Рагъул балагьал кIоченаро - Статьи - Сетевой центр «Хебда-онлайн»\nРагъул балагьал кIоченаро\n24.03.2020 06:43 Вторник\nАвтор: М-р. АсхIабов\n1941 соналъул 22 июналда, тохлъукьего СССРалде тIадеги кIанцIун, гитлерилаб Германиялъул мурад букIана къокъабго заманалда жаниб БагIараб Армияги щущахъ биххизабун Советияб пачалихъ лъугIизабизе, гIемер къадаралда гьелъул халкъ гъури ва лагълъиялде сверизари.\nФашистияб Германиялъул рахъ ккун рагъизе рахъана Италия, Румыния, Венгрия, Финляндия, Дальный Востокалъул гIорхъода чIун букIана къуватаб Япониялъул армия. Амма гитлерилал аскарал щущахъ риххизаруна ва гьебги лъугьана 20 абилеб гIасруялъул бищун бутIа лъураблъун ккола Советияб халкъ.\nКIиабилеб Дунялалъул рагъулъе цIцIан букIана 61 пачалихъ, ярагъ борчун букIана 110 миллион чияс.\nДунялалъул халкъалъул къисмат бараб букIана нилъерги фронталда унел рагъазда.\nГьенир унел рукIана бищун бидулал рагъал, щущахъ риххизаруна фашистазул тIаса рищарал 607 девизия, лъугIизаруна гьезул 75% цIикIкIун рагъулаб техника, сурсатал ва солдатал. Гьеб рагъулъ немцазул тIагIана 13 миллионалдаса цIикIкIун чи.\nРагъ байбихьун тIоцересел къоязда улкаялда тIад бигъун букIана хвалилаб хIинкъи. Амма нилъер халкъ тIуркIичIо, «Нижер иш ритIухъаб буго ва бергьенлъи нижеда хадуб букIине буго»-абураб Сталинилаб ахIигун кьалде бахъана халкъ.\nКIудияб ВатIанияб рагъул тIоцересел къояздаго советияб Армиялъ хвезабуна «пиридулаб хехлъиялъул рагъ» абураб гитлерилаб командованиялъул аслияб стратегиялъулаб къасд.\nБитIахъе хвалде данде ана нилъер гIорхъаби цIунулел ва цIар рагIараб Бресталъул хъала цIунулел.\nХIинкъи гьечIого рагъана Прохоровкаялда гъоркь нилъер танкистал. КIиго моцIалъулаб Смоленскиялъулаб рагъулъ бижун бачIана «Советияб гвардия». Кидагоялъе тарихалде гъорлъе ана Одесса ва Киев, Ленинград ва Севастополь цIуниялъул рагъал.\nРагъул тIоцебесеб заманалда кIвар бугеб лъугьа- бахъинлъун ккана Москваялда гъоркь букIараб рагъ. Гьениб бихьизабуна нилъер аскараз жидерго къуват ва гьунар.\nДунялалъул халкъазул беразда цебе щущан ана гитлерилаб армия «къей гьечIеблъун бугилан» абураб маргьа.\nГIурусал ва украинал, узбекал ва туркменал, казахал ва таджикал, гуржиял ва дагъистаниял, -киналго республикабазул халкъал гъежалда-гъеж цун рагъана тушманасде данде, бащад гьабун бикьана рагъул кьогIлъи ва фронталъул захIмалъи.\nЦогояб мурадалъе тушман щущахъ виххизавиялъе буссинабун букIана полководцазул махщелги, солдатазул, офицерзабазул, партизаназул, подпольщиказул бихьинчилъи ва черхалда барахщичIого гьабулеб тылалъул захIматчагIазул хIалтIиги.\nРагъ байбихьараб тIоцебесеб къоялъго Дагъистаналъул шагьаразда ва росабалъ унел рукIана гIемераб халкъ бакIарарал митингал, гьез бихьизабулеб букIана жал ВатIан цIунизе къватIире рахъине хIадурарал рукIин.\nШагьаразул ва районазул военкоматал цIун рукIана жал ВатIаналде ккараб къо борхизе рагъде ритIеян рачIарал дагъистанияз.\nАрмиялде ине байбихьана тIубараб хъизанго цадахъ. ГIезегIан руго Дагъистаналда щугоги, микьгоги-анцIгоги, хIатта анцIила кIигоги бихьинчи хъизаналдаса рагъде арал.\nНилъер районалъул ГIурада росулъа-Будуновазул ва МахIмудовазул; Ругъелдаса Духчаевазул; ГIасаса-ГIабдулжалиловазул; ГIуриса-Махуевазул ва цогидалги хъизаназул фронталде ана лъабгоги-ункъгоги васал, гIемерисел гьезул хутIана кьалул майданалда.\nРагъул заманалда Дагъистаналда гIуцIана рагъулал соединениял, гьезда гьоркьор 44 ва 58 кьвагьдохъабазул дивизия, 714 зенитниябгун артиллериялъулаб полк, жибги 980 Дагъистаналъул ясаздаса гIуцIараб, Буйнакскиялъулаб лъелазул рагъулаб училище, «Дагъистаналъул комсомолец» бронепоездалъул экипаж, Кизляралъул рекIаразул эскадрон.\nРеццалъе гьунар ва бахIарчилъи бихьизабуна 416 Таганрогалъулаб дивизиялда гъорлъ рагъулаго, Берлиналде щвараб Хъара Хъараевасул дагъистаниязул рекIаразул эскадроналъ.\nРагъул соназда Дагъистаналъул шагьараздаса ва районаздаса фронталде ахIана 142 432 чи. Рагъ байбихьилалде БагIараб Армиялда хъулухъ гьабулев вукIана 16 азарго дагъистанияв.\nРайоналъул ветераназул Советалъул председатель