بررسی اثر چرای دام برتر سیب کربن و ذخیره ازت در مراتع با گونه درمنه دشتی (Artemisia sieberi) در استان سمنان

چرای دام یکی از مهمترین و متداول ترین نوع کاربری زمین در اراضی مرتعی جهان است و دارای پتانسیل بالا در تغییر میزان ذخیره کربن در چنین اکوسیستم هایی محسوب می شود. در این پژوهش اثر چرا بر میزان ترسیب کربن و تثبیت ازت در مراتع با گونه Artemisia sieberi در استان سمنان بررسی شد. بدین منظور در دو ناحیه پیغمبران و قوشه اقدام به شناسایی مناطق با گونه غالب درمنه دشتی گردید. نمونه برداری از پوشش گیاهی به روش تصادفی سیستماتیک در قالب 40 پلات 1×1 مترمربعی و در طول 4 ترانسکت به طول 200 - 100 متر انجام شد. در هر پلات درصد پوشش تاجی, تراکم٬ ابعاد هر پایه و میزان لاشبرگ سطحی درمنه ثبت گردید. به منظور تعیین بیوماس اندام هوایی و زیرزمینی اقدام به نمونه برداری کامل از بیوماس اندام هوایی و زیرزمینی گردید. برای مطالعه خاک اقدام به حفر 7 پروفیل در پای بوته های درمنه در هر دو تیمار چرا شده و قرق گردید. نمونه برداری در هر پرو فیل بر اساس عمق خاک و وسعت ریشه دوانی از 3 عمق 25-0, 50-25 و 75-50 سانتی متری از انجام شد. به منظور تعیین رابطه میان خصوصیات اندام هوایی (حجم و وزن اندام هوایی) و اندام زیرزمینی در هر یک از مناطق از رگرسیون خطی ساده استفاده شد. در نمونه خشک گیاهی و نیز خاک درصد کربن آلی و ازت محاسبه شد. در ادامه وزن کل کربن و ازت ترسیب شده در هکتار محاسبه گردید. مقایسه داده ها با آزمون تی استیودنت مستقل با استفاده از نرم افزار SPSS انجام شد. نتایج نشان داد بیشترین میزان کاهش کربن و ازت در بخش اندام هوایی به ترتیب با میزان 62 و 74 درصد در ناحیه پیغمبران و 54 و 61 درصد در ناحیه قوشه رخ داده است. کاهش بیوماس اندام زیرزمینی در ناحیه قوشه به ترتیب 42 و 32 درصد اندازه گیری شد, اما در ناحیه پیغمبران کاهش معنی داری از نظر کربن بیوماس زیرزمینی مشاهده نشد. نتایج بیانگر آن است که چرا قادر به تغییر ذخیره کربن و ازت خاک می باشد, اما میزان این تغییرات وابسته به شدت چرا خواهد بود. هر چند که چرا موجب تغییر معنی داری در ذخیره کربن خاک در ناحیه پیغمبران نشد اما اثر چرا بر کاهش 27 درصدی ذخیره کربن آلی خاک در ناحیه قوشه بیانگر نقش موثر این عامل در تغییر محتوی کربن خاک می باشد. در مجموع چرای دام بر کربن و ازت ذخیره شده در کل اکوسیستم در ناحیه پیغمبران تاثیر معنی دار نداشت, اما در ناحیه قوشه اثر چرا معنی دار ارزیابی شد.