

علم غیب ائمه (ع) بر اساس احادیث و روایات شیعى، امامان(ع) از علم غیب موهبتى از سوى خداوند بهره‏ مندند. خداوند متعال مى‏فرماید: «عَلِمُ الْغَیْبِ فَلَا یُظْهِرُ عَلىَ‏ غَیْبِهِ أَحَدًا*إِلَّا مَنِ ارْتَضىَ‏ مِن رَّسُولٍ فَإِنَّهُ یَسْلُكُ مِن بَینْ‏ِ یَدَیْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ رَصَدًا*لِّیَعْلَمَ أَن قَدْ أَبْلَغُواْ رِسَالَاتِ رَبهِِّمْ وَ أَحَاطَ بِمَا لَدَیهِْمْ وَ أَحْصىَ‏ كلُ‏َّ شىَ‏ْءٍ عَدَدَا» 26و27و28 سوره جن.«داناى غیب اوست و هیچ كس را بر اسرار غیبش آگاه نمى‏سازد،*مگر رسولانى كه آنان را برگزیده و مراقبینى از پیش رو و پشت سر براى آنها قرار مى‏دهد ... * تا بداند پیامبرانش رسالتهاى پروردگارشان را ابلاغ كرده‏ اند و او به آنچه نزد آنهاست احاطه دارد و همه چیز را احصار كرده است!»، جن - آیه 27-28-26. این آیات نشان مى‏دهد كه علم غیب اختصاص به خداوند دارد و كسى جز خدا آن را نمى‏داند. اما ممكن است پیامبر با رضایت پروردگار متعال، بداند و نیز ممكن است دیگر انسان‏ها از سوى خدا و یا به تعلیم پیامبران، از آن آگاهى یابند.
علم غیب امامان(ع)بر دو گونه تصور می‌شود: 1. از درون و بدون تعلیم الهی، آگاه باشند. 2. خدای آگاه، به پیامبران تعلیم كرده باشد و امامان نیز هر كدام از امام قبل، و سرانجام از پیامبر آموخته باشند و یا خداوند از راه دیگری به آنان تعلیم كرده باشد. دانشمندان شیعه همگی تصریح كرده‌اند كه آگاهی پیامبر و امام از غیب، ذاتی و بدون تعلیم الهی نیست و به گونه دوم؛ یعنی به تعلیم الهی است و كسانی كه علم امامان (ع) را ذاتی و بدون تعلیم الهی بدانند و علم آنان را به گونه علم الهی بدانند از « غلاه» (غلاه، كسانی كه امامان (ع) را از حدود موجود امكانی خارج دانسته و برخی از صفاتی را كه اختصاص به خدا دارد بر آنان ثابت می‌دانند.) به شمار می‌آیند و اصولاً این عقیده مستلزم شرك می‌باشد، در اینجا لازم است توجه خواننده عزیز را به مطالبی جلب كنیم: با مراجعه به روایات و گفته‌های دانشمندان بزرگ روشن می‌شود كه در زمان پیامبران گرامی (ع) و امامان معصوم (ع) و نیز در دوره‌های بعد، گاهی از واژه «علم غیب» علم ذاتی و بدون تعلیم الهی فهمیده می‌شده است، از این جهت در آیات و روایات و نیز در كلمات دانشمندان مكرراً تصریح شده است كه آگاهی پیامبر و امام از غیب، ذاتی نیست، بلكه به تعلیم الهی از راه وحی و غیره و یا آموختن از پیامبر و امام قبل است و اگر در برخی از احادیث آگاهی از غیب آنان نفی شده است، مقصود این نوع از علم غیب است. و اینك متن برخی از روایات و گفتارهای دانشمندان: 1. بعد از پایان جنگ جمل، علی (ع) در بصره خطبه‌ای خواند و در ضمن آن، از برخی حوادث آینده خبر داد یكی از یاران آن حضرت با تعجبی فراوان، به ایشان گفت: «لَقَد اُعطیت یا أمیرالمؤمنین عِلمَ الغَیب» [آیا به شما «علم غیب داده شده؟»] و این جمله اشاره به این بود كه «علم غیب»اختصاص به خدا دارد، زیرا خدا است كه ذاتاً از همه چیز آگاه است. آن گرامی در پاسخ او خندید و گفت: «لیس هو بعلم الغیب و إنما هو تعلم من ذی علم…»اینكه من از حوادث آینده خبر می‌دهم «علم غیب» یعنی ذاتی و بدون تعلیم الهی نیست بلكه به وسیله پیامبر خدا(ص) به من تعلیم شده است…(نهج البلاغه خطبه صدو بیست و چهار، شرح نهج البلاغه ابن میثم:1/83-85 و ج 3/138-141. شمارة خطبه‌ها و یا كلمات قصار مطابق شرح نهج البلاغه «عبده» چاپ مصر است.) ؛2. یحیی بن عبداالله بن الحسن به امام هفتم (ع) گفت: فدایت شوم اینان (گروهی از مردم) عقیده دارند كه شما« علم غیب » دارید. حضرت در پاسخ او فرمود: …نه به خدا سوگند آنچه ما می‌دانیم از پیامبر خدا(ص) به ما رسیده و از آن حضرت آموخته ایم. 3. شیخ بزرگوار محمد بن، محمد بن نعمان مفید (متوفای 413) می‌نویسد: كسی را می‌توان به طور مطلق دارای صفت « عالم به غیب» دانست كه علم او ذاتی باشد و از كسی نیاموخته باشد و علم هیچ كس جز خداوند بزرگ ذاتی نیست و از این رو شیعه معتقد است كه نباید درباره امامان به طور مطلق گفته شود، بلكه باید توضیح داده شود كه علم آنان مستفاد از امام قبل و از پیامبر(ص) و سرانجام به تعلیم الهی است. (اوائل المقالات/38؛ بحار الأنوار26/10.) مفسر عالیقدر جهان اسلام مرحوم شیخ طبرسی (متوفای 548) می‌نویسد: به عقیده شیعه كسی را می‌توان با جمله «عالم به غیب» توصیف كرد كه همه غیب‌ها را بداند و علم او ذاتی باشد و هیچ كس جز خدا این چنین نیست و اما خبرهای غیبی فراوانی كه دانشمندان شیعه و سنی از علی (ع) و سایر امامان نقل كرده‌اند همه از رسول خدا(ص) به آنان رسیده و رسول خدا نیز از خداوند آموخته است. (مجمع البیان3/261 و 5/205.) 5. رشید الدین محمد بن شهر آشوب مازندانی (متوفای 588) می‌نویسد: پیامبر و امام از غیب آگاهی دارند اما نه به این معنی كه علم آنان ذاتی باشد بلكه خداوند، بخشی از علم غیب را به آنان آموخته است، و عقیده به این كه علم آنان ذاتی است و با علم خدا تفاوتی ندارد مستلزم شرك می‌باشد. (متشابهات القرآن،ص 211، مضمون كلام ایشان نقل شد.) 6. كمال الدین ابن میثم بحرانی (متوفای 689) می‌نویسد: منظور از علم غیبی كه جز خدا نمی‌داند علم غیبی است كه بدون تعلیم و آموختن باشد و «علم غیب»بدون تعلیم، اختصاص به خدا دارد و جز خدا هر كس آگاهی از غیب پیدا كند به تعلیم الهی بوده است. (شرح نهج البلاغه ابن میثم1/84 و 3/140.) 7. ابن ابی الحدید معتزلی (متوفای 655) می‌نویسد: ما انكار نمی‌كنیم كه در میان افراد بشر اشخاصی باشند كه از غیب خبر بدهند اما می‌گوییم آگاهی آنان از غیب، مستند به خداوند است و خداوند وسیله آگاه شدن آنان را از غیب فراهم می‌آورد.( شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید1/427.) ؛8. فضل بن روزبهان همان دانشمند سنی كه در اواخر سده نهم و اوائل دهم می‌زیسته، با همه تعصبش در كتاب « ابطال نهج الباطل» می‌نویسد: روا نیست درباره كسی گفته شود: علم غیب دارد، آری، خبر دادن از غیب به تعلیم الهی جایز است و راه این تعلیم یا وحی است و یا الهام، البته نزد كسی كه الهام را یكی از راههای آگاهی از غیب می‌داند. (دلائل الصدق مظفر/343) 9. علامه مرحوم شیخ محمد حسین مظفر می‌نویسد: علم خدا ذاتی است وعلم امامان (ع) به تعلیم الهی است و هیچ كس نباید توهم كند كه علم امامان (ع) مانند علم خدا است، پس مانعی ندارد كه بگوییم امامان ذاتاً علم غیب ندارند اما به تعلیم الهی، از غیب آگاهی دارند. (علم الامام/7و47.)؛ 10. علامه طباطبائی در تفسیر «المیزان» می‌نویسد: خداوند ذاتاً از غیب آگاه است و هر كس جز او از غیب آگاه باشد به تعلیم او خواهد بود و هر جا پیامبر(ص) آگاهی خود از غیب را انكار می‌كند و می‌گوید: علم غیب ندارم معنای آن این است كه مستقلاً و ذاتاً عالم به غیب نیستم و هر چه می‌دانم از جانب خدا به من آموخته شده است.( المیزان20/131-132.) آیة الله جعفر سبحانی،سیمای فرزانگان ج 2
علم امامان نسبت به امور غیبى متكى به علم و اراده پروردگار است. آنجا كه خدا بخواهد آنها مى‏دانندمنبع:پرسمان

عبداالله بن الحسن به امام هفتم (ع) گفت: فدایت شوم اینان (گروهی از مردم) عقیده دارند كه شما« علم غیب » دارید. حضرت در پاسخ او فرمود: …نه به خدا سوگند آنچه ما می‌دانیم از پیامبر خدا(ص) به ما رسیده و از آن حضرت آموخته ایم. 3. شیخ بزرگوار محمد بن، محمد بن نعمان مفید (متوفای 413) می‌نویسد: كسی را می‌توان به طور مطلق دارای صفت « عالم به غیب» دانست كه علم او ذاتی باشد و از كسی نیاموخته باشد و علم هیچ كس جز خداوند بزرگ ذاتی نیست و از این رو شیعه معتقد است كه نباید درباره امامان به طور مطلق گفته شود، بلكه باید توضیح داده شود كه علم آنان مستفاد از امام قبل و از پیامبر(ص) و سرانجام به تعلیم الهی است.