 «استخاره» در لغت، به معناى طلب خیر از خداوند متعال است كه دانا به امور و عواقب كارها است. در كنار این معنا، گاهى استخاره به معناى نوعى قرعه در هنگام تحیّر است كه همراه با دعا و درخواست از خداوند متعال به كار برده مى‏شود. این نوع استخاره معمولًا با تسبیح و قرآن انجام مى‏شود.
 در روایات، استخاره به معناى طلب خیر از خداوند متعال، بسیار مورد سفارش قرار گرفته است، و ائمه اطهار علیهم السلام، شیعیان را ترغیب كرده‏اند كارهاى خود را بر اساس استخاره انجام دهند.
 امام باقر علیه السلام فرموده است: «كُنَّا نَتَعَلَّمُ الاسْتِخَارة كَمَا نَتَعَلَّمُ السُّورَه مِنَ الْقُرْآنِ» «1»؛ «ما استخاره را آموزش مى‏دهیم، همان‏گونه كه سوره قرآن را آموزش مى‏دهیم».
 روایت دوم تصریح دارد كه پس از طلب خیر از خداوند متعال، هر اتفاقى كه براى استخاره كننده بیفتد، مى‏بایست از آن راضى باشد.
 امام صادق علیه السلام نیز فرموده است: «... مَا أُبَالِى إِذَا اسْتَخَرْتُ اللَّهَ عَلَى أَیِّ جَنْبِی وَقَعْتُ» «2»
 ؛ «... آن گاه كه استخاره كردم، باكى ندارم كه چه بر من واقع مى‏شود».
 دلیل آن را بایست در این نكته جست و جو كرد كه استخاره كننده، خود را به خدا سپرده و خداوند متعال نیز به خیر او آگاه‏تر است. بنابراین در صورت عمل بر اساس استخاره، هر اتفاقى كه بیفتد، باید ایمان داشته باشد كه خیر او در آن بوده است.
 روش‏هاى استخاره‏
 از آنجا كه معناى اصلى استخاره، طلب خیر از خداوند متعال است، بهترین روش آن، دعا است؛ زیرا در حقیقت استخاره نوعى دعا و طلب خیر از پیشگاه خداوند متعال است كه دانا به همه كارها و اسرار است و خیر و شرّ ما نیز در دست او است. دعاهاى متعددى براى استخاره نقل شده از جمله:
 1. امام باقر علیه السلام مى‏فرماید: «من هرگاه در كار مهمى اراده استخاره دارم؛ در حال نشسته صد بار با دعاى زیر، از خدا طلب خیر مى‏كنم. اما براى خرید چیزى و كارهاى شبیه آن سه بار این دعا را در حال نشسته مى‏خوانم:
 «اللَّهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُكَ بِأَنَّكَ عَالِمُ الْغَیْبِ وَ الشَّهَادَةِ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ كَذَا وَ كَذَا خَیْرٌ لِى‏ فَخِرْهُ لِى وَ یَسِّرْهُ وَ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّهُ شَرٌّ لِى فِى دِینِى وَ دُنْیَاىَ وَ آخِرَتِى فَاصْرِفْهُ عَنِّى إِلَى مَا هُوَ خَیْرٌ لِى وَ رَضِّنِى فِى ذَلِكَ بِقَضَائِكَ فَإِنَّكَ تَعْلَمُ وَ لَا أَعْلَمُ وَ تَقْدِرُ وَ لَا أَقْدِرُ وَ تَقْضِى وَ لَا أَقْضِى إِنَّكَ عَلَّامُ الْغُیُوب)» «1».
 2. در صحیفه سجادیه آمده است:
 «اللَّهُمَّ إِنِیِّ أَسْتَخِیرُكَ بِعِلْمِكَ، فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ اقْضِ لِی بِالْخِیَرَةِ؛ وَ أَلْهِمْنَا مَعْرِفَةَ الاخْتِیَارِ، وَ اجْعَلْ ذَلِكَ ذَرِیعَةً إِلَى الرِّضَا بِمَا قَضَیْتَ لَنَا وَ التَّسْلِیمِ لِمَا حَكَمْتَ فَأَزِحْ عَنَّا رَیْبَ الارْتِیَابِ، وَ أَیِّدْنَا بِیَقِینِ الْمُخْلِصِینَ. وَ لَا تَسُمْنَا عَجْزَ الْمَعْرِفَةِ عَمَّا تَخَیَّرْتَ فَنَغْمِطَ قَدْرَكَ، وَ نَكْرَهَ مَوْضِعَ رِضَاكَ، وَ نَجْنَحَ إِلَى الَّتِى هِیَ أَبْعَدُ مِنْ حُسْنِ الْعَاقِبَةِ، وَ أَقْرَبُ إِلَى ضِدِّ الْعَافِیَةِ؛ حَبِّبْ إِلَیْنَا مَا نَكْرَهُ مِنْ قَضَائِكَ، وَ سَهِّلْ عَلَیْنَا مَا نَسْتَصْعِبُ مِنْ حُكْمِكَ؛ وَ أَلْهِمْنَا الِانْقِیَادَ لِمَا أَوْرَدْتَ عَلَیْنَا مِنْ مَشِیَّتِكَ حَتَّى لَا نُحِبَّ تَأْخِیرَ مَا عَجَّلْتَ، وَ لَا تَعْجِیلَ مَا أَخَّرْتَ، وَ لَا نَكْرَهَ مَا أَحْبَبْتَ، وَ لَا نَتَخَیَّرَ مَا كَرِهْتَ. وَ اخْتِمْ لَنَا بِالَّتِى هِیَ أَحْمَدُ عَاقِبَةً، وَ أَكْرَمُ مَصِیراً، إِنَّكَ تُفِیدُ الْكَرِیمَةَ، وَ تُعْطِى الْجَسِیمَةَ، وَ تَفْعَلُ مَا تُرِیدُ، وَ أَنْتَ عَلَى كُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدِیرٌ». «2»

استخاره با قرآن‏
 یكى از روش‏هاى استخاره، استخاره با قرآن است. در روایات به این نوع روش نیز در كنار روش‏هاى دیگر اشاره شده است.
 در روایتى آمده است: الْیَسَعِ الْقُمِّیِّ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام أُرِیدُ الشَّیْ‏ءَ وَ أَسْتَخِیرُ اللَّهَ فِیهِ فَلَا یُوَفَّقُ فِیهِ الرَّأْیُ إِلَى أَنْ قَالَ فَقَالَ: «افْتَتِحِ الْمُصْحَفَ فَانْظُرْ إِلَى‏ أَوَّلِ مَا تَرَى فَخُذْ بِهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ» «1»
 ؛ الیسع قمى مى‏گوید: به امام صادق علیه السلام عرض كردم: كارى مى‏خواهم انجام دهم و در آن كار از خدا نیز استخاره مى‏كنم؛ اما به نظر ثابتى موفق نمى‏شوم. آن حضرت فرمود: «قرآن را بگشا و به نخستین آیه كه مى‏بینى نگاه كن و آن را بگیر كه اگر خدا بخواهد [خیر تو در آن است‏]».
 اما درباره چگونگى فهم خیر از آیات قرآن، دعاهاى مختلفى وارد شده كه یكى از آنها به پیامبر گرامى اسلام صلى الله علیه و آله منسوب است. آن حضرت مى‏فرماید:
 هنگامى كه خواستى به كتاب خدا استخاره بزنى و از تحیّر بیرون بیایى، سه بار سوره اخلاص (توحید) را بخوان و سه صلوات بر پیامبر اكرم و آل او بفرست و سپس این دعا را بخوان: «اللَّهُمَّ إِنِّى تَفَألْتُ بِكِتَابِكَ وَ تَوَكَّلْتُ عَلَیْكَ فَأَرِنِى مِنْ كِتَابِكَ مَا هُوَ الْمَكْتُومُ مِنْ سِرِّكَ الْمَكْنُونِ فِى غَیْبِكَ».
 سپس قرآن را باز كن و بدون اینكه خطوط و صفحات را بشمارى، از خط اول عاقبت كار را بخوان. «2»
 استخاره با تسبیح‏
 براى استخاره با تسبیح مشهور آن است كه: بعد از نیت، حداقل سه بار صلوات و یك بار حمد و سه مرتبه سوره اخلاص و چند مرتبه «استخیراللَّه برحمته»؛ «از رحمت خدا طلب خیر مى‏كنم» را بگویید و بعد یك قبضه از دانه‏هاى تسبیح را به دست گرفته و دو تا دو تا بشمارید. اگر یك عدد باقى ماند، «خوب» و اگر دو تا ماند «بد» است.
 پنج نكته درباره استخاره‏
 درباره استخاره و روش آن، رعایت پنج نكته ضروررى است:
 1. استخاره هیچ گاه جاى اندیشه و مشورت را نمى‏گیرد؛ بلكه استخاره پس از اندیشه و مشورت است؛ یعنى، هر كارى را كه مى‏خواهیم انجام بدهیم، ابتدا باید درباره آن بیندیشیم و سود و زیان آن را بسنجیم. در مرحله دوم با كسانى كه در آن موضوع صاحب‏نظرند مشورت كنیم و آن گاه یكى از دعاهاى استخاره را تلاوت كنیم و اگر تحیّر ما برطرف نشد، با قرآن استخاره كنیم.
 2. به رغم اینكه امروزه، استخاره با قرآن رواج بیشترى دارد؛ اما بهترین راه و روش استخاره، قرائت دعاهاى استخاره است. در استخاره با قرآن نیز باید دقت كرد كه هركس حق ندارد فهم خود را بر قرآن تحمیل كند و بر اساس برداشت خود از قرآن و آیات آن عمل نماید. بهتر است در استخاره با قرآن، از علماى آشنا با قرآن، كمك گرفت تا خداى ناكرده دچار اشتباه در فهم قرآن و تحمیل آنها به قرآن نشویم؛ زیرا الهام‏گیرى از آیات قرآن، كار آسانى نیست و نیاز به كسانى است كه آگاهى و آشنایى تخصصى نسبت به قرآن دارند. پس نمى‏توان به خوب و بدى كه در بالاى بعضى از قرآن‏ها نوشته شده اعتماد كرد.
 3. خواندن دعاى استخاره براى هر كارى توصیه شده است؛ زیرا خیر ما به دست خداوند متعال است و ما در هر كارى، باید خیر خود را از او بخواهیم.
 در این صورت استخاره با قرآن، نباید به صورت عادت و روش دائمى درآید و جایگزین اندیشه و مشورت و تحقیق شود.
 4. همان گونه كه در انجام دادن واجبات و ترك محرمات، استخاره نباید كرد؛ در كارهایى كه عقل آنها را تأیید مى‏كند و همه شواهد و قرائن به خوبى آن‏
 گواهى مى‏دهند نیز نباید استخاره كرد. به عبارت دیگر استخاره، نظیر قرعه‏اى است كه به دنبال بررسى‏هاى همه جانبه و عدم كشف راه صحیح، انجام مى‏شود و هیچ گاه نقش اصلى را در تعیین وظایف و درستى یا خطاى راه‏ها ایفا نمى‏كند.
 5. استخاره به معناى طلب خیر از خداوند متعال است؛ اما تفأل به معناى فهم عاقبت كارها است. به این دلیل در روایتى از تفأل زدن به قرآن نهى شده است:
 «عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: لَا تَتَفَألْ بِالْقُرْآنِ» «1»
 ؛ «امام صادق علیه السلام مى‏فرماید: به قرآن تفأل نزنید».
 بر این اساس فهم عاقبت امور و استنباط آن، تنها بر اهلش میسر است و هر كسى نمى‏تواند از قرآن به چنین استنباطى برسد؛ زیرا اگرچه استنباط عاقبت از آیات قرآن، براى كسى كه اهلش باشد امكان دارد، اما همه كس را بدان راه نیست. پس اكثریت مردم در همان حد استخاره با قرآن، باید توقف كنند و اهل معرفت مى‏توانند به عواقب امور نیز پى ببرند.
منبع:پرسمان/معارف
چگونه مى‏توان استخاره كرد و شرایط آن چیست؟