اثر نوع ریزنمونه بر مقدار ماده مؤثره تولید شده در شرایط In vitro در دو گونه Betula pendula Roth و Betula litwinowii

بتولین و اسید بتولینیک یکی از مهمترین متابولیت های ضد سرطان (پوست, سینه, رحم, روده, پانکراس, مغز استخوان و غیره) و ضد ایدز می باشند که منبع اولیه تهیه آن درخت توس است. با توجه به در حال انقراض بودن این درختان در ایران, جایگزین نمودن روش های نوین کشت سلول و بافت بجای استخراج از پوست امری ضروری می باشد. هدف از انجام این مطالعه تعیین میزان تأثیر نوع ریزنمونه بر مقدار بتولین و بتولینیک اسید تولید شده در کالوس های دو گونه Betula pendula و B. litwinowii در مقایسه با نمونه های گرفته شده از طبیعت بوده است. ریزنمونه برگ و پوست گونه های مذکور با هدف کالزایی در محیط کشت پایه WPM حاوی 1 میلی گرم بر لیتر BAP و 0. 1 میلی گرم بر لیتر 2, 4-D کشت شدند. میزان بتولین و اسید بتولینیک کالوس های سه ماهه با استفاده از تکنیک HPLC ارزیابی و با میزان موجود در ساقه های یک سانتی متری دو گونه (نمونه های گرفته شده از طبیعت) مقایسه شد. ریزنمونه پوست به مراتب موفق تر از ریزنمونه برگ در کالزایی عمل نمود و در عین حال میزان ماده مؤثره بیشتری نیز در آن القاء شد. میزان بتولین و اسید بتولینیک استخراجی از عصاره پوست طبیعی B. pendula به ترتیب 5. 227 و 2. 909 درصد و B. litwinowii به ترتیب 649/5 و 519/2 درصد بود. همچنین کالوس های حاصل از پوست B. pendula و B. litwinowi به ترتیب دارای 0. 0226 و 0. 016 درصد بتولین و 0. 0525 و 0. 057 درصد اسید بتولینیک بودند. به طور کلی ریزنمونه پوست در هر دو گونه توس, باعث القاء مقدار بیشتری ماده مؤثره نسبت به ریزنمونه برگی در شرایط In vitro شد.