ЗАЛМУ БАТИРОВА.ЛЪАГ1АЛИЛ ЮБИЛЯРАЛ. - 26 Августа 2016 - Хунзахская Газета "Сельский труженик, Росдал захIматчи"\nЧетверг, 26.04.2018, 00:52 | RSS | Приветствую Вас Гость\nГлавная » 2016 » Август » 26 » ЗАЛМУ БАТИРОВА.ЛЪАГ1АЛИЛ ЮБИЛЯРАЛ.\nЗАЛМУ БАТИРОВА.ЛЪАГ1АЛИЛ ЮБИЛЯРАЛ.\nБатирова Залму-поэтесса ва драматург. Гьаюна 1941 соналъ Хунзахъ районалъул Хунзахъ росулъ. 1960 соналъ лъуг1ана гьоркьохъеб школа Хунзахъ, хадуб-Дагъистаналъул педагогикияб институт. Къого соналъ х1алт1ана учительницалъун, 1985 соналъ яхъана Мах1ачхъалаялде ва х1алт1изе лъугьана «Дагъистаналъул ч1ужуг1адан» журналалъул авар мац1алда бахъулеб выпускалъул редакторлъун. 1986 соналда х1алт1изе лъугьана Мах1ачхъалаялъул Кировский райисполкомалъул г1аммаб отделалъул заведующийлъун, 1991 соналдасан-Дагъистаналъул ралъдал инспекциялъул пачалихъияй инспекторлъун, ДРялъул т1абиг1иял ресурсазул ва т1абиг1ат ц1униялъул Министерствалъул г1аммаб отделалъул начальниклъун.\n1995 соналдаса нахъе Залму ккола Россиялъул хъвадарухъабазул Союзалъул членлъун.\nРеспубликаялъул газетазда ва журналазда гьелъул асарал рахъана ХХ г1асруялъул 60-абилел соназда. З. Батировалъул т1аса рищарал асарал ва поэмаби рахъулаан «Г1олохъанал гьаркьал», «Рит1ухълъи», сборниказда маг1арул ва г1урус мац1азда.\nПоэтессаялъул т1оцебесеб т1ехь къват1ибе бач1ана 1964 соналда маг1арул мац1алда. 1995 соналда къват1ибе бач1ана «Намус», хадуб-сборникал «К1иго т1егь», «Сабаб», «Бекараб г1аркьел», «Къадруяв маг1аруласул г1адатияб рак1», драма «Х1ажимурад».\nАхирал соназда З. Батировалъ къват1ире риччана поэма «Ч1анк1а», «Къвек1чармил хвалчаца борце дир г1умру», «Талих1ал нухал», куч1дузул сборник, «Ц1ах1илал ц1адал», «Солдатасул къисмат, документалияб повесть «Ссунареб ц1ва», «Хундерил ханша», «Пикрабазул ц1умур», «Ахирисеб как», «Бац1ил дарс», «Избранные», «Переливание крови», «Рокьиги маг1уги».\n2007 соналда гьей яхъана «Лъаг1алил кеч1» республикаялъулаб конкурсалъул лауреатлъун.\nЗ. Батировалъе щвана ДРялъул Х1урматияб грамота ва Шамилил ц1аралда бугеб фондалъул меседил медаль, халкъазул гьудуллъиялъул орден, Москваялъул МЭРасул медаль, 2 нухалъ гьей мустах1икълъана Дагъистаналъул президентасул гранталъе.\nЗалму Батирова ккола Дагъистан Республикаялъул культураялъул мустах1икъай х1алт1ухъан, Хъах1аб-Росолъа Мах1мудил ц1аралда бугеб жамг1ияб литератураялъул, Расул Х1амзатовасул «Хъах1ал къункъраби» Россиялъул премиязул лауреат ва 2014 соналдаса-Дагъистаналъул халкъияй поэтесса.\nЗалму Батировалъул асаразулъ хисулареб темалъун лъугьун буго намус-ях1, г1аданлъи, гурх1ел-рах1му, бах1арчилъи, рижараб ракьалде ва халкъалде рокьи. Гьелъул асаразул к1удияб к1вар буго г1ун бач1унеб г1елалъе рух1ияб тарбия кьеялъе. З. Батировалъ г1олилал ах1улел руго диналде бац1ц1адаб бербалагьи гьабиялде, намусги къадруги борхатго ц1униялде.\nЗалму Батировалда 75 сонилаб юбилейги баркулаго, бокьун буго гьаризе гьелъие чорхое щулияб сахлъи, рак1алда ругел мурадал т1урай, лъималаздаса ва гьезул лъималаздаса йохун хут1и.\nГ1елмудал канлъиги куч1дузул нурги,\nКибго т1ибит1изе бит1араб т1алъи.\nБег1ераб пикруги г1акълудал нурги\nГ1адамазе бикьун свакач1еб т1алъи.\nТарихалъул кьалбаз ракь к1обок1ара6\nДур к1одалъи дида гыгг1инго лъана.\nСахал г1адамазул г1адлу камилаб\nДур канлъиялъул нух ккуна г1елаца.\nАнкьго къади цох1о тухумалъ кьураб,\nГ1алимзаби гlуpaб гlaгapaб т1алъи.\nРосу рик1к1ун руго гьединал ц1арал\nЦ1ар-ц1ap ккун щивав чи рехсеч1ониги\nДур Ахъбердилавги Х1ажимурадги\nХ1ежалъул рахъалда раг1арал руго.\nЦо гъеж къот1аниги хвалчен борхарав\nГ1алибег халкъазе загьирав вуго.\nБакьеч1ги, ц1игьулги ц1аруй рехсолеб,\nХундерил боязул бицен къот1ич1еб,\nЧ1анк1ал рогьинег1ан сунареб чирахъ\nГвенгъухъе хут1араб, хирияб т1алъи.\nК1иго ц1адасесул асаразул нур\nХалкъазе бикьараб бокьулеб т1альи,\nЗагьид Х1ажиясул х1асратал куч1дуз\nКуркьбал рижун роржун араб расалъи.\nСулимановасул асаразул бакъ\nАваристаналъе загьирлъараб бак1\nХ1алаллъи камилал т1анусдерица\nКвер борхун бац1ц1алъи ц1унараб т1алъи.\nРехсезе ц1арал дур г1емерал руго\nГ1абасилав, Фазу, Гъазимирзоев.\nВат1анияб рагъда, х1алт1ул фронтазда\nГеройлъи босарал дур бицалъ руго\nРайоназда гьоркьоб т1оцебесеб бак1\nСаг1ит, баркала дуй чидай биччач1о.\nДуда цересеца борхараб байрахъ.\nДур бихьинчилъиялъ къулизе теч1о.\nЦоцазда балеб къвал, росулел кверал\nМисаллъун хут1ила халкъалда гъсркьор.\nГ1иси-бикъинаб жо гьоркьанги биччан,\nБаче район цебе бицалъ хут1изе.\nДун маг1ил маг1наги paг1абазулъ лъун,\nНухлул лъабрикьида бакьулъ ч1ун йиго,\nГьаб керен хачалеб чорокаб заман\nЗалим г1адин цебе зхетун буго.\nДида араб гlacpy к1алъалеб буго.\nМун к1удияб г1езе дагьай кват1анин,\nБица-бицаралда хекко божулей\nЛъимер кинигинан гуккизе ч1анин.\nМун ваучераца чурхъун реханин,\nЧиго гурел дуда чаг1иян кканин,\nМун к1удияб лъимер, лъай бук1аниги,\nЛъай ц1алун щвеч1еца гуккун реханин.\nБахъулел, хъамулел хъамалчаг1азул\nЧунтби ц1еч1ого мун кант1ун яхъинч1ин,\nМесед т1ад бекьарал пахьул раг1абаз\nГ1умру гуккулелъул к1алъазе лъач1ин.\nНухлул лъабрикьуда бакьулъч1ун йиго,\nНахъехун инеги бокьулеб гьеч1о,\nЦеехун инеги х1инкъулей йиго,\nГьаб къоялъул г1айиб дидаги буго –\nГ1адамал кант1улеб paг1и батич1ей,\nНамусалъул диван дийги бук1ина\nMaгlил маг1на кват1ун раг1абалъ лъурай.\nЦох1о рохел буго мехалда цебе\nДица кеч1 ах1ичIо х1алихьат веццун,\nУмумуз дий тараб исламалъул нух\nХ1арамаб г1арцуца чоргине теч1о.\nМун Ц1ада вукъич1о, гьеб дур анищлъун\nАваристаналъе нахъе хут1ана.\nДур жаназаялъе Г1акаро мег1ер\nГ1одобе къулич1о, щвеч1о мун т1аде.\nРосдал хабалазда харил сумаца\nГьикъула шаг1ир, мун, вукъун вугеб бак1.\nРокъой вач1инч1ого Тарки маг1арда\nГ1ажаиблъи дуда рух1ел батараб.\n«Щиб рахъалда гьаб дир рух1 бахъаниги,\nИнсул росулъ вукъе дун, г1олохъаби».\nГьеб гьари хут1ана, хирияв Расул,\nТ1убач1еб аницлъун дур дунялалда.\nБакъалъ ц1а бакулеб дур Ц1ада росдал.\nХабал пашман руго мунги гьеч1ог о.\nАсараз свакарав, соназ хъах1лъарав,\nХъах1ал къункъарабаз мун вуго ц1ехолев.\nЩиб гьабилеб, Расул, вас гьеч1ев инсул,\nЦо-цо т1убач1ебги хут1ула анищ.\nКинал хабалалъ, мун вукъананиги,\nМун лъурав хобалда Аллагь гурх1аги.\nКире унел ругел\nМеседил г1ороде г1арцул гул балел\nГ1акьилал соназухъ урхъун йиго дун.\nЧ1ах1 гуреб х1алухъен жаниб гьарзаял\nРосдал хурзабазде рак1 щун йиго дун.\nГьанже гъира гьеч1о магъилъе ине,\nРаккразде сверарал хурзал рихьизе.\nДоба ч1оролабаз кеч1 ах1уларо,\nМагъилъ роржанхъулел макал дагьлъана.\nГ1арцул лъарадажо оцаздаги бан,\nХуриб рахъал ралев чи вихьуларо.\nОцалали киса, тракторцин гьеч1о,\nБекьилин ккарасул хурзал рекьизе.\nРакьул мах1ги, гьелъул хинаб х1охьелги\nК1очон толеб буго г1олохъабазда.\nЛъилъулеб хур к1очон, халеб хер к1очон,\nБице, гъудулзаби, унеб ругеб бак1?\nГ1умру бигъарай яс альул анищ\nХ1ажимурад анищ жакъа дир хьолбохъ,\nКьерхараб гъаб г1умру роц1инабизе.\nЩолев ани дие рекъав багьадур,\nКъисматалъул рокъоб чирахъ бакизе.\nБокьараб бак1алде инаан мунгун\nДур гьалдолеб керен г1одой буссине.\nДица дур ч1ег1ераб буртинаялда\nДир меседил расул лъелаан расен.\nМац1ица льукъараб дур къисматалъул\nКъваридал пикраби нахъе гъелаан.\nДица дур рек1ее къуват кьелаан,\nГьениб басандулеб щаклъи ч1валаан.\nГьал рокьи лъаларел г1олохъабиги\nГ1арац рик1к1унел тун, нилъ цолъилаан.\nРак1 г1ащикълъун буго бах1арчиясухъ\nГ1акълу урхъун бут о рит1ухълъиялъухъ.\nДица дуда аск1об х1ал бихьилаан.\nТалих1 дунялалда батуларищан.\nДица рек1ел рокьи дуе кьелаан.\nДуда гъеб, хвалчаца, дир ц1унилаан.\nСуаллъун ч1араб лъути, жаваблъун ккараб ахир\nЩиб букlapaб рак1алда бах1арчияв чот1ахъан?\nЖеги лъач1еб балъголъи, тарихчаг1азул даг1ба\nМун киве ун вук1арав? Хекко щай т1адвуссарав?\nЦ1аруе мук1урлъизе ц1аралда к1веч1огонищ ?\nГьунаралъ гьунаралье бет1ер къулич1огонищ ?\nБах1арчиян абиго, дуда дагьлъун бихьуниц?\nБорхун хьваг1улеб хвалчен, чода камилаб гьунар.\nХ1ажимурад, дур гьунар мац1аздаса щай къураб?\nГьезул бет1ер къот1изе къуваталда гурх1унищ?\nМац1ихъабаздаги хъван, хъублъизейищ бокьич1еб\nЖах1даялда малги ч1ун, кьабг1арабищ чода ц1ал?\nТешларх1оралъ, Талгималъ дуде ч1аян ах1ич1ищ?\nДаргъобги Зиранибги дуда хадур г1одич1ищ?\nДур гьунаразул нухал эхетун цере ч1еч1ищ?\n«Ч1а, Х1ажимурад!» - йилан Г1акару к1алъач1ебищ?\nМун т1урун анин цоял, нух къосанин - цогиял\nБице лъида божилел, сапар бигъарав лачен?\nЗобалазда лъаниги, жеги лъан бахъунареб\nДур г1умруялъул суал, хведал къот1араб бет1ер\nКъан зарукь ккун ч1оларев, квер биххун вук1унарев\nТ1убараб аскаралде данде живго вагъарав.\nГъазаваталда хварав, Хунзахъа Х1ажимурад,\nЛьуг1улареб, къунареб къиса дур ахиралъул.\nК'ъисматалъул т1ехь буго т1ад ч1ун бегизе бокьун\nМехер къоялъул къисмат диего загьирлъизе.\nРохелдай хадуб бугеб хиялазде бакъ щозхеб,\nХаселдай нахъа бугеб рек1ел пикру г1унулеб.\nКанлъуде унеб нухда хиянат бахиладай\nСоназул г1орхъабазда г1ажал данде ч1валебдай\nГьаб ришватазул вабаъ добаги батиладай,\nНамус бичулеб базар добаги бук1инадай ?\nДобаги х1иллаяльул х1арщул нухал ругодай,\nБит1араб къимат кьолеб рит1ухълъи х1алт1уладай,\nЯх1алда синжир балеб сонал цере ругодай,\nСудияз ришватазда ц1арал т1амун гъеч1одай.\nДоба г1умру къач1алеб цо къебелъи гъеч1одай,\nДоба х1алаллъиялда рах1му гъабуларебдай,\nПашманалдай дораги дир саринал рук1инел,\nБух1иладай добаги дир анищазул гъамас.\nДора гьал гьет1-гьет1арал г1умрудул сухъмахъазда\nГьудулльиги вацлъиги цолъун батилародай,\nКъисматалъул т1ехь, дуца рагъе дие балъголыи\nСуалазул ц1ураб рак1, жаваб къвариг1уи бугин.