 اولاً: فیض الهی همواره در سراسر عالم ساری و جاری است و همگان از عنایات بی‏پایان او بهره می‏برند.
ثانیاً: پیدایش این حالات در واقع ادراك ما از واقعیتی خارجی است كه در شرایط خاصی پدید می‏آید، و لزوماً دلیل آن نیست كه در دیگر مواقع عنایتی نیست، بلكه ما درك نمی‏كنیم؛ زیرا درك آن تابع شرایط روحانی ویژه‏ای است كه نتیجه عملی است كه انسان انجام داده است.
ثالثاً: چنان كه در فلسفه و عرفان به اثبات رسیده است، فاعلیت فاعل برای تحقق یك چیز كافی نیست و قابلیت قابل نیز لازم است و انجام یك‏سری عبادات و پالودن نفس از رذایل، قابلیت فیض‏گیری از عنایات الهی را فراهم می‏كند و هر كه در این زمینه كوشاتر و خالص‏تر باشد، قابلیت بیشتری كسب نموده ولاجرم فیض افزون‏تری نیز دریافت خواهد كرد.
رابعاً: این كه برخی از امور از طریق دعا به دست می‏آید، از آن رو است كه خداوند نظام عالم را براساس نظم و ترتیب علّی و معلولی آفریده است و این سنت نه تنها در موجودات طبیعی است؛ بلكه در سراسر هستی - چه در مادیات و چه در امور غیر مادی - جاری است و دعای خالصانه و ارتباط با خدا یكی از علل ماورایی تحقق یك‏سری امور است و این هرگز به معنای تلقین نیست؛ هر چند كه دعا كار كرد تلقین را هم دارد؛ ولی اصل اثر بخشی دعا حقیقتی ورای این حرف‏ها است. خامساً: این كه گفته‏اید این روح ماست كه بزرگ‏تر می‏شود» به یك معنا درست است؛ یعنی، در اثر دعا و ارتباط با خدا انسان كمال می‏یابد و قابلیت‏های افزون‏تری پیدا می‏كند، نه این كه این مسأله صرفاً تلقین نفس باشد؛ لیكن قابلیت قابل به تنهایی و بدون فاعلیت الهی چه تأثیری می‏تواند داشت؟ 
منبع :پرسمان/معارف

چرا فیوضات و عنایات الهى فقط در موقع دعا و ریاضت شامل انسان مى‏شود؟