1 класс. МагIарул мацIалъул рагьараб дарс «МагIарул хIарпазул байрам». » Ассоциация учителей аварского языка\nАУАЯ » Авар мацI » 1 класс. МагIарул мацIалъул рагьараб дарс «МагIарул хIарпазул байрам».\n1 класс. МагIарул мацIалъул рагьараб дарс «МагIарул хIарпазул байрам».\nДобавил(а): Магомед Лабазанов\n1 класс маг1арул мац1алъул рагьараб дарс «Маг1арул х1арпазул байрам». (2012 сон)\nДарсил мурад: т1оцебесеб классалда авар алфавит малъиялъул ва Авар каламал ц1алун бахъиялъул г1аммаб х1асил гьаби.\nАвар мацалъул малъараб материал такрар гьаби ва щула гьаби.\nМаг1арул мац1 лъазабиялде лъималазул к1вар буссинаби;\nМаг1арул мац1алде ц1алдохъабазул рокьи ц1ик1к1инаби;\nЖидерго мац1 лъазабизе дагьабги жигар бахъи.\nЛъималазул цоцалъ гьудуллъи щула гьаби;\nЦ1алдохъабазул калам ва творчество цебет1ей;гьеб дарсидалъун лъималазул рек1елъ лъик1аб асар лъугьин.\nДарсие къвариг1унел алатал: к1удияб Авар калам,авар азбукаялъул слайдал, шарал, лъималазул бут1рузда холел х1арпал, микрофонал, проектор, доска, Хъарталъулги Ч1илбик1илги форма,лъимлазе гьуинлъаби,1-еб класс лъуг1иялъул дипломал.\nАссаламу г1алайкум, г1исинал ц1алдохъаби!\nАссаламу г1алайкум, хириял нижер гьалбал!\nИзну кье дий рагьизе авар х1арпазул байрам!\nАссаламу г1алайкум!-абула муг1алималъ\nАвар мац1алъул дарсде ниж рач1аралщинахъе.\nНижеца жаваб кьола: Ваг1алайкум ассалам!\nСалам кьун хадуса ниж берцинго г1одор ч1ола.\nКеч1 ц1алила Расул Х1амзатовасул «Ассаламу г1алайкум!».\nАваразул миллат –мац1!\nАхир рокьуе гьеч1еб!\nАваданаб авар халкъ!\nАрарат мег1ер буго,\nАвар мац1 лъач1ел лъимал!\nМуг1алим.Нилъ аваразул пашманлъилъун лъугьинарин ракч1ола,лъимал,дир,щайгурелъул нужеца т1убараб соналъ лъик1аб х1аракат бахъана рахьдал мац1 лъазабизе. Гьелъие нуг1лъи гьабила жакъа нужеца рицине ругел куч1дузги.\nЦоцада хадур цере рекерун рач1ина Ч1илбик1ги Хъартги.\nЧ1илбик1.Нахъе кье!Нахъе кье!\nХъарталъ цо жо бахчулеб бук1ина Ч1илбик1идаса.\nМуг1алим.Щиб ккараб нужер гьанжеги?Щиб кьоларого бугеб,Ч1илбик1, Хъарталъ дур?\nЧ1илбик1.Щибха бук1инеб,маг1арул мац1алъул хасал х1арпал лъазаризе зах1малъун бук1ун,гьаркьилаб азбука хъван бук1ана флешкаялда интернеталда батун. Гьай наг1ана батадихъе щун руго. Гьанже нахъе кьолел гьеч1о дир гьел.\nХъартай.Кьелароха!К1олеб батани рахъизе вач1а.Учу-чу,учу-чу!Дида бат1аго лъазе кколарищ эб хъвазеги ц1ализеги?\nЧ1илбик1 г1одила.Гьанже дида маг1арул мац1алда ц1ализеги хъвазеги киданиги лъаларо.\nМуг1алим.Г1одуге,Ч1илбик1,нилъеца кьезарила Хъарталда дур х1арпал.Маг1арул мац1алда ц1алдезе ругьунлъизе бокьун батани,дир лъималазда цадахъ сентябралъго школалде щай мун вач1инч1ев?Нек1ого ц1ализеги хъвазеги лъалаан дудаги.\nЧ1илбик1.Дун нечон вук1ана гьит1инал лъималазда цадахъ цо классалда ц1ализе.Гьел релъанхъилаангури дида т1ад.\nМуг1алим.Г1адада х1инкъун вугоха,месед мун.Нижер школалда гьединал адаб гьеч1ел лъимал гьеч1о ц1алулел. Гьез дуе кумекцин гьабизе бук1ана.\nЧ1илбик1.Бук1ун батила вала.Гьеб уяб жойищ,лъимал?Дие бокьилаан гьезул лъаялъухъ ва бажариялъухъ валагьизе.\nМуг1алим.Хъартайги парахат те,мунги берцинго лъималазухъ г1енеккизе г1одов ч1а.\nХъартай.Дун божуларо гьадинал г1исинал лъималазда хъвазеги ц1ализеги лъалин абураб жоялда.Шагьаралда г1урал гьазда зах1матал х1арпал киданиги лъазе гьеч1о бит1ун ц1ализе ва хъвазе.\nМуг1алим.Х1урматияй ,Хъартай,рач1а гьоркьоб жо базе.Лъималазда киналго маг1арул х1арпал лъалел ратании дуца Ч1илбик1ил х1арпал нахъе кьезе разияй йигищ мун?\nХъартай.Амма лъималазда х1арпал лъалел ратич1они дуца дие репетиторлъи гьабизе кколаха бесплатно.\nМуг1алим.Бесплатнойилая?(елъулаго)Эб репетиторлъи щибилан абулеб жог1аги?Дуе маг1арул мац1алда хъвазе ц1ализе лъазе бокьун батани,яч1а дурго, дица малъила дуда эб ч1обого.\nМуг1алим.Гьаб бак1алда нилъеца к1иязго гьабураб къот1иялъе гьалгощинал лъимал ругоха нуг1заллъун.\nЛъимал,бихьизабилищ цо Хъарталда нилъедаго маг1арул\nх1арпал лъалел куц?\nХъарталъ флешка компьютералда лъела ва гьаркьилаб азбука бач1ина экраналде.Лъималаз экраналде бач1а-бач1араб х1арп киназго цадахъ ах1ун абила.\nХъартай.Вабабай,хвана гьанже х1алт1иго!Лъаларо дида киданиги маг1арул мац1алда ц1ализе. Дида лъала гьабулеб жо.Лъидаго бихьуларедухъ лъималазул авар каламалъул т1ехь бикъила дица.Бихьиларедухъ портфелалъуе яккила ва гьениса т1ехь босила.Портфелалъул бет1ергьаналда(1-еб классалъул ц1алдохъаналда) бихьила гьеб ,гьей г1одилаго муг1алималда аск1ое яч1ина.\nМуг1алим.Дуег1аги щиб ккараб ,Асият,мунгиг1аги щай г1одулей йигей?\nАсият.Хъарталъ дир портфелалъуса авар мацалъул т1ехь бикъана.Г1одила.\nМуг1алим.Гьеб щиб цо к1удияй саламатияй г1аданалда рекъеч1еб пиша?Хехго ясалъул т1ехьги кье нахъе.Т1асияб сентябралда Ч1илбик1ида цадахъ т1оцебесеб классалде яч1ине х1адуре.Дица ц1ияб т1ехьги кьела дуе.\nХъартай.Дун нужер директорас йиччаларо школалде.\nМуг1алим.Г1елму лъазе киданиги кват1ун бук1унаро.Дица гьарила гьесда,гьелъул ургъел ккоге дуде.Амма т1асияб соналдаса президентасул бихьизабиялда рекъон киназулго релъараб форма бук1ине кколаха.\nХъартай.Релълъараб я?Гьаб дир формаялда бугеб багьана щиб?Жинсал гурищ гьанже ясазул модаялда ругел?\nМуг1алим.Х1урматияй Хъартай,школа модаби рихьизаризе рач1унеб бак1 гуро.Джинсалги цогидабги рет1е рокъобги,къват1ибги,дуего бокьанщиналъуб.Амма школалде рет1изе ккола релълъараб, бихьизабураб форма.\nХъартай.Эб кисаха гьанже дица бахъилеб нужее?Хасавюрт базаралдейищ ине кколей гьанже дун эб балагьизе?\nХъартай.Киениги ине кколарейха,Хъартай,мун.Школалде жалго рач1уна фабрикаялъул гьоркьохъаби.Гьез роценги гьабула.Цинги дур размералъул рет1ел букъизе т1аде босула.Т1аса бище дуего бокьилеб г1адинаб костюм.\nСлайдал риччала школалде рет1улеб формаялъул.Хъарталъ т1аса бищила жиндиего данде ккараб форма.Яч1ун цо х1алт1ухъаналъ роцаби рахъила Хъарталъул.\nМуг1алим.Киг1анги берцин йик1инарищха.Ч1илбик1иеги гьабила нилъеца,Аллагьас хъван батани, васазул костюм.Васазеги рукъула гьенир ц1акъ берцинал квасул шалалъул костюмал.\nГьанже г1енеккилин нилъ лъималазухъ.Рихьулел ругищ нужеда берцинлъи дир лъималазул, кьералъ ч1арал?\nХъартай.Машааллагь.(ту,ту,ту)Лъималаз х1арпазул кцуч1дул рик1к1ина.\nАлхIам цIалулел руго,\nАзда кIочон толаро.\n«Амин» абулел руго.\nАмма школалде ине\nАл жеги гьитIин руго.\nБабаца печь бакана.\nБерцинаб махI бахъана.\nБакьуч гIадин кьижарав\nБакъвараб гьан цIехана.\nВабабай,ккараб жо щиб?\nВакъун ватана Вали.\nВортулев вуго Вали.\nВиххун хутIана ГIали,-\nВачIун живго кваналев\nВихьун вукIинчIо Вали.\nГоро балеб бихьидал\nГордухъ кIусана Гирай\nГирула цIорол гарал\nГарцIал гIадин кIанцIола,\nГуллби гIадин речIчIула\nДагIнил сурат бахъана\nДиеги дад бахъанин\nДадил сурат къотIана\nДагIние чури тIезе\nЕ-буго ясазул хIарп,\nЕцци бокьулей гьитIич\nЁ-ги ясазул кола.\nЁртун как базе уна.\nЁржарухъан –яс йиго,\nЁртун хIалтIулей йиго.\nЖага барщун рагIула.\nЖаватханил кверги ккун,\nЖакъаго ахикье а.\nЖагадул кIилкIалги ран,\nЖираф гIадин йигилан,\nЖирана гьитIинав вац.\nЗаз гIадин лъугьинчIого\nИмам Шамил щивали\nИнсуца АхIул гохIде\nИсана ав вачана.\nИчIго сон бугев игит\nИяхI бугевги вуго,\nИццухъа кIодое лъим\nИнкар гьечIого цIола.\nКаву хехго рагьана.\n«Киб букIараб гьитIич»-ин\nКодобе гьеб бачана,\nКвачан холеб ицико,\nКаранде къан ,лъухьана.\nЛебалго жаваб кьолев\nЛачен вуго нижер вас.\nЛабалаб хурул ссанде\nЛахIзаталъ харула гьав,\nЛага-черх бугевги- ав.\nМатIу гIадин гьабуна.\nМагIарухъе сон арай\nМетер эбелги щвела\nМисалияй дир ясин\nМарьям каранде къала.\nНодо хъахIаб гIакдаца\nНах кьола,нису кьола,\nНижер бищун гьитIинай\nНаписатий рахь кьола.\nНилъалзукь шишаги цун,\nНедегьго гьей гьимидал,\nОгъохъат кквея цебе.\nОцое аб кьеларо,\nОгоб тела элъие.\nПанкъал гьаризе лъана\nПер буссизеги кIола\nПолпилъ тIерхьине гьабун.\nПарталги алъ чурула.\nПастIанги алъ чIарала.\nРадал яхъун Разият\nРосдалго боцIи гъолеб\nРохьдолъе гIака гъезе.\nРехъен бугеб рахъалде\nРосдал гIияде ине.\nСон сапаралде арав\nСагIид сезе вуссуна,\nСагIтал рикIкIунев вуго.\nСалам кьезе,дов цIехон,\n«Сордо лъикI!»-ан къвал базе\nТухум цо гьечIониги,\nТиризе цадахъ уна.\nТоргIо хIалеб гьоцIире\nТохлъукье гьал раккула,\nТагьидуй гIеч щвелаан,\nТатуяб бакь кьелаан.\nУнкъо моцI барав вацгун\nУрхъун ,убач гьабула.\nУллубий цIакъ воххула,\n«Уней йиго дун»,-илан\n«Унге!» лъаларев гьитIич\nФабрикалда хьитал гьес,\nФонарги ботIрода лъун\nХайгин гьабулел руго,\nХанал режулел руго.\nХерав кIудица квине\nХадубго гьес кваназе\nХурмаги цебе лъуна.\nЦо къоялъ къадекванде\nЦи рокъобе унаго\nЦер гьалда гьикъарана.\nЦо-цо раккизе кколин,\nЦидукий мина базе\nЦадахъ кIиялго ана.\nЧванта цIун гьебги бихьун\nЧакар гьалъ ялъаргъана\nЧехьквеш йигин мунилан\nЧинидул суркIа цIураб\nЧакарги босун щвана.\nШугIайнатий шал кьуна.\nШаргI щибали бициндал,\nШамилий шапка кьуна.\n-Щай мун щакърахунеб,\nЩиб дуе лъугьараб,\nЩиб дур билараб?\n-ЩуцIул хIал бихьана\nЭгъе унтулеб бугин,\nЭбелалъул квенчIел ккун,\nЭхетун чIана ГIали.\nЭб гогьдари бугилан\nЭмен гьасде семана,\nЭй еццизе лъугьана.\nЮбка сайгъат гьабуна.\nЮргъачу маян кьуна.\nЮссине кIвечIей яцалъ\nЯсикIоги кодой ккун,\nЯккун ячIана ПатIи,\nЯхчана нечарай яс.\nЯхIяца кодой ккуна,\nЯцалъул яс йоххизе\nХъартай.Машааллагь,гьабгощинаб жо кидаг1аги гьаз лъазабураб?Бицанк1аби малъанищ,лъимал,нужеда муг1алималъ?Изну кьеларищ,х1урматияй муг1алим, дие гьадинал ц1одорал лъималазе бицанк1аби кьезе?\nМуг1алим.Кье дурго.Дир лъималаз бокьараб бицанк1о ч1вала дур.\nХъарталъ бицанк1аби кьела авар каламалъул т1ехьалдасан.\nК1иго эбел,анц1го т1инч1? (кверал)\nЛъим кунеб,квен гьекъолеб жо?(г1анк1у)\nГьаракь к1удияб к1их1ат1илаб саг1ат?(х1елеко)\nКъваридаб бокьоб кьарияб оц(мац1)\nГьаб бицанк1оялъени жаваб х1акъаб жо буго нужеда лъангут1и.\nЖаниб гьава буг1иялъ,\nГьаб басанк1о щиб кколеб?(торг1о)\nБалагье цо,кинабго жо лъалеб буго дур гьал лъималазда.\nМуг1алим.Дица абунагури дуда азда кинабго жо лъалин.Торг1оялъул х1акъалъулъ кеч1ги лъала дир азда.Рач1а,лъимал,киназго цадахъ кеч1 ц1ализе.\nДунги цадахъ к1анц1ела.\nДунги цадахъ тирила!\nЧ1илбик1.Х1урматияй муг1алим,нужер лъималаз хасал х1арпазул куч1дул рик1к1инч1огури.\nМуг1алим.Г1адада гуро ,Ч1илбик1,гьезда хасал х1арпалин абулеб.Гьел цогидазда релълъинч1ел,г1ажаибал,хасал рук1иналъ лъун буго гьезда гьеб ц1арги. Гьезие гьаб байрамалда бак1ги буго хасаб.Авар каламалъул т1ехьги хасал х1арпалги рач1ун руго нилъехъе гьоболлъухъ.\nАвар каламги хасал ц1арал бот1рода лъурал лъималги рахъина сценаялде.\nГьале лъана алфавит\nК1икъоялда к1иго х1арп\nГьезда гьоркьор ч1ух1адго\nМаг1арул хасал х1арпал!\nХасаб берцинлъи бугел\nХасаб бечелъи бугел!\nАнц1ила лъабго гьаб х1арп\nЖакъа ссиялда руго!\nКъуркъбузул концерт буго\nКъого куплет ах1ана.\nКъойил балеб ц1ад буго\nКъулг1аги аск1об буго,\nКъуркъбуз сверун ккун руго. Вай-вай-вай!\nКьурдулел руго лъимал\nКьабе ,муг1рул,гьазий хъат!\nКьурулел руго х1ат1ал,\nКье кьураби гьазий жан!\nАвар калам.Дица гьаб лъаг1алида жаниб г1емераб жо малъана лъималазда .Дие ц1акъ бокьилаан лъималазда дица малъараб жо рак1алда бугищали бихьизе.\nМуг1алим.Лъик1 буго,х1урматияб ,дуе г1умру кьеяб Авар калам.Рахъа,лъимал, цере нилъеца лъаг1алида жанир лъазарурал куч1дузул цо-цо куч1дул рик1к1инин Авар каламалъе.\nЛъимал рахъина ва цо-цоккун рик1к1ина\nХъартай.Нижер маргьабазул дунялалда гъоб цил т1инч1 г1адал ц1алдохъаби ругилан ккола дида нуж.\nМуг1алим.Эб кинаб цилт1инч1г1адинаб?\nХъартай.Вабабай,дудагийищ,Сарат Мух1амадовна,гьеб маргьа лъалареб?\nМуг1алим.К1очон буго дида,бокьилаан дуца рак1алде щвезабизе.\nХъарталъ байбихьила маргьа бицине.Лъималаз сценка бихьизабила.\nМуг1алим.Маргьани дида ц1акъ лъик1 рак1алда бук1ана,амма дуца цоги нухалъ лъималазе гьеб бицине бокьун бук1ана дие.\nАвар калам .Цо бищунго дие бокьулеб бицанк1оги кьела дица нужее лъалищали.\nК1ал гьеч1еб,мац1ги гьеч1еб,\nМалъизе гьунар бугеб\nБер гьеч1еб,кверги гьеч1еб,\nКинабго жо бицунеб?\nГьаб щиб жо кколеб,лъимал?(т1ехь)\nАвар калам.Бит1ун буго.\nХъартай бищунго ц1акъ кинаб т1ехьха нужее бокьулеб?\nАвар калам.Дун ц1акъ бохараб буго нужее гьедин бокьиялдаса ,нужеде кутакалда ругьунлъунги буго гьаб ц1алул соналда жаниб.Амма дие нахъе ине заман щвана гьанже.Дун унилан нужер рак1 хоге,лъимал.Дун хисун ц1ияб т1ехь бач1ина нужехъе.\n2-еб классалъул т1ехь.Ассаламу г1алайкум!\nАвар калам.Дуе лъугьараб жог1аги щиб?Мун рагъдейищ ун бук1араб,гьудул?\n2-еб классалъул Авар калам.Гьикъизего гьикъуге.Дун ккун бук1ана цо ц1акъ ц1ализеги к1вах1алав,т1ахьазул къиматги гьеч1ев васасухъе.Вабабай,дида гьес ч1езабураб басрияб къо!\nАвар калам.Дуе бит1 ккун гьеч1оха,гьудул,дирни гьал лъималаз ц1акъ х1урмат гьабуна,т1ад жо бигъана.Кверал чурич1ого кодобе босич1о.Гьединлъидал дунги гьадин ц1иго хут1ун буго.\nМуг1алим.Лъимал,гьадинаб х1алалда нилъеца т1ехь тезе бегьиларо.Гьелъие кумек гьабизе ккела.Гьеб берцинго къач1азе ккела.\nАвар калам.Гьабилищ ,лъимал,нужеца дир гьудуласе кумек?\n2-еб классалъул Авар калам.Нужеде бугоха дир хьул.Рак1алда ч1езабе,лъимал:\nНужеца т1у-т1ун т1ехь рехани,\nТ1ад обложка бигъич1они,\nТела нужги кинацаго\nКвешал лъимал ругин абун.\nАвар калам Амма т1адч1ун т1ехь ц1алани,\nТ1ад обложка бигъанани,\nНужер рахъалъ хъвала гьаниб\nЛъик1ал лъимал ругин абун.\nГьанже дица нужергун къо-лъик1 гьабулеб буго.Баркала нужее,лъимал,дир гьабураб х1урматалъухъ.Дидаса босараб лъаялъухъ.\n2-еб классалъул Авар калам .Дунги Бичас биччани,т1асияб соналъ бач1ина нужехъе.Воре нужедаго муг1алималъ малъараб жо к1очене тоге.Тавпикъ кьеги Аллагьас нужерго рахьдал мац1 хъвазеги, ц1ализеги, бицинеги лъазе.\nХъартай.Нижги рилълъина нужеда цадахъ.Т1асияб соналъ школалде рач1ине ккани х1адурлъизе ккеларищ нижги.Рилълъа,Ч1илбик1 нилъерго маргьаялде.\nМуг1алим.Нужее киназего к1удияб баркала гьанире рач1аралъухъ.Иншааллагь,т1асияб соналъ рихьила.Нух бит1аги!\n«Т1ахьалги» Хъартайги Ч1илбик1ги уна.\nМуг1алим.Гьанже заман щвана 1-еб классалъул Авар калам лъуг1изабиялъул дипломалги сайгъаталги кьезе нужее.Раг1и кьолеб буго байбихьул классазул завуч Пат1имат Абуковнаялъе ва Пат1имат Къурбановнаялъе.\nДипломал ва умумуз лъималазе росарал маг1арул мац1алъул т1ахьал кьела .\nМуг1алим.Гьанже нуж ругоха унго-унгоял маг1арул халкъалъул лъимал.Нужго маг1арулазда релълъине ккани,нужеда маг1арулал кинал г1адамал ругелали лъазе Расул Х1амзатовасул «Маг1арулал» кеч1ги биччала дица нужее.\nГьалдалъун нилъер маг1арул х1арпазул байрам лъуг1ана.Баркала киназего.Къо-мех лъик!Лъик1аб бихьаги,я Аллагь!Лъик1аб раг1аги!Амин.\nАвар учитель Учитель аварского языка Аварский язык Аварский язык в школах\nДобавлено: 13-02-2017, 09:33