Халгьабун вуго дун Дагъистаналъухъ, дирищ гьаб, чиярищ лъазе кIоларо » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nХалгьабун вуго дун Дагъистаналъухъ,\nДирищ гьаб, чиярищ лъазе кIоларо\nРасул ХIамзатовги жакъасеб къоги\nИсана Дагъистаналда кIодо гьабулеб буго ЦIадаса ХIамзатил Расулица 95 сон тIубай. Гьединго 5-10 сентябралда республикаялда 32-абилеб нухалъ тIобитIулеб буго «ХъахIал къункърабазул къоял» абураб адабияталъул фестиваль.\n…Саву кьун, босараб кьавудахъ гIадин…\nЖакъа Расул ХIамзатов чIаго вукIаравани, нилъер республикаялда лъугьа-бахъунеб жо гьесие рекIее гIей щакаб букIана. 1998 соналъул августалда, Дагъистаналъул рухIияв цевехъан кьвагьизавидал, гьес хъван букIана:\n…Дун нилъер саназухъ валагьун вуго,\nСаву кьун, босараб кьавудахъ гIадин.\nМун дир батанани, мажгитул кIалтIа,\nМуфти шагьидлъизе щай дица тарав?\nОгь, СайидмухIамад, огь, АхIмад-хIажи,\nРоссия – Азербайжаналъул нухдасан\nМагIарул халкъалъул къисматалъул, тарихалъул, аралъул, жакъаселъул ва букIинеселъул гIемер хъвана. ЦIоралда, гьанжесеб Азербайжаналда гъорлъ ругел миллатцоязул гIузрабазул бицарал макъалабузул читIир, цикл къватIибе бачIана. Гьениб лъугьун бугеб ахIвал-хIал къватIибе гьурщулаго, рехсолаан миллиябщиналда доба мал чIолеб бугилан абураб хIужа. Гьанже Россиялдаги байбихьана гьелго гъалатIал гьаризе, миллиял рахъазде гьужумал гьаризе.\nМагIарулал кьолболаб халкълъун кколеб Закатала, Билкан ва КIахъ мухъазда мактабазда букIине кколеб куцалда магIарул мацI кьоларо, авар мацIалъул тIахьал гьечIо, нилъер рахьдал мацIалда газеталгун журналал рахъуларо, цониги районалъул бетIерлъуда аварав гьечIо, нухмалъиялда миллиял дагъистаниял къанагIат дандчIвала. Гьанжесеб Дагъистаналда бугеб хIалалъухъ ралагьани, ЦIоралда бугелда релълъунеб буго Москваялъ гьаниб бачунеб миллияб сиясат.\nРоссиялъул федералиял каналаз бицунеб буго халкъазул миллиял хаслъаби лъугIизаризе кколилан. СССРалъул заманалда миллатазул цIакъго рахъккунила, масала, Украинаялъул ССРалда украиназул мацI, маданият ва адабият церетIезарунила ва гьелъул хIасилалда гьез жалго гIурусаздаса батIияллъун рикIкIине байбихьанила ва жакъасеб ракь-кьалалде иш кканила. Гьединаб, загIипаб, кьучI гьечIеб пикругун цере рахъунел руго чанги хIаракатчагIи, миллатазул хаслъаби тIагIинаризе кколилан абун. Цо палихъанлъи гьабулев сиясатчияс абуна, гIурус тун, цоги мацIал Россиялда школазда малъизе таралъухъ, гIарац бахъизе кколиланцин. Гьединги букIаго, чанги нилъерго хиянатчагIи, манкуртал рагъарула, нилъее нилъер мацIги щайила, халкъги щайила, чIахIиял миллатаз гъанкъун, кIкIун ине тейилан. ТIасахун жидер жинс хисеян амру бачIани, жинсги хисила гьеб тайпаялъ, динги халкъги хисун чIечIого.\nМаркIачIул гIужалда чвахулел гIораз\nМалъулеб гIакълудахъ гIенеккула гьел\nНилъеца жиндир 95 сон тIубай кIодо гьабулев вугев ХIамзатил Расулица гьединан хьвадеян васигат течIо нилъее. Гьес ахIи бана: «Цадахъ росе, кIочонге, магIарул мацIги цIарги, цадахъ росе, кIочонге, магIарул гIадат-гIамал!», – илан.\nЖидерго гIадатаб чIаголъиялда;\nЖидерго чIухIигун, жидерго яхIгун,\nЖидедаго хасаб къасдгун, гIакълугун.\nИнститутал цIалун лъугIичIониги,\nЦIвабзазул мацI лъала гьезул щивасда.\nМалъулеб гIакълудахъ гIенеккула гьел.\nГьедин хъвана ХIамзатовас нилъер халкъалъул хIакъалъулъ. Жакъаги шагIирас «Дир Дагъистанилан» абизе букIун батиларо, нилъгун гьев вукIаравани. «Халгьабун вуго дун Дагъистаналъухъ, дирищ гьаб, чиярищ лъазе кIоларо», – жакъа дагъистанияз такрар гьарулел руго гьел рагIаби.