
استفاده از دوچرخه کوهستان در مقایسه آن با ورزش کوهنوردی از لحاظ میزن فعالیت بدنی چندان تفاوت محسوسی را دارا نیست. اما به دلیل سرعت در طی انجام یک برنام می توان امکان دیدار ا مناطق بیشتر و مختلف را به دوست داران طبیعت می دهد. البته این موسیله در هر مسیری قابل استفاده نیست و صعود به ارتفاعات خاص طبیعی از قبیل مواجهه با صخره و دیواره و عبور از مناطقی که دارای مشکلات هستند با دوچرخه کوهستان عملی نمی باشد اگر چه برخی از علاقمندان به این ورزش با مهرات های خود از غیر ممکن ها نیز ممکن ساخته اند.

در اینجا به لحاظ روند رو به رشد استفاده از دوچرخه های کوهستان به ذکر مسیرهایی خواهیم پرداخت که عموم دوستداران طبیعت بتوانند در طی آن ساعات و روزهایی را به رکاب زدن پرداخته  واز طبیعت بکر و زیبای مناطق مختلف البرز استفاده کافی را ببرند.

دره جاجرود
جاده آسفالته جاجرود حد فاصل پادگان لشرک، در شمال سد لتیان تا گردنه دیزین در شمال آبادی دربند سر به طول تقریبی 40 کیلومتر مسیری مناسب برای رکاب زدن های عادی و نسبتاً سنگین است. در ادامه این مسیر فرود از گردنه دیزین تا آبادی ولایت رود و گچسر خود با دیدارهای زیادی از ارتفاعات منطقه البرز مرکزی توأم می باشد. فاصله گردنه دیزین تا گچسر تقریباً 18 کیلومتر میباشد.

دشت لار
مسیر از جاده خاکی و پرشیب دهکده گرمابدر در فاصله 15 کیلومتری جاده آسفالته فشم به سمت شرق آغاز می شود و تا گردنه خاتون بارگاه به طول تقریبی 7کیلومتر ادامه می یابد. پس از آن با فرود در جاده خاکی به دره لار به طول 5کیلومتر می توانیم تمامی دشت لار با عبور از رودخانه به سمت چپ یک مسیر خاکی و دشت تا دریاچه سد ادامه دهیم. تاسیسات سد لار در کوهپایه قله دماوند و سپس بخش پلور در جاده آسفالته را طی کنیم (طول این مسیر از ابتدای دشت لار تا پلور قریباً40 کیلومتر است ).

شمشک –لالون
طی مسیر پراُفت و خیز حد فاصل آبادی شمشک تا لالون در یک برنامه چند ساعته با دیداری از سرکچال و قله صخره ای روته توأم است. این جاده خاکی به طول تقریبی 15کیلومتر شمشک پایین را به لالون متصل می سازد.

دور قله دماوند
از جمله یکی از زیباترین، سنگین ترین،مناسب ترین و دیدنی ترین مسیرها برای دوچرخه های کوهستان باید از مسیر دور دماوند نم برد. این مسیر را می توان با طی جاده هراز تا محلی به نم کهرود با وسیله نقلیه و سپس بارکاب زدن آغاز کرد. در محلی به نام کهرود از جاده خاکی 26کیلومتری پرشیب میان ده بالا می رویم. پس از رسیدن به آبادی، جاده خاکی پر فراز و نشیب و سنگلاخ چمن بن را در شمال قله سرافراز دماوند،به طول تقریبی 10کیلومتر پشت سر نهاده،از این نقطه با عبور از سربالایی پرشیب گردنه سرداغ به ارتفاعات 3500 متر برفراز دشت مرتفع چمن بن قرار می گیریم. در نقاطی از این مسیر مجبور خواهیم بود دوچرخه را با دست حمل کنیم. از گردنه سرداغ مستقیم به داخل چمن بن سرازیر شده، وارد جاده خاکی مرتفعی می گردیم که در واقع راه مالرو عشایری است. این مسیر از شمال غرب دماوند تا چول دره،محلی که جاده خاکی پناهگاه سیمرغ در غرب دماوند به تازگی آنجا کشیده شده است ادامه می یابد. از طریق جاده پناهگاه سیمرغ، پس از پشت سرگذاردن مسیری به طول تقریبی 35 کیلومتر، به جاده آسفالته رینه می رسیم و سپس با ادامه آن در جاده شوسه به طول تقریبی 25کیلومتر،به ده گزنک و مجدداً به داخل جاده هراز باز می گردیم، بدین ترتیب توانسته ایم جناح های شمالی، شمال غربی، غربی، جنوبی و جنوب شرقی قله دماوند را دور بزنیم.

آهار – شهرستانک
مسیر از جاده خاکی آبادی آهار در دامنه جنوبی کوه قلعه دختر آغاز می شود و تا گردنه آهار بشم به طول تقریبی 8کیلومتر ادامه می یابد. سپس مسیر در سرپایینی تا شهرستانک و بعد از آن چشمه گلکیله در جنوب آبادی بزرگ شهرستانک دنبال می شود.

دیداری از این سرچشمه کرده و مجددادر جاده خاکی به داخل شهرستانک تا دوآب به طول تقریبی 18کیلومتر ادامه مسیر می دهیم.

کمرد
مسیر ما در جاده خاکی حد فاصل بشخ رودهن تا آبادی کوچک کمرد قرار دارد و به صورت قوسی کامل در نزدیکی جاده هراز (دماوند )از آبادی های زیبایی عبور می کند. از رودهن تا آردینه در جاده آسفالته و سپس در یک جاده خاکی مسیر خود را تا دهکده ایراء ادامه می دهیم. آنگاه از طریق همین جاده تا گردنه ایراء و باغک به طول تقریبی 17کیلومتر به سمت غرب در جاده علایین قرار می گیریم. این جاده خاکی به طول تقریبی 20کیلومتر پس از صعود به گردنه بورزند علیا به روستاهای بورزند سفلی می رسد و در ادامه تا نزدیکی کمرد ادامه می یاد. سپس راه را در میا تپه ماهورها تا آبادی کمرد رکاب می زنیم.

فیروزکوه
رکاب زدن در مسری که جاده فیروزکوه در شرق ر به جاده هراز در غرب پیوند می دهد از ویژگی های خاصی برخوردار است، زیرا این مسیر در واقع از سراسر دامنه های شمالی خط الرأس عظیم دوبرار به طول تقریبی 75کیلومتر می گذرد. ابتدای مسیر ما دهکده نمرود در جاده فیروزکوه با عبور از آبادی های سله بن، علی آباد، آندریه، آسور، بهان، نجفدر، وزنا و گردنه مرتفع 3000 متری زمان به داخل دره لاسم رکاب می زنیم و از طریق روستای زیار به جاده هراز می رسیم.

رودخانه دلیچای
این مسیر نیز همچون مسیر پیشن شامل رکاب زدن در حد فاصل دو جاده فیروزکوه و هراز است. منتهی این بار مسیر ما در دامنه های جنوبی خط الرأس دوبرار و دامنه های شمالی زرین کوه قرار گرفته است. از جمله زیباترین نقاط دیدنی این مسیر باید از دریاچه تار نام برد. مسیر در مرکز از ارتفاع 3000 متر برخوردار بوده، از پاسگاه دلی چای در جاده فیروزکوه آغاز و پس ز پشت سر نهادن آبادی های یَهَر، لیپشت، مومج، دهنارد  هویر به دریاچه می رسد. سپس از طریق جاده خاکی معدن به ابادی چنار دماوند و شهر دماوند می رسد.

ورارو
از بخش پلور در جاده هراز با رسیدن به تاسیسات کمپ سد لار و دور زدن دریاچه در دش های لار وارد جاده خاکی پر افت و خیزی می شویم که در امتداد دره رودخانه آب سفید و قله نمک کوه سر قراردارد. از جناح غربی آن دور زده، ارتفاع می گیرد و از فراز گردنه 3000 متری شمالی آن به داخل دشت ورارو سرازیر می شویم. این مسیر به طول تقریبی 35کیلومتر تا ورارو ادامه می یابد. پس از رسیدن به این دشت با عبور از رودخانه و رسیدن به جاده غرب در منطقه دماوند چال چال می توان مجدداً به پلور بازگشت.

کندرُ
جاده خاکی پرشیب کندر منشعب از جاده کرج- چالوس به طول 14کیلومتر ما را به این دهکده بزرگ و مصفا می راسند. با ادامه رکاب زدن به سوی گردنه جیون در یک جاده خاکی ماشین رو مرتفع به این نقطه رسیده، سپس از طریق امتداد جاده به ده بزرگ وردیج وارد می شویم. طول این مسیر از کندر تقریباً 12کیلومتر می باشد.
امام زاده داوود
راه سنتی و قدیمی امامزاده داود، همان مسیری که سالیان طولانی زائرین امامزاده از فرحزاد تا گردنه کتل خاکی طی می کردند، را می توان هم اکنون با دوچرخه کوهستان به راحتی پیمود.

این مسیر در ادامه با طی کردن مسیری پرشیب و در جاده خاکی از امامزاده داود تا گردنه شاه نشین کشیده شده است. این راه را رکاب می زنیم و با عبور از اُشترگردن به ایستگاه 7 تله کابین توچال رسیده، با هماهنگی قبلی با مسئولان تله کابین می توانیم از طریق جاده آن ت ولنجک پایین بیایم. طول تقریبی این مسیر 35 الی 40 کیلومتر است.

طالقان
از این مسیر می توان با رکاب زدن سراسر طول طالقان را طی کرد از آبادی کهنه ده در جاده کرج- چالوس آغاز و با عبور از گردنه عسلک در ارتفاع 3100 متری به داخل دره طالقان سرازیر و سپس با عبور از آبادی های گرآب و گته ده به جوستان و شهرک و سپس از طریق جاده آسفالته شهرک به گردنه ابراهیم آباد و جاده کرج – قزوین بازگشت.

بلده
جاده بزرگ عرضی بلده به طول تقریبی 13 کیلومتر است که دو جاده هراز و چالوس را به یکدیگر مرتبط می سازد. این جاده از سراسر نواحی شمالی البرز مرکزی عبور می کند.

نیمی از جاده هم اکنون آسفالته است و مابقی در محلی عبور از دو گردنه ترکه بشم و لابشم مقداری خاکی است. این مسیر برای اجرای یک برنامه دوچرخه سواری کوهستان مسیری مناسب و بسیار عالی و خوش منظره به حساب می آید. قلل کوه گرگ، ناظر، سینه زا، رستم چال، آزاد کوه و وروشت از جمله دیدنی های دره بلده می باشند.

کلوان
دوچرخه سواری در مسیر جاده 10 کیلومتری کلوان و دور زدن ارتفاعات پل خواب و بازگشت از مسیر آبادی های لیلستان و ورزن به پل خواب از جمله مسیرهای کوتاه یک روزه برای دوچرخه سواری کوهستان به حساب می آید. کل این مسیر در جاده خاکی طی می گردد.

قله سی چال
ارتفاع 3750 متری سی چال در جنوب پیست اسکی دیزین از جمله مکان هایی است که بواسطه کشیده شدن جاده خاکی تا قله آن برای رکاب زدن با دوچرخه و بدون حمل آن از مبدأ تا مقصد مناسب است. این مسیر 8کیلومتری را از گچسر به دیزین و شمشک، در بند سربه گردنه دیزین می توان پیمود.

نِشِل
راه کوهستانی، خاکی و طولانی آبادی ییلاق نشین نِشِل  در جاده هراز در محلی به نام بایجان از جاده اصلی جدا می گردد و پس از فراز و نشیب های متعدد عبور از دره ها و کوهپایه ها به عمق دره آن سرازیر شده به ییلاق نشین نِشِل وارد می شود.

سمنان –ساری
عبور از قلب منطقه کوهستانی البرز شرقی از طریق جاده خاکی بزرگی که منطقه کویری سمنان را به مناطق جنگلی ساری متصل می سازد یکی از زیباترین و بکرترین مسیرهای دوچرخه کوهستان به شمر می آید. طول تقریبی این مسیر 208 کیلومتری است و از بخش های مهم مهدی شهر، شهمیرزاد، فولاد محله، کیاسر، میاندره و امری می گذرد.

شاهرود – گرگان
شهرستان شاهرود یکی از بزرگترین شهرهای استان سمنان در جنوب قله 4000 متری شاهوار قرار دارد. از طریق جاده شوسه مرتفعی در بخش مُجِن در شمال شهر می توان به گردنه چهار باغ و از این نقطه برفراز جنگل های گرگان به نقطه ای به نام علی آباد و از آنجا به گرگان رسید. منطقه ای که این مسیر 150کیلومتری از آن می گذرد یکی از زیباترین مناطق کوهستانی و جنگلی در البرز شرقی به حساب می آید. لازم به ذکر است که در فصول مختلف سال، به غیر از فصل زمستان، این مسیر و راه های مجاور آن از جمله بهترین مسیرهای راه پیمایی و کوهنوردی برای صعود به قلل شاهکوه و شاهوار به حساب می آیند.

کجور
از جمله یکی از طولانی ترین مسیرهای دوچرخه سواری کوهستان باید از جاده پل دوآب در 25 کیلومتری چالوس نام برد. این مسیر در جاده شوسه در کنر رودخانه گرم دره ب عبور از آبادی های هندی سن، استانکرود، پیل و عبور از گردنه چناربن به بخش بسیار زیبا و جنگلی کجور رسیده  و سپس در ادامه این راه با عبور از گردنه کوه پر و آبادی آن به روستای گلندرود و علمده می رسیم. سراسر محیط هایی را که پوشیده از جنگل و دارای مناظر بسیار زیباست. طول تقریبی این مسافت 70 تا 80 کیلومتر می باشد.

کلاردشت
رکاب زدن در مسیری سراسر جنگلی حد فاصل مرزن آبان تا گردنه مشهور کلاردشت مشرف به منطقه تخت سلیمان و علم کوه و سپس از این نقطه فرود تا حسن کیف مرکز کلاردشت و ادامه آن در مسیر شوسه جنگل های عباس آباد به سوی این شهرستان در حاشیه دریای خزر را می توان یکی دیگر از مسیرهای مناسب برای دوچرخه های کوهستان محسوب داشت.
منبع: سایت کویرها و بیابان‌های ایران
ورزش مفرح و نشاط برانگیز دوچرخه سواری از دیرباز در کشورمان متداول بوده است. اما در طی دهه اخیر با ورود نوعی به خصوص از دوچرخه به نام دوچرخه های کوهستان که از اندازه های مناسب تری برای حتی کوهستانی سنگلاخ برخوردا است، توجه به ورزش دوچرخه سواری کوهستانی از روند رو به رشد برخوردار شده است.