تجزیه ژنتیکی عملکرد و اجزای آن در لاین های آفتابگردان با استفاده از طرح تلاقی لاین × تستر در شرایط تنش و بدون تنش خشکی

این تحقیق به منظور ارزیابی و گزینش تحمل هیبریدهای آفتابگردان و والدین آن ها در موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر بخش دانه های روغنی کرج در سال 1381در دو آزمایش تنش و بدون تنش به صورت لاین × تستر اجرا شد. هر آزمایش از 36 تیمار شامل 3 لاین نرعقیم, 8 لاین برگرداننده باروری و 24 هیبرید حاصل از آن ها و یک رقم آزاد گرده افشان (آرماویروسکی) تشکیل و در قالب طرح لاتیس ساده 6 ´ 6 در دو تکرار پیاده گردید. آبیاری کلیه کرت ها در آزمایش شاهد (بدون تنش) براساس 60 میلی متر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A و در آزمایش تنش براساس 180 میلی متر تبخیر انجام گرفت و زمان اعمـال تیمار تنش در مرحله 6-8 برگی بود. تجزیه واریانس صفاتی چون عملکرد, تعداد دانه های پر درطبق, وزن هزار دانه و قطرطبق در هر دو شرایط محیطی نشان داد که بین ژنوتیپ ها اختلاف معنی دار در سطح احتمال 1% برای کلیه صفات وجود دارد. برای مطالعه قابلیت ترکیب پذیری از تجزیه لاین × تستر کمپتورن (1957) و سینگ و چوداری (1979) استفاده شد. براساس معنی داری میانگین مربعات لاین یا تستر برای صفاتی چون تعداد دانه های پر درطبق و وزن هزار دانه واریانس افزایشی معنی دار برآورد گردید, همچنین براساس معنی داری میانگین مربعات لاین × تستر برای صفت وزن هزار دانه در شرایط بدون تنش واریانس غیرافزایشی (غالبیت) معنی دار نیز برآورد شد. در مورد صفت اخیر با توجه به نسبت واریانس قابلیت ترکیب پذیری عمومی (GCA) به قابلیت ترکیب پذیری  خصوصی (SCA) نقش مهمتر واریانس غیرافزایشی نسبت به واریانس افزایشی برآورد گردید. سهم لاین × تسترها تقریبا در تمامی موارد برای کلیه صفات در دو آزمایش بیشتر بود.