


شهادت مظلومانه امام حسن مجتبی علیه السلام و حوادث بعد از آن معاویه، راه هاى گوناگونى را براى مبارزه با شخصیت اجتماعى و سیاسى امام مجتبى علیه السلام و كاستن از نفوذ معنوى و آسمانى او برگزید و نقشه هاى گوناگونى را به اجرا در آورد؛ ولى نتوانست از موقعیت ممتاز و عمق محبت امام در قلوب مسلمانان چیزى بكاهد و هر روز بر شمار علاقه مندان آن حضرت و شیفتگان دین و حقیقت افزوده مى شد. معاویه دید مبارزه با چنین شخصیت بارزى، محكوم به شكست و سبب رسوایى بیشتر او در اذهان عموم است. از این جهت تصمیم گرفت تا شخص آن بزرگوار را از میان بردارد، تا شاید دیگر افراد خاندان رسالت و ساداتى كه در صدد مبارزه با وى هستند، نا امید گردند. معاویه بارها تصمیم بر مسموم كردن امام حسن علیه السلام گرفت و به واسطه هاى زیادى متوسل شد. حاكم نیشابورى نقل مى كند: «حسن بن على علیه السلام را بارها مسموم كردند؛ اما اثر چندانى در او نگذاشت... ولى در آخرین مرتبه زهر كبدش را پاره پاره كرد و دو سه روز پس از آن بیشتر زنده نماند» حاكم نیشابورى، المستدرك على الصحیحین، ج 3، ص 173؛ مروج الذهب، ج 3، ص 5.. ابن ابى الحدید مى نویسد: «هنگامى كه معاویه خواست براى فرزندش یزید بیعت بگیرد، خواست امام مجتبى علیه السلام را مسموم كند؛ زیرا وى براى گرفتن بیعت به نفع پسرش و موروثى كردن حكومتش، مانعى بزرگ تر و قوى تر از حسن بن على علیه السلام بر سر راهش نمى دید. پس توطئه اى كرد و آن حضرت را مسموم نمود و سبب مرگش شد ابن ابى الحدید، نهج البلاغه، ج 16، ص 49..
 در این توطئه خائنانه، بیشترین نقش را مروان بن حكم، فرماندار مدینه، ایفا كرد. وقتى معاویه تصمیم بر این جنایت هولناك گرفت، در آخرین مرتبه، طى نامه اى كاملاً محرمانه از مروان، خواست تا مسمومیت امام حسن علیه السلام را در اولویت برنامه هایش قرار دهد. مروان جهت اجراى این جنایت، مأمور شد با جعده دختر اشعث بن قیس، همسر امام مجتبى علیه السلام تماس بگیرد. معاویه در نامه اش نوشته بود: جعده عنصرى ناراضى و ناراحت است و از جهت روحى، مى تواند با ما همكارى كند. معاویه به مروان سفارش كرد تا به جعده وعده دهد بعد از انجام این مأموریت، او را به همسرى پسرش یزید در خواهد آورد و نیز توصیه كرده بود، صد هزار درهم به او بدهد.
 امام صادق علیه السلام فرمود: در روز بسیار گرمى كه امام حسن علیه السلام روزه داشت، جعده، زهر را گرفت و به منزل آورد. هنگام افطار امام علیه السلام از شیرى كه جعده، زهر را در آن ریخته بود، مقدارى نوشید. آن حضرت بعد از نوشیدن شیر، فریاد برآورد: «اى دشمن خدا! مرا كشتى، خدا تو را بكشد. به خدا سوگند! بعد از من بهره و سودى براى تو نخواهد بود. تو را گول زدند و رایگان در راستاى اهدافشان به كار گرفتند. به خدا سوگند! معاویه تو را بیچاره و بدبخت و خوار نمود». حضرت صادق علیه السلام در ادامه این سخن فرمود: «امام مجتبى علیه السلام بعد از مسموم شدن، دو روز بیشتر زنده نماند و معاویه هم بدان چه وعده داده بود، وفا نكرد» بحارالانوار، ج 44، ص 154..
 مشهور میان مورخان و علماى اسلام، این است كه امام حسن علیه السلام در روز پنجشنبه، 28 صفر سال پنجاه هجرى در سن 48 سالگى به شهادت رسید. هر چند اقوال دیگرى نیز مانند هفتم ماه صفر در این مورد وجود دارد حقایق پنهان، ص 303..
مراسم كفن و دفنسیّدالشهداعلیه السلام و برادرش ابوالفضل و عده اى دیگر، بدن پاك برادر بزرگوارش را غسل داده، حنوط و كفن كردند. سپس جنازه را به جایگاه خاصى در نزدیكى مسجدالنبى منتقل كردند و در آنجا بر جسم مطهر آن امام مظلوم، نماز گزاردند. بعد از آن براى تجدید عهد و دفن، نزدیك مزار ملكوتى، رسول خداصلى الله علیه وآله بردند.
 در این هنگام، مروان بن حكم به همراه عده اى از اوباش و آشوبگران، جلو آمدند و فریاد بر آوردند: شما مى خواهید حسن بن على را در كنار پیامبرصلى الله علیه وآله دفن كنید؟ از طرف دیگر عایشه نیز در حالى كه سوار بر استر بود، به جمع آشوب گران پیوست و فریاد زد: چگونه مى خواهید كسى را كه من هرگز دوست نداشته ام، به خانه من داخل كنید؟ عده اى از امویان كینه توز و آشوب طلب، به دنبال ایجاد فتنه بودند؛ ولى امام حسین علیه السلام با بردبارى و هوشیارى بنى هاشم را آرام كرد. جنازه برادرش را به سوى قبرستان بقیع برگرداند و در كنار قبر جده اش، فاطمه بنت اسدعلیها السلام، به خاك سپرد و با این عمل - همان طور كه امام حسن علیه السلام وصیت كرده بود از خونریزى و فتنه جلوگیرى كرد.
 ابن شهر آشوب مى گوید: هنگامى كه جنازه امام مجتبى علیه السلام را به سوى قبرستان بقیع مى بردند، افراد شرور و پست با پشتیبانى امویان، به جنازه آن بزرگوار مظلوم تیراندازى كردندمنبع:پرسمان

امام صادق علیه السلام فرمود: در روز بسیار گرمى كه امام حسن علیه السلام روزه داشت، جعده، زهر را گرفت و به منزل آورد. هنگام افطار امام علیه السلام از شیرى كه جعده، زهر را در آن ریخته بود، مقدارى نوشید. آن حضرت بعد از نوشیدن شیر، فریاد برآورد: «اى دشمن خدا! مرا كشتى، خدا تو را بكشد. به خدا سوگند! بعد از من بهره و سودى براى تو نخواهد بود. تو را گول زدند و رایگان در راستاى اهدافشان به كار گرفتند. به خدا سوگند! معاویه تو را بیچاره و بدبخت و خوار نمود». حضرت صادق علیه السلام در ادامه این سخن فرمود: «امام مجتبى علیه السلام بعد از مسموم شدن، دو روز بیشتر زنده نماند و معاویه هم بدان چه وعده داده بود، وفا نكرد»