ГьанжелъагIан жагъалал рукIинчIел чагIи гьанже кин жагъаллъулел? » MaгIарухъ - Авар Басмабазул Цолъи\nТуркиялъул магIарулазул 15 чиясе Дагъистаналде рачIине виза кьечIо\n14-15 сентябралда МахIачхъалаялдагун Дербенталда тIобитIизе буго ватIанцоязул конгресс.\nГьенире ахIулел руго Россиялъул регионаздагун батIи-батIиял улкабазда гIумру гьабун ругел нилъер ракьцоял, миллатцоял.\nГьабсагIаталда жеги чIванкъотIун лъаларин кинавниги чан чи вачIине вугевали абун бицана «Миллаталъе» миллияб политикаялъул министерлъиялъул вакилзабаз.\nКъисматалъ Туркиялде ккарал магIарулазда гьоркьов бищунго машгьурав чи Шагьабудин Озден вугин абуни мекъи ккеларо. Дагъистаналда хурхун щиб тадбир гьабулеб бугониги, тIоцеве хIалае вахъунев чи гьев вуго. Амма, щаяли лъаларо, конгрессалде вачIине Шагьабудиние виза кьун гьечIо Россиялъ.\n«Миллаталъул» иргадулаб номералда тIад хIалтIулелъул, гьале гьес нижехъе бачIараб кагъат:\n«ХIалихьатал чагIи чехь кьвагьун хвайги»\n«Ассаламу ГIалайкум, хириял магIарулал ва тIолго дагъистаниял!\nМекъи ккарал цо-цо жал руго, гьаб КОНГРЕССАЛЪУЛ программаялда.\nНилъеда лъавухъе, конгресс буго дунялалдаго тIиритIун ругел дагъистаниязул делегацияги бакIарун, гIагара-гIунтIарал, гьудул-гьалмагъзаби цоцада лъазе ва мухIаббат цIикIкIинабизелъун гьабулеб данделъи.\nДагъистаналда тIоцебесеб конгресс 1992 соналда гьабуна. 1997 соналда букIана Имам Шамил гьавуралдаса 200 сон тIубайги.\nГьеб кIиябго данделъиялда Туркиялъул делегациягун цадахъ дун вачIун вукIана Дагъистаналде. Элдаса хадувги культураялъулгун тарихиял хIалтIабазе гIоло лъабго-ункъо нухалъ нахъойги щвана Дагъистаналде.\nЖакъа къоялде щвезегIан диеги дица данде гьабураб делегациялъеги расги проблема ккун букIинчIо. Гьаб сапар - «КОНГРЕСС-2017» - гIуцIиялъул цевехъан МухIамадхан МухIамадхановас дида тIад къан букIана конгрессалде рачIине бокьарал Туркиялда ругел дагъистаниязул цIарал, документал ритIеян ва тIадеги жубан букIана гьанир гIумру гьабулел дагъистаниял дидаса лъикI лъалев чи гьечIилан.\nДицаги кIудияб гъирагун конгрессалде ине бокьаразул хIакъалъулъ мухIканго хъван, къоло ункъо (24) чиясул цIаралгун документал ритIана.\nАмма Истанбулалда бугеб ГIурус Консоллъиялъ 24 чиясда гьоркьоса 15 чи нахъе хъвагIан вуго (ал жагъалал чагIи ругин абун). Нахъе хутIарал ва ниж гьечIого унарев ичIго чиясе виза босизе изну кьун буго.\nГIажаибаб жо гурищ, гьудулзаби, гIумруго Дагъистаналъе гIоло кьезе гъира бахъарав дунги ва гьединго расги гIайиб гьечIел дир гьалмагъзабиги (15 чи) виза кьезе бегьуларел квешал чагIилъун рикIкIин?\nКIваричIин гьанже, конгрессалде рачIине рес рекъечIолъи…\nБокьилаан лъазе гьеб ГIурус Консоллъиялъ нижее визаби сундалъун кьечIелали. Гьединго къваригIун буго гьаб питна лъица гьабурабалиги, гьеб гьабурав хIалихьатги лъазе.\nГьаб питна багъаризе гьабурав нич-яхI гьечIев хIалихьат нужодаги лъан вукIине ккола. ЛъикI ралагье, эв чи цощина конгрессалдеги щун ватизе гурин.\nПалхIасил, тIасса лъугьа. Амма дунялалъулго дагъистаниялги ахIун гьабулеб гьеб конгрессалда ниж «АхIизиги ахIун, чухIун нахъе чIварал» чагIазул бакIалде ккана.\nСаламгун ва хIурматгун Шагьабудин Озден».\nБитIараб бицани, дица тIадехун хъвавухъе, гьеб конгрессалде ахIизе Шагьабудинидаса цевесев чи дида лъаларо.\nЩайин абуни, цогидаз жидеего чед-хинкIалъе пайдаялъе ричIулеб батани кIал, Дагъистаналъул цIарги бахъун, Шагьабудин Озден вуго гIицIго нилъер миллаталъе гIоло вахъун чIарав чи.\nДида гьев лъалелдаса батила 17-ниги сон. Туркиялдаса вачIарав магIарулав вугин гьав Шагьабудин, гьасие къваригIараб кагъат-хъарщи балагьеян тIад къан букIана дида редакциялда. Гьеб мехалда тIоцеве вихьулев Шагьабудинида дагьаб мехалъ чIезе заман букIинаребищин, дун эркенлъизегIанилан гьикъун букIана дица.\n«ЧIола, щай чIоларев? Заманги накку гIадин бугеб нилъер», - ин гьимана гьев.\n«ВахI, нижер дахIабабаца хIалтIизабулеб гьеб «накку гIадин» абураб рагIи дуда кисан лъалеб?» - ин йиххана дун.\n«Дидаги гьеб дирго дахIабабадасан рагIун букIунха», - ян велъана Шагьабудин. ГьедингIаги батилаха, гьесда гIезегIан некIсиял кучIдулги, биценалгун кицабиги лъалел ругоан. КIартиласул кечIгицин рикIкIунеб бугоан.\nГьедин бицун лъан гуребги, Дагъистаналъул тарихалда тIасан гIезегIан тIахьал цIаларав чи вукIинги бихьулеб буго Шагьабудин. Гьелъие гIоло кириллица лъазабун буго гьес.\nЖиндирго эбел-эменгицин Туркалъ гьарун, гIурал гьесда магIарул мацI лъалеб бугеб даражаялда бахиллъун, гIажаиблъун йикIана дун.\nХадувги Шагьабудин чанцIулго щвана Дагъистаналде. Масала, чанго соналъ цере кIикIундерица ахIун рукIана Шамил имам асир гьавун хадур Туркалъе гочарал жидерго росуцоял.\nГьеб мехалда «Миллат» газеталъул редакциялдеги рачIун рукIана Шагьабудингун цадахъ цогидал нилъер миллатцоял. Гьенисан РГВКялда передача бахъизе мунагьал чураяв ГъазимухIамад ГъалбацIовасухъеги ана.\nШагьабудиница живго лъикIав лъугьун риччала Туркиялда Дагъистаналъул тарихалда хурхарал журналалги. Гьезда рекъон фейсбукалда гьес гIуцIун руго хасал къокъабигицин. Гьелъул кумекалдалъун дунялалда риххун ругел магIарулазда, дагъистаниязда лъала нилъер маданият, адабият, тарих.\nТурказ Россиялъул самолет бортизабун хадуб кIиябго улкаялда гьоркьоб лъугьун букIараб ракIхвейги кутакалда къабул гьабичIо Шагьабудиница, лъугьинчIониги бегьулеб жо букIанин гьебилан.\nУмумузул ракьалдехун Шагьабудинил бугеб рокьиялъулги гьесул чилъиялъулги жеги гIемер бицине бегьула.\nАмма щибго квалквал гьечIого гьанжелъагIан Дагъистаналде вачIунев вукIарав гьесиеги «жагъалал чагIи ругилан» абун гьесул гьалмагъзабазеги гьанже нух къазе лъугьиналъул магIна кинго бичIчIуларо.\nБотӏрол загӏиплъи буго эб,тӏоӏаб кин гьелда аблеб,лъалел гьечӏо гьезда щив виччазе кколев,щив кколарев?