Каспиралъдал кваранаб рагIаллъиялда XVI гIасруялда ккарал лъугьа-бахъиназул бицунелъул, тарихиял хроникабазда гIемер рехсола нуцалчи ИсмагIилил цIар. БакIалъул гIадамазул фольклоралъулъги цIунун руго ИсмагIилил хIакъалъулъ биценал. Дагъистаналъул гIатIиракьалъул тарихалда кIудияб бакI ккола ИсмагIилица. ТарихчагIаз чIезабулеб буго гьев нуцалчи ИсмагIил вукIанин «Суракъатил тухумулъул, Дагъистаналъул кьолболал кверщелчагIазул» наслуялъул гиназ, ай Авариялъул нуцабазул, хундерил чи.
Къуръаналъул рихьизариялги дагъистаниязул гIадаталги цолъизарун, гьес кьучI лъуна бакIалъулал къануназе. Гьел хIалтIана ункънусго соналъ, XX гIасруялъул авалалде щвезегIан. Гьедин гьес гIуцIараб тIехь машгьурлъана «ИсмагIил-Къуръан» абураб цIаралда гъоркь ва Дагъистаналъул гIатIиракьалъул конституциялъун лъугьана. Гьел къануназда магIарулаз «балъ» абула, гIарабаз – «гIадат». XVI гIасруялда ва хадусел къарнабазда Дагъистаналъул жамгIиябгун политикияб гIумруялъулъ даимаб хатI хъвана ИсмагIилица. Гьесги гьесул ирсилазги кверщелчилъи гьабуна гьанжесеб Буйнакск районалъул севералъе. Меседил Ордаялъ кьураб къарачиязул цIарги букIана гьезул.