بررسی سندی و متنی روایت «مباهته»

مباهته عنوانی فقهی است که از عبارت «باهتوهم» در روایتی از کتاب کافی گرفته شده است. حدیث مباهته به لحاظ سند, صحیح و در کتب فقهی نیز بدان استناد شده است. تردید در معنای مباهته دو دیدگاه کلی میان فقها مطرح کرده است. گروهی از فقیهان آن را از باب بهتان دانسته و مباهته را به «تهمت زدن» ترجمه کرده اند و با استناد به این حدیث, حکم به جواز دروغ بافتن به اهل ریب و بدعت داده اند, اما برخی دیگر آن را به معنای «اقناع و آوردن دلایل محکم» در برابر مخالفان, معنا کرده اند و درنتیجه جواز بهتان به شکاکان و بدعت سازان را مردود شمرده اند. این پژوهش از یک سو, ضمن تحلیل و تبیین متن, دیدگاه دسته دوم را مردود می داند و از سوی دیگر, با بررسی دلالی این حدیث, با تکیه بر عقل اخلاقی موید به آیات و روایات نظریه دسته اول را نیز رد می کند و در نهایت, چون پذیرش این روایت مستلزم وهن دین و ترسیم تصویری نادرست از آموزه های اخلاق محور اسلامی است, آن را علی رغم صحت سند فاقد شرایط اعتبار می داند.