

بازی، دنیای کودک است و او جهان را در بازی‌هایش می‌شناسد. فقط باید بازی کند و بازی کند و پدر و مادر و اطرافیان  هم باید همراهی‌اش کنند و با آگاهی از اهمیت بازی کودکان آن‌ها را بهتر بشناسند.

بسیاری از والدین از شیطنت کودکان خود شکایت دارند. این  کودکان دلشان می‌خواهد همه چیز را کشف کنند و مدام در حال بازیگوشی و شیطنت هستند. همین رفتارهای آنها باعث می شود که صبر و تحمل والدینشان تمام شد و آنها را تنبه بدنی کنند.

شیطنت و جنب و جوش در کودکان با عواملی مثل ژنتیک، نوع رفتار خانواده، تغذیه، استرس،  پرکاری تیروئید، عدم اعتماد به نفس و جلب توجه ارتباط دارد.

  اگر والدین یا اقوام نزدیک کودک در زمان بچگی سابقه شیطنت و بازیگوشی زیاد را داشته باشند امکان دارد کودک  آنها هم پرجنب و جوش شود.

در واقع تربیت و نوع رفتار والدین با کودک در بازیگوشی و شیطنت کودکان بی اثر نیست، مثلا اگر والدین در زمان بازیگوشی و شیطنت کودکشان با جملاتی مثل" چه قدر اذیت می کنی"،" چرا آروم وقرار نداری"،" دیگه از شیطنتات خسته شدم" بخواهند بچه خود را آرام کنند نه تنها این عبارات در او تاثیرگذار نیست بلکه باعث تقویت آن رفتار می شود. 

حتی گاهی کودکانی که نگران و مضطرب هستند امکان دارد برای دفع و بروز اضطراب خود فعالیت زیادی داشته باشند.

روانشناسان معتقدند در چنین شرایطی بهتر است والدین خونسری خود را حفظ کنند و سریع واکنش نشان ندهند و هرگز از تنبیه بدنی استفاده نکنند، چون تنبه بدنی  نه تنها اثر عکس دارد، بلکه عقده‌هایی در دل کودک شکل خواهد گرفت . 

 شیطنت و بازیگوشی کودکان اگرچه ممکن است پدر و مادر و اطرافیان را خسته کند ، اما آنها باید بدانند که این بازیگوشی کمک می کند تا کودکشان مستقل تر شود و از نشان دادن خود واقعی شان بیم نداشته باشد  و با  با این کار جهان اطراف خود را بهتربشناسند و توانایی بهتری برای مدیریت احساستشان پیدا می کنند.

همراهی یک کودک پرانرژی می‌تواند بسیار خسته‌کننده باشد، اما محدود کردن این کودکان پاسخ درستی به رفتار آنها نیست. درعوض باید به‌دنبال روشی باشید که روحیه‌ی او را به سوی کارهای دیگری هدایت کنید و هر چیزی را که باعث تمایل بیشتر او به این رفتار می‌شود حذف کنید.  در ادامه مطلب می خواهیم چگونگی رفتار با این کودکان را بیان کنیم:
ثبت نام در یک رشته ورزشی
 یکی از روش ها برای کم کردن شیطنت کودک، این است که او را در یک رشته ورزش یثبت نام کنید. با ثبت نام در یک رشته ورزشی مانند ژیمناستیک ، شنا و یا فوتبال  کمک می کند تا تمرکز کودک بالا رود.

البته باید اجازه دهید تاکودک  رشته و برنامه ای را که خودش دوست دارد را انتخاب کند.
 با هم بازی کردن
یکی دیگر از روش ها این است که والدین با کودکان خود بازی کنند. تمام روز بچه ها را محدود به تکلیف نوشتن و درس خواندن نکنید. برنامه ای تنظیم کنید تا هرروز بعدازظهر ها فرزندتان را به پارک ببرید تا با بازی و دویدن هیجانش را کم کند. میتوانید برای او وسایل بازی پر تحرک مثل دوچرخه یا اسکوتر تهیه کنید تا جنب و جوش بیشتری داشته باشد.

هنگامی‌که به‌خاطر شرایط آب‌وهوایی مجبور هستید در خانه بمانید، بازی‌هایی انجام دهید که باعث تحرک کودک شود.

همچنین می توانید  او را برای بازی کردن به بیرون از خانه ببرید. در واقع بچه باید بیرون از خانه برود و با کودکان دیگر بازی کند. والدین که نصف روز خود را برای سرکار رفتن و فعالیت بیرون از خانه می گذارند، اگر  نمی توانند یا نمی خواهند برای بازی کردن کودک خارج از خانه و دویدن و شر و شور هایش وقت بگذارند، دیگر حق ندارند نسبت به رفتارهای او و مشکلات روانی آینده اش معترض باشند.
کنترل کردن خود
والدین باید خود را در مقابل بچه های شیطون کنترل کنند. کودکان شیطون، به مخفی شدن و مخفی کاری علاقه زیادی دارند. اگر فرزندتان را گم کردید، بهتر است خونسردی خود را حفظ  کنید و همه جا را دنبالش بگردید. همه جا یعنی حتی ماشین لباسشویی و یخچال!
منع نکردن کودک از برخی بازی ها
والدین نباید کودک خود را از برخی از رفتارها و بازی ها منع کنند. در واقع رفتارهایی مانند سر و صدای زیاد اگر باعث آزار دیگران نشود ؛یا  دویدن و تحرّک زیاد در صورتی که خطری برایش نداشته باشد؛ مانند پریدن از ارتفاعات کم یا پریدن روی تشک و جاهای نرم، بازی روی مبل و صندلی و… بچه را منع نکنند. اما مراقبت کنند، ولی توجه داشته باشند که مراقبت از او ، شدید و غیر متعارف نباشد؛ چون مراقبت شدید، استرس و تحیّر می آورد. قدرت تصمیم گیری و اعتماد به نفس را ازکودک می گیرد.
آزادی دادن به کودک
باید  تا جایی که می‌توانید به کودک آزادی بدهید. کودکان اشتباه می‌کنند و از اشتباهاتشان درس می‌گیرد نه از کارهای درست، پس بهتر است تنها به او  تذکر دهید اما او را دعوا نکنید. کارهای اشتباهش را با آرامش به او گوشزد کنید و رفتارهای درست را به او آموزش دهید.

خانه باید خاص کودک باشد
خانه ای که در آن نوزاد یا کودک وجود دارد ، بهتر است با خانه های معمولی تفاوت داشته باشد. وضعیت خانه طوری باشد که هم به بچه آزادی عمل دهد و هم آسیبی به وسائل منزل و خودش نزند. پله، وسایل برقی، وسایل تیز و برنده ، مکانهای خطرناک برای مخفی شدن و... باید کنترل شود.بهتر است  به کودک اجازه کثیف کاری داده شود . بچه بخاطر کثیف کاری مقصر نیست، والدین  باید شرایط را طوری ایجاد کنند که در پایان مجبور به تنبیه کودک تان نشوند. 

خاموش کردن تلویزیون
 برخی از والدین بر این تصورند که با روشن کردن تلویزیون کودک آنها آرام می شود در صورتی که این تصور اشتباه است. کارتون‌ها و سیستم‌های بازی پر‌تحرک می‌تواند باعث تحریک بیش‌ازحد کودک شود و تا جایی که کودک حتی نمی‌تواند سر جای خود بنشیند. متخصصان معتقدند که کودکان باید در طول روز تنها ۲ ساعت درمعرض تلویزیون، بازی‌های ویدیویی و کامپیوتر قرار بگیرند و ۳ ساعت قبل از خواب تماشای هر سه مورد ممنوع باشد.

پاداش دادن به رفتار های خوب
 یکی دیگر از راه ها برای کنترل شیطنت و بازیگوشی کودکان این است که به رفتار های خوب آنها پاداش داده شود. محدودیت گذاشتن برای کودکان در این سن اهمیت بسیار زیادی دارد. مثلا اگر بخواهید با فرزند خود به سوپر مارکت بروید و او هم دوست داشته باشد تا با سرعت در یک سوپر مارکت بدود، بهتر است با او معامله ای را انجام دهید و به او بگویید که اگر اقلام  موجود در فهرست خرید  را پیدا کند، پس از خرید او را به زمین بازی می برید و مراقب باشید که همیشه به قول‌تان عمل کنید .
مشغول کردن کودک با کارهای ساده
 گاهی بی حوصلگی  کودک اوضاع را بدتر می‌کند. کودکان هنگامی که کاری برای انجام دادن نداشته باشند، پرانرژی‌تر می‌شود. بهتر است کودکان را همیشه با کارهای ساده مشغول کنید.

وضع نکردن قانون برای کودک
 بهتر است والدین برای کنترل بازیگوشی و شیطنت فرزند خود، قانون وضع نکنند. در واقع قانون وضع کردن برای کودکان سخت، مثل ریختن نفت روی آتش است. اگر ناگهان و بدون هوشیاری وارد شود، همه جا را می‌سوزاند. بنابراین قوانین باید بسیار محدود، آگاهانه و با توجه به شیوه‌های تربیتی استاندارد و علمی باشد و ترجیحا قبل از قرارگیری در موقعیت قانون، جریمه تخطی از آن را وضع کنید.
قاطع بودن در بیرون از منزل
اگر کودکتان بیرون از منزل نیز شیطنت می‌کند، قبل از رفتن به هر مکانی، قوانینی وضع کنید و اگر کودک آن‌ها را زیر پا گذاشت، بلافاصله  او را جریمه کنید و همیشه جریمه‌ها را اعمال کنید. حتی یک بار غفلت اشتباه است. 

خریدن لوازم جدید برای فرزند خود
مطمئنا کودک ۳ ساله‌ی عاشق سه‌چرخه‌اش است، اما این سه‌چرخه می‌تواند مانع رشد او شود. بهتر است برای او یک دوچرخه با چرخ‌های کمکی بخرید. همچنین برای او حلقه‌ی هولا، فریزبی، راکت تنیس کوچک، اسب پلاستیکی و توپ‌هایی در اندازه‌های مختلف بخرید ، تا هر وقت دوست داشت با آنها بازی کند.

مراقب غذای کودک باشید
مطالعات نشان می‌دهند که خوردن آب‌نبات و نوشیدنی‌های شیرین با معده‌ی خالی باعث افزایش فعالیت‌ کودکان می‌شود. همچنین مهم است که کافئین را که یک محرک در نوشابه‌ها، چای و شکلات است، از تغذیه کودکان حذف کنید. کودک به‌طور طبیعی انرژی کافی دارد و نیازی به گرفتن انرژی از مواد شیمیایی نیست.
استفاده چرخشی از اسباب بازی ها
 والدین باید اسباب بازی هایی را که کودکشان از آنها خسته شده را جمع کنند و در کمد قایم کنند و پس از مدتی دوباره آنها را در اختیار او قرار دهند. به این ترتیب اسباب‌بازی‌های قدیمی دوباره نو و جذاب به‌نظر می‌رسند.

برقراری ارتباط مستقیم و قوی
والدین باید با فرزند ارتباط قوی و رو در روی داشته باشیم در مقابلش قرار بگیریم،وقتی ما به فرزندمان نزدیک می شویم و از دریچه قدرت(بلند قدی،قوی بودن و...)استفاده نکنیم، بنشینیم و با او حرف بزنیم هم قد و هم کلام احساسی او شویم.

 سخن آخر: والدین باید صبور باشند و فراموش نکنند که کودکی نقشی مهمی در تربیت و شکل‌گیری شخصیت فرزندشان در بزرگسالی دارد. این پدر و مادر هستند که باید با درایت، آگاهی و صبر انسان شاد و با اعتمادبه‌نفسی را به جامعه تحویل دهند.
بسیاری از والدین در مقابل کودکان پر سر و صدا و بازیگوش صبر زیادی ندارند و سریع واکنش نشان می دهند. در این مطلب می خواهیم چگونگی رفتار با این کودکان را بیان کنیم.