
در ماه‌های پایانی عمر رژیم پهلوی كه دیگر همه كارشناسان سیاسی امكان آشتی ملت به پاخاسته ایران را با محمدرضا ناممكن ارزیابی می‌نمودند، یك خط تبلیغاتی در غرب بر محور جداسازی كارنامه شاه از عملكرد دولت‌های حامی وی و در رأس آنها، امریكا شكل گرفت. پذیرش عمومی این خط تبلیغاتی قطعاً به سهولت امكان نداشت؛

البته اقناع افكار عمومی در این زمینه چندان سهل نبود؛ لذا بی‌جهت نیست كه در عمده آثاری كه در این ایام، یعنی بعد از سقوط پهلوی در غرب به نگارش درآمده، نویسندگان آنها به سبب ناتوانی در تطهیر رژیم دست‌نشانده غرب در ایران، به القای این موضوع ‌پرداخته‌اند. 

منصور رفیع‌زاده نماینده ساواک در آمریکا مصداق همین دسته از نویسندگان است. وی در كتاب خاطرات خود به عضویت در سیا اذعان می‌کند و به عنوان یك عامل سیا، به كرات و به صورت غیر متعارف ادعا می‌كند كه مسئولان این سازمان در جریان رخدادها و تحولات اجتماعی و سیاسی ایران نبوده‌اند. بنابراین به طور مشخص هدف آن است كه رفیع‌زاده از جایگاه یك عامل سیا سخن بگوید تا چنین دروغی برای خواننده قابل پذیرش شود. 

خانم تاج‌الملوك، مادر شاه، در خاطرات خود در این ارتباط می‌گوید:‌ «یك پدر سوخته دیگری بود به نام شاپورجی كه با پررویی به محمدرضا می‌گفت من قبل از اینكه تبعه ایران باشم نوكر ملكه انگلستان هستم! ما از امثال این آدم‌ها كه جاسوس و نوكر آشكار و یا پنهان انگلیسی‌ها و امریكایی‌ها بودند دور و برمان زیاد داشتیم. گاهی به محمدرضا می‌گفتم چرا با علم به اینكه می‌دانی این پدرسوخته‌ها نوكر اجنبی هستند آنها را اخراج نمی‌كنی؟ محمدرضا می‌گفت: چه فایده‌ای بر اخراج آنها مترتب است؟ اینها را اخراج كنم ده‌ها نفر دیگر را اطرافم قرار می‌دهند. بگذارید اینها باشند تا خیال دولت‌های خارجی از حسن انجام امور در ایران راحت باشد!»

و یا در مورد شاكله سیستم اطلاعاتی شاه می‌گوید: «البته شما می‌دانید كه ساواك را خود امریكایی‌ها درست كرده بودند... محمدرضا خصوصی به من می‌گفت همین رئیس ساواك و معاون او و مدیران ارشد همه‌شان با امریكایی‌ها ارتباط دارند... بعضی وقت‌ها هم می‌آمدند قدرت‌نمایی می‌كردند. مثلاً در حالی كه ما نمی‌دانستیم محمدرضا بیماری معده دارد، سفیر كبیر انگلیس می‌آمد و پیشنهاد می‌كرد اعلیحضرت برای معاینه پزشكی و معالجه پزشكی و معالجه به لندن برود!» 

تاج الملوک در جای دیگر کتاب خود می‌نویسد: «نوری‌زاده، یكی از این روزنامه‌نگارانی كه در حال حاضر در لندن زندگی می‌كند... به دخترم (فرح دیبا) پیشنهاد كرد كه هزینه تأسیس چند روزنامه و مجله را در ایران بپردازد زیرا بسیاری از روزنامه‌نگاران گروه رستاخیز و روزنامه‌های اطلاعات و كیهان، پاكسازی شده و بیكار هستند... فرح، نوری‌زاده را به آدرسی در تهران حواله كرد و ما به زودی شاهد راه‌اندازی چند روزنامه و مجله بودیم كه علناً با جمهوری اسلامی و حكومت روحانیون مخالفت می‌كردند.»

به طور كلی در دو دهه گذشته اهتمام به سرمایه‌گذاری در این زمینه را در مراكز مختلف داخلی و خارجی می‌توان شاهد بود. حتی آقای رفیع‌زاده در این كتاب معترف است كه اشرف با پرداخت پول قابل توجهی به اویسی، وی را واداشت تا در مصاحبه‌ای با مطبوعات غربی، مسئولیت همه كشتارها را شخصاً برعهده گیرد و رسماً اعلام دارد كه شاه از قتل‌عام تظاهركنندگان و مخالفان بی‌خبر بوده و او بدون مشورت با شاه چنین تصمیماتی را اتخاذ می‌كرده است.

در مورد ماهیت آقای رفیع‌زاده و چگونگی ارتباط وی با پهلوی‌ها حتی بعد از سرنگونی آنها از قدرت، خانم فریده دیبا می‌گوید: «شعبان (جعفری)... شروع به تضرع و زاری كرد كه با خود از ایران چیزی نیاورده و در اینجا به گدایی افتاده است! رضاجان به منصور (رفیع‌زاده) گفت ۵ هزار دلار به شعبان بدهید... منصور رفیع‌زاده هم كه از صاحب‌منصبان عالی‌رتبه ساواك بود، سال‌ها در غربت به ما خدمت كرد. رفیع‌زاده از جان و دل رضاجان را دوست داشت. رفیع‌زاده مرد ثروتمندی بود و زندگی خوبی در امریكا برای خود دست و پا كرد، اما متأسفانه پسر ارشدش ناخلف از آب درآمد و به خاطر تصاحب پول‌های پدر، یك شب سر او را برید.

قسمتی از مصاحبه با رفیع زادهشما برحسب پیشینه‌تان در دوران جوانی، جزو نیروهای تحول‌خواه و به نوعی اپوزیسیون حاكمیت وقت محسوب می‌شدید، یعنی عضویت در حزب زحمتكشان و حضور در زمره اطرافیان دكتر مظفر بقایی كه دست كم‌ظاهراً، نسبت به شرایط جاری و حاكمیت وقت منتقد بودند. در چنین شرایطی، راه پذیرش ریاست ساواك در امریكا چگونه بر شما هموار شد؟ ممكن است این سؤال برای عده‌ای ـ ‌صرف‌نظر از اینكه كتاب خاطراتتان را خوانده یا نخوانده باشند ـ پیش بیاید كه چگونه ممكن است جوانی آرمان‌خواه و مخالف حكومت، بتواند راهی به ریاست ساواك در امریكا پیدا كند؟ 

كاملاً درست است. من در حزب زحمتكشان بودم و افتخار داشتم آقایان دكتر بقایی و علی زهری استادم بودند. بسیار دوستشان می‌داشتم. تیمسار حسن پاكروان با هر دو فردی كه نام بردم، دوست بود. آنها جلسات زیادی با هم داشتند. قاعدتاً اگر با تاریخ آشنایی داشته باشید، می‌دانید تیمسار پاكروان تفاوت‌های محسوسی با امثال تیمسار نصیری و حتی تیمسار مقدم داشت. من قبل از پذیرش این سمت، دو سه دفعه هم زندان رفتم و طعم رفتارهای شهربانی و ساواك را چشیده بودم. می‌خواستند كسی را در امریكا داشته باشند كه كارهای ساواك را انجام بدهد. تیمسار مرا پیشنهاد داد و من هم واقعاً به ‌طرز مطلوب كارم را انجام دادم... 

به هر حال متوجه این مسئله بودید كه دارید از یك نیروی اپوزیسیون به سازمان امنیتی كشور، یعنی نقطه مقابل پیشینه خود، منتقل می‌شوید. 

نه، این مسئله برایم مطرح نبود! من با دیكتاتوری مبارزه می‌كردم!

حضور در ساواك در امریكا چه نسبتی با مبارزه با دیكتاتوری دارد؟ 

یعنی چه؟ تمام كارهایی را كه شاه و ساواك برخلاف منطق و قانون می‌خواست در آنجا بكند، جلویش را می‌گرفتم. به تیمسار پاكروان گفتم من هیچ‌وقت پایم را از قانون و منطق فراتر نمی‌گذارم...

فرجام رفیع زادهتوجه به این نكته خالی از لطف نیست كه رفیع‌زاده به دلایل مختلف به هر وادی سرك می‌كشیده است. وی در میان خاطره‌نویسان تنها كسی است كه وارد حصار آهنی تشكیلات اشرف می‌شود و اشاره‌ای به فعالیت‌های گسترده این همزاد محمدرضا دارد. انجام عملیات تروریستی حتی در خارج كشور برای حذف مخالفان و به طور مستقل از ساواك، مقوله‌ای است كه رفیع‌زاده از آن مطلع بوده، اما صرفاً به یك مورد آن اشاره می‌كند؛ زیرا وی به دلیل برخورداری از عنایات «ویژه» اشرف، نخواسته است بیش از این در مورد عملكرد این زن در داخل و خارج كشور سخن بگوید. با قتل مشكوك منصور رفیع‌زاده در واقع اطلاعات فراوانی دفن شد و این پاداش شاید تنها راه بستن چنین پرونده پر حجمی از سوی سرویس‌های جاسوسی بوده باشد.


پی نوشت:
1- ماهنامه دوران (موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی)
2- روزنامه جوان

منصور رفیع‌زاده نماینده ساواک در آمریکا در كتاب خاطرات خود به عضویت در سیا اذعان می‌کند و به عنوان یك عامل سیا، به كرات و به صورت غیر متعارف ادعا می‌كند كه مسئولان این سازمان در جریان رخدادها و تحولات اجتماعی و سیاسی ایران نبوده‌اند!!!