برآورد نرخ لغزش گسل های پیرامون بم و کاربرد آن در ارزیابی خطر زمین لرزه

فلات ایران با قرار گیری بین دو صفحه عربی و اروپا-آسیا, سالانه حدود 22 میلی متر کوتاه شدگی در راستای شمال-جنوب دارد. حدود 9 میلی متر از این کوتاه شدگی سبب چین خوردگی و گسل خوردگی در زاگرس می شود و باقی مانده آن به طور عمده در البرز و کپه داغ جای می گیرد. بلوک مرکزی ایران تغییر شکل اندکی دارد بنابراین, متناسب با میزان کوتاه شدگی در البرز و کپه داغ, با سرعت حدود 13 میلی متر در سال به سوی شمال حرکت می نماید. در خاور ایران, بلوک صلب و پایدار افغانستان قرار دارد که حرکت چندانی نسبت به اوراسیا ندارد بنابراین حرکت به سوی شمال ایران مرکزی نسبت به بلوک افغانستان تنش برشی راست گردی را در خاور ایران ایجاد می نماید که به ترتیب حدود 8 و 5 میلی متر در سال آن در راستای گسل های خاور و باختر دشت لوت جای می گیرند. یکی از مشکلات برآورد خطر زمین لرزه در خاور ایران کمبود داده های زمین لرزه ای, ژئودتیک و ناشناخته بودن نرخ لغزش گسل ها است. از این رو در این پژوهش سعی شده است تا به کمک داده های موجود زمین شناسی و سن یابی مطلق شیوه توزیع حرکت راستالغز بر روی گسل های این ناحیه تا حدودی برآورد شود. در ادامه با توجه به اهمیت گسل بم-براوات و گسل زمین لرزه ای جنوب بم در برآورد خطر زمین لرزه در شهر بم این گسل به طور خاص مورد مطالعه قرار گرفته است. نمونه گیری از آبرفت های برخاسته در اثر جنبش گسل بم-براوات در انتهای جنوبی این گسل, و تعیین سن مطلق آنها به روش لومینسانس نوری, نرخ برخاستگی حدود 0.5 میلی متر در سال را برای این گسل مشخص می نماید. از آن جا که جنبش این گسل از نظر هندسی با گسل جنوب بم در ارتباط است, بنابراین به کمک این سن یابی نرخ لغزش راستالغز راستگرد گسل جنوب بم نیز حدود 2 میلی متر در سال بر آورد می شود.