مؤلفه های اصلی پرورش تفکرطراحانه (تفکر عرف و موقعیت محور) در آموزش مقدمات طراحی معماری

تفکر طراحی به طور کلی به عنوان یک فرایند تحلیلی و خلاق تعریف شده به گونه ای که فرصت هایی برای تجربه, خلق, دریافت نقطه نظرات و دوباره طراحی کردن, فراهم می کند. تفکر طراحی مرتبط با رشته هایی از قبیل معماری, طراحی و هنر بوده و امروزه در بسیاری از رشته ها مطرح است. در میان پارادیم های گوناگون مطرح شده, تفکر طراحانه با تاکید بر وجه آموزشی-دانشگاهی و از زیر بخش های تعریف شده برای آن, طراحی و تفکر طراحانه به عنوان یک شیوه استدلالی, در ارتباط با آموزش معماری, مورد توجه است. ارتباط آموزش و تفکرطراحی, بنا به ماهیت پیچیده هر دو, دارای ظرائف گوناگونی است. با وجود پژوهش های صورت گرفته در حوزه تفکرطراحی به عنوان نوعی از اندیشیدن, توجه به آن و چگونگی ورود و حضور آن در آموزش معماری, هنوز به طور کامل و مشخص بیان نشده است. این مقاله به دنبال تعریف چگونگی ارتباط تفکرطراحی در شاخه تعریف شده با تقسیم بندی تفکر عرف و موقعیت محور و آموزش دروس مقدمات طراحی معماری به عنوان دروس طراحی پایه است. برای رسیدن به هدف پژوهش, استنباط و تحلیل محتوای یافته های پژوهش های پیرامون تفکرطراحی و آموزش طراحی معماری برای کسب فهم بهتر از خصوصیات, فرایند و تفاوت های مابین افراد مبتدی و خبره به همراه بهره گیری از تجارب موفق در این حوزه لازم است. با بهره گیری از روش تحلیل محتوا (فرایند کد گذاری و تعریف مقولات اصلی) و هم چنین استدلال استنباطی به بررسی و تحلیل پژوهش های معتبر پرداخته و علاوه بر آن, برای توجه به آموزش بومی و بهره مندی از نظرات مدرسان, در تکمیل داده های پژوهش, پاسخ های مدرسان و خبرگان در این رابطه, نیز مورد تحلیل قرار گرفت. حاصل فرایند در سه مقوله؛ افزایش دانش, نوع بیان مسئله و آموزش تأمل کردن (در سه شاخه خود مشاهده گری, خود نظارتی و خود ارزیابی) تعریف گردید. شیوه عملی شدن هر کدام از مؤلفه ها در هشت مرحله ذکر شده و در ادامه با طراحی یک تحقیق شبه آزمایشی ما بین گروه های آزمون و گواه از دانشجویان ترم سوم کارشناسی معماری, به سنجش راهکارها پرداخته شد. نتیجه در قالب سه دسته راهکار اصلی, طراحی آموزشی, نظارت بر آموزش و ارزیابی, برای آموزش دروس طراحی پایه, معرفی گردیده و برای پژوهشگران حوزه آموزش, معماری و تفکر طراحی مورد توجه است.