استفاده از آب شور برای تولید گندم و بررسی روند تجمع املاح در نیم رخ خاک

کمبود آب و کاهش کیفی منابع آب و خاک از عوامل اصلی کاهش تولید در مناطق شمالی استان گلستان محسوب می شوند. به همین منظور پژوهش حاضر, ابتدا واکنش گندم را تحت مقادیر مختلف کمی و کیفی آب به مدت دو سال زراعی (82-1380) در شمال گرگان مورد ارزیابی قرار داده و سپس به استناد داده های جمع آوری شده و اجرای مدل شبیه سازی SWAP به مدت 10 سال روند تغییرات شوری در نیمرخ خاک مورد بررسی قرار گرفت. این آزمایش شامل چهار سطح آب آبیاری (W1) 50, (W2) 75, (W3) 100 و (W4) 125 درصد نیاز گیاه و چهار سطح شوری با میانگین (S1) 1.5, (S2) 8.5, (S3) 11.5 و dS/m (S4) 14.2 (دسی زیمنس بر متر) در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی به صورت کرت های خرد شده با سه تکرار اجرا شد. نتایج نشان داد که عملکرد گندم با کاهش 25 درصد از آب مورد نیاز گیاه, در حد 9 درصد و با کاربرد آب شور (14 dS/m) در حدود 10 درصد کاهش داشت. کاربرد آب شور موجب افزایش شوری خاک در زمان برداشت گندم شده ولی باران پاییزه باعث تعدیل این روند در اوایل رشد گندم در فصل بعد گردید. نتایج طولانی مدت کاربرد آب شور با استفاده از مدل SWAP در شورترین تیمار (S4) روند افزایش تجمع نمک در نیمرخ خاک را نشان داد. در نتیجه باران به تنهایی قادر به آبشویی لازم در خاک نیست. در نتیجه برای تداوم پایداری نظام های کشاورزی در این مناطق پس از چهار سال کاربرد این نوع آب ها, لازم است آبشویی املاح در اوایل رشد گندم با آب غیر شور انجام گیرد.