ЦIоралъул магIарулазул фольклор » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nЦIоралъул магIарулазул фольклор\nМагIарул фольклоральул цо тIеллъун букIараб ЦIоралъул фольколориял асаразда гьоркьоб хасаб бакI ккола магIишатиял кучIдуз. Гьел кучIдузда нилъеда ратула цIакъ гьайбатал рагIабаздалъун рахъарал, гьеб пикру ритIухъ гьабулел суратал. Сордо бачIун, моцI баккун, цIваби кунчIун, бакъ щун хисардилеб бугеб дунялалъул хIакъикъат.\nЦIоралъул магIарулаз цIакъ камилаб сурат бахъун цебе чIезабулеб буго. ЦIоралъулаз Аллагьасдаса цIад, бакъ гьарулеб мехалъ ахIула батIи - батIиял кучIдул.\nДагъистаналъул магIарулазухъ «ЦIадал хIама» гIадин, ЦIоралъул магIарулазухъ данделъана гьелда релълъараб вариант. Гьениб гьадин ахIула:\nГIисин бади, шурун бади,\nЩуго къоялъ чвахун бади.\nАмин, я Аллагь.\nГьеб къоялъ рукъзабахъ гьабула бурджа-\nхIал абураб квен.\nБакъ гьарулеб мехалъ гьадин ахIула:\nГорде -горди, гордина,\nГорди салам вардина,\nЖакъа нужей бакъ щвайги,\nМетер нижей нахI кьейги.\nНахI кьурасе вас вейги,\nМагаш кьурасе яс кьейги.\nБакъ гьарулеб мехалъ гьабула махара абураб квен. ЦIияб моцI бакки некIсиял умумуз\nбайрам хIисабалда гьабулаан. Гьез ахIулаан:\nЦIияб моцI, цIияб моцI,\nВихьине цIонеб, зоде канлънеб,\nДур нуралъе нухI битIаги.\nЦIоралъул фольклоралда жанир нилъеда ратула лъималазе эбелалъ ахIулел кучIдулги. Гьездаса цояблъун ккола эбелалъ лъимер - ясалде еэдун ахIулеб кечI:\nИгъли цIотун чал ругези кьезина (кьела)\nЧувал цIотун ролъ бугесе кьезина(кьела)\nЧоли цIотун гIи бугези кьезина (кьела).\nЧIипи (чванта) цIотун гIарац бугесе кьезина.\nРокьул кучIдузулъ нилъеда дандчIвала рокьарал ратIалъизарурал, мацIихъаби-васаз гуккарал, хIалихьатал ясал какулел кучIдулги. ГIемерисел рокьул кучIдузе кьун руго ясазул цIаралги. Гьединал кучIдуздаса цояблъун ккола «Аминат» абураб кечI:\nБехе кIолеб гIор буго,\nГIарба цIотун хер буго,\nЯчзи шарав дун вуго,\nКIинзи шарай мун йиго.\nЦогидаб кочIолъ яс релълъинаюн йиго\nБехе кIолаб хехаб гIор,\nХехго щайги ралъадухъ,\nРалъдахъ бугеб ччугIида,\nДица салам бицун.\nЦо чанго рокьул кечIалда чияр бакIазда\nросасе аразул пашманлъи загьирлъула:\nЧидал бакIазул рокьи-\nРокьица йохIичIей дун,\nУбаса къатIиб бекьехъ,\nМагIишатияб лирикаялда гьоркьоб хасаб бакI ккола берталъ ахIулел кучIдуз. БахIарай ячине араб мехалъ васасул яцалъ гьелъул мугъалда бекула чед ва ахIула:\nКвер нухIулай, бох кусулай,\nРикъий къурай, къатIи бергьарай,\nКIудав васи тIинай нусай.\nНусай ячун рачIунел гIадамазул гьаракь\nвасасул рокъоб рагIулеб мехалъ ахIула:\nМузум кьодухъ щала,\nГьедул хIапи-хIупи буго.\nЦIоралъул магIарулазул кицаби ва абиял\n1. ГIодоб чIобораб лъим нахъе бакIар кIан гуро.\n2. Гье чIарас бехна.\n3. Тупанкиса данкраб гулла нахъе бэнгуро.\n4. ЦIогьорасда хьана рацIал цIогьорал руго.\n5. ГIанкI бехьрасул гуро, чIварасул буго.\n6. ХIерай йехьалъиги яс лъикI, халаб бехьалъиги нух лъикI.\n7. БагIар гIака багIарго хIана.\n8. Нусго гьунараса цо бащарлъи цебе хьала.\n9. Рикъиб хIелеко, къатIиб гIанкIу.\n10. Лъим бакун букъалънуру.\n11. КIухIалаб бацI бакълад хIала.\n12. Цеве гIадалав, нахъа бецав\n13. Нусго гьунараса цо бащарлъи цебе лъала\n14. ВатIан тарасул талихI бегьуларо\n15.Гьубузи лъарасе кас, кинзи лъарасе нахI\n16. КIудияв гIадамасул хабар - рагI цIураб месед\n17. ХIабану иман гьэугун кIаравги, гIарац гьэугун базарну кIарав цо вуго\n18. Рокъоб бац, къатиб нац.\n1. МахIла кьорой йиццай абай. (Тундур) (Чед бежулеб магIаб ракьудаса гIуцIараб жо)\n2. Кодоб бокIраб мехалъ гIаннаб, гIодоб лъураб мехалъ балънаб. (Зинжир) (Рахас)\n3. ГъотIоса вортараб мехалъ къачи гъотIол гIончIлода хотIана. (Михъ)\n4. КIиго бетIер, ункъго гIин, цIо кIал. (Жом) (Нах бахъулеб жо).\nВасал, рахъа къватIире,\nБекьея цо рaкь.\nТIад гIерекъги речIчIун,\nБачIин лъикIаб щвела,\nЦIад гIемер бала.\nВасал, рачIа къватIире,\nИх бачIун буго.\nБосе кодоб пуруц,\nБаче цо наку.\nБайги, Бечед, чваххун цIад,\nЧабхилъ иццал раккизе\nЧваххайги Аллагь, гонгал\nБайги, Бечед,чваххун цIад,\nЧахъабазул хIал хьезе\nЧваххайги, Аллагь, гонгал\nЦIцIаназул мугъ бекизе.\nЗодисан рахIмат кье, Аллагь!\nРакьудасан баркат кье Аллагь!\nБаркат бугеб ц Iад кье, Аллагь!\nЦIоб бугеб рахмат кье, Аллагь!\nБекьараб хур цIун бачIаги,Аллагь!\nХваразе алжан кьеги, Аллагь!\nЧIагоял балагьаздаса цIунаги, Аллагь!\nХIалал рикъзи даимлъаги, Аллагь!\nЧваххе, чваххе, цIадал къатIраби,\nГIагараб ракьалъул къеч хьезабизе.\nЧваххе, чваххе, баркаталъул цIад,\nГьайбатал, кьер-кьерал т Iугьдул рижизе.\nГIурччинал рохьазе, гIатиракьазе\nЛъимадуй эбелгIан мун хIажат буго.\nАвтор: Загьид Халаев\n» КIодосордо –хасел чIараб сордо