Бугелда гIей гьабун чIезе бегьуларо | Дагъистаниял | Киназего гIаммаб Россия\nБугелда гIей гьабун чIезе бегьуларо\nЭкономика, социалиял масъалаби ва жанисеб политика - президентасул хитIабалъул аслиял пикраби\nРоссиялда демократия цебетIезабиялъул институтал камил гьаризе ругин абуна, Федералияб Собраниялде хитIаб гьабулаго, РФялъул президент Владимир Путиница. "Демократиялъул кьучIалда гIуцIараб политикияб къагIида, рищиязда къецал гIуцIи нижеца ритIухъаблъун рикIкIуна ва гьединаб хIалтIи хадубккунги гьоркьоб къотIизе тезе гьечIо", — ян абуна гьес.\nГъалатIалги кьочIое росун\nТIадеялъул Февралалъулаб ва Октябралъулаб революциял ккаралдаса 100-сонилаб юбилей бугинги абун, гьезул тарихалъул мухIканаб хIасил гьабизе кколин пикру загьир гьабуна Владимир Путиница. "Тарихалъул дарсазул кьучIалда ракълилаб гIумруялде рачIине ккола нилъ. Доб заманалда цоцазде букIараб ццинги, ракIхвейги жакъасеб гIумруялде босизе бегьуларо. Доб заманалда нилъер умумул дандечIеялъул батIи-батIиял рахъазда рукIун ратаниги, щибаб хъизаналда хъинтIараб цогояб улка бикь-бикьизабиялъул мурадалда гьеб балагьалдаса пайда босизе хIалбихьи лъикIаблъун бихьуларо дида", — ян абуна Путиница.\nБатIи-батIиял миллатаздаса гIуцIараб цогояб халкъ бугин нилъер, цоцазул маданияталъул, миллияб хаслъиялъул адаб гьабизе ккеялъулги ракIалдещвезабуна президентас. "Жиндирго пикру рагьун лъазабизе щивасул ихтияр буго", — ян абуна гьес.\nБожилъи бугеб халкъ\n"Россиялъе хасиятаб буго дандиясде божилъи гьаби, ритIухълъи ва адаб цIуни. Гьел принципал цIунула къватIисел пачалихъазулгун бухьенал гIуцIулеб мехалдаги. Гьебго къагIида хIалтIизабизе ккола улкаялъул щивав ватIанчиясул рахъалъги. Нилъер халкъалъул лъикIаб рахъ ккола къварилъи ккаразе кумекалъе рахъине хIадурго рукIин. ЖамгIияталъе хIажатаб ишалъе гIоло киналго цолъулеб, гъункулеб гIадат буго нилъер. Цогидасул пикруялъухъ гIенеккизе ва гьезул адаб гьабизе бажарулеблъи бихьизабуна исана тIоритIарал рищиязги", — ян абуна президентас.\nКIиго соналъ цебе Европаялъул улкабаз лъазарурал санкцияз нилъеда гIезегIан къо бихьизабуна. Амма аслияб масъалалъун дица тола нилъерго жанисел къуватал ракIарунгутIи. Гьеб ахIвал-хIалалда пайдаяллъун лъугьана батIи-батIиял рахъал церетIезариялъул пачалихъиял программаби хIалтIизари. Гьезда гьоркьобе уна жилищнияб программаги. Мина-рукъ босизе рес гIолеб гьечIо гIадамазул, гьединлъидал, батIи-батIиял ипотекаби хIалтIизариялъ кумек гьабуна.\nЦебетIолеб буго машинаби гьариялъул промышленность. 26 проценталъ цIикIкIана росдал магIишаталъе хIажатал машинаби риччай. ГьабсагIаталда ункънусго миллиардалде бахун буго меседилгун валютаялъул Центробанкалъул нахърател. ТIасияб соналде инфляция анлъго проценталде ккезе буго. 2011 соналда гьеб букIана 6,01 процент.\nАмма чIара-хьараб цебетIей бугин абизе жеги цудунго буго. Чанги руго нахъекколел бакIалги. Масала, росдал магIишаталъул масъалаби киданиги тIуразаризе бажаруларин кколаан дагьалъ цебеги. Пачалихъияб программаги къабул гьабун, росдал захIматчагIазе бигьалъаби гьарураб мехалда, цебетIей букIунеблъи бихьулеб буго, къватIисел улкабаздецин нигIматал ричулел руго жакъа. Гьелдалъун нилъер бачIин чанцIулго цIикIкIана ярагъ бичиялдасаги. 2015 соналда гьеб бичана 16-ялдаса цIикIкIун млрд гъуршиде, исана гьеб жеги цIикIкIана.\nРосдал магIишаталъул цебетIеялъулъ кIудияб бутIа лъолеб буго регионаз. Гьелъие квербакъана рекьичIого рехун тарал ракьал хIалтIизариялде кIварбуссинабиялъ. Гьениб ахIвал-хIал лъикIлъиялдалъун, социалиял масъалаби тIуразаризе рес щвана. Гьанжеги хIажат буго гIисинаб ва гьоркьохъеб предпринимательство цебетIезабизе, тIадеялъулги гьелде гIарац биччазе буго пачалихъияб бюджеталдаса.\nМедицина, рацIцIалъи, нухал\n"ТIолабго улкаялда рацIцIалъи чIезабизе ккола. Гьеб буго чIахIиял шагьаразул ва росабазул аслияб масъала. Гьелде кIварбуссинабулеб буго Россиялъул халкъияб фронталъги. Жеги кIвар цIикIкIараблъун ккола нухал къачIаялъул иш".\nМедицинаялъул масъалаби тIуразаризе бигьалъулеб алат хIисабалда улкаялъул больницабазда Интернет букIине кколин абуна Владимир Путиница. "Поликлиникабазда, больницабазда тохтурасухъе халатал иргаби рукIуна. Гьел дагьлъизаризе рес кьола электронияб ирга гIуцIани. Гьелде тIадеги, Интернеталъул кумекалдалъун бажаризе буго рикIкIадал росабалъеги тIадегIанаб технологиялъул кьучIалда гIуцIараб медицинаялъул кумек щвезабизе.\nНилъер буго кIудияб улка. Цо-цо бакIазде медицинаялъул хехаб кумек щвеялъе квекIенал камуларо. Гьединлъидал санитарияб авиация цебетIезабизе буго. ТIасияб соналда гьелдалъун хьезабизе буго 34 регион, тIоцебесеб иргаялда — Сибирь, Север ва Дальний Восток. Гьелде биччазе буго 3,3 млрд гъуруш", — ан абуна гьес.\nЛъималазул къадар цIикIкIана\n"Лъимал гьариялъул коэффициент Россиялда цIикIкIана. Гьеб рахъалъ нилъ руго Испаниялдаса, Португалиялдаса, Италиялдаса, Грециялдаса, Австриялдаса, Германиялдаса ва Чехиялдаса цере". Президентас мисалалъе рачана 2013 соналъул баянал. Исанаялдасаги цIикIкIун улкаялда лъимал гьарун руго 2015 соналдаянги абуна президентас.\nКраснодар краялда пагьмуял лъималазе рагьараб "Сириус" лъайкьеялъул централдаса мисалги босун, регионазул университетазул кьучIалда гьединалго централ рагьеян тIадкъана Владимир Путиница губернаторазда. "Гьеб кинабго гьабулеб буго тIолалго лъималазе лъай босизе ращадал шартIал чIезариялъул мурадалда. Лъималазда бичIчIизе ккола жидер пикраби, лъайгун гьунар ватIаналъул компаниязегун лабораториязе, гIагараб ватIаналъе хIажат ругеблъи", — ян абуна Владимир Путиница.