Москваялда ГIидалъул как балел бусурбаби, 28июл2014\nБусурбабазул иргадулаб байрамалъ иргадулаб нухалда борхулеб буго Россиялъул тахшагьар Москваялда бусурбабазе какал разе гьечIел санагIалъабузал суал. Гьел санагIалъаби байрамкъояз рукIунаро мажгитазда жанир гьинчIел къватIазда какал разе ккарал бусурбабазеги гьел къватIазда ругел минабахъ гIумру гьабулел гIадамазеги. Бусурбабазул республикабазда гIадинан гьел байрамкъоял Москваялда гIодоркъояллъунги лъазарун рукIунаро. ХIалтIуде ине кколезе яги унтун хехаб кумек ахIизе ккарав чиясухъе тохтур щвеялъулцин букIуна гьениб санагIалъибахъи.\nЩибха гьабизе кколеб бусурбабазе жидерго байрам тIобитIизеги цоги диналъул гIадамазе гьел къоязда квал-квал гьабунгутIиялъеги?\nМосква шагьаралда ва гьелде гъоркьехун ругел мухъазда гIумру гьабун вугев батIи-батIиял баяназда рекъон, 2 милионалдасаги цIикIкIун бусурманчиясе диниял тадбирал тIоритIизе гьечIо кинабниги 8 гурони мажгитгун динияб идара.\nРамазан моцI лъугIидал рукIарал байрамалъул къоязда мужгитал сверун къватIахъ какал ралел бусурбабазул суратал иргадулаб нухалда кьолел рукIана россиялъул информалатаз.\nБакIалъул цо даптаралъ хъвалебцин букIана москваялъулазда гьел суратаз ккезабулеб букIанин жал бусурбабазул шагьаралда гIумру гьабун бугел гIадамал ругин. ХIакъикъаталдайин абуни россиялъул тахшагьаралда гIумру гьабун вугев 10 млн. цIикIкIун чиясул щуабилеб бутIа гурони бусурбабазул гьечIо.\nГьебго заманаялда гьел суратаз бихьизабуна цоги кIудияб проблемаги-диниял тадбирал тIоритIизе бакIал гьечIолъи.\nРоссиялъул бусурбабазул идараялъ 2008 соналдаса нахъе буго Москваялъул нухмалъиялда гьарулеб тахшагьаралда мажгитал разе бакIал рихьизареян. Москваялда 10 бугеб административияб мухъалъул щибалда цо-цо мажгит базе бокьун букIана\nШагьаралъул нухмалъиялъ гьел бакIал кьунгутIи бичIчIизабулеб бугин шагьаралъул гIадамазе гьел разе бокьун гьечIолъиялъиялдалъун.\nГьедин шагьаралъул халкъалъул пикру гIадахъ босулев мэр Сергей Собяниница живгоги жиндаго лъикIин ккарал проекталги гурони щайин халкъалъе кьоларебин абураб суал лъолеб буго Портала-Credo.Ru сайталда Феликс Шведовский абулев чияс. Масала, гьес бегьулаанин Москваялда мажгитал ранилан гьениб гIадамазе бакIал къварилъизе гьечIолъиялъул пропагандаялъул кампания тIобитIизе. Гьелде тIадеги гьенибго бицине бусурбабазул байрамазул заманаялда нухал къазе ккезе гьечIолъиялъулги, къотIнор какикьтIанал тIамиялде ккезарун бусурбаби инжит гьаризе гьечIолъиялъулги. Гьедин бусурбабаздехун москваялъулазул рокьукълъиги дагьлъизе букIанин гьел гьезукьа хIинкъизеги рукIинчIин хъвалеб буго Шведовскияс. Гьесго бицен гьабулеб буго Москваялда 200 килиса баялъул программаялда рекъон ралел бакIазда сверунги рукIанин шагьаралъул гIадамазул разилъунгутIиял, амма гьезул кIвар букIинчIин шагьаралъул мэриялъейин.\nГьеб киналдаго хурхун бусурбабазул бугин жидерго пикру, цояз махсаро гьабун цогияз унго-унголъунги ракIалде щвезабулин Константинополалда рукIарал гIемерал килисаязул къисматалъул, гьанже гьеб шагьаралда турк мацIалда Стамбулин абулин хъвалеб буго Шведовскияс.\nЭкстремистияб багъа-бачариялда хадуб хал кколеб Москваялъул «СОВА» централъул нухмалъулев Александр Верховскияс абулеб буго мажгит баялде данде гIадамал рахъиялъе гIилла бугин жамгIияталда гьоркьоб ксенофобиял ва этникияб рокьукълъиялъул пикраби гIемерлъи. Гьебги хурхараб бугин ахирал анцI-анцI соназда жаниб Москваялде славянал гурезул миграция цIикIкIиналдайин.\nАлександр Верховский: "Гьеб бакIалда аслияб факторлъун бугин абизе бегьула славянал гурел иммигрантаздехун рокьукълъи цIикIкIин.\nЖидее мажгит къваригIун гьечIин гIадамаз абулеб мехалда, гьелъул магIна ккола гьенире рачIунел азербайджанал, таджикал, чачанал жидее къваригIун гьечIин абураб. Гьеб проблемалъул буго динияб гуреб этникияб хасият».\n30 сон барай ортодоксалияй христианай Вера Куичица рикIкIунеб буго щибав чиясул букIине кколин как базе бакIин.\nДмитрий абулев херав чияс абуна жив кьварарав атеист вугин, амма мажгит баялъул рахъ жинца кколеб бугин.\nДмитрий: «Мажгит .. Дица гьелъул рахъ ккола. Щай гIисал дин цебе кквезе кколеб? Щай? Щай ГIиса авараг Мухамад аварагасдаса лъикIав вукIине кколев? Дица гьелъул рахъ ккола».\nМоскваялда гIумру гьабулеб буго 100-ялдаса цIикIкIун миллаталъ ва гьезул гIемериселги руго батIи-батIияб диналъул гIадамал. Аслияб къагIидаялда гьезда гьоркьор руго христианал, бусурбаби ва ягьудиял.\nЖакъа Москваялда бищунго кIудияб динияб идара ккола ГIурусазул килиса.\nТахшагьаралда буго гьитIинаб-кIудияб 900-гIан килиса, гьезулги бащдалда даимго тIоритIулел руго диниял тадбирал. Гьединаб баян кьолеб буго ГIурус килисаялъул пресс-хъулухъалъ.\nКилисаязда тадбирал тIоритIулел ратилин, амма килисаязде унел чагIи жинда рихьизего рихьуларин бицана Эркенлъи Радиоялъе 15-ялде гIагарун соналъ Москваялда гъоркьехун мухъалда гIумру гьабулев вугев Дагъистаналъул ЧIарада мухъалдаса ЖабрагIилица.\nМоскваялда бусурбабазул буго 6 мажгит ва 25 динияб жамгIият, ягьудиязул буго 5 синагога ва 15 динияб жамгIият. Кинабниги Москваялда буго 900 динияб идара.\nГьебго заманаялда бусурбабазул лидераз абулеб буго мажгитал раялде данде ругел гIадамазул щибго тIасанкIалъай букIунарин Москваялда ресторанал яги къасисел клубал раялде данде, ругониги гьезде лъицаго кIварги кьоларин.