مفهوم «مکان و تصویر ذهنی» و مراتب آن در شهرسازی از دیدگاه «کریستین نوربری شولتز» در رویکرد پدیدارشناسی

«کریستین نوربری شولتز» در تبیین نظریات خود در رابطه با معماری و بطور عام تر, «مکان»؛ وامدار اندیشه های «هایدگر» و «هوسرل» بوده است؛ چنانچه از دیدگاه وی, پدیدارشناسی معماری به مثابه پدیدارشناسی محیطی بازتعریف دارد. از سویی دیگر, روش پدیدارشناسی این توان را دارد تا به ایجاد محیطهای واجد معنا و فراخوانی «حس مکان», «روح مکان» و «معنای مکان» بپردازد که مولفه های اساسی در هویت مکانی بشمار می روند؛ بنابراین ضرورت به تدقیق در نظریات این اندیشمند نروژی الاصل در رابطه با مفهوم «مکان و تصویر ذهنی» پرداخته شده است. بر این اساس در این مقاله در رویکردی پدیدارشناسانه, به بررسی پدیده مکان از دیدگاه نوربری شولتز پرداخته می شود تا امکان احراز و بازخوانی مفهوم مکان از دیدگاه وی ممکن شود. پژوهش حاضر از روش تحقیق توصیفی و تحلیلی در بستر مطالعات اسنادی و کتابخانه ای و با رجوع به مدارک و اسناد مکتوب و غیرمکتوب, بهره برده است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که از دیدگاه نوربری شولتز مکان, فضایی است که انسان از وجود خود آگاه است و در واقع فضا تنها زمانی که به نظامی از مکانهای بامعنا و بر انگیزاننده احساس برای ما تبدیل شود, برای ما زنده می شود و شکل می گیرد. وی در بستر برشماری سه اصل برای مکانهای بامعنا «گونه شناسی, مکان شناسی, و ریخت شناسی» اشاره دارد که «گونه شناسی» از طریق چهار محرک وجود آدمی «حالات روحی, ادراک و فهم, گفتگو و هستی با دیگران» به دست می آید. در باب «مکان شناسی» به تقسیم بندی هستومندها به هستومندهای «با هستی مستقل و مصنوعات بشری» اشاره دارد و در «رویکرد توصیفی» مکان, به چشم اندازها «چشم انداز رمانتیک, چشم انداز کلاسیک, چشم انداز کیهانی و چشم انداز ترکیبی» و مجتع های زیستی «آبادی, نهاد, شهر و غیره» و در عین حال, در «رویکرد تحلیلی» مکان, به «فضا و کاراکتر» اشاره دارد. در ریخت شناسی نیز به مولفه های فضا: «دیالکتیک درون و بیرون, مرکزیت و محصوریت فضایی, مرز و حصار فضایی» و مولفه های کاراکتر «ادراک (شناسایی) و جهت یابی» اشاره دارد.