مدل سازی فضایی-زمانی احتمال وقوع روزهای همراه با رعد و برق در شمال غرب ایران

توفان های تندری از فراوان ترین و شدیدترین مخاطرات آب و هوایی هستند که به دلیل همراهی با رعد و برق, باد شدید, و تگرگ و بارش های شدید موجب خسارات زیادی در سراسر دنیا می شوند؛ بنابراین, شناخت فراوانی, احتمال وقوع, و دورة بازگشت این توفان ها می تواند کمک فراوانی در جهت کاهش خسارات کند. هدف از این پژوهش مدل سازی فضایی-زمانی احتمال وقوع روزهای همراه با رعد و برق در شمال غرب ایران در ماه های آوریل, می, ژوئن, و ژوئیه با استفاده از مدل زنجیرة مارکف است. بدین منظور, از کُدهای مربوط به توفان تندری (9599) در 19 ایستگاه سینوپتیک منطقه در دورة آماری شانزده ساله (20002015) استفاده شد. ماتریس فراوانی, ماتریس احتمال انتقال, و ماتریس پایا محاسبه شد و در نهایت توزیع فضایی احتمال وقوع و دورة بازگشت رعد و برق ها ترسیم شد. نتایج نشان می دهد احتمال وقوع رعد و برق های دو و سه روزه در شمال شرقی و جنوب منطقة مورد مطالعه کم است؛ ولی در بخش های مرکزی و شمال غربی بیشتر است. به ازای افزایش طول دورة رعد و برقی, دورة بازگشت آن به صورت تصاعدی افزایش می یابد. توزیع فضایی ماتریس پایا نیز نشان می دهد که احتمال وقوع رعد و برق در مناطق جنوبی و شمال شرقی کمتر است و مناطق مرکزی, شمالی, و شمال غربی بیشترین احتمال وقوع رعد و برق در بلندمدت را دارند.