رهبر انقلاب: با سیداحمد دشمن بودند
چون او مدافع واقعی امام و انقلاب بود
پس از رحلت سیداحمد خمینی، فرزند رهبر فقید انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی(ره)، مقام معظم رهبری در برهه‌های مختلف از عملکرد ایشان تجلیل کرده و خدمات ایشان به انقلاب را قابل‌توجه توصیف کردند. آنچه می‌خوانید، سه روایت ایشان از شخصیت حاج سیداحمد خمینی است که از نظر می‌گذرانید:

1) رهبر معظم انقلاب در تاریخ 26 اسفند 1379 در خطبه‌های نمازجمعه به مناسبت سالگرد ارتحال فرزند امام، شخصیت ایشان را چنین توصیف می‌کنند: «او حقیقتا رنج کشید و تلاش و فعالیت کرد. در آن راهی که تشخیص می‌داد راه انقلاب و راه اسلام و راه موردنظر امام است، بی‌ملاحظه حرکت کرد و خیلی‌ها را هم با خودش دشمن کرد. بعضی از این دشمنی‌هایی که ولو با نام اسلام و با نام بعضی از دلسوزی‌ها نسبت به مفاهیم زیبا انجام می‌گیرد، دشمنی‌های شخصی است؛ عقده‌هایی که از شخص این عزیز مظلوم در دل داشتند؛ چون او در مواضع امام متصلب بود و تسلیم نمی‌شد و زیر بار خواسته‌های خیلی‌ها نمی‌رفت. کسانی که برای دلخوشی دشمنان انقلاب و اسلام، زبان به هجو و بدگویی از مرحوم آقای حاج احمدآقا باز کردند، اینها در واقع پشت سر حاج احمدآقا، از امام و انقلاب عقده دارند. دشمنى شخصی آنها با آن مرحوم به خاطر این است که او به معنای حقیقی کلمه مدافع امام و انقلاب در زمان حیات امام و بعد از حیات امام بود. ایشان از ارزش‌ها و اصول دفاع کرد و ایستاد و خلاف انتظار و توقع خیلی‌ها رفتار کرد.»

2) رهبر معظم انقلاب در اولین سالگرد رحلت سیداحمد خمینی در یک مصاحبه چند ویژگی برجسته او را مطرح کردند؛ از جمله در بخشی از این مصاحبه چنین روایت می‌کنند: «حاج احمدآقا عنصر قابل و لایقی بودند. اولا ایشان خیلی باهوش بودند. به نظر من در بین خصوصیات ذاتی و صفاتی که در یک انسان، برجسته است، اگر بخواهیم یکی را برای حاج احمدآقا از همه برجسته‌تر حساب کنیم، آن هوش ایشان بود. بسیار مرد باهوش و تیز و زیرکی بودند. بعضی از صفات خوب امام را هم من در ایشان دیدم. مثلا آدم بی‌رودربایستی‌ای بودند...  . من با ایشان هم از نزدیک معاشرت و رفاقت داشتم. جاهایی که لازم بود اصلا هیچ رودربایستی نداشتند. ایشان یک حالت صراحت خوبی را البته در مواردی –نمی‌گویم در همه‌جا- داشتند که تعبیر درستش همان رودربایستی نداشتن است... . علاوه‌بر این، از بُن دندان به این انقلاب اعتقاد داشتند و برای همین هم بود که آن هوش سرشار در خدمت انقلاب و امام به کار می‌رفت. اصل برای ایشان، همین‌ها بود. من بعدا دیدم در وصیتنامه‌شان هم همین را تصریح کرده‌اند. این راست است. این را من خودم دیدم که برای ایشان در درجه‌ اول، امام و انقلاب مطرح بود. رفاقت‌ها، دوستی‌ها، جبهه‌ها، باندها و گروه‌ها، هیچ مطرح نبود.»

3) مقام معظم رهبری در سخنرانی سال 81 موضع حاج سیداحمد آقا بعد از رحلت امام را تحسین کرده و چنین روایت می‌کنند: «حاج احمدآقا در برهه بعد از رحلت امام، یکی از بهترین مواضعی را که ممکن است کسی مثل ایشان داشته باشد، در دفاع از اصول و موازین انقلاب و آن چهره حقیقی خط امام اتخاذ کرده بودند. ایشان واقعا از جان و دل از آن مواضع و از جمله از رهبری دفاع می‌کردند. دفاع بسیار جانانه‌ای که ایشان چه از اساس و اصل رهبری و چه از شخص حقیر می‌کردند، در بعضی روحیه‌هایی که ممکن بود به گونه دیگری فکر کنند یا احساس دیگری داشته باشند، تاثیرات زیادی داشت. به‌هرحال، موضع بعد از رحلت امام که ایشان اتخاذ کرده بودند، موضع بسیار ارزشمندی بود. من معتقدم یکی از بهترین فصول زندگی ایشان، عندالله، همین فصل اخیر است که ایشان واقعا راه خدا، راه حق و راه صحیح را متقرّبا الی‌الله برگزیده بودند. با اینکه یقینا توقعات گوناگونی از ایشان بود؛ همان‌گونه که وسوسه‌هایی هم بود. آدم می‌بیند در اطراف بعضی از افراد، وسوسه‌هایی می‌شود. یقینا در اطراف ایشان هم وسوسه‌هایی وجود داشت. در این شکی نیست. لکن ایشان قرص و محکم ایستاده بودند و همان اصولی را که مورد نظر شریف امام رضوان‌الله‌علیه بود، با قاطعیت تمام ابراز می‌کردند.»
  
تدبیر و دوراندیشی احمدآقابه روایت هاشمی‌رفسنجانی

در جای‌جای خاطرات افرادی مانند اکبر هاشمی‌رفسنجانی نام سیداحمد خمینی به چشم می‌آید. هرچند برخی معتقدند حاج سیداحمد خمینی در مقاطعی به‌ویژه پس از رحلت امام، منتقد مشی هاشمی‌رفسنجانی بوده، اما از خاطرات هاشمی معلوم است این دو همکاری‌های گسترده‌ای در دهه ابتدایی جنگ تحمیلی داشته‌اند. از این‌رو می‌توان با مرور خاطرات رئیس مجلس دوران جنگ به نکات مهمی درخصوص عملکرد و نظرات فرزند امام راحل پی برد که برخی از آنها به شرح زیر است:

اول سیداحمد خمینی در مقاطعی با تدبیر ویژه تلاش کرده فضای افکار عمومی منطقه و جهان به نفع ایران سامان یابد و حقانیت ایران با ابعاد بهتری تبیین شود. هاشمی در ۲۷ خرداد ۱۳۶۳ از دقت نظر حاج‌احمد در تفهیم مظلومیت ایران در جنگ به سازمان ملل می‌گوید و می‌نویسد: «شب، احمدآقا تلفن کرد و اصرار داشت که نمایندگان سازمان ملل، برای نظارت بر زدن شهرها را در ایران بپذیریم؛ من هم موافقم. قرار شد با [آقای میرحسین موسوی] نخست‌وزیر که در این مورد تردید داشته است، صحبت شود.»

در جایی دیگر یعنی در خاطره ۹ شهریور ۱۳۶۳هم هاشمی از نظر و ابتکار فرزند امام در مورد تبلیغات خارجی می‌گوید و می‌نویسد: «ساعت 10صبح احمدآقا آمد. از وضع تبلیغات راکد ما در مورد هواپیمای مسافربری ربوده شده انتقاد داشت؛ من هم تایید نمودم. به وزارت خارجه گفتیم که مسئولی برای تعقیب جریان و خبرسازی و زنده نگه‏داشتن قضیه و فشار بر مجامع بین‏المللی، معین کنند و به توصیه سازمان‏ملل در مورد اینکه ما سروصدا راه نیندازیم، توجه ننمایند. عراق به جای جوابگویی به خاطر شرکت در هواپیماربایی، با زیارت بردن مسافران، دارد مانور تبلیغاتی هم می‏دهد.»

نباید فراموش کرد که سیداحمد با صلابت بر موازین و آرمان‌های انقلاب و امام هم استوار بود، چنانکه در بسیاری از بخش‌های خاطرات هاشمی آمده که سیداحمد به دنبال حفظ استقلال کشور در عرصه‌های مختلف بود. از جمله این موارد خاطره ۱۷ اردیبهشت ۱۳۶۲ است که هاشمی در آن می‌نویسد:

«سیداحمد در شرایط دشوار کشور، از اعتبار و تقویت سیاست نه شرقی و نه غربی انقلاب و ایران خوشحال بود و رضایت داشت.»

دوم بخشی از خاطرات هاشمی درخصوص دغدغه فرزند امام نسبت به محرومان و مستضعفان است که نشان می‌دهد سیداحمد خمینی چه نگاهی به مردم داشته است. در خاطره ۲۵ آذر ۱۳۶۲ هاشمی از نگرانی‌های حاج احمد درخصوص وضعیت اقتصادی مردم و اقشار ضعیف جامعه می‌گوید و می‌نویسد: «احمدآقا پیش از ظهر آمد و در مورد گرانی و صف‌های مقابل نانوایی‏ها نگران بود.»

وی همچنین در ۲۱ خرداد ۱۳۶۴ روایت می‌کند که فرزند امام پیگیر رسیدگی به وضعیت محرومان است و درگیر ماجرا شده است. هاشمی می‌نویسد: «حاج احمدآقا آمد و درباره بنیاد مستضعفان که حاضر نیست بعضی از رقبات را به سازمان‌های خیریه دیگر واگذار کند، گلایه داشت.»

سوم مصلحت ‌اندیشی‌های حاج‌احمد درباره وقایع کشور در خاطرات هاشمی کم نیست. یکی از این دفعات مربوط به ماجرای دلخوری آیت‌الله ربانی املشی است؛ جایی که او می‌خواسته از همه مناصب کشور دوری کند، اما با وساطت حاج‌احمد او مسئولیت می‌پذیرد و از دلخوری‌های احتمالی هم جلوگیری می‌شود. در خاطره ۲۷ دی ۱۳۶۱ هاشمی می‌گوید که احمدآقا از کسانی بود که به دنبال رفع سوءتفاهم‌ها و پذیرش مسئولیت از سوی آیت‌الله ربانی بود و نهایتا به نتیجه هم رسید. موضوع دیگر اما مربوط به نظر امام درخصوص پخش موسیقی از تلویزیون است که با وجود نظر مخالف هاشمی، سیداحمد با آیت‌الله بهشتی نزد امام رفته و از ایشان درخواست می‌کنند که از انتشار این نظر در تلویزیون جلوگیری شود و امام هم موافقت می‌کنند. این خاطره در 23 اردیبهشت 1360 آمده است.
منبع: روزنامه فرهیختگان
عباس سلیمی نمین، پژوهشگر و کارشناس تاریخ معاصر، سالگرد فوت سیداحمد خمینی را یادآور مظلومیت آن مرحوم خواند و به «فرهیختگان» گفت: «مرحوم احمدآقای خمینی در کنار شخصیتی حضور داشت که اگر کمترین منفعت‌طلبی شخصی را می‌خواست دنبال کند، خیلی کارها می‌توانست انجام دهد. در زمان حیات ایشان برخی عداوت‌ها و کینه‌ورزی‌ها موجب شد اتهاماتی به ایشان زده شود مبنی‌بر اینکه ایشان به دنبال تثبیت قدرت خود است تا بعد از فوت پدر بزرگوارشان بتواند جای ایشان را بگیرد! این بحث‌ها خیلی گسترده مطرح می‌شد و برخی بسیار ظالمانه این اتهامات را علیه ایشان مطرح می‌کردند.»