Щивго кIочон гьечIо, щибго кIочон гьечIо | Дагъистаниял | Киназего гIаммаб Россия\nГьаб букIинчIо нижер тIоцебесеб дандчIвай. Щибаб нухалъ ГIабдулажида мисалалъе бачине батулаан цебехун рагIичIеб, амма хадубккун тIад пикраби гьаризе тIамулеб, тарихалдаса бахъизе рес гьечIеб гIадаб лъугьа-бахъин. Цин гьесул харбица нилъ рачуна доб пачаясулаб Россиялде, цинги рикIкIадаб I937 соналъул ракI гъанцIизабулел лахIзатазде. Гьел соназ ГIабдулажидил эмен, мунагьал чураяв ГIиса кулакги гьавун, хадув чIван вугилан бицуна…\nГьай-гьай, гIемерал соназ киса-кибего цадахъ букIанилан абизе бегьула ГIабдулажидидаги «тушманасул, кулакасул вас», —илан абураб чIегIераб дангъва. Гьеб далил сабаблъун, гьесда дандчIвачIеб захIмалъиги бухIиги хутIун батиларо.\nГIагараб росулъ букIараб минаялдасаги махIрум гьарун, гочинарун руго шагьаралде. Щуго класс лъугIингун, инсул вацасда цадахъ витIула Грозныялде. КIиго соналдаса гьениб ФЗУги лъугIизабун, тIадвуссарав чи лъугьуна фельдшерал хIадур гьарулеб школалде.\nГазалиев Абдулважид Исаевич\n— Гьенив цIализеги спорталъеги лъикIав вукIана,- ян бицуна гьанже ГIабдулажидица,- Цо нухалъ мисалияв студент хIисабалда лагералде витIулев вукIана, занкIан чIезавуна кулакасул вас витIулеб бакI гьеб гуриланги абун. Амма профкомасул кумекалдалъун хIухьбахъизе инчIогоги хутIичIо.\nХIисаб гьабе, кулакасул вас вугилан абун, Советияб Армиялдецин виччан гьечIо. ХIалтIизе витIун вуго Буйнакскиялде, санинструкторлъун.\n— КIудияб ВатIанияб рагъ байбихьигун, ана дунги рагъулаб хъулухъалде, —ян ракIалде щвезабуна ГIабдулажидица.\nГьесул умумулги рукIана рагъулаб хъулухъалда рукIарал гIадамал: цояв кIудияв инсуца Дагъистаналъул рекIаразул полкалъул вакил хIисабалда цIунулев вукIана Кавказалде щварав Александр Дюма, цогидав кIудияв инсуца хъулухъ гьабуна Кавказалъулаб эскадроналда. Инсул вацал рукIана гIурусазул армиялъул офицерзабилъун, гьез гIахьаллъи гьабуна ТIоцебесеб дунялалъул рагъда.\nГIабдулажидилги гьитIинаб гьечIо рагъулаб нух. БачIинаго гьев ккана Севериябгун Кавказалъулаб фронталде: Каменск-Шахтинск, Ростов, Сталинград, Ворошиловград, Украина, бахизе ккана Днепр гIор, щвана Бюденовскиялде, Ордженикедзе, гьенир чуялги рикъун ратун, лъелго ине ккана Моздокалде щвезегIан, цинги Тбилиси, Кировабад, Азербейжан, Воронеж, Харьков, Днепр, Полтава, Кривой Рог, Болгария…\nI947 соналде щвезегIан хъулухъ гьабуна гIорхъаби цIунулезул аскаразда.\nГъазаливасе кьуна рагъулав офицерасул чин, гьесул каранда улкаялъ рана шапакъатал: КIудияб ВатIанияб рагъул кIиабилеб даражаялъул орден, « Рагъулаб тIокIлъиялъе гIоло», «Кавказ цIуниялъе гIоло», «Бергьенлъиялъе гIоло» абурал медалалгун цоги гьев кIодо гьарулел гIаламатал.\nГIабдулажидида кIочон гьечIо жинцаго нахъа тарал рагъулал кьогIал сухъмахъазул лахIзатал. БитIахъе киноялда гIадин, цебечIоледухъ бицине гьунарги буго.\n— Гьеб букIана 1942 абилеб сон, ихдалил заман,- илан пикрабалъе вана гьанже ветеран.- Нижер рагъулал гьалмагъзабаз немцазде гьужумги гьабун, гьезухъа бахъана кванил нигIматазул цIураб склад. Гьениб батараб бечелъи нижее чанго моцIалъ гIуна. БукIана шоколад- конфетцин, кофе, лъикIал сигаретал, хIатта гIаракъи… Амма гьеб гьарзалъигун ниж гIемераб заманаялъ хутIичIо. Немцаз тIаде кIанцIун, гIисинал къокъабаздеги рикьрикьизарун, нилъер рагъухъабазул къуват чучизабуна. Рохьахъ, хьуцIахъ тIиритIун арал ниж, лъазего-лъачIого тушманас сверунги къан, асирлъуде ккун ратана. ТIубараб километраялъул манзил букIана нилъер асиразул кьерда чIараб мехалъ. Жив-живасда хадув балагьарав автоматгун немцавги вукIана. ТIоцебесеб къоялъго гьитIинабго хIажалъи тIубазабизеян цIоросаролъил хуриве арав дие рес щвана гьенив вахчун хутIизе ва асирлъудаса лъутизе. БотIорда ретIелги бухьун, Дон гIурул цояб рахъалде вахана. Гьениб батичIо я немцазул, я нилъеразул кинабгIаги власть. ГIемерисел гIадамал рукIана гьекъон-кванан. Амма кватIичIого хIалакълъун тамахлъарав дун тIаде ккана советиял аскаразде. ГьебсагIаталъ гьезги кверде восун, жанивги лъуна.\nГIабдулажид гIадал, асирлъудасаги рорчIун, рагъдеги жеги лъугьинчIого хутIаразул гIун вукIана щунусгогIан чи. Гьездасан гIуцIун буго хасаб къо ккараб мехалъ хIажатаб бакIалде битIизе хIадураб полк. ТIоцере гьелъул рагъухъаби ритIанилан бицана ветеранас Тифлисалде, гьенисан Азербейжаналъул Ханлар абулеб бакIалде. Амма щибаб къоялъ сурав босизе рахIат толеб букIун гьечIо Гъазалиевасеги гьалмагъзабазеги. Цо талихьалъ дандчIварав ракьцоясул кумекалдалъун гьеб гIазабалдасаги ворчIанилан вукIуна гьанже ГIабдулажид.\nГьелдаса хадув гьев ккун вуго Грозныялде, Кубаналде, Харьковалде, Кривой Рогалде…1943 соналда нилъер армиялъул 37 абилеб дивизиялда цадахъ гьужумалдаги вукIана. Гьениб бихьараб къоялъул лъалкIал гьабсагIатги лъугIун гьечIо ветеранасул. Ахир вачун Болгария цIунизе унезда цадахъги витIун вуго.\nЦебехун баян гьабураб къагIидаялъ, 1947 соналде щвезегIан рагъулаб хъулухъалда хутIарав ГIабдулажидида гIагараб ЧIохъ росулъе щвараб мехалда эбел ятана янгъизго. Мукъсанго гурони квен батичIо, цоги рокъоб-къватIиб хIажаталъул къварилъи батана. Ветеранасе бокьичIо фельдшерасул хIалтIуде тIад вуссине. Гьесул пикру буссинабуна гьеб заманалда магIарухъ хIалтIулеб букIараб профессор Генадий Мовчанил экспедициялъ. ГIабдулажидица байбихьана суратал рахъизе. Ва хадур гьесул яцгIал, учительница Кибичева ГIайшатица гьеб хабар щвезабуна жиндирго бухьен букIарав Мовчанихъе. Гьесги гIемер кватIичIого архитекторлъун вахъизе бокьани, Москваялде вачIаян ругьел битIун бачIана.\nМовчанил кумекалдалъун вахъанилан бицуна гьанже машгьурав скульпторлъун ветеранас. В. Ленинидаса бахъараб У. Буйнкскиясде щвезегIан руго гьесул хIалтIаби. ГIабдлажидица гьединго эхетана генерал-майор Борис Музруковасе, хирург Александр Вишневскиясе, поэт Эфенди Капиевасе ва цоги гIемерал памятникал.\nЖакъа цIакъ дагьал хутIун руго нилъеда гьоркьор ГIабдулажид гIадал КIудияб ВатIанияб рагъул унго-унгоял гIахьалчагIи. Рагъдаго гIадин, гьес ракълилаб гIумруялдаги гьаруна халкъалъги тарихалъги жеги анцI-анцI соназ рицине ругел ишал. Гъазалиев ккола СССРалъул художниказул член, Дагъистаналъул искусствоялъул мустахIикъав хIаракатчи, Дагъистаналъул халкъияв художник, республикаялъул искусствоялъул рахъалъ премиязул лауреат.\nЩибаб соналъ КIудияб ВатIанияб рагъул гIахьалчи, кIудияв художник, скульптор ГIабдулажид Гъазалиевас Москваялда кIодо гьабула КIудияб бергьенлъиялъул къо- 9 май. ДандчIвала ветераназулгун, жамгIиял хIаракатчагIазулун, гьудул-гьалмагълъигун. Гьел абуни, ГIабдулажидил цIакъ гIемерал руго. Гьев вихьизе бегьула Москваялда бугеб Дагъистаналъул вакиллъиялда рукIунел батIи-батIиял дандчIваязда. Араб соналда ветеранас кIодо гьабуна жиндирго гIумруялъул 95 сон тIубай.