Ава́ргин гІанди́сезулал мацІал ккола нахгин дагъистанияб хъизаналъул аваразул мацІазул гъоркьгІаркьелъун.  Лъугьун буго нилъер заманалъул V гІасруялда (гьелдаса кватичІого) протоцІунтІисезулаб мацІ батІалъиялдалъун. Аваргин гІандисезулаб гъоркьгІаркьел бикьула жибго авар мацІалдеги гІандисезулал мацІаздеги. Бищун тІибитІараблъун буго авар мацІ, жибги болмацІлъун кколеб (лингва франка), гьелда кІалъалезул къадар бахуна кинавниги 1 000 000 чиясде, гьениб гъорлъе ккола гІандисезулал мацІазда кІалъалев 60 000 чи, жидее авар мацІ адабияталъулаблъун кколел.

ХІужжаби

Аваразул мацІал
Нахгин дагъистаниял мацІал
Шималияб Кавказалъул мацІал