بررسی جایگاه مصادر و افعال کهن، کمیاب و متروک فارسی در فرهنگ نامه قرآنی

زبان فارسی دری از آغاز قرن چهارم تا قرن هفتم, گنجینه ای گسترده از واژه های اصیل و کهن را در خود گرد آورده است, که بسیاری از آنها بر اساس زبان ها و گویش های متنوع جغرافیایی شکل گرفته اند یا وام واژهایی هستند که از مناطق اطراف, بویژه ناحیه شرق ایران به فارسی دری راه یافته اند. بازجست این واژه های سره, کمیاب و مهجور, بویژه مصادر و افعال در فرهنگنامه قرآنی, فرهنگ برابرهای فارسی قرآن بر اساس صد و چهل و دو نسخه خطی کهن, به شناخت سیر تحول تاریخی نظام زبان فارسی از دیدگاه زبان شناسی, معناشناسی, دستور زبان, تصحیح نسخه های خطی و غنای واژه نامه ها و ترجمه قرآن کریم, کمک می کند. این پژوهش, نخست با استخراج مصادر و افعال کهن و نادر فرهنگنامه قرآنی, گزینش تعدادی از کمیاب ترین و کم کاربردترین مصادر و افعال و دسته بندی آنها در سه بخش گونه های فارسی باستان و میانه, افعال ناشناخته و وام واژه ها, با استناد به واژه نامه های معتبر و متون کهن, ریشه, معنی و کاربرد این فعل ها را تجزیه و تحلیل کرده است. هدف از این جستار, نشان دادن نقش ترجمه های قرآن در غنای نظام واژه سازی زبان فارسی و نتایج به دست آمده بیانگر بهره گیری گسترده مترجمان فارسی زبان قرآن از همه توانایی های واژه سازی در زبان فارسی است.