
ارتشبد عباس قره­‌باغی در سال 1297 در تبریز متولد شد. پدرش میرزا کریم­خان شغل تجارت داشت و مانند بسیاری از مردم ساکن آذربایجان در زمره مهاجر زادگانی بود که اجداد او پس از جنگ­‌های معروف ایران و روسیه به ایران مهاجرت کردند و در تبریز اقامت کردند.عباس پس از انجام تحصیلات ابتدائی، وارد دبیرستان رشدیه شد و تا کلاس چهارم در این دبیرستان بود و از سال پنجم وارد دبیرستان نظام تبریز گردید و در سال 1315 دیپلم نظام گرفت و وارد دانشکده افسری شد.

ورود قره‌­باغی به سال اول دانشکده افسری مقارن بود با بازگشت محمدرضا از سوئیس به ایران سی نفر برای تشکیل کلاس و دسته مخصوص ولیعهد انتخاب شدند که  قره ­باغی به همراه علی قوام و فردوست جزء دانشجویان دسته مخصوص بودند.

قره‌­باغی هرگز با ولیعهد وارد بحث و گفت‌وگو نمی‌شد و او را نصیحت نمی‌کرد، در مقابل او ابراز عقیده و وجود نمی‌نمود و همین مشخصه‌ها بود که قره ­باغی را از سال 1315 تا 1357 به مدت 42 سال به صورت فرد مورد اعتماد شاه درآورد و ارتش شاه را در 1357 از هم فرو پاشید؛ زیرا او اهل ابتکار و پیشنهاد و رأی دادن نبود.

در واقع قره‌­باغی در میان فرماندهان نیروهای مختلف ارتش از نفوذ و اعتبار زیادی برخوردار نبود و شاید به همین دلیل بود که شاه او را بر فرماندهان دیگر ارتش ترجیح داد.

فردوست در این ­باره می‌نویسد: با عباس قره­‌باغی از سال 1315 به علت هم­دوره بودن در دانشکده افسری آشنا شدم. او به علت اینکه فوق­ العاده خوش­ خط بود، ‌در سال 1315 در دانشکده افسری، منشی مخصوص محمدرضا شد و این آشنایی را تا انقلاب حفظ کرد و محمدرضا اکثراً مشاغلی نزدیک به خود به او می‌داد.(1)

پیام امام به ارتش و نتایج آنبعد از پیام امام خمینی(ره) در 19 بهمن 1357، که در آن خطاب به ارتش فرموده بودند: "ما به نظامیان می‌گوئیم به ملت محلق شوند. می‌گوئیم اسلام بهتر از کفر است... ما می‌خواهیم که مملکت قوی باشد، ما می‌خواهیم که مملکت دارای یک نظام قدرتمند باشد، ما نمی‌خواهیم نظام را به هم بزنیم، ما می‌خواهیم نظام محفوظ باشد لکن نظام ناشی از ملت و در خدمت ملت" بختیار در ملاقات با ارتشبد قره‌­باغی به او پیشنهاد می‌کند که دستور دهد مراکز ارتشی بمباران شود، قره­باغی به ظاهر این دستور را به سپهبد ربیعی منتقل می‌کند و در چاپخانه ارتش متنی چاپ می‌شود که از مردم خواسته شده که اطراف مراکز نظامی را خلوت کنند و اگر نه با بمباران این مراکز جانشان در خطر خواهد بود و مردم به مراکز ساواک حمله می‌کنند.

بختیار در 20 بهمن 1357 بار دیگر از قره‌باغی می‌خواهد که مراکز اسلحه ارتش در داخل شهر را بمباران کند تا اسلحه به دست مردم نیفتد. از سوی شورای انقلاب با او تماس گرفته می‌شود که اگر راست می‌گوید، کشتار در نیروی هوایی را متوقف کند. او برای رهبران انقلاب پیام می‌دهد که افتادن اسلحه به دست مردم به سود هیچ کس نیست و بعداً جمع­‌آوری آنها مشکل است؛ اما در مقابل پیشنهاد شورای انقلاب که از او می‌خواهد، استعفاء بدهد، سماجت می‌کند، قره­ باغی هم مایل بود که بختیار استعفا بدهد تا آنها تکلیف را یکسره کنند.

پخش اعلامیه بی‌طرفی ارتش، کمکی به حفظ ارتش و جلوگیری از حمله دستجات مسلح به پادگان‌های نظامی نکرد و طی 24 ساعت بعد از صدور این اعلامیه، ارتش شاهنشاهی از هم پاشید و اسلحه و مهمات بسیاری از پادگان‌ها به غارت رفت.

افسران و سربازان نیز پست‌­های خود را ترک کرده بودند که با شروع کار دولت موقت و با تلاش سرلشگر قره ­نی که به ریاست ستاد ارتش منصوب شده بود، سازمان از هم پاشیده ارتش به تدریج سر و سامان یافت. از فرماندهان ارتش ارتشبد قره‌­باغی مدتی متواری بود تا اینکه بعدها از پاریس سر در آورد.(2)

ارتشبد قره‌­باغی مدتی در اروپا زندگی کرده و به انتشار خاطرات خود مبادرت ورزید و سرانجام نیز در سال 1376 در اروپا درگذشت.

پی نوشت:
1- سرانجام آخرین فرمانده ارتش شاه، خبرگزاری فارس
2- فرجام آخرین فرمانده ارتش شاه، موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی

بختیار به رهبران انقلاب پیام داد که افتادن اسلحه به دست مردم به سود هیچ‌کس نیست و بعداً جمع­‌آوری آنها مشکل خواهد شد، اما از طرفی در مقابل پیشنهاد شورای انقلاب که از او می‌خواستند، استعفاء بدهد سماجت می‌کرد، در حالی که قره­‌باغی مایل بود بختیار استعفا دهد تا آنها تکلیف را یکسره کنند.