Дир магIил гаралгун цолъараб магIу — Кавказские женщины\nДир магIил гаралгун цолъараб магIу\nadmin\tМарт 23, 2018\tБез рубрики\nГIадамазе йокьулей хIикматай магIарулай. Гьурмадаса гьимиги лъугIуларей, рекIедаса рокьиги тIагIунарей, гIанчIлъиги гогьлъиги жубан лъугьараб гIажаибаб релъи рокьул дандерижилъун тIолалаго магIарулазе кьолей, недегьлъи, хIеренлъи жиделъ бессарал шигIрабигун гIагараб миллаталъул тIалабазда, ургъелазда, гьелъул букIинеселъул пикрабазда машгъуллъун йигей шагIир.\nТубхIат лъалалдего, рокьулаан дие гьелъул шигIраби. Чанго нухалъ тIатIала юссун цIалулаан гьел. Хасго магIида рецIцIулел гьелъул сариназ асир гьаюлаан дун. Кинха божилей йикIарай рохелалъ гьурмада талихIалъул накъишал рахъарай шагIиралъул рекIелъ цо хасаб бакI магIуялъ кколин абураб жоялда.\nЭбел хварай дол къваридал къояз, цIидасанги къвалакье ячана ТубхIатил шигIрабаз, ва жакъаги гьез дир рекIел гъварилъуда хутIараб пашманлъиялъухъ зама-заманалдаса гьо­боллъи бала:\n— Эбел гьечIел ясал, сордо рещтIиндал,\nДунги ракIалдещва, магIу тIолелъул…\n-ЧIегIераб кIазалъул бакIлъи борцунеб\nРоцен эбел гьечIел ясазулъ буго.\nБабалин баулел кIутIбузул бухIи\nБухIун, магIу тIолел тIанчIазулъ буго…\nЖакъа къоялъги гIинда багъулеб букIуна шагIиралъул гьа­ракь. Гьелъ щурулеб бугин кколеб буго:\n— Эбел ана, дун хутIана.\nГьеб букIун буго гIумру…\nЭбелалъул зонода къвалги бан, гIодулей дир хьолбохъ чIун батула къваридаб шигIру:\n— Лъаларо, жакъагIан къварид йикIинчIо,\nКIвезе кколеб буго магIу бацIцIине…\nБакъги, дунги, цохIо салул авлахъги,-\nЭбелалъул зани, къай дун каранде!\n(Эбелалъухъ чIвараб чIегIераб дир кIаз)\nТIолабго дуниял тIаде бегараб гIадаб асар лъугьуна ва дагь-дагьккун цо гIажаибаб бигьалъиги рещтIуна рекIелъе. Ва киса-кибего — эбелалъул махI. ЦIидасанги тIадюссуна лъимерлъиялъулъе, гьоболлъи бала гIолиллъиялъухъ ва чIвала эбелалъул махI. Дунялалдаго бищунго гьуинаб, тIагIамаб, лазатаб:\n-Эбел гьечIеб гьаб рокъоб бугебщинаб бесдаллъи\nДолъул квер кваланщинаб щапун магIил цIолеб куц!\nКаранде дунги ячун, угьдулеб дир лъимерлъи…\nДолъул рокьул кинида дунялго кIикIараб куц…\n(Дир ургъалил гъансито)\nГазетазда рахъулел дир макъалаби, харбал, кучIдул цIаларазда бичIчIулеб батила щай жакъаги дир магIу шагIиралъул магIугун цолъарабили. ГIажаиблъи гьабизе ккараб жо гьечIищха, магIуги кумекалъе лъугьун, хъварал кучIдул цIалидал, дихъе рачIуна сабруги, пашманлъиялъул кьер чIва­раб рохелги, рохалида нур базабулеб шагIиралъул пикрабиги… Ва цо кинабалиго къуваталъ цIидасанги цIала шагIиралъул магIица лъалъарал шигIрабахъе.\nДир гIумруялъухъги гIодана шагIиралъул саринал. Ва дир магIил гаралгун цолъулеб буго шагIиралъул магIу:\n— Бице, магIарулай, кинаб хIасратгун\nДур кIутIбуз дир асар ахIулеб бугеб?\nБерцинай кочIохъан, кинаб асаргун\nДур каранда дир ракI кIетIолеб бугеб?\nДир кочIолай гьудул, рекIкIалъ лъукъидал,\nДургийищ тIинкIараб тIогьоде магIу?\nГIумрудул бакъаналъ къабул гьабичIеб\nЧIаголъараб кинха дир рекIел гIишкъу?\n(Дир рагIабазда кечI ахIулеб буго)\nЦинги дир рекIел чIвабзазги рачуна билараб талихIалъухъ угьдулел къваридал бакънал. ТалихIалъул цIурал гIумруялъул бакъназ асир гьайичIей дие бадибчIвай гьабизеги хIалбихьана ТубхIатил шигIрабаз:\n— РакIалъ мун йокьулев цо магIарулас\nБераз бицунаан дуе гIишкъудул.\nДосул гIадатлъиян, мун елъанхъидал,\nЛъукъараб рокьигун ана вас нахъе.\nЖакъа магIил гарал дур бераздаса\nРацIцIуней йиго дун дурго квербацIцIалъ…\nДир къисматалдаги кIетIана шагIиралъул саринал:\n— … Лъалищ, мунгоха телев дун ракIалдещвеялъе\nДир гIумруялъул нугIлъун, дир къоязул къираллъун;\nЛъимер гуреб, рукъ гуреб къисматалъе гIиллалъун,\nЛъилго лъади йикIинчIей дир гIишкъул ишаралъун.\n(Щиб дуе телеб?)\n— Гьеб кинаб даранин, елъулаан дун,\nДиеги гIаздада тIегь баккидалги.\nБертабалъ ясалгун кIусулаан дун,\nКIодол рагIабазде гIинбачIониги.\nБичIчIана гьеб дида, амма доб релъи\nДолго гIанабазда гIодула сардилъ.\nСородулел руго гIазда дир тIугьдул-\nДоб кIудияб даран хутIана макьилъ.\nВац хварал дол захIматал къоязги, къвалги бан, дунгун рукIана ТубхIатил шигIраби. Гьез дие щурулеб букIана вацал хварал яцазул къисматалъул къваридаб къиса:\n— ГIажаибал руго мугIрул руччаби,\n(Чан нухалъ гьарулел гьедин пикраби),\nЖал холеб мехалъги, вац ваккичIони,\nВугониги гIелин гIодула берал.\nГIодоса рахъине рухI гьечIониги,\nГьел тIаде рачIиндал, рортула кванде.\nКвераз мугь ххенонги батула тIагIам,\nМагIу бакIарунги, балагьула лъим.\nДицаги цо къоялъ тела дуниял,\nНужго нужан араб лъугIила гIумру.\nАмма дир хъатинир ратила мугьал,\nМагIарул гIертIиниб батила магIу…\nЦIидасанги бегулеб буго шагIиралъул тIехь. Цоялда хадуб цояб гьабун, магIилъан кенчIолел ругел шигIрабаз пашманаб кьер чIвазабун буго сариназул гIидраялда. Гьез ракIалдещве­зарулел руго Дагъистаналда чIегIераб тIанкI лъурал цо-цо хIужабиги. Масала, СагIид-апанди чIварал вахIшиял дол къояз къварилъиялда букIана мугIрузул улка. Устар хириязул магIица лъалъалеб букIана сверухълъи. Гьеб ками унтана шагIиралдаги. ЧIвалел ругел диниял церехъабазул читIир халалъидал, шигIрабаз бицана шагIиралъ жиндирго рекIел къварилъиялъул хIакъалъулъ:\n— КъурамухIамадгун Макъсуд-хIажиги,\nДида лъалелщинал шагьидзабазда\nРечIчIарал гулбуца лъукъана дунги.\nДуде унелщинал тIухьидул гулбуз\nТIутIун рана чурхдул дур муридазул.\nЖидерго динги тун, духъе рачIараз\nДагьабги гьарзаго тIуна духъ магIу…\n(Мун рехсезе кIолеб къаламни гьечIо. СагIид-апандиясде)\nГIемер щола дун Лъималазул рокъоеги, бокьула рехун тарал лъималазул хIакъалъулъ хъвазеги. Гьезул къисматалъул маргьаялъ къварид гьаюрай дун тIадюссуна ТубхIатил шигIрабахъе. СихIкъотIун гIенеккула божизе захIматаб хIакъикъаталъухъ. ШагIиралъул шигIрабазул чIвабзаз рачунел талихIкъосарал бакъназ сири базабула тIолабго черхалда:\n— Цо гьезул берцинлъи!- БухIулеб магIу!\nЦо гьезул пуланлъи!- Огь-гьай, дуниял!\nЧIахIияз кьун гуреб лъимцин щоларел,\nКьеян абизецин жеги гIун гьечIел!\n…Цинги сонал индал, кьерилазда гъорлъ\nУмумул ругезда гьезул бахиллъи:\n« Гьардарал, бабаги дадаги ругел,\nДун… Дир гьечIо…»- гирун бортулеб магIу.\nГьеб магIил бухIиялъ бухIулареб ракь!\nГьеб магIие даим баккулареб бакъ!\nГьеб магIида гурхIун гIодулел зобал:\nАман, гьеб магIие цо рагIи- «Бабал!»\n(Кьоге, Аллагь, лъимал иман гьечIезе)\nДунял хIайранлъарав ХIамзатил Расул хведалги, ТубхIатил сариназул гIидраялда саву рещтIана, гьей ракI-ракIалъ гIодана кIудияв шагIирасда хадуй.\n«Рохалил министерствойилан» гьес цIар кьурай магIарулалъул ракI дол къояз гъаримго судулеб букIана:\n— Унеб буго босун Расулил мали,\nМахIачхъалаялъул аслияб къватI чIван\nАслу унеб буго магIарулазул-\nГIоде дунгун цадахъ гьеб бичIчIанщинал!\n«Ясалъе, яцалъе ТубхIатие»,- йин\nДур цо автографалъ ракI хIайранлъарай\nЖакъа, инсухъ гIадин, магIу тIолей дун,\nДур сурат бихьидал, пикрабаз цIуна…\nГьаб кочIоцаги, тохлъукьего дир пикрабахъеги бачIун, тIуркIизаюна. РакIалдещвеяз цIалтун биччараб рекIелъан магIил ицц бецIцIулеб гIадаб асар гьабуна:\n— РицIцIигъветI бихьула рохьил рагIалда,\nРакIгурхIула гьелъул магIил гаразда.\nГIодобеги къулун, гIодулеб гъветIалъ\nГъаримлъи бахчулеб халлъараб лъида?\nРицIцIигъветI бихьула рохьил рагIалда,\nДида жиб лъагеяб пашманаб дарслъун,-\nЛъимадулаб рокьухъ даим урхъарай\nЭбеллъун яхъинчIей чIужугIаданлъун….\nДида дирго къисмат релълъун бихьана чиякъаб, ялгъузаб ва гъаримаб рицIцIигъотIолалда. Ва дир магIил гарал цолъана шагIиралъул магIугун…\nЦо лахIзаталъ берал къанщидал, цебе бачIунеб буго, чанахъанасул гуллаги щун, тIанчIазулгун, тIадегIанлъи — борхалъиялъулгун, зобалазулгун, мугIрул-щобазулгун къо-мех лъикI гьабулеб пахруяб мугIрул цIум:\n— … Амма цIум гьезда цебе, цебе гIадин рещтIинчIо,\nИнсанасул гуллица ракIги борлъун, рещтIана.\nАмма чанахъанасда чучи бихьизе течIеб,\nГьелъ ахираб хIухьелцин тIанчIазе дарслъун тана.\n«Воре, хириял тIанчIи, берал — цIумазул чIухIи\nРакI гуреб гIодуларел цIумал — мугIрузул чIухIи…»\nЧIухIараб цIудул рекIел магIулъун тIинкIана би.\nЦудунго букIаниги, кIудиял гIуна тIанчIи.\nМагIу. МагIу. МагIу… БакIабги тIадагьабги, бохарабги пашманабги, роцIарабги бацIцIадабги, къваридабги гIатIидабги…\n— ГIазизаб дир жергъен, пашманалщинал\nМугIрул руччабазул кьерда йиго дун.\nУргъелаз чIунтидал, рокьуца тедал,\nТаманаб гIодана дунгун цадахъ мун…\nПредыдущий Кадрия Темирбулатова\nСледующий Женская доля!