abbeladinàre , vrb Definitzione fàere a gheladina, cagiare, nau pruschetotu de brodu, sàmbene o cosas deasi Sinònimos e contràrios ammallorai, apiatare, cagiare, giagare Ètimu srd. Tradutziones Frantzesu cailler Ingresu to curdle Ispagnolu cuajar Italianu rapprèndere Tedescu gerinnen lassen.
acadiàre , vrb: cadiare Definitzione lassare agoa, lassare Sinònimos e contràrios acogiai, cambare, codiare, coigiare, incoizare, lassai Tradutziones Frantzesu abandoner Ingresu to omit Ispagnolu omitir Italianu tralasciare Tedescu lassen.
acartàre 1 , vrb Definitzione su s’iscríere in calecunu corpus, pigare postu, intrare in servítziu Sinònimos e contràrios arrolai Tradutziones Frantzesu enrôler Ingresu to recruit enlisted Ispagnolu alistarse Italianu arruolarsi Tedescu sich einberufen lassen.
aggromàre , vrb: aggrumai, aggrumare, aggrummai, aggrummare Definitzione fàere a crosta, a grumma, a cagiau, pònnere sa crosta; si narat fintzes de arregòllere, pònnere totu impare cosa chi si arregollet, si narat de is abes chi si faent a lómboru o a rumbuloni fora de su casidhu innanti de iscussurare; in cobertantza, sentire arrennegu / turra de aggrumai = istampada, pertunta pro ndhe collire ispruma dae su brou coghindhe peta Sinònimos e contràrios acrostanare, aggrostare, aradhare, ingrumai / abbeladinare, alleae, apiatare, cagiare / aggromerare, aggromeredhare, allomborae, arrombulonai, arromulare / assurtire / afelonare, aggromorare, infelai, renignai 2. sos frades de coro a su persighidu de sa disaura, candho est torradu, li ant aggrumadu una bama ◊ su ciuliru de fai farra lassat passai sa farra prus bianca e assodhit (aggrumat) in mesu sa farra prus oscura ◊ is cuadhos aggrumados ibertant s'isparu po partire ◊ sa gente si est aggrumada totu a inghíriu abbaidandho Ètimu srd. Tradutziones Frantzesu faire grumeler, incruster Ingresu to clot, to encrust Ispagnolu formar grumos, encostrar Italianu raggrumare, incrostare Tedescu gerinnen lassen, sich verkrusten.
aggutài, aggutàre , vrb Definitzione lassare o fàere pèrdere s'abba a istídhigos Sinònimos e contràrios ilgutare, sucutare, sucutire Ètimu srd. Tradutziones Frantzesu dégouliner Ingresu to drip Ispagnolu escurrir Italianu sgocciolare Tedescu tröpfeln lassen.
apeài , vrb rfl: apeare, apedare Definitzione calaresindhe de cuadhu, de sa màchina, pònnere is peis in terra, fintzes andhare a pei Frases est ghiratu Torraddomo: como deretu at apedatu dae su postale Ètimu spn. apearse Tradutziones Frantzesu descendre (d'un véhicule) Ingresu to dismount Ispagnolu apear Italianu appiedare Tedescu absitzen, lassen.
arruarzàre , vrb Definitzione su si fàere a unu arruàrgiu, totu prenu de orruo, arestau, nau de unu terrenu chentza trebballau Sinònimos e contràrios abriare, aferare, agrestare, eremire, imburdiri Ètimu srd. Tradutziones Frantzesu rendre sauvage Ingresu to make wild Ispagnolu enmalecerse Italianu inselvatichire Tedescu verwildern lassen.
assidiglàre , vrb: assidricare Definitzione pònnere o batire sidi Sinònimos e contràrios assidigorzare Ètimu srd. Tradutziones Frantzesu assoiffer Ingresu to make thirsty Ispagnolu hacer padecer sed Italianu assetare Tedescu verdursten lassen.
cungelài, cungelàre, cungelàri , vrb: cunzelare Definitzione ifridare a meda tanti de astrare sa cosa Sinònimos e contràrios astragare, belare 2. ischedas chi s'afannu bostru e penas mi cungelat su sàmbene in sas venas Ètimu itl. Tradutziones Frantzesu congeler Ingresu to freeze Ispagnolu congelar Italianu congelare, raggelare Tedescu gefrieren lassen, tiefkühlen.
ilgutàre , vrb: irgutare, iscutare, isgutare, isgutiare, sgutai Definitzione calare, pèrdere, lassare o fàere calare s’abba (o àteru) a istídhigos Sinònimos e contràrios aggutai, botiare, ilbutiare, ilgutire, sucutare, sucutire Frases sa cursa de sa vida, peleosa e in pigada, nos faghet irgutare rios de suore ◊ ant isgutadu suore e brios, ratzighendhe carvone suta de terra ◊ sa cobertura est ilgutendhe, comente at próidu ◊ sos ojos suos isgutant piantu ◊ su cabixu de sas bamas anzonadas est de late novellu isguta isguta! Ètimu srd. Tradutziones Frantzesu dégouliner Ingresu to drip Ispagnolu gotear Italianu sgocciolare Tedescu abtröpfeln, tröpfeln lassen.
imbischidàre , vrb Definitzione essire bíschidu, aghedu, mescamente nau de su late o de cosas fatas cun late (es. cagiau), o fintzes de cosa chi si aghedat guastandhosi Sinònimos e contràrios achedare 1, acriare, axedai Frases pro fàghere sa preta bíschida pazant su late e imbetzes de lu fàghere a casu ndhe lu piscant a fitas e las lassant imbischidare ◊ bi ndhe at chi sa preta la mànigant apenas s'imbíschidat chena che la pònnere in sa salamuja Ètimu srd. Tradutziones Frantzesu aigrir Ingresu to sour Ispagnolu agriarse Italianu inacidire Tedescu sauer werden lassen.
imburdíri , vrb Definitzione fàere burdu, areste, malu (ammesturau cun malesa, brutura o àteru deasi) Sinònimos e contràrios abriare, aferare, agrestare, arruarzare, eremire / abburdare, chilzeniare, disgeniare, imburdai Frases funt arrennéscius a imburdiri sa cuscéntzia de sa genti ◊ ant imburdiu sa língua nosta! Ètimu srd. Tradutziones Frantzesu abâtardir Ingresu to bastardize Ispagnolu volverse silvestre Italianu inselvatichire, imbastardire Tedescu verzildern lassen, entarten.
incarnài, incarnàre , vrb: incarrare Definitzione intrare o fichire in mesu de sa carre, nau prus che àteru de cosa chi creschet; torrare a crèschere sa carre; fàere a carre, pigare carres Sinònimos e contràrios incarnie Frases sos ogros tuos mi ant fatu efetu e s'amore in coro est incarnadu ◊ est gai bella chi paret una dea incarnada ◊ a isse si li incarnant sas ungras ca las zughet totu dortas e allachedhadas 3. su Cristos si est incarnadu in su sinu de sa Vírzine Maria Ètimu itl. Tradutziones Frantzesu s'incarner Ingresu to grow in, to thrust into the flesh Ispagnolu encarnarse Italianu incarnire, incarnare Tedescu ins Fleisch eindringen lassen.