تبیین ویژگی های نقش مایه ی بته با توجه به نظریات و آراء پژوهشگران در باب اصل و منشأ آن در هنر اسلامی و نقدی بر نظرگاه درخت سرو به عنوان منشأ این نقش

نقش مایه ی بته در میان نقوش هنر اسلامی جایگاه ویژه ای دارد. تنوع شکل و گستره ی حضور این نقش مایه پژوهشگران بسیاری را بر آن داشته است که طی سده ی اخیر در خصوص چیستی آن مطالعه و پژوهش نمایند. این پژوهش ها هنوز هم ادامه داشته و محققان هنر اسلامی هر از چند گاهی شاهد ارائه ی نظریه ی جدید درباره ی سرچشمه و اصل این نقش هستند. دلیل این تشتت آراء و ظهور فرضیه های جدید در خصوص این نقش را می توان جامع و قابل تعمیم نبودن آن ها به همه ی نقوشی دانست که تحت عنوان نامی واحد بته قرار گرفته اند. پرسش های پژوهش حاضر عبارت اند از: 1 علت پراکندگی و عدم جامعیت آراء در خصوص منشأ و چیستی بته چیست؟ 2 ویژگی های متمایزکننده نقش بته از سایر نقوش مشابه کدام اند؟ 3 چه شواهد تاریخی, فرهنگی و هنری در دست هست که بتوان درخت سرو را منشأ و اصل این نقش مایه دانست؟ روش تحقیق تاریخی تحلیلی بوده و شیوه ی گردآوری داده ها, به روش مطالعه ی کتابخانه ای و جستجوی میدانی و اینترنتی بوده است. بررسی اجمالی مهمترین آراء پژوهشگران حوزه ی مطالعات هنر اسلامی و طبقه بندی آن ها در سه گروه گیاهی, جانوری و غیر این دو نشان دهنده ی آن است نقوشی با منشأهای گوناگون تنها به جهت مشابهت در صورت کلی, یکسان پنداشته شده اند. ویژگی هایی از قبیل شکل کلی مخروطی, گیاهی بودن, جهت دار بودن, مستقل بودن و. . . بته را از سایر نقوش مشابه متمایز می نماید. همچنین بررسی منابع مزدیسنایی, آثار هنری, تاریخی و. . . پیش از اسلام نشان دهنده ی آن است که دلیل محکمی که نشانده ی قداست درخت سرو در اندیشه ی ایرانیان باستان باشد وجود ندارد.