حشره برنج با نام علمی "نسیتوفیلوس اوریزائه" که ما ایرانی‌ها آن را شپشک و جوجوی برنج  می‌نامیم، دارای طولی به انداره ۱ میلی‌متر است و حدود ۶ الی ۸ ماه عمر می‌کند. این حشره مزاحم به‌طور میانگین در روز 4 تخم می‌گذارد. این حشره به رنگ مشکی با لکه‌های کم‌رنگ قرمز است و از مزرعه وارد برنج می‌شوند. شپش برنج قبل از رشد با چشم غیرمسلح قابل‌رؤیت نیست.

هنگامی‌که برنج در شرایط مناسب برای رشد این حشره قرار گرفت شروع به رشد و تخم‌گذاری می‌کند به  خوردن دانه‌های برنج می‌کنند. زمان مناسب برای خرید برنج هر ۲ ماه یک‌بار است اگر برنج تازه خرید شود بسیاری از این مشکلات به وجود نمی‌آید.

اگر برنج به روش درستی تولید شده باشد دیرتر شپشک برنج خواهد زد چون در فرآیند تولید برنج رطوبت شالی باید به ۸ درصد برسد اما این کار زمان و هزینه بیشتری برمی‌دارد و گاهی در هنگام تولید برخی تولیدکنندگان برای محصولی باقیمت پایین‌تر این کار را به‌درستی انجام نمی‌دهد. 

- به‌اندازه نیاز خود برنج خریداری کنید.
- هنگام خرید برنج ایرانی از برند معتبری خرید کنید.

روش از بین بردن شپشک برنج با قراردادن برنج در مکانی مناسببرنج را در مکانی مناسبی قرار دهید این کار باعث می‌شود حتی بعد از چند سال حشره نمی‌کند. معمولاً برنج در فصل تابستان شروع به حشره کردن می‌کند. چون در تابستان هوا گرم است و هوای گرم برای رشد این حشره بسیار مناسب است. محل مناسب برای برنج باید دارای ویژگی‌هایی باشد ازجمله:

- گونی‌های برنج باید از دیوار ۱۰ سانتی‌متر حداقل فاصله داشته باشند.

- گونی‌های برنج باید روی سطحی بلندتر از سطح زمین ترجیحاً روی پالت‌های پلاستیکی قرار بگیرد.

- به‌هیچ‌عنوان برنج نباید در معرض نور مستقیم آفتاب قرار بگیرد این کار باعث صدمه زدن به برنج می‌شود.

- تعداد زیادی گونی برنج نباید روی‌هم قرار بگیرد چون ایجاد گرما می‌کند و قضا برای رشد حشرات آماده می‌شود.

- فضاهای تاریک مناسب نگه‌داری برنج نیست برنج باید درجایی نگه‌داری شود که در ساعاتی از روز نور کافی خورشید در آن بتابد.

- محل نگه‌داری گونی برنج باید بدون رطوبت و خشک باشد در آشپزخانه و اتاق‌هایی که در آن درب حمام قرار دارند مناسب نگه‌داری برنج نیست.

- محل نگه‌داری برنج باید درجایی باشد که هوا در آن در جریان باشد، یا در تهویه هوای قوی باشد فضاهای بسته برای نگه‌داری برنج مناسب نیست.

- گونی‌های برنج نباید در معرض باد مستقیم کولر قرار بگیرد باد کولر یا حتی باد طبیعی دشمن برنج هستند که باعث خورد شدن دانه‌های برنج هنگام پخت می‌شود.

روش از بین بردن شپشک برنج با فریز کردنبرای از بین بردن شپشک برنج و تخم‌های حشره، برنج را به مدت چهار روز در فریزر نگه‌دارید. این روش برای انواع مواد غذایی که دارای شپشک هستند جواب می‌دهند. بعد از چند روز، برنج را دربیاورید و در بسته‌بندی جدیدی نگه‌داری کنید.

روش از بین بردن شپشک برنج با تعویض گونی‌های برنجهنگامی در برنج حشره رشد می‌کند بر روی گونی برنج تخم‌گذاری می‌کنند. پس با یکی از روش‌های گفته‌شده حشره برنج را از بین بردید آن برنج را دیگر در گونی قبلی نریزید چون دوباره در آن حشره رشد می‌کند.
روش از بین بردن شپشک برنج با میخکمیخک یکی از دورکننده‌های شپشک برنج است. میخک را می‌توانید به‌راحتی از عطاری‌ها خریداری کنید و درون ظرف برنج قرار دهید تا هم حشرات موجود را از بین ببرد و هم از ورود آن‌ها به ظرف پیشگیری کند. همچنین می‌توانید کمی میخک در جای قفسه‌های نگه‌داری غذا یا آشپزخانه قرار دهید.

روش از بین بردن شپشک برنج با برگ‌بو یا چریشبرگ‌بو و برگ چریش از بهترین راه‌ها برای از بین بردن شپشک برنج است. این برگ‌ها را در ظرف برنج قرار دهید تا حشرات را از آن دور کنند. همچنین می‌توانید ظرف را در فضای باز و در سایه قرار دهید تا شپشک به سایر مواد غذایی سرایت نکند. استفاده از برگ‌بو یک روش امن و سالم محسوب می‌شود.
 
روش از بین بردن شپشک برنج با جعبه کبریتاستفاده از یک جعبه کبریت راه بسیار عالی برای از بین بردن شپشک برنج است. این حشرات از گوگرد متنفر هستند؛ بنابراین با قرار دادن یک جعبه کبریت درون ظرف برنج، گوگرد کبریت‌ها حشرات را فراری داده و کمک می‌کند، برای همیشه از دست شپشک‌ها خلاص شوید.

روش از بین بردن شپشک برنج با قرص سیر یا قرص برنجقرص برنج، باعث از بین رفتن شپشک برنج می‌شود. اما باید توجه داشت که بسیار سمی است؛ ترکیب شیمیایی خطرناک آن می‌تواند روی کبد و کلیه تأثیر منفی بگذارد. می‌توانید این قرص‌ها را درون یک قوطی کبریت قرار دهید و چند سوراخ ریز روی آن ایجاد کنید و سپس درون ظرف برنج قرار دهید. شواهدی وجود ندارد که گاز متصاعد شده باعث مسمومیت برنج شود بااین‌حال بهتر است از روش‌های امن‌تر برای پیشگیری از حشره زدن برنج استفاده کنید.

روش از بین بردن شپشک برنج با قرار دادن در آفتاباگر شپشک برنج زیاد باشد، تنها کافی است برنج را زیر نور آفتاب قرار دهید؛ چرا که تابش آفتاب این حشرات را دور خواهد کرد. برای این کار برنج شپشک زده را زیر نور آفتاب بر روی یکپارچه تمیز درجایی که گردوخاک زیادی وجود نداشته باشد پهن کنید. شپشک به دنبال محلی تاریک و مرطوب است و اصلاً آفتاب را دوست ندارد؛ بنابراین تنها در عرض یک روز باکم آفتاب تندوتیز ساعات ظهر و هوا خوردن به برنج می‌توانید شپشک برنج را از بین ببرید.

روش از بین بردن شپشک برنج با جداسازی برنج‌های کهنه از برنج تازهاحتمال رشد حشرات در برنج‌های کهنه در چندین برابر برنج‌های تازه است. برنج کهنه به برنجی می‌گویند که برای سال زراعی گذشته و یا قدیمی‌تر باشند و برنج‌های تازه به برنج‌هایی میگویند که برای آخرین سال زراعی باشد. هرسال اواسط تابستان برنج برداشت می‌شود و یال زراعی جدید شروع می‌شود.

روش از بین بردن شپشک برنج با شست‌وشو و ضدعفونی کردن محل نگهداری برنجمکان‌های نگه‌داری برنج باید هرساله شستشو شود و در صورت مشاهده هرگونه حشره باید با حشره‌کش سم‌پاشی و ضدعفونی گردد. البته بعد از سم‌پاشی یکتا دو روز از انبار نباید استفاده شود و بعدازآن نیز مجدداً شستشو و ضدعفونی گردد. با این کار با خیال آسوده تا یک سال می‌توانید برنج‌های خود را با رعایت نکات بالا نگه‌داری کنید.

روش از بین بردن شپشک برنج با شستشو با آب جوشاگر برنج شپشک زد، هنگام شستن آن را با آب تقریباً جوش بشویید چون آب جوش باعث مرگ حشرات می‌شوند و باعث می‌شود تا شپشک ها روی آب قرار گیرند به‌این‌ترتیب می‌توانید با آبکشی برنج به‌راحتی آن را از برنج جدا کنید.

استفاده از قرص برنج ممنوعقرص برنج یا فسفید آلومینیوم یک سم بسیار خطرناک است که به‌عنوان جونده‌کش تدخینی برای جلوگیری از آفت‌زدگی برخی محصولات استفاده می‌شود. قرص برنج در کشور ایران تولید نمی‌شود و واردات رسمی نیز ندارد و عرضه و فروش آن در تمام داروخانه‌ها و سم فروشی‌های سراسر کشور ممنوع اعلام‌شده است.  حتی استشمام بوی این قرص می‌تواند کشنده باشد پس فکر استفاده از قرص برنج را از سرخود بیرون کنید.

پیشگیری از شپشک برنجبرای پیشگیری از شپشک زدن برنج، اولین چیزی که باید رعایت کرد این‌که برنج را در مکان خشک و خنک نگه‌داری کرد زیرا شپشک در مکان‌های تاریک، گرم و مرطوب بهتر رشد و تولیدمثل می‌کند.

 همچنین بهتر است برنج را در یک قفسه که حداقل ۲۰ سانتی‌متر از زمین فاصله دارد، به صورتی قرار دهید که هوا به‌خوبی جریان داشته باشد و مانع ایجاد رطوبت و شپشک برنج شود. گونی برنج را به دیوار تکیه ندهید چراکه این کار هوا رسانی را مسدود می‌کند.

قرار دادن سنگ نمک، زنجبیل، سیر یا زردچوبه در ظرف برنج به از بین بردن شپشک برنج کمک می‌کند. از بین روش‌های ارائه شده روش که برایتان در دسترس‌تر است را امتحان کنید.

شپشک برنج، آفت کوچکی است که به برنج و غلات حمله می‌کند، این حشره در محیط‌های تاریک و مرطوب رشد کرده و از بین بردن آن نیز کار ساده‌ای نیست.