گونه شناسی ساختار فضایی خانه معاصر ایرانی با تکیه بر محرمیت و سلسله مراتب (نمونه موردی: خانه های تهران در دهه های 50، 60، 70 و 80)

معماری خانه که تحت تأثیر فرهنگ جامعه شکل می گیرد, باید پاسخ گوی نیازهای زندگی ساکنان خود باشد. هدف از این تحقیق, تدوین الگوی ارتباطات فضایی خانه معاصر با توجه به فرهنگ است. برای نیل به این هدف, ابتدا شاخص های فرهنگی مؤثر بر ارتباطات فضایی خانه, شناسایی شدند. در مرحله بعد, با روش دلفی دو مرحله ای با پرسشنامه نیمه باز از شش خبره, شاخص ها اعتبار بخشی شده و دو شاخص محرمیت و سلسله مراتب, دارای بیشترین وابستگی با ارتباطات فضایی خانه معرفی شدند؛ سپس با روش نحو فضا, که یک روش استدلال منطقی است, از روی پلان 381 خانه در تهران, الگوهای محرمیت و سلسله مراتب ترسیم شدند. این خانه ها که به صورت تصادفی و از مناطق مختلف انتخاب شدند, تغییرات کالبدی ارتباطات فضایی خانه معاصر ایرانی طی 30 سال نشان می دهند. مشاهده تطبیقی الگوها نشان می دهد, الگوی غالب دهه شصت, یکی از الگوهای غالب دهه 50 است که در آن فضای هال نقش کلیدی دارد و تفکیک فضاها از این فضا صورت می گیرد. سرویس بهداشتی به مرور با یک گره از فضاهای اصلی جدا شده و در پلان خانه, جایگاه ثابتی یا در کنار ورودی و یا در کنار اتاق خواب یافته است. بدین ترتیب, با گذشت زمان, خانه ها دارای محرمیت و سلسله مراتب بیشتری شده اند.