بررسی علل وقوع تخلفات ساختمانی در شهرهای ایران با تأکید بر نقش شهرداری (مطالعه موردی: محدوده منطقه 3 شهریزد)

یکی از مشکلاتی که در دهه ﻫ ﺎ ی ﮔ ﺬ ﺷ ﺘ ﻪ ﻧ ﻈ ﺎ م ﻣ ﺪ ﻳ ﺮ ﻳ ﺖ و برﻧ ﺎ مه رﻳ ﺰ ی ﺷ ﻬ ﺮ ی را در کشورﺗ ﺤ ﺖ اﻟ ﺸ ﻌ ﺎ ع ﺧ ﻮ د ﻗ ﺮ ارداده, روند روزافزون ﺳ ﺎ خت وﺳ ﺎ زﻫ ﺎ ی ﻏ ﻴ ﺮ ﻣ ﺠ ﺎ ز مسکونی است. تخلف ﺳ ﺎ ﺧ ﺖ وﺳ ﺎ زها از ﺿ ﻮ اﺑ ﻂ ﻓ ﻨ ﯽ و ﺷ ﻬ ﺮ ﺳ ازی در ﺷ ﻬ ﺮ های ایران واقعیتی ریشه دار و در عین ﺣ ﺎ ل در حال ﮔ ﺴ ﺘ ﺮ ش است و با ﻭ ﺟ ﻮ ﺩ ﻣ ﺠ ﺎ ﺯ اﺕ ﻫ ﺎ ﻳ ﻰ ﻛ ﻪ ﺑ ﺮ ﺍ ﻯ آن ﺩ ﺭ ﻧ ﻈ ﺮ ﮔ ﺮ ﻓ ﺘ ﻪ ﺷ ﺪ ﻩ , همچنان در شهرها و منجمله در محدوده شهرداری منطقه 3 شهر یزد, رو به افزایش است. برای ﺟ ﻠ ﻮ ﮔ ﻴ ﺮ ﻯ ﺍ ﺯ ﺗ ﺨ ﻠ ﻔ ﺎ ت ساختمانی لازم است ماهیت ﺍ ﻳ ﻦ مسئله و علل وقوع آن ﺍ ﺯ ﻫ ﺮ ﺟ ﻬ ﺖ ﻣ ﻮ ﺭ ﺩ ﺑ ﺮ ﺭ ﺳ ﻰ ﻗ ﺮ ار گیرد. پژوهش حاضر از نظر هدف, کاربردی و از لحاظ روش, توصیفی, علّی, همبستگی و پیمایشی بوده و داده ها به روش کتابخانه ای و میدانی جمع آوری شده است. براساس یافته ها60درصد تخلفات ساختمانی منطقه 3 طی سال های 95-1370 مربوط به ساخت وسازهای بدون پروانه و 40درصد برخلاف مفاد پروانه بوده است. نگرش مردم نسبت به علل تخلف با نگرش کارشناسان شهرداری یزد کاملاً همسان نیست و مردم عمده ترین علل را «نقص مدارک, ضعف برنامه های آموزشی, عدم آگاهی کامل متقاضیان صدور پروانه نسبت به قوانین ساخت وساز, بوروکراسی اداری, نقض آرا و ضعف نظارت به وسیله شهرداری» می دانند. همچنین میان نگرش درآمدزایی شهرداری به پدیده تخلف ساختمانی, ناکارآمدی سیستم نظارت بر ساخت وسازهای مسکونی و وضعیت بوروکراسی اداری در امر صدور پروانه ساختمانی در منطقه 3 شهرداری یزد با وقوع تخلف ساختمانی, رابطه همبستگی نسبتاً بالایی وجود دارد. بنابراین تأمین منابع درآمدی پایدار, بهبود سیستم نظارت بر ساخت وسازِ شهرداری و نیز بهبود وضعیت بوروکراسی اداری صدور پروانه در شهرداری منطقه 3 شهر یزد می تواند به کاهش تخلفات ساختمانی در این محدوده کمک کند.