ارزیابی خصوصیات ریشه و عملکرد دانه ارقام گندم تحت تاثیر باکتری های حل کننده فسفات و قارچ میکوریزا در شرایط دیم

به منظور بررسی اثر تلقیح با باکتری سودوموناس و قارچ میکوریزا بر سیستم ریشه دهی و عملکرد دانه ارقام گندم در شرایط دیم, آزمایشی مزرعه ای به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در دو مزرعه در دانشکده کشاورزی, دانشگاه ایلام و ایستگاه تحقیقات کشاورزی سرابله در سال زراعی 93-1392 اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل عامل رقم گندم در دو سطح (کراس سبلان و ساجی) و تیمار منابع کودی در هشت سطح شامل: 1-شاهد (عدم مصرف هیچ منبع کودی), 2-50 کیلوگرم در هکتار کود شیمیایی فسفر, 3-باکتری سودوموناس پوتیدا, 4-قارچ گلوموس موسه آ, 5-باکتری سودوموناس پوتیدا+ قارچ گلوموس موسه آ, 6-باکتری سودوموناس پوتیدا+ قارچ گلوموس موسه آ+25 کیلوگرم در هکتار کود شیمیایی فسفر, 7-باکتری سودوموناس پوتیدا+25 کیلوگرم در هکتار کود شیمیایی فسفر و 8-قارچ گلوموس موسه آ+25 کیلوگرم در هکتار کود شیمیایی فسفر بودند. نتایج این پژوهش نشان داد که برهمکنش رقم×منابع کودی بر عملکرد, اجزای عملکرد دانه و همچنین خصوصیات ریشه ای گندم دیم معنی دار بود. به طوری که بیشترین تعداد سنبله در مترمربع (افزایش 7/16 درصدی), تعداد دانه در سنبله (افزایش 2/67 درصدی), وزن هزار دانه (افزایش 3/19 درصدی), عملکرد دانه (افزایش 72 درصدی), عملکرد زیست توده (افزایش 57 درصدی), حجم ریشه (افزایش 6/53 درصدی), سطح ریشه (افزایش 3/69 درصدی), تراکم طول ریشه (افزایش 5/76 درصدی) و چگالی سطح ریشه (افزایش 69 درصدی) در رقم ساجی× قارچ گلوموس موسه آ+25 کیلوگرم در هکتار کود شیمیایی فسفر نسبت به شاهد (عدم مصرف هیچ منبع کودی) به دست آمد. نتایج این تحقیق نشان داد که در شرایط کشت گندم دیم در ایلام که گیاه با تنش های آخر فصلی (خشکی و دما) مواجه می گردد, گندم دوروم دیم رقم ساجی و تلقیح با قارچ میکوریزا به دلیل بهبود سیستم ریشه دهی در شرایط دیم نتیجه مطلوب تری از خود نشان داده و موجب افزایش عملکرد دانه می گردد.