Россиялъул Централияб банкалъул нухмалъулев хисулев Г.Лунтовский цIияб банкнотагун.\nГIарац къарзалъе босула лъагIалил ахиралда гIарац дагьлъараб мехалъ. Гьедин гьабула щибаб соналъ ва гьеб цIияб къагIида гуроян бичIчIизабуна Россиялъул гIелмияб академиялъул гIалимчи, базаралъул проблемабазул институталъул эксперт, Михаил Чернышовас.\nГьесул рагIабазда рекъон гьединаб къагIида цохIо Дагъистаналда гуреб, гIемерисел дотацияз хьихьулел регионаз хIалтIизабула. Къарзалъе гIарац босула аслияб къагIидаялъ добго федералияб бюджеталдаса ялъуни цоги банказдаса.\nГьелдаго релълъараб пикру загьир гьабуна «Эркенлъи» радиоялъе бюджеталъулал гьоркьорлъабазул рахъалъ эксперт, экономист Туманянц Кареница.\n3 млрд гъуруш гIарац гIемераб гьечIо, араб соналъ республикаялъул бюджет 7 млрд дефицитгун къабул гьабун букIанаян бицана гьес.\nКарен Туманянц: «Регионалияб бюджет тIубазабулаго гIарац гIолеб гьечIони, гIемерисел регионаз къарзалъе гIарац босула. Цо-цо регионаз жидерго облигациял риччала, цогидаз федералияб бюджеталдаса гIарац босула жеги къарзалъе, щайгурелъул гьенисан босизе учузго буго.\nАмма федералияб бюджеталъги ахираб заманалда гIарац кьоларо бокьарабгIан. Гьединлъидал батила Дагъистаналъул хIукуматалъ Сбербканкалдаса гIарац босараб.\nЦойги нух буго гIарац къваригIарал регионазе. Гьеб ккола пачалихъияб буголъи бичун гьенисан гIарац боси.\nАмма бокьарабгIан бичизе гIураб пачалихъияб буголъи гьечIо кибниги, гьеб ахирал саназ гIезегIан бичана, Дагъистаналда батаниги, Ставропольгун Астраханалда батаниги.\nТIокIаб батIияб къагIида хIалтIизабуларо регионаз. Бищунго лъикI букIинарищха гьединаб гIарац босизе ккараб хIалалде иш ккечIони, ккун хадуб гьединал тадбирал гьари гурони тIокIаб нух гьечIо.\nЯлъуни дагьаб харж гьабизе ккола регионалъ, ялъуни цIикIкIун гIарац бикизе ккола. Гьеб буго бацIцIадаб математика, батIияб гIелму гьаниб гьечIо».\nБюджеталда гIарац камиялъул проблема гIемерисел регионазда буго.\nГьелъие гIилла буго федералияб централъ регионазда тIад гIемерал социалиял масъалаби тIад къай абун бицана Эркенлъи радиоялъе «Эксперт-Юг» абураб журналалъул нухмалъулев хисулев, экономист Проценко Николайица.\nПроценко Николай: «ГьабсагIаталда гIемерисел, хасго Шималияб Кавказалъул регионазда буго гьединаб ахIвал-хIал. Бюджеталда гIарац гIоларого гьез къарзалъе гIарац босулеб буго.\nЩибниги гIажаиблъи гьабизе ккараб жо гьениб гьечIо, щайгурелъул гьаб соналъул маялда Россиялъул парламенталъ къабул гьарурал къануназда рекъон регионалиял бюджетазда тIадкъан руго аслиял социалиял масъалаби ва гьел тIуразе ккани гIарац гIемер къваригIуна.\nГьеб къарзалъе босичIого тIокIаб рес гьечIелъул. Къарзал росиялъул къагIида цIакъ лъикIаб гуреб къагIида буго, щайгурелъул процентал рецIизе ккола жеги, гьелъ зарал гьабула.\nАмма гьединаб буго Россиялъул хIукуматалъул бюджеталъулаб политика. ЧIванкъотIарал масъалаби регионалияб тIалъиялда цере лъолел руго федералияб централъ, гьел тIуразе рес бугищ гьечIищали халгьабичIого».\nДагъистаналдаса экономист, цевеккун Президентасул экономикияб советалда хIалтIулев вукIарав Михаил Чернышовасул пикруялда рекъон, гьабсагIат жеги цудунго буго къарзалъе гIарац босиялъул лъикIал ялъуни квешал рахъазул бицине.\nЖибго гьединаб къагIида лъикIаб гьечIо, кидалъагIан Москваялде кверги битIун чIелел нилъ, амма жибго Москваялъги нилъеда цере цо-цо мехалъ тIуразе захIматал масъалаби лъолаян бицана гьес.\nДагъистаналъул магъалаби ракIариялъул идаралъ информалатазе лъазабухъе, исана республикаялда магъалаби ракIариялъул план цIикIкIинабун буго.\nЛъагIалил ахиралде республикаялъул бюджеталде щвезе ккола 20 млрд. гъуруш гIарцул. Араб соналда данде ккун гьеб гIемерго цIикIкIун буго.\nТIубазе бугищ гьеб план ялъуни гьечIищали жеги бицине захIмат буго. Амма лъагIалил ахиралда гьедигIан гIарац щвечIони, республикаялъул хIукуматалъ 3 мрлд гуреб, 10-гоялдаса цIикIкIун миллиард гIарац къарзалъе босизе ккезе бугоян бицана экспертас.