امروزه از گوشه و کنار انواع رسانه‌ها و شبکه‌های مجازی، خبرهای بسیار تکان‌دهنده از آزار جنسی کودکان منتشر می‌شود، خبرهایی که تدریجا؛ فضای جامعه را ملتهب کرده و با واکنش‌های فراوانی همراه بوده است. البته بنا به دلایل اخلاقی، اطلاعات دقیقی از این قبیل حوادث منتشر نمی‌شود اما آنچه که بر همگان آشکار است؛ روی دادن یک بزه در جامعه و آسیب‌های بلند مدت آن است.

در این میان و طبق گزارش‌های منتشر شده، اکثر آزارهای جنسی که بر کودکان اتفاق می‌افتد، توسط نزدیکان آ‌ن‌ها بوده است. به بیان دیگر قریب به 90 درصد کودک‌آزاری‌ها، از سوی والدین، دوستان و بستگان انجام می‌شود.

متاسفانه، زمانی که از آزار جنسی سخن به میان می‌آید، افکار عمومی تنها به سمت و سوی مشکلات جسمی سوق داده می‌شوند، در حالی که آسیب‌های روحی-روانی این نابهنجاری، بسیار عمیق‌تر بوده و رفع آن عملا غیر ممکن است. در این قبیل موارد؛ آسیب‌های بافتی بدن، معمولاً بدون اثری از درمان، بهبود پیدا می‌کنند، اما اثرات روانی آن حتی تا پایان عمر فرد باقی می‌ماند. 

کودک‌آزارها، چه کسانی هستند؟اغلب افرادی که کودکان را مورد تعرض جنسی قرار می‌دهند، ویژگی شخصیتی و ظاهری خاصی ندارند، اما در بسیاری از موارد و پس از دستگیری مجرم و روان‌کاوی وی، گزارش‌هایی مبنی بر مشکلات روانی در فرد و نیز بحرانی در دوران کودک فرد ذکر شده است. تعداد زیادی از این افراد، خود در دوران کودکی مورد آزار و اذیت جنسی قرار گرفته و اینک برای عقده‌گشایی و نیز رفع نیاز جنسی به این عمل قبیح دست می‌زنند.

باید توجه داشت که آمار سوءاستفاده جنسی از پسرها نسبت کم‌تری با دخترها دارد و دلیل عمده‌ی آن ضعف دختران در تقابل و نیز ویژگی‌های فیزیولوژیکی آن‌ها شناخته شده است. در مجموع حدود ۲۰ درصد دختران و ۸ درصد پسران مورد سوء استفاده جنسی قرار می‌گیرند. از دیگر سو؛ 20 درصد افراد جامعه آزار جنسی را تجربه کرده‌اند، این تجربه می‌تواند در حد تماس بدنی در خیابان هم باشد و این یعنی تجربه‌های این ۲۰ درصد به عمق تجاوز نیست.(1)

البته کودک آزاری انواعی دارد همچون؛ کودک آزاری جسمی، کودک آزاری عاطفی، کودک آزاری جنسی و... که بحث امروز ما بنا به ضرورت، آزار جنسی است. معضلی که عواقب و آسیب‌های فراوانی از جمله افسردگی، حس مداوم گناه، اختلال شخصیت، پرخاشگری، کاهش سطح اعتماد به نفس و... را به همراه دارد.

آموزش به کودکاننمی‌توان گفت که تنها راه چاره این بزه اجتماعی، مراقبت از کودکان است، چرا که در بسیاری از موارد، این مهم عملا نشدنی است و والدین نمی‌توانند تمام 24 ساعت روز را برای مراقبت از رفت و آمدهای فرزندان صرف کنند. پس بهترین و مطلوب‌ترین حالت، آموزش به کودکان و آگاه‌سازی آن‌ها است.

بهتر است به کودکان خود آموزش دهیم که هرگونه، در آغوش گرفتن، بوسیدن و... از سوی دیگری نشانه‌ی محبت نیست و حکایت از فاجعه‌ای خاص دارد. اگر کودکان از سوی جامعه و والدین مهارت‌های اجتماعی و آموزش‌های لازم را دریافت کنند و این دوران حساس را به سلامت طی کنند، بی‌شک در دوران نوجوانی و جوانی نیز می‌توانند این موارد قبیح را شناسایی و در برابر آن واکنش نشان دهند، زیرا آزار جنسی، تنها محدود به دوران کودکی نشده و افراد بیماری را در جامعه داریم که نه تنها سن و سال برایشان اهمیتی ندارد که جنسیت نیز فرقی به حال فکر مسموم آن‌ها ندارد.

رفتار والدین با کودکشوکی که به والدین هنگام متوجه شدن تعرض به فرزندشان وارد می‌شود و نحوه واکنش نشان دادن بسیار حائز اهمیت است که عموما توام با انکار است. در واقع والدین در ابتدا این قضیه را باور نمی‌کنند، یعنی چیزی که برای ما تنش دارد را نمی‌پذیریم. این داستان همان‌قدر که به کودک یا نوجوان ضربه وراد می‌کند، برای پدر و مادر نیز آسیب‌ها و مشکلات خاصی را به همراه خواهد داشت.

‌متاسفانه در اکثر موارد؛ والدین به کودک می‌گویند که به کسی چیزی نگوید. این واژه‌ها بسیار مفهوم بدی دارد و تقریبا مثل حادثه‌ای که اتفاق افتاده برای کودک تبعات منفی به وجود می‌آورد. بنابراین بعد از این اتفاق باید حرف کودک را باور کرد، اما جست‌وجو را باید ادامه داد و این جست‌وجو نباید به شکل کنجکاوی باشد که کودک را آزار دهد و باید از او حمایت کرد.

باید به کودکی که مورد تعرض یا آزار قرار گرفته این مفهوم را یادآوری کرد که مقصر او نبوده است، افرادی بیشتر مورد سوءاستفاده قرار می‌گیرند که اعتماد به‌نفس پایینی دارند و نمی‌توانند نه بگویند و توان آشکارسازی ندارند. اگر این فرد را مورد سرزنش قرار دهیم، ممکن است باز هم این اتفاق برای او رخ دهد. باید برای کودک شرایط امن به وجود آورد چراکه سوءاستفاده کننده به اندازه کافی فرد را تهدید کرده است.(2)

به هر حال آن‌چه که در این میان از اهمیت زیادی برخوردار است، ارائه‌ی آموزش‌های لازم به کودکان، مراقبت از آن‌ها، جلوگیری از تنها ماندن و... است تا شاید با این امور، در حد امکان از ایجاد زمینه‌ی رخداد بزه جلوگیری شود و پس از این کم‌تر شاهد چنین اتفاقات تلخی باشیم.

منابع:
1-  90 درصد آزارهای جنسی توسط خانواده و آشنایان صورت می‌گیرد، خبرگزاری ایلنا، خرداد 1397
2- ۲۰ درصد افراد آزار جنسی را تجربه کرده‌اند، تی نیوز، 1397


پدیده کودک آزاری، معضلی‌ است که در همه دنیا وجود دارد اما برای آن راهکارهایی اندیشیده‌اند، به‌طور مثال؛ آگاهی دادن به کودکان و آموزش خودمراقبتی به آنان باعث می‌شود شیوع این آسیب در جامعه کاهش یابد اما این‌ها کافی نبوده و همواره شاهد بروز این معضل در انواع مختلف آن هستیم.