شکل گیری بوستان های شهری در دوره معاصر: گذر از مفهوم باغ به پارک (با محوریت تجارب تهران)

پارک ها به عنوان عمده ترین فضای سبز شهری نقش بسیار مهمی در زندگی اجتماعی و مراودات فرهنگی شهرنشینان دارند. این نوشتار در پی چگونگی راه یابی این فضا در ساختار شهرهای کشور و نسبت آن با باغ, که مفهومی شناخته شده و عمیق در فرهنگ ایرانی است, می باشد. بدین منظور تحولاتی که از ورود واژه پارک و اطلاق آن به برخی از باغ های دوره ناصری آغاز, و به پیدایش اولین نمودهای امروزی آن منتهی گشته, مورد بررسی قرار می گیرد. شهر تهران با توجه به داشتن محوریت در تحولات این دوره, بستر مکانی این پژوهش است. در روند بررسی ها مشخص می گردد که بوستان های شهری امروز ما زاییده تحولاتی در عرصه زندگی اجتماعی و شیوه های باغ سازی است که همگام با سایر جنبه های معماری و شهرسازی از دوره قاجار آغاز شده, لیکن در مراحل آغازین به دلیل عدم نیاز ساختاری, وجود چنین فضاهایی تنها جنبه صوری و تجددگرایی داشته است. لذا محصولات عمده آن با نیم قرن تاخیر پا به عرصه شهرهای ما گذاشته و عمده ترین دغدغه های حاکم بر طراحی آنها ناشی از تحولات عرصه معماری و منظرسازی در مغرب زمین بوده است.