مناسبات کار و زندگی در جامعه آکادمیک: آزمون یک الگوی مفهومی بومی

در شرایط تغییر فرهنگ کار, توسعه فناوری های نوین و اقتضایات اجتماعی-فرهنگی, شاهد کمرنگ شدن مرزهای کار و زندگی هستیم. برای نمونه, کمتر پژوهشی در حوزه مطالعات خانواده را می توان یافت که به صورت مشهود یا مکنون متاثر از کار و مطالبات آن نباشد. این پژوهش با تمرکز بر مشاغل دانشی و اقتضایات خاص آن, در مورد اعضای هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی انجام شد. پژوهش با آزمودن الگویی که در بردارنده روابط دوسویه و هر دو وجه منفی و مثبت بر هم کنش عرصه های کار و زندگی افراد بود آغاز شد. مشغولیت مستمر ذهنی, تعدد و تنوع نقش های کاری, سرریز نگرش های منفی/ مثبت کاری/ خانوادگی, مطالبه گری مسیولیت های خانوادگی, حمایتگری خانواده و پروای مراقبت, و ارتقای مهارت های زندگی ابعاد تشکیل دهنده این الگو بودند. سپس پرسشنامه ای شامل شاخص های تشکیل دهنده این چارچوب تدوین و میان نمونه آماری توزیع شد. آزمون الگو توسط مدلسازی معادلات ساختاری و نرم افزار PLS انجام شد و پس از حذف گویه های دارای بار عاملی پایین, الگو مورد تایید قرار گرفت. آزمون های آماری مقایسه میانگین یک گروه, دو گروه و تحلیل واریانس, وضعیت موجود مناسبات کار و زندگی اعضای هیات علمی را به تفکیک ویژگی های جمعیت شناختی مشخص کرد. نتایج این بخش از تحقیق نشان داد میانگین تضاد کار با زندگی و در عین حال, غنی شدن زندگی توسط کار در اعضای هیات علمی پژوهشگاه در سطح بالاتر از متوسط است. غنی شدن کار توسط زندگی در زنان به صورت معناداری بیش از مردان بود. در نهایت میانگین تضاد کار با زندگی در استادیاران بیشتر از مرتبه های علمی دانشیار و استاد بود. جمع بندی نتایج تحقیق نشانگر ظهور و بروز هر دو وجه مثبت و منفی مناسبات کار و زندگی در افراد آکادمیک بود.