Машгьурал тарихиял асараздаса цояблъун ккола «Дербент-наме», яги гьелъул бетIералда хъвараб «Дагъистан гIарабаз бахъиялъул тарихалъул тIехь». Гьеб буго къокъ гьабун гIарабалдаса магIарул мацIалде буссинабураб тарихияб асар. XVIII-абилеб гIасруялдаса
Каспиралъдал кваранаб рагIаллъиялда XVI гIасруялда ккарал лъугьа-бахъиназул бицунелъул, тарихиял хроникабазда гIемер рехсола нуцалчи ИсмагIилил цIар. БакIалъул гIадамазул фольклоралъулъги цIунун руго ИсмагIилил хIакъалъулъ биценал.
15 сентябрь Дагъистаналда лъазабун буго республикаялъул халкъал цолъизариялъул къолъун. 15 сентябрь байрамлъун гьабиялъе тарихияб кьучIлъун босун буго бащдаб Азиялда кверщел гьабурав персазул
Гьаб хъвай-хъвагIай буго Гъоркьа Бакълухъ мажгиталъул къадалъ лъураб ганчIида. Гьеб букIана мимаралда аскIоб, гьанжейин абуни тIад гьабураб бохьиялъ ганчIида хъвараб жо бахчизабун бугин абуна, амма моцIалъ цере гьенир щведал гьеб гамачI мажгиталъул