تعیین شاخصه های فیزیکوشیمیایی ماگمای مولد در سامانه های پورفیری برخوردی با استفاده از شیمی بیوتیت: مطالعه موردی کانسار مس پورفیری چاه فیروزه

کانسار مس پورفیری چاه فیروزه از جمله کانسارهای مربوط به مراحل انتهایی فرورانش-برخورد در زون ماگمایی ارومیه-دختر و در ارتباط با واحدهای سنگی دیوریت/ گرانودیوریت تا کوارتزمونزونیت با سن میوسن پایانی در کمان ماگمایی سنوزوئیک کرمان است. هدف از این پژوهش بهره­ گیری از شیمی بیوتیت­ های ماگمایی برای بررسی شاخص­ های فیزیکوشیمیایی ماگمای کانسار چاه فیروزه و مقایسه با پورفیری­ های پیش از برخوردی (پورفیری ریگان) است. دماسنجی بیوتیت در پورفیری چاه فیروزه, کمینه و بیشینه 478 تا 632 درجه سانتی گراد و میانگین دمایی 3/565 درجه سانتی گراد را نشان می­ دهند. بر مبنای شیمی بیوتیت­ های ماگمایی, شرایط فوگاسیته اکسیژن در ماگمای مادر چاه فیروزه در محدوده نیکل-نیکل اکسید قرار دارد که مطابق با شرایط فوگاسیته اکسیژن در کانسار ریگان است. log fH2O/fHF و log fH2O/fHCl, برای کانسار چاه فیروزه به ترتیب 69/4-84/4 و 09/4-28/4 با میانگین 14/5 و 14/4 است که بیانگر آب بالاتر سیالات اولیه نسبت به محتوای هالوژنی است. افزایش نسبی F در پورفیری چاه فیروزه نسبت به ریگان را می­ توان ناشی از غنی شدگی این سامانه پورفیری از منیزیم دانست. نمودارهای XFe و XMg در مقابل XF/XOH و XCl/XOH در چاه فیروزه و ریگان نشان داد که با وجود افزایش اندک کلر در کانسار چاه فیروزه, هر دو پورفیری برخوردی و پیش از برخوردی, تحت شرایط فوگاسیته کلر تقریباً یکسان شکل گرفته ­ اند. مقایسه نسبت­ fH2O/fHCl در مقابل fHF/fHCl و fH2O/fHF در چاه فیروزه و ریگان با سایر پورفیری­ های جهان, نزدیکی این کانسارها با کانسار سرچشمه و مس Santa Rita را نشان داد. همچنین fH2O/fHCl در مقابل IV(Cl) نشان دهنده شباهت فوگاسیته هالوژنی کانسار چاه فیروزه با مس پورفیری بینگهام است. مقادیر IV(F) و IV(Cl) و IV(F/Cl) تأیید می­ کنند که پورفیری چاه فیروزه به همراه ریگان در زمره توده ­ های مس پورفیری کانه زا قرار می­ گیرند. افزایش اندک کلر در نمونه­ های چاه فیروزه نسبت به ریگان را شاید بتوان مستندی در رابطه با عدم کانه زایی قابل توجه در پورفیری پیش از برخوردی ریگان دانست.