ارزیابی آب کاربردی و بهره وری فیزیکی آب کلزا در دشت مغان

در پژوهش حاضر, از طریق انجام اندازه گیری های میدانی, میزان آب کاربردی فصلی و بهره وری فیزیکی آب کلزا (Brassica napus L. ) در 26 مزرعه تحت مدیریت زارعین (شامل 18, پنج و سه مزرعه به ترتیب, با روش آبیاری شیاری, بارانی سنترپیوت و بارانی کلاسیک ثابت) در سطح دشت مغان (استان اردبیل) طی فصل زراعی 99-1398, مورد ارزیابی قرار گرفت. مقدار فصلی کل آب مصرفی (آبیاری و بارندگی موثر) و عملکرد دانه کلزا به ترتیب, بین 2921 تا 6762 مترمکعب بر هکتار و 00/1 تا 70/3 تن بر هکتار متغیر بود (به ترتیب, با میانگین 4798 مترمکعب بر هکتار و 64/2 تن بر هکتار). نیاز آبی خالص کلزا در مزارع مورد مطالعه طی فصل زراعی 99-1398 و میانگین 10 ساله آن به ترتیب, در دامنه 285 تا 399 و 282 تا 354 میلی متر قرار داشت (به ترتیب, با میانگین 325 و 304 میلی متر). میانگین آب کاربردی فصلی در مزارع با روش آبیاری شیاری (4328 مترمکعب بر هکتار) به طور معنی داری (p < 0. 01) بیشتر از مقدار نظیر آن برای مزارع تحت آبیاری بارانی سنترپیوت و کلاسیک ثابت (به ترتیب, 2154 و 2633 مترمکعب بر هکتار) بود. نمایه های بهره وری مجموع آب کاربردی و بارش موثر (WPI+Pe) و بهره وری آب کاربردی (WPI) در مزارع مورد بررسی به ترتیب, بین 28/0 تا 95/0 و 41/0 تا 45/1 کیلوگرم بر مترمکعب متغیر بود (به ترتیب, با میانگین 58/0 و 77/0 کیلوگرم بر مترمکعب). بر اساس نتایج تحلیل رگرسیونی خطی چندمتغیره, عواملی شامل شوری آب آبیاری, تاریخ کشت, تراکم کشت بذر, تاریخ اعمال اولین آبیاری, طول دوره رشد گیاه, وزش بادهای شدید در دوره های زمانی مقارن با زمان برداشت محصول, ارتفاع مزارع از سطح دریا, شدت جریان آب تحویلی, متوسط دور آبیاری و میزان رطوبت و ناخالصی محصول در زمان برداشت به عنوان مهمترین عوامل موثر بر عملکرد دانه کلزا و نمایه های بهره وری آب در دشت مغان شناسایی شد.