МагIарулас бетIер къулуларелъул… » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nАдабияталъул сагIат: ГIабасил МухIамад\nДагъистаналъул халкъияв шагIир, машгьурав драматург, прозаик ГIабасил МухIамадица нахъе тараб адабияб хазинаялъул хIакъалъулъ бицана араб анкьалда «Миллаталъул» редакциялда тIобитIараб, «Адабияталъул сагIат» абураб проекталда рекъон, гIуцIараб гургинаб столалда.\nДуца гьудуллъун ккве квер гIатIидаб тIехь\n«Миллаталъул» адабияталъул горсверуда ракIарана Дагъистаналъул Хъвадарухъабазул союзалъул нухмалъулев, халкъияв шагIир МухIамад АхIмадов, «Гьудуллъи» журналалъул редактор, Дагъистаналъул Хъвадарухъабазул союзалъул авар адабияталъул секциялъул нухмалъулев МухIамад ПатахIов, «Дагъистан» журналалъул бетIерав редактор ва «Миллат» басма гIуцIарав журналист, литератураялъул цIех-рехчи МухIамад БисавгIалиев, Россиялъул ГIелмабазул академиялъул Дагъистаналъул гIелмияб централъул МацIазул, литератураялъул ва искусствоялъул институталъул директор, филологиял гIелмабазул доктор Ибрагьимил МухIамад, МагIарул мацIалъул мугIалимзабазул цолъиялъул нухмалъулей, педагогикиял гIелмабазул кандидат Баху МухIидинова ва Республикаялъул тIахьазул издательствоялъул авар мацIалда биччалеб литератураялъул редактор ГIайшат ГIалиева.\nГIадалабщиналде чIор речIчIулелъул…\n1982 соналда къватIибе бачIараб ГIабасил МухIамадил «Асарал» абураб тIехьалъе цеберагIиялда Расул ХIамзатовас хъвалеб буго:\n«Аваразул поэзиялда ГIабасил МухIамад вуго гIицIго ГIабасил МухIамадида релълъарав поэт. Гьесул буго жиндирго нух, жиндирго хатI, жиндирго рагIи. Гьесул кучIдул цIалулаго, нилъеда рагIула ГIабасил МухIамадил гьаракь, бихьула ГIабасил МухIамадил къисмат, якъинлъула ГIабасил МухIамадил гIумру, рагьула гьесул рухIияб дунял, кIалъала даимаб хIалхьи гьечIолъи, хIакълъула рекIел бахIарчилъи, бичIчIула чилъи цIунизе, инсан инсанлъун хутIизе поэтасул жугьабаз балеб ахIи», - абун.\nМунагьал чураяв ГIабасил МухIамадие цIакъго рекIее гIагарал ва гьес гIемер рехсолел рукIарал асараздаса цояб ккола «Дир тIагъур» абураб кечI:\nРорхатал мугIрузда гIадра кванарал\nГIиял рехъабалъа буго дир тIагъур,\nГIатIидал хасалил мучIдул мерхьарал\nГIухьбуца бачIараб буго дир тIагъур.\nМугIрул улкаялда яшав гIолелъул,\nЦадахъ гIун бачIараб беричаб тIагъур,\nМагIарулас бетIер къулуларелъул,\nУмумуз гьабураб борхатаб тIагъур.\nГIищкъул бахчабахъе чапун унелъул,\nМахIмудица лъураб магIарул тIагъур,\nГIадалабщиналде чIор речIчIулелъул,\nХIамзатица лъураб магIарул тIагъур.\nРохалил бертабалъ гIанчIал гIолилаз\nГIинтIа лъун букIараб гурищ дир тIагъур?\nКкани къо борхулел хIакъал бахIарзаз\nБекун лъун букIараб гурищ дир тIагъур?\nУмумулъ батараб формияб чIухIи –\nЧIалгIинаро дида магIарул тIагъур.\nСурун бихьараца инсулги бухIе,\nБек-бекун тIад лъела магIарул тIагъур.\nГьаб асаралда жаниб буго тIолабго магIарулазул тарих, халкъалъул миллияб хасият, арабги, жакъасебги, бачIунесебги. ХIакъикъаталдаги бек-бекун тIад тIагъур лъураб, унго-унголъунги халкъияб адабияб ирс нахъе тана ГIабасилас. МагIарул тIагъур лъезе бетIерги халкъалъе шигIраби рикьизе кIудияб ракIги насиб гьабун букIана ГIабасил МухIамадие Аллагьас.\nЧиякIаби гIемерлъун руго\nГъваридал, батIи-батIиял магIнаби жанир лъурал асарал руго ГIабасиласул. Гьесул мухъазулъ рукIуна ракIалдаса унарел, цIиял, гIужилал сипат-суратал. Гьес асар хъвачIеб жанр къанагIат буго. Сатираялдаги рагIи абуна шагIирас. ЦIакъ кIудияб ва нилъер гIумруялъул цо-цо рахъал рихьизарулеб сипатияб магIна буго «ЧиякIо» абураб кочIолъги:\nчилъун буго эхетун,\nСивул тIохалда некIо\nхъаравуллъун буго тун.\nГIаг тIураб тIажу буго\nтIилил бохдузда ретIун,\nТIох гьечIеб тIагъур буго\nгьечIеб ботIрода гьетIун.\nГъуждузе цо мокъги чIван,\nчIартил къвалал руго ххун,\nЭхебехун кIиги чIван,\nгорде буго чIалаххун.\nБагъаризе рухI гуро,\nахIдезе хIухьел гуро,\nБихьизе берал гуро,\nрагIизе гIундул гуро.\nБахчаялда чиякIо –\nчи гIадин, эхетун чIун,\nхъаравул гIадин борчIун.\nАмма гъаримал хIанчIи\nхIинкъула, гьебги бихьун.\nЦинги хIанчIазул чIичIи\nдагьлъула, гьелъ кIал бухьун.\nчвахун балеб цIадакьги,\nбухIун щвараб бакъукьги.\nСордо бачIунин абун,\nбегун аб кьижуларо,\nЗаман щунилан абун,\nщибниги гьалъ квинаро.\nОгь, дун вуго гурхIулев\nрухIго гьечIеб гьалдаги\nГьалъ тIуризе гьарулел\nЧиякIаби гIемер руго дунялалда, хасго ахираб заманалда Дагъистаналда ва магIарулазда гьоркьор цIикIкIунел руго гьезул руккелал.\nГIабасиласул асаразда гъорлъ дие бищунго хириязда гьоркьоб буго «ЧиякIо» абураб шигIру-сатираги.\nЧIахIиял асарал: «Камалил Башир», «ХъахIабросулъа МахIмуд», «Саба-меседо», «Хунзахъа Ахъбердилав»…\nГургинаб столалда гьоркьор лъуна ГIабасиласул чIахIиял, халкъалда гьоркьор цIакъго машгьурал асаралги: «Камалил Башир», «ХъахIабросулъа МахIмуд», «Саба-меседо» абурал трагедиял ва къиса «Хунзахъа Ахъбердилав»…Киналго гьел асарал руго тарихияб кьучIалда хъварал. ГIабасиласул пьесабазда рекъон, Аваразул театралъ лъурал спектаклял цIакъ лъикI къабул гьарун рукIана гIадамаз.\nКвеш ккараб жо буго гьанже гьел спектаклял нилъер театралъул репертуаралда гьечIолъи. Гьел драмаялъул асаразда жаниб буго лъикIлъиялдаги квешлъиялдаги гьоркьоб къеркьей, рихьизарулел руго пачалихъалъулги инсанасулги гьоркьорлъаби, цересел гIасрабазул гIумру ва киналго гIасрабазе гIаммал, инсанияталъего кIвар бугел рухIиялги, жамгIиялги, цогидалги суалал рорхулел руго.\nШамил имам хисизе бегьулев чилъун, Имаматалда гьесда хадусеб даражаялъул, кIиабилев чилъун рикIкIунев вукIарав наиб Ахъбердил МухIамадил хIикматаб гIумруги, рагъги, хвелги – кинабго хIакъикъат цебечIезабулеб къиса буго «Хунзахъа Ахъбердилав».\nГIабасил МухIамадил хIакъалъулъ «Миллат» басмаялъ хIадурараб телеочеркалъухъ ралагьизе бегьула «Ютуб» видеохостингалда гьаб адресалда:\nЦебеккун, «Адабияталъул сагIат» проекталда рекъон, къватIире риччана Инхоса ГIали-хIажиясул, Игьалиса Чупаласул, ГIахьалчIиса МуртазагIали-хIажиясул, ЦIадаса ХIамзатил, Расул ХIамзатовасул, Муса МухIамадовасул хIакъалъулъ передачаби.