Инфоурок › Другое ›Презентации›Открытый урок по родной литературе "Любовная лирика Р.Гамзатова"(11 класс)\nДарсил тема: Расул ХIамзатовасул рокьул лирика\n«Дун дандечIвазе ккола чIужугIадангун къаси»,\n«Дихъе рокьи бачIана».\nДарсил мурад: Бищун тIадеганаб рухIияб давла – унго-\nунгояб рокьи букIIин цалдохъабазда\nбичIчIи. Расулил кучIдузулъан чвахулеб\nбугеб бацIцIадаб гIишкъуялъул багьа\nтIадегIанаб ва кIудияб букIиналъе хIасил\nбачине цIалдохъаби кIантизари.\nДарсил алат: компьютер, интерактивияб доска,\nсуратал, Расулил творчествоялъул\nхIакъалъулъ стенгазета, плакат ,журналал\n«Гьудуллъи» ва «ХIакъикъат», Расулил\nДарсил план: 1 орг.момент.\nАссаламу гIалайкум, хириял цIалдохъаби! Жакъасеб нилъер дарс сайгъат гьабулеб буго Дагъистаналъул халкъияв шагIир, Социалистияб Захматалъул БахIарчи, Ленинилаб ва Пачалихъалъулаб премиялъул лауреат, Дагъистаналъул хъвадарухъабазул союзалъул председатель (вукIарав), нилъер ХIамзатил Расул ракIалде щвезавиялде, гьесул кучIдузул гъансито рагьизе ва гьелда жаниса щивас жиндиего цо-кIиго кочIол мухъ букIа, Расулил махсарабазул хинлъи букIа босани, нилъер дарсил мурад тIубараблъун рикIкIине бегьила.\nРасулица жиндирго «Памятник» абураб кочIолъ абулеб буго:\n-Дицаги гьабуна памятник дийго.\nГьеб борхатаб гьечIо- дир кочIол зани.\nАмма букIаниги, гьаб тIалъиялде\nДун хехго тIагIине вачIарав гьечIо.\nДун дирго векалъул хикмат вукIина,\nХIалихьалъиялде данде вагъулев.\nХIайранал кучIдузул картаялда тIад\nТIадмагIаруласги тела чIинкIиллъи.\nРасул унго-унгоги хIикматав инсан ва гIажаибав поэт вукIана.Нилъер щивасул рекIелъ хутIана гьесул кучIдузул чIинкIиллъи. РакIалде щвезавилин гьев…\n(компьютералдасан Расулил суратазул слайд-шоу, «Къункъраби» кочIол бакъан, чIагояв Расулил видео).\nРакIалде щвезаризе бокьун буго Расул ХIамзатовасул гIумрудул цо-цо баянал.Гьев гьавураб къоги, сонги, бакIги, хъизанги нилъеда киназдаго лъала. Лъица гьеб жеги бицинеб? (цIалдохъанасул жаваб).\nДие бокьун буго гьадинал цоги баянал рехсезе: кучIдул гьаризе Расул ХIамзатовас байбихьана 9 сон баралдаса. Гьесул тIоцебесеб кечI басмаялда бахъана 13 сон бараб мехалъ. ТIоцебесеб тIехь къватIибе биччана 20 сон бараб мехалъ. Гьелда цIар щиб букIараб?\nРасулил къого сон 20 сон букIана гьев СССРалъул хъвадарухъабазул членлъун восараб мехалда. Гьелдаса хадур къватIир риччана тIахьал: «Дир ракI мугIрузда буго», «Гьудулзаби цIуне!», «Къункъраби», «Рорхатал цIваби», «Ахираб багьа», «ГIахьалаб чед», «Кини ва гъансито», «ГIумруялъул гьоко», «ЦIваялда цIва кIалъалеб буго», «МагIарул къиса», «Дир Дагъистан», «Сонетал» ва гIемерал цогидалги.\nГьал тIахьазул цIараздасаго нилъеда бихьулеб буго Расул ХIамзатовасул творчествоялъул тематика бечедаб букIин. Амма руго гьелъулъ аслияллъун кколел 5 тема:\nВатIан , гьелъул гIадамал, гьелъул мацI, тарих.\nВатIангун даимаб гаргаралда вуго Расул, ВатIаналдехун вуссун абулеб буго гьес:\n-Бице, эбел ВатIан, бице, Дагъистан, Мун разияб гьечIищ дур васасдаса? Мустахикъав гьечIищ дун дур цIаралъе, ……………………………………………………………………………………………..Дур къварилъиялъе, дур рохелалъе?\n( цо кечI цалдохъанасги бицина)\nЭбелалъе гьарурал кучIдул Расулил гIезегIанго руго. Расулил эбел? (компьютералдаса суратал, гIумрудул цо-цо баянал). Дие бищун бокьула Расулил эбелалъе гьабураб гьаб кечI: Дир мацI букIинароан,\nДир цIар букIинароан.\nДида нух къосинаан.\nДида рокьи ракьалда\n3.Рагъ ва рекъел. ЦIадаса ХIамзатил хъизаналдаги хъвана рагъул бухIиялъул цIа : рагъда хвана гьесул кIиго вас, Расулил кIудиял вацал МухIамад ва Ахильчи. (рагъул хIакъалъулъ хъварал асарал ракIалде щвезарила).\nЦIалдохъан: Дида ккола рагъда камурал васал\nКирго рукъун гьечIин, къаникь лъун гьечIин,\nМугIрул тун рикIкIада, хъахIил зобазда\nХъахIал къункърабазде руссун ратилин.\n«Гьудулзаби цIуне!» кочIол кесек рекIехъе цо цIалдохъанас бицина.\n5.Рокьул тема-гьеб жакъасеб дарсил тема.\n--ЦIияб дарс бициналде гьикъизе бокьун буго рокъобе кьун букIараб дарс. Щиб кьун букIана?\n2.ПасихIго кечI «КечIали щайгурин,щибаб жугьаги…» цIалиялъул конкурс.( цо-цо куплет).\n-Къимат лъела цин цIалдохъабаз,цинги мугIалималъ.\nЩиб абизе бокьун буго авторасе гьаб кочIодалъун?\nКинаб унтараб суал борхулеб буго гьес?\nАвар мацI цIунизе ахун, цоги кинаб кечI Расулица хъвараб?\nАвар мацI гъанкъизабулеб «сусур» щиб?\nАдабияб мацI бацIцIадго цIунизелъун щиб гьабизе кколеб? Нужер пикру?\nКинаб темаялде гьоркьобе уна гьаб кечI?\n(хIасил бачина пасихIго цIалиялъул конкурсалъул ва суалазе жаваб кьеялъул).\n-Даимаб буго рокьул тема. Гьеб тема нилъер гIемерисел шагIирзабазе гIаммаблъун ккола. Рокьул хIакъалъулъ хъвалел рукIарал кинал шагIирзаби нужода лъалел?\nЦо нухалъ Расулица гьадин абун буго: МагIарулас ханжар къватIибе бахъула кIиго жоялъе гIоло: ВатIаналъе гIоло ва берцинай чIужугIаданалъе гIоло. ШагIирасулги ихтияр бугила къалам кодобе босизе аслияб кIиго нухалъ : гIагараб ракьалъе хъулухъ гьабизеги ва чIужугIадан еццизеги.\nРасул ХIамзатовасул кучIдузулъ рокьул бицунеб буго гIадатияб гуреб къагIидаялда гIатIидго, бищунго тIеренал, хIеренал, гьайбатал кьераздалъун. Рокьуе гIоло цIадавеги унев,бокьараб балагьалде данде ине бахIарчилъиги кьолеб рокьи буго гьесул кучIдузулъ.\nЧIужугIаданалдехун вуссун гьадин абулеб буго шагIирас:\nМун азаргоясе йокьун ятани, Гьезда гьоркьов вуго ХIамзатил Расул. Мун нусгоясе йокьун ятани, Гьезда гьоркьов вуго ХIамзатил Расул. Цинги анцIгоясе йокьун ятани , Гьезда гьоркьов вугоХIамзатил Расул. Ахир мун цоясе йокьун ятани, ЦохIо гьев дун вуго – ХIамзатил Расул. Мун цонигиясе йокьун гьечIони, Ракьулъ вукъун вуго ХIамзатил Расул.\nПикру гьабе,кин къокъго, амма къуваталда Расулида бихьизабизе кIун буго рокьул тIадегIанлъи ва бацIцIалъи.\nЖакъа нилъеца цIализе буго Расулил кIиго кечI: «Дун дандечIвазе ккола чIужугIадангун къаси», ва «Дихъе рокьи бачIана».. ГЬенир дандечIвазе бегьулел рагIабигун словарияб халтIи тIобитIи:\nХъитIнив- гъваридаб бакI,\nМагьари-шаргIалда рекъон ,хъизан гIуцIизе тIобитIулеб тадбир,\nНугI – свидетель,\nХъалим- магьари лъолелъул, бахIаралъе кьолеб сайгъат, гIарац- месед.\nКечI пасихIго цIали.\nКучIдузда хадур кьун ругел суалаздалъун кIиябго кочIол анализ тIобитIила.\nРасулил гIемерисел рокьул кучIдул гьарурал руго гIумрудул гьудул- ПатIиматие.( суратал)\n-Мун дир ЦИКги йиго, ЦКаги йиго,\nТIаде бокьанани, ООНги йиго,\nЦо дур хIухьелалъухъ хIукумат кьолев\nХIамзатов кIочене кин дуда кIвараб?\nРасул нилъеда киданиги кIочене гьечо. Кидаго чIаго вуго гьев , чIаго руго гьесул кучIдул. Гьесул машгьурлъи цебе чIезабизе нужее рикIкIизе бокьун гьадинал баянал:\n-Расулил кучIдузе бакънал хъвана Дагъистаналъул ва СССРалъул гIемерал композитораз. Гьевгун цадахъ халтIана нилъер улкаялъул машгьурал композиторал: Кабалевский, Экимян, Блантер, Френкель, Колмановский, Бюль-бюль –оглы,Айдоницкий, Паулс, Антонов, Пахмутова, Хасанов, Агабабов, Кажлаев, Дагиров, Къасумов, ЦIурмилов ва цогидалги.\nГьесул кучIдул ахIана артистал Анна Герман, Галина Вишневская, Муслим Магомаев, Марк Бернес, Иосиф Кобзон, Валерий Леонтьев, Сергей Захаров, София Ротару, Рашид Бейбутов, Вахтанг Кикабидзе, Муи ХIасанова , Мухамад ГIумаров, АхIмад Закариев ва гIемерал цойгидалги.\nЖакъасеб дарс лъугIизабизе бокьун буго АхIмад Закариевас ахIулеб кечI «Дун дандечIвазе ккола йокьулей ясгун къаси».\nРокъобе тIадкъай: Р.ХIамзатов «Дун дандечIвазе ккола\nНомер материала: ДВ-346956