ویروس یا وائرس؟
نبشتہ کار: ابدلستار بُگٹی
وھدیکہ چہ گْوستگیں زمستان ءَ بے مُرادیں چین کرونا ویروس ءِ نامیں یک ناشناس ءُ نوکیں نادراھی یے ءَ گورجتگ ءُ رند ءَ اے ٹوھیں نادراھی ءَ تیوگیں گیدی ءِ بنی آدم تْرُندی ءَ پیڑینتگ انت گُڑا دگنیا ءِ ھر راج ءَ گوں وتی راجی زبان ءَ وتی لس مھلوک ءَ را اے نادراھی آگاھی ءُ سرپدی دات کہ چونیں بے درمان ءُ بے دوائیں نادراھی یے کہ ابید چہ وت پھریزی ءَ اے نادراھی ءَ دگہ ھچ اِلاج نیست انت، بزاں توری گِندگُش ءُ وتگُشے بہ بیت، توری تندجاہ ءُ چاگردی رسانکدرے بہ بیت گیدی ھر زبان ءَ کسانیں پنتی تامُر ءُ نبشتانک شِنگ ءُ شانگ بیتگ اَنت کہ لس مھلوک کرونا ویروس ءِ بابت ءَ بِہ زان ایت ءُ وت ءَ چہ اے پیڑینوکیں نادراھی ءَ پھریز اَنت۔
گُڑا اے درگت ءَ گیدی ءِ مستریں زبان انچوشکہ انگریزی،  اَربی،  پارسی،  پرینچ،  روس ءُ ھندی ءِ ڈول ءَ بلوچ راجی زبان بلوچی لاپ ءَ ھم کرونا ویروس ءِ بابت ءَ بے کساس نبشتانک ءُ تامُر ماں رسانکدراں .شِنگ بیتگ اَنت کہ بلوچ راج وت ءَ چہ اے سِلیں نادراھی بہ رکین ایت.
بلے بژن انت کہ بلوچ راج ءِ لھتیں کم لیکھی ءُ مجگی نادراھیں زانتکاراں اے باوست چِست کت کہ ماں بلوچی نبشتہ کاری ءَ “ویروس” ءِ گال چی ءَ کارمرد بیگ ءِ انت ءُ باید انت” وائرس” ءِ گال کارمرز بہ بیت۔
چوناھیگا من گیشتر ” ویروس” ءِ گال کارمرد کتگ ءُ کن آں پمیشکا لھتیں سنگتاں منی سر کند اِت ءُ زاہ ءُ زِکت اش کُت کہ من چی ءَ “ویروس” نبیسّگ آن ئِے۔ البت منی زرمبش مُدام ھمے بوتگ کہ بلوچ راجی زبان گیدی ءِ دگریں زبانانی ڈول ءَ یک سرجم ءُ پیلوئیں زبانے پمیشکا ما چہ ھندی، پارسی ءُ سرائیکی ءِ وازمندگ نہ ایں بلکیں ما زگر ءُ جتائیں گالانی سر ریچیں شھدیں زبان بلوچی ءِ واھند ایں کہ آ یک شھگانیں زبانے۔ اگاں ما بِِہ گِند ایں بلوچی زبان ءِ وت ٹھینتگیں انچیں گالاں ھم ماں بلوچی لبزانک ءَ رواج گپتگ کہ اود ءَ ھندی چُشیں گالانی ٹھینگ ءَ بے سوب بوتگ انچوشکہ
گِندگُش، وتگُش، بُتگر، گوانکو، دامگ، تندجاہ، چاگِردی رسانکدر، بزانت بلد، پریام، تاکدیم ءُ پاسگو دگہ دگہ۔۔
نی من بُنگپ ءَ کایاں کہ بلوچی لبزانک ءَ کجام گال کارمرد بہ بیت انچوشکہ “ویروس” یا “وائرس” ءِ گال!! چوناھیگا پہ بلوچی لبزانک ءَ ناں کہ “ویروس” ءِ گال راست انت ءُ نیکہ “وائرس” گال، چی ءَ کہ اے دوئیں گال بلوچی وَ نہ اَنت البت یک چیزے ما بِہ زان ایں کہ بلوچ ءِ کِرّ ءُ کَش ءِ ھمساھِگ کجام گال ءَ کارمرد کنگ ءَ انت۔ گْوش انت یک رَندے چہ بلوچ راج ءِ ھستی ءُ نمیرانیں زبان زانتکار ھُدامُرزی زھور شاہ ھاشمی ءَ جُستے بیتگ کہ اگاں بلوچی ءِ تہ ءَ ترا گال مہ رس ایت گڑا تو چہ کجام زبان ءَ بدل زیر ئے؟
واجہ سید زھور شاہ ھاشمی گْوشتگ “چہ ھما زبان ءَ بدل بہ زیر کہ تئی ھمساھگ اِنت”
نی شُما بِہ گِند اِت کہ مئے ھمساھِگ کَے اَنت؟
اگاں تو بِہ گِند ئے بلوچ راج ءِ ھمساھِگ پشتو، داری، پارسی، ازبک، سندھی ءُ سرائیکی انت
گُڑا ماشااللہ بلوچ راج ءَ ھمینکر سرپدی وَ ھست کہ سندھی ءُ سرائیکی ءَ وت ءَ را ھندی ءَ بدل کتگ ءُ آیانی رسانکدر ءُ زباناں یک درآمدگی زبانے ءَ سان جتگ۔ بزاں نی بلوچ ءَ ایران ءِ پارسی ءُ کِرد، اوگانستان ءِ پشتو، ازبک ءُ اوگانستان ءِ سرکاری زبان داری گِندگی اِنت کہ اود ءَ کجام گال کارمرد بوگ انت اگاں ما بِہ گِند ایں اود ءَ “ویروس” کارمرد بوگ انت ءُ آیانی زباناں رواج گیپتگ
تو باز مہ کن، اگاں تو چہ گوگل ءَ گوں “Virus” ءِ نام ءَ شوھاز بہ کن ئے گُڑا ترا تیوگیں گیدی ءِ انگریزی تندجاھانی نبشتانک رس اَنت۔ اگاں تو “وائرس” ءِ نام ءَ شوھاز بہ کن ئے گُڑا ترا ایوک ءَ ھندی ءِ نبشتانک رس اَنت کہ آ پاکستان ءُ ھندوستان ئیگ اَنت۔ اگاں تو چہ ” ویروس” ءِ نام ءَ شوھاز بہ کن ئے گُڑا ترا تاجک، ازبک،اوگانستان ءِ پشتو ءُ داری، ءُ ایران ءِ پارسی ،بلوچی ءُ کُردانی نبشتانک دست کپ انت۔
نی شُما بلوچ بِہ گْوش اِت کہ مئے دوست ءُ ھمساھِگ کَے انت ءُ ما کجام گال ءَ کارمرد بہ کن ایں، ھمساھِگانی “ویروس” ءَ یا چہ ھپت دریا ءِ دِیریں انگریزانی “وائرس” ءَ کارمرد بہ کن ایں۔ ھو اگاں ما بلوچ انگریزی نبشتانکے نبیسّ ایں گُڑا اود ءَ ما “Virus” ءَ نبشتہ کت کن ایں۔
شُما ءِ دلبڈی ءِ وداریگ آں ءُ اُمیت کن آں کہ شُما پہ راج ءَ سرپدی ءُ آگاھی دیگ ءِ ھاتر ءَ کرونا ویروس ءِ بابت ءَ نبشتانک اِت۔
دلگوش: لھتیں تندجاھانی اَکس ءُ اسکرین شاٹ شُمئے دیم ءَ اَنت