"Дица цо диего памятник бана"\nЧIван къотIараб адрес, къватI, рукъ, гьенир жанир рукIарал гIадамазул къисмат, ретIа-къай, квен-тIех, мадугьалзабазулгун гьоркьорлъаби, битIахъе заманаялъ кинодул лента нахъе цIарал гIадал суратал рачIунел рукIана цере.\nЧIаголъулел рукIана гьел нилъедаго рихьичIел гIадамал ва гьезул гIумру махщалида хъвараб тексталъ, гIадамазул каламалъ. Светланаца гьеб кутакалда махщалида, къачIа-кIатIан, цIаларас къабул гьабуледухъ кьолеб букIана.\nАмма хадуб батIи-батIиял газетазда, жибго тIехьалда рахъарал героязулги, гьезул къиматалъулги, хасго цIаразухъ балагьун миллатлъулги хал гьабурабго дида бичIчIана цойги хIакъикъат - "нилъехъе шагьар бахъун ана батIиял, гIалхулал, шагьаралъул культураги гIумруги бичIчIуларел гIадамаз" абураб.\nГьеб, узухъда, дие бокьичIо, магIарулав хIисабалдаги, кватIун шагьаралде вачIарав чи хIисабалдаги. Бокьилищха кигIан махщалида ва цIалуледухъ хъвараб макъала бугониги гьеб дида бичIчIулаан цо-цо мехалда "дуцаги хвезабуна, бахъун ана дир шагьар" абураб бадибчIвай гIадин.\nЦогидаб рахъалдаса хIакъикъаталъухъ валагьани дида йитIун йихьулей йиго Светалана Анохинаги гьелъул героялги "БукIана гьединаб шагьар" абун пикрабалъгун ракIалдещвеязулъниги гьеб цIунизе къеркьолел.\nГьезда гIайиб гьечIо, букIана гьединаб шагьар, гьечIо гьеб жакъа. Кинаб шагьар гьеб? Кидаялиго жаниб тIадегIанаб шагьаралъул культураги, чIагояб гIумруги, гIатIидал къватIалги, гIурччинал сквералгун паркалги, жаниб литератураялъул, искусствоялъул, гIелмиябгун творческияб интеллигенцияги, хIалтIухъабигун махщелчагIиги ругеб шагьар.\nХIурият бергьун хадуб дагь-дагь ккун лъвахъана букIараб шагьаралъул цо-цо гIаламатал. ГIуцIана цIияб шагьар, гIемер рухIияб рахъалъ камилаб гьечIониги гIуцIана, бана, къачIана, жаниб гIуна цIияб халкъ.\nИдеологиялъгун партиялъ чIвачIо шагьаралъул рухIияб рахъгун культура, гьаруна цIияб заманалъул дагьалго хисаб-басиял. БукIана чIагояб шагьар, тIубараб улкаялдаса хIухьбахъиялъе гIадамалги рачIунеб, берцинаб ралъадги, гьайбатал мугIрулги, сверухъ авлахъалгун ахалги ругеб, гIурччинлъиялъулъ тIерхьараб шагьар.\nСССР биххун хадур шагьаралде бачIанаб къокъаб заманалда жаниб гIемераб халкъ. КинабгIаги культураги гьечIеб, гъоркь ругел гIадамаз гIумру гьабулеб къагIидаялъухъги балагьулареб. Гьел лъугьана шагьаралдаса росу гьабизе.\nРагъи цебехун цIазе, подъездалда цун тукаби разе, гIурччинал скверал, ахалги къотIун заправкаби, ашбазал,складал ва цогидаб цебе ккараб жо эхетизе, алъулги зарал букIинарин.\nГьеб киналъего хIукмаби ричулеб мэриялдаги рукIана киналго колхозалдаса бачIараб халкъ, шагьар ва гьелъул культура щибали лъалареб. Гьеб халкъалъ чIвана шагьар. Гьеб киналъго бижизабуна "БукIана гьединаб шагьар" абураб проектги.\nЩибаб заманалъ ва гьелъул вакилзабаца шагьаралъул гIумруялда тана жиндир хатI, архитектура, гIадатгун гIамал ва гIадамал рихьизарулел гIаламатал.\nХIурият бергьиналде цебесеб заманалъулги, кодоб кIудияб гIарац бугониги рухIияб культура гIадамазухъ букIиналъул памятник гIадин буго хIикматаб архитектураялъул ва берцинлъиялъул Данияловасул къотIноб бугеб Барятинскиясул мина (жакъасеб республикаялъул музеялъул мина), "Дагъистан" гостиница гIадал бакIал.\nСоветияб заманги, цохIо коцонир тIурал гIадин гIадамал ва нухмалъиги бихьизабулел гIаламатал руго шагьаралда ругел церегосел, киналго цоцада релълъарал минаби, гостиница "Ленинград" ва цогидал бакIал.\nХIабургъарал 90 абилезе памятникаллъун руго бащдаб тротуралда тIаде рачIарал рагъаби, заправкаби, паркалги къотIун рарарал кьер-кьерал тIохал ва магIна гьечIел накъишал.\nГьел гьундузухъа къватIибе бачIунаан цоял гIундул рекарал, цоял къалал кIичIарал, унеб нух, гьабулеб иш жидеда лъачIониги гьадаб жиндир гIаданиб бугеб ахIмакъаб пикруялъе гIолониги хвезе нахъе къаларел чагIи.\nГьез шагьар чIвана, гьезие тарбия щвечIо, амма адаб гьабизе жо гьезулъ ахIмакъаб бугониги хIинкъунгутIигIаги букIана. 2000 абилел соназда политикияб аренаялде бачIана цо цIар лъезе лъалареб агьлу хIелхIелчагIазул.\nЯ советияб заманалъул инженерасул гIадаб лъай гурел, я 90 абилел соналъулазул гIадаб рухI, таваккал ва бихьинчилъи гурел. Иргадазда къвалалги ран цIа батаралъуре кIкIвелун, кIкIуй батаралъуре гьелун чед-хинкI балагьулеб халкъ. Гьел бакI-бакIазда хъулухъазда руго жакъа, гьеб балагьулелги руго, кандидаталлъунги руго.\nДун хал гьабун вукIана кинабдай памятник гьез жидее лъелеб абун. Щиб лъалкI хутIилеб цIияб, кьер гьечIеб гIелалъул абун. ГIемер кватIичIого раккана гьел.\nАраб соналъ кьищни-къул тIамулел ящиказда тIад Обамалгун Порошенкол сурат бахъана, исана гIадамал тIад чIолеб бакIалда Венедиктов, Навальный ва Касьяновасул суратал рахъана. Гьеле гьезул даражаги, гIакълуги, гьунарги, гьеб лъабабго жидер гьечIолъи бихьизабизе лъураб памятниги.\nГьеб рищни-къулаъул ящикалда ва ьак1азда т1ад хъвазе лъик1ан гьеб лъурал х1елх1елчаг1аца: "Дица цо диего паятник бана..." Хабар лъикIаб рагIайги.