مطالعه انکلاو های ماگمایی مجموعه پلوتونیک ملایر

سنگ های گرانیتی مجموعه پلوتونیک ملایر, که با روند شمال باختر-جنوب خاور با وسعت 35×10 کیلومتر در امتداد زون سنندج - سیرجان رخنمون دارند, واجد انکلاو های متنوعی هستند. انکلاو های ماگمایی موجود در آنها بر اساس شکل, بافت, ترکیب کانی شناسی و ماهیت ژئوشیمیایی به دو گروه فلسیک و مافیک قابل تقسیم می باشند. انکلاو های ماگمایی مافیک با اشکال کروی, بیضوی, عدسی های طویل شده و طویل نشده, قابل مشاهده بوده و اندازه آنها از کمتر از10cm  تا بیش از75cm  متغیر می باشد. انکلاوهای مذکور علیرغم رنگ تیره تر و بافت ریزدانه تر و شباهت های نسبی ترکیب کانی شناسی با میزبان, از لحاظ شیمی کل سنگ, تفاوت ها و شباهت های معنی داری با سنگ میزبان عرضه می کنند. محتوای بالاتر اکسیدهایFeOt , MgO,MnO ,CaO ,TiO2  و مقدار کمتر SiO2 و شباهت تقریبی در مقادیر Na2O,K2O  با وضعیت کانی شناسی مشاهده شده و بالاتر بودن نسبت مدال کانی های پلاژیوکلاز, بیوتیت و آمفیبول در آنها نسبت به سنگ میزبان سازگار است. بررسی تغییرات عناصر اصلی در برابر معیار پیشرفت تفریق ماگمایی (SiO2) نشان دهنده درجه تفریق بالاتر در میزبان و نقش پدیده اختلاط ماگمایی در ایجاد روندهای خطی مشاهده شده است. پراکندگی های مشاهده شده در روند تغییرات برخی اکسیدها مثل Na2O وK2O  در انکلاو ها و میزبان, به آلایش ماگمایی و متاسوماتیسم آلکالن مربوط است و هماهنگی الگوی تغییرات عناصرکمیاب نیز به قابلیت تحرک بالای عناصرتعدیل شده و به نقش همگن شدگی ترکیبی وابسته بوده و در عین حال هر دو مورد تاییدی بر نقش تاثیرگذار مواد فرار و سیالات ماگمایی در پیشرفت تبادلات شیمیایی مذکور بین انکلاو و سنگ میزبان بخصوص در ناحیه مرزی در حالت مذاب یا نیمه مذاب و حتی جامد می باشد. از شواهد برقراری تعادل در ترکیب شیمیایی از طریق واکنش های بینابینی در طی اختلاط ماگمایی, تشکیل گسترده بیوتیت در انکلاو ها, به خصوص در مرز آنها با میزبان است, که می توان آن را به انتقال گسترده پتاسیم از سنگ میزبان (نمونه های میزبان ماهیت کالک آلکالن پتاسیم بالا دارند) به انکلاو و ترکیب آن با آهن موجود در ماگمای انکلاو نسبت داد.