Дагъистаналъул тарихалда январь моцI - Статьи - Сетевое издание «По новому пути»\nДагъистаналъул тарихалда январь моцI\n17.01.2020 18:54 Пятница\nВыпуск 02 от 17.01.2020 г.\n1262 соналъул 13 январалда Терек гIурул рагIалда Хулагидазул ва Меседил Ордаялъул ханзабазул аскаразда гьоркьоб рагъ ккана.\n1742 соналъул январалда Табасараналде ва Ахтиялде данде Ираналъул аскараз рагъ байбихьана.\n1804 соналъул январалда ЦIоралде ана генерал Василий Гуляковасул бетIерлъиялда гъоркь рагъулаб экспедиция. Гьенив Закатала округалда 15 январалда генерал В.С. Гуляков чIвана.\n1811 соналъул январалда Табасараналда байбихьана восстание.\n1829 соналъул январалда Дагъистаналъул ханзаби Сурхайие ва Абу-СултIан-Нуцалие чIезабуна гIарцулаб харж. 1830 соналъул январалда имам ГъазиМухIамадица гIандисезда шаригIат босизабуна.\n1833 соналъул январалда ГьоцIалъ ахIараб гIалимазул данделъиялда ХIамзат-бег лъазавуна имамлъун.\n1841 соналъул 1 январалда гIуцIана Каспиялъулаб область.\n1878 соналъул январалда «Тушманасулгун гьарулел ишазулъ тIокIлъиялъе гIоло» гIурус Императорасул армиялъул генерал-лейтенант Балакиши Араблинскиясе (Али-бек) (1828-1902) кьуна ГIазизай Аннал 2-абилеб даражаялъул орден.\n1897 соналъул 1 январалда Ереваналда гьавуна Дагъистаналъул политикияв хIаракатчи, 1942-1948 соназда КПССалъул Дагъобкомалъул тIоцевесев секретарьлъун хIалтIарав ГIазиз ГIалиев.\n1910 соналъул 17 январалда гьавуна Дагъистаналъул политикияв ва жамгIияв хIаракатчи ХIажагIали Даниялов.\n1914 соналъул 3 январалда гьаюна РСФСРалъул ва Дагъистаналъул халкъияй артистка Барият Мурадова.\n1914 соналъул 6 январалда гьавуна Дагъистаналъул хъвадарухъан Анвар Аджиев.\n1916 соналъул 14 январалда гьавуна Дагъистаналъул хъвадарухъан Хизгил Авшалумов.\n1918 соналъул январалда Темир-Хан-Шураб тIобитIараб мугIрузул халкъазул III съездалда ХIоцоса Нажмудин цIидасан вищана тIолгодагъистаналъулго имамлъун.\n1921 соналъул 20 январалда, 1920 соналъул ноябралда Темир-Хан-Шураб тIобитIараб съездалдаса хадуб, ВЦИКалъул Декреталда рекъон, гIуцIана Дагъистаналъул Советияб Социалистияб Республика.\n1926 соналъул 7 январалда гьавуна Дагъистаналъул росдал магIишаталъул институталъул ректорлъун гIемерал соназ хIалтIарав профессор МухIамад Жамбулатов.\n1931 соналъул 14 январалда Москваялъул Кремлялда «10 соналда жаниб Дагъистаналъул цебетIеялъул хIакъалъулъ» абураб докладгун цеве вахъана Дагъсовнаркомалъул председатель Жалалудин Къоркъмасов.\n1934 соналъул январалда хъвадарухъан, кавказовед А. Аршарунил бетIерлъиялда гъоркь Дагъистаналде бачIун букIана СССРалъул Хъвадарухъабазул союзалъул къокъа.\n1935 соналъул январалда ДагъЦИКалъул членаллъун рищана хъвадарухъаби С. Стальский, ХI. ЦIадаса, А. МухIамадов, Р. Нуров ва Б. Астемиров.\n1938 соналъул 30 январалда гьавуна 1987-1997 соназда Дагъистаналъул хIукуматалъул вукIарав председатель, политикияв хIаракатчи ГIабдуразакъ Мирзабегов.\n1939 соналъул январалда СССРалъул Верховный Советалъул Президиумалъул хIукмуялдалъун ЦIадаса ХIамзатие кьуна «ЗахIматалъул БагIараб Байрахъ» орден.\n1943 соналъул 25 январалда ДАССРалъул СНК ва ВКП(б)ялъул обкомалъул бюроялъул хIукмуялдалъун республикаялъул МТСалдаса Ставрополь краялъе кумекалъе механизаторалгун цадахъ битIана 300 трактор.\n1944 соналъул январалда, Сталинград цIунулаго, бахIарчиго рагъана ва нус-нус фашистал гъурана дагъистаниял — Совет Союзалъул БахIарзал, летчик Амет-Хан Султаницаги пулеметчи Ханпаша Нурадиловасги.\n1947 соналъул 27 январалда гьавуна Дагъистаналъул Халкъияв БахIарчи, сахлъицIуниялъул ва жамгIияв хIаракатчи АхIмад Саламов.\n1951 соналъул 4 январалда Шамил районалъул КъахIиб росулъ гьавуна СССРалъул Художниказул союзалъул член, Ленинилаб Комсомолалъул премиялъул лауреат, Дагъистаналда рагъулаб искусствоялъул школалъе кьучI лъурав ХIусейн МухIамаев.\n1951 соналъул январалда СССРалъул Министрзабазул советалъ, гьоркьоб лъун, халгьабуна «ДАССРалъул росдал магIишат цебетIезабиялъул хIакъалъулъ» суалалъул.\n1951 соналъул январалда Швейцариялда хвана Тарковский шамхалазул ахирисев вакил – НухIбег Тарковский. 1951 соналъул 19 январалда Гъуниб районалъул Сугъралъ росулъ гьавуна Россиялъул БахIарчи, Дагъистаналъул жамгIияв хIаракатчи, космонавт МухIамад ТIолбоев.\n1954 соналъул 1 январалда гьавуна Дагъистаналъул халкъияв артист, Музыкантазул союзалъул председатель Хан Баширов.\n1955 соналъул 26 январалда гьавуна Дагъистаналъул рохьил магIишаталъул Комитеталъул председатель ГIалибег ХIажиев.\n1962 соналъул 5 январалда гьавуна Дагъистаналъул Халкъияб Собраниялъул депутат МухIамад Асиятилов.\n1962 соналъул 14 январалда гьавуна гIелмияв хIаракатчи, Дагъистаналъул университеталъул ректор МуртазгIали Рабаданов.\n1976 соналъул 10 январалда сардилъ Дагъистаналда 5 баллалде бахараб гучалда ракьбагъарана.\n1976 соналъул 14 январалда гьавуна Хунзахъ районалъул бетIер СагIид Юсупов.\n1990 соналъул январалда ахIана Дагъистаналъул бусурбабазул тIоцебесеб съезд. Гьенибго гIуцIана бусурбабазул динияб идара (ДУМД) ва вищана муфтий.\n1991 соналъул 29 январалда СССРалъул гIелмияб Академиялъул Президиумалъ хIукму гьабуна СССРалъул гIелмияб Академиялъул Дагъистаналъул филиал СССРалъул гIелмияб Академиялъул Дагъистаналъул гIелмияб Централде сверизабизе ва гьелъул Президиумалъул председательлъун ХIажи ХIамзатов тасдикъ гьавизе.\n1992 соналъул 24 январалда Россиялъул хIукуматалъ къабул гьабуна «Репрессиялде ккарал Дагъистан АССРалъул халкъазул ихтиярал цIуниялда бан гьаризе кколел цебесеб кIваралъул тадбирал» абураб хасаб хIукму.\n1996 соналъул 9 январалда радал сагIат 6-ялде бащдаб хIалтIараб заманалда С. Радуевасул ва Х. Исрапиловасул бетIерлъиялда гъоркь яргъид гIуцIараб хъачагъазул къокъа Гъизляр шагьаралде тIаде кIанцIана.\n2003 соналъул 22 январалда Москваялда Дагъистаналъул Пачалихъияб Советалъул председатель МухIамадгIали МухIамадовасе кьуна Халкъазда гьоркьосеб Академиялъул «ХIурматияв академик» абураб цIар ва диплом.\n2007 соналъул 22 январалда Дагъистаналъул хIукуматалъ, мухIкан гьабун, къабул гьабуна «ЦIияб Лак» районалдаса цIигIуцIулеб районалде гочине кколев 10662 чиясдасан гIуцIараб сияхI (2 982 хъизан).\nХIуригат бахъун хадуб Советияб хIукумат щвана Кавказалдеги. 1920 соналъул ноябралда Темир-Хан-Шураб тIобитIараб съездалдаса хадуб, ай 1921 соналъул 20 январалда ВЦИКалъул Декреталда рекъон, гIуцIана Дагъистаналъул Советияб Социалистияб Республика. СССРалъул заманалда гьеб кколаан РСФСРалъул цо бутIалъун.