پراکنش گیاهان دارویی و وضعیت میکوریزی آنها در پناهگاه حیات وحش موته (استان اصفهان)

میکوریزا ارتباط همزیستی بین ریشه گیاه و قارچ است و به همین دلیل از لحاظ اکولوژیکی, به ویژه در محیط های تنش دار, خشک و شور نظیر منطقه موته مهم می باشد. پناهگاه حیات وحش 220000 هکتاری موته در شمال غربی استان اصفهان و جنوب استان مرکزی قرار گرفته است. آب و هوای منطقه خشک و نیمه بیابانی با تابستان های گرم است. امروزه مدیریت همزیستی های گیاهی, مانند قارچ های میکوریزایی وزیکولار - آرباسکولار برای بازسازی اکوسیستم های دستخورده و نیز پایداری اکوسیستم های طبیعی مورد توجه قرار گرفته است. در این تحقیق, این نوع همزیستی در گیاهان دارویی پناهگاه حیات وحش موته مورد بررسی قرار گرفته است. نمونه های خاک و گیاهان در فصول بهار و پاییز 1382 در ارتفاعات مختلف نمونه برداری شدند. نمونه های خاک در آزمایشگاه مورد آنالیزهای شیمیایی, فیزیکی و زیستی قرار گرفتند. برای بررسی همزیستی میکوریزایی, از ریشه های گیاهان منطقه برش های طولی تهیه گردید و توسط لاکتوفنل کاتن بلو رنگ آمیزی شدند. اسپورهای قارچ های میکوریزایی با روش سانتریفوژ با شیب ساکارزی 50% از هر 10 گرم خاک جدا شدند. همچنین گیاهان با استفاده از منابع فلور شناسایی شده و گیاهان دارویی تعیین گردید. بر اساس این بررسی, 315 گونه گیاهی در منطقه شناسایی شد که این گونه ها متعلق به 209 جنس و 55 خانواده بودند. از این تعداد, نزدیک به 51 گونه گیاه دارویی است که 48 گونه آنها اندومیکوریزایی است (94%). نتایج آماری نشان داد که بیشترین درصد گیاهان دارویی مربوط به خانواده های Cruciferae, Legominosae, Compositae, Poaceae می باشد. اسپور قارچهای میکوریزایی از جنس Glomus با گونه عمده Glomus cf. geosporum بود. تعداد اسپورها در 1 گرم خاک در فصل پاییز بیشتر از فصل بهار است. حضور میکوریزا در اجتماعات گیاهان دارویی نشان دهنده اهمیت این همزیستی متقابل در بهره برداری پایدار از این منابع است.