 
 دسترسی به ترم افزارهایی نظیر فروشگاه‌های اینترنتی، سرویس‌های آنلاین تاکسی یاب، سفارش غذا، خرید بلیت و حتی اپلیکیشن های رسمی بانک که استفاده از آنها به بخش مهمی از زندگی روزمره شهروندان تبدیل شده، مسدود و کاربران از هیچ  طریقی نتوانستند به خدمات مهم مورد نیاز خود در دستگاه های مبتنی بر سیستم عامل 105 دسترسی داشته باشند، این مسئله در کنار افزایش نارضایتی کاربران، توسعه دهندگان و صاحبان کسب و کارهای آنلاین با واکنش مستقیم وزیر ارتباطات و نمایندگان مجلس شورای اسلامی مواجه شد؛ تا جایی که نمایندگان مجلس برای تدوین طرحی دو فوریتی برای تحریم شرکت اپل از کشورهای اسلامی دست به کار شدند. بدون شک، آنچه در حال حاضر محرز شده، این است که اپل سیاست بسیار سختگیرانه ای را برای نصب و استفاده اپلیکیشن های ایرانی در نظر گرفته است و حتی پس از عرضه نسخه جدید این اپلیکیشن ها آنها را دوباره مسدود می کند.

مسدود شدن اپلیکیشن های ایرانی یکی از دردسرسازترین رویدادهای حوزه فناوری در چند هفته گذشته بود که باعث شد بسیاری از کاربران تلفن های هوشمند آیفون و حتی کسب و کارهای آنلاین در ایران با مشکلات متعددی مواجه شوند، بسیاری از افراد، مقصر اصلی این رخداد را  شرکت اپل می دانند و ادعا می کنند که این شرکت به طور مغرضانه سعی در دلسرد کردن کاربران ایرانی برای استفاده از محصولات و خدمات خود دارد و بعضی دیگر، محدودیت های اخیر را نتیجه تشدید تحریم های اعمال شده از طرف دولت آمریکا علیه ایران عنوان کرده اند. در این بین، شرکت اپل نزدیک به یک سال و نیم پیش، در پی حذف اپلیکیشن های ایرانی از فروشگاه نرم افزاری اپ استور» طی توضیحاتی بسیار کوتاه و در قالب یک ایمیل به توسعه دهندگان ایرانی اعلام کرد که عامل اصلی این محدودیت، تحریمهای وضع شده از طرف دولت آمریکاست و این شرکت همچ دخالتی در این زمینه نداشته است. با این حال موج اخیر مسدود شدن اپلیکیشن های ایرانی که از هفته دوم اسفندماه سال 1397 آغاز شده و تا امروز نیز ادامه دارد باعث افزایش نارضایتی ایرانیان نسبت به پلتفرم و اکوسیستم توسعه یافته از این شرکت شده است؟ تا حدی که کاربران برای انجام کارهای روزمره شان با مشکلات متعدد مواجه شده اند.

اپل سال هاست که ایران را تحریم کرده استماجرای تحریم کردن خدمات و سرویس‌های نرم افزاری اپل فقط به یکی دو ماه گذشته باز نمی گردد. اپل مدت هاست که با شیوه های مختلف سعی در محدود کردن ایرانیان داشته است. برای تایید این موضوع کافی است به مواردی همچون عدم امکان ساخت حساب کاربری «پل آیدی» با استفاده از آی پی و نشانی حقیقی ایران و خطای ۱۰۰۹ برای دانلود و نصب اپلیکیشن ها از اپ استور اشاره کرد اما ماجرا از جایی شدیدتر شد که در نیمه دوم سال ۱۳۹۶ شرکت اپل تصمیم به حذف تمامی اپلیکیشن های ایرانی از اپ استور گرفت و بسیاری از کسب و کار های آنلاین در کشور را با سردرگمی مواجه کرد.

 این رویداد باعث شد بسیاری از کسب و کارهای ایرانی در مدت زمانی کوتاه، با محدودیت های زیادی مواجه شوند و کاربران ایرانی نتوانند به خدمات آنلاین روزمره دسترسی داشته باشند. البته حذف اپلیکیشن های ایرانی فقط به سرویس ها و کسب و کارهای آنلاین مربوط نمی‌شد و اپل در بسیاری از اوقات حتی بازی ها و نرم افزار های رایگانی را که ایرانیان در اپ استور ارائه کردند، از دسترس خارج کرد. پس از این رویداد بسیاری از توسعه دهندگان ایرانی تصمیم گرفتند تا از مجوز انترپرایز» برای عرضه اپلیکیشن های خود استفاده کنند که اکثر قریب به اتفاق مشکلات کسب و کارها و کاربران ایرانی را برای مدتی موقت در آیفون ها برطرف کرد اما این راهکار همانند یک قرص مسکن ضعیف برای زخمی عمیق بود که اخیرا دوباره سر باز کرده و همه کاربران را  با مشکل مواجه کرده است 

مجوز انترپرایز چیست و چرا اپل آن را مسدود می کند؟اپل تنها یک راهکار برای نصب اپلیکیشن ها ios خارج از آپ استور در نظر گرفته که آن مربوط به مجوز انترپرایز (Enterprise)  می شود هدف اصلی اپل برای ارائه مجوز انتربرایزه ارائه امکانی برای نسب اپلیکیشن های خاص و محرمانه بود تا توسعه دهندگان بدون نیاز به عرضه عمومی اپلیکیشن در اپ استوره بتوانند نرم افزارهای اختصاصی و محرمانه را به صورت درون سازمانی در اختیار افرادی خاص نظیر کارکنان و مدیران قرار دهند. این درحالی است که بسیاری از سرویس‌های غیر مجاز، تظیر نرم افزارهای پولی کوک شده و حتی بدافزارها نیز از طریق مجوز انترپرایز امکان نصب در دستگاه های iOS را پیدا کردند. برای مثال، نسخه دستکاری شده اپلیکیشن پخش موسیقی اسپاتیفای و از طریق مجوز انتربرایر امکان نصب روی آیفون ها را داشت و کاربران می توانستند بدون پرداخت هزینه اشتراک ماهانه ۱۰ دلاری، به محتوای سونی ارائه شده در آن دسترسی داشته باشند. حتی بسیاری از شرکت های مهم نظیر فیس بوک و گوگل با استفاده از این مجوز توانستند اپلیکیشن های غیر قانونی از دیدگاه خط مشی اپ استور را به کارکنان خود ارائه دهند. مجموعه این مسائل باعث شد اپل حساسیت بیشتری روی مجوز انترپرایز پیدا کند و به صورت عمده شروع به لغو آن از حساب های کاربری مختلف کند به جرئت می توان گفت که تحریم ها عامل مستقیم محدودیت های اخیر برای ایرانیان نیستند چرا که افزایش حلیت شرکت اپل برای ارائه مجوز اترپرایز باعث شد نظارت بیشتری روی اپلیکیشن های مبتنی بر آن ایجاد شود. این مسئله در نهایت باعث شد اپل به یکباره بیشتر این مجوزها را باطل کند که در نهایت گریبان کسب و کارها و حتی کاربران ایرانی را نیز گرفته البته نباید از یاد برد که اپل یک سال و نیم پیش تحت تاثیر مستقیم تحریم ها تمام اپلیکیشن های ایرانی را از اب استور حذف کرده بود.


محدودیت های اپل فقط برای ایرانیان دردسرساز نبود!سیاست کلی اپل براساس کنترل روی نحوه استفاده کاربران از محصولات و سرویس‌های مختلف است. اپل برخلاف شرکت های رقیب خود تلاش می کند تا روش مورد علاقه اش را برای استفاده از محصولات به کاربران تحمیل کند و آزادی عمل کمتری را در اختیار آنها بگذارند. بر این اساس ایل هیچ راهی جز نصب اپلیکیشن ها از طریق اپ استور برای کاربران در نظر نگرفته و همه راه های دیگر را مسدود کرده تا علاوه بر درآمدزایی از طریق اپ استور، رفتار کاربران و توسعه دهندگان را نیز کنترل کنید. ابل حنی بابت ارائه اپلیکیشن های دارای سیستم پرداخت درون برنامه ای حق کمیسیون از توسعه دهندگان در بافت می کند و اگر اپلیکیشن های پولی برایش سوددهی نداشته باشند از عرضه آنها خودداری می کند. این مسئله باعث شد نتفلیکس تصمیم به حذف بسیاری از قابلیت هایی کاربردی اپلیکیشن خود از اپ استور بگیرد و از کاربران خود بخواهد تا هزینه اشتراک این سرویس را از طریق مرورگر وب پرداخت کنند و حق کمیسیون شرکت اپل را دور بزنند. کاربران آیفون ها و امیدها برخلاف دستگاه های مبتنی بر سیستم عامل اندروید اجازه تصب هیچ اپلیکیشنی خارج از اپ استور را ندارند و اپل تلاش می کند تا تک تک موارد ارائه شده در این فروشگاه أن الأمن را کنترل کند. در حقیقت اپل تعیین کننده اول و آخر در نحوه استفاده از محصولات توسط کاربران است و نظارت - دقیق روی عملکرد آنها دارد. نکته مثبت این خصیصه باعث می شود کاربران آیفون ها و أیدها با چالش کستری در زمینه تصب بدافزارها و ویروس ها مواجه شوند اما نکته سلفی ماجرا این است که محدودیت های زیادی باعث س لب آزادی عمل از کاربران حرفه ای تر خواهد شد. این مسئله برای دولت هند و کاربران این کشور نیز دردسرساز بوده استبراساس قوانین این کشور نمایی تلفن های هوشستید باید یک اپلیکیشن خاص برای مقابله با تبلیغ افزارها را داشته باشد که اپل از عرضه آن در آپ استور خودداری کرد. در نهایت دولت هند با تهدید به  خارج کردن تمام آیفون ها از شبکه همراه توانست اپل را مجبور به عرضه این اپلیکیشن در اپ استور کند.


پیامدها و خطراتی که کاربران ایرانی را تهدید می کند بدون شک، توقف ارائه مجوز انترپرایز به توسعه دهند همان ایرانی پیامدها و خطرات بسیار زیادی را در پی خواهد داشت. بسیاری از کاربران ایرانی، علاقه زیادی به محصولات اپل دارند و حتی با وجود محدودیت های اخیر همچنان حاضر به خرید دستگاه های گران قیمت این شرکت هستند. براساس آمارها، نزدیک به ۵۳ میلیون نفر در ایران از اینترنت تلفن های همراه استفاده می کنند که بخش قابل توجهی از آن را کاربران آیفون و آیپد تشکیل می دهند. دسترسی نداشتن به اپلیکیشن های رسمی کسب و کارها و سرویس‌های مهم ایرانی در این دستگاه ها از یک طرف به تجارت آنلاین در کشور ضربه می زند و بخش بزرگی از مشتریان اینترنتی از دست می روند و از طرف دیگر، این محدودیت ها باعث افزایش خطرات احتمالی برای حملات سایبری، سرقتها و باج خواهی اینترنتی می شود. بسیاری از کاربران برای نصب نسخه اصلی اپلیکیشن های مهم و کاربردی با سردرگمی بسیار زیادی مواجه اند که باعث به خطر افتادن اطلاعات آن ها  می شود؛ برای مثال، کاربران iOS ممکن است نسخه دستکاری شده اپلیکیشن های بانک و خدمات پرداخت آنلاین را روی گوشی خود نصب کنند و به راحتی قربانی حملات «خیشینگ» و لو رفتن اطلاعات حساب بانکی خود به دست هکرها شوند .

راهکار برای کاربران و توسعه دهندگان ایرانی چیست؟ فعالیت تجاری اپل بر پایه نظارت کامل و قانون گذاری های س فت و سخت برای توسعه دهندگان و کاربران بنا شده است. قطعا این شرکت از فروش هرچه بیشتر محصولاتش در کشوری مثل ایران بدش نمی آید اما در حال حاضر هیچ راه قابل اعتماد و دانمی برای توسعه دهندگان و کاربران در زمینه عرفه و نصب اپلیکیشن های ایرانی وجود ندارد. توسعه دهندگان با پرداخت هزینه بسیار زیاد مجبور به خرید حساب جدید برای ارائه خدمات خود می شوند که هر از گاهی توسط اپل ردیابی و مسدود می شوند و دوباره این حلقه باطل تکرار می شود. از طرف دیگر سیاست های خصمانه دولت آمریکا و تشدید تحریم ها علیه ایران دست کم تا دو سال دیگر ادامه خواهد داشت و اپل اقدام به باز گرداندن اپلیکیشن های ایرانی به فروشگاه رسمی و ایمن خود یعنی اپ استور نمی کند؛ با این حساب تنها چند روش خاص برای رفع این مشکل باقی خواهد ماند. روش اول و تقریبا غیر ممکن این است که ایل با تغییر سیاست کلی خود دست از ردیابی و مسدود کردن اپلیکیشن های ایرانی بردارد و روش دوم این است که توسعه دهندگان ایرانی مجبور به عرضه خدمات آنلاین خود از طریق بستر وب شوند که همچنان به خاطر عدم استفاده از مجوزهای SSL کارآمد با مشکلات بسیار زیادی از لحاظ امنیتی همراه خواهند بود. روش آخر نیز ممکن اببیت به مهاجرت، بسیاری از کاربران ایرانی از ۱OS به پلتفرم های دیگر نظیر اندروید منجر شود که از دیدگاه بعضی از افراد، اقدامی برای پاک کردن صورت مسئله به جای حل آن عنوان شده است.
منبع: همشهری جوان
 
از هفته دوم اسفندماه سال ۱۳۹۷ دسترسی کاربران ایرانی آیفون و آیپد به اپلیکیشن های مهم و کاربردی داخلی مسدود شد.