تبیین مولفه های موثر بر ادراک بصری در تفرجگاه های کوهستانی (مطالعه موردی: محور کلکچال)

پژوهش حاضر با هدف شناسایی نوع و نحوه ارتباط ابعاد مختلف ادراک بصری منظر مسیرهای کوهستانی, با میزان رضایتمندی و تمایلات مردم به حضور در محیط تفرجگاه های کوهستانی انجام گرفته است. در این راستا, محور کلکچال به عنوان یک محور با سطح کنشگری بالا و فعالیت های متنوع انتخاب شده است. روش تحقیق در این پژوهش, ترکیبی و از نوع تحلیلی-توصیفی است. بدین منظور, برای تحلیل عوامل موثر بر ادراک بصری تفرجگاه های کوهستانی در چهار بعد شناختی, احساسی, تفسیری و ارزش گذاری بررسی و ویژگی های منظر و توان و محدودیت های منطقه طی پیمایش مسیر و به صورت فیزیکی و کالبدی برداشت, و با سایر اطلاعات محیطی تلفیق و ارزیابی شد. همچنین با استفاده از پرسشنامه, میزان رضایتمندی مردم در هر سکانس براساس مولفه های مذکور ارزیابی شده است. نتایج این پژوهش نشان داد ارتقای کمی و کیفی فضاهای تفرجگاهی کوهستانی باعث افزایش میزان جذب شهروندان و ارتقای سلامت روحی و جسمی آنها می شود. از راهکارهای بررسی شده می توان: پیروی از شیب طبیعی زمین و بکر نگه داشتن قسمتی از سایت, کاشت گیاهان به صورت توده ای برای کاهش سرعت باد, کاشت درختان به صورت خطی در امتداد یک محور به منظور خوانایی و رعایت سلسله مراتب کاشت با توجه به گیاهان موجود در سایت را برشمرد. بررسی نمونه موردی محور کلکچال نشان داد سکانس های دو و هشت که بیشترین امتیاز را از لحاظ کیفیت ادراک بصری و رضایتمندی کسب کرده اند, پتانسیل بالاتری جهت تبدیل به مکانی با فعالیت های چندمنظوره برای همه اقشار جامعه و همه سنین دارند. در بعد احساسی, مولفه های تنوع فضایی, تراکم پوشش گیاهی و تمیزی فضا بیشترین نقش را در ادراک محیط کوهستان دارند. در بعد تفسیری, مولفه خوانایی فضا همبستگی مثبتی با کیفیت محیط و رضایتمندی دارد. در بعد شناختی, میزان تنوع رنگی و میزان محصوریت فضا رابطه معناداری با ارتقای کیفیت محیط و رضایتمندی مردم دارد اما بر کیفیت ادراک فضایی تاثیرگذاری کمی دارد. در بعد ارزش گذاری, میزان حضورپذیری مردم ارتباط مستقیمی با کیفیت مولفه های سه بعد شناختی, احساسی و تفسیری دارد که در این میان رابطه آن با مولفه های احساسی و تفسیری, بیشتر از مولفه های بعد شناختی است.