Albisteak: 2012
Oier Gorosabel taldekidiak ADES-eko pare bat elementu aittatzen dittu beste artikulu honetan:
http://fisiolantaldea.blogspot.com.es/2012/12/kirol-saio-atsegina.html
Etxata, ez, bape gustatzen kirola egittia: aspertu egitten naiz, denporia alperrik nabillen sentsaziñua daukat, zirkuituari bueltaka. Atzo horri buruz berbetan gentozen Hatxondoko lezatik kanpora Josu, Iñaki eta hirurok. Kuriosua dok: nik hainbat eta hainbat pertsonari gomendatzen detsat kirola egittia, eta neuk egiñ ez... ¿Kontraesana? Ez ba. Gauzak termino absolutuan hartu ezin diran seiñale, eta manualak asko laguntzen daben arren, onena buruakin pentsatzia dala erakusten deskuan gauzia.
Kontsultara etortzen zarien pazientiak badakizue nik ez dotela zuzenian kirola egittia gomendatzen, edo horretara bultzatzen. Nere galderia halako zeozer izaten da: “Biharretik aparte... ¿egitten dozu ezelako aktibidade fisikorik?”. Aktibidade fisikua, bai; ez derrigorrez kirola.
Izan be, korputzak mobimendu premiñia daka. Korrika ta saltoka egitteko diseñautako korputza dogu, bihar estatiko edo sedentariua–dendarixa, buleguan...- txarto jasaten dabena. Mobimendu gitxiko biharretan tentsiño muskularrak pillatzeko joera kezkagarrixa egoten da; denpora batera min moduan igarri geinkiana. Beste lanbide batzu, ostera –basomutillak, forjarixak, arrantzaliak- berakin dake aktibidade fisikua, eta nekagarrixago edo arriskutsuago izan baleikez be, egunerokotasunian osasunerako hobiak suertatzen dira.
Pazientiari aktibidade fisikorik egitten daben galdetzen detsatenian, hori jakin nahi izaten dot: ¿basarriko biharra egitten dau? ¿dantzan ibiltzen da? ¿kazarixa da? ¿antidisturbios poliziakua da? Ez daka aktibidade fisiko gehixago egitteko premiñarik. ¿Doktoretza tesisa prestatzen dago? ¿Etxetik kafeterixara eta kafeterixatik etxera bizi da? ¿Telefonista biharra daka? Orduan zeozelako aktibidade fisikua sartu bihar dau bere bizimoduan, beti gure kontsultara etortzen ibilli nahi ez badau behintzat.
Nere kasuan, ez dakat munduko biharrik estatikuena: tente, kamilla inguruan dantzan ibiltzen naiz beti, pazientia modu askotara erabiltzen. Baiña, halan be, horrekin bakarrik nere eguneroko bizimoduak aktibidade fisiko faltia daka. Horregaittik, eta nere loditzeko joeria kontrolatzeko (jatuna naiz) urtietan saiatu izan naiz kiroldegixan astian pare bat saio egitten. Baiña... pazientiei askotan esaten detseten legez, helburua lortzeko garrantzitsua izaten da norbere gustoko aktibidade klasia aukeratzia. Bestela, azkenian laga egitten da. Beti. Eta horixe izan da beti kirolakin izan doten hartuemona.
Zorixonez, oin dala urte gitxi espeleologixia ezagutu neban: zapatuero 6-8 ordutako jardun fisiko intentsua, baldintza gogorretan. Nere helburua bakarrik zientifikua dan arren, ezin ukatu hainbeste efekto sekundario on etara dittudazela lurpeko mundutik: gorputza zailtzia (sekulan ez dot hain ondo izan sistema immunitario eta termorreguladoria), argaltzia eta sendotzia (etxuat gogoratzen iñoiz hain forma fisiko onian egon naizenik) eta astian ziharko tentsiño muskularrak ezabatzia. Oiñ hobeto ikusi leike aktibidade fisikuan eskarixak betetzen dittudazela nik, nahiz eta “kirolik” ez egiñ.
Salbuespen bat dago, kiroldegira juatia asko gustatzen jatan kasu bat. Asteburuko espeleo saiua bereziki gogorra izan danian, zulotik apurtuta urtetzen gara, hain da eze luzaketa eta halakorik egitteko indarrik be etxakun geratzen. Halakuetan, martitzen edo eguaztenian gimnasioko tatamira umiakin juatia gustatzen jata (lehen Nikokin juaten nintzan, oiñ Tomaxekin). Kiroleko arropak soiñian, luzaketa saio lasssai, leun eta luuuuuuzia egitten juat; besterik etxuat egitten. Eta saio honetatik gehixen gustatzen jatana, umia gaiñian izatia da: kobra subian posturan bizkarrian arreburritxiko dakatela... aduktoriak luzatzia umia hankatartetik pasatzen dagola... iskiotibialak luzatzia umian kargia besuetan dakatela...Hau bai, plazer haundiz egitten doten kirol saiua da.
Etiquetas: argitarapenak, oier gorosabel
Oier Gorosabel taldekidian blogian, espeleologixiak sistema immunitario eta termoerreguladorian dakan eragiñaz:
http://fisiolantaldea.blogspot.com.es/2012/12/nire-termoerregulazio-entrenamendua_8.html
Gauza jakina da aholku onek ez dutela asko balio eredu txarrekin lagunduta doazenean. Hori dela eta, pazienteei ematen dizkiedan aholkuak nire buruan praktikan jartzen saiatzen naiz. Hotz eta beroaren adaptazioaren gaia asko eta askotan aipatzen dut eguneroko lanean, baina ez da berdina horren onurak azaltzea eta adibide zehatzekin frogatzea. Azalpen fisiologikoak ez ditut errepikatuko noski, hementxe bertan emanda baititut lehenago ere (ikus “Hozkirrien termodinamika”). Gaurkoan, atrebentzia handia ez bada, neure entrenamendu termiko-immunologikoa kontatu nahiko nizueke.
Badakit Lekeitioko eskolan askok harriduraz begiratzen gaituztela lau urteko semeari eta bioi, eguraldi hotzarekin ere kamiseta hutsean joaten garenean, gutxitan gaixotuta gainera. Honekin argi ikusten denez, eguraldi hotzean arropa gutxirekin ibiltzeak, berez, ez du gaixotasun arriskua gehitzen. Aitzitik, gorputzaren termoerregulazio ahalmena indartzean, sistema immunologikoa sendotzen ari gara. Semeak ez du batere meriturik, umeak sendo jaiotzen baitira –nagusiok gara alferrik galtzen ditugunak–; baina nire kasua desberdina da: ni ere oso hozkirria bainintzen lehen, oinak hoztuz gero, biharamunean katarro segurukoa.
Zuetako askok legez, nik ere ezin nuen arroparekin asmatu udazkenean eta udaberrian: goizeko beroki guztiak sobran izaten nituen eguerdiko eguzki galdatan... Esan behar da ez nuela oso bizimodu osasuntsua egiten: lan estatikoa (beti tente), kirolik ia batere ez (aspertu egiten nau), estresa franko... Eta esandakoa, beti katarroa kendu ezinda; hori zen niretako normaltasuna.
Halako batean, espeleologia aurkitu nuen, nire azken urteetako pasio handia bilakatu dena. Lurpeko eremuaren esplorazioan eta ikerketan murgildu ahal izateko, zortzi-hamar orduko jardunaldiak egiten hasi nintzen larunbatero: %100eko hezetasuneko giroan, jarduera fisiko nekagarriko aldiak (bero itzela buzo iragazgaitzekin) eta geldiune luzeak (hotza hezurretaraino) etengabe txandakatuta, kobazuloetako erreketan eta ur-jauzietan sartuta... Nire buruan ez zegoen kirola egitea edo termoerregulazio ahalmena entrenatzea, baina hau oharkabean etorri zen: zientzia honetan jarraitu ahal izateko, nire gorputzaren fisiologia oharkabean eraldatu behar izan bainuen. Maila askotan igarri dut aldaketa: indar fisikoaren kudeaketan, janariaren digestio-erritmoan, edariaren premian... eta jakina, baita gaur interesatzen zaigun arloan ere: gorputza beti 37 gradu zentigradutan mantentzeko abilezian.
Gaur egun, entrenamendu honen ondorioz, nire gorputzak hotzaren aurrean beroa sortzen ikasi du, eta urte osoan gutxi gorabehera arropa berarekin ibiltzen naiz. Edozeinek egin dezake gauza bera. Ez dago denendako balio duen formularik, jakina: «hozkirritasun» arazoak gradu desberdinak izan ditzake; gorputzak ez du berdin erantzungo aurretik beroak edo hotzak badago; 10 minutuko edo 10 orduko hotzaldia jasatearen artean ere aldea dago... Pertsona bakoitzak bere plana garatu beharko du, eta osagile baten aholkua ere ez da txarto etorriko (bestelako osasun arazoak daude); nik espeleologiarekin egin dudana, gainera, bakoitzak bere eskura dituen baliabideekin egin dezake: sauna, etxeko beroa eta kaleko hotzaren arteko kontrastea, eguraldi hotzari lan gogorrarekin aurre egitea... Ikus dezakezuen moduan, kontua gorputzari hotza eta beroa pasaraztea da. Zera baino sinpleagoa.
egilea: ADES ----ordua 8:38 0 iruzkin
egilea: ADES ----ordua 13:28 0 iruzkin
Uste neban aurreratu giñala, eta jentiak (azkenian) ulertu dabela leize batera botatako zabor, garbigailu, pila etabarrak ez dirala "desagertzen", eta gero edaten dogun urian etortzen jakula bueltan. Baiña ez itxuria: gure buruari kaka egitten jarraitzen dogu.
Hamen Kantabrian egindako infografia argigarri xamar bat.
Frackingan asunto honen jarraipena egitten gabiz Euskal Espeleo Foroan.
egilea: ADES ----ordua 12:22 0 iruzkin
Zubieta I eta II (Ispaster)
Hona 2009xan estolderixa sare barrikuntzia dala-eta Lekeitioko Udalari aurkeztutako informia. Zubietako kobak Lumentza mendixan dagoz, nahiz eta Isuntza eta Garratxako haitzuluak baiño ezezagunago izan.
egilea: ADES ----ordua 22:22 0 iruzkin
Etiquetas: Ispaster, lekeitio, zubieta
"La cueva de Goikoetxe" liburua, eskuragarri
Jakingo dozuenez, oin dala gitxi liburua etara dogu Euskal Espeleologoen Elkargoarekin batera: "La cueva de Goikoetxe". Busturialdeko Peña Foruako karsteko haitzulo ezagun honetan ikerketak ez dira amaittu, baiña komunikabide eta jentian ikusmiña asetze aldera komenigarrixa ikusi dogu han topatzen dan altxorra argitara emotia. Liburu honetan ikerketen egoeria zertan dan ikusi zeinkie, argazki sorta luze eta ikusgarrixakin lagunduta.
Liburua ez dago salgai (aldizkari zientifikuekin interkanbiatzen da bakarrik), baiña PDF bertsiñua dohan eskuratu zeinkie helbide honetan:
http://www.euskalespeleo.com/index.php?doc=3032&idioma=1
Era berian, liburua gure ikerketa eremuko udalerri guztietan banatu dogu (Lea-Artibai eta Busturialdeko ikastetxe, liburutegi, Udal Artxibo...). Modu honetan, herrittarrak papelezko bertsiñua be maileguan hartu ahal izango dabe.
egilea: ADES ----ordua 1:53 0 iruzkin
Etiquetas: argitarapenak, goikoetxe
Bioespeleo irteera Trianoko Mendietara
2012-V-8: Maiatzaren 19an aukera paregabea bioespeleologiaren mundu harrigarria ezagutzen hasteko. Trianoko mendietan izango da, dohainik, Araknologia Elkarte Iberikoaren eskutik. Momentuz 10 lagun daude apuntatuta, baina 20 arteko lekua dago eta izena ematera animatu nahi zaituztegu.
Informazio gehiago Euskal Espeleologoen Elkargoaren foroan:
http://www.euskalespeleo.com/Foro/viewtopic.php?f=12&t=261
Etiquetas: bioespeleologia, ikastaroak, triano
Mereludiko karsta (Hondarroa 2011)
Hau da Mereludiko karstari buruzko artikulua, "Hondarroa 2011" aldizkarixan etara genduana. Milloiko kobak hain ezagunak izanda, eta hainbeste pertsonak bisittatzen dittuenez, interesgarrixa izango dalakuan...
egilea: ADES ----ordua 6:21 0 iruzkin
Etiquetas: amoroto, berriatua, komunikabidiak, mereludi
Maiatzaren 10ian, "Sub Terra" Mundakan
Argazkiak.org | Gaztezar 25 urte
Mundakan, Maiatzan 10ian (eguena), Gaztezar Mendi Taldian urteurren programan, Josu Granjak "Sub Terra" audiobisuala aurkeztuko dau.
egilea: ADES ----ordua 5:58 0 iruzkin
Etiquetas: hitzaldia, josu granja, mundaka
Goikoetxeko liburua
Liburu baten azalduta Goikoetxeko lanak kosta zaigu baina hemen dago. EUV-ak Karaitzako monografiko bat azaltzen dau Goikoetxeko kobari dedikatuta ADES taldeak euki duen protagonismo berezia. http://www.euskalespeleo.com/
Etiquetas: goikoetxe, karaitza, liburu
2011.ko jarduera
Urtero lez, 2010ian egindako jardueren memorixia argitaratu dogu. Hauxe da edukiñen zerrendia, eta aurkezpena:
1.- Aurkezpena. Oier Gorosabel
2.- Asteroko Kronika. Taldeko kideak
3,- Diario de actividad. Gotzon Aranzabal
4.- El Sistema Malloku y el Karst de Peña Forua. Gotzon Aranzabal/Jose Javier Maeztu
5.- Mereludi: lurpeko mundurako atia. Oier Gorosabel
6.- Reflejos de Goikoetxe. Martín Ibarrola
7.- Fotografía de la sala Olivier Guillaume. Josu Granja
8.- Cómo asegurarse durante una escalada artificial. Oskar Etxebarria
9.- Estadistikak. Oier Gorosabel
10.- 2011ko Topografiak. ADES
11.- ADES antolatutako EEEn ekintzak. ADES
12.- Arkeoikuska 2010 – Goikoetxe. ADES
Urtea Lezandipia (Gizaburuaga) esploratzen hasi genuen, joan den urtean hasitako lanei
jarraipena emanda. Udararte jardunaldi asko eman ditugu hortan, harik eta –betiko
legez- esplorazioa asko zailtzen duten mailetara heldu garen arte; eta Iluntzar mendian
bertan Lezaterekin (Aulestia), hasi ginen. Bertan orain dela 20 urte baino gehiago zain
zegoen sifoi terminala gainditzeko saio asko eman ditugu espeleourpekariekin, baita
uste baino metro kopuru handiagoa aurreratu ere.
Koba ezagunen errebisio sistematikoetan, Iñeritze (Nabarniz) leizeari ere eskeini
dizkiogu egun batzu; Goikoleak (Kortezubi) ere eraman dizkigu izerdiak; eta saio
solteak egin ditugu hainbat eta hainbat zulotan ere: Trakamail (Amoroto), Lamiñak
(Berriatua), Alperdo (Aulestia), Bolunzulo (Kortezubi), Lapatza (Ea), Irukobal eta
Urtiaga (Ispaster), Garraitz (Lekeitio), Mandarik Mandako Zilue (Elantxobe). Koba
batzu esploratzeko zailtasunak ditugu, Iñubija I (Ispaster) kasoan bezela; azken mugara
ailegatzeko behar diren ordu kopuru eta oztopo gogorrak direla eta, pertsona asko eta
ondo trebatuak behar dira espedizioa burutzeko. Eta, nahiz eta zorionez etengabe ari
zaigun jende berria hurbiltzen, hau ez da beti posible izaten.
Prospekzio lanek ere negu aldeko saio askotxo eraman dizkigute; horretara, aurten
Aulestian (Goierri, Bedartzandi), Lekeitio (Otoio), Ispaster, Markina-Xemein, eta
Berriatuko sasietan tarratatu ditugu gure jantziak. Aipatu dezagun arrazoi
erreproduktiboak direla eta (ume txikiak), azpi-talde “light” bat sortu behar izan dugula,
izan ere, gure espedizio arrunten iraupen luze eta inprebisibilitatea dela-eta gaitza egiten
da esplorazioa eta familia bizimodua uztartzea; azpi-talde honek laster kide gehiago
izango dituen esperantza badugu, eta oso aproposa izango da prospekzio lan hauek edo
koba txiki ugariak egun erdiko jardunaldietan aztertzeko; baita lurpeko munduan trebatu
nahi duten kide berriak hartzeko ere.
Aurten garrantzi berezia izan du espeleolaguntza arloak; Zerga Lege berriarekin
polemika iziotu den urte berean, Euskal Espeleo Laguntzako taldeen artean lan
garrantzitsuak egin dira esplorazioko sekuritate tekniken garapenean eta
espeleosorosleen formakuntza sanitarioan, esate baterako Aulestian burutu dugun
Lehenengo Sorospen Espeleologiko ikastaroa, Espainian eta Frantzian aurrekaririk
gebekoa. Hortaz gain urteroko entrenamendu eta trebakuntza programan parte hartu
Malloku Sisteman (Busturia) ere lanak ez dute etenik izan; Goikoetxe koba baliotsua
benetako Lurpeko Laborategi bihurtzeko pausoak etengabe ari dira ematen, eta horren
erakusgarri izan dira abenduan ospatutako 29 Euskal Espeleologia Jardunaldiak.
Espainiar estatuan ospatzen den lurpeko Kongresu zaharrena da hau, eta aurten, edizio
monografikoa eskeini dio Busturian eramaten ari garen lanei; bertan aurkeztutakoak
laster argitaratuko ditugu liburu baten.
Urdaibaiko Biosfera Erreserbatik irten barik, zarata handia atera du Gautegiz-Arteagan
Euskal Espeleologoen Elkargoarekin batera egindako ekimena. Izan ere, Ozamiz I
kobaren garbiketa lurpeko ekosistemaren babeserako aldarri modura erabili dugu, modu
arrakastatsuan erabili ere.
Azkenik, esan dezagun Argatxa (Gautegiz-Arteaga) eta Zazpileizeta (Kortezubi)
haitzuloetan espeleologia irakasteko instalazioak prestatu ditugula, datozen urte
zoriontsuetan zalantzarik gabe etorriko zaizkigun kide berri saldoari ongi etorria
emateko. Hala bedi!
ADES Gernika. 2011
egilea: ADES ----ordua 3:33 0 iruzkin
Etiquetas: 2011, jarduera