدف آن, فراهم سازی یک الگوی شناختی عام, برای معناسازی و پیدایش مفاهیم نو است. انگاره ی نام, مفهوم سازی یک حوزه براساس حوزه ی دیگر نیست که یک سویه و جهت دار باشد؛ بلکه به فضای آمیخته ی نوبنیاد چهارمی که در پدیدآمدن آن؛ مفهومی سازی ذهنی مخاطب که از نگاشت و تناظر عناصر در فضاهای درون داد 1 و 2 به دست آمده است, اشاره دارد. ماهیت انجام این پژوهش کیفی, توصیفی-تحلیلی بوده که به دلیل محدودیت حجم مقاله, نگارندگان به گونه ای تصادفی به بررسی برخی استعاره ها با استفاده از انگاره ی نام در اشعار شاملو و بهار پرداخته اند. نتایج نشان داد که استعاره ها و ترکیب های به کار رفته در این مجموعه ی اشعار, با استفاده از فرایندهای ترکیب, بسط و تکمیل, فضاهای نوبنیادی را به وجودآورده است؛ یعنی با فرافکنی عناصر متناظر در هر دو فضای درون داد, فضای آمیخته ی نوبنیادی ساخته شده است؛ بنابراین, یافته ها نشان داد که شاملو و بهار در اشعار خود, از انگاره ی استعاره ی مفهومی (انگاره ی اسم) لیکاف و جانسون (1980) فراتر رفته و از انگاره ی نام بهره گرفته اند. یافته ها حاکی از آن است که استعاره های به کار رفته در این اشعار, از نوع شبکه ی دو ساحتی هستند. به عبارتی, فضای آمیخته ی نوبنیاد, متعلق به عناصر متناظر و متفاوت در هر دو فضای درون داد است. در پایان, بررسی ها نشان داد که بهار در اشعارش از استعاره ی «یاس و ناامیدی» و در مقابل شاملو از استعاره ی «امید» استفاده کرده است.