 نفوذ را هنوز هم جدی نگرفته‌ایم؛ مدت زیادی از اشاره و تذکرهای رهبر معظم انقلاب اسلامی درباره پروژه نفوذ و لزوم مقابله با آن می‌گذرد اما در تصمیم‌گیری‌های کلان اثراتی از نفوذ در حوزه های سیاست، فرهنگ، علم، تکنولوژی، اقتصاد و...را مشاهده می کنیم. در این میان نفوذ فرهنگی به طور خاص مورد اشاره رهبر بوده است و "نگران مسئله فرهنگ" بودن ایشان حل نشده است. نفوذ فرهنگی خطرناک ترین نوع نفوذ است که در نهایت استحاله هویت ایرانی اسلامی ملت ایران را مد نظر دارد. اهمیت فرهنگ در میان همه انواع نفوذ از آنجا است که"فرهنگ، به معنای هوایی است که ما تنفّس میکنیم؛ شما ناچار هوا را تنفّس میکنید، چه بخواهید، چه نخواهید"(1)

در پروژه نفوذ فرهنگی دشمن سعی می کند در برنامه ریزی ها و تصمیم سازی و تصمیم‌گیری‌های مسئولین خلل ایجاد کند تا نتیجه تصمیمات و اقدام آنها بازی در زمین فرهنگ سازی دشمن شود، در واقع تلاش آنها بدین سمت می رود که بدون دخالت مستقیم محاسبات در ذهن مسئولین عوض بشود. "آن‌وقت، وقتی نتیجه این بشود که فکر مسئولین و اراده‌ی مسئولین در مشت دشمن قرار بگیرد، دیگر لازم نیست دشمن بیاید دخالت مستقیم بکند؛ نه، مسئول کشور همان تصمیمی را میگیرد که او می‌خواهد." (2)

پروژه نفوذ برای مردم، هدف دیگری را دنبال می کند که در آن ایمان و باورها و سبک زندگی مردم هدف قرار دارد و در نتیجه "شخصی که مورد نفوذ قرار گرفته است، تحت تأثیر نفوذ قرار گرفته، همان چیزی را فکر کند که آن آمریکایی فکر میکند؛ یعنی کاری کنند که شما همان‌جوری نگاه کنی به مسئله که یک آمریکایی نگاه می‌کند. موردی که از آن بعنوان نفوذ جریانی نام می برند."(3)

 از روش های نفوذ فرهنگی در میان مردم و مسئولین می توان به هویت سازی در جهت اهداف مورد نظر غرب؛ شناسایی، سرمایه گذاری و هدایت مسئولان ضعیف در حوزه فرهنگ و  عملیات هماهنگ در چارچوب فضای مجازی و شبکه های ماهواره ای بر اساس تکنیک های جنگ نرم و روانی اشاره کرد.
 
در جنگ نرم علیه ملت ها، نفوذ از روش های پایه ای است. "جان کالینز تئوریسین دانشگاه ملی جنگ آمریکا ،در تعریف جنگ نرم به این مسئله اشاره می‌کند، وی جنگ نرم را استفاده طراحی شده از تبلیغات و ابزارهای مربوط به آن برای "نفوذ" در مختصات فکری دشمن با توسل به شیوه هایی که موجب پیشرفت مقاصد امنیت ملی مجری می‌شود تعریف می نماید."(4)

جنگ رسانه‌ای و نقش ماهواره‌هابرای رسیدن به این هدف، روش های گوناگونی وجود دارد اما بهره بردن از جنگ رسانه ای یقینا از مهمترین و تاثیرگذارترین روش ها است.

هیچ رسانه‌ای نبوده است که استعمارگران برای نفوذ از آن بهره نگیرند از رادیو تا تلویزیون  و حال رسانه های اینترنتی به ویژه رسانه های اجتماعی؛ در این بین نقش رسانه های تصویری از جمله تلویزیون به دلیل ویژگی های ذاتی آن بسیارخاص بوده است.

تلویزیون باعث شد که تکنیک های ساده جنگ روانی مانند دروغ و شایعه  با ابزارهای تکنولوژیک به خدمت روش های پیچیده جنگ نرم در آید.

تاثیر شبکه های تلویزیونی بعد از جنگ جهانی دوم و در جنگ هایی مانند ویتنام، جنگ اشغال عراق و فتنه سال  88در ایران قابل مشاهده بود. این رسانه تاثیر بسیاری را در اغوای افکار عمومی در جهت توجیه اشغال گری و دخالت های دولت های غربی و همچنین تضعیف مقاومت ملت ها و هدایت انها به سمت هدف نهایی داشته است.

شبکه های ماهواره ای سعی می کنند در راستای نفوذ جریانی خود  با استفاده از تکنیک های شایعه، دروغ و جاذبه جنسی به القا و ترویج سیاه نمایی، بدبینی، اباحه گری و ترویج خیانت، روابط بی قید و شرط و... بپردازند با این کار هدف نهایی که استحاله هویت انقلابی است رخ خواهد داد که راه را برای تغییر و استفاده از روش هایی چون فشار از پایین و چانه زنی از بالا باز می کند.


این روش ها در بی بی سی: القای بی طرفی، سوگیری افکار عمومی نسبت به موضوعات، شبهه افکنی، سیاه نمایی عملکرد نظام و تخریب شخصیت ها؛ در من و تو: ترویج شراب خواری در برنامه بفرمایید شام، ترویج ساپورت در سریال ها و تطهیر رژیم پهلوی در مستندهای این شبکه و ترویج خیانت، روابط بی قید وشرط و بد پوششی در شبکه های جم از مصادیق قابل رویت بوده است.

سیمای ملی چه می کند؟رسانه ملی طرف اصلی در جنگ ماهواره ها است. در این جنگ تلویزیون است که می بایست پاتک و البته قبل از آن تک داشته باشد. در واقع نه تنها جنگ روانی دشمن را خنثی کند بلکه بیش از آن با نمایش واقعیت های فرهنگ غربی و اهداف دولت های استعمارگر، آنها و برنامه هایشان را تضعیف کند و با فرهنگ سازی درست به افکار عمومی مصونیت بخشیده و هویت انقلابی مردم را حفظ و تقویت کند.

متاسفانه کاستی هایی وجود دارد که مانع از عملکرد اثر بخش این رسانه در جنگ رسانه ای می شود. رسانه ملی گاهی در پازل جنگ نرم بازی کرده و بعنوان یک مکمل برای آن عمل می کند.

کاستی هایی که گاهی بر اثر سوتدبیر و کج سلیقگی است و گاهی در اثر نفوذ و خلل در تصمیم گیری های درست، جامع و به موقع مسئولین امر. رهبر انقلاب در اینباره می فرمایند: "نمیخواهیم بگوییم همه‌ی آسیبهای فرهنگی کار بیگانگان است؛ نه، خود ما هم مقصّریم؛ مسئولان مختلف، مسئولان فرهنگی، مسئولان غیر فرهنگی، کم‌کاری‌ها، غلط‌کاری‌ها، اینها تأثیر داشته؛ ما همه را به گردن دشمن نمی‌اندازیم."(5)

آنچه مهم است شناسایی نقاط ضعف و برطرف کردن آن است اما وقتی از کاستی های تلویزیون می گوییم، دقیقا از چه حرف می زنیم. ابتدا باید بدانیم کاستی های تلویزیون را می بایست در نهایت کار با میزان رضایتمندی مخاطبان و تاثیر این رسانه در آنها سنجید.

حوصله این مقال از بیان کاستی ها و راهکارهای رفع آن بیرون است و تنها می توان در اشاره‌ای کلی به موارد زیر اشاره داشت:

- توسعه و ارتقای زیر ساخت های فنی در راه بهبود کیفیت محتوا؛ که این معنا به افزایش کیفیت ارسالی برای مخاطب تا استفاده از بستر وب برای پاسخگویی به نیاز مخاطبان دلالت دارد.( تجهیزات فنی، ماهواره ای و ip تی‌وی‌ها)

- به روز رسانی شیوه های مدیریت سازمانی؛ منابع و نیروی انسانی

- به روز رسانی مدیریت تولید برنامه و محتوا؛ در واقع شناسایی موضوع، مدیریت پیام سازی و همچنین اصلاح آیین نامه ها و چهارچوب های محدودیت ساز و کهنه، دوری از سلیقه گرایی و ترس و تمسک به شیوه های خلاق و نو در  تولید و ارائه محتوا.

این سه راه کلی که زیر ساخت، مدیریت و محتوا را مد نظر دارد باعث می شود تولید رسانه ملی در رقابت با شبکه های ماهواره ای جامع، جذاب و ضامن سلامت افکار عمومی و رضایت آفرین برای مخاطب باشد.


پی نوشت:
1- بیانات نوروزی مقام معظم رهبری در حرم رضوی، 1/1/93
2- بیانات در دیدار رئیس و اعضاى مجلس خبرگان رهبرى، 20/12/94
3- بیانات در دیدار فرماندهان گردان های بسیج، 14/9/94
4- "چگونه رسانه‌ها ابزار جنگ نرم می‌شوند؟"، ایسنا، 1389
5- بیانات در حرم مطهر رضوی، 1/1/93
رسانه‌ی ملی اگر می‌خواهد با شبکه‌هایی چون بی بی سی، من و تو، جم و... رقابت کند نیاز به اصلاح‌طلبیِ اصولگرایانه دارد.