تعریف اعتکاف
مشهور:

اعتکاف توقّف و ماندن در مسجد به ‌قصد عبادت است.

آیت ‌اللّه مکارم شیرازی:

اعتکاف عبارت است از : « توقّف و ماندن در مسجد به‌قصد عبادت» بنابراین صِرف ماندن در مسجد بدون‌قصد عبادت درحالی‌که غرق در مسائل دنیوی است و اهمیت به چیز دیگری نمی‌دهد ، اعتکاف نامیده نمی‌شود. [1]

 

زمان اعتکاف

مقام معظم رهبری:

اعتكاف وقت خاصّی ندارد هر چند كه در ده روز آخر ماه مبارك رمضان فضیلت بیشتری دارد.

آیات عظام بهجت ، وحید خراسانی:

در هر زمانی كه روزه در آن ایّام صحیح است اعتكاف نیز جایز و صحیح است و بهترین اوقات اعتكاف ماه رمضان و برترین اوقات ماه رمضان ، دهۀ آخر آن است.

آیت الله نوری همدانی:

بهترین اوقات اعتكاف ماه مبارك رمضان است ، خصوصاً در دهۀ آخر آن.

آیت الله مكارم شیرازی:

اعتكاف در تمام ایّام سال ، جز در دو روز كه روزه در آن حرام است ، مطلوب است ولی در ماه مبارك رمضان و ماه رجب فضیلت بیشتری دارد. [2]
وقت نیّت اعتکاف

آیات عظام: امام‌ ، رهبری، سیستانی ، بهجت ، صافی گلپایگانی:

ابتدای وقت اعتکاف ، اول فجر از روز اول است یعنی تأخیر از این وقت جایز نیست. امّا جایز است آغاز اعتکاف از اول شب یا اثنای شب باشد و از همان زمان نیت کند ، بلکه احتیاط آن است که شب اول را نیز داخل در اعتکاف قرار دهد و از اول شب اول ، نیت نماید.
آیات عظام: مکارم شیرازی ، فاضل لنکرانی:

اقوی آن است که وقت شرعی برای نیت اعتکاف نیست ، بلکه ملاک همان حصول روزه با عزم بر انجام آن که در نهاد انسان است ، می‌باشد و اینکه این عزم و اراده در چه موقعی از شب باشد ، فرقی نمی‌کند. [3]

اقسام اعتکاف

مشهور:

اعتکاف تقسیم می‌شود به واجب و مستحب. اعتکاف در اصل و اساس شریعت ، مستحب است و به‌ سبب نذر یا عهد و قسم یا به ‌صورت اعتکاف استیجاری و مانند این‌ها واجب می‌شود.

آیت اللّه مکارم شیرازی:

اعتکاف در اصل مستحب است  ولی ممکن است به ‌سبب نذر یا عهد یا قسم یا شرط ضمن عقد یا مانند آن واجب شود و امّا اعتکاف استیجاری مشکل است. [4] 

نیابت در اعتکاف

اعتکاف را می‌شود ازطرف خود یا شخص دیگری بجا آورد که از دنیا رفته است ، اما حکم اعتکاف به ‌نیابت از شخص زنده از قرار ذیل است : 

مرحوم امام:

بهتر است به ‌امید ثواب (رجاءاً ) انجام شود ، بلکه این نظر  احوط است. 

آیت ‌اللّه فاضل لنکرانی :

احتیاط آن است که رجاءاً انجام شود .

آیات عظام سیستانی ، نوری همدانی :

جواز آن مورد اشکال است بلی انجام آن رجاءاً  اشکال ندارد .

آیت اللّه خوئی :

جواز آن محل اشکال است و اظهر عدم جواز است. 

آیات عظام تبریزی ، بهجت :

صحّت آن مورد اشکال است. [5]
پی نوشت ها:
[1] عروه الوثقی­ج۲ص۷۵ ؛ وسیلة النجاة م۱۱۸۷؛ بهجت استفتائات ج۲ س۳۱۲۲ ، کتاب اعتکاف عبادتی کامل آیه الله مکارم ص۶۹. م1 .

[2] استفتائات جدید ، سایت مقام معظم رهبری ، استفتائات آیه الله بهجت ج2 س3121 ص439 ، هزار و یك مسألۀ فقهی آیه الله نوری همدانی ج2 س271 ص81 ، استفتائات جدید آیه الله مکارم ج2 س454 ص158 ، استفتائات جدید آیه الله مکارم ج2 س454 ص158 .

[3] تحریر الوسیله، ج۱، ص۲۸۷؛ آیه الله صافی، هدایه العباد، ج۱، ص۲۷۷؛ آیه الله بهجت، وسیلة النجاة، ص۳۳۱؛ آیه الله بهجت، استفتائات، ج۲ ، ص ۴۳۹ ، س۳۱۲۷ ؛ مجموعه ‌استفتائات مقام معظم رهبری آیت‌الله خامنه‌ای در سایت ایشان ، عروه الوثقی شرائط صحة الاعتکاف شرط الثالث ، اعتکاف عبادتی کامل، ص۷۲، م۱۳.

[4] کتاب اعتکاف عبادتی کامل آیه الله مکارم ص۷۰ مسأله 3 .

[5] عروه الوثقی ج۲ ص۷۵ ، استفتائات آیه الله بهجت  ج۲ ص۴۴۰، استفتائات جدید آیه الله تبریزی ج۱ ص۱۵۲ .منبع:
سایت سراج


بهترین اوقات اعتكاف ماه مبارك رمضان است ، خصوصاً در دهۀ آخر آن.