Энциклопе́дия ( (XVӀ гӀасруялдасан хадуб); бачӀана  рагӀиялдасан — «тӀубараб горалда жаниб лъай боси» гьеб рагӀи лъугӀана гьадин: — гор +  — лъай боси, пайдейя) — киналго инсанияталъул лъаял ва дисциплинал жанир ракӀарун гӀуцӀцӀараб система. Энциклопедия-илан абула жеги гӀелмияб баянтӀехьалда (къамусалъул тайпаялда). ГӀаммаб къагӀидаялъ, энциклопедия ккола цӀалдолезул гӀебаб горалъе гьабураб батӀи-батӀиял лъаязул ва гӀелмиял дисциплиназул дандбакӀари.

Балагьараб мехалъ, энциклопедиялъул мурад буго доба-гьаниб щущан бугебщинаб лъай данде бакӀари, гьеб кинабго лъай цо, гьанжесал гӀадамазе киназего бичӀчӀунеб, системалда буссинаби, ва гьеб лъай, цере рукӀарал гӀасрабазул захӀмат гьородахъ инчӀого букӀизе, нелъедасан хадур рукӀине ругел наслабазухъе кьезе, ва, гьеб лъаялъ бечед гьарурал, нелъер лъимал лъикӀлъи гьабулел ва талихӀаллъун лъугӀинари.

Кагътил энциклопедиял 
 Энциклопедияб къамус. СПб.: Ф. А. Брокгауз, И. A. Ефрон, 1890—1907. 82 + 4 тт.
 КӀудияб энциклопедия: ГӀелму-лъаялъул киналго гӀаркьалабазул информациялъул ицц / С. Н. Южаковасул редакциялда. СПб.: Просвещение, 1900—1909.
 1-себ — 4-леб изд. (стереотипиял). 1900—1907. 20 тт. + 2 тӀаджубарал.

 5-леб изд. 1907—1909. 22 тт.
 Гранат: Энциклопедияб къамус. 58 тт. 1910—1948.
 КӀудияб советияб энциклопедия (БСЭ). Москва.
 1-себ изд. 65 тт. 1926—1947.
 2-леб изд. 50 тт. 1950—1960.
 3-леб изд. 30 тт. 1969—1978.  
 Советияб рагъул энциклопедия;
 Рагъул энциклопедиияб къамус (РЭК), Москва (М.), Рагъулаб издательство (РИ), 1984 с., 863 гь. иллюстрациябигун (ил.), 30 тӀамач (ил.);
 Техникияб энциклопедия. 26 тт. 1927—1934
 «Машиналрай» энциклопедияб баянтӀехь М.: Машгиз, 1946—1951. 16 тт.
 Лъималазул энциклопедия
 Лъималазул энциклопедия
 Физикияб энциклопедия
 Аллюминий хӀакъалъулъ энциклопедия

Цогидал пачалихъал 
 Брокгауз (). 1805—
 Бертельсманн (). 1835—
 БритӀаниялъул энциклопедия. 1768—
 Startsjevski. 12 тт. 1847—55.
 Pluchard, Krajevski, Beresin, 15 томов, 1880—
 Garbel. 5th edition. 9 тт. 1901.
 Meyers Konversations-Lexikon 4.ed. 1885—1892 
 Вьетнамалъул энциклопедияб къамус, 2005 — вьетнамалъул тӀоцебесеб энциклопедия.

ГӀурус мацӀалда универсалиял онлайн-энциклопедиял 
 Open Encyclopedia Project
 Кирилл ва Мефодиил КӀудияб энциклопедия
 Википедия
 «Кругосвет» энциклопедия
 Рубрикон
 Пензеналъулаб энциклопедия

Интересал хӀужаби 
Ракьалда киналго рукӀаарал энциклопедияздасан бищун кӀудияб буго Синалъул император Чжу Диясул буюрухъалдалъун 1410 соналъ гӀуцӀцӀараб. Гьеб энциклопедиялда букӀун буго 11 095 том тӀехӀалъул, 917 480 тӀамчазул гьумер. Гьелда тӀад хӀалтӀун вуго 2 000 чи. Гьеб энциклопедиялъул 3 насху () гурони гьабунги гьечӀо. Эта энциклопедия занимала 40 кубических метров.

Гь. балагье 
 Энциклопедиязул сияхӀ
 Техникиял энциклопедиял
 Философиялъул энциклопедиял ва къамусал
 Паргьанг ()
 Къамус ()
 Энциклопедияб къамус

ХӀужаби

Адабият

Линкал 

 Романил Константин Симон. «"Энциклопедия" ва "эркенал искусстваби" терминал жедер тарихияб цебетІейгун».   еженедельника   
 

 
ТӀахьал