چرا برخی افراد دین دارند و برخی ندارن؟ چرا بضی افراد مسلنانند و برخی زرتشتی یا مسیحی؟
گرایش انسان به دین امری ذاتی، عمیق و ریشه‌دار است. دین نه تنها تأمین كننده بسیاری از نیازهای انسان، بلكه خود نیازی بنیادین و نهفته در ژرفای وجود آدمی است. «تا نه گی دو كه نه تن» می‌نویسد: «حس مذهبی یكی از عناصر اولیه ثابت و طبیعی روح انسانی است. اصلی‌ترین و ماهوی‌ترین قسمت آن به هیچ یك از رویدادهای دیگر قابل تبدیل نیست، بلكه نحوه ادراك فطری ورای عقلی است كه یكی از چشمه‌های آن از ژرفای روان ناخودآگاه فوران می‌كند و نسبت به مفاهیم(زیبایی)‌ مربوط به هنر (و نیكی) مربوط به اخلاق (و راستی) مربوط به علم (مفهوم دینی)، یا به طور صحیح‌تر، مفهوم مقدس، مقوله چهارمی است كه دارای همان اصالت و استقلال سه مفهوم دیگر است». «آلكسیس كارل» نیز بر آن است كه: «احساس عرفانی [دینی] جنبشی است كه از اعماق فطرت سرچشمه گرفته است و یك غریزه اصلی است». وی در جایی دیگر می‌نویسد: «فقدان احساس اخلاقی و عرفانی در میان اكثریت عناصر فعال یك ملت، زمینه زوال قطعی ملت و انقیاد او را در بند بیگانه تدارك می‌بیند؛ سقوط یونان قدیم معلول چنین عاملی بود. در نگاه «تولستوی» نیز «ایمان آن چیزی است كه انسان با آن زندگی می‌كند.» استاد مطهری در توضیح این سخن می‌گوید:«یعنی ایمان مهم‌ترین سرمایه زندگی است». به نظر وی مردم به برخی از سرمایه‌های زندگی مانند سلامت، امنیت، ثروت و رفاه و... توجه دارند، اما به یك سرمایه بزرگ كه نامش ایمان است توجه ندارند؛ چرا كه آنان اصولاً محسوسات و مادیات را بیش از معقولات و معنویات می‌شناسند. در نظر «ویل دورانت» نیز دین روح زندگی است، او می‌گوید: «زندگی بدون، دین ملال‌انگیز و پست است، مانند جسدی است بی‌روح». قریب به این مضمون را در سخن «ویلیام جیمز» می‌توان یافت. او مدعی است: «ایمان یكی از قوایی است كه بشر به مدد آن زندگی می‌كند، فقدان كامل آن در حكم سقوط بشر است». «ارنست رنان» در پایندگی و ژرفایی تأثیر دین در نهاد انسان می‌گوید: «ممكن است روزی هر چه را دوست می‌دارم نابود و از هم پاشیده شود و هر چه را كه نزد من لذت بخش‌تر و بهترین نعمت‌های حیات است از میان برود، و نیز ممكن است آزادی به كار بردن عقل و دانش و هنر بیهوده گردد، ولی محال است كه علاقه به دین متلاشی یا محو شود، بلكه همواره و همیشه باقی خواهد ماند و در كشور وجود من شاهدی صادق و گواهی ناطق بر بطلان مادیت خواهد بود». همه آنچه گفته آمد را در یك آیه زیبای قرآن می‌توان یافت كه رمز دین‌گرایی انسان را چنین ترسیم كرده است: «فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّینِ حَنِیفًا فِطْرَه اللَّهِ الَّتِی فَطَرَ النَّاسَ عَلَیْهَا؛ پیوسته رو به سوی دین پاك خداوند داشته باش كه انسان‌ها را بر آن سرشته است و آفرینش الهی دگرگون نخواهد شد». از آنچه گذشت روشن می‌شود كه نیاز انسان به دین امری جاودان و زوال‌ناپذیر است. لازمه ذاتی بودن دین‌ورزی این است كه دین همچون دیگر غرایز و نیازهای ذاتی انسان همپای حیات بشر بپاید و آینده بشریت را همچون گذشته در نوردد. لاجرم هیچ فرد بی دینی را نمی توان یافت و همه انسان ها دین دار هستند هرچند دین شناخته شده مثل مسیحیت و یهودیت و.. نباشد. طبق صریح آیات قرآن، و همچنین طبق حكم عقل، دین تمام انبیاء یكی آن هم اسلام بوده است؛ و همه ی انبیاء نیز آمده اند برای ابلاغ و حفظ و تبیین همان یك دین. لذا اگر امروزه صدها دین وجود دارند، اینها را خدا نازل نكرده بلكه همه را بشر ساخته اند. مثلاً هندوها ابداً دین خودشان را دین نازل شده از سوی خدا نمی دانند؛ چون اساساً به نبوّت اعتقاد ندارد. شاخه های گوناگون آیین هندو در حقیقت شاخه های گوناگون بت پرستی است. بودیسم نیز دین الهی نیست و خود بودایی ها آن را از جانب خدا نمی دانند؛ چون اینها نیز به نبوّت اعتقادی ندارند. عمده آیینهایی كه خود را الهی می دانند عبارتند از: یهودیّت ، مسیحیّت و آیین زرتشت. اینها نیز بنا به دلائل فراوان تاریخی و عقلی و نقلی، ربطی به دین حضرت موسی(ع) و دین حضرت عیسی (ع) ندارند و آیینهایی هستند بشر ساخته. بر نبوّت زرتشت نیز هیچ دلیل قانع كننده ی وجود ندارد. كتب آسمانی اینها نیز ابداً ربطی به انبیاء ندارند و توسّط قدمای اینها نوشته شده اند؛ و حتّی برخی از علمای خود اینها نیز اعتراف نموده اند كه این كتابها، كلام الله نیستند. در قرآن كریم نیز خداوند متعال فرموده است: « فَوَیْلٌ لِلَّذینَ یَكْتُبُونَ الْكِتابَ بِأَیْدیهِمْ ثُمَّ یَقُولُونَ هذا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ لِیَشْتَرُوا بِهِ ثَمَناً قَلیلاً فَوَیْلٌ لَهُمْ مِمَّا كَتَبَتْ أَیْدیهِمْ وَ وَیْلٌ لَهُمْ مِمَّا یَكْسِبُونَ ــــ پس واى بر آنها كه نوشته‏ اى با دست خود مى ‏نویسند، سپس مى ‏گویند: «این، از طرف خداست.» تا آن را به بهاى كمى بفروشند. پس واى بر آنها از آنچه با دست خود نوشتند؛ و واى بر آنان از آنچه از این راه به دست مى ‏آورند.»(البقرة:79) قرآن مجید بر یگانگی صراط تاكید می ورزد و می گوید برای پیمودن راه رستگاری بیش از یك راه وجود ندارد و دیگر راه ها همگی انحراف از آن صراط است. چنان كه می فرماید: «و اَنَّ هذا صراطی مستقیماً فاتبعوه و لا تتبعوا السبل فَتَفرق بكم عن سَبیله ذلكم وَصّاكم به لعلكم تتقون؛ اعراف/153 آگاه باشید كه این است راه راست، از آن پیروی كنید و از راه های دیگر كه شما را از آن راه پراكنده می سازد نروید، اینها است كه خدا شما را به آن سفارش كرده تا به تقوا بگرایید». برای رسیدن به كمال از طریق عقیده و عمل، یك صراط بیش نیست و هر نوع راهی برخلاف آن، كژ راهی است كه انسان را از پیمودن راه سعادت باز میدارد. تصور نشود كه این صراط واحد، مربوط به پیامبر عظیم الشان اسلام است، بلكه تمام پیامبران مردم را به پیمودن یك راه دعوت كرده اند و آن تسلیم در برابر خداوند است. آنچه كه امروزه از آن به «صراط ها» یاد میشود، درست نقطه مقابل وحی الهی است كه همواره بر «وحدت صراط» تاكید داشته و دارد. بخاطر همین وحدت صراط است كه قرآن در تمام موارد از «دین واحد» سخن بمیان می آورد نه از «ادیان». اصرار قرآن بر لفظ «دین» به صورت مفرد، برای این است كه اصول عقیدتی و قوانین كلی در مسائل عملی، در تمام ادوار یكسان بوده و خداوند یك دین بیش نداشته و نخواهد داشت، چنان كه می فرماید: «ان الدین عند الله الاسلام».آل عمران/19و همه شرایع در جوهر دین و قوانین سعادت، مانند حرمت شراب و قمار، اختلاف ندارند. بر این اساس ما می توانیم با تكیه بر جوهر دین كه در تمام ادیان یكسان هستند شیوه مسالمت آمیز با ادیان و فرق دیگرداشته باشیم.
منبع:پرسمان

«ارنست رنان» در پایندگی و ژرفایی تأثیر دین در نهاد انسان می‌گوید: «ممكن است روزی هر چه را دوست می‌دارم نابود و از هم پاشیده شود و هر چه را كه نزد من لذت بخش‌تر و بهترین نعمت‌های حیات است از میان برود، و نیز ممكن است آزادی به كار بردن عقل و دانش و هنر بیهوده گردد، ولی محال است كه علاقه به دین متلاشی یا محو شود.