Бихьун ккве, бихьун биччай » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Религия - Дин ва гIумру » Бихьун ккве, бихьун биччай\nБихьун ккве, бихьун биччай\nДобавил(а): istina от 2-06-2015, 10:35\nЩибаб соналъ, рамазан моцIалъул тIоцебесеб къо\nчIезабиялда ва кIалбиччалеб къоялда тIасан байбихьула батIи-батIиял харбал. Цояз Динияб идараялда нахъги\nрилълъун, гьез абураб къоялъ кIал ккола ва биччала. Цогидаз, батIи-батIиял\nкалендаразда рекъон чIезарула гьел къоял. Лъабабилез, цIакъго зани бегизабула\nва жидерго гIакълу-хIукмуялда рекъон ккола кIал. ПалхIасил, Дагъистаналда\nкъанагIатги букIунаро кинавго чияс цо къоялъ кIалги кколеб, цо къоялъ кIалги\nбиччалеб къагIида. Исанаги шагIбан моцIалъулъго ккана тIоцебесеб къо\nбачIиндал кин букIине­бали лъаларо. "Нурул-ислам" газе­талъ къватIире\nриччалел исламиял ка­лен­дараздайин абуни, щаялиго моцI цIилъулеб заман\nбихьизабун бу­кIуна цо къоялъ цебеккун. Гье­дин­лъидал, гIадамазул\nгIарзалги рукIуна щайин бегьулареб цо къо чIезабизе ва ща­йин гIадамал\nрикьалаби гьаризе тIа­мулелин абун. Гьеб суал кьуна ни­жеца\n"Нурул-ислам" газеталъул бе­тIе­рав редактор, ДРялъул муфтиясул наиб,\nгIалим МухIамад ХIажиевасе. - Бищун\nквеш ккараб иш буго гьеб ри­кьиялъ исламалъул тушбабазе бу­сур­бабазда тIад\nрелъизе ва гьел мах­сароде кквезе рес кьолеб букIин. Ни­жеца календарал\nкъватIире риччазе хIа­дурула анлъго моцIалъ цебе ва гьелъ нижее рес букIунаро\nкалендарь моцI цIилъиялда рекъон гьабичIого. Гьеб шаргIалдаги бегьулелъулха. Ни­жеца\nгьениб хъванги букIуна кален­даралда хъварабги имамас абулелдаги гьоркьоб\nбатIалъи бугони ва кинаб къоялъ кквелебали лъаларого ругони, имамас абуралда\nнахърилълъайилан, дагIбаги гьабугейилан. "Бихьун ккве, бихьун биччай" абураб\nхIадисалъул магIна буго рама­зан моцI бачIин лъазе рес букIин, ай сабаб. ЦIияб\nмоцI бихьи ккола рама­зан моцI бачIун букIин лъаялъе сабаб. Саба­балда хадуб\nлъугьун мурад бор­чIизе толевги гIакъилавлъун вукIи­на­ро. Мисалалъе, дуе къваригIун буго по­ез­­далдаги\nрекIун Москваялде ине. По­езд бачIине букIин лъазе руго гIемерал са­бабал,\nгьезул цояб ккола борха­лъу­деги вахун поезд ба­чIунеб бугищали бихьизелъун ба­лагьи.\nАмма гьеб гу­ребги сабабал руго поезд бачIине бу­геб­лъи мухIканго лъазе\nкIолеб. Ми­са­ла­лъе, мухIканаб распи­сание. Бор­хал­ъу­де вахун балагьи, цо-цо\nмехалда хIа­л­тIичIого букIинеги бе­гьула. Масала, це­бе щиб бугониги\nккеялдалъун яги ри­кIкIа­дасан бачIунеб цогидаб поезд ни­лъее къваригIарабин\nккун. Поез­да­лъецин гьедин бугеб ме­халда, кинха бу­кIинареб щибаб лахI­зат\nкквейин гурого абизе рес доб мехалда букIинчIо. Гьеб гуреб къагIида бегьулареб\nбукIарабани, абизе букIана бихьун гурого ккогейин. Амма гьедин абун гьечIо.\nЖакъа лъилго щаклъи гьечIо астрономазда азарго соналъ цебе моцI цIилъизе бугеб\nзаман минут-секундалде гIунтIун мухIканго лъалеблъиялда. Гьединго хIадисалъ\nбаян гьабулеб буго рама­за­налъул цониги къо биччарас тIолабго гIумруялъ кIал\nккуниги гьеб бе­цIу­лареблъи, кириялъул рахъалъ.\nГIаббасидасан бицараб хIа­дисалда буго: "Свалат-салам лъеяв аварагасухъе\nвачIана гIарабияв ва жин­да моцI бихьанин абуна. Аварагас гьес­да гьикъана:\n"Дуца Аллагь цо ву­кIиналъе ва МухIаммад Гьесул Расул вукIиналъе нугIлъи\nгьабулищ?" - абун. Дос абуна гьабулин. Гьеб ме­хал­да свалат-салам лъеяв\nаварагас Би­лалида абуна какги ахIун гIадамазда метер кIал кколеб бугин\nлъазабе", - ян. Аварагас, тIоцеве вихьулев гIараби­ясда божун, киназдаго\nкIал кквезабун буго. КIиго шагьи бикъараб бакIал­даги кIиго гIадилав чиясул\nнугIлъи къваригIуна. Гьенибин абуни гIалхул гIарабиясул рагIуда божун бусурба­базда\nкIал кквезабун буго. Щайин абуни, рамазаналъул цохIо лахIза­талъулъцин нилъ\nнахърегIуларебгIан кIудияб хиралъи букIун. ШаргIалда рекъон, хIакъаб жо\nкапуразда аскIоб батаниги, къабул гьабизе ккола. Аварагасул заманалда киб\nбугониги, хIатта пасикъасул нугIлъиял­да­лъун­ги моцI бихьани, нахъисеб къоялъ\nматIалигI" - бакъ бакки­ялъулъ батIалъиялъул хабарго байбихьана МугIавият\nШамалда ха­лифлъун вугеб мехалда. Гьедин би­цу­неб буго\nГьедин батани щайха нилъ ки­налго астрономазда нахърилълъу­на­рел?\nЩайгурелъул, жеги бихьун гуро­го кIал кквезего бегьуларин чIарал имамзаби ва\nгIалимзаби гIемер рукIун. Астрономаз абулеб буго: "ЦIияб моцI баккула цо\nлахIзаталда жаниб, амма бихьизе рес ккола Бакъги, МоцIги, Дунялги цо мухъде\nккедал. Гьебги бищун цIикIкIун 14 сагIаталдасан бу­кIунеб буго. Киналго\nсагIтазул поя­сазда гьеб бихьи батIайиса букIуна. Гьеб инсанасда бихьиги моцIалдаса\nбакъ цебе тIерхьараб мехалъ букIуна". Гьелдасан баянлъулеб буго доб\nмехалда букIараб хIадис гьанже хIалтIизабуни, бусурбабазда гьоркьоб кIудияб\nрикьи ккезе букIин. ХIисаб гьа­бе, доб хIадис бачIараб мех букIана ГIа­рабазул\nбащдаб чIинкIиллъиял­дацин тIубанго, ай киналго бусурбаби рукIинчIеб заман.\nГьанжейин абуни, бусурбаби дунялалда тIад киса-кирго руго. Мисалалъе, бусурбаби\nполяр­нияб кругалдаса тIадехун ккани, гьез щибха гьабизе кколеб? Лъабго мо­цIидасан\nгурого бихьулареб моцI би­хьизегIанищ чIелел?\nлъабавго имам ва ШафигIиясул мазгьабалъул гIеме­рисел имамзаби мукIурлъарал\nдуня­ла­лъул киб бакIалда моцI бихьаниги кIал кквезе ккеялъе. Гьелъги кьолеб бу­го\nкиса-кирго ругел бусурбабаз кIал ккве­зе ккани, гьезие моцI бихьи шартI кко­ларин\nабураб магIна. Гьеб хIукму гьез гьабуна бусурбаби цолъиза­ри­зелъун. Гуребани,\nсагIтазул поясал ругебгIан къадаралъ рукIине ккелаан кIал кквезе байбихьулел\nкъоял. Гьеб гьелдаги лъугIуларелъул, гьединго батIи-батIиял къояз кIодо гьаризе\nккелаан ГIарафа ва Къурбан къоял. Къокъго абуни, тIубараб хIапу-чапур ккола.\nКакил хIукму кинха бугеб, гье­ди­наб хIисабалда рекъон как базе бегьу­лищха?\nкIвар, кIалалде данде­ккун, гIемерго цIикIкIараб букIин лъаларев чи ватиларо.\nАмма бищун ку­такалда моцI бихьизе кколин ахI­долел имамзабаз как бала\nсагIтидеги балагьун, ай рузнамазда рекъон. Я има­му Нававияс, я ибну ХIажарица,\nяги имам Рамлияс, гьел ккола нилъер маз­гьабалъул мугIтамадал, ай мугъ­чIвалел\nгIалимзаби, изну кьоларо сагI­тиде балагьун как базе гIицIго рама­зан бачIин\nхIисабалдалъун чIезаби­ялде къияс гьабун (борцун) гурого. Гье­дин бихьи шартI\nбугин чIолез какги базе ккола сагIтихъ яги рузнамазухъ балагьичIого, бакъул\nрагIад борцунеб гIучIги бахъун чIезабун.\n"Мизанул кубра" тIехьалда буго: "Киналго тIадрекъана цо бакIалда\nмоцI бихьани, кибго кIал кквезе кколин абураб хIукмуялда", - ян. Гьедин\nабулел имамзабазул миса­лал гIемер руго. Амма цонигияв гьечIо киса-кибго моцI\nбихьун гурого кIал кквезе яги биччазе бегьуларин абулев. "Ихтилафул\nматIалигIиялъулъ" хи­лап батаниги, цадахъ моцI баккулеб, ай цого сагIтил\nпоясалде ккараб ба­кIалда ругез кIал кквезе кколарин абу­лев цIар бугел\nимамзабазул цонигияв гьечIо. Нилъ руго СагIудиязул ГIа­раби­язулгун цо сагIтил\nпоясалда. Гье­дин­лъидал, доз моцI бихьанин аби­дал, нилъ гьезда нахърилълъине\nДагIба лъугIиялъе календаралда божулел щай нахърилълъунарел би­хьи­­зе кколезда\nсоназул хIасилалда баян­лъараб жо буго нилъер гьаниб тIаби­гIиял хаслъабазе\nгIоло, мугIрул ру­кIун, накIкIал гIемер рукIиналъе гIоло нагагь гурого цIияб\nмоцI бихьунгутIи. Гьеб гуребги, "руъят" - беразда бихьи кко­­лин абураб гурого магIна\nгьечIин аби битIараб гьечIо. Имам Гъазали гIа­дав кIудияв гIалимасги абулеб\nбуго гьеб бугила лъай абураб магIна. Гьеб тас­дикъ гьабула "Пил"\nсураталда Алла­гьас свалат-салам лъе­яв авара­гасда абиялъги, "алам\nтара…" - дуда би­хьичIищила дур Аллагьас пила­лъул бетIергьабазе гьабураб\nжо. Аб­рагьатил пилазулгун рагъ ккараб ме­халда сва­лат-салам лъеяв авараг жеги\nгьавун ву­кIинчIо. Гьениб чIванкъотIун абулеб бу­го руъят - лъай букIин.\nДунялалъул гIалимзабаз щибха гьелда абулеб?\nсоналда муфти АхIмад-хIа­жияс, Катаралда бугеб дунялалъулго гIалимзабазул\nцолъиялде битIун букIана гIалимзабазул\nкъокъа, кидал кIал кквезе кколебин абураб суалгун. Гьезие гьадинаб жаваб щун\nбуго. КIал кквезе бегьула, цIияб моцI бихьун, бихьизе рес букIин хIисаб гьабун.\nХу­тIараб бараб буго бакIалъул гIалим­за­ба­зул политикаялда. ХIакъикъа­тал­да­ги\nгьеб гьединги буго. Дагъис­танал­да руго щиб гьабунги Динияб идара­ял­даса\nбатIаго гурого чIоларел цо-цо гIа­лим­заби. Гьединазги толаро цо къо­ялде\nсоналда Стамбулалда (Тур­ция), 1986 соналда Къагьиралда (Еги­пет), 1986 соналда\nГIамманалда (Иор­да­ния) халкъазда гьоркьосел исла­ми­ял гIалимзабазул конфе­ренциязда\nцIи­яб моцI бихьиялда бан гьабуна гьа­динаб хIукму:\nРамазан моцIалъ кIал ккве­я­лъулъ "ихтилафул матIалигIиялъул" хал\nгьабичIого тезе ва цо бакIалда моцI бихьани киналго улкабазда кIал ккве­зе.\nРамазан моцIалъул байбихьи чIе­забизелъун астрономиялъул хIиса­бал­даса пайда\nбоси битIараблъун чIе­за­бизе.\nгъоркьиса Дагъистанал­де вачIарав Татарстаналъул муфти Камил СамигIулиница\nСеверияб Кав­ка­залъул гIалимзабазул конферен­ци­ялда кIалъалаго абуна:\n"Россиялда ру­гел киналго татаразул муфтизаби ва имам­заби рекъана\nастрономияб хIи­сабалда цIияб моцIалда рекъон кIал ккве­зе", - ян.- ТIарикъаталъул\nустарзаби кин балагьулел гьеб суалалъухъ?\nАллагьас ладунияб гIелму кьурал тIарикъаталъул устарзабаз, ХIасан-афандиясдаса\nбахъараб, тIаса бищана гьадинаб къагIида: рогьиналде цо минуталъниги цебе\nкалендаралда моцI цIилъун бугони, нахъисеб къо рама­заналъул къолъун рикIкIине.\nЩайин абуни, гьедин гурого рес гьечIо багьа лъаларебгIан хирияб рамазаналъул\nкъоял рорчIи гьукъизе. Амма гьез киданиги рагIи абичIо имамас моцI\nбайбихьанин лъазабиялда, жидецаго кIалги\nккун руцIцIун чIолаан. -\nГьедин батани, жинда якъинго астрономаз абухъе моцI цIилъи би­тIараб букIин\nлъалев гIадатияв чиясда щиб гьабизе кколеб?\nШафигIиязул аслияб тIехь - ТухI­фатул МухIтажалъул шарихI ХIава­ши Ширвани ва\nибну Къасим (ибну ХIажар) ункъабилеб жилдалда, 493-абилеб гьумералда хъвалеб буго: "ХIи­сабалда божулезда ва\nгьез би­ца­ралда божулезда тIадаб буго хIиса­бал­да рекъон кIал кквезе", -\nКалендаралда божуларев щивха жа­къа ватилев, цIакъго херал гIада­мал гурони.\nГьединаз щиб гьабизе кко­леб, бихьун гурого кквеларилан чIа­рав имам вугони?\nруцIцIунги чIун, дагIбади­чIого жидецаго кIал кквела, гьедин гьабизе тIадаб\nбуго гьезда ШафигIил мазгьа­бал­да. Гьеб\nгуребги, жакъа гIе­ме­рисезухъ ру­го смартфонал ва гьезда жаниб чанго прог­рамма\nбуго мухIканго моцIалъул хIал бихьизабулеб. Гьеб кколарищ би­хьи, бихьичIого\nЦо-цо гIалимзабаз абулеб рагIана иб­ну ХIажарас бихьун гурого кквезе изну\nкьоларин. Дуца щиб гьелда аби­леб?\nБитIараб буго, ибну ХIажарас абулеб буго бихьун кквезе кколин. Дица ибну\nХIажарасда щибго аби­ларо, амма гьесда ващадав имам Рам­лияс чIванкъотIун\nабулеб буго хIиса­бал­да божулес ва гьес бицаралда божу­лездаги тIадаб бугила\nхIисабалда ре­къон кIал кквезе. -\nЦIияб моцI бихьизе кколезулги, хIисабалдалъун бихьизе рес букIине кколезулги,\nгIицIго хIисабалда божу­лезулги киналха битIарал ругел?\nЖиде-жидер игIтикъадалда ре­къон лъабалго битIарал руго. Кин ккунги кIал кквезе\nккола дагIбаги тун. Амма я кален­даралда, я муфтиясда, ялъ­уни гIарабия­зул\nулкабазда нахъ­ри­­лълъинчIого, шай­тIанги исла­ма­лъул тушбабиги рохизарун бу­сурбаби\nри­­кьизарулел имамзаби ри­хьидал ракI унтулаха.\nАвтор: Гара-чIвари гьабуна МухIамадхIабиб МахIатIовас.\nГазета №: 20, от 29. 05. 2015 Месяц выхода номера газеты. Например января Год выхода номера газеты. Например 2012г.\nМихъал кIкIванищ лъикI яги къунцIунищ?МоцIрол байбихьуда, бакьулъ ва ахиралда кIал ккурасе алжан мустахIикълъилил ...СахI бахъани кIал камиллъулаРазилъи рещтIуна каранзул рекIелъРазилъи рещтIуна каранзул рекIелъ