ХVIII гIасруялъул авалалда ЧIар республикаялъул политикияб асар цIикIкIана тIолабго Закавказьеялда. Гьеб регионалъул «тарихияб байданалда» ЧIарлъиялъул гуч кутаклъана гьениб чияда бачIеб аваразул пачалихъ лъугьиналъ – ЧIар республика. Хунзахъ тахшагьар бугеб аваразул нуцаллъиялъулгун цохIого политика (союзнияб) букIана ЧIар республикаялъул. Закавказьеялъул политикаялъулъ гуребги, сверухъ ругел чIахIиял пачалихъазул гIумруялъулъги гIахьаллъи гьабизе байбихьана ЧIарлъиялъ. СултIаназулаб Турциялъги Шагьазулаб Персиялъги ЧIарлъул (ЦIоралъул) магIарулазда гьарулеб букIана батIи-батIиял суалазулъ жидее кумек гьабеян.
ХVIII гIасруялда ЧIар республикаялъул букIараб гучалъул хIакъалъулъ гьадин хъвалеб буго тарихчи И. П. Петрушевскияс: «Дагъистаналъулги Азербайжаналъулги гIисинал ханлъабазул гуребги, ЧIарлъиялъ рахъкквеялда бараб букIана цоцазулъ къеркьолел ругел Турциялъулги Персиялъулги бергьин-къей, гьезул политика. Турциялъги Персиялъги хIаракат бахъулеб букIана ЧIаралъулгун рекъел хъвазе, гьудуллъи гьабизе, гьеб союзниклъун лъугьинабизе. Суннаталъул агьлуйилан, ЧIаралъ гIемерисеб мехалда рахъкколаан Турциялъул. ЧIаралдаса цIакъ рикIкIадал ракьаздеги чабхъенал гьарулаан гьезул рагъухъабазул къокъабаз. 1710 соналда гьез бахъана Шемаха ва талавур гьабуна Ширван. 1714 соналда Кахетиялъул къирал Имам-Кули-ханас тIаде босана ЧIаралъе лъагIалие нусго туман магъало кьезе (ХVIII гIасруялъул ЧIаралъул хроникаялдаги рехсон буго гьеб баян, амма гьениб бихьизабун буго батIияб сон – 1715). 1722 соналда ЧIаргун Белоканалъул авараз Типлис бахъана (ЧIаралъул хроникаялда рекъон, гьеб лъугьа-бахъин ккун буго 1723 соналъул 16 маялда), 60азарго туман къеялъул гIакIаги (контрибуция) тIадлъун тана гьеб шагьар».