 در روایات امده است این افراد اگر اهل ایمان باشند هم در برزخ و هم در قیامت به صورت نورانی و زیبا ظاهر میشوند وخداوند بخاطر تحمل این نقیصه ، انها را مورد فضل و کرم ویژه خود قرار میدهد .لذا باید در طی این مسیر صبر رافراموش نکنند و اطرافیان انها در خدمت به انها از خصیصه صبر کمک جویند .
امیر مؤمنان در مورد صبر فرموده‏اند : «وَعَلَیْكُمْ بِالصَّبْرِ فَاِنَّ الصبر مِنَ الاِیمانِ كَالرَّأسِ مِنَ الْجَسَدِ وَلا خَیْرٍ فی جَسَدٍ لا رَأسَ مَعَهُ وَلا فی ایمانٍ لا صَبْرَ مَعَهُ ، ایمان بی صبر و استقامت، بسان تن بی سر است كه بصورت یك لاشه غیر مفید در می‏آید (نهج البلاغه3/168 /ط عبده) . اهمیت صبر چنان است كه ائمه اطهار(ع) به واسطه صبر عظیمشان و عزم استوارشان به مقام شامخ ولایت و امامت نایل شدند ( و جَعلَنا مِنهُم ائمّةً یهدونَ بأمرنا لما صَبَروا / در واقع ریشه امامت و رهبرى صبر است سجده، آیه‏ى 24). از طرف دیگر این نقص عضو هم برای خود انها هم برای اطرافیان انها مسلما یک امتحان ویژه الهی است . امام صادق علیه السلام می فرماید: ما من قبض و لا بسط الا و لله فیه مشیة و قضاء و ابتلاء/ هیچ گرفتگی و هیچ گشایشی نیست , مگر اینکه خدا در آن , خواست و حکم و آزمایش را قرار داده است .
اسلام نه تنها این گروه را از انجام یك رشته تكالیف معذور شمرده است، بلكه جامعه را به یاری این گروه دعوت نموده است. اینك برای آشنائی با چنین دعوت، یك رشته احادیثی را متذكر می‌شویم.
قال رسول الله (ص): «مَنْ اَعاَن ضَعیفاً فی بَدَنِهِ، علی اَمْره اًعانَهُ اللهُ عَلی اَمْره، وَ نَصَبَ لهُ فی القیامَةِ مَلائكة یعینونَهُ عَلی قَطْع تلكَ الاهوال و عُبورِ‌تلكَ الْخنادق منِ النار، حَتّی لا یصیبَه مِن دُخانها، و علی سمومها و علی عبورِ الصراطِ الی الجَنَّةِ سالماً آمِناً وَ مَنْ اَعانَ ضعیفاً فی فَهْمِهِ وَ مَعْرِفَتَهِ، فَعَلَّمُه حُجَّتَه علی خَصْمِ الدینِ طُلابِ الباطِلِ، اَعانَه اللهُ عِندَ سَكَراتِ الْموتِ علی شَهَادَةِ اَن لااِله‌الا اللهُ وَحْدَهُ لا شریكَ لَهُ و انَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُوله واْلاقِرار بما یتصل بهما وَالاعِتقادِ لَهُ حَتَّی یَكونَ خُروجُهُ مِن الدّنیا وَ رُجُوعُه اِلَی اللهِ عَزَّوجَلَّ عَلی اَفْضّلِ اَعمالِهِ وَ اَجَلِّ اَحوالِهِ، فَیُحیی عِندِ ذلك بروح و ریحان وَ یبشرُبِانَّ رَبَّه عَنْهُ راض وَ عَلیه غَیْرُ غَضبان (بحارالانوار، 75/21)پیامبر گرامی (ص) فرمود: كسی كه ناتوان و معلولی را در كارهایش یاری دهد، خداوند او را یاری كند و در روز قیامت بر او فرشتگانی می‌گمارد كه او را از خطرات منازل آخرت محافظت می‌نمایند و او را سالم به بهشت می‌رسانند. كسی كه فرد ناتوانی را در فهم مطلبی یاری دهد و دلائل آئین او را بر ضد دشمنان تعلیم دهد خداوند او را در سكرات مرگ بر ادای شهادتین یاری می‌نماید، و رفتن او از این دنیا و بازگشت وی به سوی خدا را با بزرگترین اعمال همراه می‌سازد و به او بشارت خوشنودی خداوند داده می‌شود». جمله «مَن اَعانَ ضَعیفاً فی بَدّنِهِ...» مربوط به پرستاری از بیماران و امثال آن است. جمله «من اَعان ضعیاً فی فَهْمِهِ ...» مربوط به كمك‌های تعلیمی است كه طبعا كمك به افراد استثنائی و عقب مانده را نیز در بر‌می‌گیرد .
درحوادث زندگی ایت الله بهاء الدینی امده است روزی در مکه مکرمه وی به محضر امام زمان (ع) شرفیاب میشود در ان جلسه امام عصر نسبت به یکی از شیعیان ابراز خوشحالی می کنند . ایت الله بهاءالدینی چند روز بعد جریان را به ان مومن گزارش میدهد و علت را از او جویا میشود وی میگوید : من کار خاصی انجام نداده ام، فقط مادرم از کار افتاده است و خودم شخصا کار رسیدگی به او را متقبل شده ام . (کتاب سیری در افاق به نقل از استاد حیدری کاشانی )
به این دو حدیث شریف در مورد مراقبت از معلولین توجه کنید :
پیامبر فرمود : من سعی لمریض فی حاجه قضاها او لم یقضها ، خرج من ذنو به کیوم ولدته ولدته امه .( هر کس در براوردن نیاز بیماری بکوشد چه انرا براورد وچه نتواند انر براورده کند از زیر بار گناه خویش بیرون میرود مثل ان روز که از مادر خویش زاده شده است . ).( الامالی ص 517 )
شما خواننده عزیز توجه دارید رسیدگی به بیمار انچنان فضیلت دارد که اگر هم انسان نتواند انرا براورده کند ثوابی ان چنان عظیم در روایت بالا برای ان ذکر شده است . معلوم است توجه به معلولی که دائما در حال نوعی مریضی جسمی به سر میبرد چقدر در درگاه خداوند ارزش دارد.
در کتاب شریف کافی امده است: مرازم نقل کرد با محمد بن مصادف همسفر شدم چون به مدینه وارد شدیم بیمار شدم . او در این مدت به مسجد می رفت و مراتنها می گذاشت . از این کار به مصادف گلایه کردم او هم جریان را به امام صادق گزارش داد امام فرمود : نشستن تو نزد او از نماز خواندنت در مسجد پیامبر بالاتر است . ( کافی ج 4 ص 545 )
در پایان مطلبی از شهید مطهری در مورد بلاها و گرفتاریها اورده میشود امید است مورد استفاده واقع شود :
آیا این چیزهایی كه موجب آزمایش بشر است خیرند یا شر ؟ ممكن است‏ چیزی به ظاهر خیر باشد یعنی نعمت باشد و ممكن است چیزی شر باشد یعنی بلا باشد ولی عمده این است كه انسان در مقابل آن چیزی كه موضوع امتحان اوست‏ چه عكس‏العملی نشان می‏دهد . ممكن است عكس‏العمل انسان درباره نعمت و بلا به‏گونه‏ای باشد كه هر دو برای او نعمت بشود و ممكن است عكس‏العمل‏ او در برابر نعمت و بلا به گونه‏ای باشد كه هر دو برای او نقمت شود . این است كه نباید هر چیزی را كه مایه امتحان انسان است بد دانست‏ بلكه باید آن را خوب دانست .امتحانهای الهی برای این جهت است كه انسان در خلال آن گرفتاریها [ كمال یابد ] . گرفتاری در نعمت یك جور گرفتاری است و گرفتاری در نقمت‏ جور دیگر است .
همه چیز برای این است كه انسان گرفتار آن شود و خود را از آن آزاد كند . انسان در دنیا نیامده كه از كنار نعمتها و از كنار بلاها و گرفتاریها بگذرد ، بلكه آمده است در دریای نعمتها و در دریای‏ گرفتاریها خودش را بیندازد و سالم بیرون بیاید . اگر كسی در عمرش اساسا خودش را در بلایا و مصائب و سختیها قرار ندهد و همیشه از كنار ان بگذرد ، هرگز چیزی نمی‏شود . اگر كسی هم اساسا دستش به نعمت نرسد كمالی كه در این دنیا باید پیدا كند ، پیدا نمی‏كند .
كمال انسان به این است كه در دنیا ، هم با نعمتها و هم با شدتها هرچه بیشتر درگیر شود و از این درگیری‏ آزاد بیرون بیاید . در مورد ابتلاها حدیثی هست از امام صادق علیه السلام كه می‏فرمایند : ان الله اذا احب عبدا غته بالبلاء غتا » ( بحارالانوار ، ج 15 ، جز اول ، ص 55) یعنی خدای متعال آنگاه‏ كه بنده‏ای را دوست بدارد او را در دریای بلا فرو می‏برد. غت، فرورفتن در آب است ، تشبیه به فرورفتن در آب شده است .
پیغمبر اكرم ( صلی الله علیه و آله و سلم ) به خانه یكی از مسلمانان‏ دعوت شدند ، وقتی وارد منزل او شدند مرغی را دیدند كه در بالای دیوار تخم‏ كرد و تخم مرغ نیفتاد یا افتاد و نشكست . رسول اكرم در شگفت شدند . صاحب خانه گفت : آیا تعجب فرمودید ؟ قسم به خدایی كه تو را به پیامبری‏ برانگیخته است به من هرگز آسیبی نرسیده است . رسول اكرم برخاستند و از خانه آن مرد رفتند ، گفتند كسی كه هرگز مصیبتی نبیند ، مورد لطف خدا نیست . ( بحار الانوار ، ج 15 ، جزء اول ص 56 ) . از حضرت صادق ( ع ) روایت شده است كه : « ان اشد الناس بلاء الانبیاء ، ثم الذین یلونهم ، ثم الامثل فالامثل » ( بحار الانوار ، ج 15 ، جزء اول ص 53) . پر گرفتاری ترین مردم انبیاء هستند ، در درجه بعد كسانی كه از حیث‏ فضیلت بعد از ایشان قرار دارند ، و سپس هر كس كه با فضیلت تر است به‏ ترتیب از بالا به پایین(گرفتاری او بیشتر است ) . بلا از برای دوستان خدا لطفی است كه سیمای قهر دارد ، آنچنانكه نعمتها و عافیتها برای گمراهان و كسانی كه مورد بی مهری پروردگار قرار می‏گیرند ، ممكن است عذابهایی باشند اما به صورت نعمت ، و قهرهایی به قیافه لطف‏ . از این رو است كه وقتی خدا نسبت به بنده‏ای از بندگانش لطف مخصوصی‏ دارد او را گرفتار سختیها می‏كند .
جمله معروف البلاء للولاء مبین‏ همین اصل است . در حدیثی از امام باقر ( ع ) آمده است كه : « ان الله عز و جل لیتعاهد المؤمن بالبلاء كما یتعاهد الرجل اهله‏ بالهدیة من الغیبة » ( 2 ) . خدا از بنده مؤمنش تفقد می‏كند و برای او بلاها را اهداء می‏نماید همانطوری كه مرد در سفر برای خانواده خودش هدیه‏ای می‏فرستد . (عدل الهی ص185)
برای مطالعه بیشتر :
1ـ عدل الهی ـ استاد مطهری
2ـ اصول کافی ـ بخش قضای حاجت مومن
3ـ بیست گفتار ـ شهید مطهری ـ مبحث شداید و گرفتاریها
منبع :پرسمان/معارف

فردی که معلول است به دنیا می آید و با سختی زندگی می کند، چه جایگاهی در آن دنیا دارد و کسی که از او پرستاری می کند در نزد خدا چه جایگاهی دارد؟