Курбанов ХIусен афанди из Саситли.\nБицуна ТIинди мадрасаялда цIализе вачIарав дарсал росизе хьвадула вукIанилан УсейхIажил МухIаммадхIажихъе (гьев вукIана доб заманаялъул бергьарав гIалимчи, 1927 соналъ репрессиязда гъоркь ккарав, дир кIудияй эбелалъул эмен). Гьеб мехалъ росдал дибирас суал лъола гьесие напакъа кьечIого тезе. Сасикьа мутагIилас жаваб кьола, жив нужер напакъа къваригIун вачIарав гьечIин, жиндиего къваригIараб гIелму тIалаб гьабун вачIарав вугилан.\nГьесие рухIанияб тарбия щвана кIудиял машаихзабазул - КъахIиса ХIасан Афандил, ГIасаса МухIаммад ЯгIсуб Афандил, Гьандихъа ХIумайд Афандил. ХIумайд Афандияс гьесие лъабго (накъщубандияб, шазалияб, жазулияб) тIарикъатазе изнуги кьуна.\nГьес ирсалъе тана бидгIа-табдил жубачIеб бацIадаб тIарикъат ва гьеб малъизе камилаб ижазаги кьун устарги – ГIашалиса Тажудин афанди. Ва гьединго гьесул нилъее хутIана кIудияб рухIанияб хазина - гIажам мацIалда къасидатазул (назмабазул) кIиго тIехь, гIараб мацIалда «Иршаду-ссаликин» абураб назмабазул тIехь, ва тIарикъаталъул суалазда тIаса гьарурал гIараб мацIалда тIахьал.\nУстарасул тIахьал данде гьаризе жигар бахъана шайх Тажудин Афандица ва гьел басмаялда рахъизе жигар бахъана ЦIияб Костекалдаса шайх МIухIаммад-хIажи Афандица.\nТIоцебе ХIусейн Афандил тIехь басмаялда бахъана 2005 соналъ. Дица гьеб гIажамалдасан кирилицаялде сверизабуна гIадамазе цIализе бигьалъизе. Цебе гIажамалъ квералъ хъварал гурони устарасул тIахьал рукIун гьечIо. Хелекьуриса Чупаласухъе кьолел рукIун руго гIажамаль гьел хъвазе. Гьединан хъван буго анцIгоялдасан цIикIкIун тIехь.\nХIусейн устарасул ясалъул валад,\nАхIмад хIисаб гьабе, хал гьабун вахъа.\nОц бичараб гIарцухъ Чупалав тIамун,\nКвералъ хъван гурони щолареб гIажам,\nКIикъого сонаца тIепун букIараб,\nЖавгьар кодобе щвей щукру Бичасде.\nСон-жакъа нилъеца компьютералда\nХIарп рикIкIун килщаца печать гьабулеб\nРакIалдаго кколищ гьаб кутакалда\nМуршидасул калам тIибитIилилан?\nАллагьасул къудрат, Бичасул рахIмат,\nХIалкIолъи бихьулищ БетIергьанасул!\n(дица Зиявдинов АхIмадие хъвараб)\nВа цояз цоязухъе, муридаз муридзабазухъе тетрадазда хъван кьолел рукIунаан гьел назмаби. Цо-цояз, кIудиял гIалимзабазул хъварал жалазда гьоркьор ратун, гьезулиланги ккун гьезул хIакъалъулъ хъварал тIахьаздацин лъун ругоан ХIусейн устарасул назмаби.\nНиж дандчIвана ХIумайд афандил ясалъул вас МутагIилил МухIммадгун ва гьес бицана ХIусейн устарасул жиндир квералъ хъварал назмаби ХIумайд афандихъги рукIанин, жидеца гIемер цIалулелги рукIанин. Гьесие сайгъат гьабураб тIехьалдда дица хъвана:\nМутагIилил МухIаммад, ХIумайд-Афандил сибтIу\nСалам лъеги Аллагьас нужер агьлуялдаго.\nДуда цIакъ лъикI лъалаан КIудиясул  халифа,\nКамилаб иджаза кьун тарав ХIусейн Афанди.\nЖиндирго хатIалдалъун гьес хъварал къасидатал\nКIудиясухъ рукIарал цIализе щун рагIула.\nСасикьа ХIусейн устар мацIихъабаз течIого\nХъварал жал ракIаризе Гьандихъ вачIун рагIула.\nГьале бачIана заман Аллагьасул къудраталъ\nКъамарул гьудаясул канлъи кибго щущараб,\nЩукру БетIергьанасе, Сасикьан баккараб бакъ\nКIикъоялда анцIго сон ун хадуб Гьандихъ щведал.\nГьандихъа къутIбуясул рукъалъул хъизам-агьлу,\nНижейги дугIа гьабе гьадият кодоб ккведал.\nНужор КIудав инсуца жиндир варислъун тарав\nХIусейн Афандил агьлу дугIадулъ гIахьал гьаре.\nКьабизе гурони тIокIаб жо гьечIого компьютералда хIадурун тIехьги тун дун ана динияб идараялъухъа гьеб къватIибе биччазе ихтияр кьураб кагъат босизе. Дида гьенив тIоцевего дандчIвана Бакълъухъа СагIадухIажиясул МухIаммадил ясалъул вас ГIабдурахIман. Гьес гIажаиблъун гьикъана гьанжелъизегIан ХIусейн устарасул тIехь басмаялда бахъичIого кин тарабилан ва жиндир кIудияв инсухъ букIараб, живго ХIусейн устарас МухIаммадгIарипихъе хъвараб назмуги кьуна.\nКъватIире риччарал тIахьал сайгъат гьарулаго, гьунар гьечIониги дица цо-цо рагIаби хъвалаан гьезда, гьел рагIабиги циндаго жалго рачIунаан. Гьев ГIабдурахIмание дица ХIусейн устарасул тIехь сайгъат гьабуна ва гьелда гьадин хъвана:\nХIусейн Афандиясул гьалмагъасул сибтIуе\nРахIманасул илгьамалъ гьабураб калам кьезин\nХирияв ХIабибасги ХIадисалда абидал\nИнсуе рокьаралгун сухIбат гьабейин абун.\nГьаб тIехь къватIиб биччазе къватIиве дун вахъигун\nКвербакъизе мун данд чIвай, БетIергьанасул хIукму.\nБищун хирияб гьумер тIехьалъуб жаниб бугеб,\nКатиб дур КIудав эмен вугеб иджаза буго.\nХIумайд Афандиясул кIалалъ гьабураб калам\nКамилго кагътида хъван гьесул квераца буго,\nАхираб мухъалдалъун иршадлъиялъе изну\nГьандихъа къутIбуясул квералъ гьабуна тасдикъ.\nАлалагьас тавфикъ кьеги битIараб нухда ине\nУмумузул шафагIат щолеллъун нилъ гьареги!\nСагIадуев МухIаммадрасулие сайгъат гьабун кьураб тIехьалда дица хъвана:\nДинияб идаралъул экспертный советалъул,\nБетIерлъуда вукIадго МухIаммадрасулица,\nХIусейн Афандил гьаб тIехь вагьабияб гьечIилан,\nГъолбас гьабураб кагъат печатьги кьабун кьуна.\nДжума масджидул имам нугIлъи гьабизе ккана\nКIудияв инсул гьудул экстремистги вукIинчIин.\nДица ХIусейн устарасул техь кьуна такъриз (рецензия) хъвазе мунагьал чураяв муфтиясул заместитель КъурамухIаммад-хIажихъе. Амма гьесул гьелъие замана батичIо. Гьес абуна жинда рекIехъ лъалел рукIанила гIолохъанаб заманаялда ХIусейн устарасул назмаби, гьанже жив регIулев гьечIила гIажам цIализе. Дица гьесие кьураб тIехьалда хъвана:\nДун хIинкъула вуго хIурги тIаде чIун,\nТIахьазда гьоркьоб лъун гьаб хутIилилан,\nКIвар бугел ишазде вортула вукIун,\nГьалде балагьизе рес дуй щоларин.\nГIумруялъул нухал ратIалъаниги,\nСасикьасде рокьи батIа гьабуге,\nШайхасул назмаби заман аниги,\nЗодиб бакъ гIадинан гвангъарал ругин.\nСадатал рехсарал мунажаталги,\nМаржанал кинигин нур кьолел руго.\nШуюхал рехсарал силсилаталги,\nРахIмат рещтIиналъе сабаблъун руго\nМуршидасул калам жакъа къоялъги,\nГIураб вагIза буго гIибрат бугезе,\nВагIзаби гIемерав КъурамухIаммад,\nЦо-цо гьасулазда тIадги балагье.\nХIусейн Афандица хъвалеб буго:\n«Заман ахирлъидал, дин хараблъидал, Халкъалъе гьадият гьабуна дица. Садакъатун кубра гьел киназего, Радал - бакъанида тIад балагьизе.»\nГьединлъидал тIоцебесеб басмаялда бахъараб тIехьалъе цIарги кьун букIана «Садакъатун кубра» абураб. Рецц Аллагьасе буго, кIикъоялда анцIго сон ун хадубгIаги гьав мубаракасул кIудияб садакъа нилъехъе щведал.\nТIоцебесеб басмаялъул тираж букIана азарго тIехь ва гьеб лъугьана къанагIатаблъун ва цIакъ баракатаблъун.\nТIибитIана халкъалда азарго гьаркьидалъун\nМуршидас хъвараб калам, киназдаго рагIана.\nАмма цо жагьилчияс жиндир устар хъван гьечIин\nТIехьалде бегьараб квер нахъе хъамун рагIула.\nЦогидал гIолохъабаз нахъе буссинабуна\nЖодоца цIалулеб тIехь гьечIилан гьеб абуна.\nГьазул гьаб къосиналъе гIорхъиго бихьуларо\nГьаздагIан жо лъаларес хъварабдай гьаб букIана.\nХIусейн афандица назмаби кин хъвалел рукIарабин суалалъе жаваб кьолаго мунагьал чураяй дир якьадалъ, ХIусейн устарасул яс ПатIиматица бицунаан, киданиги инсуца хъвараб жо хисизабичIин ва цо нухалъ гIодоги чIун назму хъван лъугIизабула букIанилан. Жиндирго машгьураб мавлид гьес хъванила колода лал тIамулаго, гьоркьо-гьоркьоб жиндийги цIалулеб букIанила кин лъугьулеб бугебали гIинтIамеян.\nДица машгьурав поэт ГIабасил МухIаммадие кьураб тIехьалда хъвана:\nГьасул къасидатал батIаял руго,\nБичасул илгьамалъ гьарурал руго.\nКучIдул хъвазе гIоло дарсал росичIо,\nРекъон хъван гьечIилан хъвараб бихъичIо,\nРакIалде рещтIараб кагътидаги лъун,\nХазина бугоан нахъ ругезе тун.\nКигIан цIаланиги ракI гIорцIунареб,\nРекIел тIиналдасан тIун буго машраб.\nТIатIала цIализе тIадеги цIалеб,\nНайил гьоцIо буго бацIадаб тIураб.\nНилъей умумуца ирсалъе тараб,\nКъимат гьабулареб чам якъут бугеб.\nЩварал нигIматазда шукру гIечIого,\nЧидар сурпа сентIон свердола руго.\nГIасраби хисанин багьа холаро,\nБеццал ралагьичIин канлъи къинаро,\nЗамана арабгIан цIикIкIина къадру,\nКъутIбуяс къирарал гьал хIуруфазул.\nХIусудалъул агьлуялъ гIемераб жо абуна ХIусейн устарасдасанги гьес тарав маъзунасдасанги. Гьелъ дица цоясе кьураб техьалда хъвана:\nХIумайд афандияс къачIараб жавгьар,\nЖахIабго тун рукIин жагьиллъи гурищ?\nСилсилат гвангъулеб канаб шагьри моцI,\nНакIкIаз бахчунилан балъго хутIилищ?\nКамилаб иджаза кодоб кьуразда,\nРагIи абун хадуб жаваб кин кьелеб?\nРагIараб бицанин гIемераб дуца,\nГьанже бихьарабги балъго гьабуге,\nХIакъикъат бахчизе хIарамаб бугин.\nГIемерал муъминзабазул кумекалдалъун азаргоялдасанги цIикIкIун тIехь кIиабизе къватIибе биччана 2006 соналъ, ва гьел киналго садакъаялъе рикьана.\nТIоцебесеб басма тIехьалъул бахъун\nГьудул-гьалмагъасе сайигъат кьуна.\nГIемерал кантIана гьеб цIалун хадуб,\nЦо чи тIовитIиги, Халикъасе рецц!\nЦо-цо лъалел-хъвалез килищ хъвачIого\nШкафалъубеги лъун цIунун буго тIехь.\nКвералъ хъвараб гIажам жакъалъизегIан\nГъансиниб бахчараб гIезе гьечIодай?\nДихъе хабар щвана гIемер цIалиялъ\nЦо муъминчиясул тIехь ччукIун бугин.\nГьале къимат гьаби хъвараб жоялъул,\nГьасие бегьила гьадият кьезе.\nДун ана гьев муъминчиясда тIаде ва гьесие сайгъат гьабуна кIиабилебги тIехь. Гьес абуна ХIусейн устарасул тIехь жиндей цIакъ бокьанилан ва кидаго жинца цадахъ босулила, амма цо-цо жодор муридал мекъса балагьулел ругила жинда кодоб гьеб бихьани.\nДир хъизаналъ жиндир кIудияв инсуца хъвараб бугилан мадугьалалъе, ЧIарада районалдаса Марьямие сайгъат гьабуна гьеб тIехь. Марьямица гьеб рагьичIого босун буго цадахъ хIежалде ва цIализе байбихьун буго Мадинаялда щвараб мехалъ. Марьямица бицана жидеца Аварагасул (с.гI.в) мажгиталда жаниб, цоцахъа бахъун, гIодулаго цIаланин гьеб тIехьан ва цадахъ рукIараз гьаранин хIежалдаса юссингун гьелъ 50 тIехьги босун гьел рикьана жиндир мавлидалда.\n2007 соналъ лъабабилеб басмаялда бахъана азарго тIехь ва гьелги садакъаялъе рикьана. Гьелъие харжги гьабуна Эчедаса мунагьал чураяв ГIалиасхIабил вацал ХIабибица ва Пахруханица.\nГIи-боцIул къимат борхун гIаданлъи гIодоб ккедал\nСадакъа хайрат кьолел къанагIатго ратулел\nГIарац рухIгIан хириял хаинзаби цIикIкIиндал\nЦIарал рехсезе ккана сахаватал васазул\nХIусейн афандил гьаб тIехь тIибитIизе бокьидал\nЭчедаса вас ХIабиб хIалай вахъана къватIив\nКъабуллъаги дур гIамал бетIергьанасда аскIоб\nДуца харж гьабурабгIан аза-азар цIикIкIаги.\nАлжаналда рукъ баги дур вац ГIалиасхIабий\nМажгит мадрасаялъе гьесул кумек къотIичIин.\nДиналъул агьлуялъе мугIин вуго Пахрудин\nИсламалъе расниги гьесул бахиллъи гьечIин\nДица насихIат хIисабалда цоясе хъван кьуна тIехь.\nСанил кIи-кIи оц гуреб хъвезе санагIат гьечIев\nХъарщида вегун хадуб хъизам киса кваналеб?\nИстамбул Баку квегъун дармий къватIив вахъунев\nХалатсапар бухьиндал базаралде щив инев?\nПорол гектарал росун ракьал хIалтIизарулев\nРакьулъе мун тIерхьидал тIокIаб шагьиго щолищ?\nЦохIо вугев васасе хъала бахъизабулев\nДуе заницин лъезе гьесул рес рекъеладай?\nЯсал росасе кьезе бертадуй залал кколев\nЗаман дуе бачIиндал садакъа гьез кьеладай?\nДиегоги гьаб вагIза къойил гьабизе кколеб.\nДунги дудасан рикIкIад гIемерго гьечIин арав.\nГIадаллъи дир тIубанго, дица тIад хъвачIониги\nКIудиясул тIохьода гIезе гьечIищ гIибарат?\nГьесул калам цIализе мун регIун ватанани\nТIехьалъул ахиралда гьал рагIаби ратила.\nАмма гьев пакъирасул тIехь билун буго. Дица хъвараб жоги гьесие цIализе щун гьечIо. Дица кIвахIаллъичIого кIиабизеги хъвана… Лъица цIалунги цIалила….\nКватIичIого инша-Аллагь ХIусейн афандил ункъабилеб нухалъ басмаялда бахъизе буго азарго тIехь. Гьелъие харжги гьабулеб буго умумул ТIиндадерил ГIаща абураб росулъан МахIачхъалаялда рачIун, гьенир яшав гьабулел ГIалиханов ГIабдукъадирил вас МухIаммадрасулица ва МухIаммадсаидов ГIабдуллал вас МухIаммадица. Аллагьас къабул гьабеги гьезул садакъа. Амин.\nХIусейн Афандица тIехьалъул авлалда хъвала буго:\n«ГIабдалас херхараб гIажам бугилан\nГIибрат гьабичIого гIодобе тоге.\nРакIбацIцIадго цIале тIад буссинабун,\nИнсаф дур бугони, пайда бахила.»\n24.04.10 МухIаммадов ГIабдурахIман (ГIали) МухIаммадович, ТIинди росулъа Дагъистаналъул пачалихъияб университеталъул «Национальная экономика» кафедраялъул профессор.