واکاوی ساخت های ایدئولوژیک در گفتمان مردان خواهان تمکین زوجه در دادگاه خانواده، بر پایه تئوری ون دایک (2006): رویکرد زبان شناسی حقوقی

نظر به اینکه هیچ نظام نشانه ای از منظر ایدیولوژیک خنثی نیست, می توان با شناخت زبان و کشف لایه های زیرین آن, به آشکارسازی روابط پنهان و بازنشر ایدیولوژی های نهفته در ژرف ساخت زبان دست یافت. ساختارهای گفتمانی نیز با سازمان دهی نظام های نشانه ای مدنظر خود, به شیوه های درک ما از واقعیت شکل می دهند. در پژوهش حاضر به بررسی ساخت های ایدیولوژیک در گفتمان مردان خواهان تمکین زوجه بر پایه تیوری ون دایک (2006) پرداخته می شود. در این پویش, محققان با حضور در 20 جلسه دادگاه و جمع آوری داده از 20 مرد خواهان تمکین زوجه با میانگین سنی 25 تا 45 سال و با تحصیلات بین دیپلم تا لیسانس, از جامعه و طبقه شهری به مطالعه پرداخته اند. هدف تحقیق پیش رو بازنمایی ابزارهای زبانی و راهبردهای کلامی این مردان در راستای اقناع قاضی و تصمیم گیرنده است. همچنین, استراتژی های ارجاعی این افراد از طریق الگوی «مربع ایدیولوژیک» ون دایک (2006) تعیین و بسامد هریک از اضلاع مربع مشخص می گردد. نتایج پژوهش نشان می دهد که مردان در جلسات دادگاه از انواع راهبردهای زبانی همچون «توصیف کنشگر», «قطب بندی», «تعمیم», «اغراق» و «بیان هنجارها» در راستای پیشبرد اهداف خود استفاده می کنند. این راهبردها در 58% موارد در راستای بزرگ نمایی رفتار منفی همسر (غیرخودی ها) و در 27% موارد در جهت بزرگ نمایی رفتار مثبت خود (خودی ها) است. جامعه آماری مورد مطالعه, کمتر از دو ضلع دیگر مربع ایدیولوژیک (کوچک نمایی نکات مثبت و کوچک نمایی نکات منفی طرف مقابل) استفاده می کردند که این امر منطبق با نظریه ون دایک (2006) است.