جهانی شدن و تحوّل ماهیت جنبش های اجتماعی در جوامع غربی

بین تحوّل و تکامل جنبش های اجتماعی در جوامع غربی و تطوّر نظام سرمایه داری در دهه های اخیر, رابطه ا ی درهم تنیده وجود دارد. خصلت این جنبش ها در نظام اقتصاد سیاسی بین الملل بعد از جنگ دوم جهانی تا 1970, غالباً هویتی-فرهنگی بوده و بر نیازها و مطالبات فرامادی متمرکز بوده اند. جنبش های طرفدار محیط زیست, دانشجویی و جنبش زنان, در شمار این نیروهای اجتماعی فعال در برهه ی یاد شده محسوب می شوند. با وقوع بحران ساختاری در نظام سرمایه داری طی سال های دهه ی 1970 و تطوّر این نظام در قالب تقسیم کار و مدل نوینی از انباشت سرمایه یعنی شیوه ی تولید پسافوردیسم و تحرک سرمایه و تکنولوژی در مقابل نیروهای اجتماعی ضد سیستم, از یک سو زمینه برای جهانی شدن سرمایه و ساختار نوینی از تولید و انباشت فراهم شده, و از دیگر سو, قاطبه ی نیروهای اجتماعی ناراضی نیز متناسب با منطق عملکرد سرمایه و در واکنش به بحران های اخیر آن, خصلت متفاوتی به خود گرفته اند. در این راستا, پرسشی که مقاله ی حاضر را راهبری می کند, این است که جهانی شدن چه تأثیری بر ماهیت جنبش های اجتماعی موجود در جوامع پیشرفته ی غربی بر جای گذاشته است؟ فرضیه ای که در چارچوب نظریه ی دگرگونی ارزشی رونالد اینگلهارت طراحی گردیده, این است که جهانی شدن, زمینه ساز تحوّل ماهیت هویتی-فرهنگی جنبش های اجتماعی دوران جنگ سرد به جنبش های اقتصادی – مادی گرا در دوره ی پساجنگ سرد بوده است. پژوهش حاضر, تحقیقی کاربردی محسوب می شود که با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و ابزار کتابخانه ای انجام گرفته است.