Ле, нилъ! » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\n«Дирго рекIел тIинде ваккула дун щибаб радакь… ВорчIаравго дица хIисаб гьабула цебесеб къоялъ кканщинаб жоялъул… Цо гьитIинаб, гIажаибго бацIадаб, щибали лъалареб жо бачIуна рекIел тIиналдасан баккун… НамусгIаги батила. Гьеб жо лъугьуна дие мекъдаризе…», - илан хъвана мунагьал чураяв ГъалбацIовас цо макъалаялда.\nЧан чи ваккулев жиндирго рекIел тIиналде? Чан чияс гIин тIамулеб гьеб «гьитIинаб, гIажаибго бацIадаб» жоялъухъ? ХIал бихьея цо.\nДир хириял магIарулал!\nНилъ рукIингицин гьечIищ кIудияб талихI? Щукру АлхIамдулиллагь! РукIинчIого рукIинеги бегьулаан гури. БичIчIулеб бугищ нилъеда нилъ рукIин талихI букIин?\nАслияб, гьабсагIат магIаруласда бичIчIизе къваригIараб жо буго, нилъ миллаталдасаги чIухIани (нилъер тарихалда чIухIизе жо гIемер буго), миллат нилъер щивасдасаги чIухIани (чIухIизе хIужжаги букIунха), кинабго битIа-бишун рекъа-решон кколеблъи.\nДагъистаналда нилъ магIарулал бищун гIемерал руго. Бищун гIемерал гIакъилал, гIамал берцинал, къадруял чагIиги руго нилъер, бищун гIемерал гIабдалзабиги ругоха. Бугеб жоялда бугин абизе ккола.\nНилъер шагIир СайгидахIмад Ахмаднабиевасул руго гьадинал мухъал:\nЦоял цIумаллъун руго,\nЦоял борхьаллъун руго,\nХьирхьидулел хьуцIазулъ, - илан.\nГьабсагIат, кIварабгIан жоги роццукь лъун, гIинзунир килщалги къазарун, доба борхалъудаги рукIун пиштIи-наку бачунел тIадчагIиги руго. Дозда рагIизего рагIулареб бакIалдаги рукIун, мекъдарилеб халкъги буго… ЯхI гьечIолъи бихьуларищила дозул, яхI-намусги бичун, щвараб жоялъухъ хъалаги бан, дора тIаса рахчун чIчIун ругила… КIвезегIаги кканийила…\nНичалъул асар бугев,\nИнсан данде чIваларо.\nТIаде ккезе кIоларо, - ян хъвана довго СайгидахIмадица\nБитIараб буго. Кутакалда квеш буго яхI-намус гIарцухъ бичи. МагIаруласдаяли щай гурин, гIурусасдацин рекъараб гIамал гуро гьеб. Амма, чан чиясдай инкар гьабилеб яхI-намус бичизе, гьадал тIад ругезе щолебгIанасеб багьа кьолеб бугони? Чанас хъулухъалдасаги, депутатлъиялдасаги, хIакимлъиялдасаги инкар гьабилеб? Яги чан чияс, цохIо хIукуматалъ кьураб харжалда, хIалалго бацIцIадго, хIарам гъорлъе биччачIого, гьабилеб гьеб хIакимлъи? (Лъиданиги рагIулареб вихьулареб бакIалдеги ун, хIал бихье цо дурго рекIел тIиналде ваккизе). Лъаларо. Амма лъала, жеги гьединал нилъеда данд чIвачIолъи. ТалихI буго хьулгIаги халаааатаб жо букIин.\n... Гьал цIумахъе хIалел хIелказул гIегIей,\nХIакимлъуде унел бачазул вечер,\nРичун гьаркьал росун рищиялги хIан,\nХIукумат кIутIизе кIанцIулел васал, - илан хъвана МухIамад Гунащевас.\nГьечIищха гьедин? Лъил васал дол? Нилъер васал. Нилъер тарбия. Нилъ лъикIал рукIаралани, нилъер хIакимзабиги лъикIал рукIунаан.\nГIарцуца чи хвезавулин абула нилъеца. Хваравго гьечIони, хвезавуларо. Дол хIакимзаби какулеб мехалъги, гIемерисел яхIалъул тIалабалда гурелъул рукIунел, жахIдаялъ кунел рукIуна. Гьединлъидал, хIакимлъуде рорчIараз, абурабги рагIичIого букIине, турабги щвечIого букIине, хьамурабги рецинчIого букIине, къварабгIан халкъалдаса рикIкIалъизе хIаракат бахъула, доб яхIилан абураб гьитIинаб жоги, тIад кIудияб къоноги чIван, бахчун тола, квал-квал гьабичIого букIине.\nГьеле нилъ. ЧIагого хварал. Хвараз кьураб тарбияги хвараб букIинарищха. Хвараб тарбия щварал нилъер наслабиги чIагоялищха рукIинел…\nГьаб чIагого нилъ хвезарулеб унтуе дару буго чара гьечIого хIажат!\nПикру гьабулев чиясе расги бигьаяб заман гуро нилъер заман. Гьезул рекIее буго бищун захIматго, гьаб сверун бугеб яхIгьечIолъи, ритIухълъи гьечIолъи, хIалихьалъи хIехьезе… Гьеб ахIвал-хIал къватIибе кьолеб буго нилъер шагIирзабазги\nЧанги чи вигьинавизе, кантIизавизе, жиндаго барахщичIого гIумру Авартеатралъе кьурав режисер ХIайбула ГIабдугъапуровасул унтараб рекIел ахIи буго гьаб кечIги:\nЛе, нуж, хIел-хIедиялъ хIакимлъи шварал,\nШвезе мустахIикъал гIарац кьун чIварал.\nЛе, нуж, ияхI-намус сан гьабичIого,\nСундулъго макраби тIаса рищарал.\nНуж, гIакъу загIипал, сихIру гьарзаял,\nБечелъи гьабизе гьунар бергьарал.\nЛе, нуж, гужби гIадин, квешалгун цолъун,\nЦоцаца реццизе гIуцIаби ругел.\nЛъай-махшел чагIазе къоралги гъун нуж,\nРищабалъ бергьине бажари гIолел.\nЖахIдаялъ мехтарал, ришват хириял,\nГIадамазда гьоркьор цIакъалин чIарал.\nХъулухъалъе гIоло, чиналъе гIоло,\nЧилъи щибжояли кIочон тун чIарал.\nНуж хъулбузда ругел, кепаз гIорцIарал,\nКида ниж гIадинан хIалтIизе ругел?!