امامت منصب الهی و امتداد نبوّت است. انتخاب امام از جانب خداوند متعال صورت می‌گیرد و معرّفی او وظیفه‌ی پیامبر است.[1] در شب بعثت هر پیامبر تکلیف جانشین او هم روشن شده است.[2] از همان ابتدای بعثت پیامبر اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) نیز جانشینی و امامت امیرالمومنین(علیه‌السلام) مشخّص شد و در اوّلین فرصت در مجلسی که پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) خویشان خود را دعوت کرده بود (یوم الدار) به همگان اعلام شد.[3] پس از این جریان نیز بارها و بارها به مناسبت‌های گوناگون جانشینی حضرت به مردم اعلام شد.[4] در روز غدیر خم نیز با اعلام عمومی امامت ایشان در جمع چند هزار نفری حجّاج، حجّت بر همگان تمام شد. اگر مخالفت عمر بن خطّاب نبود، پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) جانشینی حضرت را مکتوب نیز می‌کردند.[5]
بعد از رحلت پیامبر اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) در 28 صفر سال یازدهم هجری، برخلاف دستور خدا و رسول، «جریان خلافت» از سقیفه آغاز شد. افرادی در آن‌جا جمع شدند و برای مسلمانان تعیین تکلیف کردند و با یک رأی‌گیری محدود و غیر منصفانه، ابوبکر را به خلافت انتخاب کرده و مسلمانان را وادار به بیعت کردند. اهل بیت پیامبر(علیهم‌السلام) با این جریان که قصد به انحراف کشاندن اسلام را داشت به مبارزه پرداخت. حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) در کنار امیرالمؤمنین(علیه‌السلام) مقابل جریان خلافت ایستاد و در نهایت به درجه‌ی رفیع شهادت رسید.
اوّلین مواجهه‌ی حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) با جریان خلافت، همان شب بعد از سقیفه بود. همراه امیرالمؤمنین و حسنین(علیهم‌السلام) در حالی‌که سوار بر الاغی بود به درِ خانه‌ی اهل بدر رفت و از آنان برای یاری امیرالمؤمنین(علیه‌السلام) کمک خواست.[6] بعد از خاک سپاری پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) نیز این کار به صورت گسترده‌تری بارها تکرار شد، امّا دریغ از همراهی صحابه با ایشان!
بعد از بازگشت سپاه اسامه اعتراضات به جریان خلافت شدّت گرفت و جریان مزبور رو به خشونت آورد و مجدداً برای ابوبکر بیعت اجباری گرفت.[7] با این وجود حضرت فاطمه(سلام‌الله‌علیها) دعوت صحابه برای کمک به امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) را گسترده‌تر دنبال کرد. این تلاش‌ها منجر به تحصّن عدّه‌ای از بزرگان اصحاب مانند عبّاس بن عبدالمطّلب، عتبة بن ابی لهب، سلمان، مقداد، ابوذر و زبیر، در خانه‌ی دخت گرامی پیامبر گردید.
دستگاه خلافت برای خنثی کردن این اقدامات اوّلاً: فدک که ملک شخصی حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) بود را غصب کرد؛ ثانیاً: به خانه‌ی دختر پیامبر حمله برد.
غصب فدک برای فشار اقتصادی و روانی به جریان امامت صورت گرفت. حضرت فاطمه(سلام‌الله‌علیها) به بهانه‌ی فدک در مسجد النبی حاضر شد و خطبه‌ی غرّائی خواند و به صورتی مستدلّ به افشاء انحرافات جریان خلافت پرداخت.[8] بعد از آنکه جریان خلافت، متحصّنین را تهدید به آتش زدن خانه کرد و درگیری مختصری پیش آمد، با وساطت حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) متحصّنین متفرّق شدند.[9] دستگاه خلافت مجدّداً برای گرفتن بیعت به خانه‌ی علی و فاطمه(علیهماالسلام) هجوم آورد. این‌بار اهل بیت تنها بودند و مهاجمین از هیچ جنایتی فروگذار نکردند.[10] این حمله منجر به مجروحیّت شدید حضرت صدّیقه طاهره(سلام‌الله‌علیها) و سقط حمل‌شان شد. ایشان بعد از این ماجرا زمانِ کمی زنده ماندند. به این ترتیب، جریان خلافت با ارتکاب این جنایت تاریخی، یکی از مهم‌ترین مخالفین خود را حذف فیزیکی کرد.
آن‌چه از این مختصر به دست می‌آید، فداکاری آشکار دخت پیامبر برای تحقّق جریان امامت و مقابله‌ی همه‌جانبه‌ی ایشان با جریان انحرافی خلافت می‌باشد. امری که با شهادت آن حضرت، یک جریان فاطمی در جهان به وجود آورد که ثمرات آن هم‌چنان ادامه دارد و خواهد داشت.

 پی‌نوشت‌:
 [1]. سبحانی، جعفر، الإلهیات على هدى الكتاب و السنة و العقل، ج‏4، ص26: الأمر السادس الإمامة عند الشیعة الإمامیة، چاپ سوم، المركز العالمی للدراسات الإسلامیة، قم، 1412ق.
 [2]. همانطور که در آیات مربوط به بعثت حضرت موسی ع به جانشینی هارون تصریح شده است.
 [3]. طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، ج۲، ص۳۱۹ـ۳۲۱، تحقیق محمد أبو الفضل ابراهیم ، بیروت، دار التراث ، ط الثانیة، 1387ق؛ مفید، محمد بن محمد، الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، ج‏1، ص48، چاپ اول، كنگره شیخ مفید، قم، 1413قم.
 [4]. مثلاً در حدیث منزلت، در جریان خاتم بخشی حضرت علی علیه السلام، در روز مباهله، طیّ حدیث ثقلین و...
 [5]. بخاری، محمد بن إسماعیل، صحیح البخاری، دار ابن كثیر، دمشق/ بیروت، 1423ق، ص1087، کتاب المغازی، ح4431 و ص1817، بَابُ كَرَاهِیَةِ الخِلاَفِ و ص1438، بَابُ قَوْلِ المَرِیضِ قُومُوا عَنِّی: ابن عباس رضی الله عنهما قال لما حضر رسول الله صلى الله علیه وسلم وفی البیت رجال فیهم عمر بن الخطاب قال النبی صلى الله علیه وسلم هلم أكتب لكم كتابا لا تضلوا بعده فقال عمر إن النبی صلى الله علیه وسلم قد غلب علیه الوجع وعندكم القرآن حسبنا كتاب الله فاختلف أهل البیت فاختصموا منهم من یقول قربوا یكتب لكم النبی صلى الله علیه وسلم كتابا لن تضلوا بعده ومنهم من یقول ما قال عمر فلما أكثروا اللغو والاختلاف عند النبی صلى الله علیه وسلم قال رسول الله صلى الله علیه وسلم قوموا!
 [6]. مجلسی، محمد باقر بن محمد تقى‏، بحار الأنوار، ج‏28، ص267، چاپ دوم، دار إحیاء التراث العربی‏، بیروت، 1403ق؛  ابن أبی الحدید، عبد الحمید بن هبة الله‏، شرح نهج البلاغة لابن أبی الحدید، ج‏11، ص14، چاپ اول، مكتبة آیة الله المرعشی النجفی‏، قم، 1404ق.
 [7]. جباری، محمد رضا، حسین‌پور، سید علی، تاریخ و ترتیب حوادثِ منتهی به شهادت حضرت زهراسلام الله علیها، مجله تاریخ اسلام در آیینه پژوهش، موسسه امام خمینی، سال دهم، شماره دوم، پیاپی 35، پاییز و زمستان 1392.
 [8]. اربلى، على بن عیسى‏، كشف الغمة فی معرفة الأئمة، رسولى محلاتى، سید هاشم‏، بنى هاشمى‏، چاپ اول، تبریز، 1381ق، ج‏1، ص473، فی قصة فدك‏ و ج‏1، ص479، خطبة الزهرا ع‏.
 [9]. لباف، علی، درسنامه های فاطمیه ، ج2 ، ص432، مرکز فرهنگی انتشاراتی منیر، چاپ اول، تهران، 1388ش.
 [10]. خصیبی، حسین بن حمدان‏، الهدایه الکبری، ص 408، بلاغ، بیروت، 1419ق.منبع:
رهروان ولایت


- دخت گرامی پیامبر، برای تحقّق جریان امامت و مقابله با جریان انحرافی خلافت، از هیچ تلاشی فروگذار نکردند. تلاش ایشان تا جایی ادامه پیدا کرد که جریان خلافت مجبور به حذف فیزیکی ایشان شد.