نقش مایه ارچین و تجلی آن در هنر و معماری ایرانی

همواره پیوند عمیقی میان هنرهای تجسمی و معماری وجود داشته است. در گذشته بسیاری از این آثار الگویی یکپارچه و یا نقش مایه ای واحد در خود دارند که مظاهری چند گانه در هنر و معماری از خود بروز داده است. یکی از این الگوها, نقش مایه «ارچین» است. نقش مایه ارچین الگویی مثلثی یا مخروطی دارد که به صورت پلکانی از قائده بالا می رود. این مقاله با تاکید بر الگوهای بیشتر شناخته شده, در صدد یافتن ریشه های هویتی و معنایی نقش مایه ارچین و مبنای زیر ساخت های آن در هنرهای تجسمی و معماری خوزستان و میانرودان است. این مقاله با استفاده از روش تحقیق تفسیری تاریخی به بررسی مصادیق نقش مایه ارچین و تحول آن در هنر و معماری پرداخته و به بررسی مبانی تاریخی این الگو می پردازد. با بررسی صورت گرفته می توان نتیجه گرفت, گنبد ها و سایر مصادیق نقش مایه ارچین برگرفته از سنت های معماری منطقه خوزستان و میانرودان هستند و پیوستگی خوبی با آنها برقرار کرده اند و اگر هم فقط به دلایل فنی و هویتی شکل گرفته باشند باز هم ساختاری ریشه دار در فرهنگ کهن این منطقه دارند.