 شهادت بر ولایت امیرالمؤمنین حضرت علی ـ علیه السّلام ـ در اذان از مسائل اختلافی بین علمای شیعه و سنّی است كه ریشه‎ای بسیار عمیق دارد. این كه به شیعه نسبت داده شود، شهادت بر ولایت را جزء اذان می‎داند، ادّعایی بی‎پایه و اساس است چرا كه مشهور علمای شیعه قائل به عدم جزئیت آن در اذان می‎باشند. این مطلب نیز درست است كه بدعت در دین باطل و حرام است، امّا منظور از بدعت آن است كه در احكام دین اسلام ـ آن‎گونه كه خداوند به وسیله پیامبر ـ صلی‎الله علیه و آله ـ برای مسلمانان تكلیف كرده است ـ تغییر ایجاد نموده به طوری كه یا از آن بكاهیم یا بر آن اضافه كنیم. مثل اینكه عمر بن الخطاب دستور ممنوعیّت متعد (ازدواج موقت) را كه در زمان پیامبر اكرم ـ صلی‎الله علیه و آله ـ حكم الهی وسنّت نبوی بود و پیامبر اكرم ـ صلی الله علیه و آله ـ به آن امر فرموده بود، صادر نمود و عاملین به این سنّت را مجازات می‎كرد و خودش می‎گفت: «متعتان كانتا علی عهد رسول الله ـ صلّی الله علیه و آله ـ و أنا أنهی عنهما و أعاقب علیهما متعة الحج و متعه النساء؛ یعنی دو متعه‎ای كه در زمان رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ اجرا می‎شد، من از آن‎ها نهی می‎كنم و عامل بر آن دو یعنی تمتع در حج و عقد انقطاعی را مجازات می‎كنم. و همین طور در اذان برداشتن «حی علی خیر العمل» و گفتن جملة«الصلاة خیر من النوم،» این‎ها و بسیاری دیگر بدعتهایی است كه در دین اسلام صورت گرفته است. امّا در مورد دلیل ذكر شهادت بر ولایت در اذان باید گفت كه علمای شیعه آن را به دلیل خاص ثابت نمی‎دانند، بلكه آنرا از دلیل عام یعنی اطلاقات عموم ادلّه و فحوای آن لازم می‌دانند و شهادت ثالثه را سنّتی می‎دانند كه از بزرگترین اصول مذهب است با این كه از فصول اذان به شمار نمی‎رود به طوری كه شهادت بر ولایت را كامل كنندة شهادت بر توحید و نبوت دانسته و مانند صلوات در اذان است كه استحباب آن پس از ذكر نام شریف پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ ثابت است، لیكن نه از دلیل خاص بلكه از روی دلیل عام. امّا ادعّای دیگر كه امامان شیعه اذان را بدون شهادت بر ولایت ذكر می‎كردند نیز باطل و بی اساس است چرا كه با توجّه به روایات و كلام امام صادق ـ علیه‌السلام ـ این مطلب از صحت به دور است و اگر در مواردی هم ذكر شده باشد از روی تقیّه و حفظ اصل اسلام صورت گرفته است و اگر این شهادت بر اذان ایرادی وارد می‎ساخت یقیناً شیعیان را از آن منع می‎كردند در حالی كه منعی وجود ندارد، بلكه تأكید و تصریح به آن نیز شده است. مثل روایتی كه از پیامبر اسلام ـ صلّی الله علیه و آله ـ نقل می‎كنند كه، روزی یكی از مسلمانان خدمت آن حضرت رسید و عرضه داشت: یا رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ چند روزی است كه حرفهای تازه می‎شنوم كه قبلاً نشنیده بودم. پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ از او می‎پرسند: مگر چه شنیده‎ای؟ مرد عرب پاسخ می‎دهد: می‎گویند سلمان و اباذر در اذان خود پس از شهادت به رسالت شما، با گفتن «اشهد انّ علّیاً ولیّ الله» اقرار به ولایت علی بن ابی طالب ـ علیه السّلام ـ می‎كنند. رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ فرمود: مطلب را درست و خوب شنیده‎ای؛ سلمان و اباذر كار صحیحی انجام می‎دهند. پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ در ادامه می‎فرمایند: مگر پیام خدا و گفتار مرا در روز غدیر فراموش كرده‎ای؟ سپس با یادآوری عبارت «من كنت مولاه فهذا علی مولاه» آن مرد عرب را از پیمان شكنی بر حذر داشته و فرمودند: هر كه چنین كند به ضرر دین و دنیای خود اقدام كرده است. به این ترتیب معلوم می‎شود كه پس از واقعة غدیرخم و در دوران حیات پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ شهادت به ولایت در اذان مطرح بوده و پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ نیز آنرا تأیید وتصدیق نموده‎اند.منبع:پرسمان
در باره اذان جمله علی ولی الله از كی در اذان مطرح شد؟