تحلیل کیفی بُعدِ اجتماعی مدیریت متمرکز روستایی، از مشروطه تا اصلاحات ارضی: مطالعة روستاهای حاشیة زاینده رود در بخش گرکن جنوبی شهرستان مبارکه

بیش از نیم قرن متمرکزشدن و یک پارچگی ادارة امور روستاها, از دوران مشروطه تا اصلاحات ارضی, می گذرد. هدف مطالعة حاضر, شناخت نحوة سامان بخشی امور روستا در دورة گسترش نظام مالکیت زمین, از مشروطیت تا انجام برنامة اصلاحات ارضی, است. روش این پژوهش کیفی است و با استفاده از تحلیل موضوعی داده های حاصل از اسناد و مصاحبه ها تجزیه و تحلیل شده است. جامعة آماری این تحقیق روستاهای بخش گرکن جنوبی شهرستان مبارکه است. به منظور گردآوری اطلاعات, با پنجاه نفر از مطلعان کلیدی درباب مدیریت روستا مصاحبه شد. یافته ها نشان می دهد که مالکیت زمین با لغو تیول داری گسترش و رسمیت یافت که پیامد آن شکل گیری تمرکز مدیریت بر امور روستا بوده است. از یافته های مهم این تحقیق شناخت مدیریت متمرکز روستا با عاملیت مالک در ادارة امور روستا در حوزه های مدیریت آب, سامان بخشی نظم, انضباط و امنیت در روستا, مدیریت ارتباطات, مدیریت عوامل تولیدی و نیز حمایت مالک از روستاییان, به ویژه در ساخت راه ها و مدرسه ها و مکان های عمومی است. از دیگر یافته های این تحقیق این است که مالک کدخدا را در فرآیندی پیچیده انتخاب می کرد, تأیید دولت و پذیرش روستاییان از دیگر شروط کدخدایی بود. نتیجة این تحقیق نشان می دهد که مصالحه گری, کلیت نگری, حمایت گری, تجربه گرایی, دخالت دولت در کمترین میزان, و فقدان بوروکراسی مهم ترین تعیین کننده های اجتماعی دورة تمرکز مدیریت روستا در حدفاصل زمانی مشروطه تا انجام برنامة اصلاحات ارضی بوده اند.