ХIарисан гIумрудул нух бахъи » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nБакълъулазул гIумрудул матIу\nГумбет районалда газета къватIибе биччазе байбихьаралдаса 65 сон тIубаялда хурхун, церегосел газетаздаса цо-цо кIвар бугел къокъал материалал рахъизе байбихьун буго нижеца. Жакъасеб номералда лъолел руго, районалъул газеталъул тIоцебесеб номер къватIибе биччалаго, редакторлъун хIалтIарав ЦIумада районалъул Лъондодаса АсхIаб Кировасдасан байбихьун, гьесда хадусел цо-цо редакторзабазул, гьезул захIматалъулаб хIаракатчилъиялъул хIакъалъулъ баянал. Гьединал къокъал баянал райгазеталда киналго редакторзабазул хIакъалъулъ рахъизе руго.\n«Гумбеталъул колхозчи» газеталъул тIоцевесев редактор\nГумбет районалда газеталъул тIоцебесеб номер къватIибе ана 1952 соналъул тIоцебесеб январалда. Гьелъул редакторлъун вукIана ЦIумада районалъул Лъондода росулъа АсхIаб Киров.\nАсхIаб вукIана редакциялда хIалтIул хIалбихьи щварав чи. ЦIумада районалъул Лъондода росдал Советалда секретарасул хъулухъалдаса гьев вачана гьеб районалъул газеталъул редакциялда корректорлъун, хадув литературияв хIалтIухъанлъун. КIудияб ВатIанияб рагъул кор боркьараб 1942 соналда тIамуна ЦIумада районалъул «Колхозчи» газеталъул редакторлъун.\nБажари бугев гIуцIарухъан хIисабалда АсхIаб Гумбеталде витIана ва «Гумбеталъул колхозчи» газеталъул редакторлъун хIалтIана 1952 соналдаса 1955 соналъул октябралде щвезегIан. МагIаруласда рекъараб хьвада-чIвадиялдалъун, ритIухълъиялъе гIоло къеркьеялдалъун, хIалтIуде ва гIадамазде бугеб рокьиялдалъун, жиндирго хIакъалъулъ лъикIаб пикру тана гьес Гумбет районалда. 1955 соналъул октябрь моцIалда гьев Гумбеталдаса гIагараб ЦIумада районалде ана ва, 1966 соналда мустахIикъаб хIухьбахъиялде инегIан, гьесул гIумру бухьараб букIана гьеб мухъалъул газетагун.\nБетIерав редактор - «Кавказ цIуниялъе гIоло» медалалъул кавалер\n1957 соналъул октябрь моцIалдаса 1960 соналъул июнь моцIалде щвезегIан «Гумбеталъул колхозчи» газеталъул редакторлъун хIалтIана ТIад Инхо росулъа МухIамадзагьид ГIабдулатIипов.\nТIад Инхо, Гъоркь Инхо школазда цIалана МухIамадзагьид. 1953 соналда лъугIизабуна Дагъистаналъул областалъулаб кIиго сонилаб партшкола.\nГIемерал хъулухъазда хIалтIана гьев ва кибго бажари бихьизабуна. Цадахъ хIалтIулезе гIакълу кьолев, яхI-намус бугев, гIуцIарухъанлъиялъулаб хIалтIи махщалида бачунев чи вукIана ГIабдулатIипов. Гьев хIалтIана гIагараб ТIад Инхо, гьединго ЦIунди-Щабдухъ росабазул колхозазул бухгалтерлъун, партиялъул Гумбет райкомалъул инструкторлъун, Гъоркь Инхо, ТIад Инхо школазда учительлъун ва цогидалги бакIазда.\nГIабдулатIиповасе щвана «КIудияб ВатIанияб рагъул соназда багьадураб захIматалъе гIоло», «Кавказ цIуниялъе гIоло» медалал ва цогидал шапакъатал.\nЩиб хъвалеб букIараб 1953 – 1956 соназда «Гумбеталъул колхозчи» газеталда\nГIемер заман гьечIо гIолохъанав врач Рашид ГIумаханов нилъер районалде вачIаралдаса нахъе. Гьев вачIинегIан больницаялда унтарал гIадамал сахлъизариялъе гьабулеб хъулухъ гIей гьечIеб букIана. Унтарал гIадамазе операциял гьарун сахгьари гIуцIун букIинчIо.\nГIумахановасул хIаракаталдалъун больницаялъул рукъзал берцинго къачIана. Унтарал гIадамал сахгьариялъе гьабулеб хъулухъ лъикIлъизабуна, ва, гьел операциял гьарун, сахгьари гIуцIана. 11 моцIалда жаниб 37 чиясе гьарурал операцияздаса хадуб киналго сахлъана.\nСпорталъе - цIияб байдан\nДанухъ анкьгосонил школалда учительзабазул ва цIалдохъабазул къуваталдалъун 24 марталдаса тIоцебесеб апрелалде щвезегIан школалда 10 метр гIеблъи ва 50 метр халалъиялда бугеб спорталъулаб байдан гьабуна. ТIоцебесеб маялде щвезегIан гьеб байдан дагьабги гIатIид гьабизе тIадеги босун буго.\nРосулъе лъим бахъана\nГумбет районалъул ТIад Инхо росулъе лъим гьечIолъиялдалъун, росдал гIадамазе хIажатазе ва боцIуе гьекъезеги лъел рахъалъан кIудияб къварилъи букIана.\nГьеб къварилъи хIисабалдеги босун, Молотовасул цIаралда бугеб колхозалъул правлениялъ хIукму гьабуна росулъе гIадамазе цIезе ва боцIуе гьекъезе лъим бахъизе. Гьеб хIалтIи жигарчилъиялда гьабуна колхозалъул председатель М-с. ГIамирудиновас, байбихьул парторганизациялъул секретарь М. ГIалиевас, росдал советалъул секретарь М. СагIидовас ва колхозчи М. ГIабдукъадировас.\nГьанже росулъе бачIунеб буго цIикIкIараб къадаралда лъикIаб лъим. Гьелъ рес кьолеб буго, гIадамазе цIезе ва боцIуца гьекъезе гуребги, колхозалъулгун колхозчагIазул ахал лъалъазеги.\nРайоназда гьоркьосеб цIияб нух рагьана\n1951 соналда Гумбет райисполкомалъулгин КПССалъул райкомалъул бюроялъ хIукму гьабун букIана нилъер районалда ХIаригабурлъи магIардасан Казбек районалде машина хьвадулеб шагьранух бахъизе.\nГьеб нух бахъизегIан нилъер районалдасан хъутабазде колхозалъул машинаби хьвадизе кколаан, Буйнакскиялдасан сверун, кIиго сордо-къоялдаса цIикIкIун заман нухабги бан, гьединго цIикIкIараб захIмалъи букIана цогидаб транспорт хьвадиялъе ва хъутаналдаса тIощел ва цоги хIажатаб къайи баччиялъеги.\nГьеб нух бахъиялъул кIвар буголъи жидеда бичIчIарал нилъер районалъул захIматчагIи цIикIкIараб гъирачилъиялда хIалтIана гьеб нух бахъиялда тIад ва гьеб бахъун рагIалде бахъинабуна. Гьеб цIияб нухдасан 28 сентябралъ тIоцебе хъутаналдасан магIарухъе бачIана Тельманил цIаралда бугеб колхозалъул автомашина. Гьеб хъарпузазул цIун бачIунеб машинаялъ Хасавюрталдасан нилъер районалде щвезе нухаб бараб заман ккола 4 сагIатгин 30 минут.\nЦIияб нух рагьи ккола нилъер районалъул колхозчагIазе ва гьединго Болъихъ, ГIахьвахъ, ЦIумада, Хунзахъ районазул колхозчагIиги гъутабазде нахъе хьвадиялъе ва къайи баччиялъе цIакъго цIикIкIараб бигьалъилъун.\nКлуб балеб буго\nГумбет районалъул Гъоркь Инхо росулъ Сталинил цIаралда бугеб росдал магIишаталъул артелалъул членаз клуб балеб буго. Клуб баялъе нухмалъи гьабулеб буго коммунист М. Идрисовас.\nКлуб балез тIаде босун буго гьеб къокъал болжалазда бан лъугIизабизе.\n» ЦIумада. Агъвали\n» «ЦIумадисезул гьаракь» казият. ЦIумада мухъ