اثر زمان کاشت و تراکم بوته بر عملکرد و صفات مورفوفیزیولوژیکی گیاه موسیر (Allium altissimum Regel) در شرایط آب و هوایی مشهد

موسیر (Allium altissimum Regel) یکی از گونه های دارویی و صنعتی مهم Allium در ایران می باشد که از رویشگاههای طبیعی استحصال و تاکنون در زمینه تولید زراعی این گیاه اطلاعاتی وجود ندارد. این تحقیق به منظور تعیین تاریخ کاشت و تراکم مطلوب در گیاه موسیر در قالب کرت های خرد شده با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه فردوسی مشهد اجرا شد. کرت ها اصلی شامل تاریخ های کاشت در 4 سطح (بصورت کشت های پاییزه و بهاره) و کرت های فرعی شامل تراکم های بوته در 4 سطح بودند. تاریخ های مختلف کاشت شامل: کاشت در 25 مهر ماه, کاشت در 25 آبان ماه, کاشت در اول اسفند ماه و 25 اسفند ماه و تراکم های مختلف شامل: 6 بوته, 10 بوته, 14 بوته و 18 بوته در متر مربع بودند. نتایج بدست آمده نشان داد که درصد تولید پیازهای دختری, قطر و وزن پیاز دختری در هر بوته, قطر و وزن پیازهای مادری در هر بوته, تعداد دانه, وزن هزار دانه, تعداد کپسول در بوته, ارتفاع بوته, وزن خشک اندام های هوایی, عملکرد پیاز (وزن تر و خشک) و عملکرد دانه تحت تاثیر تیمارهای مورد آزمایش قرار گرفتند. کمترین عملکرد پیاز (وزن تر) (110.4 گرم در متر مربع) به تاریخ کاشت چهارم (25 اسفند) و تراکم 6 بوته در متر مربع و بیشترین عملکرد (594.8 گرم در متر مربع) به تاریخ کاشت اول (25 مهر ماه) و تراکم 18 بوته در متر مربع تعلق داشت. بیشترین عملکرد دانه (25.09 گرم در متر مربع) به تاریخ کاشت اول (25 مهر ماه) و تراکم 14 بوته در متر مربع و کمترین عملکرد دانه (3.46 گرم در متر مربع) به تاریخ کاشت چهارم (25 اسفند) و تراکم 6 بوته در متر مربع تعلق داشت. ضرایب همبستگی نشان داد که بین عملکرد پیاز (وزن تر) و وزن پیازهای مادری, تعداد پیاز مادری در بوته, تعداد دانه, وزن هزار دانه, عملکرد دانه, ارتفاع, وزن خشک اندام های هوایی, همبستگی مثبت و معنی داری وجود دارد. بطور کلی به نظر می رسد در شرایط آب و هوایی مشهد کاشت موسیر در 25 مهر ماه با تراکم 18 بوته در متر مربع برای تولید پیاز و تراکم 14 بوته در متر مربع برای تولید دانه عملکرد مطلوبی را تولید خواهد کرد. در جهت افزایش عملکرد تحقیقات بیشتری نیاز است.