 
 هیچ در زمین مسابقه و البته همه چیز روی سکوها، سکوهایی که مردمی آنجا نشسته اند، گاهی از شدت شور و هیجان مرگ و زندگی را با هم عوض می کنند، بدون این که بخواهند! هر چند بارها و بارها برایشان بگویی که فوتبال ارتش عشق را دارد اما مرگ به خاطر خشونت را هرگز! با همه این حواشی، اما حوادثی که در این بازی در ورزشگاه آزادی رخ داد، اولین تلفات فوتبال ایران را به وجود نیاورد و متاسفانه باید گفت اگر همه چیز این طور پیش برود آخرین هم نخواهند بود .

این تراژدی عجیب
فوتبال ایران، صحنه‌های زیبا و تراژیک کم ندارد. از صحنه گل خداداد تا گل رضا قوچان نژاد در تیم ملی، تا بهترین و مؤثرترین گل‌های تیم‌های باشگاهی که برای هوادارانش حکم مرگ و زندگی را دارد. این اتفاق‌های خوب و مهم اما باعث نمی‌شود که از داستان‌های تلخ و تراژیک فوتبال چشم‌پوشی کرد از صحنه‌هایی که بازی سال ۱۳۷۹ پرسپولیس و شموشک نوشهر داشت تا همین بازی حساسی که چند شب پیش برگزار شد. یکی از تلخ‌ترین اتفاق‌های فوتبال در سال ۱۳۷۹ رخ داد، در حالی که قرمزها برای دیدار با شموشک راهی نوشهر شدند، طرفداران فوتبال در شهر میزبان فاجعه را از نزدیک حس کردند. وقتی هجوم بیش از حد هواداران باعث شد افراد زیادی زیر دست‌وپا بمانند. در آن سال حتی خیر از دست رفتن دو هوادار در محل برگزاری مسابقه منتشر شد و در نهایت فاجعه‌ای رخ داد که در تاریخ فوتبال ایران ماندگار شد.

سوء مدیریت
درخصوص خشونت در فوتبال ایران، بسیاری معتقدند که سوء مدیریت مدیران فوتبالی در ایران. در موارد بسیاری باعث این اتفاق‌های تلخ بوده است.


 (نظر کارشناسان و روزنامه‌نگارهای ورزشی در گزارش قبلی گواه همین مدعاست) و البته این مسئله بر هیچ‌کس پوشیده نیست. بلندترین فاجعه در این خصوص شاید به مقدماتی جام جهانی ۲۰۰۶ برمی‌گردد. وقتی‌که هفت نفر از تماشاگران فوتبالی در جریان حادثه بازی ایران و ژاپن در ورزشگاه آزادی جان خود را از دست دادند و این در حالی است که حتی اعلام شد این تعداد بیشتر بودند ولی هیچ‌کس آمار دقیقی از آن روز سیاه منتشر نکرد. دیداری که با نتیجه دو بر یک به سود ایران به پایان رسید اما مرگ هم‌وطنان ایرانی آن را به تلخ‌ترین پیروزی تیم ملی فوتبال تبدیل کرد. بازی‌ای که فیفا در خصوص آن دست به کار شد، آسوشیتدپرس گزارش‌های پی‌درپی از آن رفته ناجا مسئولیت قبول نکرد و کارکنان استادیوم و مدیران وقت هم مسئولیت گردن نگرفتند، ما ماندیم و سؤالی که هیچ‌وقت به آن پاسخ مناسبی داده نشد اما سؤال این است که چرا بلیت‌فروشی مناسب صورت نمی‌گیرد؟ چرا وقتی ظرفیت استادیوم محدود است، بلیت‌هایی بیش‌ازحد مجاز فروخته می‌شود؟ چرا جایگاه مناسبی برای تماشاگران در نظر گرفته نمی‌شود؟ 

سنگ باران سنگ ترقه
برای بیان تلخ‌ترین نمونه پرتاب سنگ، شاید بتوان به بازی تیم‌های استقلال و خونه به خونه بابل در فینال جام حذفی سال قبل اشاره کرد که با حواشی زیادی همراه بوده، هواداران خونه به خونه به دلیل صعود کردن تیمشان به لیگ برتر با پلاکاردهای مختلفی به ورزشگاه نفت و گاز اروندان خرمشهر آمدند. تعدادی نیز از ابتدای بازی شروع به سنگ‌پرانی و شکستن صندلی‌های ورزشگاه کردند و نزدیک بودن جایگاهشان به جایگاه خبرنگاران باعث فراری شدن خبرنگاران شد. پس از پایان بازی هم، تماشاگران به زمین ریختند تا شاهد بی‌نظم‌ترین جشن قهرمانی باشیم و بعد خبر رسید که یکی از هواداران استقلال به دلیل پرتاب سنگ بینایی یکی از چشمانش را از دست داده است. اسماعیل بهداروند، یک هوادار سی ساله که گفته شد شغلش جوشکاری است و یک دختر دوساله دارد. با سرباز احمدی که حالا شاید دیگر همه یادشان رفته باشد که در بازی تیم‌های سپاهان و پرسپولیس در هفتمین دوره مسابقات لیگ برتر فوتبال، برای همیشه نابینا ش د تا اصفهانی‌ها از دیدار سپاهان و پرسپولیس خاطره تلخی در ذهنشان داشته باشند؛ در آن بازی پر از جنجال بود که به دلیل پرتاب ترقه به طرف یکی از سربازان حاضر در ورزشگاه فولادشهر، این سرباز نابینا شد و حالا باز هم پرسپولیس، سپاهان و آمار ۲۴۵ مصدوم و یک کشته در یک بازی که یک رکورد تلقی می‌شود!

چیزی تغییر می‌کند؟
صفحه مرور را باز کنید و باز هم بگردید، متأسفانه باید بگویم که اگر باز هم بگردیم، بی‌شمار از این موارد در فوتبال ایران پیدا خواهیم کرد. از شهرآورد 86 تا همه شهرآوردهای قدیمی خون و خون بازی‌های بیرون استادیوم و شکسته شدن شیشه اتوبوس‌ها سؤال اما  این است که آیا با نقد کردن چیزی عوض می‌شود؟ آیا وضعیت تغییر می‌کند؟ فقط و فقط باید امیدوار بود تا در روزگاری که حالا مردم از فرستادن فرزندان خود به استادیوم‌ها واهمه دارند و در حقیقت کسی نیست که امنیت جانی آن‌ها را تأمین کند، آیا کسی در فوتبال ایران می‌توانید به مردم این اطمینان را بدهید که روزی دیگر این اتفاق‌های شوم تکرار نخواهند شد؟ کسی می‌گوید که امنیت برقرار است و بدون هیچ فاجعه‌ای می‌توان از تماشای یک بازی فوتبال لذت برد؟ اصلاً آیا کسی هست که مرد باشد و این اتفاق‌های تلخ را گردن بگیرد؟ آیا کسی هست ما را یاری کند؟

 دکتر داروین صبوری / جامعه‌شناس ورزشی
میادین‌ مختلف اجتماعی، خصوصیت مشترک دارند به عبارتی شما وقتی به نهادهای مختلفی مانند دین، سیاست، رسانه، اقتصاد و نگاه کنید، متوجه می‌شوید که یک روح مشترک در آن‌ها حکمفرماست. شما با مطالعه یک میدان یا نهاد اجتماعی می‌توانید بفهمید که چه خصوصیات جمعی در میادین مختلف اجتماعی حکمفرماست و ورزشی شم یکی از آن هاست. یعنی ما می‌توانیم با مطالعه میدان ورزش، رفتار کنشگران آن و ... به عنوان یک مدل کوچک که رسانه‌ها روی آن زوم هستند، بفهمیم که در کل جامعه چه می‌گذرد. معتقدم همه آنچه که ما در ورزش می‌بینیم، یک نسخه کوچک شده از كل اجتماع ماست. یعنی آن‌قدر که ما در حوزه‌های دیگر دچار خشونت و آسیب‌ها هستیم، اتفاقاً در ورزش نیستیم. اصلاً عقیده ندارم که میزان خشونت در نهاد ورزش بالاست، چون آن را در قیاسی با دیگر نهادها و معیارهای اجتماعی می سنجم. آنچه الان در پرونده ویژه همشهری جوان بررسی می‌شود، یک زنگ خطر برای ما و دوربین‌های ما و تحلیلگران است که وقتی در میدانی مانند ورزش که برای خوب شدن حال افراد است، چنین اتفاق‌هایی در حال روی دادن است، شما ببینید که در دیگر میادین چقدر وضع فاجعه‌بار است اما برای رسیدن به چرایی این موضوع باید بگویم که ما یک مختصات کلی در جامعه داریم، موسسه «گالوپ» چند روز پیش اعلام کرد که ما پنجمین کشور غمگین جهان هستیم. کنشگران غمگین، معمولاً کنشگران سازنده‌ای نیستند و با جهان دوست نیستند. انسانی که غمگین است و بارها و بارها در روز خشونت را به چشم می‌بیند، معمولاً چندان دل‌بستگی به جهان ندارد و رو به تخریب جهان می‌آورد.


احساس می‌کند هر چیزی در جهان علیه اوست و در میدان ورزش هم به همین صورت است، تماشاگر با تمام دل‌بستگی‌اش به یک تیم به استادیوم می‌رود و احساس می‌کند داور، فدراسیون، سرباز و، علیه او هستند و به یک واکنش می‌رسد تا حق خودش را بگیرد. فرد هیچ جایی برای تخلیه احساسات ندارد، به‌جز یک میدان به نام استادیوم یا همان میدان ورزش که می‌تواند حق خودش را بگیرد و خود را به لحاظ روانی تخلیه کند. ما احتیاج به جشن‌های خیابانی، شادی‌های جمعی و محلی برای تخلیه احساسات داریم اما نیست! کنشگر فقط استادیوم را برای تخلیه احساسات دارد و با خود فکر می‌کنید که من به استادیوم می‌روم و علیه دیگری فحش می‌دهم، با چند نفر حرف مشترک و یکسان دارم و حتی باهم شادی می‌کنیم، یا حتی شعار سیاسی بدهی، ورزشگاه‌های ما جایی است که در آن شعارهای سیاسی و اجتماعی داده می‌شود و مطالبات خود را طلب می‌کنند. ما به آرژانتین می‌بازیم اما به خیابان می‌ریزیم و شادی می‌کنیم و این برای من جامعه‌شناس معنی مردم منتظر فرصتی هستند تا به خیابان بیایند و کنار هم باشند. ورزش باید در عین ارتباط با دیگر نهادها، استقلالی داشته باشد، فوتبال بهانه است.
منبع: همشهری جوان


 
درست چند دقیقه بعد از شنیدن سوت پایان بازی پرسپولیس و سپاهان، خبر درگذشت یک هوادار حاضر در ورزشگاه آزادی منتشر شد و همه را تحت تاثیر قرار داد، هر چند که نوشته و گفته شد که این هوادار اوردوز کرده بود اما «هیچ» بهترین عبارتی بود که می شد برای دیدار دو تیم مدعی کسب قهرمانی استفاده کرد.