برآورد عمل ژنها و وراثت پذیری بعضی از صفات کمی در برنج با استفاده از تجزیه دای آلل

به منظور بررسی عمل ژن و وراثت پذیری صفات کمی موثر بر عملکرد در ارقام برنج, هشت لاین خالص از ارقام اصلاح شده داخلی و خارجی و محلی شامل ارقام گیل 3, IR28, 304, 305, دم سفید, دم سیاه, غریب و سنگ جو در قالب یک طرح نیم دای آلل (بدون تلاقی های معکوس) در موسسه تحقیقات برنج کشور واقع در رشت در سال 1375 با هم تلاقی داده شدند. در فصل زراعی بعد همه ژنوتیپ ها (والدین و F1 ها) در قالب یک طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار کشت شدند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس اختلاف مغنی داری برای تمام صفات مورد بررسی نشان داد. به دلیل عدم تحقق فرضیات دای آلل, صفات عملکرد دانه و وزن صد دانه مورد تجزیه و تحلیل دای آلل قرار نگرفتند. تجزیه ژنتیکی صفات تعداد دانه در خوشه, طول خوشه, تعداد روز تا 50 درصد خوشه دهی و طول ساقه بیانگر سهم بیشتر عمل افزایشی نسبت به عمل غالبیت ژنها بود. وراثت پذیری خصوصی بالای برآورد شده برای صفات مذکور تاییدی بر نتیجه گیری فوق بود. برای صفات تعداد پنجه بارور و سطح برگ پرچم, نقش عمل غالبیت ژنها بیشتر از عمل افزایشی ژنها بود. بنابر این این صفات نمی توانند بعنوان عوامل مطلوب گزینش مد نظر به نژادگران گیاهی باشند و صرفا در رابطه با تولید رقم های هیبرید F1 می توانند حایز اهمیت باشند.