عنوان فارسی: بررسی تفسیری آیات 95 سوره بقره و 7 سوره جمعه بر پایه نقش معنایی دو حرف نفی «لن» و «لا» (عنوان عربی: دراسة تفسیریة للآیة 95 من سورةالبقرة و 7 من سورةالجمعة بناء علی المعنی الحرفی لحرفی النفی "لن" و "لا")

چکیده فارسی: در قرآن کریم برخی آیات مشابه در دو یا چند سوره تکرار شده است. در مواری این تکرار با اختلاف بسیار جزئی همراه است. مانند آیه «. . . فَتَمَنَّوُا المَوتَ إِنکُنتُمصادِقِینَ وَ لَنیَتَمَنَّوهُ أَبَدا ً. . . » و آیه «. . . فَتَمَنَّوُا المَوتَ إِنکُنتُمصادِقِینَ وَ لایَتَمَنَّونَهُ أَبَدا ً. . . ». در این دو آیه که خطاب به یهود است تنها اختلاف جزئی, در دو حرف نفی «لن» و «لا» است. این تغییرِ جزئی و اختلاف به ظاهر ناچیز به یقین دارای نکته ای است. مقاله حاضر به روش کتابخانه ای و به شیوه توصیفی و تحلیلی در بیان چرایی آمدن «لن» در آیه نخست و «لا» در آیه دوم به بررسی دیدگاه های تفسیری مفسران و ادیبان در این زمینه پرداخته است که حاصل آن در سه دیدگاه قابل جمع بندی است: فرقی بین «لن» و «لا» نیست؛ هر دو برای نفی است, با این تفاوت که «لا» برای نفی عادی به کار می رود و «لن» با تأکید نفی همراه است؛ دیدگاه سوم «لا» برای نفی حال و آینده استعمال می شود, اما «لن» برای تأبید و دوام نفی استفاده می شود. بسیاری از مفسران معتقدند که چون در سوره بقره ادعای یهود سنگین تر بوده و مربوط به آخرت و بهشت جاویدان است, نفی آرزوی مرگ و ابطال ادعای آنها با حرف «لن» که برای تأبید است صورت پذیرفته و در سوره جمعه که ادعای آنها کوچکتر و مربوط به دنیا و دوستی با خداست, با حرف «لا» که نفی عادی است انجام شده است. از نظر سیاقِ آیاتِ سوره بقره, ذکر «لن» مناسب تر است, به خلاف سیاق سوره جمعه. (چکیده عربی: فی القرآن الکریم, تکررت بعض الآیات المتشابهة فی سورتین أو أکثر. و فی موارد, کان هذا التکرار مصحباً باختلاف بسیط جداً مثل الآیة «. . . فَتَمَنَّوُا المَوتَ إِنکُنتُمصادِقِینَ وَ لَنیَتَمَنَّوهُ أَبَدا ً. . . » و آیة«. . . فَتَمَنَّوُا المَوتَ إِنکُنتُمصادِقِینَ وَ لایَتَمَنَّونَهُ أَبَدا ً. . . »؛ ففی هاتین الآیتین الموجهتین إلی الیهود, الاختلاف الطفیف الوحید فی أحرف النفی "لن" و "لا". فهذا التغییر الطفیف والاختلاف الذی یبدو غیر ذی أهمیة له ملاحظة بالتأکید. فهذا التحقیق باستخدام منهج البحث فی المکتبات والمنهج الوصفی-التحلیلی فی شرح سبب ظهور "لن" فی الآیة الأولی و "لا" فی الآیة الثانیة, یبحث فی آراء المفسرین والکتاب فی هذا المجال, و یمکن تجمیع النتائج فی ثلاث وجهات نظر: لا فرق بین "لن" "لا"؛ کلاهما من أجل النفی مع اختلاف أن "لا" تستخدم للنفی العادی و "لن" مرتبطة بتأکید النفی؛ و وجهة النظر الثالثة هی أن "لا" تستخدم لنفی الحاضر والمستقبل, أما "لن" فهی تستخدم لمدة النفی ومدته. یعتقد کثیر من المفسرین أنه بسبب ادعاء الیهود فی سورة البقرة أثقل ومرتبطاً بالآخرة والجنة الأبدیة, فإن نفی رغبتهم فی الموت وإبطال ادعائهم یتم بالحرف "لن" لأنها للتأکید و فی سورة الجمعة حیث یکون ادعائهم أصغر ویتعلق بالعالم والصداقة مع الله, یتم ذلک بحرف "لا" وهو نفی عادی من حیث سیاق آیات سورة البقرة, فمن الأنسب ذکر "لن" علی عکس سیاق سورة الجمعة. )