اولویت بندی اقدامات آبخیزداری در حوزه های آبخیز فریزی و ریگ سفید با استفاده از روش فازی-تاپسیس

پروژه های آبخیزداری با اهداف گوناگون به دلیل شرایط طبیعی حاکم بر حوزه آبخیز, از جمله مسایل اقتصادی-اجتماعی و محدودیت های فنی و مالی, نیازمند اولویت بندی است. برای بررسی ارزیابی توان بوم شناختی حوضه های آبخیز فریزی و ریگ سفید (شهرستان چناران خراسان رضوی) جهت اولویت بندی عملیات اجرایی آبخیزداری, از روش فازی-تاپسیس به عنوان ابزار قدرتمند در تصمیم گیری چندمعیاره استفاده شده است. با ورود اطلاعاتی شامل معیارها (حفاظت خاک, ظرفیت چرا, فرسایش آبی, ارتفاع رواناب, دبی, شیب و بارندگی), وزن معیارها (اعداد فازی یا قطعی), نوع معیارها (مثبت یا منفی), گزینه ها و داده های ماتریس تصمیم گیری, در نرم افزار Fuzzy TOPSIS Solver 2013 کلیه مراحل تحلیل انجام شد. زیرحوضه های R1, R2, R5 و F`2 در بالاترین اولویت و به همین ترتیب زیرحوضه های R`7 و R`10 در کمترین اولویت برای انجام عملیات آبخیزداری قرار دارند. زیرحوضه های R4 از حوزه آبخیز ریگ سفید و F3, F4 و F`5 از حوضه آبخیز فریزی, در اولویت دوم انجام عملیات و با عنوان اولویت زیاد قرار دارند. زیرحوضه های R`6, R9 و F1 در اولویت متوسط و زیرحوضه R`3 در اولویت کم برای انجام عملیات آبخیزداری قرار گرفتند. با مقایسه اولویت بندی با روش فازی-تاپسیس و مطالعات توجیهی سال 1389 می توان تا حدودی به شباهت نتایج آنها اشاره نمود, لیکن در اولویت های رده دوم تفاوت ها به نسبت اولویت های سوم و چهارم بیشتر مشاهده می شود. نتایج حاکی از آن است که مدل های تصمیم گیری چندمعیاره به دلیل قابلیت استفاده از چندین معیار به صورت کمی و کیفی و پیشنهاد بهترین مکان با توجه به هدف, می تواند اطلاعات با ارزشی را در زمینه اولویت بندی عملیات اجرایی در راستای مدیریت جامع حوضه آبخیز ارایه نماید. لذا, پیشنهاد می شود در تلفیق و برنامه ریزی مطالعاتی از این روش که دارای استناد منطقی و روند اصولی برای تعیین اولویت ها دارد, استفاده شود؛ زیرا در این روش هم عوامل و هم زیرحوضه ها برای کنترل و برنامه ریزی طبقه بندی می شوند.