2014 соналдаса нахъе мактабазул классалъул нухмалъулесул бакIалда цIияб хъулухъ рагьизе ракIалда буго РФялъул Лъай кьеялъул министерлъиялда. Гьесда тьюторилан цIарги лъезе рагlула.\nТьюторасухъе дарсал кьезе гьечIила, гьесда тIадаблъун гьабулеб бугила классалда ругел цIалдохъабазда хадуб халкквей, гьезие тарбия кьей ва дарсазде хIадурлъулеб мехалда кумекалъе вати. Гьадинаб баян кьуна Россиялда бугеб тьюторазул ассоциациялъул президент Татьяна Ковалевалъ.\nГьелъул раг1абазда рекъон, тьютор абураб рагIи хъван буго «Лъай кьеялъул хIакъалъулъ» къабул гьабураб федералияб къануналда ва федералиял стандартазда. Гьелъул бицен гьабулеб буго щивав цIалдохъанасул цебетIеялъул ва лъай камил гьабиялъул хIакъалъулъ баянал кьолеб мехалда. Гьединлъидал, щибаб лъай кьеялъул идараялда гIумрудул хадубккунисеб нух тIаса бищиялъе нухмалъулев муг1алим хIажалъула», - ян бицана Лъай кьеялъул министерлъиялда.Гьениб бицухъе, щивав цIалдохъангун батIаго хIалтIизе, цIалдохъанасул рокъор тIуразаризе тIадал тIадкъаязда хадуб халкквезе, букIинесеб махщел тIаса бищулаго кумек гьабизе, гIелцоязулгун гьоркьорлъаби гIуцIизе ва цIалулъ нахъе кколел лъималазе кумек гьабизе – гьеле тьюторасда тIадаллъун гьарулел ишал.\nЦIияб законалда гьеб хъулухъ тасдикъ гьабун бугониги, жеги гьесда тIадал ишал мухIкан гьарун гьечIин баян гьабуна г1алимч1ужу ва журналист Сулейманова Кавсаратица. Тьютораллъул тезе бегьулила классалъул нухмалъулесул ишал тIуразарулел рукIарал муг1алимзаби, амма гьел лъай камил гьабиялъул курсазде ритIизе кколила.\nСулейманова Касарат: «Иргадулаб цIияб ишалъул кинаб хIасил ккелебали лъаларо. Амма церетIурал улкабаздаса мисал боси гьеб батани, цо тьюторас чанго классалъе нухмалъи гьабиялъул магIна бичIчIуларо. Сундулъго хIалае ватизе кколев учитель киналго лъималазда аскIов цого заманалда вукIунеб мех цебечIезабизе захIмалъула. Гьединаб хIалалда цIияб хъулухъ гIумруялде бахъинабичIого, гъоркьго ругеб хIалалдаги тун, учительзабазе харж цIикIкIинабулебани лъик1аб бук1инаан».\nРоссиялда лъай кьеялъул г1уц1иялда гьарулел хиса-басиязул ахирго бихьулареб гьаб заманалда т1аде тьюторазул х1алт1иги жубалеб бугони, гьеб иш раг1алдего бахъинадайин, лъугьинадайин гьикъидал, Кавсаратица бицана гьеб лъугьинабизе бат1аго зах1матаб иш гурила, ингилисалдаса буссинабуни гьеб раг1ул маг1на кколила нухмалъулев абураб. Амма бич1ч1улареб жо бугила тьюторасеги муг1алимасеги харж кин кьезе бугебин абураб суал.\nСулейманова Кавсарат: «Классалъул нухмалъулесе моц1рое кьолеб бук1ана т1адеги азарго гъурущ. Гьединлъидал суал буго гьеб азарго гъурущищ тьюторасе кьезе бугеб яги моц1рое харжищ бук1ине бугебали. Дарсал кьеялдаса мах1рум гьавурав тьюторасеги, къойида жаниб анлъгониги дарс кьолев муг1алимасеги цого харж кьолеб бугони, х1инкъи буго муг1алимзабазда гьоркьоб рикьалаби лъугьине».\nДагъистаналъул лъай кьеялъул министерлъиялда бицухъе, харж кин кьелебин абураб суалалъул х1акъалъулъ къануналда бихьизабун раг1уларо.\nТIоцере тьюторал раккана XIV гIасруялдаго Великобританиялъул Оксфордалда ва Кембриджалда. Англиялда тьютор щивав цIалдохъанасда хадув «рекIинавула» ва школа лъугIараб мехалда, тьюторас цIалдохъан кьезе ккола вузалда вугев жиндир ишцоясухъе. ГьабсагIаталда Оксфордалде цIализе вачIарав 10 000 студентасул вуго гьедигIанасевго тьюторги. Британиялда тьюторас тIуразарула муг1алимасул, психологасул хъулухъал ва цIалдохъанасул кумекчилъун ва насихIатчилъун рикIкIуна гьев. Пансионатазда цIалулел лъимал рокъоре уна гьатIан къоялъ, хутIараб заманалда гьезул жавабчилъи тьюторазде тIаде бегун букIуна.