بایسته های فقهی و قانونی تصدی ریاست دیوان عدالت اداری: با نگاهی به قانون فرانسه

زمینه و هدف: دیوان عدالت اداری را می توان یکی از سازوکارهای کنترلی و نظارتی مهم جلوگیری از نقض قانون اساسی برشمرد. در این میان نقش رئیس دیوان عدالت اداری از اهمیت بسزایی برخوردار است. بر این اساس در این پژوهش به این امر می پردازیم که چه بایسته های فقهی و قانونی برای تصدی ریاست دیوان عدالت اداری در نظام حقوقی ایران وجود دارد؟ در این راستا نگاهی نیز به قانون فرانسه خواهم داشت. روش: پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. یافته ها و نتایج: برای تصدی ریاست دیوان عدالت اداری بر طبق مر و نص قانون, تنها شرط لازم, سابقه قضایی بیش از 27 سال است. در کنار این شرط, وصف دیگری در متون قانونی مطرح نشده است. اما در سپردن صلاحیت ها و بیان شرح وظایف ریاست این دیوان, به نظر می رسد تصویری که قانون گذار از ریاست دیوان در ذهن داشته است, علاوه بر تبحر حقوقی و قضایی, تخصص فقهی و مدیریتی را نیز در خود جای می دهد. این مقاله با بررسی متون قانون ازجمله آیین دادرسی و تشکیلات دیوان عدالت اداری, قانون نظام هماهنگ پرداخت و قانون مدیریت خدمات کشور و نیز با تفسیر ماهوی از اصل حاکمیت قانون, در کنار استفاده از قواعد و اصول فقهی همچون قاعده منع تقدیم افضل بر فاصل, به این نتیجه می رسد که سکوت قانون در بیان شرایط فقهی و مدیریتی لازم برای ریاست دیوان عدالت اداری, از الزام در نظر گرفتن این صفات برای انتصاب افراد به این منصب نمی کاهد.