نقش و کارکرد شخصیت های دینی-تاریخی در قصه های عامیانه ایرانی

افسانه ها و قصه ها به عنوان شاخه ای از ادبیات عامه, پیوند خود را با تاریخ و دین حفظ کرده اند و بستری مناسب برای بازآفرینی شخصیت های تاریخی و دینی فراهم آورده اند. این نوشتار مجموعه ی چهار جلدی قصه های ایرانی را به شیوه ی توصیفی-تحلیلی مطالعه نموده و به بررسی شخصیت های تاریخی-دینی به کاررفته در این قصه ها پرداخته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که این شخصیت ها در سی ونه داستان از مجموعه ی قصه های ایرانی انجوی شیرازی, نمود یافته اند. اشخاص و اعلام تاریخی و دینی مد نظر ما به ترتیب بسامد عبارتند از: حضرت سلیمان(ع), حضرت علی(ع), شیطان, اسکندر, حضرت خضر(ع), پیامبر اسلام(ص), حضرت عباس(ع) و حضرت زکریا(ع). پیامبران, ایمه و اولیای خدا یکی از جلوه های بارز شخصیت های یاریگر قهرمانان قصه اند. اغلب, این شخصیت ها در تقابل نیروی خیر و شر ظاهر می شوند و در چالش هایی که ضدقهرمان برای قهرمان ایجاد کرده است, قهرمان را یاری می دهند. در این بین, حضرت سلیمان(ع) به سبب ارتباط با موجودهای فراواقعی و سورریال که پیوسته حضوری پررنگ در قصه ها دارند, و اشیای منسوب به او از پربسامدترین نیروهای یاریگر قهرمانان قصه ها هستند. داستان هایی نظیر شهادت حضرت زکریا(ع) یا شخصیت اسکندر در ماجراهایی نظیر طلب آب حیات مطابق با بینش و پسند عامه بازآفرینی شده اند.