Бергьенлъи босаралдаса - 72 сон | ВатIаналдаса цIиял харбал | Киназего гIаммаб Россия\nБергьенлъи босаралдаса - 72 сон\nМахIачхъалаялда "Хвел гьечIеб полкалда" гIахьаллъана 35 азаргоялдаса цIикIкIун чи.\nКьер-кьерал байрахъаз, батIи-батIиял игIланаз, рагъул гIахьалчагIазул суратал тIад рахъарал баннераз къачIан букIана Бергьенлъиялъул къоялъ МахIачхъала, хасго тахшагьаралъул аслияб майдан.\nОрденалгун медалаз керен цIурал КIудияб ВатIанияб рагъул гIахьалчагIи рукIана гьенир аслиял бахIарзаллъун. Амма гьезул кьерал исана цIакъго лъедерлъун ругоан. ТIугьдул кьун, къвалал ран, Бергьенлъиялъул къо баркун, гьел кIодо гьарулелги рукIана.\nГьеб къоялъ аслияб майданалда ДРялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIипов щвана щивав рагъул гIахьалчиясда аскIове, кверги бачун, щивасда баркана Бергьенлъиялъул байрам. Хадуб байбихьана рохалилаб митинг. Гьелда гIахьаллъана ДРялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIипов, Халкъияб Собраниялъул депутатал ва республикаялъул хIукуматалъул ва МахIачхъала шагьаралъул нухмалъулел, рагъул гIахьалчагIи, школлъимал, студентал, гIолилазул ва жамгIиял цолъабазул вакилзаби, гIадатиял махIачхъалаялъулал ва гьалбал.\nРохалилаб митинг рагьана ва нухда бачана МахIачхъала шагьаралъул бетIер Муса Мусаевас.\n"Жакъа нилъер улкаялда кIодо гьабулеб буго бищунго тIадегIанаб ва унго-унголъунги халкъияблъун рикIкIунеб байрам, миллаталъул чIухIилъун лъугьараб, ВатIаналъул гуч ва кIодолъи бихьизабулеб Бергьенлъиялъул къо. ЦIакъ халатаб ва захIматаб букIана бергьенлъиялде нух. Нилъер халкъазул цолъи, гъунки ва ватIан бокьи ккана рагъда бергьиналъе аслияб гIиллалъун", — ан абуна тахшагьаралъул бетIерас.\nРагъ байбихьараб тIоцебеб къоялдаса нахъего дагъистаниял рахъана ВатIан цIунизе. Гьел бахIарчиго рагъана Брест хъалаялда, Ленинградалда, Москваялда, Одессаялда, Севастополалда, Сталинградалда, Новороссийскалда ва Берлиналда. ГIахьаллъана гIемерисел Европаялъул шагьарал эркен гьарулел рагъазулъ. Нилъер гIемермиллатазул улкаялъул вацлъиялъул халкъазул кьеразулъ вагъулев вукIана 180 азарго дагъистанияв, гьезул 75-яв мустахIикълъана Совет Союзалъул БахIарчи абулеб тIадегIанаб цIаралъе, анкьгоял рахъана Реццалъул орденалъул тIурарал кавалераллъун, анцIаза-азаргоясе щвана орденал ва медалал.\n"Гьаб рохалил къоялъ нилъеца бетIер къулула вахIшияб рагъда хваразе ва баркала кьола рагъул ветераназе ва тылалда хIалтIаразе.\nХириял рагъул ветеранал, тылалъул хIалтIухъаби ва дагъистаниял, баркула нужеда тIолабго халкъалъул байрам — Бергьенлъиялъул къо, гьарула киназего щулияб сахлъи, гIумруялъулъ чIахIиял бергьенлъаби, рекъел ва талихI", —ан абун лъугIизабуна тахшагьаралъул бетIерас.\nХадуб рагIи кьуна ДРялъул рагъулав комиссар Даитбег МустIапаевасе.\n— КIудияб ВатIанияб рагъгIан вахIшияб питна дунялалда цониги ккечIо. Брест хъала цIунулагоги фронталъул нухаздасан ун Берлин бахъизегIанги, советияв солдатас бихьизабураб бахIарчилъи ккола гIун бачIунеб гIелалъе гIасрабаз хутIулеб ватIан бокьиялъул ва бихьинчилъиялъул унго-унгояб мисал. Лъиданиги кIоларо рагъул тарих жидеего бокьухъе хисизабизе ва ВатIаналъул рагъул хIасилал "ритIизаризе", БагIараб армиялъ ва советияб халкъалъ гьелъулъ лъураб бутIа гIодобегIан гьабизе.\nДагъистаниял бахIарчиго рагъана Москваялда гъоркь ва Сталинградалда, Орловалъулгун Курскалъул горсверуда, эркен гьаруна Европаялъул улкаби. Бицаде хутIана летчик Амет-Хан Султанил, Валентин Эмировасул, Юсуп Акаевасул, МухIамад ХIажиевасул, Ханпаша Нурадиловасул ва гIемерал цогидалги дагъистаниязул цIарал, — ан абуна Д. МустIапаевас.\nКIудияб ВатIанияб рагъул гIахьалчи ГIали НурбахIандовас рагъул ветераназул рахъалдасан киназдаго баркана Бергьенлъиялъул байрам.\n"КигIан бокьичIониги, ниж къобахъанагIан дагьлъулел руго. Гьабизе кIолеб жо гьечIо, заман чIезабизе кIоларо", — ян абуна ветеранас.\nНурбахIандовас бицана жиндирго гIумруялъул нухалъул, рагъул лъугьа-бахъиназул хIакъалъулъ.\n106-абилеб Каспийскалъул флотилиялъул кIудияв лейтенант Дмитрий Поповас ветераназе гьарана халатаб гIумру.\n"ГIагараб ракьалъул эркенлъиялъе гIоло къеркьолеб букIана гIемермиллатазул халкъ, киназго баччана рагъул гIакъуба-гIазаб ва фашистаздаса бацIцIад гьабуна ватIан", — ан абуна Д. Поповас.\nМитингалда кIалъарай гIемерал лъималазул эбел Наида ХIажиевалъ улбузул рахъалдасан ветераназе гьарана сахлъи ва роцIараб зоб. "ГIумруялда барахщичIого, фашистаздаса улка эркен гьабуралъухъ баркала нужее", — ян абуна гьелъ.\nМитингалдаса хадуб рагъулал соназул кучIдузул бакъназда гъоркь рагъул гIахьалчагIаз, тахшагьаралъулаз ва гьалбадерица тIугьдул лъуна цIар лъаларев солдатасул памятникалда цере ва БахIарзазул аллеялда.\nБергьенлъиялъул хIурматалда байрамал тIоритIана республикаялъул киналго шагьараздагун районаздаги. МахIачхъалаялда, генерал-лейтенант МухIамад Танкаевасе бараб памятникалда цере тIугьдул лъезеян рачIун рукIана Шамил районалъул гIадамал. Гьениб пенсионер МухIамад Аталаевас бицана генераласул гIумруялъул ва рагъул нухазул хIакъалъулъ.\nГьебго къоялъ сагIат лъабгоялда МахIачхъалаялъул аслияб майдан цIуна "Хвел гьечIеб полкалъул" гIахьалчагIаз. Гьелъул цебесеб кьерда рукIана: республикаялъул бетIер Рамазан ГIабдулатIипов, спикер Хизри ШихсагIидов, хIукуматалъул председатель ГIабдусамад ХIамидов, министрал, депутатал ва цогидалги. Гьеб тадбиралда гIахьаллъана 35 азарго чи. Нижехъе щварал баяназда рекъон, жакъа Дагъистаналда чIаго хутIун рагIула 216 рагъул гIахьалчи, гьезул гIемериселги руго бусадаса рахъине бажаруларедухъ.\nБайрамалъул цо-цо гIахьалчагIазулгун нижеца гьабуна гара-чIвари ва гьезие кьуна гьадинал суалал:\n1. Кинаб асар гьабулеб дуе гьаб байрамалъ?\n2. Дур пикруялда, гIун бачIунеб гIелалъе щиб кьезе бугеб гьаб байрамалъ?\n3. Дур хъизамалъул ва гIагарал чагIазул щив вагъулев вукIарав, гьесул хIакъалъулъ щиб дуда лъалеб?\n4. Рагъул гIахьалчагIазда, тылалъул хIалтIухъабазда ва гIадатиял дагъистаниязда кинал рагIабаздалъун баркилеб Бергьенлъиялъул къо?\nХадижат Танкаева, ДРКБялъул отделениялъул заведующая:\n— КIудияб рохелгун, рекIелъ чIухIигун ячIана дун жакъа гьаб байрамалде. Лъималазда ва гIолилазда лъалеб гьечIо нилъер улкаялъул тарих, рагъда умумуз хIехьараб гIакъуба-гIазаб. Бергьенлъиялъул байрам ккола гIолилазда ватIан бокьизе малъулеб унго-унгояб дарс. Дир кIиго даци — генерал-полковник МухIамад ва капитан ГьитIиномухIамад Танкаевал, рухIалда барахщичIого, рагъана тушмангун.\nРагъул гIахьалчагIазе щулияб сахлъиги дагъистаниязе ракълилаб гIумруги гьарула дица.\nМухIамад АхIматIилов, цаби-гIусазул тохтур:\n— Жакъа буго бищунго дие бокьулеб къо. ЯхI бугев чиясе, хасго гIолилазе, чара гьечIеб байрам буго жакъа. Амма, цебе гIадин, гIолилазе цо кIудияб асарго гьабулеб бугодай гьалъиланги кколеб буго.\nДир кIудадаби АхIматIилов АхIматIилоги ХIусенов ХирамухIамадги тушмангун бахIарчиго рагъана. АхIматIило тIадвуссинчIо, ХирамухIамадги нилъедаса ана, гьезул сураталги росун, дун жакъа "Хвел гьечIеб полкалъул" мухъилъе ине вуго.\nКъо банагIан лъедерлъулел ругел рагъул гIахьалчагIазе гьарила сахлъи, рекъел ва чIара-хьараб гIумру.\nЧирахило ГIалиев, махщелчи:\n— Дир даци ГIалиев Жаватханил суратги босун, щвана жакъа дун гьаниве. Курскалъул горсверуде щвезегIан тушмангун вагъана гьев. Гьениб захIматго лъукъун, госпиталалде ккана.\nМагьдило Ибрагьимов, бизнесмен:\n— Гьаб сураталда вугев чи ккола дир даци Магьдиев ХирамухIамад. Гьев рагъде ана 1942 соналда, вагъана Сталинградалда. Гьениса бачIана гьесул ахирисеб кагъат, хадуб ккара-тараб лъаларо.\nЖалалидин ХIажиханов, хъулухъчи:\n— Дир кIудада, кIудияв лейтенант Чупанов МухIамад рагъ байбихьилалде хIалтIулев вукIана школалъул директорлъун. 1941 соналъул 26 августалда, гIарзаги кьун, ана рагъде. Рагъдаса тIадвуссинчIо, вукъун вуго Белоруссиялъул Витебск областалъул Павличенко росдал гIаммаб хабалалъ.\nФатима МухIамадова, Республикаялъул травматологияб централъул бухгалтер ва ГIамирханова СагIадат, №30 лицеялъул цIалдохъан:\n— Гьал суратазда руго дир кIудадал вацал — ГIабдула ва МухIамад. Мухъ-рахъ лъачIого кIиявго тIагIана. Гьазул хIакъалъулъ нижеда щибго лъаларо.\nГьазул рухI рехсезе, рагъул гIахьалчагIазе баркала кьезе, дагъистаниязе рекъелги, талихIги, рохелги гьаризе рачIана ниж гьанире.\nАхIмад МухIамадов, №68 прогимназиялъул кIиабилеб классалъул цIалдохъан:\n— Дица кидаго рухI рехсола кIудадал эмен МухIамадов Набил. Рагъ байбихьараб мехалда, Набил букIана 27 сон. 1941 соналда, гIарзаги кьун, гьев росуцоялгун рагъде ана, хъулухъ гьабулеб букIана рекIаразул дивизиялда. Варшава, Ландербург ва Берлин босулаго рагъда бихьизабураб бахIарчилъиялъе гIоло 11 нухалъ БетIерав командующиясул баркалаги, "БагIараб ЦIва" орденги, анкьго медальги щвана кIудадае. Гьев ккола 1945 соналъул 9 маялда Москваялда тIобитIараб Бергьенлъиялъул парадалъул гIахьалчи.\nМахIмуд МахIмудов, кIудияв сержант, "Афгъанал" абулеб жамгIияб гIуцIиялъул председателасул заместитель:\n— Украинаялъул фронталда бахIарчиго вагъана дир кIудада, кIудияв сержант ЛатIипов ГIамир.\nАфгъаназул рагъул кьогIлъи лъарав дида цIакъ бичIчIула рагъул бахIарзазда бихьараб къо. Гьел ккола диеги дир васазе унго-унгоял бахIарзал. Цадахъ дирго васал ГIабдулхIамидгун, СагIидгун дун вачIун вуго гьезие баркала кьезе, халкъалда цадахъ рохел гIахьал гьабизе.\nБокьун буго рагъул гIахьалчагIазда баркизе Бергьенлъиялъул къо ва, бетIерги къулун, ракI-ракIалъ гьезие баркала кьезе.\nМухIамад Хавчаев, 1962-1963 соназда Йеменалда букIараб рагъул гIахьалчи:\n— Севералда, рагъулаб хъулухъалда, зенитнияб установкаялъул механикасул кумекчи вукIана дун. Диего бокьун ана вагъизе.\nДир пикруялда, чIагояв чиясе изну гьечIо гьаб байрамалда гIахьаллъичIого чIезе, хасго бихьинчиясе. КIудияб ВатIанияб рагъда хвана дир щуго даци. Гьезул кIигояв мухъ-рахъ лъачIого тIагIана, гьезул сураталцин нахъе хутIун гьечIо. ЖахIбар Керчалда чIвана, ГIабдула Япониялъул рагъда чIвана, ХIасан-ХIусен Белоруссиялда хвана, АхIмадги Мусаги Калинин областалда рукъун руго.\nГьаб байрамалъ гIолохъанаб гIел тIамула ватIан бокьизе, куцала ккараб къо борхизе.