ХIалихьалъиялда данде вагъулев » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\n«Адабияталъул сагIат»: ХIамзатил Расул\n2017 соналъул 14 сентябралда «Миллат» басмаялъул редакциялда тIобитIараб «Адабияталъул сагIаталда» темалъун босун букIана ХIамзатил Расулил литературияб хазина. Дагъистаналъул ва магIаруллъиялъул гьумерлъун лъугьарав кIудияв шагIирасул гIакъилаб каламги къисматги ракIалде щвезаруна цоги нухалда. Расул ХIамзатовасул асараз инсаният лъикIлъиялде, канлъиялде, рокьиялде, ракълиде ахIулеб буго. Инсан инсанлъун вукIин ккола гьесул рухIияб нахъратералъул аслияб магIнаги.\n«Миллат» басмаялъ щибаб моцIалда гьабулеб «Адабияталъул сагIат» абураб гургинаб столалда гьаб нухалда данделъана «Дагъистан» журналалъул бетIерав редактор, ХIамзатил Расулил адабияб хазина лъикI лъалев литератияв критик, публицист МухIамад БисавгIалиев, Россиялъул ГIелмабазул академиялъул Дагъистаналъул ГIелмияб централъул МацIазул, адабияталъул ва искусствоялъул институталъул директор, филологиял гIелмабазул доктор Ибрагьимил МухIамад ва гьебго институталъул цIех-рехазул отделалъул нухмалъулев, филологиял гIелмабазул кандидат ГIабдулкъадирил МухIамад.\nХIамзатил Расулилгун жидер рукIарал дандчIваязулги, шагIирас адабияталда тараб бутIаялъулги, гьесул асаразул бищун жидер ракIазулъ росарал мухъазулги бицана «Миллаталъул» «Адабияталъул сагIаталъул» гIахьалчагIаз. МухIамад БисавгIалиевасе бищунго гIагарал ва рекIее къабулал руго шагIирас, араб гIасруялъул 90-абилел соназдаса байбихьун, къадар щвезегIан хъварал асарал - «Киниги гъанситоги» абураб тIехь, «Нухалги мехалги» цикл, «ЧIегIераб ящик» поэма ва цогидалги. ГIурус литератураялдаса ХIамзатил Расулица гьарурал таржамабиги шагIирасул асаралги рикIкIун, ракIалде щвезаруна гьес.\nИбрагьимил МухIамадица бицана РАНалъул ДНЦялъул ИЯЛИялъ, ХIамзатил Расулил киналго томал данде гьарун, академикияб куцалда гьесул адабияб ирс басмаялде бахъизе бугилан. «Авар мацI» абураб Расул ХIамзатовасул кечIалъ Россиялда миллиял мацIал цIуниялъе гьабураб кIудияб кумекалъул, шагIирасул гIумруялъул ва шигIрияталъул цо-цо лъаларел рахъазул хIакъалъулъ баянал кьуна ГIабдулкъадирил МухIамадица.\nЦебеккун «Адабияталъул сагIат» проекталда нижеца къватIире кьуна Инхоса ГIали-хIажиясул, Игьалиса Чупаласул, ГIахьалчIиса МуртазагIали-хIажиясул, ЦIадаса ХIамзатил адабияб хазина гьоркьоб лъурал телеочеркал. Гьел документалиял фильмал лъун руго «Миллат» басмаялъул аккаунталда «Ютуб» видеохостингалда гьаб адресалда:\nХIамзатил Расул вукIана чIагояб хасияталъул, бергьун гъваридаб пикруялъул, бегIераб рагIиялъул инсан. ГIолохъанаб заманалда ккарал жиндирго гъалатIазда ракI бухIун, гIумруялъго тавбуги гьабуна гьес. ГъалатIал камурал гIадамал, аварагзаби гурони, рукIунареблъиги якъинаб хIужа буго. Расул ХIамзатовас гIуцIараб шамилиана буго цIакъ камилаб, щвалде щвараб, гьес хъварал тарихиял поэмабаз ва биценаз цебе чIезабула КIудияб Кавказалъул рагъги, гьелъул бахIарзалги, цоги гIахьалчагIиги. Советияб заманалда гьеб тема кьолозе бажарулев чи цIакъ къанагIат вукIана. ХIамзатил Расулица доб заманалдаго хъвана гьадинал рагIаби:\nГъалбацI асирлъараб ссанда бер чIвазе,\nХъахIав пачаясул чукъа, фельдмаршал\nЧIухIун гIодов чIараб гамачI бихьизе», - абун.\n«Кавказалъул гьалдолел къоязул къиса» абураб тарихияб поэмаялда руго гьадинал мухъал:\nЦо нухалъ Шамилица\n…ЦIадал чвахулел руго,\nИххал хъудулел руго, -\nИмамас гIоралда кьо\nЦинги гIорхъи бахунев\nКIиялго ниж цоцазда\nЦолъараб квар тIун анин...\n…Амма руссине щвечIо,\nРокъобе нух къосана.\nКъаси хIарщулъе ккана\nХадуб къо хисарабго,\nЦо хулжал рагьарабго,\nЖегиги бидулъ буго,\nКъаркъала хутIун буго\nАмма хIинкъи лъачIеб ракI\nГьас лъиениги кьечIо,\nДаим васият гьабун.\nГьедин лъабго бакIалда –\nРакIги, черхги, бетIерги.\nГьедин бикь-бикьун араб\nРокьиги, гучги, лъайги.\nГьедин щущарал нухал,\nГьедин риххарал мехал,\nГьедин пашманаб къисмат\nДур васасул, Дагъистан!\nГьелъул бицун, мугIрузда\nГIорал хъудараб мехалъ,\nГIассиял гьаркьал гьарун,\nЦIумал роржараб мехалъ,\nШамил, букIараб кIочон,\nМугIрул тIогьив вахана,\nГьес тIолго Кавказалъе\nГьесул рахъалъ как бана.\nИмамас амру гьабун,\nБахIарчияв гъов рехсон,\nДугIа, вагIза гьабуна,\nГъосда тIаса лъугьанин, -\nТIалъи релълъун букIана\n1976 соналда хъвараб асар ккола гьеб.\nХIамзатил Расулилги буго «Памятник» абураб кечI. Жиндирго къисматалъул хIакъалъулъ хъварал ритIухъал рагIаби ккола гьел:\nДицаги гьабуна памятник дийго -\nГьеб борхатаб гьечIо, дир кочIол зани.\nАмма, букIаниги, гьаб тIалъиялде\nЧанги гьурал пуйла, чанги цIал бала,\nДир цIар къотIиларо, дир цIа свинаро,\nГьелда тIасан ина гIемерал сонал,\nГIурул ханидасан хехаб лъар гIадин.\nДун вукIана чанги батIи-батIияв,\nХутIила ракIазулъ цохIо хIажатав;\nЦогиял нусгояз хисизе гьечIев,\nДицаго бакараб дирго чирахъгун.\nДоба севералда чIухIарал финаз\nАхIиларо дир цIар, рехселаро дун,\nАмма нус-нус соназ бухьараб сапар\nБихьила хIасратал дир наслабазда.\nГьез къимат гьабила, къадараб букIа,\nГьаб кватIун бачIараб дир бичIчIиялъул,\nМискинаб росдайги дунялалъеги\nДир чIвабзаз тIамурал гIищкъул бакъназул.\nДун дирго векалъул хIикмат вукIина,\nХIалихьалъиялда данде вагъулев,\nРасул ХIамзатовасул буго гIемерал рахъал, гIемерал бокIнал ругеб, бечедаб, цIубараб, камилаб, гIадамазул ракIал хIеккинарулеб, дунялалъул адабияталъулъ мустахIикъаб бакI кколеб рухIияб ирс. Гьеб ккола магIарулазулги Дагъистаналъулги кIудияб талихI. Баркала ХIамзатил Расулие. Аллагьас ахират лъикIаб кьун батаги гьесие. Амин.\nЦебего заман щун букӏана,Расулил киналго асарал,гьес хъвалеб мацӏалда рахъизе,шагьар тираниги,магӏарул мацӏалда,Расулил цӏи бахъараб тӏехь гьечӏо,гмагӏарулалъ хъварал Расулил тӏахьал ратизе рес буго,цохӏо паркалдаи рукӏунел букинистика ричулел чагӏазухъ,цоги бакьинан бахъулеб Расулил антология,саламатаб букӏине,лъикӏаб кагътил,берцинаб мужалаталъул,ва гь.ц.