  در فرهنگ ایرانی، افراد به دنبال بهانه هایی برای باهم بودن در مراسم ها، روز و شب های خاص بوده اند؛ از جشن های دینی- مذهبی تا اعیاد ملی و باستانی. شب یلدا به واسطه یک دقیقه طولانی تر بودن بهانه ای برای یک شب نشینی خانوادگی و خویشاوندی شده است.

از دیرباز در شب چله، خانواده هایی که تازه عروس و داماد داشتند دور هم جمع می شدند و تازه داماد به همراه خانواده‌ اش طبقی از هدایا پیش کش عروس می‌کرد. اما از آن "شب‌ یلدای عروس"، تنها رسمش باقی مانده است؛ دیگر نه هزینه‌ها مانند قدیم است و نه توقعات عروس و خانواده عروس. اگر در زمان‌های قدیم برای عروس طبقی از تنقلات، میوه، پارچه می‌بردند این روزها هدایای شب چله، به چندین مدل از جمله میوه، آجیل، شیرینی، لباس‌های زمستانی، چکمه، طلا، مواد غذایی و.. که باید به زیباترین شکل توسط طراح تزیین و گل آرایی شود تبدیل شده است. 

 ارزش و قرب دختر در گرو طبق کشی شب یلدا!متاسفانه دیده می‌شود که برخی از خانواده ها ارزش و میزان علاقه داماد به او را با هدایای شب یلدا و دیگر هدایا در مناسبت ها که  از طرف داماد آورده می شود ارزیابی می‌کنند. 

معصومه بعد از گذشت چند سال از زندگی مشترک شان، از خاطره ای که از هدیه شب یلدا برایش پیش آمده، می گوید: "خانواده همسرم رسم آوردن شب یلدایی را نداشتند و یا شاید داشتند و بخاطر بالا بودن هزینه‌ها بهانه  آوردند؛ در هر صورت من با این مسئله کنار آمدم اما مادرم هنوز که هنوز است این مسئله را به من سرکوفت می زند و می‌گوید: شوهرت برای تو ارزش قائل نشد و  هیچ هدیه ای برایت نیاورد."

لاله دختر تازه عقد کرده ایی است که می‌گوید: "از یک ماه مانده به شب یلدا مادرم مداوم می گوید، ببینیم خانواده همسرت چه شب یلدایی برایت می آورند. پارسال شوهر فلانی چه هدایه هایی براش برده بود و... همش نگرانم که نکند همسرم برای شب چله اقدامی نکنند یا آن را ساده بگیرد و من جلوی مادرم خجالت زده شوم..."

معیار سنجشی که دختر را به جان داماد می اندازد و شب یلدایی را که می تواند بهانه ای برای دور هم بودن و خوش گذراندن باشد، به کام آنها تلخ می کند. از قدیم گفته اند داماد مثل پسر  و عروس مثل دختر  است، این حرف‌ها در عمل هم باید دیده شود و خانواده دختر در شرایط بحران اقتصادی کمی دامادشان را جای پسر خود بگذارند و از توقعاتشان کم کنند. 

هزینه شب یلدایی برای داماد چقدر است؟ در این چند روز مانده به شب یلدا با رد شدن از جلوی مغازه ی فروش خشکبار با صف های طولانی از کسانی مواجه می شوید که برای خریدن آجیل شب چله صف کشیده اند. اگر با همین آدم‌هایی که در صف ایستاده‌اند صحبت کنید همه‌شان شکایت می‌کنند که قیمت آجیل سرسام آور شده است اما نمی‌شود که این شب را بدون آجیل برگزار کرد! عده ای نه برای مصرف خانوادگی و مهمانی که تنها برای پیشکش هایی که قرار است برای عروسش شان برده شود در صف خرید آجیل ایستاده اند. 

با توجه به تورم و افزایش نجومی قیمت کالاها- خوراکی و پوشاک- تهیه یک طبق شب چله برای داماد باید هزینه زیادی را به خود اختصاص دهد. اگر ارزان ترین قیمت  اقلام خوراکی اعم از آجیل و میوه را که جز هدایای این شب می باشد را محاسبه کنیم، یک تازه داماد باید جدا از خرید لباس زمستانی و طلا و... حدود یک میلیون تومان برای شیرینی و آجیل و حدود 200 هزار تومان با احتساب یک تا دوکیلو از هر میوه برای خرید آنها در نظر بگیرد. 




این میانگین از مبلغ تنها برای خرید میوه و آجیل محاسبه شده است و تزیین، طراحی روی میوه و گل آرایی آنها خود به صورت جداگانه هزینه هایی را در پی دارد. در مجموع با احتساب خرید لباس های زمستانی-پالتو، چکمه، کیف و شال و...- و طلا  که اکنون گرمی  3,064,000 است، یک تازه داماد برای تهیه هدایای شب چله باید مبلغی حدود 5 میلیون تومان را تنها برای یک شب هزینه کند. 

ضرب المثل معروفی است که می‌گوید:« دوست مرا یاد کند با یک هل پوک.» حقیقتاً مصداق این شب و مراسم باید باشد.

شب یلدا بهانه‌ای دوست داشتنی برای یک دقیقه بیشتر باهم بودن است. شبی برای آنکه خاطره تعریف کنند، برای چند ساعتی کنار هم خوش باشند و غم و غصه‌هایشان را فراموش کنند اما چند سالی است که این شب خاطره انگیز به یک شب غم زا تبدیل شده است؛ غم تهیه آجیل چهارمغز شب یلدا، انار و هندوانه و لبو، ژله و کیک شب یلدایی و...