نگاهی بر تحولات ژئوپلتیکی مرزهای شمالی ایران

مجموع مرزهای جمهوری اسلامی ایران 8755 کیلومترمربع است که شامل 2700 کیلومتر مرز دریایی و 1893 کیلومتر مرز رودخانه ای و 4162 کیلومتر مرز خشکی می باشد. از مجموع رودخانه های مرزی 3 رودخانه مرزی درشمال کشور قرار دارند.مرزهای شمالی ایران, اعم از مرزهای خشکی و رودخانه ای و نیز مرزهای دریای خزر, طی یک رشته رویدادهای در دوره روسیه تزاری و اتحاد جماهیر شوروی استقرار یافته اند.مرزهای ایران همراه با تحولات بین المللی در دو سده نوزدهم و بیستم میلادی و با کاهش قدرت سلسله ها بویژه در دوره قاجار, روندی انقباضی داشته و باعت جدا شدن بخش هایی از کشور شد.همزمان با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی, ایران با شماری از جمهوری های تازه استقلال یافته همسایه شد و ادعاهای ارضی و مرزی تازه ای شکل گرفت. ایران از سوی شمال با کشورهای ترکمنستان, ارمنستان و جمهوری آذربایجان هم مرز گردید و خط مرزی ایران و جمهوری های شوروی سابق که قسمتی از آن را مرز آبی دریای کاسپین و مرزهای رودخانه ای تشکیل می دهد, جمعا در حدود 2643 کیلومتر است.پژوهش حاضر به روش تحلیلی – توصیفی صورت گرفته و برآن است تا با استفاده از داده هایی همچون نقشه, جدول و آمار به شناسایی تحولات ژئوپلتیکی مرزهای شمالی ایران پرداخته و با رویکردی علمی و نگرشی بازنگرانه این دگرگونی ها را مورد بررسی قرار دهد. سعی بر آن است تا به این پرسش که روند تغییرات مرزهای شمالی کشورمان چه بوده است, پاسخ دهد.