Ez Dok Amairu taldeko kidea izan zen Julen Lekuona abeslari eta musikagilea. Euskarazko kantagintza berria sutsuki bultzatu zuen 60ko hamarkadan, prentsan idatzitako iritzi artikuluen bidez zein atzerriko kantu ezagunak euskaratuz eta kantari gazteen artean banatuz. Hala ere, lanik handiena sorkuntza arloan egin zuen, sortzaile petoa izan zen Lekuona, eta hainbat ale gogoangarriz osaturiko kantutegia utzi zuen ondare gisa, tartean “Iltzaile bat bezala”, “Ez, ez dut nahi” eta “Itsasoan urak handi dire”. 2003ko uztailaren 19an hil zen.
Itsasoan urak handi dire: Julen Lekuonari omenaldia
Alaitz eta Maider, ahotsa (1)
Antton Valverde, ahotsa (2, 8)
Oihana Lekuona, ahotsa (3, 6)
Aritz Lekuona, ahotsa (3)
Imanol Larzabal, ahotsa (4, 9),
Oles eta Oles korua, ahotsa (5)
Garbiñe Darceles, ahotsa (6)
Benito Lertxundi, ahotsa (7)
Xabier Lete, ahotsa (10)
Mikel Errazkin & HF, ahotsa (11)
Jabier Muguruza, ahotsa (12)
Julen Lekuona, ahotsa (12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19)
Xabi Lopez, gitarra akustikoak, gitarra elektrikoak
Mikel Andueza, saxofoi sopranoa
Mikel Errazkin, teklatua, koruak
Aitor Hevia, biolina
Enekoitz Martinez, biolina
Lander Etxeberria, biola
Elena Eskalza, biolontxeloa
Ane Odriozola, ahotsa, koruak
Oihana Lekuona, korua
Julen Lekuona, ahotsa
1968 - Herri Gogoa / Edigsa
Julen Lekuona, ahotsa, gitarra
J. Tuduri, bateria
Alberto Moraleda, flauta
Ramon Isbert, fagota
Frutuoso Ibañez, biola
Sauer, biola
Manuel Dochado, eskusoinua
Fernando Orteu, gitarra
Jose Salvador, gitarra
Enric Ponsa, kontrabaxua
Jose Mari Altuna, armonizazioa
1966 - Cinsa
Egia n. 1
1965 - EGI, Eusko Gaztedi-Resistencia Vasca
Egia n. 2
Bizkaiako txerriari jarriak
Amalau eriyotzena
Andresek bere andregaiari
Andre txarraren bentajak
Nagusiya ta maizterra
Zuk il zenduen artzaia
Azken juizioko eguna
Bertsoak jartzen naiz asi
Julen Lekuona Berasategi 1938ko ekainaren 18an jaio zen, Oiartzunen (Gipuzkoa). Donostiako seminarioan ikasi zuen, Oiartzungo Lartaun taldean txistua jo, eta Oiartzungo herri aldizkarian, Zeruko Argiaastekarian eta El Diario Vasco egunkarian idatzi zuen, beti euskaraz. Antzerkizale handia zen, baina antzeztea baino gehiago zuzentzea, obrak itzultzea eta taldeei laguntzea gustatzen zitzaion. Besteak beste, Kristalezko zooa (Tennessee Williams) eta Erizaina etxea (Prestley) euskaratu zituen Jarrai taldearentzat.
Ez Dok Amairuren garaian.
Julen Lekuonaren lehen kantuak protesta eta salaketakoak ziren, Euskal Herriaren egoerari lotutakoak. 1963an “Zeruetako gure osaba” kantua aurkeztu zuen, falangistek fusilatutako Osaba Martinen omenez egindakoa. Urte gutxi batzuk geroago Zeruko Argia-n idatziko zuenez, “iñolaz ere ezin giñezke orain uso txuriaren historia tristea kantatzen asi, ori baño tristeagoak ba daudelako. Uso txuria gure euskal errietako tximenietako keak aspaldi beztu zuen. Ezin giñezke beraz erromantizismo batean bizi. Ezin giñezke gauza politak bakarrik kantatzen ibilli. Erriak gizarte batean bizitzera esnatu bear du” (1). 1963an bertan eman zuen jendaurreko lehen saioa, Donostiako Antigua auzoko parrokian. Ondorengo bi urteetan, Lourdes Iriondo, Mikel Laboa eta abarrekin ibili zen han-hemenka kantari, eta segidan Ez Dok Amairu taldean sartu zen. 1966ko urtarrilaren 9an Hernanin eta 23an Donostiako Viktoria Eugenia antzokian egindako lehen emanaldietan abestu zuen, baita martxoaren 6an Irungo Bellas Artes antzokian egin zen Ez Dok Amairuren aurkezpenean ere, Lourdes Iriondo, Benito Lertxundi, Jose Antonio Villar, Biurriak eta Oleskariak zortzikotearekin. Garai hartan ehunka emanaldi egin zituen Lekuonak, gehienetan taldearekin eta inoiz bakarka. Halaber, euskarazko kantagintza modernoa sustatu nahian, atzerriko kantu ezagun ugari euskaratu zituen,Juan Mari Lekuona anaiarekin batera, eta orduko kantari gazteen artean banatu. Lekuonak euskaratutako kantuak grabatu zituztenetako bat Jose Antonio Villar da.
Bere azken emanaldietako batean, 2003an. (Juan Carlos Ruiz / Argazki Press)
Caracasen (Venezuela), Discos Gudari zigiluarekin argitaratu zizkioten lehen bi disko txikiak, Egia n. 1 eta Egia n. 2, Julen Lekuonak berak ezer jakin gabe, ezta grabatu zituenik ere. Horrek haserrea piztu zion. 1965ean gertatu zen hori. Bertan daude bere kantu ezagunenetako batzuk: “Eliza pobrea” -Ez Dok Amairuk 1966ko urtarrilean Donostiako Viktoria Eugenia antzokian emandako jaialdian abestu zuenean, kalapita handia sortu zuen kantu horrek-, “Herri bat hiltzen“, “Iltzaile bat bezala“… Azken kantu hori Madrilen epaituriko Alberto Gabikagogeaskoa apaizaren auzia salatzeko idatzi zuen.
Hurrengo urtean lehen disko ofiziala grabatu zuen Bilbon, Cinsa diskoetxearekin. Poliziak ale guztiak bahitu zituen, “Iltzaile bat bezala” kantuan “tiroak gogoan” esaten zuelako. Auzia ez zen hor amaitu. Hilabete batzuk geroago, Azkoitiko epailearen aurrean deklaratu behar izan zuen kantu horren harira. Zigor gisa, gitarra kendu egin zion Guardia Zibilak, eta ez zuen berreskuratu Franco hil arte, hamar urte geroago. Bigarren disko txikia 1968an grabatu zuen, Bartzelonan, hango zenbait musikariz lagunduta. Jose Mari Altuna musikari azpeitiarrak egin zizkion harmonizazioak.
Amonaren sukaldea
Portuko marinela
Itsasoan urak handi dire
Nere maiteari
Hautsi ez dadin katea
Hiltzaile bat bezela
Ganbelu zaharra
Hiltzaile bat bezala
Errege Baltaxarren balada
Haizak hi!
Oh aintzinako Euskal Herria
Proporziyo bat
Atso gezurti bati
Suantxaren bertsuak
Brabanteko Jenobeba
Afrikan sufritzen
Oraingo Errenteriari
Kazkazurik bere buruari
Txepetxarenak
Txokeko autoan
Ez dut nai
Euskal emigranteen abestia
Illargira noa
Iltzalle bat bezela
Aizak i
Iltzaille bat bezela
Eliz bat pobrea
Erri bat iltzen
Egin karraxi
Euskal-emigranteen abestia