  خاطرات یک عکاس از هشت سال تصویربرداری در دفاع مقدس وقتی كه سعید حاجی‌خانی مثل خیلی از رزمندگان دفاع مقدس بعد از پذیرش قطعنامه و برقراری آتش‌بس راهی شهر و دیارش شد، غیر از آنچه در ذهن و خاطره داشت، 10 هزار فریم عكس نیز با خود آورده بود. حالا از آن همه تصاویر كه خودش از موضوع كلی آنها با عنوان «زندگی به تمام معنا در جنگ» یاد می‌كند، 130 تصویر انتخاب شده‌اند تا در كتابی با نام «قاب شیدایی» منتشر شوند. غیر از این كتاب و عكس‌های ارزشمندی كه در آن وجود دارد، خود حاجی‌خانی با چندین سال حضور در مناطق عملیاتی و عهده‌دار بودن سمت‌هایی چون معاونت هنری واحد تبلیغات قرارگاه خاتم‌الانبیا(ص) آن قدر گفته و ناگفته داشت كه دقایقی همكلامش شویم و ماحصل این گفت و شنود گرم و صمیمی را تقدیم‌تان كنیم.از چه زمانی احساس كردید به عكاسی علاقه دارید و دست به دوربین شدید؟سال 1339 كه پدرم مجوز آتلیه عكاسی را گرفته بود، هنوز سه، چهار سال به تولد من زمان باقی مانده بود، بنابراین از وقتی كه خودم را شناختم، با حرفه پدر آشنا شدم و همین طور ادامه دادم تا اینكه دست روزگار ما را به تحولات انقلاب و بعد جنگ كشاند. طوری كه در بحبوحه تظاهرات انقلابی در مقابل دانشگاه تهران، توانستم عكس‌ها و فیلم‌های خوبی تهیه كنم و تعدادی از این عكس‌ها نیز در كتاب قاب شیدایی منتشر شده‌اند.چطور كارتان به جبهه و عكاسی در دفاع مقدس كشید؟وقتی انقلاب به پیروزی رسید و سپاه تشكیل شد، من از سال 60 به این نهاد انقلابی رفتم تا بهتر بتوانم خدمت كنم. از سال 60 هم سعادت حضور در جبهه‌ها را یافتم و چون از هنر عكاسی بهره داشتم، كمی بعد مسئول سمعی و بصری واحد تبلیغات لشكر علی بن ابیطالب(ع) شدم. یك‌بار كه در لشكر داشتم به بچه‌ها عكاسی یاد می‌دادم، ‌سردار آسودی كه مسئولیت تبلیغات لشكر را برعهده داشت، من را دیده و با سردار نیكخواه كه مسئول تبلیغات قرارگاه خاتم(ص) بود، صحبت می‌كند. چند روز بعد هم سردار نیكخواه به لشكر آمد و از من دعوت كردند كه بخش تولید هنری قرارگاه خاتم را برعهده بگیرم. این بخش زیرمجموعه‌هایی چون تئاتر، فیلم، عكس و سرود داشت. از آن زمان هم در مسئولیتی كه داشتم فعالیت می‌كردم و هم عكاسی را با جدیت بیشتری دنبال كردم.در زمان جنگ شاید خیلی‌ها دوربینی به دست می‌گرفتند و از همرزمان‌شان عكس یادگاری می‌انداختند، فرق كار شما با سایر عكاسان چه بود؟بودند كسانی كه برای دل خودشان دوربین به دست می‌گرفتند و دلی كار می‌كردند، اما این افرادعلاوه بر اینكه شاید اصول عكاسی اعم از زاویه دید، نور، كادربندی و مسائلی از این دست را رعایت نمی‌كردند، بیشتر توجه‌شان به عكس‌های دسته جمعی و همان یادگاری بود، این عكس‌ها در نوع خودشان جالب هستند، اما به نوعی دست بردن در صحنه است. در حالی كه عكاس مستند‌نگار جنگ مترصد فرصت بود تا لحظات ناب را شكار كند. شیوه و موضوع خاصی را برای خودش در نظر بگیرد و طبق آن اصول پیش برود.خود شما چه سبك یا موضوعی را برای عكاسی انتخاب كرده بودید؟من سعی می‌كردم نگاه بی‌طرفانه‌ای نسبت به اتفاقات داشته باشم و حدالامكان چیزی را تغییر ندهم. مثلاً وقتی توپی شلیك می‌شد و رزمندگان واكنشی نشان می‌دادند، سعی می‌كردم این واكنش طبیعی را عیناً ثبت كنم. یا لحظه شلیك یك موشك یا دعا خواندن رزمندگان در درون سنگر، نماز و غذا خوردن و هر چیزی كه نشان از زندگی در جنگ باشد، را مورد توجه قرار می‌دادم. خیلی از بچه‌ها به من می‌گفتند تو یك طرفه عكس نمی‌اندازی، یعنی این طور نیست كه بخواهی جانبداری از طرف خودی بكنی و حرف‌شان هم درست بود. من سعی می‌كردم حالات طبیعی را نشان بدهم و از جهت‌دهی به عكس‌ها پرهیز می‌كردم و با انتخاب موضوعات و رفتارهای روزمره در جبهه‌ها، سعی می‌كردم زندگی به تمام معنا در جنگ را به تصویر بكشم.به كتاب قاب شیدایی بپردازیم، در خصوص این كتاب بگویید. ماحصل چند سال عكاسی است؟این كتاب از زمان مبارزات انقلابی كه بنده عكس‌هایی از آن دوران دارم تا مقاطع مختلف جنگ تصاویر متنوعی دارد. من حدود 10 هزار فریم عكس انقلاب و جنگ دارم كه بعد از اتمام دفاع مقدس برای اینكه بهتر از آن نگهداری شود، همه را به انجمن عكاسان انقلاب و دفاع مقدس دادم. از حدود دو سال پیش چون آقای میرهاشمی پیشنهاد دادند كه تعدادی از این عكس‌ها را در یك مجموعه گردآوری و نشر دهیم. با همكاری بنیاد حفظ آثار و بعد از دوسال تلاش كتاب قاب شیدایی با حدود 130 عكس گلچین شده از مجموعه عكس‌هایم در 168 صفحه آماده بهره‌برداری است و ان‌‌شاءالله در دی‌ماه منتشر می‌شود. در این كتاب از راز و نیاز رزمندگان گرفته تا ورزش و عملیات و خوردن غذای گرم و... تصاویر متنوعی وجود دارد.خود شما چه عكسی را از میان مجموعه تصاویرتان می‌پسندید؟موارد كه بسیارند اما عكسی دارم از وجود كتابخانه در منطقه جنگی كه به نظرم برای بیننده هم جالب باشد. اینكه رزمندگان در شرایط جنگی كتاب به امانت می‌گرفتند و از مطالعه حتی در شرایط جنگی بهره می‌بردند، حس خوبی القا می‌كند. یا لحظاتی كه چند رزمنده در سنگرهای‌شان مشغول دعا بودند، از جمله تصاویر ماندگاری است كه حالت معنوی آنها را به شكل طبیعی به تصویر كشیده است.لحظات شهادت را هم به ثبت رسانده‌اید؟یك بار در عملیات الی‌بیت‌المقدس توجهم به دو رزمنده جلب شد كه كنار هم نماز می‌خواندند. خواستم از آنها عكسی بیندازم. اما در همین لحظه گلوله خمپاره‌ای بین‌شان منفجر شد و بعد از خوابیدن گرد و خاك آن چه از آن‌ها باقی ماند اجساد متلاشی شده بود. به عنوان یك عكاس كه سعی می‌كند دقت نظر و ریزبینی داشته باشد، این صحنه برایم خیلی تكان‌دهنده بود. به هرحال آن لحظه از باقی مانده پیكر مطهر این عزیزان تصاویری ثبت كردم. شاید نشود این عكس‌ها را در جایی به نمایش گذاشت اما برای خودم خیلی باارزش است. آن دو شهید نمازشان را با پرواز روح‌شان به ملكوت پیوند دادند.عكاسی در جبهه تنها بعد تبلیغاتی داشت یا استفاده‌های دیگری هم می‌شد؟اتفاقاً وقتی كه شهید حسن باقری به شهادت رسید، به ما خبر دادند كه فرمانده وقت سپاه گفته باید از حضور فرماندهان در خطوط مقدم جلوگیری شود. بنابراین از ما خواستند تا به اتفاق نیروهای اطلاعات ـ عملیات به خطوط مقدم برویم و با ثبت تصاویر و فیلم موقعیت‌دشمن را شناسایی كنیم. لذا تا جایی پیش رفتیم كه به چند متری نیروهای عراقی رسیدیم. تصاویری برداشتیم و خدمت آقای رضایی و شهید صیاد شیرازی در قرارگاه خاتم رساندیم. این كار چند بار دیگر هم تكرار شد.چه خاطره به یاد ماندنی از جبهه‌ها دارید؟در عملیات خیبر به ما اجازه نمی‌دادند سوار قایق شویم و به جزایر برویم. استدلال‌شان این بود كه باید نیروها و پشتیبانی را انتقال بدهیم و حضور شما خیلی واجب نیست. من كه نمی‌خواستم ثبت لحظات تاریخی را از دست بدهم، از یك سكاندار قایق اجازه گرفتم تا عكسش را بیندازم. گفت اشكال ندارد بینداز. بعد گفتم حالا بیایم از توی قایق عكس بگیرم. قبول كرد و پایم كه به قایق رسید دیگر پیاده نشدم! طرح دوستی ریختیم و قرار شد كه در نیزارهای هور و هنگام حركت هم عكس بیندازم و كمی بعد داخل جزایر مجنون بودیم!منبع:فاتحان

در عملیات خیبر به ما اجازه نمی‌دادند سوار قایق شویم و به جزایر برویم. استدلال‌شان این بود كه باید نیروها و پشتیبانی را انتقال بدهیم و حضور شما خیلی واجب نیست. من كه نمی‌خواستم ثبت لحظات تاریخی را از دست بدهم، از یك سكاندار قایق اجازه گرفتم تا عكسش را بیندازم.