Хъвараб къо: 2020-05-18 Автор: Хайрула Хайрулаев Балагьана: 195\nМухIаммадов АхIмад-ХIажи МухIаммад-Назирович гьавуна Гумбет районалъул ЧIиркъатIа росулъ 1966 соналъул 26 февраль моцIалъ. Гьавураб мехалъ эбел-инсуца гьесде лъун букIана жидер тухумалда цIар рагIарав, Шамил имамасул мурид Салатгирейил цIар. Жеги гьитIинго рукIаго ритIана инсуца гьевги гьесул кIудияв вацги Къуръан цIализе Таибат абурай гIадамалъухъе.\nХадусала гьелъул хIурмат гьабун гьелъул цIарги лъуна гьес жиндирго ясалда. ГьитIинаб мехалдасаго букIана исламалде рокьи, гьеб бижизабун батизеги бегьула гьесул эбелалъул эбелъул эменги МалахIмайил МухIаммад гьесулго хъизан Агалдиги рукIун руго ЧIиркъатIа Инхоса ГIабдулхIамид афандиясухъа тIарикъат босарал чагIи росулъго, лъабабилев росдал дибир Ордашги чамалиго саналъ росдае дибирлъи гьабурав.\nЦогидаб рахъалъан гьев рахIимагьулЛагьасул инсул рахъалъан чIахIиял умумул рукIун руго бергьарал гIалимзаби. Гьез рахъарал тIахьазул цIакъ дагьаб къадар гурони щвечIо гьесухъе, рокъор жанир ракьулъ рукъараб бакIалде тIаде ккун хутIарал турун ратанин ракI бакъван вукIунаан рахIимагьулЛагь. Гьел тIахьазул хIакъикъатги буго гьадинаб: Салатгирейил кIудияв эмен рагъда тIагIана. Рагъде витIун унаго гьес хъизамалда абула нилъер тухумалда цIаларав чи лъугьани, гьел тIахьал гьесухъе кьеян. Гьесда цIарги букIана МухIаммад гьесул эменги вукIана МухIаммад кIудияв цIаларав гIалим, гьес абулеб букIун буго чан вас гьавунаниги МухIаммадан лъезе бугин цIаран гьебги кколеб гьечIищ хирияв Аварагасде (с. гI. в.) бугеб рокьиялъе гIаламатлъун.\nГьел тIахьал ракьулъ рукъиялье сабаб ккана большевиказул заманалда кинабниги гIелмуялъул тIехь гьез тIагIине гьабулеб букIиналъ. Салатгирей цIалулеб заманалда гьесул кIудияй эбелалъ бицуна гьадинаб рокъоб маххул гъамасалда жаниб тIахьал рукине кколин ракьулъ рукъарал. Гьедин тIаде раккидал, гьениса кодор росизе бегьулел жал щвана бищун тIад бугеб цо гъат, хутIарал квер хъварабго тIутIун унел рукIана, гьединлъидал гьенирго тезе ккана пайда босизе кIолеб хIал батичIого.\nГIилму цIализе живго иналъул бицунаго рахIимагьулЛагьас бицунаан 1980 соналъ къиямасеб къо чIезе бугин хабар букIунаанила, гьанже жив вукIанила кисандайин гIилму цIализе щвела къиямасеб къо чIани мутагIиллъун хвезе вукIине. Гьеб заманалъ ЧIиркъатIаса гIилму цIализе къватIиве ун вукIана Сайгитасул МухIаммаднаби гьев цIалула вукIин гурони кив вугевалиги лъалароан. Дица гIемер зигардун эмен витIана МухIаммаднабил инсуда аскIове гьев кив вугевалиги цIехон цIализе щвезавейин дун, гурого живго къватIив вахъине вугин абун.\nГьедин эменги гьениве витIун цIех-рехги гьабун рукIаго, Доргъоли абураб бакIалда мегъги цIунун рукIана эбел-эмен, бакъани гIужалъ гьениса вачIунев чиясда рахараб жо гIадин тIаде вачIана МухIаммаднабиги цоги чиги хъваш-баш гьабун лъана МухIаммаднабил мугIаллим Асвад ГIабдуллагь росулъе къуръаби ричизе рачIунел чагIи. Гьев Асвад ГIабдулЛагьица гьикъула Салатгирейида ГIабдулкарим абулев чи лъалищан, лъалев ватани жив гьесул дове вачейин. Гьеб сордоялъ гьесухъеги щун хадув рокъовеги вачун гьоболлъиги гьабун гьениб Асвад ГIабдуллагьица адресги кьун тола Салатгирей.\nНахъияб къоялъ гьелги нуха регIун лъабго къоялдасан уна Хасавюрталде гIилму цIализе. Гьев вукIуна микьго класс лъугIарав чи, жеги эхевехун щвечIев жиндихъго бугеб адресалда рекъон цIех-рех гьабун щола Асвад ГIабдуллагьил рокъове. Гьениб МухIаммаднабигун цадахъ жедеца банила 7-8 - го моцI.\nХадуб КГБ - ялъулаз течIогон жедер гьеб мадрасаги биххун Ингишдерил хъутаналда Салатгирейил инсул МухIаммад-Назирил гьоболасул анир рукIанила цо моцIалъ. Гьениве жедее балъго дарс лъезе вачунаан Абавил вас ИсмагIил. Хасавюрталда букIана гIелму цIалулеб бакI Абавил рахIимагьулЛагьасул рокъобги гьенивги вукIана Салатгирей гIелму цIалулев.\nГьоркьо-гьоркьоб росулъе руссараб мехалъги, заман гIадада биччачIого дарс данд базе МухIаммаднабихъе унаан жиндие дарс цIаличIого къо биччазе бокьун гьечIинги абун. 7-8 моцI МухIаммаднабигун цадахъги байдал мадраса КГБ-ялъ биххизабуна МухIаммаднабиги армиялде ана.\nГьав ккана Кизилюрталде МелъелтIаса Рапигъулагьил ХIажи абурав чиясул рокъове, гьев вукIана цIоко-тIомазул бича-хиси гьабулев чи. Щибаб къоялъ йихьулаан дида эбелалъул яц Меседо-ян бицунаан рахIимагьулЛагьас, дун вугев бакIалда цеесан хIалтIуде уней, кIалъазе ресги гьечIеб, гъолдаги цIалула вукIин гурони кив вугевали лъалареб. Кутакалда захIматаб заманалда цIалана гьев рахIимагьулЛагьас гIилму, мацI кьун хал гьабизе чи вачIунев вугони, бокьахъе гочине кколеб цIалулеб бакI лъангутIиялъе гIолон.\nГьеб заманалда тIоцIеве тIарикъаталъул нухаве Салатгирей рахIимагьулЛагь Нечаевкаялдаса Меселасул МухIаммадил тарбияталде гъоркье лъугьана. Гьесул баракаталъ росулъа гIемерав чи лъугьана тIарикъаталде, Нечаявкалдаса КIудиявги накълолъун хадув, гьесул ишаралдалъун гьев рахIимагьулЛагь уна ЧIикIаса СагIид Афандиясухъе (къ.с.). Гьелдаса хадув Кизилюрталда мадрасаги биххун дагьаб заманаялъ росолъа гIебеде вукIарав Салатгирей уна Буйнакскаялде. Гьенив инсул яцалъул анив рещтIун вукIаго жинца цIеханила гьелда гьанир нужер анир гьечIищин гIилму цIалулеб гьеб малъулел чагIийин.\nГьелъ жиндир лъай хъвай гьабунила Хизри абурав чиясулгун, гьесда цеве цодагьаб мехалъги цIалун, жинца гьев Хизрида гьикъанила жинда рагIанин гьанив шагьаралда вугин СагIдухIажиясул МухIаммад абурав устар, гьев дуда лъалищин. Лъалин абунила гьес жинца метер досдаги цIехон дос изну кьуни вачинин мун гьев вихьизеян. Гьев СагIдухIажиясул МухIаммадихъ (къ.с.) жиндир рокьи ккун букIанила, гIемер Асвад ГIабдулЛагьица бициналь гьесул хIакъальулъ гьев жеги вихьилелдего абун бицунаан рахIимагьулЛагьас.\nГьеб сордоялъги рогьинегIан кьижичIила жив гьев вихьизе вугеб гIишкъул кутакалъ. Радал вачIанила Хизри черхги чурейин цIияб ретIелги ретIейин КIудиясухъе рилъине ругинги абун, щванилаха кIудиясухъе цевего лъалев вукIарав чиясда гIадин хурхун къвал банила КIудияс жинда. Гьеб къоялдаса хадуб щибаб рузман къоялъ дун чIчIолаан цо хассаб бакIалда гьев КъутIбу вихьизе.\nГьедин цо рузман къоялъ гьевги вихьуларого рахIат хун вукIарав дида битIун нахъа чIчIун ватана гьев, къуддиса сирругьуль гIазиз, СагIдухIажиясул МухIаммад. Цинги гьес дида абуна рилъайин цо заправка гьабизе рилъине ругин рокъоре. Гьесухъе рокъореги щун кваназеги гьавун сайигъат-саламги кьун нухав регIана дун гьев мубаракас.\nГьелдаса хадуб СагIадухIажиясул МухIаммадил амруялдалъун Салатгирей гIилму цIализе Сиддикъил ГIалихIажи рахIимагьулЛагьасда цеве ккана. ГIали ХIажи рахIимагьулЛагьасул рукъ мутагIилзабазул цIунги букIун Бакълъухъа СагIадухIажиясул МухIаммад афандияс жиндирго рокъоб мангиги лъун Салатгирее бакIги хIадурана. Бакълъухъа кIудияс абулаанила мутагIилзабазда гьоркьов бищун тадбир бугевги мухIканавги кьучIавги Салатгирей вугин. Гьесде АхIмадин цIар хисаравги СагIадухIажиясул МухIаммад афанди вуго.\nГьев Салатгирей вукIун вуго АхIул гохIда жив шагьидлъарав Шамил имамасул мурид. Салатгирейил эбелалъул кIудияв инсул эбелалъул вацгIал. Гьесул жеги кIиго вацги вукIун вуго ХIажигIалиги Гунащги. Имамас гьев лъабавго ваццасе Риккила абулеб ЧIекъдерил колода ракьги кьун букIун буго гьез рагъда бихьизабураб бахIарчилъиялъухъ.\nГьев лъабавгоги ахIул гохIда шагьидлъун руго (Салатгирейги, ХIажигIалиги, Гунащги) гьезул бицунги хIал хьолароан рахIимагьулЛагьасул. Имамасде бугеб рокьиялъ АхIмад ХIажияс росулъ имамасул хIурматалда мажлисал гьаруна чанго соналъ, инша АЛЛАГЬ хадурккунги гьарила.\nЩибаб цIияб тIехь цIалулелъул СагIадухIажиясул МухIммадилгун данд бан гьес байбихьи гьабун цIалулаан.\nГIалихIажиясги абулаан кутакалда тадбир бугев цIалулеб жо мухIкан гьабулев чи вукIанин АхIмад. Цоги ГIалихIажияс абулаан ЧIиркъатIаса АхIмад гIадин грамматика, нахIви лъалев мутагIил жинда цеве ккечIин. Щибаб хъвараб тIехь (гьеб заманалъ тIахьал гьанжегIадин гьарзаго рукIинчIелъул) гьес киналго дарс лъолел тIахьал квералъ хъвалаан, хассго ХIасан Устарасул тIахьал Талхисс, Буруж, гьел тIахьал гьабсагIат рокъорги руго гьединго квералъ хъвараб «Кашифату сажа» гьединго грамматикаялъул «Уну музаж» тIахьалги.\nХатIги букIана гIорхъолъа ун берцинаб тIаде балагьун рукIине бокьулеб, тажвид махражги букIана гIарабиясулалдаса берцинаб гьелъие нугIлъи гьабурал бергьарал Тажвидалъул гIалимзаби, цо ХасмухIамад-хIажи гIеларищ нугIлъиялъе гьесул къираъаталъе.\nБидаятуль гьидаят абураб тIехьалъул цо бутIа ЧIикIаса СагIид афандиясда цебеги цIалана гьес, гьеб тIехь тIобанго рекIехъеги лъалаан АхIмад ХIажиясда, жиндирго мутагIилзабиги гьеб тIехь рекIехъе лъазабизе тIамулаан рахIимагьулЛагьас. Армиялде хъулухъ гьабизе инегIан АхIмад цIалана Сиддикъил ГIалихIажиясул рокъов.\n1986 соналъ армиялда вукIагоги гьесул гьоркьоблъи къотIичIо кIудияв къутIбу СагIадухIажиясул МухIамадилгун. КIудияс гьесухъе хъварал кагътал гьабсагIатги руго рахIимагьулЛагьасул рокъор. Гьесда цадахъ рукIаразул цояс бицана радал тревога кьелалде сагIаталъ цевеги вахъун какги бан жиндирго аврадалги гьарун хIадурун чIун вукIунаанила рахIимагьулЛагь. Армиялдаса вачIинаго, тIоцеве, жеги рокъове эбел-инсухъецин щвечIого, гьев уна СагIдухIажиясул МухIамадихъе.\nТIоцебесеб гьес жиндие кьураб суал букIанин абулаан рахIимагьулЛагьас Как хутIанищин?-абун. ЦIалиги гьоркьоб хутIун витIарав вукIаралъул гьев армиялде. Къуддиса сирругьу Бакълъухъа КIудияс жинда абунила: Щиб гьабизейин гьанже дуда ракIалда бугеб, хIалтIизейищин, цIализейищин, хъизан гьабизейищин. Жинца гьесда абунила цIалиялде вусине бокьун букIанин. Цинги гьес жинда абунила хех жанивейин (ГIалихIажиясул гъове Сидикъил).\nАрмиялда хъулухъги тIубан росулъа гIебеде дагьаб замана бана гьас, кинго рахIат букIинчIо, жанисан ракIалъ гIилму цIализе ахIулев вукIана. Нафсалъ дагьалъги чIаян ахIулеб букIанила. Гьедин вукIаго цо къоялъ Шурав (Буйнакск) базаралда цеве данд чIванила рахIимагьулЛагь ГIали ХIажияв гьес абунила Ала бабаги (ГIали ХIажиясул эбел) йикIанин мун вихьизе бокьун, дур чIумалги ругин гъолъухъ цIунун, гъол росизе гъове вилъаян.\nГIали ХIажиясул минаялде жанибехун хIетIе бегьарабго кинабго кIочонги тун цIидасан гIилмуялде вусине ракIалде кканила. Армиялдаса хадуб, гIилму цIализе араб мехалъ, ГIали ХIажиясул гъора мутагIилзабиги гIемерлъун СагIаду ХIажиясул МухIаммадица АхIмад витIула Бакълъухъа МухIаммадрашид абурав вацIцIадав варагI такъва бугев муъминчиясул рокъове. Гьенирги рукIана гIилму цIалулел 10-15 мутагIил.\nМухIммадрашидицаги абулаан мутагIилзабазда гьоркьо чIара-кьарав бихьинаб гIамал хасияталъул мутагIил вукIанин АхIмад. Жиндирго васги, Шамил абурав, МухIаммадрашидица 2-соналъ хадусан АхIмад ХIажиясда цеве цIализе витIула ЧIиркъатIе, гьевгун цадахъ гьесухъ цIалула вукIана Унсоколоса ГIабдулмаджидил вас МухIаммадги. МухIаммадрашидил рокъов вукIаго АхIмад радакье вахъун унев вукIана Сиддикъил ГIали ХIажиясул рокъове жиндиего дарс босизе, хадусан МухIаммадрашидил рокъор ругел мутагIилзабазе жинцагоги лъолаан дарсал.\nСагIадухIажиясул МухIаммадица, къуддиса сирругьияс, абулаанила ножодаса талихI бугел чагIиго ратиларин, нуж радакье рахъун дарс босизе унел ругин, гъора радакье рахъун кепказе гIоло нух лъухьулел чагIилъун ратаралани щибин гьабилеб букIараб. Дагъистаналда гьабсагIат ругел чIахIиял гIалимзабазда цадахъ вукIана АхIмад цIалулев: КIудиясул ГIабдулагь, КIикIуниса ГIали, МутагIилов Магьди, Абидов Магьди, Унсоколоса МухIаммадзагьид, Кьохъа Сулайман гьел гурелги гIемерал цогидалги.\n1991 соналъ хъизан гьабун хадуса цодагьаб заманаялъ КIикIуниса ГIалихIажигун цадахъ цIалана Хъвартихьуниб кIудияв гIалимчи АхIмадил МухIаммадида цевеги. Гьел гIалимзабигун цадахъ, Сидикъил ГIалил гъове дарс босизе вачIунаан КъолецIмаса ГIали-афанди, АхIмад ХIажияс бицунаан рахIимагьулЛагьас, гьев жиндир даража тIадегIанлъаяв ГIали-афандиясе, Талхисуль магIариф абураб ХIасан устарасул тIехь цIализе щун букIанин жиндие.\nСовет хIукумат биххун хадуса, дин биччараб заманалъ росдал жамагIаталъул гIадамаз, гьев тIалаб гьавула росулъе дибирлъи гьабизе, амма АхIмадица гьеб жамагIаталъул гьари къабул гьабуларо. ЧIиркъатIаса Маил АхIмад абурав чи вукIана СагIду ХIажиясул МухIамадил мадугьалихъ чIей гьабун гьеб заманалъ Буйнакскалда. Кинниги гьесул чIахIиял чагIазде бугеб рокьиги лъан, жамагIаталъул рахъалъан, гьев чияс гьарула Бакълъухъа КIудиясда, гьев жидее росулъ кутакалда хIажат вугин. Гьедин гьесул тасарруфалдалъун витIула гьев ЧIиркъатIа росдал имамлъун.\nГьев дибирлъун толеб къоялъ, гьесул эмен МухIаммад-Назир жамагIаталда цевеги вахъун, ракI бекун гIодилагун абула тогейин жиндир вас дибирлъун абун. 1990 соналъ байбихьула ЧIиркъатIа росдае имамлъи гьабизе АхIмад ХIажияс. Бугъатазулгун ккарабги цоги гьабулеб толеб хIалтIиги СагIид Афандиясулгунги Болъихъа Бадрудин афандиясулгунги данд бан гьабулаан. СагIид Афандияс гьесда абулаан Сталинил заманалъул васин. Гьесул динул исламалде букIараб гъираталъул кутак бихьиялъе гIолон. СагIид Афанди накълулъун хадуб, ЧIикIаб росулъ рузманалда кIалъай гьабулаго АхIмадица абуна: «Эмен хирияв гьечIев чи нилъер вукIунароха, дица дир эбел-эменги лъималги кьолаан СагIид Афандиясе гIолон. Жиндирго гьитIинав васасдеги гьев СагIид Афандиясул цIар лъун буго рахIимагьулЛагьас.\nГьев гьитIинав СагIидги гьавун КIудиясухъе щведал АхIмад ХIажияс абуна СагIид Афандиясда дур цIар лъезе бокъун букIанин абун. ВалЛагь бегьилинха дир вас, дидасаги лъикIав лъугьаги-ян абуна. Цо нухалда гьитIинай яц ХIабизатги эбелги рачун ЧIикIаре КIудиясухъе щведал, гьеб сордоялъ СагIид Афандияс жиндие къваригIун вугин абун жиндихъго сордо бан чIчIезе гьавуна.\nГьелъул хIакъалъулъги бицунаан рахIимагьулЛагьас, жив адаб гьечIев чиниги вукIун ватилилаха гъос абурабги гьабун гьеб сордоялъ гьесухъ чIчIанилан. Нахъияб къоялъ жив ине кколаанила Щураве (Буйнакск). Жив нухав регIизе машин нухаве щвезегIан вилъанила СагIид Афанди (къ.с). Хадусан нижехъа кIудияв мурид Фахрудин ХIажи ккун вуго гьениве КIудиясухъ сордо базе, гьес бицана жинде КIудияс абунила мун гьаб жинца бихьизабураб босада вегайин, дов ЧIиркъатIаса АхIмадгIадин гIодов вегичIого. Гьев Фахрудин ХIажи вукIана гьесул тIоцевесев росдал Будун.\nКутакалда чIахIиял чагIаздехун рокьиги бугев гьезиеги вокьулев инсан вуго гьев Фахрудин росдал муридзабазеги жиндир кIудияб пайда щварав. Росулъ бай бихьана тадрис гьабизе хъизан гьабизегIан Эбелалъул вац МухIаммадкамилил рокъор цIализаруна мутагIилзаби тарахIги гьениб балаан масжид лъугIун букIинчIогон, гьенив бищун кIудияв мутагIилги Ажал МухIаммадги Шамхалил ГIалиги рукIана гьезул гIумруялъул соналги рукIана 50 ялдаса тIаде. Хадуб поч букIараб бакIалда, хадуб школалда. Жиндирго рокъорги хъизан гьабун хадуса кидаго мутагIилзаби камичIо, гьезие хъулухъалъе къаси къад чIечIого гьесул лъади Бахуги хIалтIана. Бахуца ясазда малъулаан гьесие кумекалъе Къуръан.\n1993 соналъ Хьаргаби турбаза бугеб бакIалда «Мадраса» рагьидал ГIали ХIажияс рахIимагьулЛагьас АхIмад ХIажи гьениве ахIула жиндирго мутагIилзабиги цоги росулъа рилъарал лъималги рачун. 23 декабералъ 1993 соналъ АхIмад ХIажи къватIиве вахъана Хьаргабиве, гьениве цадахъ вукIана гьесул вас МухIаммадгIарифги 2-сон баравгIадав чи. Гьес абулаан гьав вас МухIаммадгIарифила гIелмуги цIалуларев тIарикъат агьлуялде рокьиги гьечIев лъугьунев вугони, гьабсагIаталда хозе бокьилила жиндие. Хадув гьев МухIаммадгIариф гIолелъул гьесде жиндего абулаан гIилмуялде рокьиги гьечIев тIарикъат агьлуги бокьуларев мун вугони васлъун вукIиналдаса яслъун йикIин лъикIила дуе.\nГьев рахIимагьуЛЛагь кутакалда кьварарав вукIана МухIаммадгIарифие, кигIан вокьулев вугониги гьес гьев васасда жиндирго рокьи бахчана жиндирго мурад тIубараб бакIалде гьев щочIогон хутIилевин абун, жеги 8 сон балелде лъолаан МухIаммадгIарифида ГIамма, Табарака гьединго гIисинал суратал. Гьедин Хьаргаби мутагIилзабазе дарсал лъун, живгоги цIалдон гьоркьо-гьоркьоб росолъе вагIза хабаралъе хьвадун росдал гьабулеб хIалтIи гьоркьоб течIого жигар бахъулев вукIана рахIимагьуЛЛагь.\n1994 соналъ Дагъистаналъул цогидал гIалимзабазда цадахъ ана 6 моцIалъ Сириялде гIилму камил гьабизе Дамаскалда бугеб «Абу Нур» абураб институталде. Гьениса вачIун хадуб, КIикIуниса ГIалихIажигун цадахъ Сириялде ине киналго документалги хIадурун вукIарав чи, КIудиясде гьикъизе ЧIикIаве щвана СагIид афандиясухъе, къуддиса сирругьу. ИнчIани маслахIат букIинин, мун чIчIайин гьаниб бугеб жо гIолин нилъее ян абуна. Гьесул рокъоса къватIиве вахъиндал, хIадурарал документалги рихъ-рихъун рана, жиндирго пикру хисизе гурин хIинкъун.\nЦоги бицана кIудиясда хурхараб бакI букIаго: АхIмад ХIажиясул цунагIал ДихIил ХIажил ХIамзатица: МагIардаса эхеве вачIунев чиясда данд чIванила жинда АхIмад ХIажи рахIимагьуЛЛагь, рекIанила машинаялда жинца абунила гьесда АхIмад ацийин лъим бугищин гьекъезе, цIакъ ургъел кканила гьесда гьанжеги танинха жинца амруйинги абун. Щиб амруйин жинца цIехедал, гьес абунила Болъихъа кIудияс жинда абун букIанила сапаралъ унелъул лъим босичIогон унгейин. ХIажатав чи ватани нухав кьезе букIине. Цо нухалъги Лавашисан вачIинаго цояв ватанила машинаги хун нухав, аскIовги чIун кумек хIажат бугищин цIехедал гьес абунила жинда кумек кIваричIин лъим кьейин гьеб мехалъги батичIила кодоб лъим, ворейилаха ХIамзат кIудиясул амру тезе бегьуларила.\n1996-1997 соназ Муфтий Сайид МухIаммадил амруялдалъун вагьабиюназул бетIер балагудинида данде вагIзабиги тIахьалги хIадуризе КъурамухIамад ХIажиясда цадахъ хIалтIулев вукIана Муфтий Сайид МухIаммад ХIажиясул васасул минаялда жаниб цояб рокъоб студияги гьабун. Гьенир хъвалаан касетаби монтаж гьабизе кколареб хIалалъ, рахъана тIахьал, вагьабиязул гIакъида къватIир чIвазарулел.\nРукIана хIинкъаби кьун рачIунел хIужабиги АЛЛАГЬАСУЛ тушбабазул рахъалъан, щибго гьезухъги гIенеккичIого бихьинчи кIицIул холаринги абун хIалтIи гьабуна рахIимагьуЛЛагьас 2002-2003 соналдаса байбихьун Муфти АхIмад ХIажиясул амруялдалъун КъурамухIамад ХIажиясда цадахъ хIалтIана къанунияб отделалда гьев рахIимагьуЛЛагь накълулъизегIан. Хадув Муфтий АхIмад ХIажияс гьев тIамула Гумбет районалъул имамлъун. Районалда гьабулеб иш гьес данд балаан кинабго Муфтий АхIмад ХIажиясулгун ва гьесул заместитель АхIмад ХIажиясулгунги (Абу ХIамид).\nГьебги вагьабиязул тIадецуй бищун цIикIкIарал соназ АЛЛАГЬАСУЛ кумекалдалъунги чIахIиял чагIазул баракаталдалъун жиндирго гIорхъолъа араб къвакIиялъги кIвана живго гIураб росу бидгIаялъул агьлуялъул гIакъидаялдаса мекъаб пикруялдасаги цIунизе, гьединго районги гьездаса цIунун хутIизе Хадубккун гьел вагьабиязул шавкат лъугIун хадуса гьезда гъорлъ вукIарав цояс бицун бугоан АхIмад ХIажиясул гьайбаталъги гьесул халкъалда гьоркьоб бугеб къиматалъги, жалго вагьабияз гьабулеб адабалъги танин росулъ жедеца хIалтIи гьабичIого, гьев вукIинчIевани гIемераб хIалтIи букIанила гьабизе ракIалда. Гьев АхIмад ХIажи рахIимагьуЛЛагь сабабалъеги тIамун чIахIиял чагIазул баракаталдалъунги хутIана ЧIиркъата росу вагьабиюназул асаралдаса бацIадаблъун, къиямасеб къо чIезегIанги цIунараблъунги батаги АЛЛАГЬАС.\nГьелдаса хадуб Муфтиясул заместитель АхIмад ХIажил (Абу ХIамид) кумекчилъун хIалтIизе лъугьана хIажалъул отделалде, гьенив хIалтIулагоги хIисаб тун гIемерав чиясе кумек гьабуна хIаж борхизе. Жиндирго мутагIилзаби цIикIкIунисел ритIана хIажалде гъурущ гьезухъаги босичIого руководителаллъун, помощникаллъун группабазул.\nФаризаяб хIажги борхана рахIимагьуЛЛагьас 27 нухалъ. Росдае имамлъи гьабуна 15-го соналъ, районалда имамлъи гьабуна 7-го соналъ, имамлъун гьечIониги щивав росдал имамасеги районалъул имамасеги гьев вукIана кидаго комекчилъун. Ахириял къоял щозегIан къотIизе течIо гьес гьоркьоб цIалулеб гIилмуги кьолел дарсалги.\nАхирисел соназ, щибаб РабигIул авал моцIалъ Лабазанил АхIмад ХIажигун (Абу ХIамид) цадахъ моцIида жаниб 2–го нухалъ цIалун ахаде щвезе гьабулаан ШугIайбул Багиниясул къуддиса сирругьуясул «Къалаидул жавагьир» абураб тIехьги. Жеги гьезул гIадат букIана кида аскIоре кканиги Ибну ХIажар Гьайтамиясул «Аль-АрбагIин Ан-Нававияталъул» шархI Имаму Ан-Нававиясул КIикъого хIадисалда тIад гьабураб «ФатхIулъ мубин» тIехь дарс лъун цIалулеб, гьелдаго цадахъ АхIмад Афандиясул «Ар-Риязу ахлакъи ас-салихIин» абураб тIехьги «ЛъикIал тIабигIатазул ах». Муфтий АхIмад Афандияс (къ.с) гьев накълулъидал абуна: «АхIмад вукIана диеги вокьулев дунги вокьулев чи, гьев вугев бакIалда росолъ цогидал гIалимзаби халлъулароан моцI баккидал цIваби гIадинан. Гьесул муршид Инхелоса Мансурил МухIаммад Афандияс абуна гьев АхIмад вукIанин кутакалда тIабигIат берцинав гIажаибаб гIамалалъул инсан Аллагьас алжан насибавлъун гьавун ватайгиян. Амин.\nГьел Аллагьасул вализабузул нугIлъи гIеларищ гьев лъикIав тIабигIат берцинав гIалим ва хIакъикъияв Аллагьасукъа хIинкъарав муъминчи вукIиналье. Аллагьасда аскIовги гьединавлъун ватайги. Амин я Мужиб. Гьев кидаго вукIана машаихзабазул тарбияталда гъоркьги СагIаду ХIажиясул МухIаммад афанди, Нечаевкаялдаса Меселасул МухIаммад Афандиясдаса бай бихьун Инхелоса Мансурил МухIаммад афандиясде щвезегIан.\nГIумроялъул ахиралдаги АЛЛАГЬАС гьесул даража тIадегIанлъизе букIине шагьидияб хвелги щвана гъурбаталда ( рикIкIадаб ракьалда ватIан тун къватIиб). Гьеб тасдикъги гьабула гIалайгьи салату вассаламасул хIадисалъ: «ГIабдуллагь ибну ГIамру ибнуль ГIассица жиб бицараб: гьес абуна цо чи хванила Мадинаялда гьенивго гьавурав гьелъул агьлуялъул, цинги Авараг гIалайгьи ссаламас жаназаялъул какги бан абунила: Пайда щибинха жив гьавураб гуреб цогидаб бакIалъгIаги хун вукIарав анищин гьев чийин Мадина тун къватIивехун, АсхIабзабаз щайин абидал гIалайгьи салату ва ссаламас абунила, чи хвараб мехалъин жив гьавураб бакIалда гореб цогидаб бакIалда, гьесие борцунила гьавураб бакIалдаса хвараб бакIалде щвезегIан бугеб манзил. Цинги гьесие гьеб манзил рикIкIун хобги гIатIид гьабулила, алжаналде нуцIбиги рагьулила. Нисаиясги Ибну Мажагьицаги бицараб хIадис. АхIмад ХIажил сияразул тIамчазда хъван бахъунаро, гьел киналго хъвани сахаб тIехь лъугьина Авараг гIалайгьи ссаламасул сираталда сират релъарав Аварагасго гIадин гIадлуги жиндирго агьлуялдасан байбихьана гьабизе рахIматуЛЛагьи тагIала гIалайгьияс.\nГьев цо агьлуялъе горевги, районалъего, Дагъистаналъего камуна.\nГьаб хабар литературияб редакция гьабун къачIана Ибрагимов Ибрагимица