ТIоцебесеб дунялалъулго рагъуца тIубанго хисизабуна Европаялъул картаялъул сурат. Гьеб букIана Европаялъул маданияталъулъ, ай цебетIеялъул нухда цо гIорхъилъун лъугьараб заман, гьеб букIана консерватизмалъулаблъун, лъай тIибитIизабиялъулаблъун ва чIара-хьараб хIал лъугьараблъун рикIкIунеб ХIХ гIасруялъул ахир – чIахIиял инкъилабазулаб ва дунялалъулго рагъазулаб, тIолабго халкъалъе гьабулеб терроралъулаб ва технология хехго цебетIеялъулаб ХХ гIасруялъул авал.
1901 соналъул 18 декабралда 6 моцIалъ командировкаялъ витIула Дагъистаналъул рекIаразул полкалде, рекIаразул хъулухъалъулгун лъай-хъвай гьабизе. Гьелдаса хадуб гьеб полкалда бухьараблъун лъугьуна гьесул рагъулаб хъулухъ.
ГIурусазулгун япониязул рагъулъ ХIажи-Мурадица бихьизабураб бахIарчилъиялъул хIакъалъулъ бицуна гьесул хъулухъалъулаб сияхIалда хъван ругел шапакъатаз ва чиналъ эхеде вахинавиялъул баяназ:
1914 соналъул 26 октябралда ГIарацхан лъугьуна Кавказалъул халкъазул рекIаразул дивизиялъул («ГIалхулаб дивизия») кIиабилеб Дагъистаналъул полкалде.