1918 • 1919 • 1920 • 1921 — 1922 — 1923 • 1924 • 1925 • 1926\n1900-лел • 1910-лел — 1920-лел — 1930-лел • 1940-лел\n30абилеб май — Григорианияб каленьдаралда лъагIалил 150-абилеб къо (високосныял сонаца 151-абилеб). ЛъагIел сверизе хутIула 215 къо.\nБекьилъ (гІур. Бетли), ккола Дагъистан жумгьурияталъул Унсоколо мухъалъул росу.\nГьеб гъорлъе уна ХъахІабросо росдал администрациялде.\nГьеб ккола росдал советалъул центрлъун 1926-1947) соназда.\nГІахьвахъ мухъ — Дагъистаналда бугеб муниципалияб мухъ.\nАдминистративияб центр — КІаратІа росу.\nГIадамазул къадар бахуна 22 882 чиясдаАдминистративияб марказ — ЛъаратІа.\nАварал ялъуни магІарулал ккола Кавказалъул миллатазул цояб, тарихияб къагІидаялъ жидеца гIумру гьабун бугел Дагъистаналъул ракьалъул кIудияб бутIаялда, Буртиялъ, Гъалмугъалъ ва цогидал россиялъул ракьаздаги; ва гьединго Азарбижаналдаги (Билкан, Закатала ва КъахIиб мухъазда). Аваразлу диаспораби руго Хъизихъалдаги ва Туркиялдаги. Авазалул миллат ккола Дагъистаналъул бищун кІудияб миллатлъун. Кинабниги авар халкъалъул къадар бахуна 1 млн. чиясде, гьезул 912 090 чи вуго Россиялда. Миллияб мацІ — Авар мацІ.\nЖакъа шагьар бугеб бакI гIуцIцIана 1844 соналъ, гIурусазул рагъул щулалъиялъул мурадалда ва гьелда цIар букIана Петровское.\n1857 соналъ гьеб бакI кIодолъана ва гIадамал цIикIкIана, цинги гьелъие шагьаралъул статус щвана, ва цIарги кьуна порталъул шагьар Петровск абун, гьедин цIар кьеялъеги гIиллалъун лъугьана 1722—1723 соназда Персиялде кIанцIизе унаго, Пётр I-сесул аскариял гьанир чIеялда бан.\n1921 соналъул 14 маялъ Дагъистаналъул савраталъул комимтеталъул амруялдалъун МахIачхъала лъугьана ДАССРалъул тахшагьарлъун ва цIарги хисана МахIачхъала абун, Унсоколоса савратчи МахIач ДахIадаевги кIодо гьавун..\nЖакъа къоялда жаниб шагьар бугеб бакI, мугIрузул халкъазда гьоркьоб лъалеблъун букIана Гьоркьохъел гIасрабазул заманаялдасанго, Анжи-Хъала абураб цIаралда гъоркь — гьелъул магIнаги ккола «луълуъалъул хъала» - абураб, лъарагI мацIалдаса буссинабуни.