به گزارش تبیان به نقل از روزنامه ایران، نمایندگان مجلس شورای اسلامی دیروز با 138 رأی موافق طرح تشکیل وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری را تصویب کردند. به گفته مدیرکل امور مجلس سازمان میراث فرهنگی اگر شورای نگهبان به طرح وزارتخانه شدن سازمان میراث فرهنگی ایرادی نگیرد یک ماهه این طرح تعیین تکلیف و سه ماهه وزیر معرفی خواهد شد.
میراث فرهنگی حیاط خلوت دولت‌ها نیست

بحث وزارتخانه شدن سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری بحث جدیدی نیست. آنطور که «اردشیر اروجی» کارشناس پیشکسوت گردشگری می‌گوید بیش از هر گروهی فعالان حوزه گردشگری زمان دولت اصلاحات به دنبال ارتقای این سازمان به وزارتخانه بودند. این تصمیم وقتی قوت گرفت که دولت وقت سه حوزه صنایع دستی، گردشگری و میراث فرهنگی را ادغام کرد. فعالان گردشگری طرح تبدیل آن را سال 82 کلید زدند و در سال 87 به مجلس بردند اما به گفته «اروجی» لابی‌ها اجازه تبدیل آن به وزارتخانه را نداد. این صندلی در طول 8 سال چند بار بین معاونین رئیس دولت مهر ورزی دست به دست شد تا آنطور که «سیدمحمد بهشتی» رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی گفته است، ویرانه سازمان میراث فرهنگی به دولت بعدی برسد. منتقدان همان زمان اعلام کردند که سازمان میراث فرهنگی، «حیاط خلوت» دولت‌ها شده و دوباره بحث تبدیل سازمان به وزارتخانه اوج گرفت. رفت و آمد چهار رئیس در دولت روحانی هم مجلس را به صرافت بیشتر انداخت تا زودتر کلیات این طرح را به تصویب بهارستان برسانند. آنها دیروز توانستند جزئیات طرح را هم تصویب کنند. 

«محمد محب خدایی» معاون گردشگری سازمان میراث فرهنگی در گفت‌و‌گو معتقد است که طرح تبدیل سازمان به وزارتخانه در صورتی که به ارتقای سه حوزه منجر شود؛ فرصت بسیار خوبی برای کشور است. محب خدایی هم مثل «مرتضی شکوهی» مدیرکل امور مجلس سازمان میراث فرهنگی از سه تکه شدن سازمان میراث فرهنگی در طرح تبدیل وزارتخانه واهمه دارد. اما آنطور که «نصرالله پژمانفر» نماینده مجلس می‌گوید مجلسی‌ها نه تنها قصد ندارند که سه معاونت گردشگری، صنایع دستی و میراث فرهنگی را جدا کنند که 6 معاونت حال حاضر سازمان نیز به 5 معاونت تبدیل می‌شود. او این اقدام را در راستای چابک‌سازی دولت می‌داند. «پژمانفر» مهمترین دلیل مجلسی‌ها برای این تصمیم را ظرفیت بالای ایجاد اشتغال در حوزه گردشگری و میراث فرهنگی و خروج اقتصاد از وابستگی به نفت اعلام می‌کند. او اعتقاد دارد که سازمان میراث فرهنگی در قامت معاونت رئیس جمهوری توان استفاده از ظرفیت‌های موجود را ندارد. همچنین نماینده مشهدی‌ها در مجلس شورای اسلامی معتقد است که این سازمان قدرت برقراری ارتباط مؤثر با دستگاه‌ها و وزارتخانه‌هایی چون آموزش و پرورش، بهداشت و درمان، امورخارجه و... را ندارد:« میراث فرهنگی و گردشگری برای تحقق اهداف باید بتواند با ده‌ها دستگاه ریز و درشت همکاری کند.» او همین عدم توان همکاری را دلیل مغفول ماندن بسیاری از ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های سه حوزه درآمدزا در عمارت آزادی می‌داند.

این نماینده تعداد کافی اداره کل‌ها و اداره‌های سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در استان‌ها و شهرهای مختلف را یادآور می‌شود و تأکید می‌کند مجلس قرار نیست اجازه بدهد تا نیروی جدید به این وزارتخانه اضافه شود. پژمانفر کار دیروز بهارستان را کاملاً قابل دفاع ارزیابی می‌کند و از آمادگی خود برای مناظره با مخالفان تشکیل وزارتخانه جدید خبر می‌دهد.
وزارتخانه شدن میراث فرهنگی باعث فربه شدن دولت نمی‌شود

«طیبه سیاوشی» نماینده مجلس هم از موافقان تبدیل سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی وگردشگری است. او نیز عمارت آزادی را حیاط خلوت رؤسای جمهور بویژه در 14 سال گذشته می‌داند. به اعتقاد سیاوشی این عمارت آنقدر، آمد و شد مدیران را به خود دیده که بهارستانی را به این نتیجه رسانده رأی به تبدیل آن به وزارتخانه بدهند. او اعتقاد دارد این آمد و شدهای مدیریتی و حزبی به سازمان میراث فرهنگی آسیب زده و اجازه نداده که در حوزه‌های تحت مدیریت خویش، مؤثر واقع شود. سیاوشی تبدیل این سازمان به وزارتخانه را باعث فربه شدن دولت نمی‌داند. مجلسی‌ها همچنین خیال ندارند که با افزایش اعتبار برای وزارتخانه جدید کنار بیایند.

ورود انتخاب‌های سیاسی و فامیلی ممنوع!«اردشیر اروجی» به نمایندگی از جامعه فعالان گردشگری کشور، خوشحالی خود را از تبدیل سازمان به وزارتخانه اعلام می‌کند. او عدم وجود ساختار مناسب تشکیلاتی را دلیل ناموفق بودن سازمان می‌داند و می‌گوید: ایران به رغم این‌که در جایگاه دهم جاذبه‌های میراث فرهنگی دنیا و رتبه پنجم طبیعت گردی و صنایع دستی جهان قرار دارد، هرگز نتوانسته از این پتانسیل برای ارتقای کشور سود ببرد. او تراز منفی 5 میلیون گردشگر را نتیجه همین ساختار می‌داند و اعتقاد دارد که مجلس با این تصمیم، درِ عمارت آزادی را به روی ورود انتخاب‌های فامیلی و سیاسی بست. به گفته او حالا 290 نفر که نماینده مردم هستند، رئیس وزارتخانه تخصصی ای چون میراث فرهنگی، صنایع دستی وگردشگری را انتخاب می‌کنند.

این کارشناسان گردشگری، نظارت مجلس روی وزارتخانه را یکی از نکات مهم و مؤثر این تصمیم می‌داند. به اعتقاد اروجی مجلسی‌ها تا پیش از این، برای نظارت روی سازمان میراث فرهنگی باید رئیس جمهوری را مورد سؤال قرار می‌دادند که «بار سیاسی» می‌گرفت در نتیجه آنها به موضوع ورود نمی‌کردند.

فرصت یا تهدید!فعالان گردشگری و صنایع دستی هرگز از ادغام شدن با میراث فرهنگی در دهه هشتاد راضی نبودند. آنها اعتقاد داشتند در سایه میراث فرهنگی قرار خواهند گرفت. نگرانی آنها بی‌اساس هم نبود. میراث فرهنگی جایگاه ویژه‌ای در این سازمان داشت. سنبه مدیران میراث فرهنگی در عمارت آزادی پرزورتر بود. امروز فعالان میراث فرهنگی دقیقاً حال آن روزهای فعالان گردشگری را دارند. آنها نگاه اقتصادی به میراث فرهنگی را «سَم» می‌دانند. حتی زمانی که حسن روحانی پیشنهاد تغییر نام سازمان میراث فرهنگی به سازمان گردشگری را داد آنها واکنش تندی نشان دادند. 

«سیدمحمد بهشتی» معاون پژوهشگاه نیز بارها در گفت‌و‌گو با رسانه‌ها توسعه گردشگری، اشتغال زایی و درآمدزایی را کاشت گندم به هوای دروی کاه دانسته و گفته است:« متأسفانه در دستگاه‌های مختلف زمانی که صحبت از گردشگری می‌شود، به دو عامل اشتغال‌زایی و درآمد ارزی پرداخته می‌شود، در صورتی که خاصیت اصلی گردشگری این است که ما امکان ملاقات با فرهنگ و سرزمین خودمان را می‌توانیم فراهم کنیم. به نظر من کاهِ توسعه گردشگری، اشتغال و درآمد ارزی است، نه گندم آن و اگر ما کشاورزی را دیدیم که به طمع کاه، گندم می‌کارد باید او را به دکتر نشان دهیم، زیرا گندم‌هایش را کنار گذاشته و کاه جمع می‌کند و فکر می‌کند کار درستی انجام می‌دهد.» مجلسی‌ها هم دیروز آب پاکی را روی دست همگان ریختند و اعلام کردند بهارستان قرار نیست ردیف بودجه جدیدی را برای وزارتخانه تازه مصوب شده، در نظر بگیرد. آنها روی درآمدزایی این حوزه، حساب ویژه‌ای باز کرده‌اند. اما برخی از کارشناسان میراث فرهنگی اعتقاد دارند، همین نکته اجازه نمی‌دهد که میراث فرهنگی در قامت جدید به موفقیتی برسد. از جمله احسان ایروانی، رئیس سابق صندوق حفظ و احیای اماکن تاریخی به سایت «چمدان» می‌گوید:«تبدیل سازمان میراث فرهنگی با وزارتخانه بدون افزایش بودجه نقض غرض است.»

اما نکته جالب ماجرا این است که مجلسی‌ها درست روی درآمدزایی همین صندوق - که روزگاری احسان ایروانی مدیر آن بود - حساب کردند.

بهارستانی‌ها اعتقاد دارند که وزارتخانه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری با واگذاری مدیریت بناهای تاریخی به بخش خصوصی می‌تواند به درآمدزایی بیشتر منجر شود. هرچند سیاوشی سعی می‌کند نامی از «عمارت مسعودیه» تهران به میان نیاورد اما بهره‌برداری اقتصادی چند ساله عمارتی تاریخی در تهران را یکی از نمونه‌های موفق حضور بخش خصوصی در بهره‌برداری از بناهای تاریخی می‌داند. البته او معتقد است که جا به جایی مدیران در سازمان میراث فرهنگی اجازه ادامه کار آن را نداد. سیاوشی تشکیل وزارتخانه توسط هم مجلسی‌های خود را نتیجه ماه‌ها کار کارشناسی و تشکیل یک کمیسیون ویژه می‌داند. او از اصطلاح «دستگاه فشل و ناکارآمد» برای سازمان میراث فرهنگی در دولت‌های مختلف استفاده می‌کند که بهارستان چاره آن را در نوشتن نسخه وزارتخانه شدن دیده است. استیضاح‌های سیاسی و فشار احتمالی نمایندگان هم از دیگر ایرادهای گرفته شده به تصمیم جدید بهارستان است. این انتقاد، اعتراض پژمانفر را به دنبال دارد. او این تصمیم را غیرسیاسی‌ترین تصمیم همه طیف‌های مجلس می‌داند و می‌گوید: «نظارت مجلس برای میراث فرهنگی، تهدید نیست بلکه فرصت است.»منبع: روزنامه ایران

بیش از هر گروهی فعالان حوزه گردشگری زمان دولت اصلاحات به دنبال ارتقای این سازمان به وزارتخانه بودند. این تصمیم وقتی قوت گرفت که دولت وقت سه حوزه صنایع دستی، گردشگری و میراث فرهنگی را ادغام کرد.