تحلیل مولفه های معنایی حق در قرآن کریم با بهره گیری از شیوه همنشینی و جانشینی

همنشینی و جانشینی, همان گونه که زبان شناسانی چون رومان یاکوبسون از آغاز اشاره کرده اند, تاروپود زبان را تشکیل می دهد. از این رو, می توان با مشخص کردن مولفه های معنایی یک واژه خاص و سپس بررسی ارتباط های واژه های همنشین و جانشین با آن, کارکردهای آن واژه را در زبان در سطح گسترده ای مشخص کرد. با این روش, ابتدا همنشین ها و جانشین های واژه مورد نظر مشخص می شود, سپس بر پایه مولفه های معنایی به دست آمده از واژه های همنشین و جانشین, مولفه های مشترک نشان داده می شود؛ این مولفه ها, مولفه های معنایی واژه موردنظر است.واژه «حق» یکی از کلیدی ترین واژه های قرآن کریم است که 290 بار در آن تکرار شده است. این واژه همراه واژه های همنشین و جانشینش در قرآن (رسول, دین, باطل, هدی, صدق و بینات) مبنای تحلیل واژه حق شده است. افزون بر زبان عربی به معنای عام, این واژه در گونه عربی قرآنی نیز مصداق های متنوعی یافته است؛ برای مثال خداوند خود و تمام تصرفاتش در جهان مانند خلقت, ارسال رسولان, نزول وحی, وعده, وعید و ... را حق دانسته است. در این مقاله, کوشش می شود مولفه های معنایی ای که میان جانشین ها و همنشین های حق مشترک است, بر پایه واژه های برگزیده مشخص شود.