بخش تغذیه و آشپزی تبیان


فشارخون عبارت است از نیرویی که به جدار رگ‌ها وارد می‌شود و در تمام افراد وجود دارد اما اگر فشارخون در شریان‌ها بالا رود، اصطلاحاً فشارخون بالا یا پرفشاری خون گفته می‌شود. فشارخون بالا یک بیماری مزمن و اپیدمیک در سطح جهانی می‌باشد.
برخی فاکتورهای مؤثر در بروز این بیماری شامل: ژنتیک، استرس، رژیم غذایی، سیگار کشیدن و عدم فعالیت بدنی می‌باشند. این بیماری به علت بی‌نشانه بودن آن به عنوان «قاتل خاموش» شناخته می‌شود. به همین علت، کنترل فشارخون بسیار مهم است. داشتن فشارخون بالا، خطر ابتلا به برخی از مشکلات مانند حملات قلب، دیابت، مشکلات کلیه و کاهش بینایی افزایش می‌دهد.

روش‌های درمانی گیاهیدرصد بالایی از افرادی که به فشارخون بالا دچار می‌باشند به عنوان درمان اولیه از روش‌های درمانی گیاهی به علت هزینه پایین، پذیرش بهتر و عوارض جانبی کمتر استفاده می‌کنند.
بر اساس مطالعات گیاه‌شناسی که در سراسر جهان صورت گرفته است نشان می‌دهد صدها گیاه در نقاط مختلف جهان برای درمان فشارخون بالا به صورت تجربی استفاده می‌شوند.
عوارض جانبی داروهای فشارخون شیمیایی باعث گرایش محققان برای پیدا کردن گیاهان جدید به منظور بهره‌برداری از عصاره‌های گیاهی و متابولیت‌های مختلف برای کنترل فشارخون با عوارض جانبی کمتر شد.
همچنین تعداد زیادی از گیاهان دارویی توسط جوامع بومی برای درمان فشارخون پیشنهاد شده است که این مسئله زمینه‌های جدیدی از تحقیق برای بررسی گسترده‌تر اثرات ضد فشارخونی گیاهان دارویی را فراهم می‌کند.
امروزه گیاهان دارویی یه تنهایی یا در کنار داروهای شیمیایی برای درمان بیماری‌های مختلف از جمله فشارخون استفاده می‌شوند.
باید توجه شود که برای استفاده از گیاهان دارویی برای درمان فشارخون بالا حتماً باید با پزشک خود مشورت کنید، چرا که بعضی از گیاهان مخصوصاً در مقادیر بالا ممکن است اثرات جانبی جبران ناپذیری داشته باشند و یا با دیگر روش‌های درمانی تداخل داشته باشند.

در زیر به معرفی برخی از مواد خوراکی که می‌توان به سادگی در رژیم روزانه استفاده کرد پرداخته می‌شود:

ریحان: یک گیاه لذیذ که در غذاهای متنوعی به کار می‌رود. مطالعات نشان دهنده اثرات اندک عصاره ریحان برای پایین آوردن فشارخون می‌باشند.
اضافه کردن ریحان تازه به رژیم غذایی ساده است و قطعاً نمی‌تواند آسیب رسان باشد. همیشه مقداری از این گیاه را در آشپزخانه داشته باشد و برگ‌های تازه آن را به پاستا، سوپ، سالاد و خوراک‌ها اضافه کنید.

دارچین: یکی از ادویه‌هاست که در صورت وارد شدن به رژیم روزانه می‌تواند فشارخون را تا چند شماره پایین بیاورد.

هل: ادویه‌ای که اغلب در آسیای جنوبی استفاده می‌شود. مطالعات، نشان دهنده اثرات مثبت هل در کاهش معنادار در افراد مبتلا به فشارخون بالا که برای چندین ماه روزانه از هل استفاده می‌کرده‌اند می‌باشد.
می‌توانید از دانه‌های هل یا پودر آن علاوه بر معطر کردن غذاها برای بهره‌مندی از فواید آن برای سلامتی در غذاها استفاده کنید.

بذر کتان: غنی از اسیدهای چرب امگا 3 می‌باشد که اثرات معنادار آن برای کاهش فشارخون مشخص شده است.
تخم کتان می‌تواند از بیماری‌های قلبی به وسیله کاهش کلسترول سرمی و همچنین به عنوان آنتی‌اکسیدان عمل کند. می‌توانید تخم کتان را تهیه کرده، آسیاب کنید و از پودر آن در غذاها استفاده کنید، اما برای نگهداری طولانی مدت باید آن را در فریزر نگه‌داری کنید.

سیر: ثابت شده است که فشارخون را در جانوران آزمایشگاهی کاهش می‌دهد. در مورد کاهش فشارخون انسان نیز تجربیات متعددی این خاصیت را نشان می‌دهد.
توانایی کاهش فشارخون به وسیله شل کردن دیواره رگ‌های خونی را دارد. می‌توانید سیر را در برخی از غذاهای خود استفاده کنید و اگر مزه آن برای شما را قوی است اول آن را سرخ کنید.

زنجفیل: احتمالاً در کنترل فشارخون کمک کننده است. تحقیقات نشان داده‌اند گردش خون را بهبود می‌بخشد و ماهیچه‌های اطراف رگ را شل می‌کند و از این طریق به کاهش فشارخون کمک می‌کند. (البته در این مورد بهتر است با متخصص طب سنتی مشورت کنید)

زالزالک: در طب سنتی چینی به مدت صدها سال برای کاهش فشارخون استفاده می‌شده است.
به نظر می‌رسد عصاره آن برای سیستم قلبی - عروقی دارای اثرات مفیدی برای کاهش فشارخون، جلوگیری از تشکیل لخته و افزایش گردش خون می‌باشد.

تخم کرفس: به عنوان طعم دهنده به سوپ، کباب و سایر غذاها به کار می‌رود.
 
کرفس: این مورد نیز در طب سنتی چین سال‌ها مورداستفاده قرار می‌گرفته است. برای استفاده از آن به عنوان کاهش فشارخون باید از عصاره گیاه کامل استفاده کرد.
کرفس یک گیاه مدر است که می‌تواند توجیه کننده اثرات آن برای کاهش فشارخون باشد.

گوجه فرنگی: عصاره گوجه فرنگی برای افراد با فشارخون ملایم درمان نشده مفید است و همبستگی مثبتی بین فشارخون سیستولی و لیکوپن (کاروتنوئید موجود در گوجه فرنگی) وجود دارد.

کنجد: یکی از قدیمی‌ترین روغن‌های بذری شناخته شده است.

روغن کنجد: در بیماران مبتلا به فشارخون، مصرف روغن کنجد کاهش استرس اکسیداتیو و افزایش تولید آنتی‌اکسیدان‌ها را نشان داده است.

شکلات: مطالعات نشان داده است که مصرف شکلات‌های غنی از پلی فنول (تلخ) می‌تواند هر فشارخون سیستولی و دیاستولی را کاهش دهد. ترکیباتی که در شکلات هستند می‌توانند گشادی عروق را افزایش دهند.

لوبیا: طبق تحقیقات علمی متعددی خوردن خوراک‌هایی که از نظر فیبر غنی هستند نظیر لوبیا، فشارخون را به مقدار قابل ملاحظه‌ای کاهش می‌دهد.
در مقایسه بین گیاه‌خواران و گوشت‌خواران که در سن و جنس مشابهی باشند، تحقیقات دانشمندان نشان می‌دهد که فشارخون دیاستولیک (حداقل) گیاه‌خواران در حدود 18 درصد از فشار دیاستولیک گوشت‌خواران کمتر است.
حتی اشخاصی که دارای فشارخون طبیعی هستند با خوردن لوبیا و سایر خوراک‌های غنی از فیبر، 6- 5 درصد فشارخون آن‌ها کاهش می‌یابد.

سایر موارد
- شیره‌ای که از فشردن میوه نارس خرمالو به دست می‌آید، برای پایین آوردن فشارخون بالا خیلی مؤثر است.
- سیب در کاهش فشارخون مؤثر است. محققان معتقدند سیب چنان در کاهش فشارخون مؤثر است که حتی بوییدن آن نیز فشارخون را کاهش می‌دهد.
- مطالعات نشان داده‌اند که ماده کوکور بوسیترین که در هندوانه موجود است برای کاهش و معالجه فشارخون بالا مفید است.
- کاتچین‌های موجود در چای آثار نیرومندی برای تأخیر انداختن پیشرفت تصلب شرایین و تقویت عروق مویین و رقیق کردن خون و کاهش فشارخون، در متابولیسم بدن انسان دارد.
- گیاه بومادران به علت داشتن کولین دارای خاصیت کم کردن فشارخون می‌باشد.
- مصرف بابونه کبیر هیچ عوارض جانبی نامساعدی بیشتر از داروهای شیمیایی صنعتی فشارخون، ندارد بنابراین اشخاصی که مبتلا به فشارخون هستند به راحتی می‌توانند این گیاه را امتحان کنند.
- گزنه از گیاهان مدر است. در آلمان که کار گیاه‌درمانی از سایر کشورها پیشرفته‌تر و گسترده‌تر است مرسوم می‌باشد گزنه را برای کاهش فشارخون تجویز می‌کنند.


منبع: زندگی آنلاین - سیما سادات رفیعی، کارشناس ارشد سیستماتیک گیاهی


درصد بالایی از افرادی که به فشارخون بالا دچار می‌باشند به عنوان درمان اولیه از روش‌های درمانی گیاهی به علت هزینه پایین، پذیرش بهتر و عوارض جانبی کمتر استفاده می‌کنند. بر اساس مطالعات گیاه‌شناسی که در سراسر جهان صورت گرفته است نشان می‌دهد صدها گیاه در...