پل زیبای «میر بهاءالدین» یکی از آثار تاریخی شهر زنجان است که از دوره قاجار به یادگار مانده و چشم هر بیننده‌ای را می‌نوازد.از گذشته پل‌ها به عنوان گذرگاه‌هایی بر روی رودها و دره‌ها نصب می‌شد، این پل‌ها به منظور تسهیل در رفت و آمد و کنترل طغیان آب رودخانه‌های غیر قابل کنترل ساخته شده است.

فرآیند احداث پل از زمانی آغاز شد که انسان‌های گذشته برای تسهیل در تردد از روی نهرها و دره‌ها و دسترسی راحت به این اماکن به فکر قرار دادن تنه درختان بر روی رودخانه‌ها به منظور مهار آب افتادند.

هرچند قدمت ساخت پل در کشورمان به دوره هخامنشیان برمی‌گردد اما از این دوره غیر از پایه‌های چند پل چیز زیادی باقی نمانده است.

پس از اسلام نیز صنعت پل‌سازی در دوره صفویه به اوج شکوفایی خود رسید و این دوره با 143 پل یکی از درخشان‌ترین دوره‌های پل‌سازی در کشورمان محسوب می‌شود.

پل تاریخی و زیبای میر بهاءالدین در جنوب شهر زنجان و در دوره قاجاریه بر روی رودخانه زنجانرود احداث شده است.

پل میر بهاءالدین در میان علاقه‌مندان به آثار تاریخی به پل کهنه نیز شهرت دارد، این پل  در مسیر ارتباطی زنجان- کردستان و در محور زنجان به بیجار واقع شده است.

طول و درازی این پل تقریبا 100 متر است و عرض آن با احتساب جان پناه‌ها به 6.70 متر می‌رسد. همچنین ارتفاع این پل در بلندترین نقطه آن از سطح رودخانه حدود 11 متر است.

پل میر بهاءالدین زنجان دارای سه دهانه با طاق جناغی است، دهانه میانی از دو دهانه دیگر بزرگتر بوده و عمود بر رودخانه زنجانرود ساخته و برای قرارگرفتن در راستای جاده انحنایی به دو انتهای آن احداث شده است.

پایه‌های پل میر بهاءالدین بر روی سطح سنگ فرش شده قرار دارد و از قطعات سنگ تراشیده و ملات آهکی ساخته شده و تا ارتفاع 1.40 متر سطح آب بالا آمده و بر روی هر کدام از پایه‌ها دو غرفه بر روی یکدیگر ساخته شده است.

غرفه زیرین این پل که کوتاهتر و دارای طاق گهواره‌ای است چهار متر عرض و 2.3 متر ارتفاع دارد، غرفه فوقانی با طاق جناغی 5.7 و 4.60 سانتی متر ارتفاع و چهار متر عرض دارد.

غرفه‌های پل میر بهاءالدین که روی پایه‌های دیگر نیز تکرار شده علاوه بر عبور دادن آب‌های طغیانی، وزن و فشار وارد بر پایه‌ها را هم کم می‌کند.

همچنین برای کاهش وزن پل فضاهای جانبی سه دهانه بزرگ پل را به صورت توخالی ساخته‌اند تا طاق‌ها توان بیشتری برای تحمل فشار را داشته باشد.

پل تاریخی میر بهاءالدین در گذشته توسط یکی از خیران شهر زنجان به نام حاج میر بهاءالدین در زمان ناصرالدین شاه قاجار در سال 1310 هجری قمری احداث شده است.

حاج میر بهاءالدین یکی از تجار دوره ناصرالدین شاه قاجار است که بناها و آثار متعددی مانند آب انبار میر بهاءالدین، قنات میر بهاءالدین، حمام، مسجد میر بهاءالدین معروف به مسجد حاج تقی و ... از وی به یادگار مانده است.

در پل میر بهاءالدین زنجان از تزئینات و معماری زیبایی استفاده شده است که هنرمندان دوره قاجاریه با هنر دوست خود این بنای زیبا را خلق کردند.

این پل قدیمی و تاریخی هنر دست هنرمند و سازنده خود را به جهانیان نشان می‌دهد که از دیرباز برای مردم استان زنجان به یادگار مانده است و امروز پس از گذشت سال‌ها از احداث آن چشم هر بیننده‌ای را نوازش می‌دهد.

امروز در کنار این پل زیبا تفرجگاه‌هایی همچون فضای سبز، آلاچیق، نیمکت‌های ویژه و ... برای گردشگران و طبیعت دوستان احداث شده است.

گردشگران و طبیعت دوستان می‌توانند با حضور در این مکان زیبا علاوه بر تماشای پل تاریخی میر بهاءالدین از زیبایی‌ها و فضای سبز ایجاد شده در کنار این پل استفاده کنند.

با توجه به اینکه پل تاریخی میر بهاءالدین زنجان به پل کهنه شهرت دارد این کهنه پل زنجان در مسیر فراموشی قرار دارد.آلاچیق‌های ایجاد شده در اطراف پل میر بها‌‌ءالدین مکان مناسبی برای استراحت گردشگران است و من به همراه خانواده چند ساعتی در این مکان زیبا مستقر بوده و از زیبایی‌های این پل استفاده کرده‌ایم.

پاکیزگی و آراستگی پل میر بهاءالدین از اهمیت بالایی برخوردار است چرا که گردشگران برای حضور در منطقه‌ای به پاکیزگی و زیبایی آن منطقه توجه می‌کنند.

با توجه به قرار گرفتن پل میر بها‌ءالدین زنجان در مسیر رودخانه زنجانرود باید مسیر این رودخانه نیز از آلودگی‌ها و فاضلاب‌های شهری پاکسازی شود.

لازم به ذکر است، پل میر بهاءالدین زنجان به همت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری تعمیر شده و به شماره 1484 به ثبت تاریخی رسیده است.
منبع:مقاله جهانگردی
کتاب اطلاعات توریستی کشورهای جهان


 
پل تاریخی میر بهاءالدین بر روی زنجانرود با قدمت صد ساله در فهرست آثار ملی به ثبت رسید .