НигIматал гIезарулев ХIадис Къадиевасул гьунаралъул хIакъалъулъ | ВатIаналдаса цIиял харбал | Киназего гIаммаб Россия\n© РИА Новости, Н. Попов\nНигIматал гIезарулев ХIадис Къадиевасул гьунаралъул хIакъалъулъ\nГIи-боцIи хьихьизе квегIенаб, ах-хуралъул хIалтIабазе санагIатаб, гьава-бакъ рекъараб, бокьараб жо бижулеб ракь буго Гъизилюрт районалъул Кироваул росдал. Росулъ буго 21 фермерлъиялъулаб магIишат. Гьениб ссиялда буго теплицаби ва парникал рай, батIи-батIиял овощал гIезари. Гьединал фермеразул цояв ккола 80 сон барав ХIадис Къадиев.\nАнкьго сон букIана ХIадисил ЦIу­мада районалъул Силди росдал гIадамал чачаназул Ведено райо­на­лъу­л Кироваул росулъе гочинару­раб мехалда. ХьуцI бугеб бакI бу­кIиналъги батила, бакъул унтиялъ сил­дасезул гIемерав чи хвана гьел соназ.\n«Эбел-эменги, лъабго вацги, кIиго яцги ругеб кIудияб хъизан букIана ни­жер, — ян бицана ХIадисица. — 50 со­тых ракьулги букIана хIукуматалъ ни­жее кьун. Гьениб бекьулаан картош­ка, цIоросаролъ, овощал. ГIа­ка гьечIеб рукъ — лъим гьечIеб гьобоян абулелъул, кIиго гIакаги букIана. Рахь, нах, нису-хIан бичун, кепкалги щолаан. Кьурдизе, кучIдул хъвазе ва ахIизе, музыкалиял алатазда бакънал рачине Аллагьасго кьураб гьунар букIана дир. Гьелъги батила, анкьго класс лъугIарав дун тIамуна клубалъул заведующийлъун. Концертгун чанго нухалъ ана Веденове.\n1958 соналда чачанал жидерго ва­тIаналде тIад­руссин­дал, Дагъистаналде гочине ккана. ГIемерисел ана умумузул ракьалде, магIарухъе гочине бокьичIеб 75 хъизамалъ, гьездаго гьоркьоб нижер хъизамалъги, тIасабищана жакъа росу бугеб бакI. Эхеде унел харабаз абулаан: «ГIатIиракьалда чIолел гIабдалзаби, ма­гIарухъе гочунел гIакъилзаби», — ян. ХIакъикъат абуни, гьелъул гIак­салда ккана. Гьаниб нижеда батана Чонт­­аулалъул заготконтораялъул гьи­­­­тIи­наб мина. Гьеб жеги «чIагоги» бу­­го. Хъошахъ гIумру гьабун ратана чIикIасел ва Казбек районалъул ро­сабазул гIадамал. Нижее жанир чIезе рукъзал рукIинчIо, гьединлъидал, цIер гIадин бацIцIана 1000 болъон жанибе унеб кIиго ферма. Гьеб хIа­лалда хIалкъан, росулъе гочаралги ккана. Дунги лъадиги хутIун, нижер хъизамалъул чагIиги ана магIарухъе.\nТIоцебесеб соналъ дун вукIана кол­­хозалъул гIадатияв хIалтIухъан, кIи­­го соналъ гьабуна клубалъул заве­дую­щийлъи. Дол соназ киномеха­ник кко­лаан къадруяв чи. Ростовалда цIа­­лана гьеб махщалие, амма кино­фи­­кациялъул начальникасулгун дан­­­де ккечIого, гьеб иш тезе ккана. Ни­­жер росдал «Темираульский» кормо­сов­хоз-миллионералъул «Хъиштамахъ» хъу­таналъул управляющий­лъун тIа­муна дун. Гьеб букIана гIу­рул ра­гIалда 500 гектаралъул гIа­тIи­лъия­лъул, магIишат гьабизе цIакъ санагIатаб хъутан. Къокъабго болжалалда жаниб бана ферма, гIезабуна боцIи, хIалтIизабуна ракь. Гьениса зоотехниклъун цIализе ви­тIана, хадуб лъугIизаруна агрономал рахъунел курсал. 1984 соналдаса СССР би­ххизегIан хIалтIана колхоза­лъул бетIерав инженерлъун. 17 сона­лъ гьабуна судалъул заседательлъиги.\nКолхозалъул букIараб магIишатал­даса дие щвана 30 сотых ракьулги 60 метр халалъи бугеб фермаги. Басрияб фермаги биххун, цIияб бана ва оцал хьихьана. Хадуб гьеб бизнес ва­сасухъе кьуна. Херлъун вугониги, хIалхьиялда чIезе кIоларо. Гьединлъидал, 300 азарго гъурушги кредиталъе босун, анцIго сотыхалда бана теп­лица, гIезабула охцер».\nЖеги жаналда вугев, бокьараб хIал­тIи гьабун бажарулев инсан ву­го ХIадис. Кироваул ва Силди росабазул харабаз «Машааллагь, ХIа­дисин» жиндаго абиялъе живго мус­тахIикъ­лъараб куцалъулги гьадин бицана гьес: «Дида лъай лъаралдаса нахъе цо къоялъги хIалтIи гьечIого чIе­чIо. ГIолохъанаб мехалъ векерулаан, гьанже гIемер хьвадула. Дир гIе­лалъул чагIи ва гьудул-гьалмагълъи лъугIана, сон вукъана ахирисев ци­нагIал. Херал чагIазда дица малъила, регун, кIусун, кьижун чIечIого, гIемер хьваде, нужер рокъо­б гьабизе хIалтIи батичIони, чияр гьабунги цо къоялъги хIалхьуда чIоге. «Бегун хвараб къаркъала, къо ккани, хьа­дарлъула», — ян гурищ ЦIадаса ХIамзатица абун бугеб».