بررسی نحوﮤ گسترش طب نوین در جاﻣ ﻌ ﮥ عصر قاجار براساس نظرﻳ ﮥ پخش

نظرﻳ ﮥ پخش ازجمله نظریه هایی است که موفق شده است علت های گسترش بیشترِ انقلاب های سیاسی, اجتماعی, کشاورزی و فناوری را براساس مؤلفه های خویش توضیح دهد. در ایران این نظریه بیشتر در حوﺿ ﮥ نحوﮤ تأثیرگذاری انقلاب اسلامی بر کشورهای مسلمان ارزیابی شده و وارد حوزﮤ طبی نشده است. داده های این نوشتار از منابع کتابخانه ای و تارنماهای معتبر جمع آوری شده و به روش توصیفی تحلیلی بررسی و نقد شده است. هدف این نوشتار پاسخ به این پرسش است که آیا نظرﻳ ﮥ پخش قدرت شرح و بیان نحوﮤ گسترش طب نوین در ایران عصر قاجار را دارد و اگر چنین است قابلیت های توضیح آن به چه نحوی خواهد بود. برای پاسخ دهی فرض بر این شد نظرﻳ ﮥ پخش تاکنون موفق شده است علت های گسترش بیشترِ انقلاب ها را در چارچوب مؤلفه های خویش قرار دهد؛ بنابراین قادر است تحولات پزشکی ایران را نیز توجیه کند. در ادامه عواملی نظیر اطبا خارجی, اعزام دانشجو به خارج, مؤسسه های صحی و درمانی, تأسیس دارالفنون ها, واکسیناسیون, قرنطینه و برخی عوامل دیگر در قالب سه نوع پخش جابه جایی, سلسله مراتبی و سرایتی بررسی شدند؛ همچنین عواملی نظیر مخالفت مردم و اطبا, کمبود بودجه, فقر, اطمینان نداشتن به خارجی ها و برخی عوامل دیگر در حکم موانع در چارچوب نظرﻳ ﮥ یادشده ارزیابی و تحلیل شدند. حاصل سخن, فرﺿ ﻴ ﮥ مدنظر را تأیید کرد.