مقایسه تقریر برهان جهان شناختی بر اثبات خدا نزد ابن سینا و سویین برن

تقریرهای مختلفی از براهین جهان شناختی در اثبات وجود خدا ارایه شده که یکی از معتبرترین آن ها, برهان وجوب و امکان است. ابن سینا آن را در چند کتاب خود به ویژه در «اشارات و تنبیهات» به تفصیل مطرح کرده, و آن را برهان صدیقین نامیده است. فیلسوف دین معاصر, ریچارد سویین برن نیز در ذیل براهین جهان شناختی, این برهان را مورد اشاره قرار داده است. هر چند تقریر این دو فیلسوف از برهان مذکور دارای مبانی و پیش فرض های مشترکی است, از قبیل غیر بدیهی دانستن وجود خدا, اثبات پذیر دانستن آن و استفاده از یکی از ویژگی های عالم به نام امکان, اما تفاوت های عمده ای نیز میان آن دو وجود دارد: از جمله این که ابن سینا, با ارایه برهان وجوب و امکان که یک قیاس مبتنی بر بدیهیات است, وجود خدا را به صورت یقینی اثبات پذیر می داند, اما سویین برن با تکیه بر روش استقرایی و ارایه مجموعه براهین به جای یک برهان, وجود خداوند را به صورت محتمل قابل اثبات می داند. در این مقاله, با بررسی و مقایسه این دو تقریر معلوم می گردد که تقریر ابن سینا از این برهان, بر تقریر سویین برن رجحان دارد.