Дагъистаналъ нухмалъулел гlумруялъго хьихьизе руго\n(кваранидаса квегlиде)Татарстаналъул Пачалихъияб Шураялъул нухмалъулев Фарид Мухаметшин, Шималияб Осетиялъул вукlарав президент Александр Дзасохов, Дагъистаналъул президент Гlабдулатlипов Рамазан, Чачан республикаялъул бетlер Рамзан Къадыров, Удмуртиялъул президент Александр Волков Махlачхъалаялда Гlурус театралда Расул Хlамзатов ракlалде щвезавулел къояз. Сентябрь 2013 сон\nДагъистан ккана «Хъулухъалдаса нахъе арав республикаялъул бетIерасе ва гьесул хъизамалъе гарантиязул хIакъалъулъ къанун» къабул гьабураб Россиялъул тIоцебесеб республикалъун. Россиялдаго гьединаб къанун хъулухъалдаса араб улкаялъул бетIерасда хурхун къабул гьабун букIана Борис Ельцин нахъе араб мехалда.\nРоссиялда гIадатияб иш бугин нухмалъиялде вачIарав чи гьеб хъулухъалдаса щиб гьабунги нахъе унгутIи ва кинал нухал ралагьунги гьенивго хутIизе хIаракат бахъиян абуна авар программаялъе Эркенлъи Радиоялъул татаразул хъулухъалъул директор Рим Гильфановас.\nРим Гильфанов: «ТIалъигун къо лъикI гьаби кIудияб трагедиялъул букIуна Россиялда кинаб букIаниги хъулухъалде нухмалъуде вачIарав чиясе. Хасго гьеб загьирлъула миллиял республикабазда. Советияб заманалдаго ирсалъе тIалъиялда ругел хъулухъал щварал чагIазда кколеб буго гьеб гIумруялъго жал рукIине кколеб хъулухъ бугин. Европалда ва цоги цере тIурал улкабазда гIадин халкъалъ вищарав болжалалда жиндирго хъулухъги тIубан гьеб толеб гIадат Россиялда гьечIо.\nТатарстан мисалалъе босани, ракIалде щвезабизе бегьула 21 соналъ республикаялъул нухмалъиялда вукIарав Минтемир Шаймиевасе хъулухъалдаса араб мехалда хасаб-пачалихъияв гIакълучи- абураб хъулухъ ургъун букIин. Гьеб хехаб заманалда ургъараб къанун букIаниги, абизе ккола, гьеб цIакъ гIакъилаб ва сихIираб къанун бугин. ХIакъикъаталдаги жакъа Минтемир Шаймиев республикаялда, хъулухъалъул кIодолъиялде балагьун, вуго кIиабилев чи. Протоколалъулал тадбирал тIоритIулеб мехалда гьев кидаго президентасда нахъа чIун вукIуна. Узухъда, руспубликаялъул нухмалъиялъул суал гьеб гуро. Масала, президент киве вугониги араб яги гьев хIалхьиялда вугев мехалда республикаялъул нухмалъи кьола премьер-министрасухъе. Амма протоколазул тадбиразда Шаймиев вукIуна кIиабилев чилъун».\nТатарстаналда гьечIо хъулухъалдаса нахъе араб республикаялъул бутIрузе ва гьезул хъизамазе гIумруялъго социалиял гарантиял чIезарураб къанун. Пачалихъияв гIакълучи Шаймиевасги жиндирго ишал тIуразарулел руго пачалихъалъухъа мухьги босичIого чIобого.\nРим Гильфанов: «Гьесие рагьараб нух буго киналго пачалихъиял идарабазде, гьев уна парламенталъул данделъиялде, гьаб сагIат гьес тIаде босун буго тарихиял бакIал къачIаялъул хIалтIаби. Гьесул буго тарихиял бакIал цIигьариялда сверун жиндирго фондги. ХIалтIи гIемераб буго гьесул, дида ккола, гьесул финансазул рахъги гIураб куцалда хьезабун бугин. Пачалихъияв гIакълучи абураб хъулухъги ургъун букIана гьесул адаб цIунизелъун. Пачалихъалъ хьихьун буго гьесул аппаратги, гьев цIунулел чагIиги, гьесул пресс-центрги, секретаралгун ассистенталги. Гьесул резиденцияги, къануналда рекъон, буго Казаналъул Кремлалда ай президент вугев бакIалда».\nРеспубликаялъул вукIарав бетIерасе ва гьесул хъизамалъе гIумруялъго гарантиял кьолеб къанун гьечIониги Дагъистаналда гьединаб къанун бахъи цогиязеги мисаллъун чIезе рес бугин рикIкIунеб буго Эркенлъи Радиоялъул черкесазул хъулухъалъул хIалтIухъан ШхIафуйт Мариетаца.\nШапсуг Мариета: «Гъабардагун-Балкариялдаги, Гъарачайгун-Чергесиялдаги, Адыгеялдаги гьечIо гьединаб къанун, амма дида кколеб буго Дагъистаналдаса хадуб гьелги гьелда тIад ургъизе рес бугин».\nУмарова Амина: «Чачаназул республикаялдаги гьечIо гьединаб къанун, амма гьениб нухмалъиялда бугеб режималде балагьун ва гьез нухмалъи гьабулеб бугеб куцалде балагьун гьединаб къанун къабул гьабиялдаса гьел рикIкIад гьечIин ккола дида. Гьелде тIадеги жидеего бокьун гьеб тухум хъулухъалдаса инги щакаб жо буго».\nГьедин абуна нижер программаялъе Эркенлъи радиоялъул чачан хъулухъалъул мухбир Умарова Аминаца.\nКъануналда рекъон, Дагъистаналъул вукIарав бетIерасда ва гьесул хъизамалда хадуб гьанже цIунун букIине буго транспорт, хасаб бухьен, медициналъул щвалде щвараб хъулухъ ва гьел цIунулел чагIи. Гьеб киналдаго хурхараб гIарцул къадаралъул жеги бицен гьечIо.