زندگی مشترک، از عرصه هایی به شمار می رود که شیوه طرح انتقاد در آن، می تواند به کمال یا زوال آن منتهی شود. چه بسیار چشم پوشی ها و تغافل هایی که باعث استمرار مسیر نادرست و تبدیل اشکالات و ایرادهای جزئی به بحران هایی عظیم شده و به همان میزان نیز چه بسیار انتقادهای بجا و اصولی که به برون رفت از بن بست ها و رفع خطاهای جدی و عمیق منتج شده است.

لزوم تغییر نگاه زوجین به انتقاد
یکی از دلایل اصلی نبود فرهنگ انتقاد در محیط بسیاری از خانواده ها، نگاه اشتباهی است که ما به انتقاد داریم. ما بیش از آن که انتقاد را همراهی دوستانه ای برای رسیدن به خوشبختی بدانیم، آن را دستاویزی برای خرد شدن شخصیت‌مان از جانب همسر می‌دانیم؛ به همین دلیل هم انتقاد نمی کنیم تا مورد انتقاد قرار نگیریم. در حالی که باید توجه داشت در زندگی مشترک به دلیل وجود علاقه بین زن و شوهر و ارتباط زیادی که این دو با هم دارند، دو طرف، علاوه بر این که می توانند در یافتن عیب ها به یکدیگر کمک کنند، در برطرف کردن این عیب ها هم یاران خوبی برای یکدیگر هستند؛ البته این در صورتی است که هر دو طرف با اصول انتقاد آشنا باشند.

توصیه‌هایی برای طرح انتقاد سازنده
1-غیر مستقیم بگویید: یکی از اصلی ترین مولفه ها در طرح انتقاد سازنده، به کار بردن جملات و عبارات غیر مستقیم است که برداشت تحقیرآمیز و استهزا گونه از آن نشود.
2-در زمان و مکان مناسب باشد: نکته حائز اهمیت دیگر در طرح انتقاد، به موقعیت زمانی و مکانی طرح آن معطوف می شود. به عبارت دیگر طرح انتقاد در جمع و در حضور دیگران باعث تقویت جنبه های تخریبی و زدودن بار سازندگی آن می شود.
3-درباره یک موضوع صحبت کنید: باید همیشه این اصل را مدنظر قرار داد که طرح انتقاد باید بر پایه های یک موضوع استوار باشد و جمع کردن تمامی موارد مورد اشکال و طرح یکباره آن ها بیشتر از انتقاد، جنبه حمله و تهاجم هویتی به خود می گیرد.
4-پشت سر هم نقد نکنید: باید همیشه انتقاد را با زمان بندی مشخص و در طول فواصل مناسب مطرح کرد تا ضریب هضم و پذیرش آن برای طرف مقابل تسهیل شود.
5-بیان نقاط مثبت در عین انتقاد: اصل حائز اهمیت دیگر در طرح انتقاد، بیان نقاط مثبت طرف مقابل در کنار طرح ایراد است. این اصل باعث می شود فضا و شرایط برای گفتمانی معقولانه و آرام به نحو مطلوب تری فراهم شود.
6-رعایت ادب و احترام و ... : رعایت ادب، احترام و صمیمیت در انتقاد، عنصر سازنده دیگری است که علاوه بر تحکیم پایه های زندگی زناشویی، امکان موفقیت و حصول نتیجه در انتقاد را به نحو موثری فراهم می سازد. همچنین برای اثر بخشی انتقاد از همسر باید از بیان عبارات تحکم‌آمیز و آمرانه پرهیز شود و همواره استفاده از ادبیات خیرخواهانه به عنوان اصل برجسته در طرح ایراد وانتقاد مورد توجه قرار گیرد.
7-فرصت جبران بدهید: نباید از نظر دور داشت که اصلاح، همواره باید با فرصت همراه شود و به واقع در نظر گرفتن فرصت جبران خطا، اصلی ضروری در بیان و طرح انتقاد است که ضریب موفقیت آن را به نحو قابل توجهی افزایش می دهد.

تفاوت نقد سازنده و اشکال تراشی‌های مخرب
انتقاد سازنده با رعایت ادب و احترام، طرح می شود اما انتقاد و اشکال تراشی های مخرب با توهین، عصبانیت و تنش و درشت گویی همراه است. عیب پوشی و رازداری از دیگر نشانه های انتقاد سازنده به شمار می رود، اما انتقاد مخرب، اغلب با افشاگری همراه می شود.

توجه به روان همسر در انتقاد
در نظر گرفتن روحیات و ظرفیت روانی زن و شوهر در طرح انتقاد، اهمیت زیادی دارد. بی توجهی به ویژگی های روحی و روانی همسر، می تواند سازندگی و اثرپذیری را در طرح انتقاد تنزل دهد. در این بین، لحن مشفقانه و اصلاحگر در گفتمان و ادبیات انتقاد سازنده موج می زند اما بالعکس سردی در گفتار و بیان، از خصوصیت های بارز انتقاد مخرب است که انتقاد را بی فایده می کند. ضمنا هدف قرار دادن و نشانه رفتن کلیت هویت و شخصیت فرد خطاکار در انتقاد،جنبه تخریبی آن را تقویت می کند.منبع : خراسان 


نقادی درباره مشکلات زندگی مشترک، از راهکار های سازنده در اصلاح امور به شمار می‌رود، اما با وجود اهمیت بسیار تعیین کننده این امر خطیر، رعایت اصول و قواعد آن هم مولفه ای برجسته است که کم توجهی به آن، به پیچیده تر شدن معضلات و بحران ها منتهی خواهد شد.