پژوهشی بر توپی های گچی ته آجری با رویکرد به مسجد جامع یزد

مسجد جامع یزد را می توان درخشان ترین بنای این شهر نامید. این مسجد تغییرات زیادی را در طول تاریخ, متناسب با زمان خود شاهد بوده است. در بررسی این مسجد مانند دیگر بناهای اسلامی با تزیینات متنوعی روبرو هستیم, از جمله توپی گچی ته آجری. توپی ها از آن دسته تزییناتی هستند که از ترکیب گچ وآجر بوجود می آیند و همراه با آجر چینی فضای داخلی بناهای اسلامی, به ویژه دوره سلجوقی و ایلخانی بکار می رفته اند. جنس مصالح, تنوع نقش و شیوه اجرای توپی ها, از جمله سوالاتی هستند که در نگاه اول ذهنیت هر مخاطبی را بر می انگیزند و هدف کلی این مقاله افتن پاسخی بر این سوالات می باشد. در این مقاله تلاش شده است پس از برشمردن سابقه تاریخی, پیشینه و روش اجرای توپی در بناهای اسلامی به عنوان آرایه ای مستقل از تزئیناتی همچون گچبری و آجرکاری, ویژگی های تزئینی و تصویری این نوع تزئین در مسجد جامع یزد نیز مورد مطالعه قرار گیرد. در این بین, مواد بکار رفته در توپی ها, تناسب این نوع تزیین با محل اجرای آنها در این بنا و جایگاه نقوش حک شده بر آنها به عنوان عامل بصری تاثیرگذار, هم از نظر مفهومی و هم از نظر بصری در قالب تصویر, مورد بررسی قرار گرفته است.