 نخستین مسأله بایسته در سلوك الى اللَّه، خروج از حجاب‏هاى ظلمانى است. این حجاب‏ها، عبارت است از: حجاب تعلّق به بدن مادى، كفر، شرك و دشمنى با حق و آیات الهى، عقاید و افكار باطل و ناصحیح، اخلاق و اوصاف رذیله، حجاب عادات، اوهام و تخیّلات، تعلق و اسارت به مظاهر مادى و آنچه غیر حضرت حق است و در یك عبارت كوتاه هر خصوصیت و هر رنگى كه عارض روح انسان گشته و روح را به سوى غیر خداى متعال سوق داده و در جهت غیر او و دورى از او و فرار از او قرار مى‏دهد، حجابى است از حجاب‏هاى ظلمانى و حجاب‏هایى كه ذكر شد و آنهایى كه ذكر نشد همه و همه به همین نحو است. «1» هر یك از این حجاب‏ها داراى واقعیت عینى و ویژگى خاصى در روح انسان است و واقعیت عینى هیچ كدام از حجاب‏ها، مانند واقعیت عینى حجاب دیگر نیست و از این رو توجه به امور ذیل ضرورى است:
یكم. براى خروج از هر حجاب، راه مخصوصى لازم بوده و باید طریق به خصوصى در پیش گرفته شود و امكان ندارد از همه حجاب‏هاى ظلمانى از طریق واحدى نجات پیدا كرد. همچنین امكان ندارد در خروج از هر كدام‏ از حجاب‏ها، طریقى را در پیش گرفت كه غیر از طریق مخصوص و تعیین شده در نظام وجود است. مجاهدت‏هاى علمى و عملى لازم در خروج از آنها مجاهدت‏هاى به خصوصى است كه در نظام وجود و آفرینش تعیین و حساب شده است. این مجاهدت‏ها در حقیقت، طرق تكوینى خروج از حجاب‏هاى ظلمانى است و نمى‏شود تكوین را عوض كرد.
دوم. قرآن راه‏هاى خروج از حجاب‏هاى ظلمانى را- كه راههاى تكوینى، فطرى و تعیین‏شده در نظام خلقت است- دین حنیف اسلام مى‏داند. «1» آیات قرآن كریم تنها هدایت الهى را، راه تكوینى و فطرى خروج از این حجاب‏ها مى‏داند «2» و این راه را محكم‏ترین رشته‏اى مى‏داند كه باید به آن چنگ زد. «3» سوم. با هر نوع مجاهدت و ریاضت نمى‏شود از حجاب‏هاى ظلمانى- آن چنان كه باید- نجات پیدا كرد. با مجاهدت‏هاى انتخابى و ریاضت‏هاى سلیقه‏اى نمى‏توان از انواع مختلف حجاب‏ها و از ابعاد و مراتب و ریزه‏كارى‏هاى متنوع و بى شمار آنها نجات یافت. این قبیل مجاهدت‏ها ممكن است به نظر خیلى سخت و تحمل آنها و مداومت بر آنها مشكل باشد؛ ولى مسأله تنها این نیست كه انسان ریاضت بكشد و به سختى بیفتد؛ بلكه نحوه مجاهدت و ریاضت و كیفیت آن و نوع آن نیز داراى اهمیت است.
چهارم. در خروج از همه حجاب‏هاى ظلمانى، مجاهدت‏هاى ناقص علمى و عملى نتیجه مطلوب نخواهد داد؛ بلكه در خروج از همه آنها هم علم جامع‏ و كامل به آنچه از طریق وحى ابلاغ گردیده لازم است و هم عمل كامل و همه جانبه به آن.
سالك الى اللَّه باید همه آنها را- كه از جانب خداى متعال ابلاغ گردیده- یاد بگیرد و علم و اطلاع كامل داشته و در تحصیل آنها و اطلاع كامل هیچ‏گونه مسامحه و سستى نداشته باشد و در این راه، مجاهدت پى‏گیر و كامل كند و در این مجاهدت (تلاش علمى) هر چه مى‏تواند سعى‏كند تا طریق الى‏اللَّه را به خوبى و به نحو صحیح و جامع و به همان صورت كه از جانب خداى متعال ارائه شده است، بشناسد.
امام باقر علیه السلام فرمود:
«الكمال كل الكمال التفقه فى الدین ...» «1»
؛ «كمال یك انسان و نهایت كمال او، علم و بصیرت و تفقه در دین است».
در مرحله دوّم به همه آنچه ارائه شده، عمل كند و صراط مستقیم الى اللَّه را در همه ابعاد آن پیش گیرد. به هر روى، در سلوك الى اللَّه تبعیت از طریق تعیین شده در نظام تكوین، بایسته بوده و انحراف از آن، انحراف از تكوین است. «2»
همچو آهن ز آهنى بیرنگ شو در ریاضت آینه بى‏رنگ شو
خویش را صافى كن از اوصاف خود تاببینى ذات پاك صاف خود
منبع : پرسمان/ معارف
آیا شهود قلبى و چشم بصیرت یافتن،لزوماً از راه ریاضت و دورى از لذّت‏ها حاصل مى‏شود؟