(«Авар мацI» гьумералдасан гьаниб битӀана)\nАвар мацӀ ялъуни магӀарул мацӀ ([aw.ˈar mat͡sʼː] яги [ma.ˈʕa.rul mat͡sʼː]) ккола Бакъбаккул Кавказалда жиб бугеб Нахгун-Дагъистаналъул хъизаналъул, Авар–гIандисезул–цІунтІасезул гIаркьелалъул Авар-гIандисезул къокъаялъул мацI.\nАвар мацІ тІибитІун буго аслияб къагІидаялъ Дагъистаналда ва ЦІоралда, буго гьединго Чачаналъда, бакъбаккул Хъизихъалда, ва Туркиялда ругел магІарул мужагьирзабазда гьоркьоб. Ккола Дагъистаналъул расмиял мацІазул цояблъун, гьединго Дагъистаналъул бакътІерхьуда, ай тарихияб Аваристаналда бугеб лингва франкалъун (БолмацI). Авар адабияталъулаб мацІалъул кьучІалда буго гьебго БолмацI — магӀарухъ гӀумру гьабун ругел гьитӀинал тухумазул ва тайпабазул жидедаго гьоркьоб бо (аскар) бакӀарараб мехалъ бицунеб букІараб мацӀ, жибги авар мацIалъул шималияб тІадкаламалде гъорлъе кколеб. КІалъалезул къадар бахуна цо миллион чиясде.\nАвар мацІалъул фонетикияб гІуцІиялда буго гІатІидаб рагьукъал гьаркьазул (консонантазул) система, жиндида жаниб къвакІарал (геминатал) ва лабиалиял рагьукъалги ругел. Рагьараб гьаракь адбияталъулаб авар мацІалда буго щуго, гьел руго гІадатал, кирго абула рацІцІадго, амма адабияталхулаб мацІалде бищун гІагараб кколеб хундерил мацІалъул сверелалъул гаргаразда халатал рагьарал гьаркьал дандчІвала.\nАвар мацIалъул буго чанго сверел, гьел рикьула хьундасеб ва бакъдасеб тІадкаламазде. MацIалъул свералабазда гьоркьоб буго фонетикияб, морфологияб ва лексикияб батIалъи. Стандартияб, киназе гІаммаб ккола шимлияб тІадкаламалде гъорлъе унеб адабияталъулаб мацІ.\nТІоцебесеб авар мацІалъ хъварал хъвай-хъвагІаби ккола гуржи хатІалъ хъанчабазда гьарурал. XV гӀасаруялдаса байбихьула гІараб хатІги кьучІалъе лъун гьабураб гІажам алипба хІалтІизабизе. 1928 — 1938 соназда авар мацӀалъе хӀалтІизабулаан латин алип. 1938 соналъ гьеб алип бачана кирилицалде, ва жакъа къоялъги гьелдаго буго.\n↑ 10,0 10,1 "Аварский язык", Михаил Алексеев, Борис Атаев, Москва, 1997\nБосараб бакӀ — «https://av.wikipedia.org/w/index.php?title=Авар_мацІ&oldid=72596»\nПоследний раз редактировалась 30 Июль 2020 в 18:11\nАхирисеб нухалъ гьаб гьумералъул хиса-баси гьабуна: 18:11, 30 Июль 2020.