مقایسه دقت مدل های برآورد فاصله بین سدهای اصلاحی به منظور ترسیم نمودارهای فاصله - ارتفاع - شیب در حوزه آبخیز سد درودزن

تعیین فاصله بین سدهای اصلاحی با بهره گیری از مدل های تجربی که به طور معمول در شرایط ویژه ای در دیگر کشورها گسترش یافته اند صورت میگیرد ولی این مدل ها در ایران در شرایط متفاوت آبخیزها واسنجی نشده اند. لذا مقایسه مدل های تجربی معروف جهان و معرفی مناسب ترین آن ها نقش مهمی در تعیین فاصله بهینه بین سدهای اصلاحی درکشور خواهد داشت. این پژوهش در حوزه آبخیز سد درودزن به دلیل قدمت و فراوانی سدهای اصلاحی ساخته شده صورت گرفته است. پس از بررسی میدانی و بازدید از 2000 سد اصلاحی ساخته شده با قدمت بین 10 تا 30 سال, شمار 73 سد به منظور اندازه گیری مشخصه های مورد نیاز در مدل هایی مانند Heede and Muffich (1973) گزینش شدند. مشخصه هایی مانند ارتفاع مفید یا موثر سد اصلاحی, شیب بستر آبراهه, شیب حد یا تعادل رسوبات و طول رسوب گذاری اندازه گیری شدند. با بهره گیری از داده های اندازه گیری شده برای حدود 80 درصد از سدهای اصلاحی (60 سد) ضریب مدل تجربی هید و مافیچ برآورد شد و سپس با بهره گیری از داده های مربوط به 13 سد باقی مانده, دقت مدل های تجربی هید و مافیچ اصلاح نشده و اصلاح شده, و مدل تولو آزمون شد. نتایج حاصل از این بررسی نشان می دهد که از بین مدل های رایج تجربی, مدل هید و مافیچ اصلاح نشده دارای بیشترین خطا و مدل تولو دارای کمترین خطا می باشد. مقایسه آماری روابط ارایه شده نشان می دهد که بین رابطه هید و مافیچ اصلاح نشده و دیگر رابطه ها در سطح 95% تفاوت معنی دار وجود دارد ولی بین هید و مافیچ اصلاح شده و رابطه تولو تفاوت معنی داری وجود ندارد. با توجه به نبود تفاوت معنی دار بین رابطه تولو و رابطه هید و مافیچ اصلاح شده و سادگی و نیاز به اندازه گیری مشخصه های کمتر در رابطه هید و مافیچ اصلاح شده, بهره گیری از رابطه هید و مافیچ اصلاح شده در آبخیز سد درودزن و شرایط همسان آن توصیه می شود. منحنی های خطی و نیمه لگاریتمی نیز برای مدل مناسب معرفی شده ترسیم و برای بهره گیری در شرایط مشابه آبخیز درودزن ارایه شده است که نیاز به تعیین دو مشخصه ارتفاع مفید سد اصلاحی و شیب بستر آبراهه دارد که به سادگی امکان پذیر است.