نمیرانین صبا دشتیاری / حاجی غلام حیدر قبا کزوری–
رمبتگ پرکینگءُ کستین په من یک گنگدامیں لشکرے
من چه زوراکاں اے راجءِ زهتگیں گالانی دپتر لوٹتگ
سید ظهور شاه هاشمی
نام: غلام حسینءُ قلمی نام صبا دشتیاری
پیداگ بیگءِ روچ: 1953 میلادی
مرگ: یکم جون 2011 میلادی همدپ گوں 11 خرداد 1390 ، 28 جمادی الثانی 1432 هـ.ق
صبا دشتیاری بلوچی زبانءِ زندگ کنوکانی ردءَ چه هما بے درورین بامردان انت که راجدپترءَ آئیءِ نمیرانیں هزمت گوں سهریں حرفاں نبیسگ بنت.
صبا پاک دل ، پاک نیتءُ قدر دانیں انسانی اَت. وتی بلاهیں کاری هچ کمار نه کت انت. آ یک بے تماهیں مردی اَت. آئیءِ مولءُ مراد نام در آرگ ءُ وت ستائی نه بیتگ بلکیں هر وهد وتی ڈوبارت که من راجی ذمه په شرّی ادا نه کتگ. آ یک کاملیں زبان زانت ، لچه کار ، کلم نبیس ، آزمانکءُ کسمانکارءُ مزنین پٹءُ پولکارے بیتگ که ماں هر پڑا وتی بوری په شهسواری تاچینتگ پرچیءَ که ماں پارسی ، اردو ادبءِ پڑا دور کتءُ وتی همایانی رنگءَ رجینتءُ هنچیں وشّیں شعرے پر بست که مزنیں اهل زبانءُ شائر آئیءِ دیمءَ هچ گندگءَ آتک انت بلے الله پاکءَ آئیءِ وجود په ماتی زبان ، بلوچیءِ دیمروی ءَ بنا اینتگ اَت.
سال 82-1981 میلادیءَ رند یک کسانین سرکپتیءَ آئی بلوچی میدانءَ آرت ءُ په مردیءُ ایمانداری ماں اے کسانیں وهدءَ همینچو جهد کت که بلوچی دنیایءَ شعر ءُ رم نبیسیءَ سیدهاشمیءِ ردءَ اوشتات. اگه یکّے په بلوچءُ بلوچیءَ یک کسانیں گامے چست بکتیں آئیءِ توسیپ داتءُ په همّت افزائیءَ ساڑایتءُ ماں وتی تمامیں زندءَ هچ بر کسی کردار کشی ۓ نه کتگءُ دگرانی بے آبروئیءِ رندءَ هم نه بیتگ. آیانی ردی ۓ په وڑے بیان کتگ انت که آیاں دلرنجءُ په درد مه بنت.
باز گوشیت که صبا ایرجنوکءُ پاشک پاد کنوکیں مردمے بیتگ. منی هیالءَ اے گپ نادرستءُ رد انت. هر کس زانت که آ یک تچکیں مردمے بیتگ. آئی همءَ بدکِرد ، بد زِردءُ وتگلائیں لاپ گنوکیں مردمانءَ ایر جتگ انت. اگه اے پیمیں مردمانی کارپداں مروچی هم په شرّی ٹپاسگ به بنت تو وت هدامرزیءَ شاباش گوشے . آئی چه وتی شرّیءَ اے پیمیں مردمانءَ هم هچبر ماں دیواناں پا شپادءَ بے عزّت نه کتگ انت. سرپد کنگءَ رند تورین هرکس بیتگ په آیانی مخالفتءَ وتی دپءُ قلمی دوست نه داشتگ. اے شهسّساۓ کامیابیءِ راز آئیءِ پاکیں نیت ، مزنیں پگرءُ نیکیں واهگ بیتگ ، ما نه گوشیں که صباءِ کارانی تهءَ هچ ردی نه بیتگ انسان جائز الخا اِنت بلے خطاءُ گناه دو جتائیں چیز انت. هرچ پیمءَ مرو صبا دشتیاری مئے درمیانءَ نه اِنت بلے آئیءِ کتگیں کار نیکیں واهگ ، همدلیءُ همراهی داں کیامتءَ بلوچ راجءِ رهشون انت.
باز مردم آئیءَ بے اولاد گوشیت بلے من گوشاں که استادءِ هر شاگردءُ راجءِ کنگریں زانتکاریں هر پسّگ آئیءِ چکّ حساب کنگ بنت. لهتے مردمءَ ده نادلسریں چکّ هست بلے بے اولاد زانگ بنتءُ ماں امروزءَ کس مه پرسیءِ آماچ انت. صباءِ نبشتگیں هر وانگی چه چکّاں گیش انت پرچیءَ که مردم هرچے زندگ به بیت چه سد سالءَ نه گوز ایت بلے وانگی هزاراں سال زندگءُ نمیران انت که هچبر نه مر ایت. اے پیمیں سرانی روگ سکّ گراں انتءُ هر مردم وتی جاهءَ توریں وش نیاتکے هم به بیت درد بیتءُ اے آزگیں دردءَ گوں وهدءِ گوزگءَ هاک کم کمءَ سارت کنت که چکّءُ اوبادگ بی هیال بنت.
استاد صباءِ ادبی هزمت چه کسءَ چیر نه انت. اگه آئیءِ درستیں نبشتگیں وانگیاں‏‏ءُ وتی عمرءِ درستیں دلدوستیں شاگرداں ءُ کتگیں نیکیں کارانءَ یک کرّ بکنے ، هدامرزیءَ تهنا سید هاشمی ریفرنس کتابجاهءِ بنیاد ایر کنگءُ وتی پادانی سرءَ اوشتارینگ بس انت که سرجمیں بلوچ راج واجهءِ بے مٹّءُ بے دروریں هزمتانی وامدار انت.
چونائیءَ پروفیسر فلسفهءُ اسلامیاتءِ استادی ات بلے ماں شالءِ مزنیں شهدربرجاهءَ فوق لیسانس ءِ دانشجویانءَ بلوچی هم وانینتءُ آئیءِ شاگرد پراهگانیں دنیاءِ کُنڈ کُنڈءَ شنگ انت که وانگءُ زانگءِ زانشءِ بهترءُ بانک ، ءُ دگه لهتے ماں کار بوج ، سرکاریءُ مردمی اداریاں کاراینت ، دگه لهتے ذاتیءُ راجی نمیرانیں کاراں گلائیش انت که تاں دنیا هست پنا شهمیریں استادءَ صدقه جاری انت.
استاد صبا دشتیاری ءِ دل په بلوچی لبزانکءِ دیمرویءَ چو کوڑهءَ رو کتءُ دلی واهگتی که بلوچی سهیلءِ درپشوکیں استارءَ ماں ادبی پڑا به درپشیت وتی زندگیءِ سرجمیں مڈّی ، مالی به بیت که جانی ، ذاتی سرجمیں هزاراں دلدوستیں وانگی په بلوچ راجءِ نامءَ سید هاشمی ریفرانس کتابجاهءَ ندر کت انتءُ ماں کمُکیں وهدءَ ماں دنیایءَ هر وانگی ۓ توریں هر زبانءَ انگریزی ، تازی (عربی) پارسی ، اردو ، بلوچی که بلوچ زبانءُ بلوچستانءِ باروءَ به بیت نزّ آرتءُ سید هاشمی ریفرنس کتابجاهءِ نامءَ دگه ادب دوستانی مدتءَ ماں ملّیرءَ عظیم دهقانی داتگیں زمینءِ سرءَ ماڑی شهمیریں استادءِ باروءَ پرسیگءُ زحمتانی شاهد انت.
ماں ماهتاک ، سالتاک ، وهدتاکءُ روتاکانی توکءَ بلوچی ادیبانی نبشتانکاں شنگءُ شانگ ات تنتءُ چه پٹّءُ پول کنوکانی دز رسءَ ڈنّ ات تنت گوں مزنیں هید ریچیءُ شپءُ روچی مهنتاں ماں سۓ بلاهیں جلدءَ «بلوچی زبانءُ لبزانک» ءِ نامءَ شنگ کت انت.
استادءِ هیال اَت که بلوچیءَ گوں زندگیں راجانی کشءِ اوشتارینگ‏ءَ زندگیں چیز اینفوکلوپڈیا په کار انت ایے بلاهیں کار مزنیں زانت ، وهد ، اوپارءُ شپءُ روچی جهد لوٹ ایت. چدءُ پیسر ماں سرجمیںدنیائیءَ شش مزنیں نامدارین انسائیکوپیدیا اڈ کنگ بیتگ چو که : بریتانیکا ، امریکانا ، فرانسیسکا ، عربیکا ، اسلامیکا ، ءُ ایرانیکا، بلوچی زبانءَ دنیائے دپترانی توکءَ زندگ کنگءِ نیتءَ استادءَ بلوچستانیکا انسائیکوپیدیا (دایره المعارف)ءِ جار گوستگیں سالءَ شنگ کتگ اتءُ اولی بهرءِ کشگءِ چنءُ لانچءَ اَت که ملکموتءَ موه نه دات.
واجه دشتیاری ءَ بلوچی زبانءِ دیمرویءِ هاترا گیشتر تهنا کار کتگ بلے آئی دو دیمی اجتماعی مردمے هم بیتگ که چه سید هاشمی اکیڈمی ءِ بن هشت ایرکنوکاں بیتگءُ سید گنجءِ چاپءَ مزنیں کردے بیتگ پروفیسر عبدالله جمالدینیءِ دزبندیءِ پدءَ واجه عبدالواحد آزات جمالدینیءِ مرتگیں ماهتاک بلوچی گوں عبدالواحد بندیگءِ مدتءَ دو بر زندگ کنگءَ مزنیں دستے بیتگ. په ریفرانس کتابجاه ءُ دگه دگه ادبی کاراں کجام کجام جاهاں نه شتگءُ چون چونیں مردمانی پتّرءِ سرءَ نه نشتگ. اگه یکّے یک گامے دیمءَ آتکگ صبا ده گام دیمتر کنزتگءُ دگه دگه بازین کار ماں وتی نبشتگیں وانگی بے تواریءِ دریاءِ بلوچی زبانءِ آکبتءُ دگه وانگیاں نبشتگ انت. هدامرزی زرّ ، نامءُ جاهءُ شگل بدل کنوکیں سیاست باز لیڈر چاپیں مردمے نه بیتگ بلے آئیءِ کردار چه هچ سیاسی لیڈرءَ هم کم نه بیتگ. په بلوچ راجءِ هکّانی گرگ ، هنوگیں بلوچ کُشیءِ هلاپءُ بلوچی زبان ءُ دودءُ ربیدگءِ پد منتگیءَ هر وهد آواز چست کتگءُ آئیءِ شهادتءِ مستریں سبب هم سیاسی ات.
هر کس زانت که دژمنءِ کار تاوان رسینگ ، بدنام کنگ ، راستیں راهءَ شنک جنگ ، بدمردیءُ بدواهی انت بلے چه ناوانیں دوز واهاں گِلگ کیت که استادءِ تچکیں راهانی دیمءَ ڈنگرش داتءُ آئی اِش په شرّی جاه نیارت صبای ادبی ، انسانیءُ مردانگی کدّءُ بالاد همینچو برز انت که واجه اکبر بارکزهیءِ شعر یاد کیت که روچءَ کئے کشت کنت؟ مئے دلءِ نه منّ ایت ءُ گوشیت که تاں دنیا ، بلوچی زبان ءُ بلوچ راج هست ، صبا زندگ ءُ نمیران انت.
استاد صبا دشتیاریءَ 1981-82 میلادیءَ بلوچی دنیاۓ ادبی پڑا په مردانگی دور کتءُ 30-29 سالءِ توکءَ واجهءَ بازیں وانگی ۓ چاپ ءُ شنگ کتءُ دگه بازیں وانگی ۓ په چاپ ءَ جریدگ انتءُ دگه لهتے انگت کار لوٹیت داں سرجم به بنت.
چاپ بیتگیں وانگیانی لڑ که مئے دستءَ کپتگ انت ایش انت:
1-      فلسفه اسلامءُ یونان
2-      گلکارءُ چکن کار
3-      مطالعه فلسفه
4-      هونءُ هوشام
5-      بلوچی زبانءِ آکبت جلد اول
6-      بلوچی زبان آکبت جلد دوم
7-      گنگدامیں سرزمین
8-      ترانگانی بنزه
9-      بے تواریءِ دریا
10-   نمدیانی دروت
11-   ساچان سهاتو
12-   بلوچی زبانءُ لبزانک جلد اول ، دوم ءُ سوم
من چه شهمیرین پروفیسور غلام حسین صبا دشتیاری ءِ پشپداں سروریں برات واجه غلام عباس ، بوهیریں گهار زاتک واجه اقبال ایڈوکیٹءُ دگه ادبی دوستءُ گرانمهزبیں شاگردانءُ خاصیں صورتءَ چه سید هاشمی ریفرنس کتابجاهءِ باسکءُ هم پگراں ، بلوچیءِ شیداءُ همدروریں برات ءُ گهاراں ماں دنیایءَ هرجاهءُ هرکجاه که هست انت دزبندی کناں که هدامرزیءِ مولءُ مرادءُ دلی واهگاں ءُ کپّیءُ چنڈی ایں کاراں دیمءَ به بر انت. نه تهنا آئی ۓ بلکیں درستین دست تنگیں ادیبانی تیاریں انگیاں ماں اولی فرصتءَ چاپءُ شنگ به کن انت تنکه آئیءِ روح ماں پاکیں گلباگءَ شات به بیت. ءُ بلوچ راج چنے گوهر کیمتی ایں بے مٹّءُ بے دروریں وانگیاں فائده چست بکن انتءُ شمے اے زندگیں گام آیوکیں نسلءِ رهشون ءُ ماں راجدپترءَ گوں سهریں حرفاں نبیسگ بنتءُ تاں دنیا هست ماندگار بنت.
بلوچانی چمءُ چراگ چو سهیلءُ درپشوکیں استال پروفیسر صبا دشتیاری پاکستان حونواریں ایجنسیءِ دستاں بے میارءُ بے گناهءَ مورخه یکم جون 2011 میلادی همدپ گوں 11 خرداد 1390 ه.ش ءُ 28 جمادی الثانی 1432 هـ.قءَ 58 سالءِ عمرءَ ماں شال (کوئیٹه)ءِ مزن شهدربرجاهءِ دیمءَ شهید کنگ بیتءُ 2 جون 2011 میلادیءَ ماں میوه شاه مانشجاه کراچیءَ لکّاں گریتگیں چمّانی دیمءَ وتی ابدی هنکین جنت الفردوس ءِ گلباگءَ رهادگ کنگ بیت. انّا لله و انّا الیه راجعون. کلّ نفس ذائقه الموت.
گوں پھرہ ویب تاک ءِ منہ واری ءَ