Шима́лияб Кавка́з — ккола жакъа къоялда жаниб Россиялъул федералияб гІуцІиялда гъорлъ бугеб, Каспий ва ЧІегІер ралъадазда гьоркьоб бугеб кІудияб ракь. Гьеб ккола жакъасеб Россия Федерациялъул жанубиябгун-бакътІерхьул рахъалда бугеб пачалихъияб гІурхъи лъугІулеб бакІ.

Шималияб Кавказалда руго гьал хадусел икълимал:

 Адигъистан
 Буртиялъ
 Гьиристан
 Гъалгъай
 Гъалмухъ
 Дагъистан
 Караснадар вилаят
 Къабарда-Малкъар
 Гъарачай-Черкес
 Ростов икълим
 Иставрапал вилаят

Тарих 

1917 соналъул ноябир моцІалъ, Дагъистаналъул ва Терек икълималъул мугІрузул бутІабазда, Хьундасеб Кавказалъул ва Дагъистаналъул цолъарал мугІрузул халкъазул цолъиялъул бетӏераб идараялъ лъазабуна МугІрузулаб республика. Гьебго хІукмуялдалъун Бетӏераб Идараялъ, Хьундасеб Кавказалъул ва Дагъистаналъул цолъарал мугІрузул халкъазул цолъиялъе кьуна МугІрузул ХIукумат абураб цІар. 1919 с. ихдал Дагъистан ккуна генерал Деникинил къуватаз, ва гьелдаса хадуб МугІрузул Хӏукуматалъ лъазабуна жодор хІалтІи чІезе тей ва гьеб Типлисалде бахъана.

Динияб гІуцІи 

 Бусурбаби - сунниял 
 МагІарулал
 Буртиял
 Даргиял
 ЛъарагІал
 Тумал
 Куралал
 Гъалгъаял
 Газалал
 Табасаранал
 Агъулал
 Хъалтагъал
 Хиналугъал
 Удинал
 Рочисел
 Къабардиял
 Черкесал
 Абазал
 Адигал
 Гьириязул цо бутІа (14 % кинабниги миллаталдаса)
 Гъарачаял
 Малкъарал
 Нугъаял
 Дагъистаналъул азарбижанал

 ШигІиял 
 Падарал (азарбижанал)

 МасихІиял 
 ГІурусал
 Гьириял
 Хъизихъал
 Ашуриял
 Къабардиязул цо бутІа «Моздокалъул кабардиял» (1 % кинабниги миллаталдаса)
 ЦІамалазул (армяназул цо бутІа) (2 % кинабниги миллаталдаса)

 ЖугьутІал 
 МугІрузул (гуржиязул жугьутІал)
 Татазул цо бутІа

 МасихІиял Гиригаранал (цӏамалазул килиса)
 Цӏамалал
 Ашуриял (бутІа)

ХІужаби