بررسی فرایندهای شکل گیری عقلانیت انقلابی در نظام گفتاری انقلاب اسلامی

مقاله حاضر با هدف تبیین فرایندهایی که منجر به شکل گیری عقلانیت انقلابی شد, نگاشته شده است. منظور از عقلانیت انقلابی, عقلانیتی است که پشتوانه ی عمل انقلابی در سال های 1356-57ه. ش بود. اندیشه ی سیاسی تشیع, در طول قرون متمادی یک عقلانیت بارور و عمیق را در حوزه های متفاوت دانش از قبیل فلسفه, تاریخ, عرفان و فقه پرورد. در این مقاله, مقصود از "عقلانیت فلسفی" این است که دیانت با فلسفه تفسیر شده و به آن صورت فلسفی داده شده است. مراد از "عقلانیت فقهی" عقل موید و اثباتگر حسن احکام و قواعد دینی است. "عقلانیت تاریخی " عقل شناساگر اصول و قواعد نهفته در پس رویدادهای تاریخ است و در نهایت "عقلانیت عرفانی", بیان معانی عرفانی از طریق اسلوب عقلیست. این عقلانیت در تعامل با وحی و پشتیبان آن بود و باسایر اندیشه ها از جمله نظام اندیشه در غرب قدیم و جدید, گفت و گو داشت و به هنگام وقوع انقلاب اسلامی بروز و ظهور یافت. عقلانیت انقلابی در تبیین وضعیت عینی جامعه و سیاست و نیز ترسیم آینده پیش روی انقلاب, در گفتار رهبران انقلاب متجلی شد. مبنای نظری و روشی این تحقیق, تحلیل گفتمان و نتیجه ی آن تشریح مولفه های و مختصات این عقلانیت است.