در آمدی بر معنای سکولاریسم

در چند دهه اخیر برخی مفاهیم اجتماعی همچون سکولاریسم چه در دنیای غرب و چه در ایران مورد بازبینی و واکاوی های مجدد قرار گرفته است. نوشتار حاضر در پاسخ به چرایی بازبینی و واکاوی معنایی سکولاریسم از دو دسته علل داخلی و خارجی صحبت به میان آورده است. در بعد جهانی علل این امر را باید در مسایل مختلفی از جمله افزایش توجه به دین و دینداری در جهان, جهانی شدن و تبعات آن بر عرصه های مختلف جوامع, افزایش حکومت های دینی در جهان, ناکارآمدی نظام های سکولاریستی در جوامع اسلامی, فقدان ظرفیت سکولاریسم برای رفع مشکلات جهان و ازجمله نظام های غربی جستجو کرد. در بعد داخلی نیز رواج اندیشه های جدید غربی در ایران, چند ضلعی بودن سکولاریسم و رویکرد تک بعدی روشنفکران ایران به این مفهوم, تحول در سرمشق های روشنفکران و... بررسی معنایی سکولاریسم را حیاتی می سازد. لذا در این زمینه ضروری است که ضمن تبیین معنای تاریخی سکولاریسم به نحوه ایجاد آن و وجوه تمایز و تشابه آن با مفاهیم دیگر از جمله عرفی شدن, پست سکولاریسم, به ابعاد مختلف آن همچون سیاسی, اجتماعی و فلسفی و  جنبه های فردی, نهادی, سکولاریسم در اسلام و در منظومه معرفتی متفکران مسلمان و... پرداخته شود و این مهمترین هدف این مقاله را تشکیل می دهد.