Азербайджаналда щай дагъистаниязе лъоларел монументал?\n1940 абилел соназда Дагъистаналъе нухмалъи гьабурав ГIазиз ГIалиевасе МахIачхъалаялда монумент лъезехъин буго.\nСаркаров: «Азербайжаналъги лъеха дагъистаниязе монументал»\nКватIичIого Бакуялдаса МахIачхъалаялде бачIине буго 40 абилел соназда Дагъистаналъе нухмалъи гьабурав ГIазиз ГIалиевасе лъезехъин бугеб, граниталъул гьабураб монумент. ГьабсагIаталда абуни Дагъистаналъул тахшагьаралда гьелъие гъоркьбакI къачIалеб буго – ГIазиз ГIалиевасул цIаралда бугеб къотIноб бетоналъул хIубал руго лъаб-лъаб метралъ эхеде лъолел.\nЩуго метралъул борхалъиялъул 14 хIуби букIине буго гьениб кинабниги. Цинги монумент лъолеб бакI сурукъго букIинаредухъ къачIан руго сверухъ ругел минабазул цересел рахъал, кигIан гIадамазул разилъи гьечIолъи букIаниги, риххизарун руго изнуги гьечIого гьез тIаде рарал бакIалги. ЦохIо монумент лъун течIого жеги гIадамал жанир тира-сверизе гъветI-хер чIолеб, хIухь бахъизе гIодор чIезе бакIал гьарулел руго гьенир.\nГьеб киналдаго тIад гIарац харж гьабулеб буго Азербайжаналъ. Амма ГIазиз ГIалиевасе МахIачхъалаялда монумент лъезе бегьиялъул пикру Дагъистаналъул бетIер Рамазан ГIабдулатIиповас кьун букIун буго дагьалъ цевегIан Бакуялде щведал.\nДагъистаналъе нухмалъи гьабулаго ГIазиз ГIалиевас бихьизабураб тIокIлъиялъул хIакъалъулъ гьадин бицунеб буго ЭР-ялъе тарихчи ХIайбула МухIамадсалихIовас.\nХIайбула МухIамадсалихIов: «Багировасе кутакалда бокьун букIанила Дагъистан Азербайжаналда гъорлъеги бачун цо республика гьабизе, амма ГIазиз ГIалиевас биччачIин бицунаха. Гьелъ гьесул къиматги кIудияб букIуна гьаниб, Дагъистаналда. Цинги хъулухъалдаса ун, Азербайжаналде тIадвуссиндал, ГIазиз ГIалиев дова къварид гьавулевги вукIун вуго. Аммма жиндирабгоги ккун чIола гьев».\nХIайбула МухIамадсалихIовас бицунев Багиров кколаан долго рагъул соназда Дагъистаналъул нухмалъиялде Азербайжаналдасан витIун вачIарав чи.\nАзербайжаналъул вукIарав нухмалъулев ХIайдар ГIалиевасул цIар Дербенталъул аслияб къватIалда лъезехъин рукIаго кутакаб дандечIей багъарун букIана чанго соналъ цебе. Гьединаб дандечIей гьечIониги, ГIазиз ГIалиевасе монумент лъолеб букIиналда бан республикаялда рагIизе бегьула батIияб пикруги.\nМасала, лезги миллаталъул жамгIияв хIаракатчи Амиль Саркаровас абуна ЭР-ялъе гъорлъа рищун лъечIого, республикаялъул нухмалъиялда рукIарал цогидал бутIрузеги лъейилаха монументал. Гьелъул гIаксалда, рес бугелщинал цереги кIанцIун, бокьа-бокьаразе лъолел ругила монументалги къватIазда цIаралги.\nАмиль Саркаров: «Масала, Илмутдин Насрудиновасул (Социалистияб ЗахIматалъул БахIарчи – ЭР) цIаралда буго нилъер гьаниб къватIги, лъун буго монументги. Амма гьевин абуни республикаялъул даражаялда щибниги кутакаб жо гьабурав чи кколаро. Жинца нухмалъи гьабулеб букIараб магIишатги бикъун лъугIизабиялда бан цIех-рехалъул хIалтIигицин байбихьун букIанин бицуна гьесда сверухъ.\nАмма букIаниги щибха, гьесул лъималги лъималазул лъималги ругелъул тIалъиялдаса гIебеде, гьезда кIун бугоха гьесул цIар даимлъизабиялъе хIалтIи гьабизе. Гьединго цойги рахъги буго гьаниб ракIалде щвезабизе кколеб. Нилъеца Азербайжаналъул вакилзаби кIодо гьарулелго гIадин, дозги щайха нилъерал кIодо гьаруларел?\nМасала, Азербайжаналда имам Шамилие лъураб монумент кьвагьизабун букIанин. Жибго Азербайжан цебетIеялъе квербакъарал лезгиялги рукIана советияб заманалда дора хъулухъазда. Гьел щай кIочон толел ругел дозда? Лъеха дозги Готфрид ХIасановасулгун ХIажи Давудил цIаралги цогидабги. ПалхIасил, кIийихъан букIине кколеб гьеб хIалтIи дида гьабсагIаталда гIицIго цо рахъалдасан гурони бихьулеб гьечIо».\nПалхIасил, ГIазиз ГIалиевасе лъолеб монумент исана ихдалалдехун лъугIизе бугин абуна тахшагьаралъул мэриялда.\nДагъистаниязе щай раларел мемориалал Азербайджаналда?\nХIажи-Давуд мустахIикъав гьечIищ къватIалда цIар лъезе?\nДербенталъулазе ХI. ГIалиевасул къватI къваригIун гьечIо\nДербенталда рагьана Петр I-сул музей\n«Дун АхIулгохIалъул ахада тана»\nГьадинаб монументалъе мустахIикъав вукIинчIо ГIали\nСталин чIаго вуго, щулаго вуго... дагъистаниязул пикруялъулъ