 تلاوت‏
 «تلاوت» اصطلاحى مختص به خواندن كتاب‏هاى آسمانى است و تلاوت اخص از «قرائت» مى‏باشد. هر تلاوتى قرائت است اما هر قرائتى، تلاوت نیست.
 تلاوت قرآن در قالب الحان عرب، مورد تصویب پیغمبر اكرم است، و به فهم بهتر آیات كمك مى‏كند و انگیزش انسان را بر عمل بیشتر مى‏سازد. «1» البته لحن اهل فسق ممنوع است.
 «ترجیع» نیز به معنى كشش آواز در گام‏هاى موسیقى است كه در قرآن نباید به طرز كشش‏هاى غنائى اهل كتاب و اهل فسق و رهبانان و نوحه‏گران باشد.
 تلاوت قرآن لحن خاصى دارد كه باید از استاد فن یاد گرفت كه آن استادان سینه به سینه از اساتید سابق یاد گرفته‏اند، تا به زمان امامان علیهم السلام و صدر اسلام رسیده است.
 امام رضا علیه السلام فرمود: «حَسِّنوا بالقرآنِ اصواتَكُم» «2»
 ؛ یعنى براى قرائت قرآن آوازهاى خود را نیكو سازید.
 و به دنبال آن فرمود: «فَانَّ صَوتَ الحَسَن یَزید القرآن حُسْناً» و این نكته بسیار مهم است كه آواز خوب سبب افزایش تأثیر قرآن در دلهاست. «1»
 قرائت قرآن چهار مرتبه دارد؛
 1. ترتیل، خواندن قرآن با تأنى و شمرده و شیوا مى‏باشد به طورى كه همراه با تدبر در معانى و رعایت تمامى قواعد تجوید است.
 2. تحقیق، خواندن قرآن با حداكثر آرامش و تأنى، آهسته‏تر از قرائت و ترتیل و اشباع مدها و تحقیق همزه‏ها و اتمام حركات و تحقیق مخارج حروف مى‏باشد.
 قرائت تحقیق، روشى است كه جهت تعلیم قرائت به شاگردان و تمرین زبان و رعایت كامل قواعد تجوید، استفاده مى‏گردد.
 3. تحدیر، سریع خواندن (سریعتر از تحقیق و ترتیل) ولى با حفظ احكام تجوید مى‏باشد.
 4. تدویر، نوعى قرائت است نه به سرعت (تحدیر) و نه به كندى (تحقیق) مى‏باشد.
 افضل القراآت همان ترتیل است.
 ترتیل‏
 ترتیل یعنى درست و شمرده و شیوا خواندن قرآن مجید، این واژه در قرآن یكبار آمده است:
 وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِیلًا «2»؛ «و قرآن را با ترتیل مناسب آن بخوان».
 «ترتیل» خواندن به نظم و توالى و مقدم و مؤخر نكردن است و اصل آن از «ترتیل الاسنان» یعنى صاف و مرتب بودن دندان‏ها است.
 از امام على علیه السلام درباره وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِیلًا پرسیدند فرموده‏اند: «الترتیل تجوید الحروف و معرفه الوقوف» «1»
 ؛ «ترتیل خوب ادا كردن حروف و آشنایى به وقف‏هایى قرآن است».
 ابن جوزى در تعریف ترتیل مى‏نویسد: پیوسته و آهسته خواندن بدون شتاب است و قرآن بدون شتاب و به تأنى نازل شده است.
 برخى گفته‏اند؛ ترتیل آهسته و شمرده خواندن به قصد تدبر و تفكر و استنباط معانى است! «2»
 در مجمع البیان در تفسیر آیه شریفه وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِیلًا ابوبصیر از امام صادق علیه السلام روایت مى‏كند كه فرمود: «هو انْ تَتَمَكَّنْ فیه و تُحَسِّنْ به صُوتَكَ»؛ «در قرائت درنگ كنى و آواز خود را به قرائت نیكو گردانى».
 تفسیر «3»

تفسیر در لغت به معنى روشن‏گرى و تبیین است و از این باب است گفته خداوند فرموده است:
 وَ لا یَأْتُونَكَ بِمَثَلٍ إِلَّا جِئْناكَ بِالْحَقِّ وَ أَحْسَنَ تَفْسِیراً «4»؛ «و براى تو مثلى نیاورند، مگر آن كه (ما) حق را با نیكوترین بیان براى تو آوردیم».
 واژه تفسیر در قرآن مجید تنها همین یك مورد آمده است برخى اهل لغت، تفسیر را به معناى آشكار كردن و پرده‏بردارى از پوشیده دانسته‏اند «5».
 و برخى دیگر؛ تفسیر را به معناى كشف مراد و مقصود گوینده از لفظ مشكل دانسته‏اند. «1» اما در اصطلاح، تفسیر قرآن همان علم فهم قرآن است و مفسّر لازم است به شأن نزول، اسباب نزول، عام و خاص، مطلق و مفید، مجمل و مبیین، محكم و متشابه آیات قرآن آگاهى داشته باشد.
 شیخ طوسى مراد از تفسیر قرآن را دانستن معانى و مقاصد آن و اغراض گوناگون آن مى‏داند «2».
 علامه طباطبائى در المیزان، تفسیر را این گونه تعریف كرده‏اند: «التفسیر هو بیان معانى آلایات القرآنیه و الكشف عن مقاصدها و مدالیها»؛ «تفسیر بیان معانى آیات قرآنى و كشف مقاصد و مدالیل آنهاست».
 طبق این تعریف دو مرحله براى تفسیر بیان شده:
 مرحله اول بیان معانى آیات معناهایى كه از آیات به خودى خود با قطع نظر از سایر آیات و قرائن دیگر فهمیده مى‏شود و مرحله دوم كشف مقاصد آیات یعنى آن معناهایى كه خداوند از آیات قرآن قصد كرده است.
 تأویل‏
 «تأویل» از «اول» به معناى رجوع است. «3»
 كلمه تأویل 17 بار در قرآن مجید آمده است و به سه معنى به كار رفته است:
 1. به معناى «مآل امر» (سرانجام) در پنج مورد: نساء 59، اسراء 35، اعراف 35 (دوبار)، یونس 39
 2. به معناى «تعبیر رؤیا» در 8 مورد: یوسف 6، 21، 36، 37، 44، 45، 100 و 101.
 3. به معناى «توجیه و تبیین متشابه» در چهار مورد: آل عمران 7 (دوبار)، كهف 78 و 82.
 علامه طباطبائى مى‏گوید: «تأویل از امور عین است و فراتر از آن است كه قالب‏هایى الفاظ آن را فرا گیرد. آن امور و حقایق عینى را فقط به خاطر تقریب به اذهان ما مقید به الفاظ و كلمات و عبارات نموده است این الفاظ همانند مثل‏هایى هستند كه با آوردن آنها انسان به معناى مورد نظر نزدیك شود.
 قرآن در تمام موارد استعمال لفظ تأویل همان واقعیت عینى خارجى را در نظر گرفته است. «1»
 استاد معرفت، عقیده دارد كه تأویل اصطلاحى است كه در دو معنا به كار رفته است:
 1. توجیه متشابه، خواه این متشابه كلام متشابهى باشد یا عملى كه به شُبه و رَیب انجامد این قسم از تأویل مختص به آیات متشابه است.
 2. معناى ثانوى كلام، كه از آن به «بطن» تعبیر مى‏گردد در مقابل معناى اولى كه از آن به «ظهر» تعبیر مى‏شود تأویل به این معنى اختصاص به آیات متشابه نداشته بر همه قرآن سایه مى‏گستراند به عقیده استاد معرفت، اگر تأویل را عین خارجى بگیریم مصداق را با تأویل خلط نموده‏ایم.
منبع :پرسمان/معارف

مى‏خواستم بدانم چه فرقى میان تلاوت، قرائت، ترتیل، تحقیق، تجوید، تفسیر و تأویل وجود دارد؟
