Garaiz aurreko hilkortasuna bizi-ohitura txarrengatik | Consumer
Garaiz aurreko hilkortasuna bizi-ohitura txarrengatik
Espainian garaiz aurreko hilkortasun-arrazoien zerrenda kardiopatia iskemikoaren eta iktusaren buru da.
Gaixotasun kroniko ez-transmitigarriak, besteak beste, patologia erlazionatuak dira, eta bizi-ohitura desegokiak dituzte: dieta insanoa, sedentarismoa, alkoholaren eta tabakoaren kontsumoa, besteak beste. Emaitzak suntsitzaileak dira: 16 milioi pertsona baino gehiago hil dira mundu osoan. Artikulu honek Espainian eta gainerako herrialdeetan 70 urte bete aurretik heriotza-arrazoiak zein diren deskribatzen du. Horrez gain, munduko bederatzi xedeak ere ematen dira gaixotasun kroniko ez-transmitigarrietan, Osasunerako Mundu Erakundeak ezarritakoak.
Garaiz aurreko hilkortasuna Espainian
Kardiopatia iskemikoa eta iktusa dira Espainian heriotza goiztiar gehien eragiten dituzten gaixotasunak.
Kardiopatia iskemikoa eta iktusa Espainian heriotza goiztiar gehien (70 urte bete baino lehen) eragiten dituzten gaixotasunak dira. Gertutik jarraitzen die biriketako minbiziak. Sailkapen honetako lehenengo lekua izan arren, murriztu egin da kardiopatia iskemikoaren heriotza-tasa, iskemia miokardiikoa (bularreko angina egonkorra) eta sindrome koronario akutua (miokardioko infartu akutua eta infartu akutua) barne hartzen dituena. Hala ere, Alzheimer gaixotasunak eta kolon-ondesteko minbiziak goranzko joera erakusten dute, bizi-ohitura osasungaitzak dituzten beste patologia batzuk bezala: dieta desegokia, zirrosia eta zirrosia, arnas infekzioak, bularreko minbizia eta zirkulazio-istripuak.
Hauek dira The Lancetek argitaratu dituen “Global Burden of Disseases, Irainak, and Risk Factors Study 2013” (2013ko Gaixotasun Osoko Karga Globala) ikerketaren emaitzetako batzuk. Mundu osoko 100 herrialde baino gehiagoren datuak jasotzen ditu ikerketak, baita hainbat aldagai ere: heriotza globala, goiztiarra, bizi-itxaropena eta heriotza-arrazoi horiek guztiek eragiten duten karga.
EtaOsasunaren Mundu Erakundea(OME) kalkulatu duenez, estreinatu berri den urte honetan, hil diren 64 milioi pertsonetatik 41 milioi hilko dira patologia kroniko baten ondorioz. Horregatik, garrantzitsua da arrisku-faktoreak inguratzea zifra hori murrizteko ahaleginean.
Munduko gaixotasunak
Herrialde bat hazi ahala, herritarrek bizimodu oso osasungarriak hartzen dituzte, eta gaixotasun kronikoen arrisku-faktoreen tasa handitzen dute
Oro har, azterketa honetako datuak errebelatzaileak dira: giza immunoeskasiaren birusak (GIB) infektatu egiten du patologia transmitigarri gisa, eta giltzurrunetako gutxiegitasun kronikoa, aldiz, 1990etik 2013ra arteko aldian gehien handitu diren bi heriotza goiztiarren artean. GIBak gora egin du 27. lekutik seigarren posiziora arte, eta giltzurruneko gaixotasuna 36º-tik 19°-ra igo da. Nolanahi ere, GIBaren infekzioa %300 hazi den arren, egileek nabarmentzen dute gainerako gaixotasun infekziosoak jaitsi egin direla.
Bestalde, gaixotasun kroniko ez transmitigarriak, besteak beste, beste batzuen artean, desberdintasun sozioekonomikoak ere oso garrantzitsuak direla ahaztu gabe, besteak beste, ez da ahaztu behar desberdintasun sozioekonomikoak oso garrantzitsuak direla gaixotasun kronikoen garapenean.
Mundu osoan ere areagotu egin dira Alzheimer gaixotasunaren ondoriozko heriotzak, biztanleriaren zahartzearekin lotuta. Izan ere, bizi-itxaropena 65,3 urtekoa izatetik (bi sexuetan) izatera igaro da 1990ean, eta 71,5 urte 2013an: 6,6 urte gehiago emakumeentzat eta 5,8 urte gizonezkoentzat.
Gaixotasun kroniko ez-transmitigarrien bederatzi xedeak
Gaixotasun kroniko ez-transmitigarriak, hala nola kardiobaskularrak eta zerebrobaskularrak, minbizia, arnas-gaixotasun kronikoak, trastorno neuropsikiatrikoak, trastorno neuropsikiatrikoak, eta gaixotasun osteomuskularrak, arazo larriak dira eremu guztietan. Urtero 16 milioi pertsona inguru hiltzen dira, eta gaitz horiek errudunak dira. Kasu gehienetan, kalte horiek osasuntsuak ez diren bizi-ohiturek eragiten dituzte.
OMEk adierazi du Milurteko Garapen Helburuen lorpena arriskuan jartzen dutela, herrialdeen produktibitatea ahuldu egiten baita eta pertsonen eta osasun-sistema nazionalen gastu ekonomiko katastrofikoa eragiten baitu. Zenbait herrialdek patologia horien prebentzioari buruzko munduko helburuak aurrera egin arren, beste askok 2025era arte atzeratu dute.
Gaixotasun kroniko ez-transmitigarriak prebenitzeko munduko bederatzi xedeak hauek dira:
1. Heriotza-tasa orokorraren murrizketa erlatiboa gaixotasun kardiobaskularren, minbiziaren, diabetesaren edo arnas gaixotasun kronikoen ondorioz (% 25).
2. Estatuko testuinguruan, alkoholaren erabilera kaltegarria gutxienez% 10 murriztea, dagokionaren arabera.
3. Jarduera fisikoaren prebalentzia erlatiboa% 10 murriztea.
4. Gatz edo sodio batez besteko populazioaren murrizketa erlatiboa,% 30.
5. 15 urte edo gehiagoko pertsonen egungo kontsumoaren prebalentzia% 30 murriztea erlatiboki.
6. Hipertentsioaren prebalentziaren murrizketa erlatiboa% 25 edo hipertentsioaren prebalentziari eustea, herrialdearen egoeraren arabera.
7. Diabetesa eta gizentasuna areagotzea.
8. Tratamendu farmakologikoa eta aholkularitza (gluzemiaren kontrola barne), gutxienez %50ekoa, bihotzeko erasoak eta garuneko hodietako istripuak prebenitzeko behar duten pertsonen artean.
9. Zentro publikoetan zein pribatuetan, gaixotasun ez-transmitigarriak tratatzeko beharrezkoak diren oinarrizko teknologien eta oinarrizko sendagai eskuragarrien% 80, generikoak barne.
arnas gaixotasun gaixotasun kroniko GIB infección-eu mortalidad-eu