 

با سلام، پدر و پدر بزرگ و جد پیامبر بر چه دینی بودند؟چون آخرین پیامبر قبل از حضرت محمد(ص) حضرت عیسی (ع) بودند آیا آنها مسیحی بودند؟ در مطالب دشمن شناسی متوجه شدم هاشم(جد پیامبر(ص)) از همسر خود می خواهد فرزند او (كه بعد ها عبدالمطلب نام میگیرد را از غریبه ها پنهان نگه دارد)میدانم كه یهودیان در انتظار حضرت محمد (ص)در مكه بودند و از اینكه ایشان در كجا و چه زمانی به دنیا می آیند با خبر بودند ام حضرت هاشم از كجا حدس زده بودند كه پیامبر از نسل ایشانند؟ از كجا متوجه خطر شده بودند؟
پاسخ: در مورد اینكه پدر و اجداد پیامبر چه دینی داشته اند میان شیعه و بعضی از اهل سنت اختلاف است شیعیان بالاجماع می گویند پدر پیامبر مانند دیگر اجداد پیامبر موحد و به دین جد بزرگوارش حضرت ابراهیم علیه السلام بوده است و قرائن و شواهد و ادله ای برای این امر وجود دارد همچنین بعضی از بزرگان اهل سنت این مطلب را تایید كرده اند از جمله بزرگان اهل سنت فخر رازی است او كه یكی از مفسرین بزرگ اهل سنت است در تفسیر این آیه شریفه : الذی یراك حین تقوم * وتقلبك فی الساجدین ( الشعراء : 218 ، 219 ) می گوید: ...نیز از دلیل هایی كه دلالت می كند هیچ یكی از پدران رسول خدا مشرك نبوده است، كلام خود ایشان است كه فرمودند : دائما از اصلاب مردان پاك به رحم زنان پاك منتقل می شدم ؛ و خداوند فرموده است كه (مشركین نجس هستند) و این دلیل ، لازم می كند كه چنین گفت: كه هیچ یكی از اجداد رسول خدا مشرك نبوده است.
آلوسی و صالحی شامی در سبل الهدی و الرشاد و چند نفر دیگر از بزرگان اهل سنت هم این مطلب را تایید كرده است.
اما متاسفانه بعضی دیگر از بزرگان اهل سنت كه در راس آنان ابن تیمیه است قائل به كافر بودن اجداد پیامبر شده اند كه به یك سری از احادیث جعلی و بی پایه و اساس استدلال كرده اند كه همه آنان رد شده است.
اما اجماع علماى امامیه بر این است كه پدر و مادر حضرت رسول(صلى الله علیه وآله) و جمیع اجداد آن حضرت تا آدم موّحد و خداپرست بوده اند و نور آن حضرت در صلب و رحم مشركى قرار نگرفته است. و اجداد آن حضرت از پیامبران، اوصیا و حاملان دین خدا بوده اند. آنها از فرزندان اسماعیل و از اوصیاى حضرت ابراهیم بوده و همیشه حاكمیت مكه و پرده دارى حرم شریف را بر عهده داشته اند و آثار پیامبران را تا زمان عبدالمطلب و ابوطالب نگهدارى نموده اند. در این باره روایات فراوانى وجود دارد كه همگى بر خدا محورى و دیندارى آن بزرگواران دلالت دارد.
حضرت على(علیه السلام) مى فرماید: «والله ما عَبَد أبى و لا جَدّی عبدُالمطلب و لاهاشِم و لا عبدَمناف صنماً قطُّ»; به خدا سوگند پدرم ابوطالب و اجدادم عبدالمطلب، هاشم و عبد مناف هیچگاه بت نپرستیدند.(كمال الدین و تمام النعمه،شیخ صدوق،ص 174)
همچنین پیامبر اكرم(صلى الله علیه وآله) فرمودند: «ماتَ عبدُالمُطلِّب و أبوُطالبُ عَلى قَولِ لااله الاّالله، محمدٌ رسولُ الله و على ملّةِ ابراهیم»; عبدالمطلب و ابوطالب با قول لااله الاّالله، محمد رسول الله و مذهب ابراهیم از دنیا رفتند.
از اینگونه احادیث كه ثابت هم شده است زیاد است كه به جهت اختصار به همین دو مورد بسنده می كنیم.
اما اینكه چرا اجداد پیامبر ابراهیمی بوده نه به دین مسیح یا یهود پاسخ‏هاى ذیل مى‏تواند، به تبیین این موضوع كمك كند:
از قرآن و همچنین انجیل و تورات استفاده مى‏شود كه موسى علیه‏السلام و همچنین عیسى علیه‏السلام به سوى قوم بنى‏اسرائیل فرستاده شدند; به عبارت دیگر ماموریت آن دو داراى محدودیت زمانى، مكانى و . . . بوده‏است; بنابراین نمى‏توان گفت: دین این دو پیامبر جهانى بوده است . در آیات قرآن بر هادى بودن موسى براى قوم بنى‏اسرائیل (هدى لبنى اسرائیل) تاكید شده است (اسراء/2، سجده/23، بقره/53، مائده/32، اعراف/105، طه/94، سوره غافر/آیه 53 .)
خداوند یكى از نعمتهاى خود را بر بنى‏اسرائیل، رسالت‏حضرت موسى علیه السلام خوانده و حكمت این رسالت را هدایت‏ بنى‏اسرائیل مى‏شمارد (بقره/53) و حتى حكم قصاص را با عبارت «كتبنا على بنى‏اسرائیل‏» (مائده/32) ذكر مى‏كند كه محدودیت‏خطابهاى تورات را نشان مى‏دهد .
و در آیه دیگر بنى‏اسرائیل را وارثان كتاب موسى و شریعت او معرفى مى‏كند . تورات در سفر خروج باب سوم در بیان سخن گفتن خدا با موسى علیه السلام از میان آتش بر شاخه درخت در آیات 9- 13 سخن مى‏گوید:
و الان اینك استغاثه بنى‏اسرائیل نزد من رسیده است و ظلمى را نیز كه مصریان بر ایشان مى‏كنند دیده‏ام; پس اكنون بیا، تو را نزد فرعون بفرستیم و قوم من بنى‏اسرائیل را از مصر بیرون آورى . . . و گفت: البته با تو خواهم بود و علامتى كه من تو را فرستاده‏ام، این باشد كه چون قوم را از مصر بیرون آورى، خدا را بر این كوه عبادت خواهید كرد. موسى به خدا گفت: اینك چون من نزد بنى‏اسرائیل برسم و به ایشان گویم، خداى پدرانشان مرا نزد شما فرستاده است و از من بپرسند كه نام او چیست، بدیشان چه گویم؟
در این عبارت، علت رسالت موسى علیه السلام نجات بنى‏اسرائیل و غایت آن عبادت بنى‏اسرائیل دانسته‏شده و خطاب آن به بنى‏اسرائیل است .
و در سفر خروج باب ششم مى‏گوید:
بنابراین بنى‏اسرائیل را بگو من یهوه هستم و شما را از زیر مشقت مصریان بیرون خواهم آورد و . . . شما را خواهم گرفت تا براى من قوم شوید و شما را خدا خواهم بود و شما را خواهم رسانید به زمینى كه درباره آن قسم خوردم كه آن را به ابراهیم و اسحق و یعقوب بخشم ...
در این عبارات سخن از قوم برگزیده است كه یهوه خداى آنان است و آنان را از ظلم نجات داده و به وعده‏اش به پدران آنها وفا مى‏كند .
در باب بیستم و بیست‏ویكم تا بیست و سوم و سى‏وپنجم از سفر خروج، احكام شریعت كه همگى خطاب به بنى‏اسرائیل و به مناسبتها و شرایط آنهاست، بیان شده‏است . در سفر لاویان نیز متعدد به بنى‏اسرائیل خطاب كرده، احكام و دستورهاى مذهبى و اجتماعى بنى‏اسرائیل را بیان مى‏كند . در این سفر هارون و فرزندانش به منصب كهانت‏بنى‏اسرائیل نصب شده‏اند .
در سفر تثنیه باب پنجم مى‏گوید:
و موسى تمامى بنى‏اسرائیل را خوانده به ایشان گفت: اى اسرائیل، احكامى را من امروز به گوش شما مى‏گویم، بشنوید; تا آنها را یاد گرفته، متوجه باشید كه آنها را به جا آورید .
این عبارات از قسمتهاى مختلف تورات نشان مى‏دهند كه خطاب دین یهود مربوط به قوم خاصى است .
اختصاصى بودن شریعت عیسى علیه السلام
در آیه 6 صف، رسالت‏حضرت عیسى به بنى‏اسرائیل تصریح شده است و آیات‏50- 48 آل عمران اختصاص رسالت‏حضرت عیسى‏بن مریم را به قوم بنى‏اسرائیل با صراحت و به زبان خداوند ذكر كرده و در تبیین آن یكى از ماموریت‏هاى وى را تحلیل بعضى از محرمات تورات (كه كتاب اختصاصى بنى‏اسرائیل بود) دانسته است و آیه 72 مائده خطاب به بنى‏اسرائیل از جانب حضرت عیسى علیه السلام سخن مى‏گوید . آیات 59- 57 زحرف او را مثل براى بنى‏اسرائیل آورده و راهنما و الگو و هادى آنان معرفى كرده‏است .
در آیات یاد شده خطاب عیسى علیه‏السلام به بنى‏اسرائیل است و اختصاص این شریعت‏به آنان دانسته‏شده‏است و به عبارت دیگر محدودیت زمانى، مكانى و قومى براى این دین بزرگ الهى لحاظ شده است كه البته منافاتى ندارد با اینكه پیامهاى اصلى این دین مانند توحید، نبوت، معاد، عدالت، احسان و نیكوكارى، عفت، جوانمردى و . . . جهانى، فرازمانى و فرامكانى باشند .
در انجیل نیز مؤیداتى براى گمانه فوق وجود دارد . در انجیل متى باب دوم آیات یكم تا هفتم مى‏گوید:
و چون عیسى در ایام هیرودیس پادشاه در بیت لحم یهودیه تولد یافت، ناگاه مجوسى چند از مشرق به اورشلیم آمده، گفتند: كجاست آن مولود كه پادشاه یهود است؟ زیرا كه ستاره او را در مشرق دیده‏ایم و براى پرستش او آمده‏ایم; اما هیرودیس پادشاه چون این را شنید، مضطرب شد و تمام اورشلیم با وى . پس همه رؤساى كهنه و كاتبان قوم را جمع كرده از ایشان پرسید كه مسیح كجا باید متولد شود؟ بدو گفتند: در بیت لحم یهودیه; زیرا كه از نبى چنین مكتوب است و تو اى بیت لحم در زمین یهودا از سایر سرداران یهودا، هرگز كوچكتر نیستى; زیرا كه از تو پیشوایى به ظهور خواهد آمد كه قوم من اسرائیل را رعایت‏خواهد نمود .
در اینجا عبارت «قوم من اسرائیل‏» محدودیت پیام مسیح علیه السلام به بنى‏اسرائیل را مؤكد و مؤید است .
البته ما در اینجا درباره مسیحیت و یهودیت معتقدیم كه این ادیان الهى ابتدا به قوم خاصى تعلق نداشتند; اما به تدریج این ادیان مخصوصا یهودیت قومى گردیدند .
اصل جواب:
حنیف یك كلمه اصیل عربى است كه به معناى پاك دین و متمایل به دین حق است . گروهى در مكه و اطراف آن بدون تشكیلات و سازمان منظم تحت این عنوان شناخته شده‏بودند .
قرآن كریم دین ابراهیم علیه السلام و اسماعیل علیه السلام و حضرت محمد صلى الله علیه و آله را حنیف و مسلم مى‏داند و در بعضى از متون دینى كلمه حنیف و اسلام به یك معنا به كار رفته‏اند; اما اینكه چرا نبى گرامى اسلام و اجداد آن بزرگوار و كسانى كه به عنوان حنیف در سرزمین حجاز شناخته شده‏ بودند، دین مسیحیت آخرین شریعت الهى قبل از اسلام را دین خود نمى‏شمردند، علتهاى مختلفى دارد كه ذیلا به بعضى از آنها اشارت مى‏رود:
1 . ادیان الهى داراى گوهر واحد و اصول مشتركى هستند . تاكید بر دین ابراهیم و دین حنیف تاكید بر آن اصول مشترك (توحید، نبوت، معاد، نیكوكارى، عبادت، جوانمردى و عدالت و) . . . است كه به صورت ناب ودست‏نخورده در تعلیمات ابراهیم علیه السلام یافت مى‏شدند .
2 . یهودیت و مسیحیت توجه ویژه در خطابات خود به بنى‏اسرائیل داشتند و اگر نگوییم با توجه به مباحث‏بالا كه این ادیان اختصاص به این قوم داشتند، مى‏توان گفت: تبلیغات اولیه و فراگیر آنها خطاب به بنى‏اسرائیل بود، هر چند پولس دعوت به دین مسیح را به میان غیر بنى‏اسرائیل نیز برد . البته عیساى روح‏الله و موساى كلیم‏الله علیهماالسلام سخنشان همان سخنان ابراهیم علیه‏السلام و دین حنیف بود و نمى‏توان بر اختصاصى بودن پیام آنان تاكید كرد .
3 . یهودیت و مسیحیت موجود در جزیرة العرب در دوره اسلامى و پیش از آن مطالب دیگرى غیر از پیامهاى اصلى و گوهرى ادیان بر آن افزوده‏بودند كه پیروى از آنها براى بسیارى از مردم عادى میسور نبود; لذا در حنفى بودن عده‏اى از مردم در جزیرة‏العرب پیش از بعثت اشكالى به نظر نمى‏رسد .
4 . آنچه تفاوت دارد، شرایع هستند و اما شرایع نیز همیشه ناسخ یكدیگر نیستند; بلكه گاهى شریعت‏بعدى فقط مكمل است; مثلا شریعت‏حضرت عیسى علیه‏السلام چنین به نظر مى‏آید كه مكمل شریعت موسى علیه‏السلام است و آداب و رسوم و احكام ابراهیمى علیه‏السلام در شرایع دیگر نسخ نشده است تا عمل به آن صحیح نباشد .
5. حضرت ابراهیم میان انبیا به «شیخ الانبیاء» و پدر پیامبران معروف است و در بعضى از آیات قرآن، آئین اسلام به عنوان‏آئین ابراهیم معرفى شده است(حج، آیه 78) و این نشاندهنده عمق ارتباط میان این دو دین پاك می باشد.
6. همه شرایع آسمانى بعد از حضرت ابراهیم(ع) را به یك معنا آیین ابراهیمى مى‏خوانند الان مسلمانان، مسیحیان و یهودیان ، پیرو دین حنیف ابراهیمى نیز شمرده مى‏شوند. این مسأله نافى پیروى از پیامبران بعد از حضرت ابراهیم(ع)نیست؛ بلكه مقصود از «آیین ابراهیم» همان آیین توحید و یكتاپرستى است و شاید اشتهار آن به جهت بروز و جلوه بسیار نیرومند توحیدى آیین حضرت ابراهیم(ع) و نقش برجسته آن در مبارزه با مظاهر شرك ‏باشد؛ هرچند انبیاى پیشین و پسین نیز موحد بوده‏اند. در عین حال گاه شرایط اجتماعى، یكى از جلوه‏هاى اولیاى دین و یا تعالیم آن رابارزتر و آشكارتر مى‏كند. همین مسأله در مورد یكتاپرستى صادق است ؛ یعنى ، تأثیر تاریخى حضرت ابراهیم(ع) دراین مسأله ، بسیار گسترده و شفاف است و همین باعث شده كه همه یكتاپرستان پس از آن حضرت را ، ابراهیمى مى‏خوانند.
7. نكته دیگر این كه اگر آن بزرگواران به عنوان یهودی و عیسوى مشهور مى‏شدند ، چه بسا این مسأله باعث مى‏شد كه انحرافات پدید آمده و یهودیان ومسیحیان دین موسی(ع) و مسیح(ع) را به پیامبر اكرم(ص) چسبانده و یا چنان تبلیغ مى‏گردند كه پیامبر اسلام(ص) شریعت خود را از متون مسیحى و یهودی پدران خود دریافت كرده و با دستكارى‏هایى ادعاى نبوت نموده است.
اما در مورد قسمت دوم سوالتان باید بگوییم :
یهودیان اطلاعات زیادی در مورد پیامبر آخر الزمان داشتند و می دانستند كه در شبه جزیره عربستان پیامبر خاتم صلی الله علیه و آله ظهور خواهد كرد، و بر خصوصیات او آن چنان واقف بودند ,كه حتی فرزندانشان هم آنحضرت را می شناختند.
واقدی از محمد بن صالح از عاصم از پدرش نقل می‌كند كه می‌گفته‌است : یهود نام و نشان رسول خدا را در كتاب‌های خود می‌خواندند و به كودكان خود آموزش می‌دادند كه نام و صفات او چیست و محل هجرت او پیش ماست. (ابن سعد/ طبقات الكبری / ترجمه محمود مهدوی دامغانی / انتشارات فرهنگ و اندیشه/ تهران/ 1374/ چ1 ص 148)
اَلَّذینَ آتَیَناهَمُ الْكِتابَ یَعْرِفُونَهُ كَما یَعْرِفُونَ اَبْناءَهُمْ (بقره – ایه 174)
كسانی كه به ایشان كتاب (آسمانی) داده ایم، همان گونه كه پسران خود را می شناسند، او (ـ محمد) را می شناسند. با این وجود دانستن شخصیتی مانند هاشم به اینكه از نسل وی پیامبر خاتم ظهور خوهد كرد با وجود اینكه در ارتباط بسیار با یهودیان بوده و حتی برخی از بزرگان یهود به وی چنین بشارتی را داده بودند امر غریب و عجیبی نبوده است.
منبع : پرسمان
پدر و پدر بزرگ و جد پیامبر بر چه دینی بودند؟