مطالعه نقش پاپوش ها و نمادهای اصلی آن در اقوام زعفرانلو و شادلو ایل کرمانج خراسان

بیان مسئله: اقوام کرمانج که به دستور شاه عباس صفوی برای حفاظت از مرزهای شرقی, از غرب کشور به خراسان کوچانده شدند, عمدتا دامدار و مانوس با طبیعت هستند. از جمله تولیدات ایشان, بافته های پاپوش با طرح و نقش قابل تامل است. پاپوش ها شامل جوراب پشمی, پتاوه و چاروق است که زن و مرد عشایر با بافت و دوخت و دوز آن به روایت زندگی و خاطرات خود می پردازند. در این پژوهش به چیستی نقوش پاپوش اقوام زعفرانلو و شادلو و همچنین چیستی مفاهیم نمادین آن ها که بازنمود فرهنگ بصری این اقوام است, پاسخ داده می شود. هدف: دسته بندی نقوش و بازشناسی نمادهای برتر و معنا و مفهوم در پاپوش های اقوام زعفرانلو و شادلو در شهرستان های شیروان, بجنورد, قوچان و کلات نادری هدف این پژوهش است. روش پژوهش: رویکرد تحقیق, کیفی است. این تحقیق از نظر هدف, بنیادی و ماهیتی توصیفی و تحلیلی دارد. جمع آوری مطالب کتابخانه ای و نیز میدانی و شامل مصاحبه و عکاسی است. یافته ها: پاپوش های ایل کرمانج به سه نوع جوراب, پتاوه و چاروق تقسیم می شوند که تنوع نقوش در جوراب ها بیشتر از نقوش پتاوه و کفش است. نقش پاپوش ها, حیوانی, گیاهی و هندسی اند و مهم ترین خصیصه, انتزاعی و هندسی بودن آن هاست. کاربرد و معنای نقش ها تا اندازه ای همپوشان و در برخی طایفه ها متفاوت است. منبع الهام نقوش و باورهای ایل کرمانج طبیعت, گیاهان, پرندگان, حیوانات, امور روزمره و شرایط اقلیمی است. در هنر کرمانجی می توان نمادهایی چون برکت, حاصل خیزی, قدرت, استقامت, تجدید حیات, زندگی, باروری محافظت کننده و آسیب رسان و نیروهای فرامادی و کیهانی را پی جویی کرد.