گروه حجیه كیستند؟در مورد انجمن حجتیه می توان به موارد مختلفی اشاره كرد كه در ذیل می آید ؛ اما در باره نظر مراجع تقلید در این زمینه اطلاع خاصی وجود ندارد .

الف. پیدایش و عملكرداز اواسط دهه 1330، یك تشكل مذهبى ویژه با هدف مبارزه با بهائیت در تهران و سپس سایر شهرها پدید آمد. این تشكل كه «انجمن خیریه حجتیه مهدویه» نامیده مى‏شد در سال 1332 به تلاش حاج شیخ محمود تولائى مشهور به حلبى فعالیت خود را آغاز كرد.
به دلیل پیچیدگى رفتار و شیوه عملكرد جریان بهائیت، انجمن نیز براى مقابله مؤثر با این فرقه، تدابیر خاصى را در نظر گرفته بود و با ساماندهى تشكیلاتى منظم و كادرسازى نیرو، همه توان خود را براى خنثى سازى تبلیغات بهائیت به كار مى‏بست.آن چیزى كه بیش از همه در این ساماندهى اهمیت داشت، فكر تشكیلاتى شیخ محمود حلبى بود. در این راستا وى از شیوه‏هاى گوناگونى بهره مى‏گرفت؛ تشكیل كلاس‏هاى آموزشى و تدریس مباحث اعتقادى، انتشار كتب، راه‏اندازى جلسات بحث و گفت‏وگو و مناظره، برپایى كنفرانس‏هایى درباره معارف اسلامى، عقاید شیعى و بطلان معتقدات بهائیت از جمله اقدامات او بود. انجمن حجتیه به موازات فعالیت در تهران، دایره عملكرد خود را در سایر شهرستان‏هایى كه محل تجمع بهائیان بود - و آنان بنا به دلایل مختلف، فرصت تكاپوى اقتصادى و اعتقادى بهترى پیدا كرده بودند - وسعت بخشید.
انجمن در زمینه كادرسازى و تربیت نیروهاى لازم براى مبارزه، به جذب نیرو از میان جوانان مستعد و باهوش مى‏پرداخت و اغلب از طریق هواداران خود در مدارس، دانش‏آموزان درسخوان را شناسایى كرده و با برقرارى ارتباط، زمینه جذب و آموزش آنان را در انجمن فراهم مى‏آورد؛ در ابتداى امر، به تازه واردین تاریخچه بهائیت را آموزش مى‏ دادند. در این مرحله نوآموز با چگونگى شكل‏گیرى فرقه باب و بهاء آشنا مى‏ شد.
در مرحله دوم، مربیان با شیوه‏هاى گوناگون به شبهات بى‏ اساس و غیرمنطقى بهائیان در مورد حضرت مهدى(عج) پاسخ مى‏دادند.
در مرحله سوم، استادان انجمن با ارایه دلایل و استدلالات فراوان، به ابطال نظریات بهائیان، در مورد خاتمیت مى‏پرداختند. بالاترین رتبه در آموزش، مرحله‏اى بود كه در آن نقد كتاب «ایقان» - كتاب مهم بهائیان نوشته حسینعلى بهاء - صورت مى‏گرفت كه به طور معمول زیر نظر شیخ محمود حلبى بود و نقد ایشان بر كتاب ایقان در حدود هزار صفحه نگارش یافته بود. انجمن علاوه بر آموزش، كمیته‏هاى اصلى دیگرى نیز از قبیل تحقیق و پژوهش، ارتباط با خارج و ارشاد داشت. 60 سال فراز و نشیب، روایتى تازه از انجمن حجتیه، فتاح غلامى، گزارش حجتیه، گروه تألیف باشگاه اندیشه، تهران: باشگاه اندیشه، 1384؛ عماد الدین باقى، در شناخت حزب قاعدین زمان، نشر دانش اسلامى، .

اگر بخواهیم از دیدگاه حجتیه تعریفی فشرده داشته باشیم شاید در اشارات زیر قابل ترسیم باشد:حجتیه بینشی با رنگ و لعاب غلیظ مذهبی است كه تنها از مجموعه‌ای از شعائر خشك، ظاهری و محفلی تشكیل شده است. آنان دیگرانی جدا از خود را با نگاهی برتری‌جویانه و حذفی به مثابه درجه 2 و غیرخودی می‌بینند. پایگاه اقتصادی این جریان را عمدتاً شیوه‌ی سرمایه‌داری دلالی و شكل متمایزی از بازار تشكیل می‌دهد و خلاصه آن‌كه می‌توانیم این بینش را ملغمه‌ای از نگاه تحجرمابانه دینی، شیوه‌ی تولید سرمایه‌داری دلالی و فرهنگ مصرفی مدرنیته بدانیم.
جریان حجتیه پس از رخداد 15 خرداد 1342 و سركوب نظام رژیم پهلوی در شرایطی در عرصه‌ی اجتماعی ایران رخ نمایاند كه جوانان پرشور معتقد مسلمان در سنین بین 16 تا 22 سالگی در پی سرپناهی برای ابراز هویت دینی و اعتقادی خود بودند. این جریان در ابتدا با نام انجمن مبارزه با بهاییت و بی‌نگرانی از فضای پلیسی حاكم در همان آغاز راه توانست جمع قابل توجهی از جوانان پاك و بی‌آلایش را در زیر چتر خود و به انگیزه‌ی تضاد كذایی با بهاییت جمع نماید. ایدئولوگ‌های حجتیه همچون حسن‌صباح در ذهنیت اعضای خود هرآن‌چه كه می‌خواستند القاء می‌كردند و این توهم را پرداخته بودند كه غفلت شود، بهاییت در همه جا فراگیر شده و دیگر از اسلام خبری نخواهد بود. آن‌چه كه در این مقطع در رفتار تشكیلاتیانجمن مبارزه با بهاییت به چشم می‌خورد را می‌توانیم در محورهای زیر اشاره كنیم:1_ آلودگی به شیوه‌های پراگماتیستی برای نیل به اهداف تشكیلاتی
2_ برخورداری از پدیده‌ها و جنبه‌های رفاه‌طلبانه و تلفیق با آن دسته از شعائر و تظاهرات مذهبی كه به ظاهر تعارضی با آن رفاه‌طلبی نداشت.
3_ حاكمیت جزمیت فكری و تشكیلاتی به گونه‌ای كه جز خود دیگر جریانات را تكذیب می‌كردند.
4_ اصرار بر عدم دخالت در سیاست و آن هم در زمانی كه التهاب ضد استبدادی همه تار و پود جامعه را فرا گرفته بود و اتفاقاً می‌توانست سیاسی‌ترین روش هم محسوب شود.
5_ مخالفت با جنبش ضداستبدادی به رهبری امام خمینی (ره) از طریق طرح مباحث و ادبیات فقهی.
جریان حجتیه در آغاز انقلاب با كمرنگ ساختن تابلوی خود با برخورداری از جنبه‌های شماتیك و ظاهری توانست در بعضی مواضع كلیدی از جمله هسته‌های گزینش و آموزش و پرورش نفوذ كند. بروز جنگ تحمیلی، حملات جریانات برانداز داخلی، ناآمادگی نظام نوپای انقلاب و گرفتار شدن بهترین نیروهای صادق جامعه در جبهه‌های جنگ منجر به اشتغال این مواضع كلیدی توسط آنان شد و شد آن‌چه كه نباید بشود.

انجمن و نگاه نسبت به مهدویت و ظهوردر نگاه انجمن حجتیه اعتقاد به حضرت صاحب الزمان(ارواحنا فداه) در محبت و دوستی امام زمان(ارواحنا فداه) و تبعیت صرفا عبادی خلاصه شده است. در مجموعه نوشته ها و خطبه های اعضای انجمن هیچ نشانه ای از سایر ابعاد انتظار به چشم نمی خورد.
در یكی از نوشته های انجمن حجتیه گرچه بر این معنا كه انتظار نشستن و منتظر شدن نیست و بایستی محیط را اصلاح كرد طرح می شود اما بلافاصله تمام اصلاح جامعه در نفی بهائیت و مبارزه به مبارزه اعتقادی با آن محدود می شود.
در این دیدگاه ظهور حضرت ولی عصر(ارواحنا فداه) به دو امر زمینه های منفی در جامعه و اعتقاد مردم به اسلام بر می گردد و نتیجه می گیرند كه انسان منتظر بایستی خود و جامعه اش را نه در بعد اقتصادی اجتماعی و سیاسی بلكه فقط بعد اعتقادی بسازد و مهمتر آنكه بایستی نیروی خود را بالقوه نگه دارد تا حضرت ولی عصر(ارواحنا فداه) تشریف بیاورند و انقلاب جهانی را به ثمر برسانند.

در یكی از نشریات انجمن مسئولیتهای شیعه در هنگام غیبت چنین تفسیرمی شود:1- انتظار: وضع انتظار و ندیدن امام معصوم از بزرگترین مصیبتهاست.
2- تقلید از مجتهد جامع الشرایط
3- غمگین بودن بواسطه مفارقت آن حضرت
4- دعا برای تعجیل فرج آن حضرت
5- گریستن از دوری آن حضرت
6- تسلیم و انقیاد داشته باشد كه برای امر امام( ارواحنا فداه) عجله نكند
7- صدقه به قصد سلامت آن حضرت
به وفور در كتاب انتظار بذر انقلاب از این امر كه نبایستی در دوران غیبت انرژی را تلف كرد و بایستی قدرت مسلمین را برای قیام مهدی(ارواحنا فداه) نگه داریم تاكید شده است.
لذا همانگونه كه مشاهده می شود ذره ای از مبارزه با حكومت جور و ظلم و ستم كه یكی از اركان اصلی انتظار می باشد سخن به میان نیامده است. اصل مبارزه با ظلم و ستم بنابر روایات و آیات قرآن كریم از مهمترین وظایف مسلمانان است كه متاسفانه در این دید به فراموشی نظری و بویژه عملی سپرده شده است. البته انجمن پس انقلاب اسلامی در مقام نظر اندكی در این امر نرمش نمودند.
نشانه های ظهور در دیدگاه انجمن عبارت اند از:
در اثر شیوع گناه و فحشا مردم بدترین خلق خدا روی زمین می شوند و خداوند آنها را به سه بلا دچار می كند: جور سلطان، قحطی زمان و ستم حكام.
مردم از هم بیزار و همدیگر را مورد لعن قرار داده و به روی هم آب دهان می اندازند و شهادت به كفر یكدیگر می دهند.
گرانی، قحطی، زلزله های پیاپی، قتل و غارت، شیوع گناه و فساد و...
از آنجا كه انجمن با كج فهمی كلیه نشانه های ظهور را در موارد فوق خلاصه كرده و تحقق آنان را علت ظهور می داند؛ طبیعی است كه می توان با فساد و فحشا مخالف بود و نبود، یعنی در زبان با آن مخالفت كرد اما در عمل از ترویج آن نگران نبود. در حقیقت ریشه های عدم اعتقاد انجمن حجتیه به مبارزه از اینجا نشات می گیرد.
در دید انجمن حجتیه ظهور امام زمان( ارواحنا فداه) واكنشی است به توسعه ناهنجاری های اجتماعی و مظالم و مفاسد حاكمان و محكومان. حال آنكه در حقیقت ظهور حضرت حجت پس از امتحان انواع حكومتها و حاكمان و شكست آنان و بوجود آمدن زمینه ی پذیرش حكومت حضرت از سوی مردم و در جهت تحقق آرمان انبیاء و معصومین و نجات مستضعفین می باشد. یعنی حكومت حضرت نه سلبی بلكه ایجابی است.
شهید مطهری انتظار را دوگونه می داند: انتظاری كه سازنده است و انتظاری كه ویرانگر است.
ایشان علت این دو نوع برداشت را دو نوع فهم از انتظار می دانند. اگر انقلاب حضرت مهدی( ارواحنا فداه) صرفا انقلابی سلبی و انفجاری باشد. یعنی همانگونه كه اعضای انجمن بیان می كنند واكنشی به گسترش ظلم و فساد باشد آنگاه طبیعی است كه هر اصلاحی محكوم است چرا كه هر اصلاحی یك نقطه روشن است و تا در صحنه اجتماع نقطه روشنی هست دست غیب ظاهر نمی گردد. در این نگاه سكوت در قبال فساد و ظلم هم معنا پیدا می كند. این گروه طبعا به مصلحان و مجاهدان و آمران به معروف و ناهیان از منكر با نوعی بغض و عداوت می نگرند.
اگر نگاه به انتظار به معنای حلقه مكمل مبارزات اهل حق و اهل باطل باشد آنگاه سهیم بودن در این امر در گرو مبارزه و حضور در گروه حق می باشد. از آیات نیز چنین بر می آید كه ظهور حضرت مظهر پیروزی نهایی اهل ایمان می باشد. تاكید بر وجود مظلوم و ظالم از یك طرف، تاكید بر رخ دادن قیامهایی قبل از ظهور و وجود دولتی كه به یاری حضرت خواهد شتافت همه دلیل بر این مدعاست كه ظهور حضرت حلقه مكمل مبارزات گروه حق می باشد. به گفته یكی از علما مسئله ظهور حضرت حجت مسئله مظلوم بودن(مورد ستم قرار گرفته) مردم است نه منظلم(ظلم پذیری) بودن آنان. امام زمان برای یك عده راحت طلب و آسوده خاطر ظهور نمی كند و اگر چنین باشد مبارزات همه ائمه و انبیاء زیر سوال می رود.

جهاد و مبارزه در دیدگاه انجمننگاه نسبت به مبارزه:آنچه حقیقت امر است اینكه انجمن متاثر از نگاهش به نسبت به ظهور یعنی نتیجه گسترش فساد و در پی آن عدم اعتقاد به تشكیل حكومت اسلامی قبل از ظهور چیزی به عنوان مبارزه هم برایشان معنا ندارد. سكوت و سازش با رژیمهای مختلف و...نتایج آن نگاه است.
از بدیهی ترین مولفه هایی كه از فعالیتهای انجمن استخراج می شود بحث دینداری خنثی است. بدین معنی كه دینداری، هیچ خطری برای دیندار ندارد، دشمن ساز نیست با همه می سازد و...
به عبارت دیگر افرادی ادعای دفاع از دین و دینداری دارند اما به هنگام رنج و زحمت و مبارزه به انواع و اقسام بهانه ها از میدان فرار می نمایند. در این دینداری نه كسی كشته می شود، نه زندان می رود، نه اسیر و نه شكنجه.
البته قطعا این مسئله مستقل از دین است، دینی كه ما می شناسیم دین مصلحت دین است، نه مصلحت مومن. در این دین قیام امام حسین(ع) و صلح امام حسن(ع) هر دو معنی دارد. اگر قرار بود دینداری بی خطر باشد شهادت ائمه معصومین و همه مجاهدین در طول 15 قرن ظهور گسترش اسلام بی معنی می شد. اگر هدف ترویج و اشاعه فرهنگی، اسلامی است آیا ظالمین و ستمگران ما را تماشا می كنند تا فعالیت كنیم و آیا با آسایش و آرامش می توان؟
امام خمینی(ره) در قبال بحث مبارزه و راحت طلبی می فرمایند:
ملت عزیز ما كه مبارزان حقیقی و راستین ارزشهای اسلامی هستند، به خوبی دریافته‌اند كه مبارزه با رفاه‌طلبی سازگار نیست؛ و آنها كه تصور می‌كنند مبارزه در راه استقلال و آزادی مستضعفین و محرومان جهان با سرمایه‌داری و رفاه‌طلبی منافات ندارد با الفبای مبارزه بیگانه‌اند. و آنهایی هم كه تصور می‌كنند سرمایه‌داران ومرفهان بی‌درد با نصیحت و پند و اندرز متنبه می‌شوند و به مبارزان راه آزادی پیوسته و یا به آنان كمك می‌كنند آب در هاون می‌كوبند. بحث مبارزه و رفاه و سرمایه، بحث قیام و راحت‌طلبی، بحث دنیاخواهی و آخرت‌جویی دو مقوله‌ای است كه هرگز با هم جمع نمی‌شوند. و تنها آنهایی تا آخر خط با ما هستند كه درد فقر و محرومیت و استضعاف را چشیده باشند.
این چه دینداری است كه سكوت در قبال این همه ظلم و ستم رژیم شاهنشاهی را به همراه دارد. سكوت در قبال ظلم چرا؟
البته انجمن پس از پیروزی انقلاب اسلامی هم تن به خطر نداده است. همیشه موید پیروزی پس از پیروزی بوده اند. لذاست كه شائبه سرگرم شدن پررنگ تر است از مبارزه. چرا كه مبتنی بر مبارزه نمی بایستی چنین باشد. با روحیه آهسته برو كه گربه شاخت نزند نمی توان مبارزه كرد.
بهائیت كه 30 سال انجمن باصطلاح با آن مبارزه نمود در یك حركت ریشه ای و بنیانی امام خمینی(ره) در هم پیچید و از بین رفت و اینجاست كه حقیقت مبارزه آشكار می شود.
بر این اساس روند فعالیتها و باصطلاح مبارزات انجمن از این زاویه به شدت مورد نقد و ارزیابی است.

مبارزه با معلولها به جای علتهااز جمله ایرادات وارده روند باصطلاح مبارزه كه انجمن به آن معتقد است جایگزینی معلولها به جای علتهاست.
انجمن روزگاری بهائیت را به عنوان اصلی ترین دشمن تشخیص داد و اقدام به مبارزه با آن نمود. اما چگونگی مبارزه انجمن با بهائیت مبارزه با معلولها بود و نه علتها:
چگونه است كه وزرای بهایی شاه هیچگاه مورد نقد و برخورد و مبارزه انجمن قرار نگرفت؟ در زمانی بیش از نیمی از وزرای كابینه پهلوی بهایی بودند آنگاه انجمن حجتیه جهت مبارزه با بهائیت از همین رژیم اجازه می گرفت كه شرح آن گذشت. سازش برای چه؟ با كه؟ و تا كجا؟
اگر بهائیت ریشه اش اسرائیل و آمریكا و انگلیس بود چگونه است كه انجمن هیچگاه با علت بهائیت یعنی آمریكا و اسرائیل مبارزه ننموده است.

شهید رجایی در این باره می گوید:آن موقعی كه برادران و خواهران مان زیر شكنجه فریاد می كشیدند اینها می رفتند ثابت كنند كه بهائیتبر حق است، یا باطل است. و دقیقا در مقابل با مبارزه قرار گرفته بودند...
خارج از دو موضوع فوق چگونه است كه مبارزه با بهائیت فقط بعد اعتقادی به خود گرفته و بوی اقتصادی و سیاسی است. مگر می شود این ابعاد را از یكدیگر جدانمود. مگر می شود با فرقه ای كه یكی از شعارهای اصلی اش جدایی از سیاست است مبارزه ی غیر سیاسی كرد.
این چگونه مبارزه ای است كه انجمن برای آن نه تنها با رژیم و قدرتمندان مبارزه نمی كرده بلكه تن به همكاری با ساواك، تكریم شاه وحتی همكاری در مقابله با مبارزین انقلاب اسلامی است.
تقیه گاها انجمن برای توجیه سكوت و سازش با رژیم به بحث تقیه استناد می نماید. آنها تقیه را از تعریف حاج میرزا محمد تقی اصفهانی استفاده می كنند. ایشان تقیه را چنین تعریف می نماید:
معنی تقیه كه واجب است, این است كه شخص مومن در جائی كه اظهار حق كردن برای او خوف و ضرر عقلائی به جان و مال یا آبروی او هست خود را نگه دارد و اظهار حق نكند بلكه اگر ناچار شده بجهت حفظ جان یا مال یا آبروی خود به موافقت كردن با مخالفان بزبان, با آنها موافقت كند قلب او مخالف زبان او باشد.
در این تعریف هیچ جایی برای زمانی كه دین در خطر می افتد و بنا به آیه شریفه قرآن با مال و جان و آبرویتان در راه خدا جهاد كنید قرار داده نشده است. حال آنكه حفظ اسلام قطعا اولی تر از حفظ جان و مال و آبروست و این صراحت قرآن است. آنچه مهم است اینكه تقیه برای حفظ ایمان است نه برای مومن لذاست كه این مسئله نه تنها عقلی و شرعی به نظر نمی رسد بلكه بیشتر شبیه توجیه و اختیار كردن بهانه برای فرار از مبارزه و عملی كردن این دیدگاه كه بایستی نشست تا امام زمان(ارواحنا فداه) تشریف بیاورند می باشد.

امام خمینی(ره) در این باره در كتاب ولایت فقیه می فرمایند:تقیه برای حفظ اسلام و مذهب بود كه اگر تقیه نمیكردند مذهب را باقی نمی گذاشتند، تقیه مربوط به فروع است مثلا وضو را اینطور یا آنطور بگیر؛ اما وقتی اصول اسلام، حیثیت اسلام، در خطر است، جای تقیه و سكوت نیست.

دین و سیاستانجمن در قبال عدم دخالت در مبارزات به گونه ای مبارزه با رژیم را كار سیاسی پنداشته و معتقد است كه آنها در سیاست دخالت نمی كنند. و این جزء اساسنامه آنهاست. البته همانطور كه قبلا گفته شد دلیل اصلی شكل گیری این تفكر به مسائل شخصی شیخ محمود حلبی بر می گردد و آنچه كه در اساسنامه آنها آورده شده است نیز از همان جا نشات می گیرد. انجمن در برهه ای برای عدم دخالت در سیاست از اعضای خود تعهد كتبی اخذ می نموده است.
البته نقش مرجع تقلید انجمن و همچنین فزونی یافتن اهمیت بهائیت در ذهن اعضای انجمن نیز مضاف بر این علت شد. به گونه ای كه طالب هیچ گونه مزاحمتی در راه مبارزه با بهائیت(بنا بر تعریف خود) نبودند.
آنها در توجیه این مطلب كه چرا در مبارزات شركت نكردید دلیل می آورند كه عده رسالت مبارزه(همان كار سیاسی در ادبیات آنها) دارند و یك عده هم بایستی بنشینند و دفاع علمی و اعتقادی كنند و ما در طول دوران مبارزه چنین كرده ایم.
البته پاسخ چنین ادعاهایی روشن است.
مگر انقلاب اسلامی و مبانی اعتقادی را می توان از سیاست نمود و مگر سیاست و دخالت در آن جزئی از مبانی اعتقادی ما نیست. به قول حضرت امام خمینی(ره):
ما مكلفیم به اینكه در امور دخالت كنیم. ما مكلفیم در امور سیاسی دخالت كنیم و مكلفیم همانطور كه پیغمبر می كرد.
نگاه نسبت به مرجعیت از دیگر ادله ای كه انجمن برای سكوت خود و عدم شركت در مبارزات و سكوت در قبال جنایات رژیم پهلوی می آورند بحث مرجعیت است. می گویند كه ما مقلد آقای خویی هستیم و ایشان به مبارزه حكم ندادند.

شهید مطهری در قبال اینگونه تقلید می فرمایند:تقلید بر دو نوع است: ممنوع و مشروع. یك نوع تقلید است كه به معنای پیروی كوركورانه از محیط و عادت است كه ممنوع است. اخیرا در بعضی از مردم كه در جستجوی مرجع تقلید هستند می گردیم كسی را پیدا كنیم كه آنجا سر پسپاریم.، می خواهم بگویم تقلیدی كه در اسلام دستور رسیده است سر سپردن نیست, چشم باز نگه داشتن است. تقلید اگر شكل سرسپردگی پیدا كرد هزارها مفاسد پیدا می كند.... دانش تشخیص بسیاری از اعمال و خلافكاریها را خداوند در فطرت همه افراد بشر قرار داده و اگر كسی بگوید جاهل بر عالم بحثی نیست, ما دیگر نمی فهمیم شاید تكلیف شرعی چنین و چنان اقتضا كرده باشد و مثال اینها این شریك جرم است و اگر مرجعی هر راه خطائی رفت او هم دنبالش می رود این مفسده ایجاد می كند.
البته گاها مسئله را به گونه ای دیگر طرح می نمایند: كه یك حكم داریم و یك موضوع( یا همان مصداق حكم ) مثلا حكم اینست كه با طاغوت مبارزه كنید و مصداق آن رژیم پهلوی. آنگاه می گویند تعیین حكم با مرجع است و تعیین مصداق با مقلد و مرجع كاری با مصداق نداشته باشد و اگر هم داشت مقلد ملزم به اطاعت نیست و بدین وسیله عدم شركت خود در مبارزات را توجیه می كردند. می گویند ما كه حكم نداریم در سال 42 با آمریكا مبارزه كنید لذاست كه موضوع است. بر این دلیل چندین اشكال وارد است:اول اینكه اگر به عهده شماست چگونه است كه مبارزه را تشخیص ندادید حال آنكه بخش زیادی از مراجع تشخیص دادند.
دوم اینكه آقایان وظیفه مرجع را اشتباه فهمیده اند. در این مورد حضرت امام خمینی(ره) در كتاب شریف ولایت فقیه در بحث پیرامون روایت الفقها امنا الرسل.... می فرمایند:
به حكم عقل و ضرورت ادیان، هدف بعثت و كار انبیا(ع) تنها مسئله گویی و بیان نیست...در حقیقت مهمترین وظیفه انبیا(ع) برقرار كردن نظام عادلانه اجتماعی از طریق اجرای قوانین و احكام است. كه البته با بیان احكام و نشر تعالیم و عقاید الهی ملازمه دارد...بنابر این الفقها امنا الرسل یعنی كلیه اموری كه به عهده ی پیامبران است, فقهای عادل موظف و مامور انجام آنند....

امام در بخش دیگری از كتاب ولایت فقیه خود می فرمایند:اسلام را به مردم معرفی كنید تا نسل جوان تصور نكند كه آخوندها در گوشه نجف یا قم دارند احكام حیض و نفاس می خوانند و كاری به سیاست ندارند؛ و باید سیاست از دیانت جدا باشد. این را كه باید دیانت از سیاست جدا باشد و علمای اسلام در امور اجتماعی و سیاسی دخالت نكنند، استعمارگران گفته و شایع كرده اند.
لذاست كه وظیفه فقها این نیست كه مسئله بگویند و كنار بنشینند. كه خود مجری هستند و بایستی وارد مصداق بویژه در چنین مسائلی گردند.
و سوم در ملاك های اعلمیت مراجع بحث دانایی به مسائل اجتماعی و سیاسی هم می باشد چرا كه اینها جزو اسلام است و اگر مرجعی فاقد چنین شرطی باشد اصولا در بحث اعلمیت ایشان شك و تردید است.
دیدگاه انجمن نسبت به تشكیل حكومت اسلامی قبل از ظهور بر اساس كج فهمی انجمن از برخی احادیث و ادعیه، معتقد می باشند كه مبارزه و به تبع آن تشكیل حكومت قبل از ظهور امام زمان( ارواحنا فداه) باطل است. به عنوان مثال به حدیث زیر از امام صادق(علیه السلام) استناد می كنند كه طبق تحلیل انجمن قیام و به طبع آن تشكیل حكومت اسلامی باطل خواهد بود. چرا كه مقدمه تشكیل حكومت اسلامی قیام و مبارزه است:
تا ظهور امام قائم ما زمانش فرا نرسد خروج نكرده و نخواهد كرد احدی از ما برای دفع ظلم و جور آنها و اقامه حق جز آنكه مبتلای به قتل و شهادت بشود و هر كه قیام كند جز آنكه بر غم و اندوه ما و شیعیان بیفزاید كاری از پیش نبرد بر این اساس انجمن معتقد است كه حكومت نمی تواند بر مبنای عدالت شكل بگیرد و بایستی بر مبنای عصمت پایه ریزی شود. در این باره موسس انجمن می گوید:
اول شما یك افسر, یك پیشوا و رهبر معصوم...پیدا كنید, یك رهبری كه بتواند اداره اجتماع كند روی نقطه عصمت نه عدالت. ...
...الان هم می گویی حكومت اسلامی خوب است, شما آن مصداق حاكم اسلامی را نشان بدهید, اونی كه معصوم از خطا باشد نشان بدهید, اونی كه هوا و هوس و حب ریاست و شهرت و غضب و تمایلات نفسی به هیچ وجه در آن اثر نكند نشان بدهید, او بیاید توی میدون، جلو بیفتد ملت می افتد به خاك پایش, تمام روحانیین قربان خاك پایش میشوند.
...عادل گاهی اشتباه می كند, خون مردم، مال مردم، عرض مردم, ناموس مردم رانمی توان به كسی داد كه خطا می كند نمی توان سپرد به كسی كه هوی و هوس دارد, باید به كسی سپرد ناموس مردم را عرض مردم را جان مردم را مال مردم را به كسی كه گناه نكند به كسی كه خطا و اشتباه نكند و خلاصه به كسی كه معصوم باشد...انشاء ا...تعالی بیاری خدا و لطف خدا آن حاكم اسلامی آن حاكم الهی كه معصوم از هر خطا و اشتباه است و معصوم از هر گناه است. حضرت بقیه ا...الاعظم ولی ا...الاعظم امام زمان( ارواحنا لتراب مقدمه فدا...
مهمترین ایراد مطرح در استناد به حدیث كنار گذاشتن حجم انبوهی از احادیث و روایات كه بر مبارزه ی مسلمانان و منتظران تاكید نموده اند و علم كردن حدیثی است كه در سند آن نیز تردید است. جدای از میزان صحت و سقم آن شهید باهنر پاسخ می دهد كه:
...این در مورد قیامهای بداعیه مهدویت است یعنی قیامهایی بنام مهدی( ارواحنا فداه) قبل از ظهور مهدی...
ما در قبال دلیل دوم مبنی بر ضرورت وجود معصوم بایستی گفت كه بحث حكومت در اسلام بحث وظیفه است. حضرت امام خمینی(ره) در كتاب شریف ولایت فقیه در یك فصل به طور مفصل به بحث پیرامون ضرورت تشكیل حكومت اسلامی می پردازند. ایشان مهمترین دلایل ضرورت تشكیل حكومت اسلامی را ماهیت و كیفیت قوانین اسلام و ضرورت اجرای آن، نیازمندی اجرای احكام به وجود نظام و حكومت، سنت و رویه رسول خدا(صلوات ا...علیه) و امیرالمومنین(علیه السلام ) می دانند.

ایشان در قبال لزوم انقلاب سیاسی میفرمایند:شرع و عقل حكم می كند كه نگذاریم وضع حكومتها به همین صورت ضد اسلامی یا غیر اسلامی ادامه پیدا كند ایشان پیرامون این مسئله به طرح ادله مختلف می پردازند و من جمله بحث لزوم نجات مردم مظلوم و محروم را طرح می نمایند:
ما وظیفه داریم مردم مظلوم و محروم را نجات دهیم. ما وظیفه داریم پشتیبان مظلومین و دشمن ظالمین باشیم. همین وظیفه است كه امیرالمومنین در وصیت معروف به دو فرزند بزرگوارش تذكر میدهد و می فرماید: كونا للظالم خصما و للمظلوم عونا دشمن ستمگر و یاور و پشتیبان ستمدیده باشید. علمای اسلام موظفند با انحصار طلبی و استفاده های نا مشروع ستمگران مبارزه كنند؛ و نگذارند عده كثیری گرسنه و محروم باشند و در كنار آنها ستمگران غارتگر و حرامخوار در ناز و نعمت به سر ببرند. امیرالمومنین(ع) می فرماید من حكومت را به این علت قبول كردم كه خداوند تبارك و تعالی از علمای اسلام تعهد گرفته و آنها ملزم كرده كه در مقابل پرخوری و غارتگری ستمگران و گرسنگی و محرومیت ستمدیدگان ساكت ننشینند و بیكار نایستند....
...وظیفه علمای اسلام و همه مسلمانان است كه به این وضع ظالمانه خاتمه بدهند و در این راه كه راه سعادت صدها میلیون انسان است, حكومتهای ظالم را سرنگون كنند و حكومت اسلامی تشكیل دهند.
اكنون كه شخص معینی از طرف خدا تبارك و تعالی برای احراز امر حكومت در دوره غیبت تعیین نشده است تكلیف چیست؟ آیا باید اسلام را رها كنید؟ دیگر اسلام نمی خواهیم؟ اسلام فقط برای 200 سال بود؟ یا اینكه اسلام تكلیف معین كرده است, ولی تكلیف حكومتی نداریم؟ معنای نداشتن حكومت اینست كه تمامی حدود و ثغور مسلمین از دست برود؛ و ما با بیحالی دست روی دست بگذاریم كه هر كاری می خواهند بكنند. و ما اگر كارهای آنها را امضا نكنیم؛ رد نمی كنیم. آیا باید اینطور باشد؟ یا اینكه حكومت لازم است و اگر خدا شخص معینی را برای حكومت تعیین نكرده است, لكن آن خاصیت حكومتی را كه از صدر اسلام تا زمان حضرت صاحب(ارواحنا فداه) موجود بود باید بعد از غیبت هم قرار داده است. این خاصیت كه عبارت است از علم به قانون و عدالت در عده بیشماری ار فقهای عصر ما موجود است. اگر با هم اجماع كنند, می توانند حكومت عدل عمومی در عالم تشكیل دهند.
لذاست كه با اوصاف گفته شده اینكه نبود معصوم در دوران غیبت سبب این می شود كه از تشكیل حكومت اسلامی صرف نظر شود چندان با مبانی عقلی و شرعی سازگاری ندارد. در دیدگاه حضرت امام(ره) شرط عدالت كفایت می كند تا در جهت زمینه سازی ظهور و اجرای احكام الهی حكومت اسلامی تشكیل شود.

دیدگاه انجمن نسبت به ولایت فقیههمانگونه كه در بحث قبل طرح گردید انجمن در مبانی اولیه و بویژه قبل از وقوع انقلاب اسلامی ایران هرگز معتقد به تشكیل حكومت اسلامی نبوده است لیكن موضع آن پس از انقلاب كمی نرمتر گشته گرچه حقیقت آن بواسطه روحیه نفاق با انقلاب چندان روشن نیست. انجمن مدعی آنست كه به ولایت فقیه معتقد می باشد و در این راستا استناداتی را نیز آورده است لیكن با بررسی های صورت گرفته ولایت فقیه انجمن از جهات مختلف با آنچه كه حضرت امام خمینی(ره) تبیین می نمایند متفاوت است.
ولایت فقیه مورد تایید انجمن در حقیقت همان ولایت عامه مراجع است. یعنی اعلم ترین فقها در عین اینكه همه مراجع ولایت دارند ایشان هم ولایت دارد. به عبارت دیگر مشروعیت رهبری فقط از كانال بقیه مراجع است. در نگاه آنان تزاحم بین نظر مراجع و رهبری به بحث تقلید و تكلیف بر می گردد. رهبری و پیروی از آن فقط در محدوده تبعیت از مراجع و تقلید از آنها محدود شده است. در حالی كه در ولایت فقیه تبیین شده توسط حضرت امام خمینی(ره) ولایت فقیه ناقض ولایت مراجع می باشد و در موارد اختلافی نظر ولی فقیه اولی بر نظر مراجع می باشد.
در دیدگاه انجمن مرجع برای غسل, نماز، و وضو و...است نه برای جهاد و امر به معروف و حكومت و...و رهبری برای اینهاست لذاست كه تعارضی هم با هم ندارند(ریشه این نگاه در نگاه جدایی دین از سیاست است) حال آنكه در دیدگاه حضرت امام خمینی(ره) اصولا از شرایط مرجع داشتن بینش سیاسی و اجتماعی است و اصولا مرجع برای همه اینهاست و رای ولی فقیه در این حوزه ها ناقض رای مراجع است.
ولایت فقیه مورد تاكید انجمن بیشتر از آنكه ولی و حاكم جامعه اسلامی باشد ناظر بر اجرای احكام دینی است. یعنی بایستی در قبال حكومت ببیند كجا خطاست, جلوی آن را بگیرد. این دیدگاه متاثر از نظر مرجع انجمن, آیت ا...خوئی است كه ولی فقیه را مذكِر می داند. در این دیدگاه دیگر چندان سخن از اختیارات ولی فقیه به میان نمی آید. این دیدگاه نیز با معنی ولایت در اندیشه حضرت امام خمینی(ره) متفاوت است.
انجمن هر گاه سخن از ولایت فقیه به میان آورده بسرعت آن را به ولایت عامه مراجع سوق داده است. به عنوان مثال انجمن در اوایل انقلاب در بیانیه به اعتقاد خود به ولایت فقیه تاكید كرد و مخاطبین رجوع به جزوه بسوی نور می دهد اما با رجوع به جزوه فوق و تحلیل آن مشخص می گردد كه منظور از ولایت فقیه مورد تاكید انجمن همان ولایت عامه مراجع می باشد. در این جزوه چنین طرح می شود كه:
تفویض اختیار آن است كه رهبر معصوم بخشی از اختیارات خویش را واگذار می كند و اداره قسمتی از كستره فعالیت خویش را به دیگران می سپارد...اما بلافاصله گفته می شود كه:
و در این هنگام امام(علیه السلام ) رهبری مردم را به فقهای خود نگهدار و با ایمان سپرده زمام امور شیعه را در غیبت خویش بدست با كفایت ایشان دادند. و انجمن چندان به دامنه اختیارات ولی فقیه اشاره ای ندارد. حتی در متن بالا آن را بخشی از اختیارات امام زمان(ارواحنا فداه ) می شمارد كه با نظر امام خمینی(ره) مغایر است. امام خمینی در كتاب ولایت فقیه می فرمایند: ولایت فقیه همان اختیارات رسول اكرم(صلوات ا...علیه) را دارد. شهید بهشتی در نقد اینگونه نگاه به ولایت فقیه می فرماید:
حتی می نشینیم مسائل زمامداری و حكومت را می خواهیم با فرمولهای مربوط به مرجعیت معمولی حل كنیم و این محال است. محال چون فرمولهای مرجعیت كافی نیست...
این گونه نگاه انجمن به ولایت فقیه را می توان در پیشنهادهای ایشان برای قانون اساسی نیز یافت. در این پیشنهادها فقهای شورای نگهبان را مراجع تعیین می كنند و فرماندهی كل قوا با رئیس جمهور است و رهبری عملا یك دكور و شئ زینتی است.

بخش فوق را با نظر امام خمینی(ره) پیرامون ولی فقیه پایان می دهیم:اگر فرد لایقی كه دارای این دو خصلت(علم به قانون و عدالت) باشد به پا خواست و تشكیل حكومت داد, همان ولایتی را كه حضرت رسول اكرم(ص) در امر اداره جامعه داشت دارا می باشد؛ و بر همه مردم لازم است كه از او اطاعت كنند.
این توهم كه اختیارات حكومتی رسول اكرم(ص) بیشتر از حضرت امیر(ع) بود, یا اختیارات حكومتی حضرت امیر(ع) بیش از فقیه است باطل و غلط است. البته فضائل حضرت رسول اكرم(ص) بیش از همه عالم است؛ و بعد از ایشان فضائل حضرت امیر(ع) از همه بیشتر است؛ لكن زیادی فضائل معنوی اختیارات حكومتی را افزایش نمی دهد. همان اختیارات و ولایتی كه حضرت رسول و دیگر ائمه، صلوات ا...علیهم در تدارك و بسیج سپاه داشتند، تعیین ولات و استانداران, گرفتن مالیات و صرف آن در مصالح مسلمانان داشتند, خداوند همان اختیارات را برای حكومت فعلی قرار داده است؛ منتها شخص معینی نیست روی عنوان عالم عادل است. وقتی می گوییم ولایتی را كه رسول اكرم(ص) و ائمه(صلوات ا...علیهم) داشتند، بعد از غیبت, فقیه عادل دارد؛ برای هیچ كس این توهم نباید پیدا شود كه مقام فقها همان مقام ائمه(علیهم السلام) و رسول اكرم(صلوات ا...علیه) است. زیرا اینجا صحبت از مقام نیست, بلكه صحبت از وظیفه است. ولایت یعنی حكومت و اداره كشور و اجرای قوانین شرع مقدس, یك وظیفه سنگین و مهم است؛ نه اینكه برای كسی شان و مقام غیر عادی بوجود بیاورد و او را از حد انسان عادی بالاتر ببرد. به عبارت دیگر, ولایت مورد بحث, یعنی حكومت و اجرا و اداره, بر خلاف تصوری كه خیلی از افراد دارند، امتیاز نیست بلكه وظیفه ای خطیر است......مثلا یكی از اموری كه فقیه متصدی ولایت آن است اجرای حدود است. آیا در اجرای حدود بین رسول اكرم(ص) و امام و فقیه امتیازی است؟ یا چون رتبه فقیه پائین تر است باید كمتر بزند؟...
انجمن و اقتصاداز آنجا كه انجمن قبل از انقلاب تشكیلات گسترده ای داشته و برای اداره آن نیازمند مخارج سنگینی بوده لذا در تامین منابع مالی خمد هیچ حد و مرزی را نمی شناخته اند. بنابر ادعای آقای عماد الدین باقی در كتاب در شناخت حزب قاعدین زمان در راس انجمن بعضا جمعی از سرمایه داران و تجار بزرگ بوده اند و منظور ایشان آندسته از سرمایه داران و تجاری است كه خارج از چهارچوب اسلامی و دینی به جمع آوری ثروت مشغولند. طبیعی است كه در چنین تشكیلاتی اهداف نیز در خدمت خواست سرمایه داران قرار میگیرد. از سوی دیگر انجمن در تامین منابع مالی خود متمسك به سرمایه داران وابسته به دربار از جمله خیامی(سهامدار شركت ایران ناسیونال ) و...گردیده است و در چنین فضایی انتظار مبارزه و مخالفت با شاه غیرطبیعی به نظر می رسد. مسئله مهمتر اینكه در جامعه ای كه كوخ نشینان بسیاری وجود داشت انجمنی ها به بهانه ی اینكه در این مكانها مجالس امام زمان(ارواحنا فداه) تشكیل می شود و یا اینكه خداوند حس زیبایی دوستی و راحتی را در نهاد و فطرت انسان گذارده است در ساختمانهای و بزرگ و تجملاتی می زیسته اند. معنی این حركت در حقیقت منحصر كردن حضرت ولی عصر(ارواحنا فداه) به قشر مرفه می باشد. به عبارت دیگر فاصله میان محرومین كوخ نشین ومجالس امام زمان(ارواحنا فداه) اجازه حضور به آنها را نمی دهد.
نكته جالب رغبت سرمایه داران و بازاریان به این امر بود. چرا كه گمان می شد با پرداخت وجوهات شرعی تكلیف از دوشمان برداشته می شود و آرامش اخروی تامین می گردد.
اقتصاد مورد نظر انجمن از جهات متعدد مورد نقد است لیكن بواسطه تخصصی بودن بحث نمی توان وارد آن شد. اما برخی شواهد من جمله مقابله با برخی اقدامات پس انقلاب كه نفع آن به عموم مردم می رسیده و یا برچسب زدن به برخی از علما كه اقدام به تبیین مواضع اقتصادی اسلام می نموده اند شان از اختلافات میان دیدگاههای اقتصادی آنان می باشد.

دین عوامانهاز جمله ایرادات تئوریك به انجمن ترویج نگاه عوامانه نسبت به دین است. یعنی دنبال دادن تحلیلی عوامانه از دین بوده و سعی می كردند برای سوالات از برخی مسائل دینی توجیهات عوامانه بیاورند. به عبارت دیگر می كوشیدند میان تقاضا و خواسته ها و تمایلات خودشان با مسائل دین جمع كنند و به دین داری كه مورد قبولشان است برسند.
نمود این عمل در درست كردن توجیهات عوامانه برای برخی فتاوا من جمله دو برابر بودن ارث مرد و یا فلسفه درست كردن برای برخی اعمال من جمله حج بوده است. حتی گفته می شود كه برخی بازاریان تفسیر قرآن و یا فلسفه احكام می گفته اند. البته بدیهی است تفسیر قرآن و احادیث كار متخصصان و دین شناسان است و همانگونه كه جلوی انجام این كار از سوی روشنفكران گرفته شده و خواهد شد، هر قشر دیگری نیز كه متخصص در این امر نیست نیز چنین است. البته این به معنی انحصاری كردن دین نمی باشد صحبت از وجود یك حقیقت حاكم بر قرآن و روایات است كه تحلیلی هر كسی به معنای صحت آن نیست.
یكی دیگر از نشانه های این امر استناد بیش از حد انجمن به خواب و جایگزینی ادله عقلی با نقل خواب است. نوشته های انجمن سرتاسر پر از نقل خواب و كرامات می باشد. معمول بوده كه انجمن برای اثبات حقانیات و صحت اعمال خود مستند به خواب می شده است. البته بدیهی است كه ما معتقد به كرامات و خواب هستیم اما سخن در جایگزینی آن به جای ادله عقلی است. حذف ادله عقلی و جایگزینی آن با خواب قدرت تفكر و تعقل را گرفته و در نهایت انسانهایی را به بار می آورد كه ایمان منهای معرفت دارند.

ب. نقد عملكردهااز دیدگاه برخى محققین، «بدون تردید انجمن، سهم بزرگى در آموزش‏هاى دینى براى نسل جدید داشته و... جوانان با شركت در جلسات تدریس و آموزش، طورى آماده مى‏شدند كه در برابر اندیشه‏هاى الحادى دیگر از جمله ماركسیسم نیز مى‏توانستند بایستند». سازمان‏هاى مذهبى - سیاسى ایران، پیشین، . اما در عین حال بسیارى از مذهبیون خصوصاً جریان‏هاى اسلامى مبارز، انتقادات اساسى به عملكرد انجمن داشتند زیرا؛ «اولاً، ریشه نشر بهائیت خود رژیم پهلوى است و ثانیاً، این كه مبارزه با بهائیت، نوعى انحراف از مسیر مبارزه بر ضد رژیم پهلوى و جایگزینى معلول‏ها به جاى علت‏هاست». 
اختلاف مبارزان مذهبى و انجمن حجتیه در این بود كه مبارزان دیدگاهى وسیع و عمیق به جریان بهائیت و شیوه برخورد با آن داشتند؛ آن‏ها معتقد بودند كه بهائیت زیر مجموعه‏ایى از حكومت وقت است و اگر حكومت نابود شود، بهائیت هم خود به خود از بین خواهد رفت. اما انجمن تنها تكلیف را در مبارزه با بهائیت منحصر مى‏كرد و حتى این پندار غلط را ترویج مى‏كرد كه علما و مسلمان‏ها باید براى رویارویى با خطر بهائیت نه تنها با رژیم شاه همدست و همراه گردند، بلكه باید به ابرقدرت غرب نیز دست همكارى دراز كرده و از پیشرفت سرطانى بهائیت جلوگیرى كنند! جریان شناسى انجمن حجتیه، همان،   و حال آنكه علت تقویت و رشد بهائیت، شاه و رژیم اسرائیل و آمریكا بود و به صورت طبیعى اگر شاه از بین مى‏رفت، بهائیت و بسیارى از مفاسد هم از بین مى‏رفت.
از دیدگاه منتقدین، چگونه است كه وزراى بهائى شاه هیچگاه مورد نقد و برخورد و مبارزه انجمن قرار نگرفت؟ در زمانى بیش از نیمى از وزراى كابینه پهلوى، بهائى بودند آنگاه انجمن حجتیه جهت مبارزه با بهائیت از همین رژیم اجازه مى‏گیرد. نكته قابل تأمل، تأكید اساسنامه انجمن حجتیه بر عدم دخالت انجمن در امور سیاسى بود. به گونه‏اى كه قید گشته بود: «انجمن به هیچ‏وجه در امور سیاسى مداخله نخواهد داشت و نیز مسؤولیت هرنوع دخالتى را كه در زمینه‏هاى سیاسى از طرف افراد منتسب به انجمن صورت گیرد، بر عهده نخواهد داشت.» از سایر نكات مهم در اساسنامه كه بعدها به شدت مورد انتقاد انقلابیون قرار گرفت؛ پذیرش رژیم حاكم و تأكید بر این نكته كه تمام فعالیت‏ها در چهارچوب قوانین كشور انجام مى‏پذیرد بوده است. تقریباَ در تمامى بندهاى اساسنامه به گونه‏اى بر این بحث تأكید شده است. سازش براى چه؟ با كى؟ و تا كجا؟ اگر بهائیت ریشه‏اش اسرائیل، آمریكا و انگلیس بود، چگونه است كه انجمن هیچ گاه با علت بهائیت یعنى آمریكا و اسرائیل مبارزه ننموده است. بازشناسى مبانى فكرى انجمن حجتیه، مرتضى فیروزآبادى، سایت مركز اسناد انقلاب اسلامى.
حجةالاسلام هاشمى رفسنجانى درباره مواضع و عملكرد انجمن مى‏گوید: «گروهى سال‏ها پیش به فكر افتادند كه مبارزه با بهائى‏ها بكنند و انجمن را تشكیل دادند و كارشان این بود كه بهائى‏ها را شناسایى مى‏كردند و در جلسات‏شان مى‏رفتند و این‏ها را محكوم مى‏كردند و جلوى جذب شدن مسلمان‏ها را به آن‏ها مى‏گرفتند، به‏طور كلى با بهائیت مبارزه مى‏كردند. رژیم از این‏گونه كارها خوشش مى‏آمد چون این كارها خیلى به رژیم برخورد نمى‏كرد و یك مقدار از نیروها را مشغول مى‏كرد.... در سراسر كشور هم شبكه این‏ها باز شده بود، مزاحمتى هم نداشتند اما چون مبارزه را قبول نداشتند و یك سرى از نیروهاى مبارز را جذب مى‏كردند ما با این‏ها مخالف بودیم... مسئله مهم ما پیش از پیروزى این بود كه چرا این‏ها به مسئله جنایات رژیم بى‏تفاوتند؟ ما مى‏گفتیم خوب این‏كه رژیم به شما اجازه مى‏دهد مبارزه كنید (با بهائیت) این سرگرمى است و الا خود رژیم، بهائى‏ها را دارد تقویت مى‏كند. آن موقع وزیر جنگ بهائى بود، پزشك مخصوص شاه بهائى بود، پست‏هاى حساس را به بهائى‏ها مى‏دادند. وزراى دیگر هم بهائى بودند. وزیر آب و برق و... این بود كه وضع بدى پیش آمده بود. مبارزه را قبول نداشتند و... نوعى بازى بچه‏گانه مى‏دانستند»..
شهید رجایى نیز در این باره مى‏گوید: «آن موقعى كه برادران و خواهران‏مان زیر شكنجه فریاد مى‏كشیدند اینها مى‏رفتند ثابت كنند كه بهائیت بر حق است، یا باطل است. و دقیقاً در مقابل با مبارزه قرار گرفته بودند...». در شناخت حزب قاعدین زمان، پیشین، .

غفلت از مبارزه اصلى‏یكى از نكات بسیار با اهمیت در نقد عملكرد انجمن حجتیه، مسئله غفلت از مبارزه اصلى و پرداختن به مسائل فرعى و حاشیه‏اى بود. مبارزه‏هایى بى‏ثمر و یا كم‏ثمر كه نه به شاه و ایادى او لطمه‏اى جدى وارد مى‏ساخت و نه براى آنان دردسر جدى فراهم مى‏ساخت. مبارزه با بهائیت در پیش از انقلاب و نیز مبارزه با برخى مظاهر بسیار ناچیز و فرعى تمدن غربى كه شاه مروج آنها بود، همگى نحوه مبارزاتى بود كه همگان را از توجه به طاغوت اصلى و بیمارى اصلى جامعه ایران دور مى‏داشت. به عنوان نمونه مبارزه با «پپسى كولا» یكى از این قبیل فعالیت‏هاى انجمن حجتیه بود؛ پپسى مذموم و تحریم شده بود و برخى علماى وقت آشامیدن آن را حرام اعلام كرده بودند طبعاً در این سال‏ها مبارزه با بهائیت منحصر به انجمن حجتیه نبود. در اطلاعیه‏هایى كه گاه از سوى مراجع انتشار مى‏یافت، با نفوذ اقتصادى بهائیان مبارزه مى‏شد. نمونه آن اطلاعیه آیةاللَّه شریعتمدارى بود كه در شوال 1392 (آذر 51) در این‏باره صادر كرده، نوشت: «خرید و فروش و تبلیغ و آشامیدن پپسى و... كه مربوط به فرقه ضاله و مضله بهائى است و سهمى از منافع آن در راه تخریب اسلام و تقویت كفر مصرف مى‏شود، جایز نیست. مسلمانان باید غیرت و حمیت اسلامى داشته باشند و جبهه‏ى كفر را تقویت ننمایند.» و انجمن نیز اعضاى خود را بسیج كرده بود تا مغازه داران را با روش تشویق و تهدید، از فروش این نوشابه منع كنند؛ زیرا صاحب و امتیازدار كارخانه پپسى كولا «ثابت پاسال» بهائى بود. لكن آنها ثابت پاسال و دیگر سركردگان و زمامداران بهائیت و پشتوانه اصلى آن یعنى شاه را رهاكرده و این چنین به مسائل جزئى مى‏پرداختند. در شناخت حزب قاعدین زمان، پیشین، .
شهید هاشمى‏نژاد در مقام نقد شیوه انجمن حجتیه مى‏گوید: «این جور نبود كه رژیم بگوید بروید با بهائیت مطلقاً مبارزه كنید. اگراین آقایان هم ادعا مى‏كنند با بهائیت مبارزه مى‏كردیم كم لطفى مى‏كنند. بهائیت سه بُعد داشت: بعد اقتصادى، بعد سیاسى، بعد فكرى، كه انجمنى‏ها در بعد سیاسى و اقتصادى یك قدم هم اجازه مبارزه نداشتند؛ زیرا رژیم قرص و محكم جلوى آن‏ها را مى‏گرفت و این‏ها مى‏توانستند راجع به پپسى كولا صحبت كنند كه مال ثابت پاسال بود؟ این مى‏توانستند راجع به شركت‏هایى كه از نظر اقتصادى در اختیار بهائیت بود حرف بزنند؟ ابداً؛ این جا رژیم چراغ قرمز داده بود و آقایان هم براساس دیدشان - گوییم خیانت - با رژیم درگیرى پیدا نمى‏كردند. دیدشان این بود كه باید آهسته رفت تا گربه شاخ نزند! بنابراین در بعد اقتصادى مبارزه‏اى با بهائیت نداشتند و نمى‏توانستند هم داشته باشند، در بعد سیاسى هم به همین ترتیب. پس كجا مبارزه مى‏كردند و رژیم اجازه مى‏داد به آنها؟ فقط در بعد فكرى». نشریه خراسان وابسته به بنیاد مستضعفان، 30/8/1360. و حتى قیام 15 خرداد 1342 كه هزاران مسلمان مبارز توسط رژیم ستم شاهى به شهادت رسیدند، انجمن همراه با اعتراضات شدید، حضرت امام (ره) را مورد قرار مواخذه قرار داده و با هماهنگى با رژیم پهلوى، حركت اسلامى را محكوم نماید. جریان‏شناسى انجمن حجتیه، سید ضیاءالدین علیانسب، قم: زلال كوثر، 

شاه و انجمن حجتیه‏اتفاقاً شاه و عوامل او نیز نه تنها از این نوع مبارزه بیمى و حراسى به دل راه نمى‏دادند، بلكه بر اساس تحلیل‏هاى دقیق اجتماعى و روانى، آنان نیز مى‏دانستند كه این‏گونه مبارزات فرعى و حاشیه اى، در واقع سوپاپ اطمینانى براى حركات آنان محسوب مى‏شود. سران رژیم ستمشاهى به خوبى مى‏دانستند كه مبارزات خنثى به خوبى انرژى و شور انقلابى جوانان مذهبى را به تحلیل خواهد برد و جوانان مذهبى با این نوع فعالیت‏ها، هم به لحاظ روحى اغنا خواهد شد و هم به لحاظ سیاسى و اجتماعى فرصت و مجال توجه به غده اصلى مشكلات را نخواهد داشت. و حتى در صورت توجه به رژیم كه ام الفساد و ریشه تمامى نابسامانى‏هاى اجتماعى و مذهبى محسوب مى‏شد، دیگر احساس تكلیفى در برخورد با رژیم نخواهد كرد و تعهدات خود را در قبال مذهب و جامعه انجام شده مى‏یابد. بنابراین برخورد رژیم ستمشاهى با انجمن حجتیه یك برخورد ملایمت آمیز و دوگانه بود؛ هم به انجمن میدان مى‏داد، چون فعالیت‏هاى انجمن را در راستاى منافع خود مى‏دید و هم براى آن محدودیت قائل مى‏شد. آن هم از این جهت كه مبادا همین مبارزات خنثى روزى به مبارزات جدى علیه اصل رژیم منجر شود. لذاست كه مى‏بینیم ساواك كاملاً بر فعالیت‏هاى انجمن اشراف داشت؛ از بسیارى از آنان جلوگیرى بعمل نمى‏آورد و سعى مى‏كرد با فشارهاى معین و محدود از گسترش كادر فعالیت‏هاى انجمن جلوگیرى به عمل آورد تا هواداران این مجموعه هرگز از مبارزات خنثى و حاشیه‏اى پایشان را فراتر نگذارند. انجمن حجتیه و انحرافات آن، پایگاه مركز اسناد انقلاب اسلامى، 1 بهمن 1384. و از طرف دیگر، شاه به انجمن حجتیه اجازه فعالیت مى‏داد تا هر وقت خواست بتواند به وسیله آنان بهائى‏ها را سركوب كند تا خطرى براى رژیمش نباشند. بهائیت در ایران، سعید زاهد زاهدانى (گفت وگو)، فصلنامه موعود شماره 38. ....منبع:پرسمان

انجمن در زمینه كادرسازى و تربیت نیروهاى لازم براى مبارزه، به جذب نیرو از میان جوانان مستعد و باهوش مى‏پرداخت و اغلب از طریق هواداران خود در مدارس، دانش‏آموزان درسخوان را شناسایى كرده و با برقرارى ارتباط، زمینه جذب و آموزش آنان را در انجمن فراهم مى ‏آورد.