بررسی چهار سفر روحانی و معنوی به دنیای پس از مرگ (ارداویراف نامه، رویای صادقه، رساله آمرزش، کمدی الهی)

مسافر روحانی در جامعه ای زندگی می کند که آرزوها و آرمان های او توسط مردم هم زمانش برآورده نشده, از این رو او می کوشد با ترسیم سفر روحانی خود مقدماتی برای عینیت بخشیدن بر ذهنیات خویش بیابد. ارداویراف در سفرنامه خود با به تصویر کشیدن جنبه های خشن پادافره ها, بر آنست تا مردم را به سوی کیش زرتشتی بخواند. در قرن دوازده شاعری به نام دانته آرمان هایش را در محیطی خیالی و روحانی ترسیم می نماید. در سومین سفر روحانی, شوق هجاگویی, ابوالعلامعری شاعر نابینای عرب را بر می انگیزد تا با طرح سفری روحانی به جهانی دیگر و تصویر شوخ گین پادافره ها به مقابله با باورهای رایج برخیزد. در قرن 19 نیز سید جمال واعظ اصفهانی, خطیب مشروطه, کتاب رویای صادقه را در ذم مخالفان آزاد اندیش می نویسد و سرانجام جان بر سر آرمان خویش می نهد. از این روی به پاس تلاش های او کتاب رویای صادقه در تحلیل و واگویی سفرهای روحانی در کنار اردوایراف نامه و کمدی الهی قرار می گیرد.