واکاوی رمز نهفته در سردر «مسجد علی قلی آقا»

مجموعه علی قلی آقا از مهم ترین مجموعه های دوره سلطان حسین است. برخلاف آثار مشابه این دوره, که در نقوش «سردر» از نقش مایه های مورد علاقه جامعه شیعی استفاده شده اند, در این «سردر» جز آیات قرآنی, اشاره مکتوب و یا نشانه های چون نام امام (ع) ملاحظه نمی شود, ولی در بطن نقوش عاری از آن علائم در «اسپرهای» سردر این نام پنهان نگاه داشته شده و ناظر تنها با جست و جو و کنجکاوی عمیق می تواند به آن دست یابد. علت این امر, به نظر می رسد پاره ای ملاحظات روان شناختی مبتنی بر ویژگی های تاریخی, اجتماعی, سیاسی و فرهنگی این دوره باشد که به زبان رمز و تمثیل ارائه شده است. هدف این نوشتار, در این مرحله به دست آوردن «نمونه» ای از زبان رمزی است که به «مولفه های معماری» تبدیل شده است. این پژوهش متکی بر تجربه ها, مطالعات میدانی نگارنده و نیز مطالعات تطبیقی است و روشن ساختن, نقوش استفاده شده در سردر, مبتنی بر نظم کاربرد نقوش, هندسه, و اعداد یا رمزهایی است که متفکران این دوره, در این اثر بر جای گذاشته اند و تناسبات معماری «سردر» را بر آن استوار کرده اند.