بعضی از اقوام در دنیا چیزهایی را مقدس می شمارند كه از نظر ما خرافه است ولی آنها در عین باطل بودن باورشان جواب هم میگیرند؛ مثل هندوها كه گاو را مقدس میشمارندوگاهی اوقات واقعااین تأثیر را دارد.حال چگونه با اینكه عقیده شان باطل است جواب می گیرند؟پاسخ اجمالی:در تمام ادیان می توان مصادیقی برای شفا یابی پیدا نمود. لكن توجّه شود كه شفا یابی یك شخص، دلیل بر درستی عقیده ی او نیست؛ بلكه صرفاً دلیل است بر دلشكستگی او و عنایت خدا به وی. همان گونه كه رسیدن روزی عادی از طرف خدای رزّاق به كفّار، دلیل بر این نیست كه خداوند متعال آنها را تأیید می كند.
 بلی گاه شفا یافتن شخص به گونه ای است كه حقیقتاً معجزه تلقّی می شود؛ كه در این حالت، می توان بر حقّانیّت موجود واسطه شونده در شفا دهندگی استدلال نمود. مثلاً شفا یافتن یك بیمار سرطانی معجزه نیست؛ چون سرطان هم با دارو امكان شفا یافتن دارد هم با تلقین به نفس و امثال آن؛ لذا اگر كسی با توسّل به كسی یا چیزی شفا یافت، لزوماً نمی توان آن را معجزه تلقّی نمود؛ مگر با قرائنی قطعی؛ امّا اگر كسی با توسّل و دعا و امثال آن، شفای مرگ مغزی را گرفت یا مرده اش زنده شد یا كور مادرزادی كه فاقد لاشه ی چشم است، بینا گشت، روشن است كه اعجازی رخ داده؛ چرا كه این گونه امور، هیچ راه عادی برای رفع شدن ندارند.

پاسخ تفصیلی:پرسشگر گرامی! در مقدمه باید به چند نكته به شرح زیر توجه كنید تا به جواب مطلوب دست پیدا كنید
 1. نظام آفرینش بر اساس، نظام علت و معلول است . به این معنی كه هیچ پدیده ای در جهان بدون علت نیست.
 2. علت ها بر دو قسم هستند: اول) علل مادی و عادی كه در دسترس حس و عقلند. دوم) علل معنوی و خارق عادت كه دور از دسترس حس و عقل عادی هستند.
 3. نفس انسان مستعد علت معنوی پدیده هاست.
 با دقت در این سه گزاره پاسخ شما نیز داده می شود. بدین ترتیب كه دعا و توسل، برقراری ارتباط معنوی و خالصانه با مبدأ هستی است و خداوند تبارك و تعالی دارای فیض دائمی است و آنهایی كه قابلیت بهره برداری از فیض را داشته باشند، می توانند از این فیض ذاتی به اندازه استعداد خود بهره ببرند.
 باید توجه داشت كه نظام هستی بر اساس رحمت واسعه الهی است. «و رحمتی وسعت كل شی؛ و رحمت من هر چیزی را در بر گرفته است»، (اعراف / 156) و دعا و توسل به معنای درخواست خالصانه از رحمت واسعه خدای تبارك و تعالی و حسن ظن به ذات مقدس الهی است. و هر كس كه چنین باشد، دعایش اجابت می شود. «و اذا سالك عبادی عنی فانی قریب اجیب دعوه الداع اذا دعانی فلیستجیبوا لی و لیومنوا بی لعلهم یرشدون؛ و هرگاه بندگان من، از تو درباره من بپرسند، [بگو] من نزدیكم و دعای دعا كننده را _ یا هنگامی كه مرا بخواند _ اجابت می كنم، پس [آنان] باید فرمان مرا گردن نهند و به من ایمان آورند. باشد كه راه یابند»، (بقره / 186). آیه شریفه مطلق است و دلالت دارد كه خداوند به بندگان خود نزدیك است و هر كس او را بخواند،اجابت می كند. منتها آنان كه فرمان او را گردن می نهند و به او ایمان (درست و واقعی) می آورند، به راه راست هدایت می شوند.
به عبارت دیگر آیه شریفه دو پیام مهم دارد:
 1. هیچ دعا كننده ای نا امید از درگاه الهی بیرون نمی رود.
 2. هدایت خاصه الهی از آن كسانی است كه به خدا ایمان آورده اند و دستورات الهی را اجابت می كنند.
 این اجابت دعا، نه تنها نسبت به كسانی است كه خداوند را می شناسند، بلكه كفار را نیز شامل می شود. قرآن درباره كفار می فرماید: آنها آنگاه كه در معرض خطر قرار می گیرند، با اخلاص خداوند را می خوانند و خداوند نیز آنها را نجات می دهد. «فاذا ركبوا فی الفلك دعوا الله مخلصین له الدین فلما نجاهم الی البر اذا هم یشركون؛ و هنگامی كه بر كشتی سوار شدند، خدا را پاكدلانه می خوانند ولی چون به سوی خشكی رساند و نجاتشان داد، بناگاه شرك می ورزند»، (عنكبوت / 165، همچنین نگا: یونس: 22 و 23، لقمان / 32)
 باید توجه داشت كه دعا و توسل صرفاً زبانی نیست و به اصطلاح اهل معرفت لسان قال كافی نیست؛ بلكه باید مبتنی بر حال دعا وتضرع و نیازمندی باشد كه از آن به لسان حال تعبیر می كنند. و اگر لسان حال مبتنی بر لسان استعداد باشد یقیناً اجابت می شود. كافران در حالت غرق شدن، تمام وجودشان به درگاه الهی عرض نیاز می كند. (كه از آن به لسان استعداد) تعبیر می شود. در نتیحه دعایشان اجابت می شود. اما به محض اینكه از غرق شدن نجات یافتند، باز به حالت اول باز می گردند.
 بنابراین، اگر یهودی و مسیحی از روی اعتقاد و خالصانه به درگاه الهی عرض نیاز برد، نیاز او برطرف می شود و این دلیل بر مقام والای معنوی نیست. مقامات معنوی بر اثر ایمان و عمل صالح به دست می آید. زیرا اجابت دعا و توسل مبتنی بر رحمت واسعه الهی است و دعا و توسل یكی از وسایل جلب این رحمت است. اما مقامات معنوی مبتنی بر رحمت خاص الهی است كه آن مختص به مؤمنان است.
 تذكر این نكته نیز ضروری است كه اجابت دعا مبتنی بر حكمت الهی است، یعنی دعایی اجابت می شود كه حكمت الهی آن را تأیید كند چه بسا دعاهایی كه با اعتقاد باشد، اما چون اقتضای حكمت الهی بر آن نباشد، اجابت نشوند. امام سجاد(ع) در دعای سیزدهم صحیفه سجادیه كه در طلب حوائج و خواسته هاست، می فرمایند: «یا من لا تبدل حكمته الوسائل؛ ای كسی كه حكمتش را وسائل تبدیل نمی كند و تغییر نمی دهد»، (صحیفه سجادیه، ص 71، انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم) استجابت دعا، تنها در صورتی است كه به مصلحت باشد و در آن مفسده ای برای فرد یا دیگران نباشد و از آن بالاتر مبتنی بر نظام هستی باشد، و دعایی كه بر این اساس نباشد، اجابت نمی شود. و در عوض خبر دیگری به دعا كننده داده می شود. به این دلیل به ما دستور داده اند كه در مقام دعا توجه داشته باشیم كه صلاح و فساد ما در دست اوست و از او صلاح كار را بخواهیم زیرا ما از پشت پرده وجود خود خبر نداریم و نمی دانیم كه صلاح و فساد ما كدام است. مولوی زیبا می سراید:
یاد ده ما را سخنان دقیق كه ترا رحم آورده آن ای رفیق
 هم دعا از تو اجابت هم ز تو ایمنی از تو مهابت هم ز تو
 گر خطا گفتیم، اصلاحش تو كن مصلحی تو ای تو سلطان سخن
 كیمیا داری كه تبدیلش كنی گر چه جوی خون بود، نیلش كنی
 این چنین میناگری ما كار توست این چنین اكسیرها اسرار توستمنبع:پرسمان
دعا و توسل به معنای درخواست خالصانه از رحمت واسعه خدای تبارك و تعالی و حسن ظن به ذات مقدس الهی است. و هر كس كه چنین باشد، دعایش اجابت می شود.