къисасуль анбияъ ТIоцобисеб ТIехь 2-б басма Махачкала ИД Нуруль Иршад 2010 ББК 84,4 (Ава) + 86,38 УДК 821.351 + 29 С - 14 СаИД афаНДИ аль-ЧИркавИ. Къисасуль анбияъ:\n«къисасуль анбияъ ТIоцобисеб ТIехь 2-б басма Махачкала ИД Нуруль Иршад 2010 ББК 84,4 (Ава) + 86,38 УДК 821.351 + 29 С - 14 СаИД афаНДИ аль-ЧИркавИ. Къисасуль анбияъ: ...»\nязыке. –Саид афанди аль-Чиркави. в двух томах. Том 1, 2-издание.\n– Махачкала: Нуруль иршад, 2010. – 606 с.\nкнига одобрена решением Экспертного совета Духовного управления мусульман Дагестана за № 09- ISBN 978-5-903593-06-4 (Т.1) ISBN 978-5-903593-09- ©Саид-афанди аль-Чиркави ©Издательский дом «Нуруль Иршад»\n«Бисмиллагь» - ан байбихьун, Халикъасе рецц гьабун, Свалат-салам ахIмадгун агьлоялде битIизин, Эсул хулафаазде, хадуб асхIабзабазде, Салафун-халафунал – гьелги гIахьал гьаризин.\nГьелда хадуб, рохалил хабар бицун, кIалъазин, лъайгин гIакъло бугелаз щукру гIемер гьабизе.\nНигIматазулги султIан – исламияб гьидаят Гьаб Дагъистан ракьалде бачIиналъул хIакъалъулъ.\nЦо нухалда Жабраил, жиндирго гIадаталда, ХIабибуллагьасухъе зияраталъ щванила, Гьудул тIаде вачIиндал, тIаде вахъунеб адаб ТIагьаяс гьесиеги гьабулеб букIанила.\nГьеб нухалда абуни, халкъалъулго МустIафа ТIаде вахъинчIого чIун, Жибрил хIайранлъанила, Жив зияраталъ вачIин чIалгIунищ ккарабилан ГIаламул-гьудаясде хитIабги гьабунила.\n«Я Халикъасул амин, дирги божарав гьудул, Дур зиярат чIалгIунев инсангидай вукIунев?\nаллагьас шараигIал русулазухъе кьезе васитIа гьавурав мун гьечIого дие гIелищ?»\nк ъ и с ас ул ь а н б и я ъ тiоцобисеб тiехь Гьединаб жаваб гьабун, гьуинаб хабар бицун, Хадуб Жабраиласда расулас гьикъанила:\n«ГьитIинавгин кIудияв – кIигоясул кинасе кинав тIаде вахъине мустахIикъав вукIунев?»\nкIудиясе гьитIинав вахъинилан абидал, Дур гIумро чан сонилан суал цIигьабунила.\nГьелъиеги Жибрилас жаваб берцин кьунила, Жиндирго гIумроялъул соналги рицанила:\n«анкьнусазар сон индал цо нухалъ жиб баккулеб Цо цIва буго, гьеб дида лъабцIол баккун бихьана».\nБетIергьанас мун вижун, тIоцобе дур бер щвараб Щиб жо бугилан абун тIадвуссунги гьикъана.\nГьелъиеги Жибрилас жаваб гьадинаб кьуна, Жив вижиндал тIоцобе бихьарабги бицана:\n«БетIергьанас дун вижун, дир бер тIоцобе щвараб, ГIаршалде жиб далараб нуралъул чирахъ буго».\nНуранияв ХIабибас хIасратав гьудуласде Гьеб дуда бихьараб нур – дун вугилан абуна.\n«Дуда гьеб нур бихьани, гьанжиги лъалищ?»-илан Гьикъидалги, Жибрилас лъалин жаваб гьабуна.\n«Гьаб нур доб букIанищ?-ан кIалъайги гьабулаго, – Малъазде валагье»,-ян гьимун, ХIабиб пинщана.\nГьел малъазда жанисан нуралъул халгьабидал, Гьаб нур доб букIанилан, – кIалъан жавабги кьуна.\n«Дир беразул канлъи»,-ян каламги гьабулаго, Малъал, убачги гьабун, бераздаги рахъана.\nБетIергьанас тIоцобе ТIагьал нур бижиналъул Жигиги дагьаб баян гьабизин гIин баразе.\n«Дураруль-хIисан»-илан абулеб тIехьалдасан СуйутIияс бицараб босизин гIажамалде, «Дакъаикъул ахбарги» – ли-ахIмад ибнул къази – кIиябго данде къараб накълоги дий бугебин.\nТIадегIанав аллагьас махлукъ бижилелдего Ункъго гIаркьелги бугеб цо гъойтI бижарабила, Шажаратул якъинги элде цIар тарабила, Эб гъойтIалдаса цебе цоги жо бижинчIила.\nЦинги ХIабибасул нур, хIалкIолев БетIергьанас, ТIавусалда релълъараб суратгун бижанила, Жавгьаргун якъуталъул хIижаб-пардавги гьабун, Гьеб нур, босун, рахIманас гъойтIалда тIад лъунила.\nТIавусалъул суратгун ХIабибуллагьасул нур кIикъоазарго соналъ, тасбихI гьабун, чIанила.\nГьелда хадуб Халикъас цо матIу бачIанила, «Миръатул хIаят» – илан цIарги элда танила.\nГьеб матIу тIавусалда, босун, цебегIан лъедал, ЦихIин жаниб балагьун, жибго жинда бихьидал, Жиндир берцинлъиялда, рахIманасдаса нечон, Нуранияб тIавусалъ щуцIол сужда гьабуна.\nГьеб щуго сужда рикIкIун, щибаб къойил щуго как, рукугI-сужудгин цадахъ, камил гьабун тIобитIи ТIадегIанав аллагьас ахIмадгин умматалъухъ аманатлъун кьун букIин кIочонге, бусурбаби!\nЦойги нухалъ рахIманас рахIматалъул балагьи Гьеб нуралде гьабидал, нич бергьун, гIетI кIанцIана.\nГьелъул лугбазда бараб гIетIул къатIрабаздасан къудраталъул аллагьас гIалам загьир гьабуна.\nГIаршгин курс, лавхIгин къалам, бакъ-моцI, цIваби, хIужубал – Гьормада загьирлъараб гIетIалдасан рижана.\nЖабраилгин Микаил, тIолго малайкзабиги БотIрода загьирлъараб гIетIалдасан рижана.\nкаранда загьирлъараб гIетIалдасан абуни, – анбияал, русулал, гIуламаал рижана, Жиги шугьадаалгин салихIунал гIадинал, ГIилмогун гIамал бугел гIарифунал рижана.\nБайтуллагь, Байтул-МагIмур, цинги Байтул-Мукъаддас, Дунялалда тIад ругел тIолго масажидалги, ТIолго масжидал рарал бакIалъул чIабаралги Мугъалда загьирлъараб гIетIалдасан рижана.\nкIиябго кьенсералда бараб гIетIалдасанги Бижана БетIергьанас МухIаммадияб уммат, – Муъминал, муъминатал – киналго бусурбаби, Ислам къабул гьабурал агьлу-щагьадатайни.\nГIиндузда загьирлъараб гIетIалдасан рижана Мажусиял, ягьудал, насраниязул рухIал, Гьезда релълъон жал ккарал мулахIхIидин, жахIидин, Мунафикъзаби гIадал, – гьезул рухIалгун цадахъ.\nХIатIазда загьирлъараб гIетIалдасан бижана Бакъбаккуда – тIерхьуда гьоркьоб бугебщинаб ракь, ракьалда бугебщинаб магIданияб махлукъат, Халкъалъул хIажат бихьун, гьебги загьир гьабуна.\nГьелда хадуб рахIманас МухIаммадил нуралда Ункъабго рахъалдехун балагьеян абуна.\nБалагьун халгьабидал, Хириясул нуралда Ункъабгоги рахъалда чIарал нурал рихьана.\nрасуласул ункъавго халифа гьел рукIана:\nабубакаргин ГIумар, ГIафанил ГIусман, ГIали.\nМагIнавияб-хIисияб халафаталъул амро Ункъасдаго тIобана, тIаде анлъго моцI рехун.\nЦингиги ХIабибасул хIакъикъияб гьеб нуралъ лъабкъоялда анцIазар соналъ тасбихI гьабуна, Гьелда хадуб, тIолалго анбияазул нурал, – ахIмадил нуралдасан гьелги загьир гьаруна.\nГьанжиги БетIергьанас МухIаммадил нуралде рахIматалъул балаялъ цойги балай гьабуна, Гьелдалъун ХIабибасул нуралдасан рухI бижун, рухIалдасан рижана анбияазул рухIал.\nЩивав аварагасул рухIалда загьирлъараб ГIетIалдасан рижана жив-живасул умматал.\nУмматун мархIуматун – МухIаммадил гьаб уммат Гьесул рухIалда бараб гIетIалдасан бижана.\nГIаламалъулго Халикъ жодее якъинлъидал, Жодой аслолъун ккарав ХIабибуллагьги лъайдал, лъаралда гIамал гьабун, тIолго рухIаз ахIана:\n«ла илагьа илла ллагь, МухIаммад – расулуллагь».\nГьелда хадуб аллагьас цо чирахъ бижанила, Жанисанги тIасанги матIугIан жиб гвангъараб.\nЖив дунялалде вачIун букIине бугеб хIалалъ МухIаммадил суратги бижанила хадубго.\nХалкъалда тIаса вищун, тIокI гьавурасул сурат, Босун, доб нуранияб чирхъида жаниб лъуна.\nЖиндир вижин камилав, камалатал тIорарав ТIагьал берцинаб сурат къиямалдаго чIана;\nкъадирасдаса нечон, гIодов чIезе кIвечIого, какилъ гIадин, вахъун чIун, адаб цIунизе лъана;\nМанлъулев чи гьечIого, гьабеян абичIого, Гьаб гIаламалъул Халикъ жинца кIодо гьавуна.\nГьеб чирахъалда сверун тIолго анбияазул арвахIаз тIаваф гьабун, нусазарго сон ана.\nЭлда хадуб аллагьас халкъалъулго рухIазде «МухIаммадил нуралде балагье», - ян манлъана.\nБалагьун бихьанщинаб гьесул лага халгьабун, Халикъас гIаламалъул гIамал-пиша бижана.\nБетIер бихьараб къокъа хулафаал гьаруна, Халкъалда гьоркьосанго салатIиналгун цадахъ.\nНодоялде бер щварав гIадилав амирлъана, Берал рихьарал чиги хIуфазаллъун лъугьана.\nкьунсрул рихьанщиналги накъкъащаллъун гьаруна, ГIиндул рихьаралазги хIакъаб къабул гьабуна.\n Къиям – вахъун чIей.\n Накъкъащ – накъищ бахъулел махщелчи.\nкIаркьаби рихьаралги гIукъалаал лъугьана, кIутIбузде бер щваралги вазирзаби лъугьана.\nМегIер бихьараб къокъа – хIакимзаби, тIабибал, кIал бихьарал абуни, кIалал кколел лъугьана.\nЩекъер-мукъулукъалде бер щваралин абуни, вагIза-насихIатчагIи, муазинал лъугьана.\nМегеж бихьаразулги мужагьидал лъугьана, Габур бихьарал чиги базаргабилъун ккана.\nкIигъуждул рихьарал чи – фурсанал сайяфаллъун, кванарабаб бихьарал хIажамаллъун лъугьана, когIабаб бихьаралги жагьилаллъун хутIана, кваранаб хъат бихьарал хазиначагIилъана.\nкогIаб хъат бихьаралги – кайяллъун, бахилаллъун, кIиябго хъат бихьарал сахаватал лъугьана, кваранаб тIасахъа койр бихьарал – тIаббахаллъун, квегIалъул анмалатал рихьарал – катибаллъун.\nкваранаб койрзул килщал рихьарал – хайятIаллъун, квегIалъул рихьаралги – хIаддадаллъун лъугьана.\nкерен бихьараб къокъа мужтагьидал рахъана, Мугъ бихьарал абуни, шаргIалъе мутIигIлъана.\n ГIукъалаал – гIакъло камилал гIадамал*  ТIабиб – тохтур*  Хвалчабаздалъун рагъулел, гьунар бугеллъун (палачал).\n ХIажжам – би чIвалев чи.\n ТIаббах – квен гьабулев чи (повар)*  Анмалат – килщал.\n Катиб – хъвадарухъан (писарь)*  ХаййатI – партал букъулев чи (портной).\n ХIаддад – маххул устар.\nТIагьал хьибил бихьарал гъазизаби рахъана, Чехь бихьарал абуни, загьидзаби лъугьана.\nНакаби рихьаралги – ракигIун-сажидунал, ХIатIал рихьарал чиги – чанахъаби лъугьана.\nГъоркьа хIатIал рихьарал рилълъине лебаллъана, рагIду гореб бихьичIел кочIохъаби рахъана.\nЩибниги жо бихьичIел – мушрикинал лъугьана, Мажусиял, ягьудал, насраниял гIадинал.\nрасуласул нуралде балагьиго гьабичIел, Гьеб къокъайин абуни, аллагьгун дагIбадана.\n«Дин» абурабщинаб жо эз гьереси гьабуна, аллагьал жал ругилан лагълъиялъе халкъ ккуна.\nХаликъасул къудраталъ дунял-гIалам бижана, Жиндир ирадаталда хIукму-къадар тIобана, ХIабибасул черхалде балагьи гьабуниги, Гьесул, цо-цо сан гореб, киназдаго бихьичIо.\nДунялалде жив вачIун, чIаго вугеб хIалалъги ХIакъикъияб куцалда киназдаго гьев лъайчIо.\nГьесде иман лъеялъул къадаралда горони, къадирас гьесий кьураб гьунар-къуватги лъайчIо.\n Загьид – дунял рехун тарав чи*  рукугI-суждаялдалъун, какал ран Аллагьасе гIибадат гьабулел чагIи*\n- ФАСЛО АЛЛАГЬАС АДАМ АВАРАГ ВИЖИ\nЦинги, БетIергьанасул гIалам загьир гьабизе азалалда тIобараб хIукму къадаралде щун, Халкъалъулго эменлъун адам гьави бокьидал, ракьалдехун аллагьас, вахIю гьабун, абуна:\n«Я ракь, Дица дудасан цо халкъ бижизе буго, Цоял – Дий мутIигIлъулел, цойгидал – гIасилъулел.\nДиде гIасилъараб къавм жужахIалде битIила, МутIигIлъарал абуни, алжаналде руссина».\nГьелда хадуб аллагьас, амро гьабун, Жабраил ракь босеян витIана, адам вижизе гIоло.\nамма ракьалъ абуна: «Мун дихъе витIарасул ТIадегIанлъиялдалъун, дица цIуни гьарула, Дуца босиялдаса дир дагьабниги къадар – къиямасеб къояца цIадул бухIи щезелъун».\nХIилмо тIокIав Жабраил, ракьалда гурхIел гьабун, ХIукмуги гьедин букIун, чIового нахъвуссана.\n«Дудалъун цIуни гьарун, цIадул бухIиялдаса ХIинкъун, ракь зигардидал дун хIайранлъун кканилан»,– ХIаяъ бергьун, Жабраил Бишасда цеве чIана.\nЦинги, Микаил витIун, гьесулги гьебго ккана.\nГьанжи ГIизраил малайк, лъабабилеб нухалда аллагьас амро гьабун, гьев рещтIана ракьалде.\nГьесдеги ракь зигардун, истигIазат гьабидал, Гьелда гурхIелги гьабун, амро тезе нечана.\n«Дун духъе витIарасул тIадегIанлъиялдалъун, Дун Жиндеги гIасилъун ццин бахъи щвеялдаса Дицаги гьарулила Гьесдалъун цIуни», - йилан, Манлъухъе ракьги босун, ГIизраил тIадвуссана;\nМугIрузул, авлахъалъул, хIеренабгин хъачIалъул, ЧIегIерабгин багIараб – батIа-батIа кьералъул, БатIа-батIа бакIалъа данде гьабураб ракьгун «Гьале БетIергьан», - илан Бишасда цеве чIана.\nЦинги Малакул-мавтас, Халикъас буюрухъ кьун, БатIа-батIаяб лъеца ракь буцун, хIарщ гьабуна.