بررسی، نقد و تبیین مفهوم جامعیت قرآن

آیاتی از کلام الهی و پاره ای از گفتار پیشوایان دین به موضوع «جامعیت و شمول قرآن بر هر چیزی» اشاره دارد. یافتن گستره ی موضوعات و احکام قرآنی, در سامان بخشیدن به محدوده ی خواسته ها و بهره گیری افراد از آن, نقش محوری دارد؛ ازاین رو دانشوران همواره درپی یافتن گستره ی موضوعات قرآنی هستند. دیدگاه های رایج در این موضوع عبارت اند از: جامعیت مطلق قرآن در گستره ی همه ی دانش ها, جامعیت مطلق قرآن در حوزه ی معرفت دینی, جامعیت قرآن در بیان سررشته های حوزه ی معارف دین و جامعیت قرآن نسبت به دیگر کتاب های آسمانی. این جستار با بهره گیری از منابع کتابخانه ای و روش توصیفی_ تحلیلی, در پی بازخوانی و نقد دلایل چهار رویکرد یادشده است. روی آورد برگزیده, با محور قرار دادن هدف؛ یعنی قلمرو موضوعات قرآنی و روش های هدایت قرآن, جامعیت قرآن را به معنای بهره گیری از تمامی مدلول ها و اشارات قرآنی, در کنار راهنمایی قرآن به پیروی از پیشوایان دین و عقل رشدیافته می داند. به سخن دیگر, قرآن با راهنمایی آدمی به سه رکن هدایت؛ یعنی کلام وحیانی, پیشوایان الهی و حکم خرد استوار, جامع ترین روش هدایت انسان را ارائه کرده است؛ نه اینکه همه ی امور مربوط به هدایت را به گونه ای مستقیم در دلالت های آیات خود گنجانده باشد.