سازوکار دگرشکلی های جوان در دشت تهران: تلفیق مشاهدات صحرایی و مدل سازی فیزیکی

کلان شهر تهران به عنوان پایتخت ایران در دامنه جنوبی البرز مرکزی واقع شده است. گسل شمال تهران به عنوان اصلی ترین ساختار این گستره, در بخش شمالی شهر قرار گرفته است و مخروط افکنه های آبرفتی را از سنگ های آتشفشانی رشته کوه البرز جدا می سازد. در داخل شهر گسل های دیگری نیز وجود دارند که به نظر می رسد از لحاظ ساختاری با گسل شمال تهران مرتبط می باشند. مطالعه عوارض ریخت شناسی مانند رودخانه ها و مخروط افکنه های آبرفتی نشان دهنده فعالیت گسل های این گستره می باشد که بر مبنای این مطالعات می توان کوتاه شدگی و حرکات چپگرد را در طول این گسل ها مشاهده کرد. علاوه بر گسل ها تعدادی چین خوردگی نیز در داخل دشت تهران وجود دارند. مشاهدات صحرایی در طول ترانشه های موجود در سطح شهر نشان می دهد که چین خوردگی های موجود در دشت تهران فعال می باشند و رشد آنها ناشی از فعالیت گسل های موجود در زیر این چین ها می باشد. عموما گسل های موجود در زیر این چین ها فاقد گسیختگی های سطحی است و یا همراه با گسیختگی های اندکی می باشند, از این رو از نوع گسل های پنهان در نظر گرفته می شوند. امتداد این ساختارها نسبت به گسل شمال تهران به صورت مایل است که به نظر می رسد ناشی از تغییرشکل های چپ گرد در طول گستره تهران باشد. فاصله میان چین های فعال و گسل شمال تهران به تدریج از سمت باختر به سمت خاور افزایش می یابد. با استفاده از آزمایش مدل سازی تجربی تاثیر تغییر ضخامت و شیب رسوبات بر موقعیت تشکیل و امتداد ساختارها مورد بررسی قرار گرفته است. بر اساس نتایج حاصل از این آزمایش می توان استنباط کرد که هندسه, روند و فاصله میان این ساختارها احتمالا توسط عواملی مانند کوتاه شدگی مایل و افزایش ضخامت و شیب رسوبات کنترل می شود.