"Прилагательное" 6 классалъе рагьараб дарс ГIумарова Зумурат Гитиновна ЦIобокь-Миякьоб гьоркьохъеб школа » Ассоциация учителей аварского языка\n08 май 15:31Авар мацI / Мисалиял дарсал\n"Прилагательное" 6 классалъе рагьараб дарс ГIумарова Зумурат Гитиновна ЦIобокь-Миякьоб гьоркьохъеб школа\nДарсил мурад: Прилагательноялъул грамматикияб гIаламатал ракIалде\nщвезаризе; прилагательное лъугьунеб куц баян гьабизе: тексталда прилагательное ратизе; суффиксазул кумекалдалъун прилагательниял лъугьинаризе; хасалихълъиялъул хIакъалъулъ бицине, гьелъие кколел гIаламатал загьир гьабизе.\nАлатал: Таблицаби, компьютер, тIабигIаталъул суратал, карточкаби, тестал.\nДарс байбихьи .\nХириял лъимал! Жакъа буго нилъер рагьараб дарс. Дарсида гIахьаллъи гьабулеб буго тIаде рачIарал гьалбаз. Аби буго гьобол вачIунареб къо бачIунгегиян. Гьобол гIемерасул гIумру берцинаб бук1унилан абула. Нилъеца гьел киналгоял къабул гьарула. Жакъасеб дарсил тема ккола нилъер каламалъул бутIа прилагательноялда тIасан такрар гьабиялъул дарс. Нилъеца дарсида хал гьабила кинаб даражаялда нилъеда гьеб лъалебали.\nДарсида нилъеца жакъа прилагательноялъул грамматикиял г1аламатал чIезарила ва мисалал рачун бихьизабила.\n(3-го цIалдохъанасухъе карточкаби кьела)\n- Лъица бицинеб кинаб каламалъул бутIа кколеб прилагательное?\n- Щиб гьелъ бихьизабулеб?\n- Кинал суалазе жаваблъун бачIунеб?\nБаян гьаби: БитIун буго, лъимал. Прилагательноялъ загьир гьабула предметалъул хасият сипат. Кинаб? Кинав? Кинай? Кинал? абурал суалазе жаваблъунги бачIуна.\n-РачIа, лъимал, гьал прилагательноязе данде кколел предметиял цIарал ратизе.\nХIеренай , цебесеб , гIагараб , меседилаб , гьуинаб, инсулаб, чармилаб, тIагIамаб.\nГьал прилагательноял жинсгун формаялъулъ кинаб каламалъул бутIагун рекъон ккун бугеб?\nБ) ТIасабищул диктант.\nПрилагательноял ратIа росун хъвазе.\nГiат1идаб ва бечедаб ВIатан буго нилъер. Нилъер гьайбатаб ВатIаналда руго чIахIиял рохьал, рорхатал мугIрул. МугIруздасан чвахулел руго хехал гIорал. Гьенир рижула тIагIамал пихъал. Рорхатал мугIрузда кванала гIиял. Гьез нилъее кьола кьарияб гьан, беэнаб хIан, тамахаб квас, гьуинаб рахь. РакI пана гьабула нилъер ВатIаналъул тIабигIаталъ.\n-Лъимал, тексталда гIемерлъул формаялда ругел прилагательноял рате. (бицун)\nЧIахIиял рохьал, рорхатал мугIрул, хехал гIорал, тIагIамал пихъал.\n-Лъимал, цолъул формаялда ругел прилагательноял рате.\nГIатIидаб, бечедаб, гьайбатаб, кьарияб, беэнаб, тамахаб, гьуинаб. -Лъимал, щиб жо кколеб ВатIан?\nВатIан буго щивав чи гIураб ва вижараб бакI. - Нужер ВатIан щиб кколеб?\nНижер ВатIан ккола ЦIобокь-Миякьо, Дагъистан, Россия. - РачIа лъимал нилъеца гьаб кIиябго предметияб цIаралъе данде кколел прилагательноял хъвазин.\nЭбел- хIеренай, хIалимай йокьулей, разияй, берцинай, хирияй гIагарай,гурхIулей.\nВатIан- гIагараб, кIудияб, хирияб, берцинаб, бокьулеб, гьайбатаб, бечедаб, чIухIараб.\nБаян: Лъимал, эбелги ВатIанги ккола инсанасе бищунго гIагарал рагIаби. Гьел рагIабазе ургъарал прилагательноял цоцада релълъарал руго. Гьелъул магIна ккола эбел йокьуларесе ВатIанги бокьуларилан. Эбел цIуни ккола ВатIан цIуни, ялъуни ВатIан цIуни ккола эбел цIуни.\nВ). Предложениял гIуцIе гьал рагIабигун: эбел, ВатIан.\nХирияб ВатIан цIунизе ккола нилъеца. Дие гIумру кьурай гIадан ккола эбел\n- Кинал кицаби лъалел нужеда? (лъалел кицаби рицине)\nГ). Творчествияб халтIи. (ТIанкIазул бакIалда прилагательноял лъезе, хал гьабизе тексталъулъ ккараб хиса-басиялда)\n… роол къоял лъугIана. ТIаде щвана … хасалихълъи. Хасалихъе къоял къокълъула. ГIадамаз … ретIел ретIуна. Милъиршаби … улкабазде унел нухда ратила. ГъутIбуздаса ... , … , … тIанхал гъунел руго. РагIа- ракьан гьечIел гIатIилъабаздасан … гьури пулеб буго. ГIадамаз жидерго ахикьа … бачIин бакIарулеб буго.\nКинаб хиса-баси ккараб тексталда жаниб предметияб цIаргун прилагательное лъураб мехалъ?\n-МагIнаялъул рахъалъ текст цIубана.\nБIитун буго, лъимал, шагIирзабаз ва хъвадарухъабаз жидерго асарал хъвазе хIалтизарула эпитетал-прилагательноял.\n-Гьаб тексталда лъагIалил кинаб заманалъул бищунеб бугеб?\n-Хасалихълъиялъул моцIаллъун кинал моцIал колел?\n-Кинаб хиса-баси кколеб тIабигIаталъул?\nБитIун буго, лъимал. Гьале жеги нилъеда гьоболлъухъ буго хасалихълъи. Гьелда меседилабилан абула. Щай гурелъудал хасалихълъи ккола кьучIдасанго тIабигIаталъул сурат хисизабулеб лъагIалил заман. Дагьал церегIанцин руччун гIурччинго тIанхазул цIун рукIарал гъутIби тIаса тIанхалги гъенон, янгъизго, бесдаллъун хутулел руго. Сверухълъиялъул хал гьабураб мехалъ, месед гIодоб хьвараб гIадин, ракьго цIун буго гIажаибал тIанхаз. Аби буго, лъимал, хасалихъе ясал берцинлъулилан.\nГIалхул хIайваналги хасалоялде хIадурлъула хасалихълъиялъул моцIазда. Гьел жидерго рукIназухъ рахчула. Гьез жидеего нахърател гьабула, гIадамазго гIадин.\nД). Лъимал, хасалихълъиялде рахъарал кинал кучIдул лъалел нужеда?\n« Хасалихълъи » - Р.Хамзатов.\nГIурус поэтазул лъие бищунго бокьулеб букIараб хасалихълъи?\nСтих-е «Унылая пора»\nРачIа, лъимал, гьанже гьаб тексталъул ахирисеб предложениялъе тIубараб синтажисияб разбор гьабизе.\nГIадамаз жидерго ахакьа гьарзаяб бачIин бакIарулеб буго.\n(ГIадат, хабар предложениял, тIибитI, тIуб предложениял,бетI. членал: гIадамаз, бакIарулеб буго; бетI гурел членал: жидерго, ахакьа, гьарзаяб).\nЕ). Морфологияб разбор (бицун)\nБерцинаб – прилагательное, берцинаб, качест.,гь.ж, цолъул форма.\nМеседилаб – прилагатель., Меседилаб, гьоркь. прил. гь.ж, цолъул форма.\nПрилагательноял кина-кинал рукIунел? (бицун)\nКачествиял, бетергьанлъиялъулал, гьоркьоблъиялъулал.\nКачествиял Гьоркьосел Бетергьанлъиял\nЦIакъаб Жакъасеб къо Царалаб пакру\nХехав ГIарцулаб рачел Инсулаб тIалаб\nТIагIамаб Гъоркьисияб сон БацIилл гIамал\nГьарзаяб- 3сл, уд 2сл, рагь. гь [а], [а], [йа]\nРагьукъ- гь [гь] , [р] ,[у] , [к] 7х 8гь.\nЖ). Падежазде сверизе (бицун): тIогьилал тIанхал, кIудияв.\nПрилагательноял падежазде кин сверулел.\nПрилагательноял падежазде сверуларо.\nСверула предметияб цIаралъул бакIалда хIалтIизабулаго.\nПредметияб цIаргун цадахъ.\nПрилагательное кин лъугьунеб?\n-ая, -яб,- себ,- суффиксазул кумекалдалъун.\nХIалти 1 гьум 66\nХIалти 4 гьум 67\n--Гьал прилагательноязе синонимал ратизе. Кинал рагIабазде синонимал абулеб? (бицун,слайд)\nВатIан – улка.\nБечедаб – гьарзаяб, гIемераб.\nГьайбатаб – берцинаб.\nБагIарарал – бухIарал.\nЦIорораб – квачараб.\n--Антонимал кинал рагIаби кколел? (бицун,слайд)\nКъоял – сардал.\nХинал – квачарал.\nБечедаб – мискинаб.\nКIудияб – гьитIинаб.\nРорхатал – тIуцал, лъухъал.\nХехал – хIинцал.\nКьарияб – азараб.\nГьуинаб – цIекIаб.\n--РичIчIуларел рагIабазе баян.(слайд)\nХIалти 7 гьум. 60.\n--Гьоркьохъеб жинсалъул ахир бугеб прилагательноял хъван, цIезаре гьал къотIелаб.\n1 «Мини сочинение»\n2 ХIалтIи цIализе.\nВывод: Хириял, лъимал, художникас краскабазул кумекалдалъун жидерго сурат къачIалеб гIадин, къачIана нужеца прилагательноялъул кумекалдалъун нужерго хIалтIаби. Прилагательноял рукIинчIелани нилъер калам гьадинаб пасихIаб, берцинаб букIинароан. Р.Хамзатовас жиндирго мацIалде, эбелалде, ВатIаналде бугеб рокьи кин загьир гьабилеб букIараб «ГIагараб» абураб прилагательноял\n«ГIагараб авар мацI, дир кинабго бечелъи, кинабго хазина, дир дарман, дир гьаракь.»\n3. Дарсил ахир гьаби.\nЖакъасеб дарсида дида бичIчIана, лъимал, нужеда гьеб раздел бичIчIун букIин.\nБаркала нилъер гьалбазе, дарсиде рачIаралъухъ.\nБаркала нужееги дарсида гIахьаллъи гьабуралъухъ.\nРасул Х1амзатов "Милъиршаби" 9 классалъе рагьараб дарс Г1умарова Зумурат Гитиновна Ц1обокь-Миякьоб гьоркьохъеб школа Авар адабият / Мисалиял дарсал Прилагательное.Расулова Написат Магомедовна-ХПК Учителасе / Дарсазул разработкаби Рагьараб дарс. ЦIадаса ХIамзат "Гьудуллъи лъилгун кквелеб?" Мирзоева Хатиматица хIадурараб Авар адабият / Мисалиял дарсал / Учителасе "Прилагательное"-рагьараб дарс 6 класс Учителасе / Дарсазул разработкаби "Глагол"- 4 класс Авар мацI / Мисалиял дарсал / Учителасе