روش شناسی اجتهاد تمدنی (ابزاری برای استخراج نظام ها و فرآیندهای مورد نیاز در مقیاس یک تمدن)

مسئله اصلی در مقاله بررسی «ابزارهای اصلی برای فهم گزاره های دینی در مقیاس کلان» است. این بحث در پارادایم کلام شیعی, دین تمدنی, فقه و اصول فقه جواهری مطرح است. در این دستگاه معرفتی, «اجتهاد» عبارتست از «کشف الحکم عن مدرکه» و «حکم» عبارتست از: «الاعتبار الشرعی المتعلق بافعال العباد»؛ و به علت قید «افعال العباد» در تعریف حکم, رویکرد رفتاری فردی به خود گرفته است. داعیه تمدن سازی اسلام و مواجهه با نیازها در مقیاس اجتماعی و بین المللی, سبب شده است تا تلاش برای استخراج دیدگاه اسلام در مقیاس جمعی و با رویکرد استخراج «فرآیندها», مورد توجه جدی قرار بگیرد. ضرورت «حجت بودن» برای استناد به دین, سبب تمرکز بر روش شناسی چنین تلاشی شده است. این مقاله, به چنین مقصودی می پردازد و نتیجه آن در سه محور اصلی عبارتست از: 1-تغییر تعریف حکم به «الاعتبار الصادر من الشارع لتنظیم حیاه الانسان» 2-تغییر هویت «وضع الفاظ» از وضع برای مصادیق, به وضع برای روح معنا (فرآیند) 3-استفاده از منطق سیستم ها برای جمع ادله. مقصود از منطق سیستم ها, دیدن هر «حکم» به عنوان یک پردازشگر برای تبدیل ورودی های مربوطه اش به خروجی مورد نظرش است که در آن نقطه شروع پردازش, هسته مرکزی, مراحل, نقاط بحران, مبتنی بر ادله, تعریف شده باشد.