واکاوی پدیده های اجتماعی دراشعار اهلی و وحشی (مطالعه موردی: بازی چوگان)

ادبیات آئینه فرهنگ و تمدن ملت ها است. با مراجعه به آن می توان به عادات و رفتارهای اجتماعی مرسوم در جامعه پی برد. با توجه به شکوفایی بازی چوگان در دوره ی صفوی, احتمالاً بازتاب آن در ادبیات این دوره قابل مشاهده است. پژوهش حاضر در پی شناسایی پدیده های اجتماعی از طریق رابطه ی ادبیات و جامعه است. هدف از این پژوهش بررسی بازتاب بازی چوگان دراشعار دو تن از شاعران عصر صفوی, اهلی شیرازی و وحشی بافقی, است. تحقیق حاضر به روش تحلیلی-توصیفی است که با بررسی کلیات اهلی شیرازی و دیوان وحشی بافقی, ابیات موردنظر استخراج و دسته بندی گردید. نتایج نشان داد: شاعران از واژه های گوی و چوگان برای بیان مفاهیم و مقاصد مختلفی؛ مانند مدح و بیان احساسات مذهبی, تعلیم, تغزل و توصیف پدیده ها سود برده اند. اهلی شیرازی 73 مرتبه از واژه های گوی و چوگان و وحشی بافقی نیز 43 مرتبه از این واژه ها استفاده کرده اند. بیشترین فراوانی واژه چوگان در اشعار اهلی با 23 تکرار و واژه گوی با 28 تکرار در مفهوم تغزلی است و در اشعار وحشی واژه ی گوی با 10 مرتبه فراوانی در مفهوم مدح بیشترین تکرار را دارد. بازی چوگان در دوره مورد بررسی بسیار موردتوجه بوده و رونق فراوان داشته است تا جایی که به عنوان یک رویداد اجتماعی, عامه مردم برای تماشای آن در میدان های بزرگ شهر حضور می یافتند. اما براساس یافته های پژوهش, این دو شاعر به بازی چوگان به عنوان یک پدیده ی اجتماعی توجه نکرده اند, به شیوه بازی, قوانین رایج و اصول آن اشاره ای ندارند.