Манаршал шигIрияб улка » Официальный сайт газеты «ХIакъикъат» («Истина»)\nГлавная » Горянка - МагIарулай » Манаршал шигIрияб улка\nМанаршал шигIрияб улка\nДобавил(а): istina от 18-12-2015, 10:25\nВатIанги хирияй халкъги бокьулей\nКьуру бекIкIун бараб росу рагIалда, Роолаб гIужалда лъарахъ йиго дун.\nЛъелъе, хIункъби гIадин, хIатIалги риччан,\nБиччараб ганчIида гIодойги йикIун.\nМагIарулал ракIарараб данделъиялда Россиялъул халкъияй артистка Сидрат Мажидовалъ цо гьадинаб гьара-рахьи гьабуна:\n- Я, Аллагь, магIарулаз хIатIал чIанщиналъур тIугьдул рижаги! Дие цIакъ бокьана Сидратил гьара-рахьи. Киналго магIарулаз хIатIал чIаралъур рижулел ратичIониги, ракIчIола Манаршаца хIетIе чIаралъур гьел рижулел ратиялда. ТIугьдузго батила шагIиралъул чорхолъ кIудияб рокьи бекьараб: гIагараб росдаде, росдал гIадамазде, гIумруялде, хъизамалде…\nБигьаяб букIинчIо Манаршае шигIрияб улкаялде нух. Амма гьелъул кучIдуз жидецаго бахъана цIалдолезухъе нух, гьезда кIвана щивасул рекIелъе лъугьине, гьелгун гаргадизе, жидерго балъголъи гьурщизе.\nМанарша ГIисаева ккола ЧIарада районалъул Гьочоб росулъа. Хъизан букIана кIудияб - щуго васги лъабго ясги. Цо батIияб недегьлъиялъул нур бугеб рокьигун бицуна Манаршаца лъимерлъиялъул:\n- Цоцаца хьихьарал гIадин, гIуна ниж. Дун ккола яцазда гьоркьой бищунго кIудияй. Цересаго унаро эбел-инсул гIумруялъул дарсал. Гьезул аслияблъун букIана: гIадамазе рокьи бикьейилан абураб.\nДун ракьалда талихIай,\nРукъ буцIцIараб батиялъ.\nЦIа гъасда ккурай бабал,\nЦIубараб гIакълу батун.\nГIумрудул лъалкIал тараб, Нухда инсул захIматалъ. Заманалъул бакIлъаби,\nЛъазе течIо нижеда.\nГIумруялда бищун кIудияб талихIлъун щиб рикIкIунебилан гьикъидал, Манаршаца жаваб кьуна:\n- Дида жеги ратичIо ва рагIичIо дун йокьуларилан абулел гIадамал абун. Гьеб кколарищ унго-унгояб талихI, хасго шагIиралъе.\nМанаршал гьаракь рагIана халкъалда, кIудияб адабгун ва рокьигун къабул гьаюна цIалдолез. Гьелъие нугIлъи гьабула исана МахIачхъалаялда Расул ХIамзатовасул цIаралда бугеб миллияб библиотекаялда шагIиралъул творчествоялдасан тIобитIараб тадбиралъ.\nГьенире данделъун рукIана шагIирзабиги, хъвадарухъабиги, гIалимзабиги, Манаршал гьудул-гьалмагъзабиги, росуцоялги. КIалъазе рахъараз лъикIаб къимат кьуна шагIиралъул махщалие. "ГIагараб Дагъистан" жамгIияб гIуцIиялъул хIукмуялдалъун, Манарша ГIисаевалъе кьуна "Дагъистаналъул халкъияй бахIарчIужу" ("Народный герой Дагестана") цIарги Меседил цIваги. Гьединго араб соналда шагIиралъе щвана цоги шапакъат - Россиялъул Хъвадарухъабазул союзалъул хIукмуялдалъун, гьелъие кьуна Лермонтовасул медаль.\nЖакъа авар адабияталда драматургия гьечIин абуни, мекъи ккеларо. Амма магIарул драматургиялдаги хасаб лъалкI тана Манаршаца. Гьелъ хъвана "жакъасеб къоялъул къваридаб къисалъун кколеб" "Тарбиялъул гъалатIал" абурал пьеса. Гьениб бицунеб буго наркотиказ бикъараб гIолилазул талихIалъул.\nДагьаб цебегIан Манарша пьесаялда рекъон, Авар театралда бихьизабуна "Тарбиялъул дарсал" спектакль. ЦIалдолезухъе щвана шагIир, хъвадарухъан ва драматург Манарша ГIисаевалъул ункъо тIехь.\nЦо-кIиго рагIи абизе бокьун буго "МагIил дандерижи" тIехьалъул хIакъалъулъ. Гьеб тIехьалъ дун унго-унголъун гIумруялда тIад ургъизе тIамуна. Бихьулищха - нилъеца чияе гьабураб квешлъиги, лъикIлъиго гIадин, нилъехъего тIадбуссун бачIунеб буго.\nТIехьалъул аслияй герой данделъана жинцаго жиндиего хIадур гьабураб умумуз абухъе, "магIу ххун хинкI кваназабураб херлъигун". ГIолохъанлъуда жинцаго дандиялъе гьабураб квешлъи магIугун тIадбуссуна гьелъухъе. ТIехьалъул аслияб магIна - гьабуге гIадамазе квешлъи, гьеб ахирги духъего рещтIуна. ГьитIинаб ВатIаналде бугеб кIудияб рокьул бицунеб буго шагIиралъ "Росдал гьаракь" тIехьалда. Гьениб цо бутIа буго росу машгьур гьабурал росуцоязе сайгъат гьабураб. Хъвана шагIиралъ Гьочоб росдал гIадатиял гIадамазул хIакъалъулъги. Манаршаца кIудияб адабалда рехсана, шигIрияб дунялалде ячIунаго, шагIир ГIайшат Малачиевалъ гьабураб кумекалъул. РекIелъ кIудияб чIухIигун бицана Манаршаца гьудулзаби-шагIирзаби Сабигат МухIамадовалъул, Залму МухIамадовалъул, ГIайшат Малачиевалъул:\nГIайишат, дир недегьай,\nСабигат, дир хIалимай,\nХIалкъараб ракI тIегьалеб\nТIегьлъун дие Залмуги.\nХIурматгун рехсана Манаршаца шагIир Залму Батировалъул цIарги:\n- Гьей ккола дир насихIатчIужуги мугIалимги. Дида гьелъ рицана шигIрияб улкаялъул балъголъабиги, малъана лъикIаб-квешабги, - ян абуна гьелъ. Гьелъул шигIрияб дунялалъул аслияб ахIи: "Дие нуж рокьула, гIадамал", - абураб буго. Гьел рокьул куркьбаздаги рекIун, Манаршаца тIавап гьабуна шигIрияб тIадегIанлъиялде, борхалъиялде. Гьебго борхалъудасан гьелъ гIадамазе сайгъат гьабулеб буго къисматалъул бищунго къваридал къояздагицин гьелъул гьурмадаса бачахъизе кIвечIеб хIикматаб гьими. Гьеб гьимиялъулъ буго шагIиралъул гIумруялъул магIна. Исана Манарша ГIисаевалъ тIубана 50 сон. Бокьун буго лъикIай шагIир, хIикматай чIужугIадан Манарша ГIисаевалда баркизе гIадамазе гьабураб лъикIлъиялъул гвангъи жиделъ бессарал талихIал сонал. Жеги гIемерал соназ шагIиралъул кочIол гъасда хинлъи батаги цIалдолезда.\nШагIиралъул шигIрияб улкаялде нуцIа къирулаго, батараб недегьаб, рокьул цIураб гьаб кечIалъ дие гIажаибаб асар гьабуна: Дир хъиргъудул сверуда,\nБусен чIвараб хIинчIин мун.\nХIалалаб цIунун хьваде,\nЦIар берцинай Аминат.\nКъварилъи гIемер лъайдал, Манзил къокълъун ягъула, ГIазабилан течIого,\nТIаса лъугьа, бабал яс.\nКинха паналъиларей нусалъулги якьадалъулги цоцаздехун бугеб гьоркьоблъиялда.\nЭбелалъ ясалда кинигин, меседилан, дарманилан абулеб буго гьелъ цо вугев васасул хIурулгIиналда.\nКиназего гIадин, жакъа Манаршаеги рахIат толеб гьечIо миллаталда гьоркьор лъугьунел ругел рикьалабаз:\nКиб араб нилъер гъунки,\nКиб тараб нилъер чIухIи, ХIелхIеди рекъолареб\nГьединаб ахIи балеб буго шагIиралъ миллаталде. Гьединаб суалгун гьей кIалъалей йиго гIагараб халкъалда. КIудияб хьул буго шагIиралъул гIолилазда умумузул гIумруялъул дарсалги насихIаталги кIоченарин, гьелъул бищунго урхъараб анищлъун ккола:\nЦIвабзазде цIар арал васал рахъине,\nВасазул яхIалъе ясал хIелизе,\nХIакъираб, инжитаб нухккун унезда,\nУлбуца ирсилаб намус малъизе.\nГьитIинал гъалатIал гIочIой чIвачIого,\nГIумру битIулеб кьучI щулияб лъезе. Нилъер херлъи кколел хазина - лъимал -\nЛъил рукъ батаниги, бугIун гьез цIезе.\nМугIрул чIужугIаданалъул вацасде букIунеб мугIрулгIан борхатаб, тIадегIанаб рокьи борцунеб роценго бугебдай дунялалда: Бицун рагIабазулъ гьинищ дир асар,\nАслу борхун арал гьал бахIарзазул!\nГьезде бугеб рокьи къалмикье инищ,\nГьаб дунял дий цIурал, тIулалъул вацал.\nМанаршал шигIрияб улкаялде сапар бухьарал цIалдолезда гьениб батила рокьиги, рохелги, лъикIлъиги, ватIанги, росуги, росдал гIадамалги.\nМанаршал шигIруялъулъ бессараб росдал сипаталъ хIайран гьаюлей йиго дун, гьей пикрабалъ, анищалъ росугун, росдал гIадамалгун йиго. Гьелъул гIумруялда, талихIалда бараб нурлъун кколел руго гьел.\nНуралъул кьералгIан берцинал росуцояздаса чIухIарай шагIиралъ ахIулеб буго:\nКъабул гьае, ВатIан, дур загIипай яс,\nЗияраталъ йиччай хваразде тIаде.\nТIелхазда тIирщарал дир магIил гараз\nЧуризе риччанте ганчIилал гьурмал.\nТавбугин юссанин, дир гIагараб ракь,\nРокьи дуде бугей, къабул гьае дун.\nМалъкъосун къуларай къарал ясалъе\nКъвакIун тамихI кьоге, гIагарал мугIрул.\nКиехун йигониги, росдал яслъун хутIарай шагIиралъ хIеренго хъвалеб буго риидал росулъ букIунеб рогьелалъул:\n- Риидал дир росу батIияб буго,\nБерцинаб букIуна гьаниб рогьелцин.\nГьанир заманалъухъ балагьуларо,\nЗаманалда рекъон жалго хIалтIула.\nЗодил бецIлъи уна гирун мугIрулъан,\nМакьил кварал тIураб тIамула хъахIлъи.\nТIогьол бадиб чIараб магIу гьекъезе Бакъуца ракьалде ритIула чIорал.\nТIокIабги берцинго кинха хъвалеб!\nГъаргъар щолеб гIадаб асар гьабуна Манаршал Къарал гIоралде гьабураб кечI цIалидалги:\nКьурабазда гьоркьоб аздагьо гIадин,\nМун чIухIун кIалъаге лъалел иццазда\nЛъазе букIинчIо мун магIарулазда,\nМагIулъун гьел дуе цолъичIелани.\nЩай хъачIго кIалъалеб бугеб лъаралгун,\nГьез къвал бачIебани, мун щиб букIараб?\nЖалго гьитIиназул гьунар кIудияб,\nГьунар дуеги кьун, лъугIула лъарал.\nЛъугIел гьечIел, чвахи къатIуларел Манарша ГIисаевалъул шигIрабазе гьарула тIадегIанаб роржен.\nКъабихIаб жо буго кIигьумерчилъи, Гьединал кантIулеб кумек кье,\nКарагьатаб буго чидай хIелхIеди, ХIакъикъат лъаларел рикIкIад гьареги.\nГазета №: 49, от 18. 12. 2015 г.\n5 декабрь - шагIир гьаюраб къоМашидат Гъайирбеговалъул кочIол гъасдаТалихI биларал руччабазул къисматКьучI битIичIони, къед гьетIараб букIунаГIагараб ракьалъул дарсал