مدعیان دروغین و شگردهای تبلیغی آنها در سده های میانه تاریخ ایران

تاریخ ایران سده های میانه اسلامی بخش قابل توجهی از اندیشه های بدعت آمیز دینی و متعاقبا ظهور مدعیان دروغین الوهیت, نبوت, امامت و مهدویت را ثبت کرده است. آنان برای باورپذیری عمومی و بواسطه نفوذ در تار و پود اجتماع, جذب و جلب حمایتهای عمومی و نیز در جهت واکنش به طرح هر گونه تردید و شهبه به ویژه از سوی مخالفان نسبت به اهداف و انگیزه های دعاویشان, مجموعه ای از شگردهای تبلیغی را به کار می بستند. لذا پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با طرح این پرسش بنیادین که مدعیان دروغین در سده های میانه تاریخ ایران(قرن 4-9ق) دارای چه شگردهای تبلیغی بودند؟ به روش توصیفی-تحلیلی دریافته است که شبیه سازی با پیامبران و ائمه اطهار(ع) و در نتیجه ادعای برخورداری از کرامات معنوی, ادعای ارتباط با جهان ماوراء و در نتیجه دریافت الهام از جهان غیب و معنا, انتساب به جریان نافذ ریاضت و تصوف, تبارسازی دروغین, تیره انگاری گذشته و نوید آینده ای روشن برای پیروان, انجام سحر و جادو و شعبده و در نهایت پوشیدن نقاب در دستور کار مدعیان و متفکران پیرامونیشان قرار داشته است. بی تردید همه این شگردهای تبلیغی در راستای اقناع افکار عمومی, ایجاد فضای قدسی و الوهی پیرامون ادعا, شخص مدعی و نیز جریان منشعب از آن برای پیشبرد منافع سیاسی-مذهبی صورت می گرفته است.