Баху-Меседу Расуловалъул шигIрияб нухлул 50 сон тIубаялде\nМагIарул шагIиралъе - Шекспирил премия\nГIагарал мугIрузда юхьун ятана,\nБихьанщиналда тIад гьезул шал чIвана.\nКIудияб гьаб дунял гьитIинлъун ккана,\nГьитIинаб доб росдал дуниял цIуна.\n(«Макьилъ йоржунаан дун»)\nГьитIинабго кочIол гьаб ахирисеб куплеталъ бицунеб буго халкъияй шагIиралъул шигIрабазул тIадегIанлъиялъулги борхалъиялъулги хIакъалъулъ. Гьей даим ритIухъайлъун хутIун йиго рекIел ахIилъун лъугьарал ва хутIарал жиндирго шигIрабазул аслияб темаялъе - гьитIинаб ватIаналде бугеб кIудияб рокьуе. Гьеб рокьуца ячана шагIир жиндирго шигIрабазул тIогьазухъе…\n«Россиялъул меседил перо» абураб халкъазда гьоркьосеб литературияб къецалъул хIасилалда рекъон, Северияб Кавказалъул шагIирзабазул «ШигIриял цIвабзазул кунчIи» («Созвездие родственных душ») абураб тIехь мустахIикълъана В. Шекспирил литературияб премиялъе. Гьеб тIехь данде гьабун буго Северияб Кавказалъул ункъо шагIирасул кучIдуздаса, гьездаго гъорлъ йиго Баху-Меседу Расуловаги. ТIехьалда буго Валерий Латыниница гIурус мацIалде буссинабураб гьелъул 31 кечI, гьездаго гъорлъ, Москваялъул композитор Леонид Шумскияс бакъанги хъван, Россиялъул эстрадаялъул кочIохъан Галина Улётовалъ ахIулеб «Гьорол сайгъат» («Ветер») абурабги кечI:\nГьороца бачIараб сардил сайигъат –\nМакьу щунгутIигун къеркьолей йиго.\nБасриял каваби къир-къиризарун,\nКъватIие гьороца ахIулей йиго.\nКъватIий яккичIони, рокъой биччаян,\nКъараб нуцIихъги чIун, гIодулеб буго.\n«ГIинкълъун» чIарай дида ццидахараб гьелъ\nГьалмагълъун хIалае ахIун щвана цIад.\nГьуригун тIадрекъон, гIодана гьебги,\nМагIил гарал руго горда кIетIолел,\nТIохда кьурдул наку буго бачунеб,\nГонгалги чIаголъун руго гаргалел.\nГьороца бачIараб сардил сайгъатгун\nГъаримго столалде гIагарлъана дун.\nБацIцIадаб тIанчиде гъенана хIарпал,\nХIенехIцин хутIичIо чIамучIаб унтул.\n2015 соналда тIобитIараб исламияб темаялда хъварал кучIдузул къецалда бергьаразулъ бугеб «ТIупандай тIелеб» кечIги буго «ШигIриял цIвабзазул кунчIи» тIохьода.\nИлбисалъ гуккарай ХIава сабаблъун,\nХIалкIолес ракьалде витIана Адам.\nКъайисил къосараб наслу сабаблъун,\nКъадирас тIупан тIун, гъанкъана гIалам.\nГIелин ккун батила халкъ бижарасда\nХадур рачIунезе чIагояб мисал.\nЧIелин диналдаян хьул лъун батила,\nНухIил гамида тIад хвасарлъунщинал.\nХвана дол. Сверана сонал, гIасраби,\nГIасилъи цIилъана цIиял гIелазулъ.\nЦIаял гъуна рагъул, гъурана халкъал,\nГъарачагIи чиналъ кIодо гьаруна…\nГIарасаталъул къо тIаде щвезегIан\nТIадегIанас гIалам гьадиндай телеб?\nГьадабщинаб мисал гIадахъ босичIин,\nГIурулъ тIерхьинелъун тIупандай тIелеб?!\nРуго гьенир «Зоб-ракьалъул рокьи» («Любовь земли и неба»), «РекIел тахшагьар» («Прописка души»), «Бекьулареб ракь» («Земля под асфальтом»), «ТалихIалъул кIулал» («Ключи от счастья»), «ХIедул хIарпаз басуна» («Древний смысл»), «Кьвагьи» («Взрыв»), «Макка», «ИхIсан» ва цогидалги кучIдул.\nБаху-Меседу Расуловалъул тIоцересел кучIдул ГIахьвахъ районалъул «Заман» газеталда рахъизе байбихьаралдаса 50 сон сверула исана. Гьеб 50 соналда жаниб шагIир, хъвадару­хъан ва публицист Расуловалъ къватIибе биччан буго 43 тIехь - 16 магIарул мацIалда, 5 гIурус мацIалда, 6 кIаралазул мацIалда, анцIго батIияб мацIалъул тIасарищарал асаразул тIехь, лъабго гIелмияб тIехь (гьездаго гъорлъ лъабго мацIалъул словарь), гIурус ва дунялалъул цогидал мацIазде буссинабураб анцIго тIехь, Баху-Меседул хъвадарухъанлъиялъул хIакъалъулъ гIурус, магIарул хъвадарухъабазги цIалдолезги хъварабщинаб данде босараб кIиго тIехь («Эхо» - гIурусалъ ва «ШигIрияб пагьмуялъе пероцоязул къимат» - магIарул мацIалда). Рехсараб 43 тIехьалъул сияхIалда гьечIо, шагIиралда жиндаго лъачIого, цогидаз къватIире риччарал гIаммал тIахьал: Ригаялда къватIибе биччараб «Планета поэтов» («ШагIирзабазул дунял»), Ростовалда къватIибе биччараб «Рокьул асар» («Любовное настроение»), Москваялда къватIибе биччараб «ШигIриял цIвабзазул кунчIи» («Созвездие родственных душ»). Баху-Меседуе гьел тIахьал гьез жидецаго ритIун рачIана.\nШигIрияб нухлул байбихьуда «Дир гIагараб росулъ рогьалил заман», - КIаратIа росдал хIакъалъулъ хъвалей йикIарай школалъул цIалдохъаналъ нахъа тана халатаб творчествоялъулаб нух. Гьелъул магIарул мацI бечелъана, ДГУялъул филфакалъул РДОялъул отделениялда цIалулелъулги, «БагIараб байрахъ» («ХIакъикъат») газеталда ва магIарул радиоялда хIалтIулелъулги.\n2004 соналъул июлалда бахъараб «ХIакъикъаталда» Баху-Меседул цIиял кучIдузе цеберагIиялда М. ПатахIовас гьадин хъван буго:\n- Баху-Меседу Расуловалъул цIар дида тIоцебе лъана къоло щуго соналъ цебе. РакIалда буго доб мехалъ «БагIараб байрахъ» газеталда рахъун рукIарал гьелъул «НакIкI», «МугIрул лъар» кучIдул. Хадуб нижер лъай-хъвай ккана Дагъистаналъул гIолохъанал хъвадарухъабазул мажлисалда. Гьенир гьелъ цIаларал «Дунни анцIила микьилъ», «ТIабигIаталъулгун гаргар», «МугIрул лъар» ва цогидалги кучIдузе магIарулазул машгьурал хъвадарухъабаз лъикIаб къимат кьун букIана.\nХадуб анцIгогIан соналъ ниж цадахъ хIалтIана магIарул республикаялъулаб газеталда. Къойидаса къойиде, соналдаса соналде шагIир, хъвадарухъан, журналист ва таржамачIужу хIисабалда рагIизе, машгьурлъизе лъугьана Расуловалъул цIар магIарулазда гьоркьоб. Гьеб ункъабго махщел, щибго цоялъ цоялъе мукъсанлъи ккезе течIого, цадахъ бачунеб буго Баху-Меседуца. Бокьарав махщелчиясе захIматаб жо буго жив цо чиясдаса ватIа вахъулеб, батIаго жиндир гьаракь рагIулеб къагIида батизе. Гьелъие бищунго цебе гьунар хIажалъулеблъиги лъиениги балъголъи гуро. Гьеле гьеб гьунар букIиналъ кIвана Баху-Меседуда жиндир рагIиги, рагIул магIнаги, жиндиего хасиятаб лъалкIги букIин адабият бокьулезда бихьизабизе.\nЛъугьинаро дун Б.-М. Расуловалъул асаразе къимат кьезе, гьелъул цIиял кучIдузе хъвараб гьаб гьитIинабго цеберагIиялда. Рехсон тела Баху-Меседул кучIдул цIалидал, Расул ХIамзатовас хъварал гьал жугьаби:\nБаху Расулова, йихьун дида мун,\nДагьа-макъай гурей, жеги лъаларо.\nЖакъа дун вуссана сапаралдаса,\nГьабсагIат цIалана «Гьудуллъиялда»\nЦогидазда гьоркьор дур асаралги.\nЛъица гъоб абураб магIарул кочIол\nКуркьбал хIулун ругин, гьел мекъи руго.\nДие рохел буго. ЦIалана, лъана\nЦIияй шагIир гIуна Дагъистаналда.\n- Баху-Меседу Расуловалъул магIна бугел кучIдул кидаго рукIана. РукIана гьел тIоцере хъва­леб заманалдаго. РукIана гьел гьей Литинстуталда цIалулеб мехалдаги. Дица хIикмалъи гьабулеб жо буго гьелъул поэзиялъул мацI циндаго роцIунги, цIикIкIунги, цIакъго берцинлъунги бачIиналда. Жидерго росдал, кьибил цо бугониги, батIияблъун ккараб мацIниги, мацIалъул сверелниги бугел чагIазе, болмацIалда хъвадарулелъул, квекIен ккечIого букIунаро. Баху-Меседул мацIилан абуни, я малъ кIутIичIого, я галадичIого чIалде бачIун буго. Хасалихълъиялъул кечIалда «Макьихунеб бакъул кIухIалаб гьими» абураб сипат гьабиялъги бицуна кинаб макъамалде Баху-Меседул поэзия бахун бугебали, - йилан хъвана Дагъистаналъул халкъияв шагIир ГIабасил МухIамадица 2001 соналъул июналда «ХIакъикъат» газеталда бахъараб макъалаялда.\nРоссиялъул Хъвадарухъабазул союзалъул правлениялъул председатель Валерий Ганичевасги тIадегIанаб къимат кьуна магIарул шагIиралъул гьунаралъе:\n- «Канатоходкаялъул» автор ккола тIадегIанаб шигIрияб махщалил шагIир. Гьелъул гьунаралъулъ цIунун буго гIурусазулгун дагъистаниязул классикаялъул рорхалъабазе ритIухълъи.\nГьебго данделъиялда гIурусазул шагIир В. Г. Бояриновас Б.-М.Расуловалъе кьуна «Канатоходка» тIехьалъул тIадегIанаб шигIрияб махшалие гIоло А. С. Грибоедовасул цIаралда бугеб ТIолгороссиялъул литературияб премия ва «Россиялъул адабияталъулъ лъураб бутIаялъе гIоло» медаль.\n2012 соналда Ригаялда къватIибе биччараб 40 батIияб улкаялдаса шагIирзабазул кучIдуздаса данде гьабураб, гьедигIанасел улкабазде жиб щолеб «ШагIирзабазул дунял» («Планета поэтов») тIехьалда лъикIаланго бакI кьун буго Баху-Меседул кучIдузе. Гьеб тIехьалда руго тIолабго дунялалъул ургъел-пикру гьабун хъварал жугьаби.\n2015 соналда «Россия – исламалъул дунял» («Россия – исламский мир») абураб халкъазда гьоркьосеб гIуцIиялъ лъазабураб исламияб темаялда хъварал кучIдузул къецалда тIоцебесеб бакI ккуна Б.-М. Расуловалъул кучIдуз. 2016 соналда Казаналда гьелъие кьуна гьеб къецалда бергьиналъул дипломги «Россия – исламалъул дунял» абураб халкъазда гьоркьосеб литературияб премияги.\n«Россия – исламалъул дунял» къокъа гIуцIун букIана 2006 соналда Евгений Примаковас ва Татарстаналъул президент Минтимер Шаймиевас. Байбихьуда гьелда гъорлъе унел рукIун ратани цIикIкIарасеб халкъ бусурбаби ругел Россиялъул тIолалго республикабиги СНГялъул улкабиги, 2010 соналде гьелде гъорлъе рачIана дунялалъул тIолалгогIан исламиял улкаби.\n«Алеф» басмаханаялда кватIичIого къватIибе бачIине буго гIурус мацIалде руссинарурал тIолалго тIахьаздаса тIасарищарал кучIдулги, гьезул щибалда цадахъ магIарул мацIалъул кучI­дулги ругеб бицатаб тIехь. ХIадур гьабулеб буго Живодар Душковас болгар мацIалде руссинарурал кучIдузул гьитIинабго тIехьги.\nРоссиялъул Хъвадарухъабазул ва Журналистазул союзазул член, Россиялъул литературияб фондалъул член, ТIолгороссиялъул ва Халкъазда гьоркьосел литертатуриял премиябазул лауреат, ДРялъул культураялъул мустахIикъай хIалтIухъан Баху-Меседу Расулова мустахIикълъана «Россиялъул адабияталъулъ лъураб бутIаялъе гIоло» медалалъе (2011 с.), имам Шамилил цIаралда бугеб медалалъе, Азербайжан Республикаялъул Хъвадарухъабазул союзалъул хIурматалъулаб дипломалъе (2010 с.), Волоколамскалда тIобитIараб ТIолгороссиялъул шигIрияб фестивалалда гIахьаллъарай гьей мустахIикълъана «ТIадегIанаб шигIрияб махщалие гIоло» дипломалъе, ДРялъул Пачалихъалъул Советалъул ХIурматалъул грамотаялъе, Кавказалъул халкъазул халкъазда гьоркьосеб конгрессалъул хIурматалъул грамотаялъе.\n2014 соналъул 3 марталда ДРялъул бетIерасул №52 хIукмуялдалъун Баху- Меседо Расуловалъе кьуна ДРялъул халкъияй шагIир абураб тIадегIанаб цIар.\nДагъистаналъул тIахьазул басмаханаялда буго бахъизе хIадур гьабураб Баху-Меседул кIиго тIехь. Гьел тIахьаздаса цо-цо цIиял кучIдулги рахъила гьанир.\nГIанчIал кунчIарал къоял,\nХвалил махI чIварал сардал.\nГIолиллъи – тIогьолаб их,\nХерлъи – гIунараб хасел.\nГIаздакь кьижарал гIорал,\nМакьилъ гьимулел хварал.\nХасалил херлъи хисун,\nИх цIидасан белъула,\nЦIер биигун, тIабигIат\nГIаздалаб макьуги тун,\nГIор гIедерго чвахула,\nХварал тIаде рахъуна.\nТIогьол их даимлъула,\nГIамал бихьун, гIумруги\nРитIухълъиги Дос кьола.\nБорхатаб мугIрул тIогьиб\nТIогьилаб кьуру буго.\nТIадегIанасде гIин бан,\nГIаздалаб тIогьги буго.\nГIубил кьурул кьватIелаз\n«Кьвари», - йилан хъван буго.\nРацIцIадал иццал руго.\nРоцIараб зоб борлъулеб\nТIогьиб цо тIавус буго.\nГIуцIараб алжан буго.\nГIицIал кьурабалъ рещтIун,\nКьер берцинаб хIинчI буго.\nХIалкIолес бижун буго.\nДоб Алжан рехун тарал.\nРекIей гIечIел, тохлъарал.\nРакI мугIрузухъ гIодулей\nДунги гьезул кьеразулъ,\nКьалбаз гьаний ккурай дий\nГIодунго щай мугIрузухъ.\nДинияб дуниял гIун йикIина дун\nДунявиябщинаб тарабин рехун,\nБаху риханщинал рукIа, нуж, рохун.\nАхират босила, халваталъуй чIун,\nЧIаго йигониги, йикIина дун «хун».\nДинияб дуниял, дур парахалъи!\nХалват хириязул рекIей эркенлъи!\nХаликъасе сужда, васасе хъулухъ,\nШукру Аллагьасе, къоял кьуралъухъ.\nКъуръан-хIадисалъул хIурупазул нур,\nХIалкIолесде рокьул тIораз цIураб хур.\nХоларез, хачадун, гьабе дуниял,\nДие гIела дунял гIицIго динияб.\nЭбел йокьичIев чи ракьалда вугищ?!\nЭбелгIан росдал мацI бокьула дие.\nЭбелалъул рахьгун, расандабигун\nБахул бидулъ рекIелъ бессараб рокьи!\nЭмен хиралъичIев инсан вукIунищ?!\nЭмен- магIарул мацI дие хирияб.\nМагIарул мацIалда цIалана тIахьал\nТIоцере школалда дун – Расуловалъ.\nЭбел йокьунилан, кьогIлъулищ эмен?!\nЭмен хиралъанин, рихунищ эбел?!\nРосу бокьарасе бокьула кьибил,\nКьолбол тарих цойин магIарулазул!\nЗагьруяб борохь - жахIда\nБечелъи-чин кIудиял чияр квердаса хвана,\nБичас берцинлъи кьураз\nкьогIаб гIазаб чIамуна.\nЧIегIераб борохь –\nжахIда жемана гьунаралда.\nГьундул чIахIияз загьру\nЧан гIасру свераниги,\nгъапуллъун зулму чIечIо.\nЮсуп ГIалайгьиясда гIемераб къо бихьана,\nГIоштIоца бетIер къотIун,\nЧIохъа Башир къанщана.\nБахIарчи ханзабазул хиянаталъ вухIана.\nхIиллаги ургъун, чIвана.\nЧIвай пагьму бугьтанаца,\nГьоцIиб мацIазул цIадухъ\nкье гьезухъе чагъана.\nКьвагьдолеб буго ракь\nКьвагьдеяз мехтараб ракь\nЖибго кьвагьдолеб буго.\nГьелъул ургьиса къватIиб\nХIари беролеб буго.\nГьалдолеб гьелъул гIораз\nЧIаго чи хутIиладай?!\nБичасул цо кьвагьиялъ\nКьин чIела дунялалда.\nДагьалда гIей гьабичIеб\nГIалам ракьулъ тIерхьина.\nБакараб кан гуреб, канаб моцI гуреб,\nКинаб нуралъ къаси гьаб рукъ гвангъараб.\nГъасда цIадул гуреб цIорой хIинкъулеб\nХIикматаб хинлъи щиб ханлъи гьабулеб.\nХасел бакьулъгийищ, бекьун, тIегь гIолеб,\nТIогьолаб хурго щиб дир къараб гордукь.\nТIегьараб тIогьол махI кин тIибитIулеб,\nТIабигIат кьижараб кьиндалил гIужалъ.\nКвен кваналалдего, кинан гIорцIулел,\nКиналго нигIматаз рукъ кинан цIолеб.\nЛъимго гьекъечIого, къеч кин буссунеб,\nГьекъезе замзамул ицц кин беролеб.\nКъаси бецIаб сардилъ рукъ гвангъилариш,\nКъуръаналъул аят рагIун цIалидал.\nЦIорой хIинкъилариш, хIикматаб ТIохьол\nТIадегIанаб нуралъ ракI асирлъидал.\nГIаздал гъатги тIогьол байданлъиларищ,\nТIегьараб иманалъ асар гьабидал.\nГьуинал махIалги тIиритIиларищ,\nГьардарасул асар кодоб босидал.\nКвенго кваначIого, ракI гIорцIиларищ,\nРекIел тIинда иман тIегьараб мехалъ.\nТIолалго нигIматаз дир рукъ цIеларищ,\nЦIалулел сурабаз сорозайидал.\nЛъимго гьекъечIого, къеч буссинарищ,\nКъуръан цIалулелъул магIу чвахидал.\nЦIорораб замзамул ицц баккиларищ,\nЗикру бачунелъул, черх цIунцIрахидал…\nБакараб кан гуро, канаб моцI гуро,\nРухIияб нур буго дир рокъоб гвангъун.\nГъасда цIадул гуро, цIорой хIинкъулеб\nХIикматаб гьаб хинлъи – Бичасде рокьи.\nСабаб бате, БетIергьан\nГьаб гIалам бижарав гIазизав Аллагь,\nГIазаб кьезе тоге гьаб лъимералъе.\nМунагь-хатIа гьечIеб лъимер гIодидал,\nГIодоре гирула дир магIил гарал.\nГургинаб гьесул черх бас-басунелъул,\nРекIеда хIунсула тIолалго рукIкIби,\nРукIкIалаби рана дир ияхIалда,\nХIалкIолев, хIур чIана дир сабруялда.\nГIажизаб лъимадул гIоди рагIулищ?\nРукIкIби къазарулеб щибаб лахIзаталъ,\nГьелъ гьарулел гьаркьал Дуде щоларищ?\nАвал-ахир гьечIев гьардарав Аллагь,\nГьардухъан къойилго дун дуда цее.\nГьаранщинаб кьуна, алхIамдулиллагь,\nКье гьасие сахлъи, бате цо сабаб.\nДир берзул канлъиги лъимадуе кье,\nБеццлъаниги, сужда ракIалъ гьабила.\nДунялги бихьана гIумруги лъана,\nГIемер хъвадарана, цIалана. ГIела.\nДир бохдузул сахлъи босун гьасий кье,\nСужда Дуй гьабила, гIодой чIовухъе.\nДиесел сапарал, сухъмахъалги кье,\nСабурго йикIина дун дирго гъасда.\nГIузрабигун сабаб цохIо Дудаса.\nСабру кье, БетIергьан, бетIерги сахлъун,\nНух битIун раче ниж Китаялдаса.\nПрочитано 393 раз\tПоследнее изменение Понедельник, 28 мая 2018 10:03\nДругие материалы в этой категории: « Руччабазул байрам\tКин йигей, магIарулай? »