اعتقاد شیعه درباره‏ امام زمان(عج) این‏ است كه آن حضرت تولد یافته و تاكنون‏ زنده و در پرده غیبت است و روزی‏ حكومت عدل را به پا خواهد كرد. هم‏اكنون‏ محل زندگی ایشان معلوم نیست، ولی در كره‏ زمین زندگی می‏كند.
به گزارش خبرنگار آیین و اندیشه خبرگزاری فارس، «مهدویت» یكی از مهم‌ترین آموزه‌های شیعه اثنی‌عشری است، اما عدم آسیب‌شناسی در این مورد منجر به این می‌شود كه این آموزه از اصالت و آنچه هدفش بوده است، منحرف شود.
شناسایی تمام آسیب‌های موعودگرایی، فرصتی بس فراخ‌تر از این مقال لازم دارد، بنابراین آن چرا كه در این اثنا سعی در بررسی آن داریم، تأمل در محل اقامت حضرت ولی عصر(عج) است! موضوعی كه در اذهان بسیاری از مسلمان وجود دارد، گاه افرادی این موضوع را مستمسك تحقیر و تسمخر قرار داده ـ همچون وهابیان كه با طرح این شبهه كه چگونه شیعیان امامیه داعیه حضور امام دوازدهمشان را دارند در حالی كه خبری از محل اقامت و نحوه معاش او ندارند ـ و گاه موجب شده است جریان‌هایی فكری و اجتماعی به علت خبط برخی از اندیشمندان شیعه، قائل به مكانی مشخص به نام «جزیره خضرا» شوند كه ایشان در آن جزیره‌ای كه محل و نشانی‌اش در دست نیست، حضور دارند و این ایده خرافی نیز موجب شده است كه عده‌ای این جزیره‌ موهوم را به منطقه‌ای موهم‌تر همچون مثلث برامودا تطبیق دهند!
متاسفانه در دهه اخیر، با اینكه مسجد مقدس جمكران دارای اسناد موثق تاریخی و روایی است ولی به علت اینكه غلبه احساسات در تبیین آموزه‌های الهیاتی، این مسجد مقدس از دید عوام به منزل امام زمان‌(عج) تلقی شده است.
آنچه باید میان شیعیان مورد توجه قرار گیرد؛ پاسخ و یا عدم‏پاسخ به پرسش‌هایی درباره‏ چگونگی خواب‏ و خوراك، نوع غذا و پوشاك آن حضرت و محل تأمین آن‏ها، تعداد فرزندان و همسران آن حضرت و پرسش‏هایی از این دست است كه‏ به اعتقادات شیعه مربوط نمی‏شود.
اگر انسان نسبت به این‏گونه امور، جاهل باشد و حتی‏ عقیده‏ای مخالف با آنچه كه برخی به آن معتقدند، داشته باشد، خللی در اعتقادات وی ایجاد نمی‏شود. اعتقاد شیعه درباره‏‏ امام زمان(عج) این است كه آن حضرت تولد یافته و تاكنون زنده‏ و در پرده‏ غیبت است و روزی حكومت عدل را به پا خواهد كرد.
اعتقاد به قدرت خدا، حل‏ مسائل مربوط به پرسش‏های یاد شده را برای انسان آسان‏ می‏كند، به‏طوری كه نمی‏توان از آن غافل شد. اثبات عدم‏ استبعاد، خود به تنهایی كافی است كه انسان نسبت به آن‏ها آرامش قلب گیرد.

اقامتگاه امام مهدی(عج)درباره‏ محل اقامت امام زمان در عصر غیبت گفت‏وگوی‏ فراوان شده است. در ابتدا ما آن گفت‏وگوها را طرح كرده و در نهایت، نظر نهایی خود را از نظر خوانندگان می‏گذرانیم. گفته‏ شده است كه:
1. آن حضرت همه ساله در مراسم حج شركت می‏كند و به‏ مشاهده مشرفّه می‏رود و بعضی از سعادتمندان در مراسم حج به‏ محضرش شرفیاب شده‏اند. (1)
2. درباره اقامتگاه آن حضرت و فرزندان و بستگان و یاران‏ مخصوص(اوتاد) چندین مكان مانند: مدینه، دشت حجاز، كوه رضوی، كرعه و سرزمین‏های دوردست و . . . معین شده‏ است. (2)
3. اقامتگاه آن حضرت و فرزندان و گروهی از خواص یارانش‏ در جزیره‏ای از دریای بزرگ است. از امام هادی(ع) داستانی نقل‏ شده كه خلاصه‏اش این است: حضرت مهدی(ع) و فرزندش‏ در جزیره‏هایی بزرگ و پهناور در دریا زندگی می‏كند و عدّه‏ی‏ شیعیان آن‏جا بسیار زیاد است، فرزندان هر یك حاكم جزیرهای‏ هستند و خدا بهتر می‏داند. (3)
4. محل اقامت آن حضرت تعیین نشده و شاید مكان معینی‏ نداشته باشد و به‏طور ناشناس، بین مردم زندگی و رفت و آمد كند.
5. ممكن است محل اقامت آن حضرت، نقاط دورافتاده‏ای باشد كه عادتاً مردم به آن مكان‏ها رفت و آمد نمی‏كنند.
6. محل اقامت ایشان شهر سامره و همان سردابی است كه از آن‏جا غایب شده است. در همان‏جا زندگی می‏كند و از همان‏جا ظهور می‏كند. (4)
7. محل اقامت حضرت مهدی(ع) و فرزندان آن حضرت‏ در كشورهای وسیع و آبادی است كه پایتخت آن‏ها به نام‏های‏ ظاهره(زهراه)، رائقه، صافیه، ظلوم، عناطیس نامیده می‏شود و پنج نفر از فرزندان شایسته‏ آن جناب به نام‏های: طاهر، قاسم، ابراهیم، عبد‌الرحمن و هاشم در آن كشورها حكومت‏ می‏نمایند.
8. جزیره‏ خضرا محل زندگی امام عصر(ع) است و حضرت‏ در آن با فرزندان خود حضور دارد. جزیره با حصاری محكم‏ محاصره شده و هر كسی به آن نزدیك می‏شود به‏طور اسرارآمیزی یا از بین می‏رود یا مسیرش منحرف می‏گردد.
این نوشته بر آن نیست كه درباره‏ هر یك از موارد یاد شده‏ قضاوت دقیقی را داشته باشد، بلكه بر آن است كه این موضوع كه آیا امام زمان واقعا در جزیره‌ای به نام خضرا و یا هر اسم دیگر به صورت ثابت زندگی می‌كند یا خیر؟ آیا اصل اینكه این موضوع مهم است یا خیر؟ اما به‏طور گذرا می‏توان گفت بعضی از بندهای مذكور كاملاً مورد تأیید روایات و عقل‏ است. مثلا در مراسم حج هر سال شركت می‏كند و بعضی از سعادتمندان به دیدار وی شرفیات شده‏اند كه احوالات‏ برخی از آن‏ها در كتب مربوط به آن آمده است‌(6) در هر صورت‏ بزرگانی از علما در عرفات و منی در جست‏وجوی آن حضرت اشك‏ می‏ریزند.
اعتقاد شیعه درباره‏ امام زمان(عج) این‏ است كه آن حضرت تولد یافته و تاكنون‏ زنده و در پرده غیبت است و روزی‏ حكومت عدل را به پا خواهد كرد. هم‏اكنون‏ محل زندگی ایشان معلوم نیست، ولی در كره‏ زمین زندگی می‏كند.
اما در مورد بند ششم و هفتم باید گفت كه در هیچ روایتی گفته‏ نشده كه امام دوازدهم در سرداب زندگی می‏كند و از آن‏جا ظهور خواهد كرد و هیچ‏یك از دانشمندان معتبر شیعه، چنین مطلبی را نفرموده‏اند. و این نسبت، دروغ محض و از روی عناد صادر شده‏ است.(7) و نیز داستان كشورهای مجهول، بی‏شباهت به افسانه‏ نیست و تنها مأخذ آن،حكایتی است كه در«جنة الماوی» نقل‏ شده كه اسناد آن قابل خدشه است. (8)

بررسی حدیثی محل اقامت حضرت ولی‌عصر (عج)طبق بیان امیرالمومنین‌(ع) حجت‌بن الحسن‌(ع) میان مردم است، در مجالس آن‌ها به طور ناشناس حضور یافته و در مراسم حج شركت می‌كند ولی اقامت‌گاه اختصاصی آن حضرت بر مردمان هویدا نیست. ایشان در شرق و غرب جهان، به سیر و سیاحت پرداخته و حاجت نیازمندان را بر می‌آورند.
امام حسین‌(ع) فرمودند: لا یطلع علی موضعه احد من ولی وغیره الا الذی یلی امره. (9)
هیچ كس از دوستان و غیر دوستان، از اقامت‌گاه و منزل حجت خدا اطلاع ندارد و آگاه نمی‌شود از این موضوع، مگر كسی كه خدمت‌گزار او باشد.
امام باقر (ع) نیز می‌فرمایند: ان لصاحب هدا الامر بینا بقال له: بیت الحمد، فیه سراج یزهر منذ یوم ولد الی ان یقوم بالسیف لا یطفا. (10)
برای صاحب این امر، خانه‌ای است كه به آن «بیت الحمد» گفته می‌شود و در آن خانه، چراغی هست كه از روز ولادت آن حضرت روشن گردیده و تا روزی كه بقیه‌الله، روحی له الفدا با شمشیر قیام كند، روشنایی می‌دهد.
همچنین حضرت ولی عصر در پاسخ به علی‌بن ابراهیم‌بن مهزیار اهوازی فرمود: ان ابی‌(ع) عهد الی ان لا اوطن من الارض الا اخفاها و اقصاها اسرار لامری، و تحصینا لمحلی من كید اهل الضلال و المرده من احداث الامم الضوال فنبذنی الی عالیه التلال و الرمال... . (11)
همانا پدرم، با من عهد بست كه دورترین و مخفی‌ترین نقطه روی زمین خدا را برای اقامت انتخاب كنم تا امر من پوشیده بماند و محل زندگی‌ام از حیله و كید گمراهان در امان باشد؛ این پیمان مرا به كوه‌های مرتفع و تپه‌های شن سوق داده است.
همچنین آن بزرگوار در نامه‌ای كه برای نایب اول خویش «عثمان‌بن سعید عمری اسدی» (متوفای 297 ق) و فرزندش ابوجعفر محمد‌بن عثمان عمری مرقوم فرموده‌اند، چنین می‌فرماید: . . . خداوند جانشین او را از دیده‌ها پوشیده داشت و جایگاهی را پنهان ساخت و این براساس مشیت و خواست خدا بود كه در قضای حتمی او گذاشته و در تقدیر الهی قطعیت یافته بود.
وفینا موضعه، و لنا فضله، ولو قد اذن الله عز و جل فیما قد منعه و ازال عنه ما قد جری به من حكمة لاراهم الحق ظاهرا بأحسن حلیة و أبین دلالة و أوضح علامة و لأبان عن نفسه، و قام بحجته ولكن أقدرالله عزوجل لاتغالب، وأرادته لا ترد و توفیقعه لایسبق. (12)
جایگاه وصی امام عسكری (یعنی امام زمان) در میان ماست، و فضل و لطف آن جناب برای ماست. و اگر خداوند عزل و جل اجازه دهد آنچه را كه فعلا ممنوع نموده و بردارد حكمش را از آنچه كه جریان یافته است البته حق را در بهترین و زیباترین صورت و یا روشن‌ترین برهان و واضح‌ترین نشانه آشكارا به آن نشان خواهد داد، و هر آینه خود را معرفی می‌كند و قیام به حجت خواهد كرد، لیكن قدر الهی مغلوب نمی‌گردد و اراده الهی بازگشت ندارد و وقت و زمانی را كه خداوند مقرر فرموده پیشی گرفته نخواهد شد.

پی‏ نوشت‌ها:
1. فرج المهموم،شیخ عباس قمی،ص 258.
2. پاسخ به ده پرسش،آیت اللّه صافی گلپایگان،ص 27؛نجم الثاقب،ص‏ 587؛العبقری الحسان،ج 2،جزء 4،ص 122؛غیبت نعمانی،ص 220.
3. حضرت مهدی(ع) فروغ تابان ولایت،محمد محمدی اشتهاردی،ص 67.
4. الائمة الاثنا عشر به نقل از الامام المهدی،مهدی الفقیه الایمانی،ص 404.
5. جنة المأوی،میرزا حسین نوری،ص 217 به بعد.
6. منتهی الآمال،شیخ عباس قمی،صص 1087-1071.
7. پاسخ به ده پرسش،آیت اللّه صافی گلپایگان،ص 28.
8. جنة المأوی،میرزا حسین نوری،ص 217 به بعد.
9. منتخب الاثر، لطف الله صافی گلپایگانی، ص 253
10. بحارالانوار؛ ج 52
11. بحارالانوار؛ ج 52
12. بحارالانوار ج 53
منبع : موسسه جهانی سبطین(ع)/ ابوالفضل عنابستانی
«مهدویت» یكی از مهم‌ترین آموزه‌های شیعه اثنی‌عشری است، اما عدم آسیب‌شناسی در این مورد منجر به این می‌شود كه این آموزه از اصالت و آنچه هدفش بوده است، منحرف شود.