 پاسخ: مشربه ام ابراهیم خانه پیامبر اكرم(ص) بود كه یكی از همسران آن حضرت به نام ماریه در آن زندگی می كرد اما پس از پیامبر اكرم (ص) به همراه برخی دیگر از دارایی های حضرت مانند فدك به ملكیت حضرت زهرا سلام الله علیها در آمد، پس خانه حضرت علی و حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیهما نبوده بلكه از مایملك آن حضرت به حساب می آمده است.این باغ پیش تر از آنِ شخصی یهودی، به نام مخیریق بود و با وصیت او، به رسول الله(صلی الله علیه وآله)منتقل شد. این واقعه و رخداد چنین نقل شده است:
مخیریق، كه از یهودیان بنی نضیر مدینه و از عالمان و ثروتمندان آن ها بود، به هنگام جنگ اُحد، اقوام و عشیره خویش را جمع كرد و به آنان گفت: ای یهودیان! شما می دانید كه محمد همان پیامبری است كه ما و پدرانمان در انتظار ظهورش به سر می بردیم و اكنون نصرت و یاری او برهمه واجب است. پس به پا خیزید و از وی در مقابل دشمنانش دفاع كنید. گفتند: امروز یوم سبت و شنبه است (كه به عقیده آن ها در این روز جنگ جایز نبود). مخیریق در پاسخ آنان گفت: وای بر شما! دیگر سبتی نیست و دین یهود با آمدن پیامبر اسلام منسوخ گردید. او وقتی دید دعوت و موعظه اش در هم كیشانش مؤثر واقع نمی شود، خود آماده جنگ با مشركان مكه شد و به هنگام حركت به اُحد اینگونه وصیت كرد كه: اِن اُصِبتُ فما لی لمحمّد یصنع فیه ما شاء ;اگر من در این جنگ كشته شدم همه ثروتم از آنِ محمد است و هر گونه صلاح بداند تصرّف خواهد كرد. او سرانجام در جنگ اُحد به شهادت رسید و پیامبر(صلی الله علیه وآله) پس از شهادتش فرمود: مُخَیرِیق خَیرُ یَهُود .( سهیلی، الروض الأُنُف، ج5 ، ص12 ; وفاء الوفا، ج3، ص988)
بدینگونه، املاك و باغ های مخیریق كه هفت قطعه و از جمله مشربه امّ ابراهیم بود، در اختیار رسول الله(صلی الله علیه وآله) قرار گرفت و آن حضرت این باغ ها و نخلستان ها را، كه در تاریخ به عنوان حوائط(حوائط ، جمع حائط ، باغ خرما، مختار الصحاح) سبعه معروف شده است، از سال سوم هجرت متصرّف گردید و همین حوائط بود كه پس از رحلت آن حضرت، همراه با فدك ـ كه مورد ادعای حضرت زهرا(علیها السلام) و مورد انكار خلیفه اول بود ـ در اختیار دختر پیامبر(صلی الله علیه وآله) قرار گرفت. البته فدك به جهت اهمیتی كه داشت، بیش از حوائط هفتگانه مورد توجه بود و از آن، بیشتر سخن به میان آمده است.
امام رضا علیه السلام فرمودند: رسول خدا آن ها(هفت قطعه حوائط) را وقف بر فاطمه سلام الله علیها نمود، و سپس فاطمه آنها را بر بنى هاشم و بنى المطلب وقف نموده است. (فروع كافى، ج 7، ص 47 و 48، ح 1 - 4.)
به هر حال بنا به روایتی، حضرت فاطمه(س) وصیت كرد تا این باغ‌ها وقف امور خیریه شود. ابوبصیر می‌گوید: خدمت امام باقر(ع) رسیدم. او فرمود:آیا وصیت‌نامه مادرم فاطمه(س) را دیده‌ای؟ عرض كردم: نه. سپس درخواست كردم آن را بر من بخواند. امام باقر(ع) زنبیل كوچكی را آوردند و نوشته‌ای را در مقابلشان نهادند كه درباره حیطان سبعه بود. در آن وصیت‌نامه آمده بود.
بسم الله الرحمن الرحیم. هذا ما اوصت به فاطمه بنت محمد رسول الله(ص) اوصت بحوائطها السبعه: العواف و الدلال و البرقه و المثیب و الحُسنی و الصافیه و مالام ابراهیم الی علیٌ بن ابی‌طالب(ع) فإن مضی علیّ فإلی الحسن فإن مضی الحسن فإلی الحسین فإن مضی الحسین فالی الاكبر من ولدی. شهد الله علی ذلك و المقداد بن الاسود و الزبیربن عوام و كتب علی بن ابی‌طالب(ع)؛
به نام خداوند بخشنده مهربان. این، چیزی است كه فاطمه دختر محمد رسول الله(ص) بدان وصیت كرده است. فاطمه(س) وصیت می‌كند به باغ‌های دیوار كشیدة هفت‌گانه كه عبارت‌اند از: العواف، الدلال، البرقه، المثیب، الحسنی، الصافیه، و مشربه ام ابراهیم... كه درآمد اینها باید در راه خدا برای نصرت اسلام مصرف شود. من وصی خود را علی بن ابی‌طالب(ع) قرار می‌دهم. چنانچه او درگذشت، وصی من فرزندم حسن است و اگر او درگذشت، فرزند دیگرم حسین وصی من است و چنانچه حادثه‌ای برای او پیش آمد، بزرگ‌ترین فرزند پسر باقیمانده‌ام آن را به عهده می‌گیرد. خداوند را بر این وصیت شاهد می‌گیرم و همچنین مقداد بن اسود و زبیر بن عوام بر آن گواهی خواهند داد.
امام باقر(ع) فرمود : مادرم فاطمه(س) این وصیت را انجام داد و پدرم علی بن ابی‌طالب(ع) آن را نوشت و برای همیشه باقی ماند.( فروع كافی، شیخ كلینی، ج7، ص48، حدیث5؛ بحارالانوار، ج43، ص235)
مشربه امّ ابراهیم در گفتار ائمه(علیهم السلام)
به طوری كه پیش تر اشاره شد، ائمه هدی(علیهم السلام) به زیارت مشربه امّ ابراهیم بسیار اهتمام داشتند و آن را پس از مسجد قبا، مهم ترین مكان زیارتی و حتی مقدم بر زیارت شهدای اُحُد و قبر عموی پیامبر (حمزه سید الشهدا) می دانستند. و شیعیان خود را به اهمیت این جایگاه مقدّس متوجّه ساخته اند و ما در این راستا به نقل چند روایت بسنده می كنیم:
1 . معاویة بن عمّار می گوید: امام صادق(علیه السلام) خطاب به من فرمود:
لاَ تَدَعْ إِتْیَانَ الْمَشَاهِدِ كُلِّهَا مَسْجِدِ قُبَاءَ فَإِنَّهُ الْمَسْجِدُ الَّذِی أُسِّسَ عَلَی التَّقْوَی مِنْ أَوَّلِ یَوْم وَ مَشْرَبَةِ أُمِّ إِبْرَاهِیمَ وَ مَسْجِدِ الْفَضِیخِ وَ قُبُورِ الشُّهَدَاءِ وَ مَسْجِدِ الاَْحْزَابِ وَ هُوَ مَسْجِدُ الْفَتْحِ .( الكافی، ج4، ص560 ، كتاب الحج باب اتیان المشاهد و قبور الشهدا.)
رفتن به مشاهد مدینه را ترك مكن و آن ها عبارت اند از مسجد قبا، كه اساس آن از نخستین روز بر تقوا بوده و مشربه امّ ابراهیم و...
2 . عقبة بن خالد گوید از امام صادق(علیه السلام) پرسیدم: ما مساجدی را كه پیرامون مدینه هستند، زیارت می كنیم، از كدامین مسجد آغاز كنیم بهتر است؟ فرمود:
اِبْدَأْ بِقُبَا فَصَلِّ فِیهِ وَأَكْثِرْ فَإِنَّهُ أَوَّلُ مَسْجِد صَلَّی فِیهِ رَسُولُ اللَّهِ(صلی الله علیه وآله) فِی هَذِهِ الْعَرْصَةِ ثُمَّ ائْتِ مَشْرَبَةَ أُمِّ إِبْرَاهِیمَ فَصَلِّ فِیهَا وَهِیَ مَسْكَنُ رَسُولِ اللَّهِ(صلی الله علیه وآله)وَمُصَلاَّهُ .( همان.)
از مسجد قبا آغاز كن و در آن زیاد نماز بخوان; زیرا آن نخستین مسجد در این منطقه است كه رسول خدا در آنجا نماز خواند. پس از آن، به مشربه امّ ابراهیم برو و در آنجا نماز بگزار; زیرا آنجا مسكن دوم پیامبر خدا و محل نماز او است.
3 . صفوان بن یَحْیی از امام صادق(علیه السلام) نقل می كند كه فرمود:
هَلْ أَتَیْتُمْ مَسْجِدَ قُبَا أَوْ مَسْجِدَ الْفَضِیخِ أَوْ مَشْرَبَةَ أُمِّ إِبْرَاهِیمَ؟ فَقُلْتُ: نَعَمْ. فَقَالَ: أَمَا إِنَّهُ لَمْ یَبْقَ مِنْ آثَارِ رَسُولِ اللَّهِ(صلی الله علیه وآله) شَیْءٌ إِلاَّ وَ قَدْ غُیِّرَ غَیْرُ هَذَ .( وسائل الشیعه، ج14، ص355 ، باب استحباب إتیان المشاهد كلها.)
آیا به مسجد قبا یا مسجد فضیخ و یا مشربه امّ ابراهیم رفته اید؟ عرض كردم: آری. فرمود: از آثار رسول الله چیزی نمانده جز این كه آن را تغییر داده اند، مگر این ها.
منبع : پرسمان
روایاتی كه خانه حضرت علی علیه السلام و فاطمه زهرا علیها السلام رامشربه ام ابراهیم می داند با ذكر منبع
