تحلیل رگرسیون و آنالیز مسیر روابط بین عملکرد دانه و مهم ترین اجزاء عملکرد کنجد

به منظور مطالعه همبستگی اجزای عملکرد و عملکرد دانه کنجد و تعیین روابط بین ارتفاع ساقه, تعداد کپسول در بوته, تعداد بذر در کپسول, وزن هزاردانه, عملکرد زیست توده و شاخص برداشت و هم چنین تعیین مدلی برای تشریح عملکرد دانه, آزمایشی در سال 1392 در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با ده تیمار (شامل کودهای مختلف زیستی و شیمیایی) در دانشگاه فردوسی مشهد انجام شد. نتایج نشان داد که هرچند همبستگی مثبت و معنی داری بین عملکرد دانه و ارتفاع ساقه وجود داشت اما عمده اثر ارتفاع ساقه بر عملکرد دانه به وسیله اثر غیرمستقیم آن از طریق تأثیر بر تعداد کپسول در بوته بود. عملکرد زیست توده و عملکرد دانه همبستگی مثبت و معنی داری (به ترتیب 81/0 و 87/0) با تعداد کپسول در بوته داشت. بیش ترین اثر مستقیم صفات با عملکرد دانه به تعداد کپسول در بوته تعلق داشت و کم ترین آن اثر مستقیم طول ساقه بر عملکرد دانه بود. تحلیل رگرسیون نشان داد که صفات تعداد کپسول در بوته و عملکرد زیست توده مهم ترین اجزای عملکرد بودند و ضرایب رگرسیون جزئی آن ها به ترتیب 7/10 و 134/0 به دست آمد. ضرایب رگرسیون جزئی دو صفت اخیر نشان دهنده اولویت عملکرد زیست توده در مقایسه با تعداد کپسول در بوته بود. معادله عملکرد که تابعی از تعداد کپسول در بوته و عملکرد زیست توده بود نیز با ضریب تبیین 96/0 بخش اعظمی از عملکرد دانه را توجیه می کرد. بنابراین عملکرد زیست توده و تعداد کپسول در بوته مهم ترین صفاتی بودند که می توانند موردتوجه محققین قرار گیرند. هم چنین می توان معادله عملکرد را پس از واسنجی, جهت تخمین محصول کنجد مورداستفاده قرار داد.