دانشگاه فرهنگیان: صد سال تربیت رسمی معلم در ایران، آری! تداوم دارالمعلمین مرکزی، خیر!

بررسی اسناد تاریخ آموزش و پرورش در ایران نشان می­ دهد که تربیت معلمان در ایران, سابقه­ ای طولانی دارد. با وجود این, از زمان شروع تربیت معلم به طور رسمی و تأسیس دارالمعلمین مرکزی در ایران, صد سال می­ گذرد. با تغییرهای متعددی که در ساختار وزارت معارف ایجاد شد, دارالمعلمین نیز به ­ تدریج از نظر ساختاری دچار تغییر و تحولهای بسیار شد و به حسب نیاز و شرایط ویژه سیاسی-اجتماعی, اشکال مختلفی به خود گرفت. بررسیهای تاریخی حاکی از آن است که این تحولات بیش از آنکه نشان ­ دهنده ی انسجام و تداوم باشد, نمایانگر گسست و گاهی سردرگمی است. از سویی هم در ابتدای دهه 1390, مراکز مسئول آموزش معلمان, در نهادی به نام «دانشگاه فرهنگیان» تجمیع شدند. این اتفاق, صرف­ نظر از چرایی و چگونگی آن, تصوری نادقیق ایجاد نمود مبنی بر اینکه این دانشگاه ادامه دهنده ی کار دانشگاه تربیت معلم, دانشسرای­ عالی, دانشگاه تهران و دارالمعلمین عالی و مرکزی است. در صورتی که مطالعه اسناد موجود در ایران, به­ ویژه اسناد موجود در مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی, نشان می­ دهد که بخش اول این گزاره که «تربیت معلم به طور رسمی, در ایران صد ساله شد» دقیق است و بخش دوم که «دانشگاه فرهنگیان, تداوم بدون گسستِ این صد سال است», دقیق نیست و اصرار بر آن, سبب ایجاد شبهه و کجروی می ­ شود. همچنین, این مقاله به دنبال ارزیابی عملکرد نهادهای تربیت معلم در صد سال گذشته و قضاوت در مورد بهتر یا بدتر بودن آنها نسبت به یکدیگر نیست, بلکه تلاش دارد با نمایاندن مشابهتها و تفاوتها امکان درس آموزی از سیر تاریخی این نهادها را فراهم نموده تا در رفع ابهامات, پرهیز از تکرار اشتباهها و شناخت موفقیتها مؤثر باشد.