ویژگی اصلی اهل سنت، نوع نگاه آنها به «امامت» می باشد، كه در تفاوت آنها با شیعه بیان می شود.
تفاوت‌های بسیار متعددی در زمینه اصول و فروع بین شیعه و سنی وجود دارد كه اگر بخواهیم آنها را دقیقا ذكر كرده و توضیح دهیم ، جواب آن چندین جلد كتاب می شود. ما در اینجا سعی می كنیم به طور كلی و تا حد امكان به صورت خلاصه، تفاوتهای مهم بین شیعه و سنی را ذكر كنیم.
تفاوتهای شیعه و سنی كه در این پاسخ ذكر می گردند عبارتند از :
1- اختلاف در بحث امامت و خلافت
1-1- تعریف امام در كلام متكلّمین شیعه و سنّی و بحث عصمت امام
1-2- اختلاف در مورد جریان غدیر
1-3- اختلاف در زمینه مهدویت
2- بحث امكان رؤیت خداوند
3- اختلاف شیعه و سنی در مورد صحابه
4- اختلاف در مسئله اجماع( كه یكی از منابع استنباط احكام تلقی می‌شود)
5- تفاوت در زمینه احكام و مسائل عبادی( كه به چند نمونه اشاره می‌شود)
توضیح:
1- اختلاف در بحث خلافت و امامت
یكی از مهمترین اختلافات بین شیعه و سنی كه خود منجر به تفاوت‌های دیگر در این دو مذهب شده، بحث خلافت و امامت است. شیعه و سنی در بحث امامت و جانشینی پیامبر(ص) هم از نظر مفهوم(شأن و جایگاه امام) و هم از نظر مصداق با یكدیگر اختلاف بنیادین دارند. ازدیدگاه شیعه، نقش امامت كه جانشین پیامبر(ص) است در موارد زیر ظهور و بروز پیدا می كند:
1. حكومت و اداره جامعه.
2. مرجعیت دینی: یعنی تبیین و تفسیر معصومانه آموزه های دین در سه بخش عقاید و اخلاق و احكام.
امامت از دیدگاه شیعه منصبی است الهی واز اصول دین محسوب می شود و امام كسی است كه از سوی خداوند منصوب شده اند. ولی اهل سنت امامت را از فروع دین دانسته و یك مقام ظاهری در حد ریاست حكومت می دانند كه از سوی مردم انتخاب می‌شود.
و به بیان دیگر اهل سنت معتقد است كه پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله و سلم شخصی را به عنوان جانشین خود معرفی نفرموده و انتخاب خلیفه و حاكم پس از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم، به عهده خود مردم گزارده شده است ) www.mazaheb.com(
اما از نظر مصداق جانشین پیامبر(ص) شیعه معتقد است كه به دلایل قرآنی، روائی و عقلی، خلیفه و امام بلافصل بعد از رسول اكرم(ص)، علی(ع) و فرزندان پاك ایشان هستند.
البته آنطور كه در مورد اهل سنت بیان شده، آنها برای ائمه اهل بیت علیهم السلام موقعیت علمی و تقوایی بسیار بالایی قائلند و برای آنان كراماتی نیز نقل نموده اند اما معتقد به تعیین و انتخاب آنان از سوی خداوند متعال به عنوان جانشینان و خلفای دوازده گانه پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نبوده و ایشان را از گناه و خطا معصوم نمی دانند و عصمت را مختص انبیا می دانند .(ر.ك: www.mazaheb.com)
و همچنین می گویند جانشینان بعد از پیامبر(ص) به ترتیب: ابوبكر، عمر، عثمان و علی(ع) هستند.
1-1- تعریف امام در كلام متكلّمین شیعه و سنّی و بحث عصمت امام:
سعدالدین تفتازانی و میر سید شریف جرجانی و سیف الدین آمدی گفته اند :« الامامة رئاسة عامّة لشخص من الاشخاص ــ امامت ریاست عمومی است برای شخصی از اشخاص» (شرح المقاصد ، ج5 ، ص234 ــ شرح مواقف ، ج8 ، ص 345 ـــ ابكارالافكار ، ج3 ، ص 416)
قاضی عضدالدین ایجی گفته است: « الامامة خلافة الرّسول فی اقامة الدین بحیث یجب اتّباعه علی كافّة الامّة ـــ امامت خلافت (جانشینی) رسول است در اقامه ی دین ، به گونه ای كه واجب است تبعیت از او برای همه ی امّت» (شرح مواقف ، ج8 ، ص345)
سیف الدین آمدی در تعریف دیگری گفته است: « انّ الامامة عبارة عن خلافة شخص من الاشخاص للرّسول فی اقامة الشّرع و حفظ حوزة الملّة علی وجه یجب اتّباعه علی كافّة الامّة ــ همانا امامت عبارت است از خلافت شخصی از اشخاص برای رسول در اقامه ی شرع و حفظ حوزه ی ملّة (دین) به نحوی كه تبعیت از او واجب می شود بر همه ی امّت.» (ابكارالافكار ، ج3 ، ص416)
ابن خلدون نیز نوشته است: « الامامة خلافة عن صاحب الشّرع فی حراسة الدین و سیاسة الدّنیا. ـــ امامت خلافت (جانشینی ) صاحب شریعت است در حراست از دین و سیاست و مدیریت دنیا.» (مقدّمه ی ابن خلدون ، ص 191)
ــ تعاریف علمای بزرگ شیعه
شیخ مفید گفته است: « الامام هو الذی له الرئاسة العامّة فی امور الدین و الدّنیا نیابةً عن النّبی (ص) ـــ امام كسی است كه دارای رهبری عمومی در امور دین و دنیا به صورت نیابت از پیامبر (ص) باشد.» (النكت الاعتقادیة ، شیخ مفید ، ص53)
سید مرتضی گفته است: « الامامة رئاسة عامّة فی الدّین بالاصالة لا عمّن هو فی دار التّكلیف ـــ امامت رهبری عمومی در زمینه دین به صورت بالاصاله است ؛ نه به صورت نیابت از كسی كه در سرای تكلیف می باشد.» (رسائل الشریف المرتضی ، ج2 ، ص264 )
علّامه حلّی گفته است: « الامامة رئاسة عامّة فی الدّین و الدّنیا لشخص من الاشخاص نیابة عن النّبی(ص) ــ امامت رهبری عمومی در زمینه دین و دنیا برای شخصی خاصّ به عنوان نیابت از پیامبر (ص) است.» (الباب الحادی عشر ، علّامه حلّی ، ص66) جناب فاضل مقداد نیز همین تعریف را رائه كرده ولی به جای « نیابة عن النّبی » گفته است: « خلافة عن النّبی » (ارشاد الطالبین ، فاضل مقداد ، ص325 ـ 326 ـــ اللوامع الالهیة ، فاضل مقداد ، 319ـ320)
از تعاریف گفته شده استفاده می شود كه:
اوّلاً متكلّمین شیعه و سنّی بر سر تعریف امامت اختلاف نظر عمده ای نداشته در محورهای اصلی اتّفاق نظر دارند.
ثانیاً امامت اصطلاحی متكلّمین دارای مشخّصات زیر می باشد.
1ـ امامت ریاست عمومی بر جمیع امّت می باشد نه بر محدوده ی جغرافیایی خاصّ.
2ـ متعلّق امامت امام ، امور دین و دنیا بوده منحصر به دین تنها یا دنیای تنها نیست.
3ـ امام ، خلیفه و جانشین رسول الله می باشد، هم در امور دینی هم در امور دنیوی.
4ـ اطاعت و تبعیت از امام بر همه ی امّت واجب و ضروری است.
بنا بر این ، امام در اصطلاح متكلّمین ، نه مثل سلطان و رئیس جمهور است نه مثل یك عالم دینی و مفتی صرف ؛ بلكه تمام مسئولیتهای حاكمیتی رسول الله (ص) را دارا می باشد.
حال بر همین اساس شیعه مدّعی است كه امام باید عالم به جمیع احكام دین و جمیع اسرار قرآن باشد ؛ و از هر گونه خطا و سهو و گناه معصوم باشد.
چون طبق آیه ی « یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا أَطیعُوا اللَّهَ وَ أَطیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْكُم » ؛ اطاعت از امام ، مثل اطاعت از خدا و رسول ، باید مطلق و بدون قید باشد. متكلّمین نیز همین معنا را در تعریفشان از امام ، منعكس ساختند.
حال چگونه ممكن است خداوند متعال ما را امر به اطاعت بی چون و چرا از كسی كند كه خودش هر لحظه احتمال گناه یا احتمال خطا و سهو دارد؟!! پس اگر ما به حكم قرآن مكلّفیم تا از امام بعد از رسول الله (ص) اطاعت بی چون وچرا كنیم ؛ لابد او باید مثل خود رسول خدا ، معصوم باشد. چون امر به اطاعت بی چون و چرا از غیر معصوم ، مساوی است با امر به اطاعت بی چون و چرا از گناه یا خطای دیگری. و این كاری نیست كه خدا انجام دهد. لذا فرمود: « أَ فَمَنْ یَهْدی إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ یُتَّبَعَ أَمَّنْ لا یَهِدِّی إِلاَّ أَنْ یُهْدى‏ فَما لَكُمْ كَیْفَ تَحْكُمُونَ ـــ آیا كسى كه هدایت به سوى حق مى‏كند براى پیروى شایسته‏تر است، یا آن كس كه خود هدایت نمى‏شود مگر هدایتش كنند؟ شما را چه مى‏شود، چگونه داورى مى‏كنید؟! » (یونس: 35)
آیا غیر از انسان معصوم ، كه خود منزّه از خطا و هدایت كننده به خداست ، كسی هست كه نیاز به امام و هدیت كننده نداشته باشد؟ آیا خلفای مورد نظر اهل سنّت نیاز به هدایت داشتند یا نداشتند؟ اگر بگویند نیاز به هدایت نداشتند گزافه گفته اند ؛ كسانی كه زمانی غرق در شرك بودند چگونه به یكباره معصوم گشتند؟ و دلیل عصمتشان چیست؟ و اگر نیاز به هدایت داشتند طبق آیه ی مورد بحث ، باید از امامی اطاعت نمایند تا آنها را به حقّ رهنمون شود. پس خود خلفای سه گانه باید امامی می داشتند. حال می پرسیم كه آن امام كه بوده است؟ ممكن است بگویند: نبی اكرم (ص) یا قرآن كریم ؛ گوییم در آن صورت امامت خود آنان لغو است ؛ چون نبی اكرم (ص) و قرآن كریم ، همانگونه كه می توانند امام آن سه نفر باشند امام دیگران نیز می توانند باشند. پس این سه تن چه رجحانی داشتند كه محتاج به امام انسانی زنده نبودند؟ بنا بر این ، از بین مدّعیان امامت ، تنها آن كسی حقیقتاً حقّ امامت داشته كه عین قرآن و علم او عین علم رسول الله بوده است ؛ و طبق دلائل نقلی مثل حدیث مدینة العلم و حدیث ثقلین و ... ، آن شخص كسی نیست جز علی (ع).
همچنین طبق گفته ی متكلّمین شیعه و سنّی ، اگر از وظایف امام این است كه دین را اجرا كند و حافظ دین خدا باشد ، لازمه اش این است كه او عالم به تمام دین باشد تا یقیناً دین را اجرا كند و دین را حفظ نماید نه نظرات شخصی خودش را. لذا امام بعد از رسول خدا ، باید همتای قرآن باشد.
حال ما كاری نداریم كه چه كسی دارای این مشخّصات است ؛ ما فقط آنچه را كه لازمه ی تعریف امام است ، بیان می كنیم تا معلوم شود كه: اوّلاً آیا غیر خدا می تواند این مشخّصات را تشخیص دهد یا نه؟ ثانیاً اگر معلوم شد كه مصداق امام را خدا باید تعیین كند ، آنگاه باید بگردیم دنبال كسی كه خدا و رسول ، این دو مشخّصه را برای او اثبات نموده اند. و شیعه مدّعی است بسیاری از آیات و روایات نبوی كه خود اهل سنّت نیز ناقل آنها می باشند ، اثباتگر این دو ویژگی برای علی (ع) هستند.

1-2- اختلاف در مورد جریان غدیرشایان ذكر است كه واقعه غدیر و خطبه پیامبر اكرم‏صلى الله علیه وآله در آن، مورد اجماع و اتفاق جمیع مسلمانان است و جایگاه ویژه‏اى در نصوص دینى و ادبیات و اشعار مسلمانان اعم از عرب و غیر عرب - دارد. در متون اسلامى هیچ روایتى به اندازه این واقعه، به حد تواتر یا فوق تواتر نرسیده است و احدى را یاراى تردید در آن نیست. از صحابه پیامبرصلى الله علیه وآله 110 تن و از تابعین 89 تن آن را نقل كرده‏اند و طبقات راوى آن، به 360 تن رسیده است. از اهمیت این واقعه، همان بس كه علامه امینى یازده جلد كتاب ارزشمند الغدیر را درباره آن به نگارش درآورده است.
اكنون این سؤال رخ مى‏نماید كه اگر این واقعه در میان همه مسلمین، اجماعى و مورد اتفاق است، پس اختلاف در چیست؟ در پاسخ گفتنى است: اساس اختلاف بر سر ماهیت و دلالت این واقعه است؛ یعنى:
الف. اهل تسنن اظهار مى‏دارند كه این حادثه عظیم تاریخى و سخنان و تأكیدات پیامبر اكرم‏صلى الله علیه وآله، به معناى لزوم «محبت و دوستى» حضرت على‏علیه السلام و یا حداكثر معرفى ایشان به عنوان یكى از نامزدهاى خلافت است و هیچ دلالتى بر امامت و زمامدارى و لزوم پیروى از ایشان ندارد! دلیل آنان این است كه «ولایت» چند معنا دارد و یكى از معانى آن «دوستى» است. بنابراین تا زمانى كه به این معنا قابل حمل است، نمى‏توان به معانى دیگر آن تمسّك جست.
ب. دیدگاه شیعه این است كه ماهیت این حادثه و سخنان پیامبر اكرم‏صلى الله علیه وآله، نص صریح و قاطع بر امامت و پیشوایى حضرت على‏علیه السلام و لزوم اطاعت از او است. قرینه‏ها و شواهد، به گونه‏اى است كه هرگز نمى‏توان آن را تنها به دوستى و محبت و یا نامزدى خلافت تفسیر كرد.در این زمینه لازم به ذكر است كه
معناى ولایت اگر چه در مواردى ولایت به معناى دوستى نیز به كار مى‏رود؛ ولى لغت شناسان و كتاب‏هاى معتبر لغت‏شناسى، عمدتاً كلمه ولایت را به معناى سرپرستى، عهده‏ دارى امور، سلطه، استیلا، رهبرى و زمامدارى معنا كرده‏اند.

این كلمه با برخى از مشتقاتش از كتاب‏هاى لغت اهل سنت نقل مى‏شود:- راغب اصفهانى مى‏نویسد: «وِلایت؛ یعنى، یارى كردن و وَلایت یعنى، زمامدارى و سرپرستى امور و گفته شده است كه وِلایت و وَلایت، مانند دِلالت و دَلالت است و حقیقت آن «سرپرستى» است؛ ولى و مولا نیز در همین معنا به كار مى‏رود».(الراغب الاصفهانى، معجم مفردات الفاظ القرآن، .)
- ابن اثیر مى‏نویسد: «ولىّ؛ یعنى، یاور و هر كس امرى را بر عهده گیرد، مولا و ولىّ آن است». سپس مى‏گوید: و از همین قبیل است حدیث «من كنت مولاه فعلى مولاه» و سخن عمر كه به على‏علیه السلام گفت: «تو مولاى هر مؤمنى شدى»؛ یعنى، «ولى مؤمنان گشتى».(ابن اثیر، ابوالحسن على بن عبدالواحد، النهایة فى غریب الحدیث والاثر، ج 5، .)
- صاحب صحاح اللغة مى‏نویسد: «هر كس سرپرستى امور كسى را به عهده گیرد، ولى او است».(الجوهرى، اسماعیل بن حماد، الصحاح فى لغة العرب، تحقیق احمد بن عبدالغفور عطار، (بیروت: دارالعلم للملایین)، ج 6، . )
- مقاییس اللغة آورده است: «هر كس زمام امر دیگرى را به عهده گیرد، ولىّ او است».(معجم مقاییس اللغة، ج 6، .)
در رابطه با حقانیت شیعه، هزاران كتاب و مقاله به نگارش درآمده كه بسیارى از آنها مانند عبقات‏ الانوار نوشته میرحامد حسین لكنهوى، مشتمل بر ده‏ها مجلد است و تمام منابع و مدارك آن، بدون استثنا از منابع اولیه اهل سنت مى‏باشد.

1-3- اختلاف در زمینه مهدویتالف- یكى از اختلافات مهم در این باره آن است كه آیا مهدى(عج) شخصیتى معیّن و شناخته شده است یا شخصیتى نامعیّن و ناشناخته است كه با این نام و اوصاف خواهد آمد. بسیارى از علماى اهل سنت، مهدویت را «نوعى» دانسته، مى‏گویند : پس از این در آخرالزمان، در زمانى نامشخص فردى نامعیّن، از پدر و مادرى ناشناخته با این نام و اوصاف متولّد خواهد شد و انجام وظیفه خواهد كرد.
اما شیعه امامیه و شمارى از اهل سنت، مهدى(عج) را شخصى، یعنى فردى شناخته شده و معیّن مى‏دانند و معتقدند : او بیش از این متولد شده و هم اكنون به زندگى خود ادامه مى‏دهد. معتقدان به شخصى بودن مهدویت، مصداق بشارت‏هاى رسول خدا درباره مهدى را، همان مهدى موعود، فرزند امام حسن عسكرى«ع» دانسته‏اند.
در بررسى احادیث مهدى و اسناد و مدارك دیگر اسلامى، به دلایل و شواهدى بر مى‏خوریم كه مهدویت شخص را تأیید مى‏كند (براى مطالعه و ارزیابى این دلایل ر.ك : فصلنامه انتظار، شماره 11و12، (مقاله مهدویت و مذاهب اسلامى)، ص 343-346) «مهدویت نوعى» پیامدهاى منفى فراوانى دارد ؛ چون بر اساس آن، در جهان كنونى، اولى‏الامرى معصوم، امام و خلیفه قریشى تبار و فردى معصوم از اهل بیت كه همراه قرآن باشد، وجود نخواهد داشت. در نتیجه شمار زیادى از احادیث صحیح رسول خدا تكذیب خواهد شد و از آنجا كه ساحت مقدس رسول حق، از هر گونه دروغى منزّه است ؛ پس باید اولى الامر معصوم، خلیفه‏اى قریشى تبار و فردى معصوم از اهل بیت، در جهان وجود داشته باشد.
ب- شیعه معتقد است رهبر موعود، محمد بن حسن عسكرى است كه سال 256 ه . ق متولّد شد و پدرش امام حسن عسكرى بر امامت او تصریح كرده است. او سپس به اذن خدا، غیبت صغرى و كبرى نمود. غیبت صغرى هنگامى بود كه خداوند، وى را از نیرنگ حكومت عباسى نجات داد. وى از هنگام تولّد، مخفى زیسته، پدرش او را از دیده‏ها، پنهان مى‏كرد. پس از وفات پدرش در 260 ه . ق شیعیان به واسطه نوّاب اربعه، با او ارتباط داشتند. نیابت آنان 69 سال (260-329 ه .ق) طول كشید. غیبت كبرى، پس از وفات نایب چهارم آغاز شد.
اما بیشتر اهل سنت معتقدند كه مهدى هنوز متولّد نشده و در آخرالزمان به دنیا مى‏آید. برخى از آنان نیز روایت‏هایى نقل مى‏كنند كه مهدى آخرالزمان، هم نام پیامبر بوده و پدرش هم نام پدر گرامى رسول خدا (عبداللَّه) است. دسته‏اى از اهل سنّت كه تولّد حضرت مهدى را پذیرفته‏اند، درباره سال ولادت یا ماه و روز آن و نیز پدر گرامى او، اختلافاتى با شیعه دارند.
برخى از علماى اهل سنت (مانند عبداللَّه بن محمد مفارقى، ابن طلحه شافعى، دیار بكرى و...) سال ولادت مهدى را 258 ه . ق دانسته‏اند ؛ ولى علمایى مانند ابن اثیر، ابن عربى، سبط ابن جوزى حنفى، صلاح الدین صفرى، ابن صباغ مالكى، ابن حجر مكى همانند شیعه سال ولادت او را 255 ه . ق مى‏دانند. درباره ماه و روز ولادت مهدى موعود نیز - علاوه بر نیمه شعبان - 23 رمضان، 9 ربیع‏الاول، 8 شعبان و... اشاره شده است (ر.ك : فصلنامه انتظار، شماره 11و12، مقاله مهدویت و مذاهب اسلامى،  ).
ج- یكى دیگر از اختلافات، درباره تبار و نام پدر مهدى موعود است. برخى از اهل سنت، آن حضرت را از نسل امام حسن«ع» و بسیارى او را از نسل امام حسین دانسته‏اند. شمارى از دانشمندان سنى - همانند عالمان شیعه - نام پدر مهدى را حسن و آن حضرت را فرزند امام حسن عسكرى دانسته‏اند. برخى نیز بر اساس زایده‏اى كه در یك حدیث وجود دارد، نام پدر آن حضرت را، همانند نام پدر رسول اكرم«ص» «عبداللَّه» دانسته‏اند.

2-بحث امكان رؤیت خداوندیكی دیگر از تفاوت‌های شیعه و سنی بحث امكان روئیت خداوند درقیامت با چشم سر است. طبق اعتقاد شیعه در دنیا و آخرت خداوند قابل روئیت با چشم سر نیست .چون خداوند جسم نیست و ویژگی های جسم از (قبیل دیده شدن) را ندارد.
البته همه فرقه ها و مذاهب اسلامى بر این باور و اعتقادند كه خداوند در دنیا قابل رویت با چشم ظاهرى نیست. امّا نسبت به آخرت به دو گروه تقسیم شده‏اند. گروهى مانند معتزله، مرجئه و زیدیه مى‏گویند همانطور كه در دنیا قابل رؤیت نیست در آخرت نیز قابل رؤیت نخواهد بود.
گروه دیگر مانند اشاعره مى‏گویند: خداوند در آخرت توسط مؤمنان و در بهشت دیده مى‏شود بدون اینكه در جهت و مكان خاصى قرار گرفته باشد. در ضمن شارح مقاصد در این باره مى‏نویسد:
عقیده اهل سنت بر آن است كه مؤمنان، خداوند متعال را در حالى كه منزه از مقابله، جهت و اسكان است مى‏بینند ( شرح مقاصد، ج 4، و شرح عقاید نسفى، ص 122).( ر.ك: اصول اعتقادات اهل سنت، )

در اینجا لازم است از برخی علمای اهل سنت پرسیده شود كه چرا می‌گویند:الف) خداوند در شب هاى جمعه از آسمان به زمین فرود مى آید;
ب ) خداوند داراى دست، چشم، صورت و ... مى باشد;
ج ) خداوند مى خندد;
د ) خداوند در قیامت دیده مى شود؟
و...[ ـ ر. ك: مقالات الاسلامیین، ابوالحسن اشعرى، ج 1،  صحیح، بخارى، ج 2، كتاب التهجد باب الدعا والصلوة فى آخر اللیل و ج 1، باب فضل صلاة العصر. و در برخى روایات آنها آمده كه خداوند مى خندد. صحیح، بخارى، كتاب التوحید، باب قول الله تعالى وجوه یومئذ ناضرة.. ]
و این در صورتى است كه قرآن كریم مى فرماید: «لیس كمثله شىء ـ او مثل و مانند ندارد. »( سوره شورى، آیه 11) و در جاى دیگر مى فرماید:« لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ یُدْرِكُ الْأَبْصارَ وَ هُوَ اللَّطیفُ الْخَبیرُ ـ چشمها او را درنمى‏یابند و اوست كه دیدگان را درمى‏یابد، و او لطیفِ آگاه است»(‏ الأنعام : 103) همچنین خطاب به حضرت موسى مى فرماید: «لن ترانى ـ هرگز مرا نخواهى دید»(اعراف ،آیه 143)
بنابراین خدایى كه با چشم سر دیده شود ـ نه چشم دل ـ و خدایى كه در شب هاى جمعه فرود آید و یا به خواب انسان بیاید، چنانكه برخى به آن معتقد شده اند، چگونه خدایى خواهد بود؟ آیا لازمه این گمانه ها جسمیت خداوند متعال نیست؟ آیا لازمه این دیدگاه آن نیست كه ذات اقدس الهى محدود بوده و در مكان خاصى قرار گرفته باشد؟(ر.ك: اهل سنت، باورها، اندیشه ها، عبدالرحیم عباس آبادى، ص235 و سایت (www.mazaheb.ir
حرف حق همانی است كه از آیات فوق و سخن امام علی به نقل از امام صادق(علیهما السلام) استفاده می شود كه فرمود:«لَا تُدْرِكُهُ الْعُیُونُ فِی مُشَاهَدَةِ الْأَبْصَارِ وَ لَكِنْ رَأَتْهُ الْقُلُوبُ بِحَقَائِقِ الْإِیمَان‏ ـ چشم‌ها در هنگام مشاهده او را نمی‌بینند و لكن دلها با حقایق ایمان او را دیده اند» (ا لكافی ج‏1 )
3- تفاوت شیعه و سنی در مورد صحابه
اهل سنت بر این عقیده ‏اند كه هر كسى در حال ایمان با حضرت محمد (ص) ملاقات و مصاحبت داشته هر چند یك لحظه باشد. از صحابه است. همچنین معتقدند كه تمامى صحابه عادل بوده و باید در معارف دین به آنان مراجعه نمود. ( الجرح و التعدیل، ابوحاتم رازى، ج 1،  و مقدمه استیعاب ابن عبدالبر) اما شیعیان معتقدند كه گرچه بسیاری از صحابه افرادى مؤمن، متدین و عادل بوده‏اند، اما در بین آنان افراد منافق و فاسق هم وجود داشته است. چنانكه در قرآن مى‏فرماید:
«بعضى از عربها كه در اطراف شما هستند منافقند و بعضى‏از اهالى مدینه بر نفاق خویش ثابت مى‏باشند و شما از نفاق اینان آگاه نیستید. ما بر آنان آگاهیم و به زودى ایشان را دوبار عذاب مى‏كنیم سپس به سوى عذاب بزرگى برگردانده مى‏شوند» (توبه آیه 10) ( ر.ك: اصول اعتقادات اهل سنت، جمعی از نویسندگان،)

4- اختلاف در بحث اجماع كه یكی از منابع استنباط احكام تلقی می‌شود.نقطه اختلاف در اجماع بین تسنن و تشیع نیز در این می‏باشد كه اهل تسنن می‏گویند اگر جمیع امت یا جمیع علمای هر عصری یا حتی همه بزرگان مسلمین (اهل حل و عقد) و یا تنها شهر مدینه و مكه بر یك مسأله‏ای اجماع كنند حجت است. به نظر اهل سنت نفس اتفاق مسلمین حجت است ولی در دیدگاه شیعه در صورت كشف نظر معصوم حجت است. آنچه پیش شیعه مهم است در حجیت و عصمت اجماع، قول معصوم است كه باید از اجماع كشف شود. شاید اهل سنت با این تعریف‏های خود می‏خواهد به قضیّه سقیفه بنی ساعده كه منجر به خلافت ابوبكر شد، وجه شرعی بدهند. هر چند كه با تعریف خودشان به اجماع نیز، به جریان سقیفه بنی ساعده اشكال وارد است؛ چرا كه همه مسلمین و یا همه صحابه و صاحب نظران در آن شركت نكرده بودند. و اضافه بر آن تعریف‏هایی كه برای اجماع كرده‏اند و مستنداتی كه از كتاب و سنّت و عقل در تأیید حجیّت اجماع بكار برده‏اند قابل خدشه است.3. از دیگر اختلاف اساسی میان شیعه و اهل سنت، تفاوت در زمینه احكام و مسائل عبادی است. در نماز، روزه، حج، خمس و ... اختلافاتی وجود دارد كه ریشه آن به اختلاف در مرجعیت دینی بر می گردد. شیعه قرآن، سنت (قول، فعل و تقریر معصوم(ع)) ، اجماع (كه كاشف نظر معصوم علیه السلام باشد) و عقل را جزء منابع دین می دانند؛ لذا احكام و سایر معارف را از این منابع به دست می آورند ولی اهل سنت: قرآن، سنت پیامبر(ص) و قول تمام اصحاب رسول خدا(ص) را جزء منابع دین خود می دانند چه اصحابی كه مصون از گناه و خطا باشند و چه كسانی كه چنین مصونیتی را نداشته باشند. لذا چون منابع تشریعی و قانون گذاری در دو مذهب متفاوت است، احكام و قوانین آن دو نیز با یكدیگر اختلاف دارد. به عنوان مثال به چند مورد اشاره می شود:1- اهل سنت در عمل قائل به انسداد و بسته بودن باب اجتهاد هستند و تقلید از میت را جایز دانسته و بر این اساس از یكی از علمای چهارگانه خود - ابوحنیفه ، شافعی ، مالك بن انس و احمد بن حنبل - تقلید می كنند ؛ بر خلاف شیعیان كه باب اجتهاد را باز دانسته و تقلید از میت را جایز نمی دانند . البته شیعه تقلید از مرجع تقلیدی را كه مقلد او در زمان حیاتش حاضر بوده و از او تقلید می نموده است جایز می داند www.mazaheb.com 2- ظاهرا اهل سنت در وضو پاها را می شویند در حالی كه شیعیان پاها را مسح می‌كنند. ولی لازم به ذكر است كه در قرآن كریم تصریح شده: (وامسحوا برؤوسكم و ارجلكم)[مائده ، آیه 6]; در وضو باید سرها و پاها را مسح كنید؟ و این جمله مستقل است و مربوط به (فاغسلوا وجوهكم و ایدیكم)[مائده،آیه 6] نیست چرا اهل سنت بر خلاف این آیه مى گویند پاها را بشویید؟( ر.ك: www.mazaheb.ir) 3- اهل سنت معمولا در هنگام نماز دست‌ها را روی هم كذاشته یا می بندد در حالی كه شیعیان جنین كاری نمیكنند. واقعا جای سوال است با توجه به اینكه همه مذاهب بستن دست ها را در نماز واجب نمى دانند و برخى از مذاهب مانند مالكیان حتى آن را سنت هم نمى دانند چه دلیلى وجود دارد كه عده اى بر آن اصرار مىورزند و همواره دست هایشان را در نماز مى بندند؟(همان)4- اهل سنت در نماز و هنگام سجده بر فرش سجده می كنند درحالی كه شیعیان هنگام سجده پیشانی را بر فرش نمی گذارند. تاریخ و روایات نشان مى دهد كه در زمان پیامبر اكرم(صلى الله علیه وآله) فرش وجود نداشته و مسجدالنبى بدون فرش بوده و مسلمانان بر زمین، ریگ و سنگ سجده مى كردند و جز در موارد ضرورت و عذر بر لباس سجده نمى كردند و از سویى هیچ روایت و دلیلى وجود ندارد كه پیامبر فرموده باشد سجده بر فرش جایز است؟ پس چرا اهل سنت به سجده بر فرش اصرار دارند به گونه اى كه گویا سجده بر خاك كه حتى از دید روایات خودشان بهترین چیزى كه سجده بر آن مى شود كرد خاك و زمین است، جایز نیست؟ و بر كسانى كه مقیداند تا بر خاك سجده نمایند و براى آسان شدن آن را تبدیل به مهر كرده اند اشكال مى كنند؟ حال آنكه مهر برای شیعه موضوعیّت ندارد و خاك بودن آن برای مهمّ می باشد. لكن خاك را به شكل مهر درآورده ایم تا حمل آن آسانتر باشد.5- اهل سنت اصرار بر جدا خواندن نمازها دارند و مخالف جمع خواندن آنها هستند در حالی كه طبق نظر شیعه نمازها ( مثل ظهر وعصر)را هم می‌توان به لحاظ زمانی نزدیك به هم خواند و هم می‌توان با فاصله زمانی خواند. لازم به ذكر است كه از روایات شیعه و سنى استفاده مى شود پیامبراكرم(صلى الله علیه وآله)نمازهاى پنج گانه را در اوقات مختلف خوانده اند گاهى نماز ظهر را اول زوال ظهر شرعى و گاه هنگامى كه سایه به اندازه شاخص مى رسیده و همچنین در نمازهاى مغرب و عشا روایاتى وارد شده كه پیامبراكرم(صلى الله علیه وآله) گاهى بدون عذر و ضرورت در سه وقت نمازها را جمع مى خوانده اند براى اینكه امت در تنگنا و حرج گرفتار نشوند.[ ر. ك: صحیح، مسلم، ج 1،  ح 49; مسند، احمد حنبل، ج1، ; صحیح، بخارى، كتاب مواقیت الصلاة; فتح البارى، ج2،  و سنن المأثوره، امام شافعى، ص 123و سایت www.mazaheb.ir ]آیا اصرار بر جدا خواندن نمازها و جلوگیرى از جمع خواندن آنها همان گونه كه پیامبر(صلى الله علیه وآله) تعلیم داده اند، خلاف سنت پیامبر به شمار نمى آید؟ آیا نظر امام صادق(علیه السلام) كه جمع خواندن نمازها را جایز دانسته و دیدگاه قرآن كه جمع خواندن را ثابت مى كند مانند آیه (اقم الصلاة لدلوك الشمس الى غسق الیل)[ سوره اسرا، آیه 7]نمى تواند دلیل جمع خواندن نمازها باشد؟(ر.ك: www.mazaheb.ir)6- یكى از مسلمات بین مسلمانان آن است كه نمازهاى واجب را با جماعت مى توان خواند، سیره پیامبر اكرم(صلى الله علیه وآله)و بسیارى از صحابه این بوده ولى در مورد نمازهاى مستحبى اجازه به جماعت خواندن داده نشده است با این وجود خلیفه دوم در عین این كه به این مسأله باور داشته است، بدعت جماعت را در نمازهاى تراویح بین مسلمانان پدید آورد و اكنون اهل سنت حتى كسانى كه نمازهاى واجب را نمى خوانند در نمازهاى تراویح باید شركت نمایند در اینجا دو بدعت است:الف) جماعت خواندن نمازهاى مستحبى;ب) اصرار بر آن، به گونه اى كه به حد واجب رسیده است. نكته پایانی تفاوتهای شیعه و سنی بیشتر از مسائلی است كه در اینجا ذكر شد.
برای مطالعه بیشتر می‌توانید به كتاب هایی كه در زمینه مناظرات بین شیعه و سنی نوشته شده است ،از قبیل شبهای پیشاور و ترجمه المراجعات با نام حقّ جو حقّ شناس مراجعه فرمایید.منبع:پرسمان

نقطه اختلاف در اجماع بین تسنن و تشیع نیز در این می‏باشد كه اهل تسنن می‏گویند اگر جمیع امت یا جمیع علمای هر عصری یا حتی همه بزرگان مسلمین (اهل حل و عقد) و یا تنها شهر مدینه و مكه بر یك مسأله‏ای اجماع كنند حجت است.