بررسی علم در نهج البلاغه از منظر تقابل و هم معنائی واژگانی

یکی از راه های دست یابی به دقایق معنا و فهم مقصود اصلی گوینده ی متن تحلیل معنایی واژگان آن از نگاه معناشناختی است. این نوشتار باروش توصیفی و کتابخانه ای بارویکرد روابط معنایی به بررسی-معنای علم از منظر روابط مفهومی و در سطح واژگان نظام زبان و رابطه هم معنایی و تقابل«علم» در نهج البلاغه علی(ع) پرداخته است. نتایج حاکی از آن است که حضرت واژگان « ظنّ, هوی, ضلالت, غفلت, عمی و سفاهت» را در رابطه تقابل با علم و واژه های « تدبّر, تفکّر, تعقّل, حکمت, معرفت, بصیرت, حلم, درایت و وعی» را در رابطه هم معنایی با علم در بافت متن به عنوان واژة جایگزین علم به کار برده و معنای علم را از آنها استخراج نموده و ضمن توسعه ی دستگاه معنا شناختی عصرخویش, در مواردی واژگان پیشین را با جامه ای نو بازگو نموده است. در نگاه نهج البلاغه به علم, همواره حضرت به فراگیری علوم نافع دعوت و از پرداختن به علوم سوء بر حذر می دارد و به طور مکرر انسان ها را به تعلیم علم واقعی تا دست یابی به سعادت و قرب الهی دعوت می نماید.