ЗАКОНАЛЪУЛ ХЪАРАВУЛ –\nДида мух1кан абизе к1ола г1адло – низам ц1униялъул жавабияб, к1вар ц1ик1к1араб х1алт1и бажарун цебехун бачиналъулъ Г1абдулгъапурида, ващалъулев вук1инч1еблъи. Т1адег1анав Аллагьас кьураб гьунарги, махшелги, лебаллъиги, ц1одорлъиги бук1ана гьеб. Гьев г1адамаздеги божарав вук1ана, г1адамал гьесиеги киданиги хиянатлъич1о» (Алмахъалдаса Мирзахан Нуцалханов).\n«Гьесул рет1а – лъайги, вак1а – вахариги цогидасухъа ц1унун бажарулеб г1адаб мух1канаб бук1ана. Мух1канлъиялъул рахъалъан бищунго т1асияб даражаялда бук1ана гьабулеб х1алт1иги. Ц1акъ бокьулаан ярагъ. «Орел» абулеб чода гьес росабалъе бухьунеб бук1араб зах1матаб сапар гьанже ругез автотранспорталдацин гьабуларо». (Дилималдаса Расул Идрисов).\nГ1абдулгъапур Г1абдулгъапуров гьавуна 1915 соналъ Алмахъалдаса рекьарухъабазул Батирил ва Ажатайил хъизаналъе. 1919 соналда граждан рагъул соназ Хасавюрталда хъах1ал казаказ ч1вана эмен. Ккана эбелалъул къаимлъиялде. Амма к1удияв инсуца бесдаллъи лъазе теч1о, г1уна гьесда аск1ов, яц Пат1иматил т1алаб гьабуна инсул вацас. Эмен камунилан тухумалъ лъималазда бесдаллъи ялъун къвал базе теч1о.\n1926 соналъ кьуна Алмахъалда рагьараб т1оцебесеб школалде цебе бугеб интернаталда.\nГьит1инго Г1абдулгъапурилъ загьирлъана ях1 – намус бичунгут1и, г1аданлъи ц1ик1к1ин, т1аде босараб иш ахиралде щвезаби. Ниж цадахъ ц1алана гьел соназ. Интернаталда лъугьана комсомолалъул мухъилъеги – ян рак1алде щвезабулеб буго Гуниялдаса Анварбек Айтемировас.\n1937 сонил 30 сентябралда Г1абдулгъапур, жиндиего бокьун, уна Баг1араб Армиялъул кьеразулъе. Байбихьуде хъулухъ гьабула Котовскиясул ц1аралда бугеб лъабабилеб Бессарабиялъул рек1аразулаб дивизиялъул 127 абилеб милияб рек1аразул полкалда, хадуб 1938 сонил маялдаса гьебго дивизиялъул 34 рек1аразул полкалда муг1рузул г1арадабазул расчеталъул наводчик х1исабалда. Т1убанго г1ахьаллъи гьабуна Бакът1ерхьул Украиналда ва Белоруссиялда гьарурал рагъулал сапаразулъ. Салатавиялде т1ад вуссана 1940 сонил сентябралда, амма т1ад вуссинч1о г1агараб школалде.Ихтиярал ц1униялъул органазда Г1абдулгъапурилъ рихьана жидеего рекъарал г1амал – хасиятал рагъулав цевехъан г1адамазда гьоркьоб г1адло ц1унун бажари. Гьединго батила , 1941 сонил 15 февралалда г1олиласул къисмат ва т1олабго хадусеб г1умру ихтиярал ц1униялъул г1уц1абигун бухьунги хут1араб. Баг1араб Армиялъул мухъилъ ВКП (б) ялъул членлъиялде кандидатлъун восарав гьев, 1941 сонил февралалда кандидатлъиялдаса членлъиялдеги восана. 1943-1945 сонаца вук1ана Казбек РКП \_б\_-ялъул бюроялъул членлъун. Налъи ц1ик1к1ана, божилъи рит1ухъ гьабизе кколаан. Гьаниб дагьабго хронологиялъулал баяназдалъун г1ей гьабизин:\n1941 сонил 15 февралалдаса 1943 сонил 1 октябралде щвезег1ан х1алт1ана НКВДялъул Казбек РОМалъул уполномоченнийлъун;\n1 сонгун 8 моц1алъ т1убазабуна райотделениялъул оперативияв уполномоченниясул х1алт1и;\n1945 сонил июналдаса 1949 сонил ноябралде щвезег1ан х1алт1ана райотделениялъул начальникасул заместительлъун. 1947 сонил февралалда ДАССРалъул МВДялъул хасаб комиссиялъ милициялъул райотделениялъул х1алт1ул халгьабиялъул х1асилазда бихьизе гьабулеб буго «лейтенант Г1абдулгъапуров милициялъул райотделалъул начальникасул хъулухъалде вачине резервалда лъезе бегьула» абун».\nЗах1матал рук1ана гьел сонал. 1942 соналъ г1олохъанав милиционерас ахиралде щвезабуна 11 уголовнияб дело, т1атинабуна лъабго бидулав г1ахьаллъун гьабураб чи ч1ваялъулаб зах1матаб рак1гъанц1улеб такъсир. Гьелдаса хадуб, щаклъитун гьесие гьеб сонил 13 маялда сержантасул чин кьола. Яги, 1946 соналъ райотделалъул начальник Милициялъул Т1адег1анал курсазде Москваялде анлъго моц1ил болжалалда араб заманалда, гьеб х1алт1и т1убанго т1адкъана Г1абдулгъапурида. Т1адег1анал г1уц1абазул халгьабиялъул рапорталда баян гьабулеб буго Г1абдулгъапуровасул нухмалъиялда бугеб райотделалъ гьеб анлъго моц1алда 69 чи жавабчилъиялде ц1араб 46 уголовнияб дело ахиралде щвезабунилан.\nГ1абдулгъапурилгун дир т1олабго лъимерлъиги бухьараб буго. Х1айранго ралагьулаан ниж гьев жиндирго эбелалъухъе гьоболлъухъ вач1индал, к1удияб рохел бук1ана рицунел лъугьа – бахъиназухъ г1енеккизе щвейи. Кутакалда адаб гьабулаан дандиязул, г1айиб ккараб лъимерг1адан валагьулаан харабазухъ - ян бицуна Ленинаулалдаса Гъубахан Тавсултановас.\n1949 сонил ноябралдаса 1960 сонил июналде щвезег1ан т1олабго жан, къуват, бажари кьуна Салатавиялъул росабалъ законияб г1адло – низам ц1униялъул х1алт1уе нухмалъи гьабулеб милициялъул райотделалъул начальниклъиялъе. 1953 соналъ гьеб х1алт1и гьоркьоб къот1ана Челябинскиялъул лъаг1алилаб милициялъул школалда ц1алиялдалъун. 15 сонгин 10 моц1гин 7 къо кьуна гьес т1убараб жавабчилъи т1аде босараб х1алт1уе. Г1аммаб х1исаб гьабуни, рагъухъанасулаб хъулухъалъе Г1абдулгъапурица кьун буго 28 сонгун 4 къо.\nГьаб материал х1адурулагун дица гара – ч1вари гьабуна гьесул божарал гьудулзабазулгун, х1алт1ицадахъазулгун ва г1агаразулгун, Г1абдулгъапур лъалезулгун ва гьес тамих1алде ц1азе ккаразулгун, архивалдаса бач1инабуна «Хъулухъалъулаб дело» - хъвалбе буго авторас.\nТакъсир гьабураб г1айибиласулгун гьес гьабулеб гарач1вариялъул рихьулаан пашманал эбел – эменги, гьезие васасул «гьунар» т1атани гьабизе бугеб асарги. Чангиял рихьана дида Г1абдулгъапурида дандбит1ун столалда нахъа г1одорч1ун г1одулел г1айибиял. Жанив чи гьес чара бук1ун лъезе толароан, гьереси бицарасда т1асаги лъугьунароан, ккараб х1алалда баян кьуразе к1вараб кумек кидагоги гьабулаан, ян рак1алде щвезабула К1удияб Ват1анияб рагъулг1ахьалчи. Дилималдаса Ансарияв Шарабудиновас.\nГ1абдулгъапур Гъозтаялде вач1индал нижеца ц1ехезе кколаан росолъ лъугьараб щибдаян. Щибго гьесдаса балъго гьабизе рес бук1инч1о. Хадуб биччантун бач1унеб чугун гьев т1аде щведал ниж киналго г1енеккизе х1адурулаан. Районалъул ах1вал – х1ал т1оцебе гьесдасан лъалаан - ян т1аде жубалеб буго милициялъул начальникасул бицунагун херав Х1асан Х1осеновас.\nГ1абдулгъапурил г1умруялдаса ва х1аракаталдаса г1емерал мисалал рачине бегьула, амма цо лъугьа – бахъиналъул бицен гьабич1огун бегьиларо: районалъул нухмалъулезул данделъиялда бицен гьабулеб бук1ана такъсирчилъи ц1ик1к1иналъул, гьеб рагьизе милициялъ гьабулеб хашаб х1алт1ул. Ц1акъго ццидахун вук1ана Ленинаул росдал «Гьудуллъи» колхозалъул председатель Гъ. Тавсултанов.\nДанделъиялда г1ахьаллъи гьабула вук1арав республикаялъул вакил Ах1мад Пакъаловас к1алъала вук1арав гьоркьов къот1изавун, залалдехун вуссун ццидалъ абуна:\nКазбек районалъ Г1абдулгъапуровасе памятник базе кколаан, районалда цо г1анк1о бикъани гьеб бикъаравги лъайч1огун Г1абдулгъапур кьижулароан, -абун.\nТ1ок1аб т1адег1анаб къимат – шапакъат кинабха бук1инеб.\nРук1ана гьесул шапакъаталги, Г1абдулгъапурил хьолбохъан гьел инч1о:\n1944 сон «За оборону Кавказа» медаль.\n1945 сон «За доблестний труд в ВОВ 1941 – 45 г.г.» медаль.\n1949 сон «За боевые заслуги» медаль.\n1954 сон «Красная звезда» орден.\n1958 сон «За безупречную службу» 1 ст. медаль.\n1965 сон «20 лет Победы» медаль.\n1967 сон «50 лет Советской милиции» медаль.\n1975 сон «30 лет Победы» медаль.\n1945 сон ДАССРалъул Верховный Советалъул Президиумалъул Х1урматияб Грамота, МВДялъул грамотаби, рухьалда ралел саг1атал ва цогидалги шапакъатал.\nОтставкаялде арав подполковникас 1966 сонил 22 июналдаса г1умруялъул ахирисеб къоялде щвезег1ан нухмалъи гьабуна ДОСААФалъул районалъул комитеталъе. 1975 сонил декабралда к1одо гьавуна ДОСААФалъул ЦКялъул бищунго т1адег1анаб шапакъатлъун кколеб «За активную работу» абулеб каранда балеб г1аламаталдалъун. Кинаб х1алт1и т1адкъаниги добго жигаралъул ва жавабчилъиялъул х1алт1ухъанлъун вук1ана Г1абдулгъапур.\nГ1абдулгъапурил г1умруялдаги бук1ана гьесда хадуб балъгояб халгьабиги. Масала, личное делоялда буго гьадинаб баян: «ункъг1ал Батирбиева Султанат инкъилаб ккелелде ана Турциялде ва нахъ юссинч1о» абун, яги «ч1ужуялъул вацц С. Г1изудин Хасавюрталъул нарсудалъ 1944 сонил 4 июлалда лъаг1елалъ жанив т1амуна», ян абун. Цойги мисал – хъулухъал т1уразаризе 7690 гъурущ багьаялъулаб М-72 мотоцикл босун бугин МВДялда хабар хеккого щвана.\n1959 сонил январалда Г1абдулгъапуровасе тамих1 гьабураб амру хъвана, амма кват1ич1ого тамих1 мекъияблъун рик1к1ана. Кинабго гьесул бук1ине кколаан мат1уялда г1адин баянаб гурони, цогидазулгун гьабулеб х1аракат х1ашреч1араб бук1инаан.\nАллагьасул къадаралде ккана 1978 сонил 27 июналда, вукъун вуго абадияб рокъоре аразул Дилималда бугеб хабалалъ. Гьесул нахъа тараб нух шагьраг1адаб бук1инч1ониги, т1олабго х1аракат – намусалда т1анк1 лъеч1еб бук1ана, наслабиги гьеб роцада куцана. Гурелани, инсул нухдасан киналго вассал инароан, х1ажалъи карал Салатавиялъулазе ратулеллъунги лъалароан. Москваялда, яги Мах1ачхъалаялда гьез кумек гьабурал г1емерал ратула.\nГ1абдулгъапурги гьесда релъарал цогидал Салатавиялъулалги, х1акъикъаталдаги мустах1икъал руго ирсилазде, г1олеб г1елалда к1очонареллъун гьаризе. Гьелъие ресал ва нухал рати нахъе ругезул г1аммаб борч буго.\n«Рагъул г1ахьалчи, г1емерал соназ Казбек РОВДялъул начальниклъун х1алт1арав росуцояв подполковник Г1аблугъапуров Г1абудлгъапур къадаралде щвараб мехалда гьесулги жиндиргоги гьудул Г1умарасх1аб Гъазиевасухъе хъван гьаб назму бач1ана Къебедил Дадал вас Дадаев Набица» – ян хъван буго Г1.Гъазиевасул «Г1умру, мун макьилъиш дида бихьараб?» -абураб т1ехьалда... \_гь.260-262\_.\nГьесдаго хадуб гьаб назму – маг1у Г1абдулгъапургун г1умру арав, гьесул божарав гьудул, Дилималдаса Салимгереев Мух1амадица ишцояв Аллагьасул къадарщун нилъедаса ват1алъидал гьабураб. Бахъулеб буго кинаб бук1аниги хиси гьабич1огун.\nВиччай, Наби, дунги дудаго хадув\nХварав гьудуласул бицун к1алъазе\nЗонода къвалги бан маг1у гьабизе\nХабадеги вуссун маг1ил г1ор т1езе.\nГьесул къадаралде шиг1ру хъвазеян\nЧанги г1одов ч1ана столалда нахъа\nАмма цо раг1ицин хъван бажарич1о\nБераз т1олеб маг1у т1адеги чвахун.\nДица рек1ей ссабру г1емер гьабула\nГьев хвеч1евин абун, ч1аго вугилан\nАмма дур кагътиде т1аде къулидал\nКъо рехана дица, к1веч1о х1ехьезе.\nГуро, гьалмагъзаби, дун божуларо\nГьереси батила Г1абдулгъапур хвей\nГодуге, руччаби, гьабуге маг1у\nМахсаро, батила дие гьабулеб.\nК1алъаге телефон, бач1унге кагъат\nРокьукъаб хабаргун дун гъаримасухъ\nБухъуге хабалалъ ч1ег1ераб лах1ту\nНижер гьудул хвезе хивалал гьеч1ин.\nУнтуе къвак1арав къвалакьа чергес\nМунгойиш чучарав, чарайиш хвараб\nЧарамул черхалъул бодул цевехъан\nНаркоз кьунищ мун гьез кьижизавурав.\nТ1ат1ала ккун айги поликлиника\nДуе данде кколеб дару батич1еб\nЧ1унтлае буссайги санитарный часть\nДур чехь къот1и – къот1изе нусал лъухьараб.\nБищун хиралъидал ват1алъилеван\nРак1алда бук1инч1о, хирияв гьудул\nХун ракьалда лъолев лъараб анани\nГьарилаан дунги цадахъ вачеян.\nДунялалъул рокъоб рек1ел гъеялъе\nМун Аллагьас нижей вижун вук1ана\nКъваридал къояца рак1ал чучизе\nБет1ергьанас нижей виччан вук1ана.\nРек1ел гъейги ана нижехъе бахъун\nДуца бакъудехун берал къанщидал\nКъваридал къоязги къорал реххана\nДуца къанида гъорлъ босен т1амидал.\nМун сапаралда вугин ссабру гьабила\nСсабру т1аг1аниги ниж гьудулзабаз\nМун дару босизе рик1к1аде анин\nБач1унареб кагътилъ балагьун ч1ела...\nг. «Чапар», №35, гь.2. 28.08.2000 с. Дадаев М.Д. росу Гертма.\nГ1абдугъапуров Г1абдугъапурил ясалъ Заринаца кьуна 3 сурат ва бицана т1аде жубазе жо.\nГертмаялдаса районалулго краевед Дадаев Мух1амадил "Чапар" газеталда хъван бук1араб музеялдасан босана.\nХ1адур гьабуна Х1ажимух1амадов Х1.