Ираналъул тIадегIанав бетIер (, вали-е факъигь-е иран, рагӀиккун магӀна цӀунулев-илагьияв), рагьбар (), яги факъигь () — Исламияб Республика Ираналда тӀадегӀанаб пачалихъияб хъулухъ,   «Вилаят ал-факъигь» () абураб доктринаялда рекъон гӀуцӀараб.

ТIадегIанав бетIер ккола пачалихъалъул бетIер.

Статус 
Исламияб Республике Ираналъул Конституциялъул 5 макъалоялда рекъон, «Вали-е-ГIаср вахчун вугев гIанасеб заманаялъ (ай, Магьди ваккизегIан), Исламияб Республика Ираналда ва исламияб уммаялда хIукму гьаби тIаде къазе ккола гIадилав, иман ккурав, гьанже бугеб заманаялъул ахIвал бичIулев, бихьинчияв, гIакъилав, хIукму гьабизе лъалев факъигь (рухIанияв цевехъан), Исламияб Республика Ираналъул Конституциялъул 107-абилеб макъалоялда рекъон гьеб хъулухъалда тIамулев.

Исламияб Республика Ираналъул Конституциялъул 57 макъалаялъ чIезабула:

Ираналъул тIадегIанав рухIанияв бетIерасе бегьула батIи-батIиял исламалда хурхарал суалазда тIаса фатваби кьезе (м. 109).

Пачалихъалъул цевехъанасда хадув цогидав тIадегIанав расмияв вакиллъун ккола Президент (м. 113). Цевехъанас Исламияб Республике Ираналъул гIаммаб сиясат бихьизабула амма цин Сиясияб маслахIат баян гьабулеб Шурагун дандбан хадуб (м. 110, 176). Гьединго ТIадегIанав бетIер ккола Ираналъул Рагъулал къуватазул ТIадегIанав саргIаскар (м. 110).

ТIадегIанав арбитрасул функцияби гурони, Ираналъул рагьбарас цо-цо кадрабазул суалалги тIубала. Гьес жинцаго хъулухъалда тIамула яги хъулухъалдаса рахъула Конституция цIунулезул шураялъул (жинца кверщелалъул лъабабго гIаркьелалъул къарар блокабизе кIолеб, цIакъ кIвар бугеб Ираналъул контролияб орган) факъигьал, Диваналъул кверщелалъул тIадегIанав вакил, Исламияб Республике Ираналъул Телерадиокомпаниялъул бутIрул, Цолъараб штабалъул кIудияв, Главнокомандующего Корпусом Стражей Исламской Революции, рагулал къуватазул ва жанисел аскаразул командиралги.

Президент отвечает перед Лидером страны в сфере своих полномочий (статья 122 Конституции).

Религиозный лидер избирается Советом экспертов из влиятельных богословов, избираемых на всенародных выборах сроком на 8 лет.

Ираналъул ТIадегIанал бутIрул

ХІужаби

РегIелал 
 Лидер Ирана — факих, его статус. Материал из иранской газеты с официальной трактовкой, почему иранцам нельзя избирать высшего руководителя страны, рус.
 Информационный блок офиса Великого Лидера Сейида Али Хаменеи