Lotuneak: Sorginak, Satanak, Dumollet jauna eta haurren lauhazka • ZUZEU
Aritz Ibañez Lusarreta da idatzi honen egilea, eta Dantzan.eus ataritik dakargu hona.
Garai batean Lotuneak izeneko post serie bat argitaratu nuen, beste herri batzuetan ere topatu izan ditudan hainbat euskal doinu tradizional bilduz (Ferreries-eko jaleoa eta Cortes-eko jota, The Galway piper – La Matelote – Matelota, Ekialdeko arin-arinak, Okzitaniako inauterietatik San Ferminetara). Aspaldian deus publikatu gabe eta agian gure lotunerik lotuneena ekarriko dut gaur hona.
Sorginak izeneko dantza Faustin Bentaberri izpurar dantza-maisu eta musikariak atondu zuen 1927an Londreseko Albert Hall antzoki famatuan bere dantzariekin eskaini zuten emanaldirako. Horren argi ez dagoena da, dantzarako musika doinuak nondik hautatu ote zituen. Sorginak-en lehen melodia Lauetan-erdizka izeneko jauziaren iguala da eta geroxeagokoak, kontra-dantza ezberdinetatik hartu ote zituen iradokitzen digu Jean Michel Guilcherrek La tradition de danse en Béarn et pays basque français bere liburu famatuan (loturan V’là ce que c’est qu’ d’aller au bois entzun dezakegu, geroxeago ere aipatuko ditugun atzerki komikoetako beste kantu bat).
Normalean hemen bukatuko nuke gaurko sarrera hau, baina… Iaz Euskalerria irratiko Irrintzi plaza saioan hamabostean behineko kolaborazioa egin nuen denboran zehar bildu ditudan lotune hauek ezagutaraziz. Koldo Aiestaran lagunak programa horiek entzun eta Iparla elkartean hitzalditxo bat ematea proposatu zidan. Hori prestatzen ibili naiz azken egun hauetan eta lotune horien nondik norakoak pixka bat ilustratu nahiean, informazio bila jo nuen Jon Iruretagoienarengana. Berak aipatu zidan gure gaurko doinu protagonista Frantziako abesti batean ere topa dezakegula, berriz ere Guilcher-ek aipatzen duenez. Kantu honetantxe:
Jaun Dumollet nor ote zen jakiteko internetera jo eta peskiza horretan Marc-Antoine-Madeleine Desáugiers-ekin egin dut topo. Musikari frantsesa 1772 eta 1827 bitartean bizi izan zen eta piano irakasle, orkesta zuzendari eta modako antzoki txikien ikuskizunetarako kantu-egile aritu zen, tartean Pariseko Théàtre du Vaudeville-ko zuzendari ere izan zelarik. Berak idatzi zuen Bon voyaje Monsieur Dumollet kantua -bere ezagunena- Le Départ pour Saint-Malo vaudeville-rako, 1809an – doinua bere asmakuntza ote den, nik ez nuke lepoa jokatuko-.
Théàtre du Vaudeville horretatik zabaldu ote zen doinua europako lau kornerretara? Euskal Herrira, Errusiara eta…
…Dunkerque-ko inauterietara?
aritz ibañez, Dantzan, Dumollet, euskal dantzak, lauhazka, lotuneak, Satanak, sorginak
Zer duzu buruan “Lotuneak: Sorginak, Satanak, Dumollet jauna eta haurren lauhazka”-ri buruz
AA 2016-11-13 19:39
Artikulu interesgarria eta ederra. Zein lehena apostu-aldia zabaltzen bada, nik Dunkerqueren alde apostatzen dut, folklore zalea naizelako, besterik gabe.