
مدرنیته به عنوان افقی تاریخی-فرهنگی، در اواخر قرن چهاردهم میلادی بطور تدریجی در جهان غرب ظهور یافت. این دوره تاریخی با تحولات فکری و اجتماعی گسترده غرب مقارن است. تفکر جدید غیردینی مدرنیته پس از قرون وسطی در اروپا رخنه کرد و نهایتا در قالب‌های فلسفی، علمی، هنری و تکنولوژی نو ظاهر گردید. اندیشه انتقادی شکل گرفته با گذشت چند قرن به نقطه‌ی مقابل تفکر قرون وسطی – تفکری که در فرم و قالبی از مسحیت قرار داشت - تبدیل شد. برای شناخت اندیشه و ذهنیت غالب در قرون وسطی ناچار به بررسی اجمالی سیر تحول مسحیت به اندیشه‌ی مسخ شده‌ی شبه دینی حاضر هستیم.  

آیین مسیحیت رفته رفته با میراث متافیزیکی یونان ممزوج شد آیین مسیحیت همانند سایر ادیان الهی یک دین شرقی است. این آیین شرقی در فلسطین متولد شد. گسترش سریع این مذهب در مدت زمان کوتاهی آن را به قلب اروپای مملو از شرک و بت پرستی رساند. به حدی که اوایل قرن چهاردهم میلادی کنستانتین امپراطور مقتدر رومی دین رسمی امپراطوری خود را مسیحیت اعلام کرد. اما این اعلام رسمی و آزادی تام رفته رفته باعث تحریف و امتزاج این دین الهی با میراث متافیزیکی یونان شد. این تحول ابتدا به صورت نهضت اصلاح و تجدد دینی و با شعار اصلاح در دین به منظور سازگاری با نیاز های زمانه پدیدار شد و در انتها منجر به تفسیر مسیحیت مطابق با منافع و امیال بورژوازی شد. روشنفکران مذهبی برای عقب نماندن از قافله روشنفکران آن زمان دست به آمیزش مسیحیت با فلسفه رایج و متداول روم یا همان فلسفه نوافلاطونی زدند. (1) 

برای به روز نشان دادن مسیحیت به التقاط این مذهب با فلسفه نوافلاطونی پرداختندو بدین شکل تفسیر کتب مقدس از جمله انجیل و تورات به زبان فلسفه رواج پیدا کرد. در واقع برای اینکه مسحیت را بجای یک دین کهنه و قدیمی، یک آیین به روز و مطابق با نیازهای زمانه نشان دهند؛ دست به التقاط این مذهب با فلسفه نوافلاطونی زدند.

در نتیجه بینش حاکم بر قرون وسطی تنها برگرفته از انجیل نبود، بلکه از فلسفه و کیهان‌شناسی یونانی نیز بهره مند شده بود. این جهان بینی، با اینکه از افلاطون و ارسطو و بطلمیوس گرفته شده بود، اما بواسطه التقاط با مسیحیت صبغه دینی یافته و مقدس شمرده می شد. در این دیدگاه، جهان طبیعت سرشار از عناصری بود که مانند اجزای متون مقدس، مرموز و اسرار آمیز بود؛ که شایسته ترین افراد برای تفسیر این اسرار وعاظ و مفسرین کلام خدا و یا به عبارتی دیگر اصحاب کلیسا بودند.(2)

عقل قرون وسطی مسیحی همان عقل جزوی یونانی است که متصلب مسیحیت شبه دینی شدههمانطور که اشاره شد؛ در قرون وسطی همانند پیش از آن در دوره شرک آلود یونان، محرک واقعی تاریخ، نفس اماره و تمایلات آن بوده؛ که در ورای پرده‌ی مسیحیت و نه به صورت خودبنیاد فعالیت می‌کرد. عقل قرون وسطی مسیحی همانا عقل جزوی یونانی است که در عالم ممسوخ و متصلب مسیحیت شبه دینی قرار گرفته و در یک روند هزار ساله نقش روح حاکم بر قرون وسطی را بدست آورد و از حدود قرن شانزدهم بر مبنای یک خودبنیادی آشکار، به مهد اولیه‌ی خود یعنی میراث فلسفی- مشرکانه یونان و روم بازگشته است.(3)

تعصب شدید روحانیون کلیسا در برابر مخالفین سبب غلو در مقام حضرت عیسی شدانحراف و به تدریج اضمحلال مسیحیت نتیجه‌ی زمینه‌های انحرافی بود که در دین مسیحیت وجود داشت. از جمله‌ی این زمینه‌های انحرافی را میتوان جعلیات وارد شده به دین مسیح و یا تاثیرپذیری مسیحیان از سایر ادیان به دلیل ضعف های عقیدتی و ایمانیشان دانست؛ بطوری که دین مسیح در گذر زمان با اصولی از مانویت و زرتشت ممزوج شد. اما مهمترین عامل این انحراف تعصب شدید مسیحیان به خصوص روحانیون کلیسا در خصوص اعتقادات کلیسا در برابر مخالفین بود؛ که سبب غلو و بزرگنمایی در مقام حضرت عیسی شد. این اغراق در برابر مخالفانی بود که همواره مرتبه شامخ کلیسا را تحقیر می‌کردند. البته بدون تردید هدف کلیسا از این تحریف، بالا بردن جایگاه خود به عنوان جانشین آن حضرت بوده است.  

آیین اسلام مانند آیین مسیح همواره با فراز و فرود هایی روبرو بوده است. همچنین بسیاری از معضلات مسیحیت برای اسلام نیز تکرار شد. با این حال اسلام به دلیل ویژگی های منحصر به فرد خود اصالت خود را حفظ کرد. در حالی که در مسیحیت و در گذر زمان جز نامی از حضرت عیسی باقی نماند..(4)

پی‌نوشت:1) سیر تفکر جدید در جهان غرب، واحد مطالعات و تحقیقات تاریخی، تهران، هلال، 13822) در آمدی بر مبانی و فرآیند شکل گیری مدرنیته، مهدی مشکی، موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره)،قم، 13883) مدرنیته، آزادی، پسامدرنیسم، شهریار زرشناس، سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، تهران، ادیب، 13784) اسلام و نیاز های زمان، جلد اول، شهید استاد مرتضی مطهری،تهران، صدرا، 1390 
انحراف و به تدریج اضمحلال مسیحیت نتیجه‌ی زمینه‌های انحرافی بود که در دین مسیحیت وجود داشت. از جمله‌ی این زمینه‌های انحرافی را می‌توان جعلیات وارد شده به دین مسیح و یا تاثیرپذیری مسیحیان از سایر ادیان به دلیل ضعف های عقیدتی و ایمانیشان دانست.