آثار و پیامدهای دانشگاهِ عملکردمحور از دیدگاه حامیان و منتقدان: فراترکیب کیفی

یکی از پیامدهای اجرای بودجه­ ریزی مبتنی بر عملکرد, توجه و تمرکز دانشگاه بر شاخص ­ها و نتایج پایانی یا عملکردمحور شدن دانشگاه­ است. در دهه اخیر, استفاده از مدل دانشگاهِ عملکردمحور در جهان فراگیر شده است. از آنجا که استفاده از این الگو برای دانشگاه­ های ایران در دستور کار سیاستگذاران قرار دارد, شناسایی آثار و پیامدهای اجرای این مدل از دیدگاه حامیان و منتقدان به ­عنوان هدف و مسئله اصلی پژوهش در نظر گرفته شد. روش پژوهش کیفی و از نوع فرا ترکیب بررسی اسناد بود. اسناد مورد بررسی از بین 788 سند مرتبط انتخاب شدند که همگی به زبان لاتین, مرتبط با بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد و در پایگاه های داده معتبر از سال2010 تا 2020 منتشر شده بودند. در فرایند انتخاب با توجه به ارتباط موضوعی قوی با توجه به سه شاخص عنوان, چکیده و محتوا, تعداد 25 سند علمی انتخاب و روایی محتوایی این اسناد با روش ابزار ارزیابی حیاتی (CASP < /span>) احراز شد. در مرحله تجزیه و تحلیل اسناد منتخب, زیرمؤلفه ها و کدهای باز این اسناد با روش تحلیل محتوای کیفی استخراج و سپس ذیل مؤلفه های اصلی و ابعاد پژوهش دسته بندی و ترکیب شد. برای اعتبار یافته ها از روش مقایسه نظر پژوهشگران با فرد خبره استفاده شد که ضریب توافق کاپا 786/0 بود. یافته ها در بعد آثار مثبت اجرای مدل و از دیدگاه حامیان شامل افزایش رقابت دانشگاهی, ارتقای کارایی و رشد شاخص های کمّی دانشگاه و بهبود مسئولیت پذیری, پاسخگویی و مشارکت دانشگاه بود. پیامدهای منفی نیز از دیدگاه منتقدان شامل تهدید عدالت دانشگاهی, کاهش اثربخشی و تهدید شدن شاخص های کیفی دانشگاهی و تهدید شدن ماهیت, استقلال, آزادی آکادمیک و بروز مقاومت دانشگاه بود.