
به مناسبت فرا رسیدن ایام حج و حضور زائران بیت الله الحرام در سرزمین وحی و بروز اعتقاداتی همچون توسل، تبرک و تعظیم شعائر در رفتار و مناسک شیعیان و پیروان دیگر مذاهب که با انکار و حکم شرک و کفر از سوی وهابیت مواجه می شود، درصددیم تا ریشه این اعتقادات و پاسخ متقن به شبهات وهابیت در این باره را مطرح کنیم.

وهابیت و تبرکیكى از امور بدیهى در نزد تمامى مسلمانان تبرك به آثار انبیا و اولیاى الهى به ویژه رسول گرامى اسلام(ص) است. روایاتى كه در تبرك جستن به آثار آن حضرت(ص) در زمان حیات و پس از رحلت وارد شده در حد تواتر معنوى است و سیره مسلمانان بر تبرك جستن به آن حضرت(ص) بوده است. اما وهابیان تنها فرقه‌اى هستند كه با این كار مخالفت نموده و آن را بدعت مى‌شمرند.

فتاواى وهابیانبا مراجعه به قرآن و روایات و تاریخ پى می بریم موضوع تبرك به آثار اولیا امرى مسلم بوده ولى مشاهده می شود وهابیان شدیداً با آن مخالفت كرده اند.

1. ابن عثیمین از مفتیان وهابى مى‌گوید: «التبرك بثوب به من البدع...» 1؛ «تبرك به پارچه كعبه و دست كشیدن به آن از جمله بدعت‌هاست...».

2. گروه دائمى فتواى وهابیان مى‌گویند: ... توجّه الناس إلى هذه المساجد و تمسحهم بجدارها و محاریبها و التبرك بها بدعة و نوع من انواع الشرك، شبیه بعمل الكفار فی الجاهلیة الأولی بأصنامهم... 2 ...توجه دادن مردم به این مساجد و دست كشیدن آنها به دیوار و محراب‌ها و تبرك به آنها بدعت و نوعى از انواع شرك بوده و شبیه به عمل كفار در عصر جاهلیت اولى است كه نسبت به بت‌هاى خود انجام مى‌دادند...

3. ابن عثیمین مى‌گوید: حكم وضع المصحف فی السیارة دفعاً للعین أو توقیّاً للخطر بدعة؛ فانّ الصحابة لم یكونوا یحملون المصحف دفعاً للخطر أو للعین... 3 حُكمِ قرار دادن قرآن در ماشین به جهت دفع چشم زدن یا محافظت  از خطر بدعت است؛ زیرا صحابه چنین نمى‌كردند...

4. شیخ بن باز مى‌نویسد: ... وضع المصحف فی السیارة للتبرك بذلك لیس له أصل و لیس بمشروع. 4 ... قرار دادن قرآن در ماشین به جهت تبرك به آن، اصل و اساسى ندارد و مشروع نمى‌باشد.

توحید در بركتیكى از اقسام توحید افعالى توحید در بركت است یعنى اعتقاد به اینكه بركت و زیادتى و تأثیر، بالاستقلال و بالاصاله از آن خداوند متعال است و اگر كسى یا چیزى بركت دارد به جهت قرب معنوى به خداست كه به اذن او داراى بركت شده و اِعمال مى‌كند. و نیز خداوند متعال است كه در برخى اشیاء بركت قرار داده است.

و لذا خداوند متعال درباره حضرت عیسى(ع) مى‌فرماید: «وَ جَعَلَنِی مُبٰارَكاً أَیْنَ مٰا كُنْتُ؛ و مرا –هر جا كه باشم- وجودى پربركت قرار داده». (مریم: 31).

«تبرك» در قرآن كریمكلمه «بركت» و مشتقات آن 34 مرتبه در 32 آیه و بر 8 صیغه (بارك، باركنا، بورك، تبارك، بركات، بركاته، مبارك و مباركه) به كار رفته و به معناى كثرت و زیادى خیر آمده است. و این با معناى لغوى (نماء و زیادى) سازگارى دارد.

خداوند متعال مى‌فرماید: «إِنَّ أَوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنّاسِ لَلَّذِی بِبَكَّةَ مُبارَكاً»(آل عمران: 96)  «نخستین خانه‌اى كه براى مردم (و نیایش خداوند) قرار داده شد، همان است كه در سرزمین مكّه و پربركت است.»

و نیز مى‌فرماید: «رَحْمَتُ اللّهِ وَ بَرَكاتُهُ عَلَیْكُمْ أَهْلَ الْبَیْتِ؛ این رحمت خدا وبركاتش بر شما خانواده است». (هود: 73)

همچنین مى‌فرماید: «وَ هذا ذِكْرٌ مُبارَكٌ أَنْزَلْناهُ» (انبیاء: 50) «و این (قرآن) ذكر مباركى است كه (بر شما) نازل كردیم».

اصل بركت از جانب خداستاز آیات قرآن استفاده مى‌شود كه بركت بالأصاله از آنِ خداوند متعال است؛ خداوند مى‌فرماید: «قِیلَ یا نُوحُ اهْبِطْ بِسَلامٍ مِنّا وَ بَرَكاتٍ عَلَیْكَ؛ گفته شد: اى نوح! با سلامت و بركاتى از ناحیه ما بر تو فرود آى». (هود: 48)

بركت در رسول خدا(ص)خداوند متعال مى‌فرماید: «وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلاّ رَحْمَةً لِلْعالَمِینَ؛ ما تو را جز براى رحمت جهانیان نفرستادیم». (انبیاء: 107)

بركت در اهل‌بیت پیامبر(ص)خداوند متعال مى‌فرماید:  «فَمَنْ حَاجَّكَ فِیهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَكُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَكُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللّهِ عَلَى الْكاذِبِینَ ) (آل عمران: 61)

«هر گاه بعد از علم و دانشى كه (درباره مسیح) به تو رسیده، (باز) كسانى با تو به محاجّه و ستیز برخیزند، به آنها بگو: بیایید ما فرزندان خود را دعوت كنیم، شما هم فرزندان خود را؛ ما زنان خویش را دعوت نماییم، شما هم زنان خود را؛ ما از نفوس خود دعوت كنیم، شما هم از نفوس خود؛ آن‌گاه مباهله كنیم؛ و لعنت خدا را بر دروغ‌گویان قرار دهیم.»

پی نوشت:

1) . مجله الدعوة، ص 37، شماره 1612.
2) . فتاوى اللجنة الدائمة للبحوث العلمیة و الافتاء، فتواى 3019.
3) . السؤال على الهاتف، شیخ ابن عثیمین، البدع و المحدثات، ص 259.
4). فتاوى اسلامیة، ج 4، ص 29.

*برگرفته از «وهابیت و تبرک»، نوشته علی اصغر رضوانی
منبع: خبرگزاری شبستان


یكى از امور بدیهى در نزد تمامى مسلمانان تبرّك به آثار انبیا و اولیاى الهى به ویژه رسول گرامى اسلام(ص) است و روایاتی که درباره تبرك جستن به آثار آن حضرت(ص) در زمان حیات و پس از رحلت وارد شده، در حد تواتر معنوى است.