شناسایی و سنجش فنون رایج در «مطالعه ی موردی برای طراحی معماری»

مطالعه ی موردی اصطلاح رایجی در معماری است که هم اشاره به استفاده از پروژه­ های انجام­ شده در گذشته, به مثابه ی پیشینه ی طراحی, دارد و هم اشاره به راهبردی برای تحقیق به شکل عام. از­ این­ رو پرداختن به مسئله ی روش­ شناسی مطالعه ی موردی به طور خاص برای معماران در شکل آموزشی و تحقیقی ضرورت می­ یابد؛ چراکه به سبب رایج بودنش در معماری, همان­ قدر که گسترش سردرگمی در آن می­ تواند باعث ضعف شود, مسلط شدن بر ویژگی­ های خاصِ منطبق بر اهداف معماری, به منزله ی یک رشته ی مهندسی/ هنری, می­ تواند ظرفیت­ های مغفول آن را آشکار و تقویت کند. در این خصوص تاکنون, به دو موضوعِ «نادیده گرفتن مطالعه ی موردی, به مثابه ی ابزار آموزشی نظام­ مند», و نیز «روشن نبودن مرز کپی­ برداری و برداشت صحیح از آن» پرداخته شده است. در تحقیق حاضر در ادامه ی تلاش­ های فوق, به سنجش فنون رایج در مطالعه ی موردی برای طراحی نزد دانشجویان معماری پرداخته شده است. این کار از دو جنبه ی «وضوح روش­ شناختی» و «نحوه ی تأثیر بر طراحی» صورت گرفته است تا یکی دیگر از ملزومات ساماندهی راهبردی نقش مطالعه ی موردی برای تولید دانش در حوزه معماری تأمین شود. طی این تحقیق, نُه فن رایج شناسایی و در میان چهار حوزه ی اصلی «واضح­ آموزشی», «واضح­ تحقیقی», «غیرواضح­ آموزشی» و «غیرواضح­ تحقیقی» موقعیت­ یابی شده­ اند. نتایج نشان می­ دهند که فنون ذهنی و متکی بر هندسه و گرافیک در مقایسه با فنون مقایسه­ ای و متکی بر محاسبه و آزمایش به­ مراتب بیشتر به کار می­ روند. در موقعیت­ یابی این فنون درمی­ یابیم که آن­ ها محدود و بدون پشتیبان کافی نظری هستند و بیشتر به صورت آموزشی و به مثابه یک سرمشقْ محقق شده­ اند تا تحقیقی انتقادی و دگرگونی­ خواه. به نظر می­ رسد که ظاهر ساده ی برخی فنون, به­ علاوه ی دیر آشکار­ شدن عیوبِ آن­ ها, باعثِ تصورِ مسلط بودن و استفاده ی شایع از آن می­ شود؛ ضمن آنکه خطای غیرمفید پنداشتن آن­ ها نیز می­ تواند به جای تلاش بیشتر برای یادگیری, باعث حذف و خروج کلی آن­ ها از چرخه ی فنون شود.