Бице, магIарулал, нилъерабго мацI! » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nкечI – магIарул мацI,\nмаргьу – рахьдал мацI.\nБисав вуго кIалъалев, майила дуе казияталъул гьумерги, цIалдолезе кIвар бугеб, ракI балеб, цIализе гъира кколеб гIадаб жо хъвайила. Бищунго цIалдолезул цIализе ва бицине гъира кколеб, гьезие кIвар бугеб жо политикаги, кьишни-къулгийищ бугебали, тIокIаб жо рагIулеб гьечIо свера-хъверун. КIиябго цого чороклъи букIиналъги батила.. Амма, щай гIадатиял гIадамазе гьелъул бицун. Жалго те жидедего руссун.\nРачIа нилъ унго-унгоял магIарулал ракIалде щвезаризе. Унго-унгояб магIарул мацI бицунелха. Щиб лъалеб, гьелги берцин рихьун, гьединаллъун рукIинилан кIиго чиниги лъугьине бегьулелъул… дир макъалаги цIалун.\nДидани дунго гIолохъанчIужуйилан ккола. Амма гьаб дир гIолохъанаб гIумруялда жанибцин магIарул мацI хисараб куцха. Шагьаралда ругел «аварец» - илан гурони абизе лъаларел магIарулазул гуро бицунеб бугеб. МагIарул росабалъ ругел магIарулазцин гьанже гIурусалъ бицуна магIарул мацI.\n- Йо, Лиана, рокъо йигищ?\n- Йиго вала, заходи.\n- Дур варотабиги рагьун ратун, яккулей йикIана жание. Васги вугоан дур дворалъув играца гьавулев.\n- Садикалдаса вачIаравго, мама, я играца пайдуйилан, цо минуталъ рокъов чIоларо эв, Саседазул лъималгун играца гьавулев вукIуна пака я не пазаву.\n- Руслан рейсалдаса вуссинчIищ? Дие памидоразул ящик купийилан цо тысяча рублей кьун букIана эсухъе, сдачаялъухъ крышкабигиха… Не забыл интересна? На зиму хIадурараб жого гьечIо…\nГьале гьанже гьаб чIанда хабар халалъизабизе бегьула, долго рищиязул, политикаялъул, бихьараб сериалалъул, базаралда кинабго жо хиралъиялъул, ГIунайзатил бирллиантазул, гIолареб гIарацалъул, лъималазе босичIого чара гьечIеб, амма кутакалда хирияб айфоналъул, МухIумица хIакимлъуде индал приора хисун босараб Мерседесалъул, ХIамидица тIохда ккураб хирияб маххалъул ва гьеб гуреб цойгидабги гIемераб жо бицун. Гьабго, магIарул лъалареб, гIурус лъалареб, мацIалъ.\nГьитIинаб къоялдаса нахъего, ошкол лъугIизегIанги, дун гIемерисеб мехалъ кIудадада, дахIабабада ва дадабабада аскIой йикIунаан.\nДоб заманалъул гIадамал рукIана цIакъ кIал пасихIал, пагьму бугел, кутакалда гIенеккизе бокьиледухъ гаргадулел чагIи. Дица кидаго гIажаиблъи гьабулаан, гьезда лъалел щинал кучIдулилан. Бокьараб рагIиялда, чиясда яги ахIвал-хIалалда данде кколеб я кици, я бицен, я кочIол мухъал рукIунаан гьезул кIалалда рухьун. КIудадал, щив жанив вачIаниги, гьесде данде кколел кочIол мухъал ратулаан хIадурун. Халкъияб кIалзул гьунар гьезда рекIехъе лъалаан. Нилъеда лъалароха. Нилъеда лъала, лъалареб жо цIехезе, цо кибалиго килщалги тункун «окейгугал» - илан ахIдезе. Амма, магIарул халкъияб кIалзул гьунар кинабго лъалеб элдагицин лъаларо.\nГьанже рачIа дандекквезе 20-30 соналъ цебе росабалъ бицунеб букIараб магIарул мацIги, гьадаб тIадехун дица бицараб мацIги:\n- Йооо, Хадижат, гьардарай-дахIалайха мун, гьедин берцинго нижер Къебедица хьихьун йигей… ЦIорол ясикIойилан ккола, гордухъан яккарайго, - илан жание лъугьун ячIуна ХIалимат.\n- Ихдал кьибил куней кьегIер гIадай дун,\nЭбелги гIедегIун, гIадада хвана... Досдаса анцIила щуго соналъниги йитIинай йигоха, ХIалимат, дун. Валлагь лъикIавги вуго, Аллагьас гIумру халатав ватагийин – илан чIухIиги, рокьиги, хIеренлъиги жубараб гьимигун гогьдаризе лъугьуна Хадижат.\n- Гьадаб тIингъида къвалал ралеб куц бихьизабизе вачIинин вукIанаха эв… кIочонищ тарабали – илан, пашманал бераз Хадижатихъги ялагьун, жиндирго мурад бицуна ХIалиматица.\n- Гьаб дуниялалда цIа рекIаниги\nЦIунизе кIоларо кIалзул рагIаби.\nЧармил хвалчабазул сур пунаниги\nХIехьезе кIоларо хIасратаб рокьи….))) ЯчIун йигищ, ХIалимат, щиб бугеб свак-захIмат? Хур бекьарабищ, бокь бахъарабищ? БитIараб бугоха, хасалоялде тIимугъ иххдалго къачIазе ккола – илан, магжида квералги рахъулаго, нахъа рокъоса къватIиве вачIуна Къебед\n- ХъахIилаб зодихъе моцIги холелъул,\nХваниги кIваричIо бицараб рагIи, Къебед. Гьаб росдал жамагIаталъул дуда цIехечIого гьабулеб жоги букIунарелъул, регIун ватуларевлъиги лъала, амма, рес гьечIоха гьадав дир ГIалихIма исана хасалоги тIимугъги гьечIого квачан хвезе… йиланги абун, хехго хабар батIияб сверуде бачуна ХIалиматица, - Гьа, бицеха, Къебед… магIарде ун вукIаравищ?…\n- Борхатаб магIарде багIар гIечул гъветI\nГьебги гъунеб буго дир гъаримлъиялъ.\nГъваридаб кIкIалахъе зум-зумалъул лъим,\nГьебги къунеб буго дир къварилъиялъ – иланищ йигеяли, ХIалимат?... Валлагь вукIанаха, магIардеги щвана, гIалахги сверана…\nМугIрул руго гIодилел\nЖал гIазул цIун ругилан,\nГIазу биун тIегь бала,\nТIубала нилъер мурад.\nВуссанаха дирго гIамиркIо Хадижатихъе. Киве аниги, гIажаибго рокъове, цIала ракIалъ.\nАвлахъалда тIегь буго,\nКIвеладай дида тIезе?\nРосулъ меседо йиго,\nВокьиладай дун гьелъий? – илан, жиндирго рекIелъ бугеб рохалилаб асар бахчизейиланго лъугьунев вукIунаро Къебед.\n- ЩибгIагиха босараб ай дур гIамиркIо Хадижатие сайгъаталъе?\n- Дие катан босе, Камалил Башир,\nСверун жалал ккураб, жаниб цIар хъвараб.\nЧарчараб кIаз босе, дуй нух битIаяв,\nРасен меседилаб, хьухьи гIарцулаб.\nЧохтIуй хара босе, хъергъудул берал,\nНахъ балагьарай дун кIочон течIого – йилан, ячIун Хадижатица, рухIилаго пурщабазул си цебе лъола ва рилълъиналдалъунгицин загьир гьабулеб букIуна жиндирго рекIел хIал.\n- Дуй чилай босила – чед бежун ячIа,\nЧилайдул кIаз босла – нух битIун ячIа – илан, Хадижатие гьимизеги гьимун, Къебедица ХIалиматида аскIобе хъурщизабула бакI ва, – доб нилъер гагадул урбаги босеха, Хадижат, цебе -йилан ахIула, жаниехун арай лъадуде.\n- Щиб, ХIалимат, гьаб нижер накъиталъ кепго кьолеб гIадин гьечIо гури дуе… Щай къваридго йигей?\n- Дир ракI бакъванилан гIайиб батани,\nГIенекке, дир гьудул, дица бицинин.\nДуего бокьилищ, дир къули берцин,\nДуца кьолораб чу чидад рекIине?... РекIеда гьури бан чан къоялъ тарай дун ГIалихIмаца… Щиб эс гьабуниги, эсда гьури хъвазеги бокьуларо дие. Гьале гьанжеги кидаялиго бачIине бугеб хасало ГIалихIма квачалин хIинкъун, эсул тIингъил тIалабалда йикIана къватIие яхъун. ЦIодорайилан дида лъицаха абилеб…\n- Гьанжеги добго гизмаялдейищ жуварав ав нилъер лачен? ТIингъил къвалалали кин рукъаниги рекъела эсда, амма бетIер битIун ккезабичIого рес гьечIоха.\n- Гъоркьгоги гьалдолеб гьинал рекIеде,\nГьалун загьру тIуна талихI къадица.\nЖибгоги цIадулаб цIилал каралда\nНартил цIа бакана, къагиха талихI – илан шалил кIалалъ магIу бацIцIуна ХIалиматица\nГьебсагIат тIаде лъугьун вачIуна ГIалихIма, гIумру халатав жогIаги ватила чехьчурад.\n- Ассалам ГIалайкум, Къебед… Квешаб хIал бихьуларо нужер… ХIалчIахъаяй, Хадижат, цIурачадалги руго жиндаго релълъарал…\n- Ва гIалайкум салам, саламатав чанахъан, вачIая, гIодов чIая…\n- БагIар чараб чу рекIун\nЧанавеги дун инчIин,\nТоларо дун гIадамаз.\nЧергесаб ретIел ретIун\nКъватIахъги дун свердичIин,\nТоларо руччабаца – илан сихIирго гьимула ГIалихIма.\n- Дур чанахъдиялъул гьанже цIар анин,\nЦIцIавуцIцIахъдичIого кваназе жувай – илан Къебедица урбадул щурун цебегIан хъурщула.\n- Гьа, мацI лъаларев цIогьор хваги,\nЦIар лъаларев тушман хваги…, гьадин гIодой йикIун йикIине дир заманищ бугеб, дун яхъина. Дуда абизе жо бугилан вукIанаха, ГIалихIма, Къебед. Нужеца гьанже гIодой риччан хабар бице – илан ХIалимат тIаде яхъуна.\n- Дунги йилъина дуда цадахъ иццухъе лъел цIезе – илан гIеретIил къвал балагьизе Хадижатги лъугьуна.\n- Валлагьги, Хадижат, кутакалда тIагIамал рукIана пурщаби…\nГIодоб чIабар чIагIдал цIеги,\nЧIалу-рихьи гьанал цIеги,\nМохмохил тIаргъал лъеги,\nТIатIул гордал ретIаги – йилан, Хадижатил гIеретIги гъажилда бан, ХIалимат ва гьелдаго хадуй Хадижат къватIире лъугьуна.\nХъата-масан пурщинадул мочIуги кIалдиб къазабун, щиб бицинехъин Къебед вугевали гьаналъ бицараб гIадин, дозда хадувго векерун ГIалихIмаги уна.\nГьаб щиб рагъа-рачарияли бичIчIуларого валагьун хутIарав Къебедиде, къетIасанги ваккун, ГIалихIмаца ахIула:\n- Берцинал ясазул цIад баги,\nЦIурахинкIазул гIор щваги – илан.\nКинаб мацIха нужее бокьараб?\n» МалъичIеб хIалтIиги кьечIел хинкIалги…\n» Цин божун… цин божичIого…