چاقی نه‌تنها در ایران بلکه در سراسر جهان، به یک معضل تبدیل شده است. هر فردی که تحرک کافی نداشته باشد یا پرخوری کند، دچار چاقی خواهد شد. البته اینها تنها علت چاقی به حساب نمی‌آیند و ابتلا به برخی از بیماری‌ها و ژنتیک هم می‌تواند باعث چاقی شود. این‌که چاقی به چه دلیلی به‌وجود می‌آید، یک طرف قضیه محسوب می‌شود و مهم‌تر از علت آن مستعد شدن افراد به بیماری‌های مختلف در نتیجه چاقی است.
شاید همه اینها باعث شده افراد به‌دنبال روش‌های مختلف برای لاغری بگردند. یکی از این روش‌ها جراحی‌های معده برای لاغری است که تنها برخی از افراد می‌توانند از آن بهره ببرند و همه نباید سراغ این جراحی‌ها بروند. دکتر محمدجعفر فره‌وش، فوق‌تخصص گوارش و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران شما را با این جراحی‌ها آشنا می‌کند.

چرا چاق می‌شویم؟
چاقی دلایل زیادی دارد که یکی از علت‌های نادر آن، ابتلا به بیماری‌های غدد و ژنتیک است البته آن چیزی که به‌عنوان چاقی در جوامع مختلف بیشتر نگران‌کننده است چاقی‌هایی است که به دلیل سبک زندگی ایجاد می‌شود. چاقی‌های وابسته به سبک زندگی، می‌توانند هر فردی را در هر سنی و با هر موقعیت اجتماعی، درگیر کنند. این نوع چاقی‌ها به‌دلیل تحرک کافی نداشتن و پرخوری به‌وجود می‌آیند. علاوه بر این، با توجه به ماشینی شدن زندگی و نداشتن وقت کافی، افراد به استفاده از غذاهای آماده یا فست‌فود‌ها روی آورده‌اند که همین مساله یکی از دلایل اصلی ابتلا به چاقی به حساب می‌آید. آن چیزی که بیش از چاقی نگران‌کننده است، بیماری‌هایی محسوب می‌شوند که همراه با چاقی به وجود می‌آیند. برای مثال، دیابت، بیماری‌های قلبی ـ عروقی، افزایش فشار خون، مشکلات مفصلی و استخوانی، کبد چرب و... برخی از بیماری‌هایی است که همراه با چاقی ایجاد می‌شود. چاقی همچنین می‌تواند باعث افسردگی و اضطراب شود و روی کیفیت زندگی فرد تاثیر سوء بگذارد.

وقتی چاقی از راه می‌رسد
پیش از هر چیز باید به مساله پیشگیری از چاقی توجه کرد، چون پیشگیری می‌تواند بسیار ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر باشد. برای این منظور باید فضاهای شهری به‌گونه‌ای طراحی شوند که فرد مجبور شود فعالیت بیشتری داشته باشد. آموزش پخت و پز سالم به‌صورت عمومی نیز می‌تواند در پیشگیری از چاقی نقش داشته باشد. محدود شدن تبلیغات تنقلاتی چون چیپس، پفک، نوشابه و آبمیوه‌های صنعتی بسیار ضروری است. علاوه بر این، باید مصرف قندهای ساده (خوراکی‌ها و شیرینی‌های کارخانه‌ای) را محدود کرد و ذائقه کودکان را نباید به این نوع قندهای ساده عادت داد، چون این نوع قندها اعتیادآور است و فرد تمایل شدیدی برای مصرف آنها پیدا می‌کند، در نتیجه چاقی از سن کم از راه می‌رسد.
راه‌های آسان‌تر را انتخاب کنید
درمان چاقی، یک درمان آسان نیست و نمی‌توان خیلی سریع یک فرد چاق را درمان کرد. برای این منظور فرد باید بسیار صبور باشد. از شیوه‌های علمی و بدون عارضه، برای کاهش وزن خود بهره بگیرد و تحت تاثیر تبلیغات، سراغ روش‌های پرخطر و پرعارضه نرود. برای کاهش وزن باید پیش از هر چیز علت چاقی مشخص شود و در صورت ابتلا به بیماری‌های مختلف، آن بیماری باید درمان یا کنترل شود تا بتوان انتظار کاهش وزن را داشت. چاقی باید توسط تیمی متشکل از متخصصان درمان شود.
چنانچه فرد با روش‌های ساده و با یک رژیم غذایی مناسب و ورزش بهبود پیدا نکرد، باید سراغ روش‌های دیگر رفت.

وقتی چاقی خطرناک است
امروزه برای انجام جراحی‌های معده با هدف کاهش وزن تبلیغات زیادی می‌شود و برخی افراد تحت تاثیر این تبلیغات، خود را به تیغ جراحی می‌سپارند که می‌تواند خطرات و عوارضی را به همراه داشته باشد. انجام جراحی‌های معده با هدف لاغری، مناسب همه افراد نیست و تنها در شرایطی به فرد توصیه می‌شود که بی.ام.آی (شاخص توده بدنی) بالایی داشته و از روش‌های دیگر کاهش وزن، نتیجه‌ای نگرفته باشد. وقتی فرد بی.ام.آی 30 داشته باشد، به اضافه‌وزن مبتلاست و بی.ام.آی 30 به بالا چاقی محسوب می‌شود و بی.ام.آی بالای 40 نیز چاقی مرگبار به حساب می‌آید. در شرایطی که بی.ام.آی حدود 35 باشد، احتمال ابتلا به دیابت، بیماری‌های قلبی ـ عروقی و... بسیار بالاست. افرادی که بی.ام.آی آنها بالا باشد، می‌توانند یکی از روش‌های جراحی معده را با نظر پزشک متخصص انتخاب کنند. برخی از تبلیغات مدعی هستند که افراد مبتلا به دیابت و وابسته به انسولین، بعد از انجام چنین عمل‌هایی می‌توانند استفاده از انسولین را کنار بگذارند، اگر افراد چاق با چنین هدفی قصد دارند عمل جراحی معده را انجام بدهند، باید آگاه باشند که این ادعا صحت ندارد و نباید تحت تاثیر تبلیغات زیر تیغ جراحی بروند.

معده‌هایی برای کوچک شدن
روش‌های زیادی برای تغییر در معده وجود دارد. یکی از این روش‌ها بالون است. در این روش بالون را به وسیله آندوسکوپ وارد معده می‌کنند تا وزن فرد به‌دلیل کاهش حجم معده و کاهش اشتها، کمی پایین بیاید و بعد از کاهش وزن اولیه، جراحی دیگری به نام «بای‌پس» برای فرد انجام خواهد شد. این روش یک روش موقت است، در حالی‌که در برخی از تبلیغات از آن به عنوان یک روش دائم برای کاهش وزن یاد می‌شود. علاوه بر این، روش بالون مناسب افراد جوان نیست. روش بعدی، جراحی لاپاراسکوپی حلقه (Band) است. در این روش جراحی از طریق لاپاراسکوپی انجام می‌شود که یک حلقه در قسمت بالای معده تعبیه می‌شود. جراحی معده به روش اسلیو (پلیسه)، یکی دیگر از روش‌های جراحی معده برای لاغری است. در این روش به گونه‌ای خاص معده را می‌دوزند و فضای داخلی معده به صورت یک لوله باریک در می‌آید. نوع دیگری از این نوع جراحی‌ها، بای‌پس نام دارد که در این روش با اتصال قسمتی از روده باریک به معده، حداقل 70 سانتی‌متر از مسیر جذبی روده کاهش می‌یابد.

عوارض زیاد است؟
جراحی‌های معده با هدف لاغری، مانند جراحی‌های دیگر عوارض مخصوص به خود را دارد ولی در شرایطی که سلامت و جان بیمار به‌دلیل چاقی در خطر باشد، باید این نوع جراحی‌ها را حتما انجام داد. جراحی‌های معده باید زیرنظر یک تیم پزشکی متشکل از متخصص مانند گوارش، تغذیه، غدد، جراح باتجربه و روان‌شناس انجام شود. عوارض جراحی با توجه به نوع آن می‌تواند بسیار گسترده باشد، ولی به‌طور کلی مشکلاتی چون فیستول، خونریزی، نفخ، تنگی، درد، آروغ، تهوع، نشت غذا، رفلاکس (بازگشت اسید از معده به مری) و... برخی از عوارض این نوع جراحی‌هاست.
افرادی که مبتلا به هلیکوباکتر هستند باید قبل از انجام این نوع جراحی‌ها حتما درمان شوند و بیماران قلبی ـ عروقی یا مبتلایان به دیابت، باید با شرایط خاص و با احتیاط زیاد جراحی شوند. از آنجا که وزن بالا خطرات ناشی از بیهوشی را افزایش می‌دهد، باید وزن فرد پیش از جراحی تا حدودی کاهش پیدا کند تا این خطرات کم شود. افرادی که این جراحی‌ها را انجام می‌دهند، به‌دلیل کاهش جذب مواد معدنی و ویتامین‌ها، باید از مکمل‌ها زیر نظر متخصص تغذیه استفاده کنند، علاوه بر این، نباید این مساله را از یاد برد که درصورت عدم‌اصلاح سبک زندگی و تغذیه، با وجود انجام این جراحی‌ها، باز هم احتمال بازگشت چاقی وجود دارد.
منبع: جام جم

انجام جراحی‌های معده با هدف لاغری، مناسب همه افراد نیست و تنها در شرایطی به فرد توصیه می‌شود که بی.ام.آی (شاخص توده بدنی) بالایی داشته و از روش‌های دیگر کاهش وزن، نتیجه‌ای نگرفته باشد.