 مرداد ماه سال گذشته بود که جنگنده های روسی در پایگاه هوایی نوژه همدان، مستقر شدند و این خبر همچون بمب در رسانه ها بازتاب یافت، به گونه ای که پایگاه اسرائیلی "دبکافایل" در خبری مدعی شد که پس از استقرار این جنگنده ها، روس ها قصد دارند سامانه موشکی «اس 400» خود را نیز در این پایگاه مستقر کنند. اینکه ایران سامانه اس 400 را در اختیار دارد تقریبا قطعی است اما خبر شفافی در این خصوص منتشر نشده است. 

اس 400 چه نوع موشکی است؟ سامانه موشکی اس 400 سامانه ای پیشرفته تر نسبت به اس 300 بوده و قادر است قابلیت های سیستمی این سامانه موشکی را به چالش بکشد، علاوه بر آن این سامانه زمین به هوا با برد حداقل دو برابر بیشتر از برد ام‌آی‌ام-۱۰۴پاتریوت (MIM-104 Patriot) بوده و می تواند ۱۰۰ هدف را به طور همزمان تشخیص دهد. درگیر شدن با ۱۲ هدف شامل هواپیما، موشک‌های کروز و موشک‌های بالستیک به طور همزمان از محدودهٔ ۴۰۰ کیلومتری و استفاده از موشك‌های مختلف برای پوشش کامل پدافند از جمله مشخصات سامانه موشکی اس 400 می باشد.

همچنین در توضیح طول برد این سامانه باید گفت، بسیار دوربرد ۴۰ان۶ (40N6)، دوربرد ۴۸ان۶ (48N6)، و موشک‌های با برد متوسط ۹ام۹۶ (9M96) مشخصات دقیق آن است، اما چرا به یک باره منطقه خاورمیانه و جنوب شرقی آسیا خواهان آن شد؟

ترکیه نخستین کشوری بود که طی معامله ای با روسیه اس 400 را دریافت و در ادامه با مخالفت ناتو روبرو شد. سال گذشته هم، وزیر دفاع ایران، پیشنهاد روس ها برای فروش S400 به تهران را اعلام کرد و این حاکی از آن بود که ایران گزینه بعدی مسکو برای فروش اس 400 بود اما درست در همین زمان اعتراض ایالات متحده بلند شد. عربستان هم گزینه بعدی فروش اس 400 بود تا حاشیه ها را در این باره افزایش داده و هیجانات برای دیدن نتیجه این خرید و فروش ها را بیشتر کند.

در این بین اصلی ترین نگرانی ها از آن ایالات متحده و اسراییل شده بود چرا که تا پیش از آن هواپیماهای طراز اف 15 و اف را در اختیار کشورهای خاورمیانه قرار می داد اما اکنون شاهد خرید موشک از سوی آنها شده بود. این وقایع خواه نا خواه در درجه نخست، امنیت اسراییل و سپس امریکا را به خطر می انداخت و این اصلا برای غربی ها خوشایند نبود. 

در این باره کامران کرمی کارشناس ارشد مسائل عربستان در گفتگو با خبرگزاری اسپوتنیک گفت: "اگر روسیه و عربستان موفق شوند این قرارداد را اجرایی کنند در واقع می تواند بر قدرت موشکی ایران تاثیرگذار باشد و همچنین رقیبی برای تسلیحات آمریکایی در منطقه باشد بخصوص که خریدار این سامانه یعنی عربستان متحد راهبردی آمریکا در منطقه است." (1)

باید توجه داشت که عربستان، ترکیه و دیگر کشورهای متحد امریکا نیز سیاست های خود را داشته و در صورت وجود فرصت بهتر برای دسترسی به تسلیحات خود را محدود و تحریم نخواهند کرد. روسیه نیز از این فرصت استفاده کرده و موشک های اس 400 را به کشورهای منطقه و جنوب شرقی آسیا می فروشد. اما هدف مسکو از این اقدام چه می تواند باشد؟

هدف روسیه از فروش اس 400 چیست؟پیش از آنکه بخواهیم هدف مسکو از فروش تسلیحات موشکی خود به دیگر کشورها را بررسی کنیم بهتر است نگاهی داشته باشیم به روند تسلط امریکا بر خاورمیانه در سالهای نه چندان دور. پیش از تولد داعش و به وجود آمدن نا آرامی ها در سوریه، کشورهایی چون عراق و افغانستان در چنگال سیاست های نظامی امریکا گرفتار بوده و کشورشان به اشغال ایالات متحده درآمده بود.

اصلی ترین دلیلی هم که از سوی دولتمردان وقت امریکا مطرح می شد، بازگشت آرامش به خاورمیانه و جلوگیری از بروز نا آرامی هایی چون صدام حسین در عراق و طالبان در افغنستان بود. اینها اما تماما بهانه و دستاویز امریکا برای تحت اختیار گرفتن خارومیانه بعنوان یکی از بزرگترین مستعرات خویش بود، اما پس از به وجود آمدن داعش و مداخله مستقیم مسکو در سوریه در کنار ایران و حزب الله برای خاتمه جنگ، این احساس برای غربی ها به وجود آمد که روسیه درصدد تسخیر و کنترل اوضاع خاورمیانه است.

بر این اساس امروز هدف مسکو از فروش اس 400 را می توان مطرح کردن خود بعنوان قدرت برتر منطقه در مقابل امریکا دانست.  روسیه می خواهد خود را مرجع اصلی تصمیمات سیاسی در تحولات کنونی و پیش روی خاورمیانه قرار دهد تا توازن قوا میان او و ایالات متحده شکل بگیرد. چیزی که روشن است این است که در صورتی که دو طرف دارای موشک هایی با قابلیت های یکسان ونسبتا قدرتمند باشند، احتمال آغاز جنگ و درگیری های بین المللی بسیار کم می شود.  

ناگفته نماند که روسیه در مبارزه نظامی با داعش و بیرون راندن آن از سوریه موفق تر از ایالات متحده عمل کرد بنابراین امروز امید دارد که با مجهز کردن کشورهای خاورمیانه دست امریکا را از منطقه دور کند.

پی نوشت:1. آیا موشکهای اس-400 عربستان قدرت موشکی ایران را ضعیف می کند؟، اسپونتیک، 1395
2. چرا پوتین همزمان به دنبال فروش موشک S۴۰۰ به ایران و عربستان است؟، انتخاب،1396
روسیه در مبارزه نظامی با داعش و بیرون راندن آن از سوریه موفق تر از ایالات متحده عمل کرد بنابراین امروز امید دارد که با مجهز کردن کشورهای خاورمیانه دست امریکا را از منطقه دور کند.