 واژه «غیرت» به فتح «غین و را» در لغت به‌معنی حمیّت و غضب، ناموس‌پرستی و رشک بردن است و به انسان بسیار غیرتمند و ناموس‌پرست «غیور» می‌گویند و در اصطلاح صفتی است که انسان را وادار به دفاع شدید از دین و آئین، عِرض و ناموس، مال و کشور خود کند به‌ویژه این واژه در مواردی به‌کار می‌رود که چیزی حق اختصاصی شخص یا گروهی است و دیگران می‌خواهند حریم آن‌را بشکنند و صاحب آن، به دفاع شدید برمی‌خیزد.

ممکن است برخی آقایان سوءظن و بدگمانی نسبت به خانواده به‌ویژه همسران خود را نوعی غیرت بدانند در صورتی‌که این‌ها دو مقوله کاملاً جدا از هم هستند، غیرت یک صفت است و سوءظن و بدگمانی یک نوع بیماری روانی، غیرت سازنده است و به تحکیم بنیان خانواده کمک می‌کند اما سوءظن و بدگمانی خانواده را با مشکلات فراوان مواجه می‌سازد و بنیان خانواده را سست و متزلزل می‌سازد.

غیرت یکى از صفات و ویژگى‌هاى طبیعى انسان است و هر کس به‌صورت غریزى و فطرى از آن برخوردار است. وجود این صفت باعث آن مى‌شود که آدمى از آن‌چه که دوست مى‌دارد و یا وظیفه محافظت از آن بدو سپرده شده است، نگاهبانى کند.
 یکی از خصوصیات شخص پاکدامن این است که غیرت داشته باشد.
 حضرت موسی(ع) آن‌قدر غیور بود که با هیچ کس رفت و آمد نمی‌کرد مبادا چشم نامحرم به همسرش بیافتد.

خداوند سبحان از انسان‌های غیور راضی است و آن‌ها را دوست دارد و برعکس افراد بی‌غیرت را از رحمت خود محروم کرده و بهشت را بر آن‌ها حرام کرده است.

افراد غیرتمند راضی نمی‌شوند که کسی نگاه آلوده به نوامیس آن‌ها کند، به همین دلیل، نسبت به نوامیس دیگران نیز حساس‌اند و متعرض آن‌ها نمی‌شوند.

باید توجه داشت، غیرت نوعى حساسیت است حساسیتى که از مسئولیت برخاسته است زیرا هر کس که نسبت به چیزى مسئولیت دارد باید نسبت به آن حساسیت هم داشته باشد.

غیرت مرد نسبت به همسرش باید با اعتدال همراه باشد
در نظام خانواده نیز مسئولیت مرد نسبت به همسرش، غیرتى است که مرد نسبت به همسر خود دارد و زمانى این نوع غیرت ممدوح است که با اعتدال همراه شود و مادامی‌که حالت افراطى نداشته باشد جزء شاکله مسئولیت مرد است.
 حد و حدود غیرت تا جایى است که از روى بدگمانى، همراه با سخت‌گیرى نباشد و براى کسانى‌که خود اهل مراقبت‌اند، نباشد مگر آن‌که به قراینى خلاف آن ثابت شود چراکه بسیارى از بانوان خود حریم خویش را رعایت مى‌کنند و در این صورت حساسیت نشان دادن بیشتر آثار منفى به‌دنبال خواهد داشت.

پیامبر (ص) فرموده است غیرت از ایمان است. غیرت، نشانه ارزشمندی شخصیت یك انسان محسوب می شود. 
 بنی هاشم، غیرتمندان روزگار خویش بودند و برای عترت پیامبر(ص) حرمتی فوق العاده قائل بودند. جوانان بنی هاشم نیز پیوسته اهل بیت امام حسین(ع) را در طول سفر به كربلا، محافظت می كردند. شبها نیز با حراست این جوانان، به ویژه قمر بنی هاشم، زنان حرم آسوده و بی هراس می خفتند. 

 غیرت در دریای پهناور وجود اباعبدالله(ع) موج می زد و به همه آموخت كه نگهبانان دین و ناموس خود باشند و بیشترین حساسیت را در دفاع و صیانت از آنها داشته باشند. او تا آخرین نفس از عقیده اسلامی خود دفاع كرد و بر محو باطل پافشاری نمود. او كه سرآمد غیرتمندان عالم است در رجز حماسی خویش در روز عاشورا از جمله بر حمایت از ذریه پیامبر و خانواده پدرش تاكید می فرمود. 

 آن حضرت، روز عاشورا خانواده و دختران و خواهر خود را توصیه كرد كه پس از شهادتش، گریبان ندرند و چهره مخراشند و آه و زاری و واویلا سر ندهند و پیش دشمنان صدایشان را به گریه بلند نكنند. در واپسین لحظات هم كه مجروح بر زمین افتاده بود، وقتی شنید كه گروهی از سپاه دشمن قصد حمله به خیمه ها و تعرض به زنان و كودكان دارند، بر سرشان فریاد كشید كه 'ای پیروان آل ابوسفیان! اگر دین ندارید و از معاد نمی ترسید، پس در دنیایتان آزاده باشید و اگر عربید، به اصل و تبار خویش برگردید...' 
 شمر جلو آمد و گفت ای پسر فاطمه چه می گویی؟ و امام(ع) فرمود: من با شما می جنگم و شما با من می‌جنگید، پس تجاوزگران و سركشان و جاهلان خود را تا وقتی من زنده ام، از حرم من بازدارید. 

 از غیرت آن امام همام بود كه در همان حال هم از كار ناجوانمردانه سپاه دشمن برآشفت و اعتراض كرد و تا زنده بود نتوانست تحمل كند كه نامردان به حریم ناموس او نزدیك شوند. غیرت دینی او و یارانش نیز زمینه ساز آن حماسه بزرگ شد. 
 آن امام همام، كشته شدن را بر ننگ ذلت و تسلیم، ترجیح داد و این از غیرت و حمیت او بود. یاران شهیدش هم شب عاشورا و در فرصت های دیگر تا پای جان ابراز وفاداری كردند و غیرتشان اجازه نداد كه امام و اهل بیت او را در صحرا و میان انبوه دشمن رها كنند و خود، در پی زندگی و عافیت خویش روند. 

 عباس، امان نامه دشمن را رد كرد، تیغ ها و شمشیرهای دشمن را بر خواری و مذلت ترجیح داد. اما فرومایگان، برای كشتن او و به خاطر رضای خاطر والی كوفه و یزید طاغوت، همدست شدند و پس از كشتن عاشورائیان، خانواده آنان را به اسارت بردند. 
 اعتراض حضرت زینب (س) به یزید در شام، كه اهل بیت پیامبر را در معرض دید و تماشای مردم كوچه و بازار قرار داده بود، ریشه در غیرت او داشت. 

 پیروان عاشورا، هم درس عفاف و حجاب را به عنوان غیرت ناموسی از كربلا می آموزند، هم دفاع از مظلوم و نصرت حق و مبارزه با باطل و بدعت را به عنوان غیرت دینی از حماسه آفرینان كربلا الهام می گیرند.  منابع : خبرگزاری ایکنا/ خبرگزاری آوا 
از صفات پسندیده افراد بزرگ، غیرتمندی است، غیرت یعنی انسان حساسیت خاصی نسبت به ناموس خود داشته باشد. و از این‌که دیگران با چشم ناپاک به آن‌ها نگاه کنند، ناراحت گردد و با دل و زبان و حتی با برخورد با مزاحمان و نوامیس، ناراحتی خود را ابراز کند.