واکنش صفات رویشی و کیفی دانه آفتابگردان به منابع مختلف نیتروژن (کود آلی و شیمیایی) و زئولیت تحت رژیم های مختلف آبیاری

به منظور بررسی تأثیر تلفیقی منابع مختلف کود نیتروژن (کود آلی و اوره) و زئولیت تحت رژیم های متفاوت آبیاری, بر صفات کیفی دانه آفتابگردان (Helianthus annuus L. ), آزمایشی در سال های 1394-1393 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس به صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. فاکتور اصلی شامل رژیم های آبیاری (آبیاری پس از تخلیه 40, 60 و 80 درصد رطوبت قابل استفاده خاک) بود. ترکیب عامل های فاکتوریل از سامانه های حاصلخیزی خاک و زئولیت شامل تلفیقی از کود آلی (35 درصد مرغی + 65 درصد کود گوسفندی) به عنوان تأمین کننده 100 درصد نیتروژن موردنیاز از طریق منبع آلی, تأمین 50 درصد نیتروژن موردنیاز از طریق منبع آلی + تأمین 50 درصد نیتروژن موردنیاز از طریق اوره, تأمین 100 درصد نیتروژن موردنیاز از طریق اوره و عدم کاربرد و کاربرد 5 و 10 تن در هکتار زئولیت بود. به ترتیب در سال اول و دوم, بیشترین قطر (2. 2 و 2. 26 میلی متر) و ارتفاع (186. 7 و 186. 3 سانتی متر) ساقه و همچنین عملکرد روغن و پروتئین در سال دوم (943. 6 و 556. 1 کیلوگرم در هکتار) در شرایط عدم تنش (آبیاری پس از تخلیه 40 درصد رطوبت قابل استفاده خاک) با کاربرد زئولیت حاصل شد. درمجموع می توان نتیجه گرفت که تنش رطوبتی شدید, باعث کاهش درصد اسیدهای چرب غیراشباع (به ترتیب اولئیک اسید و لینولئیک اسید در سال اول 22 و 7 درصد و در سال دوم 27 و 6. 8 درصد) و استئاریک اسید (به ترتیب در سال اول و دوم 50 و 52 درصد), ولی افزایش مقدار پالمتیک اسید (به ترتیب در سال اول و دوم 54. 6 و 65. 3 درصد) آفتابگردان شد و به ترتیب در سال اول و دوم, کاربرد سیستم حاصلخیزی آلی با افزایش میزان اسید چرب لینولئیک (9. 2 و 9. 7 درصد) و اولئیک (7. 8 و 8. 2 درصد) دانه, سبب افزایش کیفیت روغن دانه آفتابگردان گردید که در شرایط آبیاری مطلوب, کودهای آلی و در شرایط تنش کم آبی, کودهای آلی دارای زئولیت دارای مزیت بودند. نتایج این آزمایش نشان داد که در اکثر تیمارهای آبیاری, مصرف زئولیت و کودهای آلی با افزایش دسترسی آب و عناصر غذایی, سبب افزایش عملکرد کمی و کیفی آفتابگردان گردید و نیز ایده مفیدی برای کاهش کاربرد کودهای شیمیایی در راستای کشاورزی پایدار است.