بررسی وضعیت شاخص های توسعه انسانی در استان ایلام

در این مقاله استان های کشور به ویژه استان ایلام، از نظر شاخص های توسعه انسانی، مورد بررسی و تحلیل قرار می گیرد. روش تحقیق در این پژوهش ترکیبی از روش های توصیفی و موردی- ژرفانگر است، که از روش توصیفی مبتنی بر تجزیه و تحلیل آمار و اطلاعات مستخرج از اسناد و مدارک علمی و معتبر و در تحلیل این شاخص ها در استان های کشور به ویژه استان ایلام، از روش موردی- زمینه ای استفاده شده است.نتایج به دست آمده مطالعه نشان می دهد که از نظر شاخص های توسعه انسانی، استان های تهران، اصفهان، قزوین، گیلان و فارس به دلیل بالا بودن سطح درآمدی و آموزش و وضعیت بهتر امید به زندگی از سایر استان ها بالاتر بوده اند و در مقابل استان های سیستان و بلوچستان، کردستان، اردبیل و کهگیلویه و بویراحمد از این لحاظ، در پایین ترین سطح توسعه انسانی قرار گرفته اند. پایین بودن سطح درآمدها، سطح پایین سرمایه گذاری زیربنایی و کیفیت پایین زندگی، از جمله دلایل مهم در این خصوص است. عامل مشترکی که در روند توسعه انسانی بیشتر استان ها به چشم می خورد، این است که شاخص های آموزشی و امید به زندگی آن ها در مقایسه با شاخص درآمدی، در وضعیت بهتری قرار دارند. همچنین نتایج بررسی و تحلیل ها نشان می دهد که استان ایلام با رتبه 22 در بین استان های کشور در جایگاه نامطلوب و نامناسبی قرار گرفته است. از مهمترین دلایل آن می توان به متوسط امید به زندگی (64 سال) با رتبه 25، نرخ سواد بزرگسالان (67%) با رتبه 22 و هزینه سرانه ناخالص (1409 هزار ریال) رتبه 23 در سطح کشور اشاره کرد. شاخص دیگر، توسعه وابسته به جنس، که معادل 0.52 می باشد، در رتبه هجدهم قرار گرفته است. از مهمترین دلایل پایین بودن این شاخص نسبت به متوسط کشور، تفاوت زیاد بین نرخ باسوادی بزرگسالان مرد (%74.4) و بزرگسالان زن (%58.4) می باشد. همچنین، سهم نسبی درآمد زنان استان، معادل 8/7%بوده که نسبت به متوسط ملی حدود 2% فاصله دارد و استان را در رتبه هجدهم قرار داده است. شاخص توانمندسازی جنسیتی استان معادل 0.226 بوده که فاصله زیادی نسبت به متوسط ملی (0.300) داشته است و مقدار آن نیز برای استان در سطح مطلوبی قرار نداشته، تا حدی که در رتبه بیستم قرار گرفته است. شاخص فقر انسانی استان، معادل 23.7 بوده که در رتبه پانزدهم قرار گرفته است، یعنی در وضعیتی تقریبا پایین تر از حدود نیمی از مناطق کشور قرار دارد. بالا بودن نرخ بی سوادی بزرگسالان %33، پایین بودن نسبت هزینه سرانه ناخالص برای 20% فقیرترین افراد (435 هزار ریال) در مقایسه با هزینه سرانه ناخالص برای 20% غنی ترین افراد (2868 هزار ریال) استان که در حدود %15.3 می باشد، از مهمترین علل فقر انسانی استان محسوب می شوند. وضعیت توسعه انسانی نامطلوب در این استان، دلایل متعددی دارد که می توان به کمبود امکانات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، پایین بودن هزینه سرانه ناخالص و درآمد سرانه، نرخ اندک پس انداز و کمبود سرمایه گذاری، امید به زندگی پایین و میزان بالای بی سوادی بزرگسالان (حدود 33%) اشاره کرد.