ایشی ءِ تھ ءَ ھچ شک نیست کہ /ث، ذ، خ، غ، ف/ بلوچی ءِ توار اَنت۔ ایشی ءِ تھ ءَ ھم ھچ شک نیست کہ اے توار کْوھنیں ایرانی ، اوستائی ءَ ھم بیتگ اَنت ! بلے بلوچی ءِ اے توار، آ دور ءِ توار نہ اَنت۔ آ دور ءَ تھنا “ت” بیتگ، “ت” ماں “ث” ءَ یک گچینی توارزانتی چاگرد ءِ منّت ءَ باز رند ءَ مٹّ بیتگ۔ ھمے سوَب اِنت کہ اے توار ماں ھچ گالوار ءَ بلوچی گالانی بُنگیج ءَ نہ گْواہ ایت۔
جیڑہ اے نہ اِنت کہ اے بلوچی توارے نہ اِنت ! جیڑہ ایش اِنت کہ اے یکّیں توار ءِ دو دْروشم اَنت۔ دْراھیں زبان زانت ھم پتّ اَنت کہ وھدے یکیں توار ءِ دو یا دو ءَ چہ گیش دْروشم بہ بہ اَنت، چرایاں بس یک دْروشمے زیرگ بہ بیت کہ بُنکّی دْروشم بہ بیت ! ءُ /ث/ ءِ بنکّی دْروشم /ت/ اِنت۔ ایشی ءَ واجہ اللہ بکش بزدار ھم سرپد اِنت ءُ منّ ایت ئِے۔ پرچا کہ آ واجہ ءَ بُن توار ءُ بدل توار دربرتگ اَنت ! بلے آ واجھاں کہ اے بارو ءَ ھچ سرپدی نیست، ایشانی بستار ءُ کارمرزی ءَ نہ زان اَنت !
البت چوش کہ زبانزانتی تھنا “توار زانتی” پدیدگے نہ اِنت، بلے یک “راجداری” ءُ “راجمانی” راستی یے ھم، پمیشکا اگاں گوں دْراھیں راجی سروک، راجداری رھشون ءُ گالوارانی زانتکار ءُ کوّاسیں مردماں ھوار نبشتہ کار ھم پتّ بہ بہ اَنت کہ /ف،ث،ذ،خ،غ/ ھم گوں بُن تواراں زیرگی اَنت ، گڑا زبانزانتی ءَ اے گنجائش ھست کہ ایشانی زیرگ ءَ بہ ھلّ اِیت۔
بلے اے کار تھنا یکّ ءُ دو زانتکارانی ھچ وڑ ءَ نہ اِنت !
البت یک چیزے ھر رنگ ءَ گِیشّ اتگ کہ /ع،ق،ص۔۔۔/ ءُ اے دگہ آب کہ تازی ءِ گچینی توارانی جھگیر اَنت، ھچ وڑ ءَ زیرگ نہ بہ اَنت !!
ءُ /ث/ ءِ زیرگ ءَ ابید اگاں ھمے توار داریں دری گالے بلوچی ءَ زیرگ بیت، چوش کہ “اثر”، آ گوں /س/ ءَ نبیسّگ بیت پرچا کہ اے چو “ماث، وثی، گْواث” ءَ بلوچی گالے نہ اِنت۔ بزاں “اتر” ءِ بدل دْروشم نہ اِنت !!
یک دگہ گپّے کہ نبشتہ رھبند ءِ مستریں جیڑہ اے آبانی زیرگ ءُ نہ زیرگ ءِ نہ اِنت، بلے راست نبیسّی ئیگ اِنت۔ بزاں “ءَ،ءِ،ءُ، ئے، ئِے” ءُ ھمے وڑیں بُنتواردْروشمانیگ اِنت !
ءُ منی جند ھمے سرپد بیت کہ اے ردءَ سیدرھبند چہ دُرساں گھتر اِنت ءُ گیشتر ءُ وشتر گوں بلوچی تب ءَ ھمگْرنچ اِنت !
پدءَ دگہ یک مات جیڑھے رھبند ءِ وانینگ ءُ ھیلکاری ئیگ اِنت کہ داں رھبند ماں دربرجاھاں وانینگ مہ بیت، ندکار “ھمک” رھبند ءَ ردیانی آماچ بہ اَنت !!
بلوچ سبز ءُ بلوچی میزران بات !
زیا بلوچ