بررسی رابطه ی جزایر حرارتی با محدوده های فضای سبز و آشکارسازی تغییرات آن (مطالعه ی موردی: شهر کرمان)

هدف از این مطالعه, بررسی تأثیر پوشش ­ گیاهی موجود در شهر, در قالب فضای سبز, بر دمای سطح زمین و همچنین شناسایی جزایر حرارتی شهر کرمان است. محاسبه ی دمای سطح زمین (LST) به­ روش معکوس, تابع پلانک با استفاده از تصاویر ماهواره ی لندست 8 در محیط سامانه ی گوگل ارث انجین انجام گرفت. دمای سنجیده شده به صورت میانگین دو تصویر در ماه های میانی چهار فصل بهار, تابستان, پاییز و زمستان سال های 1392, 1395 و 1399 محاسبه شد و به ­ منظور ارزیابی کاراییِ روش مورد استفاده در محاسبه ی دما از روش­ های دفتر علوم لندست و پنجره مجزا برای شماری از تصاویر استفاده گردید. ارتباط پوشش گیاهی با دمای سطح زمین, محاسبه شده برای شهر کرمان, و اثر آن بر این دما به روش­ های هم بستگی و انتخاب بافری حلقه­ ای, در فواصل 50, 100, 150 و 200 متری بررسی شد. در نهایت تغییرات فصلی آن­ ها با استفاده از شاخص خودهم بستگی موران بررسی شد و تحلیل تغییرات موقعیت آن, هم به­ صورت روند تغییر فصل به فصل و هم به­ صورت روند کلی, انجام گرفت. نتایج این مطالعه نشان داد که روش معکوس تابع پلانک و روش دفتر علوم لندست نسبت به روش پنجره مجزا نتایج دقیق­ تری داشتند. بین مساحت پارک و مقدار دمای آن ارتباط وجود دارد و کمترین دماهای محاسبه شده به ازای فضاهای سبز مربوط به پارک­ های با بیشترین وسعت است. تحلیل آزمون هم بستگی نشان داد که در تمام فصول سال, دمای سطح زمین با شاخص تراکم پوشش­ گیاهی رابطه ی معکوس دارد؛ همچنین مقدار و شدت این هم بستگی منفی بسته به فصل متفاوت است. بیشترین مقدار هم بستگی منفی, 48/0-بود که در تابستان سال 1392 ثبت شد. کمّی­ سازی تأثیر پوشش­ گیاهی بر نوسان دمای محیط پیرامون نشان داد که با افزایش فاصله از هسته­ های شناسایی شده به­ عنوان پوشش ­ گیاهی, دمای سطح زمین افزایش می یابد, به ­ نحوی که به ­ طور متوسط در فاصله ی 200 متری از مناطق دارای پوشش ­ گیاهی, دما 3 درجه افزایش داشته است که گواه آشکاری بر تأثیر پوشش ­ گیاهی بر مقدار دمای اندازه­ گیری شده است. نتایج این مطالعه نشان داد که محاسبه ی دمای سطح زمین نتایجی قابل اتکا در زمینه ی مدیریت فضای شهری ارائه می­ کند که می­ تواند در راستای تصمیم ­ گیری­ های آتی شهری مفید واقع شود.