Жакъасеб Дагъистаналъул ракь, ва цІикІкІунисеб бутIаялда мугIрузул Дагъистан, тарихалъулаб адабияталда жаниб батIи-батIияб цIаралдалъун рехсон буго. Гьеб гьедин рехсеялъе сабаблъун ккола, рагъун тIаде кIанцIарал ва гIагардухъа ругел халкъазда хурхараб, гьез жодорго мацIалдалъун кьун букIана гьелъие цIарал.
Дагъистаналъул бакъбаккул рахъалда буго Каспий ралъад. Бакъдасеб ва гьоркьохъеб рахъалда руго КIудияб Кавказалъул мугIрул, хьундасеб рахъалдасан бабихьула Каспиялъул гІодоблъи.
Сулахъ гIор лъугьуна, АваргІор, ГIандигIор ва Гъази-Гъумухъ гӏор жубаялдалъун. Гьелъул жаниблъиялъул къадар буго 15,2 азарго км².
Илисуялъул султІанат · Мехтулиялъул ханлъи · Таргъоялъул шамхаллъи · Гъазигъумукъ ханлъи · Кавказалъул рагъ · Шималияб Кавказалъул имамат