پیروزی انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی(ره)، رئیس‌جمهور وقت عراق كه داعیه رهبری بر جهان اسلام را داشت، با چالشی جدی روبه‌رو كرد. نفرت و كینه قدیمی صدام از ایرانی‌ها در سال‌های انتهایی دهه 50 به اوج خود رسید و ماشین تبلیغاتی حزب بعث با به كارگیری رسانه‌های دیداری، شنیداری و مكتوب،پروژه نفرت از ایرانیان و برتری اعراب را رقم زد.

صدام برای ریزترین جزئیات نظامی، امنیتی، اقتصادی و تبلیغاتی جنگ برنامه‌ریزی كرده بود. رئیس‌جمهور معدوم عراق كه از مدت‌ها پیش فكر حمله به ایران را در سر می‌پروراند، باید ذهن مردم كشورش را هم نسبت به آغاز جنگ آماده می‌كرد. حكومت وقت عراق، بنا بر نیازها و دوره‌های تبلیغاتی كه پشت سر گذاشت، فیلم‌ها، سریال‌ها و برنامه‌های تبلیغاتی مختلفی را به خانه شهروندان عراقی یا بر پرده سینماها برد.
همچنین دستگاه تبلیغاتی حكومت با تمركز روی امام خمینی و نظام نوپای اسلامی تمام سعی‌اش بر مخدوش كردن چهره رهبر ایران را به كار برد. تئوریسین‌های بعثی در كنار رهبر جمهوری اسلامی ایران القاب گوناگونی قرار می‌‌دادند و با وارونه كردن واقعیات، چهره دیگری از امام ساختند.
نكته جالب توجه در تبلیغات بعثی‌ها در رسانه‌های رسمی توجه به جنبه‌های ملی و میهنی بود. پرداختن به موضوع قدیمی و ریشه‌دار عرب و عجم و تأكید بر برتری اعراب یكی از راهكارهای سران حزب بعث برای مانور دادن بود. تبلیغات دولت عراق علیه ایران جنبه‌های مذهبی نداشت و بیشتر مبتنی بر شعارهای «ملی‌گرایانه» و «عرب‌گرایانه» بود.
البته دولت بعث عراق بنا بر مقتضیات زمان به سرودها و آهنگ‌های مذهبی و اسلامی و اجرای گروه‌ها و اقلیت‌های قومی روی می‌آورد. با این همه سرودهای نظامی و «تمجید از فتح و فتوحات» ارتش عراق را بیش از هر چیز دیگری می‌توان در میان آرشیو منتشر شده تلویزیون این كشور پیدا كرد.
ساخت فیلم‌های سینمایی با داستان‌هایی هیجان‌انگیز و غرورآفرین كه مخاطب را پر از حس میهن‌ پرستی می‌كند یكی دیگر را راه‌های تأثیر گذاشتن بر ذهن توده‌های مردم بود. فیلم‌هایی كه سربازان را در راه رفتن به جنگ نشان می‌دهد و در دل داستان روابطی عاشقانه را نیز به همراه دارد. اكران این فیلم‌ها در كنار ساخت فیلم‌های تبلیغاتی متعدد كه از تلویزیون دولتی عراق پخش می‌شد، تأثیر زیادی بر ذهن افرادی كه كوچكترین اطلاعی از انقلاب ایران و رهبرش نداشتند، می‌گذاشت. نمایش صدام در حال بازدید از مناطق جنگی هم از دیگر برنامه‌های رایج تلویزیونی بود. در تبلیغات رسمی عراق، صدام در نقش یك «ژنرال» ظاهر می‌شد كه گویی رسالت بزرگی جهت رستگاری مردم عراق و دیگر كشورهای عرب منطقه به عهده داشت.
 صدام در تبلیغات حكومتی همچون یك منجی و ابرمرد به تصویر كشیده می‌شد كه هیچ كس یارای مقابله با او را ندارد. در زمانی كه اعراب چهره پرقدرت دیگری نداشتند، صدام می‌خواست همچون پدری مهربان، مدافع تمام اعراب باشد. نظام صدام بسیاری از تریبون‌های رسانه‌ای عربی و بین‌المللی را برای تبلیغ سیاست‌هایش خرید یا تأسیس كرد و با وجود مشكلات مالی و بحران‌های مختلف میلیون‌ها دلار صرف این تریبون‌ها كرد. به واقع این تلاش‌ها برای رسم چهره‌ای نیك از نظام نزد كشورهای عربی و اسلامی به عنوان نگهبان دروازه شرقی وطن عربی و پشتیبان مسائل قومیتی موفق بود. توهماتی كه جنون قدرت صدام را چندین برابر می‌كرد. به ویژه آن زمان در نبود اینترنت، رسانه‌های حكومتی تنها مرجع مردم به شمار می‌رفتند و تأثیر بسیار زیادی در جهت‌دهی توده‌ها داشتند.
این روند تبلیغات و آماده‌سازی افكار عمومی برای تخریب چهره ایرانیان در طول جنگ هم ادامه داشت. رادیو و تلویزیون در كنار مطبوعات و همچنین هنرمندان و ادبا نقش اساسی در فراخوان مردم به جبهه‌ها داشتند. این فعالیت‌های فرهنگی با وسوسه‌ها و تهدیدات هولناكی همراه بود. هر كس از انجام وظیفه سر باز می‌زد یا به زبان و قلمش اجازه صحبت درباره افكار و احساسات ضد جنگ و ضد فلاكت‌های جنگ را می‌داد، سرنوشت هولناكی در انتظارش بود.
استفاده از تمام این ظرفیت‌ها كه حتی شامل استفاده از گزارشگران خارجی هم می‌شد، نتوانست موفقیتی برای صدام حاصل كند. آنچه از برخی منابع به جا مانده بیش از ۱۲ هزار گزارشگر با ملیت‌های مختلف است كه برای رسانه‌های عربی و بین‌المللی كار می‌كردند و می‌كوشیدند گزارش‌های ارسالی‌شان خالی از اطلاعاتی باشد كه حكومت صدام را دچار مشكل كند. پایان جنگ هشت ساله با تمام ولخرجی‌های صدام در زمینه‌های مختلف، برای مردم عراق چیزی جز بدهكاری و وضعیت نابسامان اقتصادی به همراه نداشت. عایدی صدام از این جنگ تبلیغاتی چیزی فراتر از هیچ بود.

منبع: روزنامه جوان



پیروزی انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی(ره)، رئیس‌جمهور وقت عراق كه داعیه رهبری بر جهان اسلام را داشت، با چالشی جدی روبه‌رو كرد. نفرت و كینه قدیمی صدام از ایرانی‌ها در سال‌های انتهایی دهه 50 به اوج خود رسید و...