
استطاعت حج یعنی این‌که شخص ازلحاظ مالی، تمکن ثبت‌نام و رفتن و انجام مناسک حج را داشته باشد و بعد از بازگشت از حج هم برای تهیه خرج عیال و خانواده به‌زحمت نیفتد و همچنین ازنظر جسمی هم بتواند اعمالش را انجام دهد. اگر شخصی، حج بر او واجب بوده و انجام نداده و در سال‌های بعد فقیر شود، همچنان وجوب حج بر او خواهد ماند. هرساله این مراسم از روز نهم ذی‌الحجه شروع می‌شود و تا روز سیزدهم ادامه دارد.

 این روزها هم حال و هوای سرزمین وحی با ورود هزاران نفر از زائران بیت‌الله الحرام رنگ و بوی مذهبی و معنوی به خود گرفته است و افراد زیادی از سرتاسر جهان خود را به این مکان معنوی رسانده‌اند تا در این حج ابراهیمی شرکت کنند و با انجام مناسک خاص «حج» واجب را به‌جای آورند. تمام عزت مسلمانان در حج است. حج برای مسلمانان سرنوشت‌ساز است و در این مراسم معنوی باید برای مقابله با ظلم‌های استکبار جهانی در دنیا چاره‌اندیشی شود.

ایران هم مانند سایر کشورهای جهان هرساله شرایط را برای حضور تعداد زیادی از افرادی که از سال‌های پیش ثبت‌نام کرده‌اند و در نوبت قرار داشتند، فراهم می‌کند تا آن‌ها هم بتوانند در این مراسم عبادی شرکت کنند.

نخستین پرواز حج 98 در تاریخ 17 تیر از فرودگاه امام خمینی تهران به سمت عربستان آغاز شد و آخرین گروه از حجاج، دو ماه بعد یعنی در 17 شهریور به کشور بازمی‌گردند. اولویت‌های اعزامی به حج تمتع ۹۸، دارندگان قبوض ودیعه گذاری تا پایان بهمن ۱۳۸۵ هستند.

در حج امسال ۸۶ هزار و ۵۵۰ زائر در قالب ۵۷۳ کاروان به حج تمتع مشرف می‌شوند که از این تعداد تقریباً 43 هزار نفر خانم و 37 هزار نفر آقا هستند و میانگین زائران امسال 56 سال است و حدود هشت هزار زائر بین ۷۰ تا ۸۰ سال سن دارند و هزار و ۸۰۰ نفر نیز بالای ۸۰ سال هستند و حدود ۱۵۰ نفر نیز زیر ۱۸ سال سن دارند.

مدینه‌قبل، مدینه‌بعددر برنامه سفر حج تمتع اصطلاحی وجود دارد به نام مدینه‌اول و مدینه‌دوم یا مدینه‌قبل و مدینه‌بعد. کسانی که مقصد آن‌ها از ایران، ابتدا شهر مدینه باشد و قبل از انجام اعمال تمتع عازم مدینه باشند به آن‌ها مدینه‌قبل می‌گویند و کسانی هم که بعد از انجام حج تمتع به مدینه می‌روند و مقصد آن‌ها از کشور، شهر مکه باشد، مدینه‌بعد می‌گویند و تقریباً نیمی از کاروان‌ها هنگام ورود به عربستان اول به مدینه می‌روند و نیمی دیگر به مکه می‌روند. 
کسانی که مدینه‌قبل هستند، برای محرم شدن به مسجد شجره می‌روند و کسانی هم که قصد دارند ابتدا به مکه بروند باید برای محرم شدن باید به جُحفِه، بروند، چون یکی از شرایط ورود به مکه محرم شدن است. این کاروان‌ها، بعد از انجام مناسک حج برای زیارت حرم پیامبر اسلام مشرف می‌شوند.

پرواز زائرانروند اعزام زائران حج، در 361 پرواز تا 14 مرداد ادامه دارد و تمام پروازهای حج تمتع به‌وسیله پروازهای جمهوری اسلامی ایران انجام‌ می‌شود  و زائران از شهرهای تهران، اهواز،‌ یزد، رشت، بیرجند، اصفهان، بندرعباس،‌ بوشهر، گرگان، ساری، کرمان، تبریز،‌ مشهد، زاهدان، ارومیه،‌کرمانشاه و شیراز به عربستان اعزام می‌شوند.56 درصد زائران مدینه‌اول هستند و 44 درصد آن‌ها مدینه‌دوم که ابتدا به مکه می‌روند و بعد از انجام اعمال تمتع به مدینه می‌روند.

 ده هزار و پانصد نفر از زائران ایرانی، اهل سنت هستند که از استان‌های آذربایجان غربی، گلستان، سنندج، بوشهر، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خراسان شمالی، سیستان و بلوچستان، فارس، کردستان، کرمانشاه، گیلان و هرمزگان اعزام می‌شوند که بیشترین آن‌ها از استان گلستان با 18 کاروان است.

 هزینه سفرهزینه سفر حج تمتع مانند سال‌های گذشته با توجه به متفاوت بودن هتل‌ها، متغیر است و کمترین قیمت در حدود 21 میلیون ۶۳۷ هزار و ۷۵۰ تومان است که تعدادی از کاروان‌های استان‌های هرمزگان و فارس اعزام‌شده‌اند و بیشترین مبلغ آن‌هم 28 میلیون و ۸۲۴ هزار و ۴۵۰ تومان است و میانگین قیمت اکثر کاروان‌ها بین 23 تا 25 میلیون تومان بوده است.

 برخی از افراد که برای این سفر ثبت‌نام کرده‌اند، ممکن است فیش حج خود را به شخص دیگری واگذار کنند. فروشنده و خریدار در مورد قیمت فیش خودشان می‌توانند به توافق برسند و نیاز به‌واسطه و دلال نخواهد بود. 
برخی از واسطه‌ها هستند برای اینکه سودی به دست آورند، فضای غیرواقعی ایجاد می‌کنند و مردم باید نسبت به این افراد آگاهی داشته باشند. دفاتر سازمانی هم هیچ نقشی در قیمت فروش فیش ندارد و این قیمت، توافقی بین خریدار و فروشنده است. آن‌ها بعد از توافق می‌توانند به شرکت‌های سازمان حج مراجعه کنند و با گذراندن مراحل قانونی، فیش خود را به خریدار واگذار کنند.

 بیمه زائرانهمه‌ساله برای تأمین بیشتر آسایش زائران، سازمان حج و زیارت با یکی از شرکت‌های بیمه قراردادی را منعقد می‌کند و زائران را تحت پوشش بیمه قرار می‌دهد.
 پوشش بیمه‌ای زائران شامل «بیمه بار» و «بیمه عمر، حادثه و درمان» می‌باشد. 
بیمه بار شامل مفقود شدن، سرقت، آتش‌سوزی، آسیب‌دیدگی جدّی و از بین رفتن بار در مسیر‌های تردّد و در زمان حضور در کشور عربستان می‌باشد و وسایلی مانند وجوه نقد، طلا، جواهرات، اوراق بهادار، سمعک، عینک، ساعت مچی، کالسکه بچّه، دارو و مواد غذایی، عطر و ادوکلن، گوشی تلفن همراه تحت پوشش بیمه قرار نمی‌گیرد و در صورت خسارت، جبران خسارت نخواهد شد. 
بیمه عمر هم شامل فوت به هر علت می‌باشد و بیمه حادثه هم شامل فوت یا نقص عضو و ازکارافتادگی است و پوشش «بیمه درمان» هم که برای بیماران و مصدومین است و شامل رسیدگی اولیه توسط مرکز پزشکی سازمان حج و زیارت در مکه و مدینه و یا بیمارستان‌های موردنظر می‌باشد. 
جهت استفاده از این بیمه، باید فرم‌های مخصوص از مراکز پزشکی گرفته شود و برای تأیید، به ستاد‌های حج و زیارت در عربستان رسانده شود. مدت‌زمان اعتبار این بیمه‌ها از 48 ساعت قبل از پرواز تا 72 ساعت بعد از ورود زائران به کشور است و قرارداد بیمه‌ای زائران با بیمه ایران بسته‌شده است و هزینه آن در زمان ثبت‌نام از آن‌ها گرفته‌شده است.

مراکز پزشکیهرساله تعدادی از افراد هستند که به‌عنوان تیم  پزشکی برای خدمت‌رسانی به زائران بیت‌الله الحرام به این کشور عازم هستند. امسال هم مانند سال‌های قبل، مرکز پزشکی حج و زیارت، تیم پزشکی مجرب شامل پزشکان متخصص داخلی، زنان، قلب، عفونی، رادیولوژی، پزشک عمومی، داروساز، پرستار، کارشناس بهداشت، کارشناس علوم آزمایشگاهی و سایر زیرگروه‌های پزشکی را اعزام کردند و یک مرکز درمانی مجهز و ۵ درمانگاه تخصصی شبانه‌روزی در کنار مطب‌های عمومی مجموعه‌ها در شهر مکه و ۳ درمانگاه تخصصی شبانه‌روزی و یک مرکز ستادی در شهر مدینه راه‌اندازی کرده‌اند.

غذابا توجه به اینکه زمان انجام مناسک حج در گرمای تابستان است، برنامه غذایی حجاج باید به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی شود که از گرمازدگی آن‌ها جلوگیری شود. باید برنامه غذایی روزانه زائران آسیب‌شناسی شود و به‌صورت متنوع و مناسب تدارک دیده شود. 
آن‌ها سعی کرده‌اند سالادها را در وعده‌های غذایی بیشتر کنند و غذاها را بر اساس طبع و وضعیت زائران تهیه کنند و اگر زائری احتیاج به غذای رژیمی داشت به او غذای رژیمی دهند و در وعده‌های غذایی از انواع ماست و لبنیات و دسر استفاده کنند و انواع میوه و نان‌ها را در اختیار زائران قرار دهند، تا بتوانند از بسیاری از مشکلاتی که در این زمینه ایجاد می‌شود، جلوگیری کنند و زائران بتوانند با خیال راحت به انجام اعمال و مناسک خود بپردازند.

غذای حجاج در شهرهای مدینه منوره و مکه مکرمه در آشپزخانه‌های مرکزی صنعتی و نیمه‌صنعتی با تجهیزات پخت، تهیه می‌شود و با توجه به اینکه عربستان به کنترل و نظارت فنی و رعایت اصول بهداشتی ازجمله بهداشت فردی، بهداشت محیط، بهداشت لوازم و تجهیزات و بهداشت مواد غذایی می‌پردازد، آشپزخانه‌های مرکزی برای تهیه غذای زائران ایرانی در شهرهای مکه و مدینه به کار گرفته می‌شود.

 همچنین با توجه به اینکه هتل‌های زائران در شهرهای مکه و مدینه متفاوت است ولی تمام زائران ایرانی غذای یکسان می‌خورند.

ارز همراه حجاجبا هماهنگی‌هایی که از سوی سازمان حج با بانک مرکزی صورت گرفته است، ارز همراه زائران حج امسال هم همانند سال قبل ۲۰۰ دلار تعیین‌شده که در مقایسه با سال 96،100 دلار کمتر شده است و زائران باید برای تهیه آن با به همراه داشتن کارت ملی به شعب بانک ملی مراجعه کنند. نرخ آن ۱۲ هزار و ۷۹۰ تومان تعیین‌شده است.

درصورتی‌که مدیر کاروان از سوی سازمان حج و زیارت کتباً به‌عنوان نماینده زائران به بانک معرفی‌شده باشد، می‌تواند ارز زائران را به‌شرط ارائه فرم‌ها و اسناد تکمیل‌شده نیز دریافت کند.

اقامت هتلیکی از موضوعات مهم در حج اسکان زائران است. ازآنجایی‌که اسکان خوب باعث ایجاد آرامش زائران می‌شود و نقش مهمی در تأمین آسایش آن‌ها دارد، کیفیت هتل‌ها و نحوه بهره‌برداری از آن‌ها در مدت اقامت زائران از مسائل اساسی و مهم به شمار می‌آید. 
زائران باید در نظر داشته باشند که شهر مکه و مدینه ازنظر کیفیت اسکان و هتل‌ها باهم فرق دارند و شهر مدینه به دلیل اینکه در بخش‌های مرکزی ساخت‌وساز وجود دارد، امکانات و هتل‌ها محدودتر است. به‌طور میانگین زائران خانه خدا، حدود 35 روز در عربستان هستند که چند روزی از آن را در مدینه و مابقی آن را در شهر مکه می‌گذرانند. 
سازمان حج، مانند سال‌های قبل تقریباً 101 هتل در شهرهای مکه و مدینه برای اسکان زائران اجاره کرده است. ازآنجایی‌که محدودیت اسکان در مدینه منوره وجود دارد، تنها 22 هتل برای اقامت زائران ایرانی در نظر گرفته‌شده است. زائران مدینه‌اول، 5 شب و 6 روز در شهر پیامبر اقامت دارند و زائران مدینه‌بعد تنها 4 شب و 5 روز می‌توانند در آنجا بمانند و این هتل‌ها ازنظر کیفیت و قدمت به ۵ گروه قیمتی تقسیم‌شده است. 
در شهر مکه هم نزدیک به 79 هتل برای زائران پیش‌بینی‌شده است که این هتل‌ها هم ازنظر قدمت و کیفیت به 7 گروه قیمتی تقسیم‌شده است.

شهر مدینه در یک دشت باز قرارگرفته است و اکثر هتل‌ها هم در اطراف حرم قرارگرفته‌اند ولی شهر مکه به دلیل این‌که کوهستانی است، هتل‌های آن در اطراف شهر و دور از مسجدالحرام قرار دارد به‌صورت پراکنده هستند و همچنین اجاره هتل‌های نزدیک به حرم هم از قیمت‌های بالایی برخوردار است.

 وضعیت ساختمان‌سازی و هتل‌ها نیز در مکه و مدینه متفاوت است. هتل‌های مکه یک طبقه جداگانه به‌عنوان رستوران و نمازخانه وجود دارد و از پارکینگ هم برخوردار است، ولی در مدینه فقط یک طبقه به‌عنوان میزانیه در نظر گرفته‌شده است که به‌عنوان سالن غذاخوری استفاده می‌شود.

حمل‌ونقل زائران در عربستانبا توجه به اینکه بعضی از هتل‌های اقامتی زائران، ممکن است از مسجدالحرام دور باشد، سازمان حج برای تسهیل دررفت و آمد، ایستگاه‌های حمل‌ونقلی را برای حجاج در نظر گرفته است.

حمل‌ونقل زائران به‌صورت درون‌شهری وبرون شهری صورت می‌گیرد. پس از ورود زائران در فرودگاه عربستان، آن‌ها با وسایل حمل‌ونقل زمینی به محل‌های اقامت منتقل می‌شوند و برای زیارت امکان مذهبی آن‌ها را با اتوبوس‌ها جابه‌جا می‌کنند. 
در شهر مدینه به دلیل اینکه هتل‌هایی که رزرو شده‌اند در نزدیکی مسجدالنبی قرارگرفته است، نیاز به جابه‌جایی درون‌شهری نیست و زائران به‌راحتی و به‌صورت پیاده می‌توانند برای زیارت پیامبر به مسجد مشرف شوند اما در مکه مکرمه به دلیل دور بودن هتل‌ها، زائران مجبورند برای زیارت‌خانه خدا با وسایل حمل‌ونقل به آن مکان منتقل شوند. همچنین زیارت‌های دوره در مکه و مدینه از طریق حمل‌ونقل با اتوبوس‌ها صورت می‌گیرد.
 زائرانی که مدینه‌اول هستند برای محرم شدن باید به مسجد شجره بروند که این حمل‌ونقل هم با اتوبوس‌ها انجام می‌شود و بعد از محرم شدن با همان حمل‌ونقل زمینی لبیک‌گویان به مکه مکرمه مشرف می‌شوند.

سازمان حج و زیارت در خروجی‌های مسجدالحرام، ایستگاه‌های اتوبوس حمل‌ونقل قرار داده است تا زائران بتوانند به‌راحتی به محل اسکان برگردند. تعداد اتوبوس‌ها هم‌بستگی به تعداد زائران دارد و طوری که بیشتر زائران از دارهادی، دار بنیان، زهره السعد ۴، نسمات الوسیم، برج الرائد و دار البیاضیه خارج می‌شوند، اتوبوس‌های بیشتری در این ایستگاه‌ها مستقرشده است تا زائران در گرمای هوا معطل نشوند.

 با توجه به اینکه در برخی زمان‌ها ازدحام جمعیت شکل می‌گیرد، سازمان حج و زیارت شاخصه‌های خاصی را برای وسایل حمل‌ونقل زائران ایرانی در نظر گرفته است تا زائران به‌راحتی بتوانند اتوبوس‌های ایرانی را تشخیص دهند. تمام اتوبوس‌های ایرانی پرچم جمهوری اسلامی، با شماره و رنگ‌های خاص نصب‌شده است، تا قابل‌تشخیص برای زائران باشد. حتی رنگ و زمینه اتوبوس‌ها برای خط‌های ویژه ایرانیان متفاوت است و حجاج بر اساس اطلاعیه‌ها و توجیه مدیران کاروان‌ها نسبت به علائم آشنا خواهند شد. 
این علائم طوری طراحی‌شده است که حتی افراد بی‌سواد هم می‌توانند با مشاهده آن‌ها متوجه شوند که اتوبوس مختص زائران ایرانی است. در زمان انجام اعمال و حرکت به سمت منا و محشر، در حمل‌ونقل اختلال ایجاد می‌شود و از 5 ذی‌الحجه تعطیل می‌شود، تا 14 ذی‌الحجه که دوباره ترددها از سر گرفته می‌شود.

 با توجه به هوای گرما، سازمان حج و زیارت، اتوبوس‌های مناسبی را برای زائران در نظر گرفته است و ۲۲ خط و ۵ ایستگاه حمل‌ونقل در مکه مکرمه برای حجاج بیت‌الله‌الحرام فعالیت می کنند.

برقراری امنیت حجاجحج یک فرصت برای ایرانیان است که با مسلمانان تمام نقاط دنیا ارتباط برقرار کنند و عزت، امنیت، سلامت و رفاه زائران جزو اصول اساسی سفر حج است. 
با توجه به اتفاقاتی که در سال‌های گذشته برای زئران حج افتاد و در سال 94 نزدیک به پانصد زائر ایرانی در مراسم رمی جمرات کشته شدند، نخستین بند تفاهم‌نامه ایران با طرف عربستانی تأمین امنیت، عزت و کرامت زائران ایرانی قرار گرفت. 
روابط سیاسی کشور عربستان و ایران قطع‌شده است ولی سازمان حج تلاش می‌کند که به دور از روابط سیاسی بین این دو کشور، با انجام مذاکرات با طرف عربستانی شرایط مناسبی را برای زائران خود فراهم کند.
 در سال‌های گذشته، دعای کمیل شب‌های جمعه در جوار حرم پیغمبر انجام می‌گرفت ولی بعد از اتفاق منا، طرف عربستانی به دلیل مشکلات امنیتی در این کشور با برگزاری دعای کمیل در جوار حرم رسول اکرم (ص) و قبرستان بقیع مخالفت کرد و درصورتی‌که امنیت زائران برقرار باشد، این برنامه برگزار خواهد شد. 
همچنین برخی هتلداران در سال‌های گذشته با برگزاری دعای کمیل در نمازخانه هتل مخالفت می‌کردند که این موضوع هم ضمن توافقاتی که صورت گرفت حل شد و در جلسه با مقامات سعودی وزیر حج این کشور به معاون خود ابلاغ کرد صاحبان هتل حق جلوگیری از برگزاری دعای کمیل به‌وسیله زائران ایرانی را ندارند.

 زائران ایرانی با مدیر هتل‌های عربستان کاری ندارند، سازمان حج برای هر هتلی که در اختیار ایرانی‌ها قرارگرفته است، مجموعه مدیر و معاون و انبار دارو خدمه ایرانی در نظر گرفته است تا زائران اگر کاری برایشان پیش آمد با آن‌ها در میان بگذارند.
اعمال حج و برائت از مشرکین ایرانیبرائت از مشرکین به معنای بیزاری جستن از اهل شرک است. ایرانی‌ها هم هرساله در صبح عرفات این مراسم را برگزار می‌کنند. این مراسم بعد از انقلاب اسلامی با تأکید امام خمینی (ره) بر جنبه‌های سیاسی اسلام و گسترش بخشیدن مفهوم قرآنی و سنت نبویِ برائت از مشرکان، و اعلام انزجار از دشمنان اسلام در همه زمان‌ها، از سال 58 به شکل راهپیمایی اعتراضی ایرانیان در ایام حج در مکه آغاز شد و حجاج شعارهایی علیه شرک و طاغوت‌های زمان سر می‌دادند.

 این مراسم ابتدا به‌صورت راهپیمایی انجام می‌شد ولی با مخالفت دولت عربستان از سال 72 به بعد زائران، صبح روز عرفه در محل بعثه رهبر جمهوری اسلامی ایران، در صحرای عرفات به برائت از مشرکین می‌پرداختند. در این مراسم در کنار حجاج ایرانی، حجاج کشورهای دیگر هم حضور دارند و وحدت و همبستگی مسلمین و مقابله با طرح‌های تفرقه‌افکنانه دشمنان اسلام را نیز فریاد می‌کشند و در پایان هم نماینده ولی‌فقیه، پیام رهبر انقلاب را به گوش زائران و حجاج بیت‌الله احرام می‌رساند.

با توجه به بیانیه اخیر عربستان مبنی بر عدم ارائه شعارهای سیاسی در ایام حج و‌ برپایی حج سیاسی امسال هم مانند سال‌های قبل این مراسم سیاسی با قوت هر چه تمام‌تر برگزار خواهد شد و وظیفه عربستان است که امنیت و امکانات تمامی زائران خانه را تأمین کند تا زائران با آرامش برنامه‌های عبادی و سیاسی را انجام دهند، البته برگزاری مراسم برائت از مشرکین در تفاهم‌نامه میان مسئولان کشورمان و مقامات سعودی آمده است و سعودی‌ها نیز در این اجتماعات نمایندگانی خواهند داشت.

نماینده رهبر معظم انقلاب در سازمان حج و زیارت بیان کردند که شعار امسال ما «خودسازی، اخوت دینی و تمدن اسلامی» است که درزمینهٔ کار فردی، کار اجتماعی و چشم‌انداز تعریف‌شده است و به همین منظور برای تحقق این شعار؛ آموزش‌هایی به روحانیون کاروان‌ها داده‌شده است.

 روز بعد از عرفه؛ مراسم قربانی حاجیان انجام می‌شود که از طرف هر زائر باید یک گوسفند قربانی شود. سازمان حج و زیارت قربانی برای زائران ایرانی را با هماهنگی با بانک توسعه‌ی اسلامی و عربستان انجام می‌دهد، و به هنگام ذبح گوسفندان، روحانیونی حضور دارند تا قربانی حاجیان ایرانی با مشکل شرعی روبرو نباشد و در آخر گوشت‌های قربانی شده بسته‌بندی می‌شود و با تصمیم بانک توسعه اسلامی و کشورهای دخیل به بعضی از کشورها فرستاده می‌شود. نماینده ولی‌فقیه در امور حج از رایزنی با عربستان برای بازگرداندن گوشت‌های قربانی شده در حج به ایران خبر داد. بانک توسعه اسلامی قبلاً گفته بود که در توافق با ایران، بخشی از گوشت‌های قربانی شده را تحویل می‌دهد.
ساختمان بعثه مقام معظم رهبری در مکهبعد از قطع روابط سیاسی ایران و عربستان، تابلوی حج ایران از این سازمان پایین آورده شد و دو هفته پس از حضور زائران ایرانی در عربستان برای حج ۹۶، دوباره نصب شد. در این سازمان، مدیریت امور سفر و اقامت حاجیان و همچنین راهنمایی و نظارت بر مناسک عبادی حج صورت می‌گیرد. اگر برای کاروان‌ها مشکلی پیش بیاید، وظیفه دفتر سازمان حج و زیارت در عربستان است که این مشکلات را رفع نماید.
خرید سوغاتبا توجه به اینکه فرصت این سفر بسیار کم است، بهتر است زائران از این فرصت کم برای انجام امور معنوی و مذهبی حداکثر بهره را ببرند و وقت خود را برای خرید در فروشگاه‌ها و بازارها هدر ندهند. حجاج نباید فراموش کنند که موقعیت زیارت بیت‌الله الحرام ممکن است هرگز برای آنان پیش نیاید، همان‌طور که در سازمان حج و زیارت تا 13 سال آینده ثبت نامی در حوزه حج تمتع وجود ندارد، پس بهتر است زائران از این فرصت نهایت استفاده معنوی را ببرند.

 با توجه به شرایط اقتصادی کشور بهتر است در وهله اول، خرید سوغاتی صورت نگیرد اما اگر شخصی دوست داشت که برای افراد فامیل و بستگان هدیه و سوغاتی بخرد، بهتر است که سوغاتی‌های خود را از داخل کشور تهیه کند تا کمکی هم به اقتصاد کشور و حمایت از تولید ملی باشد و بهتر است زمان حج صرف خرید سوغات نشود.

سازمان حج برای اینکه زائران در خرید سوغاتی مشکل نداشته باشند، امکان خرید کالا‌های تولید داخل به‌صورت اینترنتی را برای آن‌ها فراهم کرده است تا به‌نوعی هم از تولید داخلی حمایت شود و هم زائران از زمان خود برای امور معنوی بهتر بهره ببرند. 
با همکاری معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری و نماینده رهبر معظم انقلاب در سازمان حج و زیارت، سامانه «برکت به خانه» ایجادشده است تا زائران ایرانی برای تهیه سوغات از ظرفیت تولید داخلی استفاده کنند. 
در این سامانه چند شرکت داخلی کالاهای خود را با تخفیف‌های ویژه ارائه کرده‌اند که جزو اصلی‌ترین سوغات زائران است. سایت برکت به خانه و عرضه سوغات در آن، در جهت اینکه رفاه حال زائران فراهم شود و همچنین از تولید داخلی حمایت شود، راه‌اندازی شده است.
 زائران می‌توانند با واردکردن آدرس اینترنتی و ورود به سایت، کالاها و سوغاتی‌های موردنیاز خود را خریداری کنند و همچنین می‌توانند با بازیابی کد زائری خود از تخفیف پیش‌بینی‌شده بهره‌مند شوند. این سامانه درگوشی‌های هوشمند قابل‌استفاده  است و حجاج می‌توانند در عربستان هم از قیمت اجناس آن مطلع شوند و به این وسیله تهیه سوغات خود را مدیریت کنند.
توصیه به زائران قبل از سفر به عربستانقبل از اینکه زائران به این سفر معنوی مشرف شوند بهتر است مواردی را رعایت کنند ازجمله این‌که:

1-در تمام جلسات آموزش کاروان شرکت کنند و معاینات پزشکی خود را انجام دهند.

2-حتماً سوابق پزشکی خود را به اطلاع پزشک کاروان برسانند و اگر مشکلی دارند او را در جریان بگذارند.

3- ده روز قبل از اعزام حتماً واکسن مننژیت را بزنند و کارت زرد پس از تزریق واکسن را هنگام ورود به کشور عربستان همراه خود داشته باشند.

4- زائران باید خود را برای یک پیاده‌روی دسته‌جمعی آماده کنند، بهتر است برای اینکه در سفر با مشکل روبرو نشوند روزانه نیم ساعت پیاده‌روی کنند.

5-سعی کنند سیستم ایمنی بدن خود را تقویت کنند و هرروز 30 دقیقه قبل از صبحانه نصف لیوان آب جوش و عسل میل کنند و پودر آویشن و نعناع برای مصرف هم‌زمان با تخم‌مرغ و پنیر همراه خود داشته باشند.

6- به‌جای مصرف نوشابه، از شربت آب‌لیمو و عسل استفاده کنند.

توصیه به زائران در عربستانبا توجه به قوانین کشور عربستان، زائران باید مواردی را مدنظر قرار دهند و توجه داشته باشند که قوانینی کشور عربستان را رعایت کنند. 
اگر زائر در روی زمین شی را دید، به‌هیچ‌عنوان آن را برندارد چون طبق قوانین این کشور، سرقت به‌حساب می‌آید. سه نفر از زائران ایرانی در سال گذشته به دلیل همین سوءتفاهم دستگیر شدند و پس از چند ماه، با تلاش‌های نهادهای ایرانی آزاد شدند. زائران باید بدانند که در زمان حضور در کشور عربستان باید تابع قوانین آن‌ها رفتار کنند. 
وزارت امور خارجه و هیئت کنسولی ایران در کشور میزبان حضور دارد تا اگر در مناسک حج، سوء‌تفاهم‌ها و مشکلاتی رخ دهد، حمایت‌های حقوقی و کنسولی لازم را برای زائران انجام ‌دهد.

 یکی دیگر از اتهامات زائران تلصیق یعنی تماس بین محرم و نامحرم در هنگام طواف است. ازآنجایی‌که در هنگام طواف، ازدحام جمعیت وجود دارد، زائران باید در آن شرایط، فاصله بین خانم‌ها و آقایان را رعایت کنند. چون مجازات تلصیق در عربستان، از ۱۰۰ تا ۴۰۰ ضربه شلاق و تحمل دو تا ۶ ماه زندان است.

قبرستان بقیع ،به دلیل وجود مأمورهای امنیتی و امربه‌معروف یکی از پرمسئله ترین مکان‌های زیارتی عربستان است. عواملی هستند که تمام تلاش خود را می‌کنند تا بین مسلمانان تفرقه‌افکنی کنند و به توهین باورهای شیعیان و اهل سنت می‌پردازند. زائران باید توجه داشته باشند که با این مأموران به بحث‌وجدل نپردازند و این فرصت را به‌آسانی در اختیار آن‌ها قرار ندهند و بهتر است به‌جای اینکه به مجادله بپردازند از این فرصت معنوی برای بهره‌گیری بیشتر استفاده کنند.

حجاج باید در طول سفر حج به مسائل مختلفی ازجمله تغذیه و بهداشت توجه ویژه داشته باشند و بهتر است غذای خود را از بیرون و به‌ویژه دست‌فروشان تهیه نکنند، چون ممکن است با بیماری زائر همراه باشد.

همچنین افرادی که داروهای خاص مصرف می‌کنند، بهتر است داروهای تخصصی و فوق تخصص خود را برای 35 روز به همراه داشته باشند و به‌طور خودسرانه این داروها را مصرف نکنند و میزان آن را تغییر ندهند.

 بهتر است برای رعایت بهداشت، دست‌های خود را مرتب با آب و صابون بشویند و برای جلوگیری از جمع شدن میکروب، ناخن‌های خود را کوتاه کنند. و همچنین در مصرف آب آشامیدنی توجه داشته باشند چون ممکن است بسیاری از بیماری‌ها از طریق آب به بدن منتقل شود و تا آنجایی که امکانش هست از آب‌معدنی استفاده کنند.

بهداشت فردی را هم رعایت کنند و همچنین طرز استفاده صحیح از توالت فرنگی را تمرین کنند تا دچار صدمه نشوند.

 با توجه به حساسیت کشور عربستان بهتر است از به همراه داشتن هر نوع کتاب و ادعیه خودداری شود.

 با توجه به اینکه در فرودگاه بازرسی‌های جدی صورت می‌گیرد زائر باید توجه داشته باشد که مواد مخدر و یا مشتقات آن را به همراه نداشته باشد، چون اگر این مواد مخدر در کشور ایران کشف شود، علاوه بر پیگیری‌های قضایی از عزیمت به سفر جلوگیری می‌شود و ویزای فرد باطل می‌شود و اگر در کشور عربستان کشف شود بدون شك زائر در فرودگاه مربوط بازداشت و از همان‌جا روانه زندان می‌شود و این فرد علاوه بر اینکه نمی‌تواند مناسک حج خود را به‌جا آورد، متأسفانه با توجه به وضع اسف‌بار زندان‌های عربستان و شدید بودن مجازات آن‌ها در برخورد با معتادان، تبعات منفی برای زائر و خانواده آن خواهد داشت.

زائران نباید به قسمت‌هایی از هتل که در اختیار مسافران کشورهای دیگر قرار دارد و یا خالی از مسافر است تردد داشته باشند.
بازگشت حجاجحاجیان با انجام اعمال حج و قربانی کردن، کم‌کم به سمت ایران برمی‌گردند. اولین پرواز بازگشت زائران ایرانی در تاریخ 25 مرداد صورت می‌گیرد که با توجه به برنامه‌ریزی انجام‌شده روند بازگشت حجاج کشورمان تا ۱۷ شهریور به پایان می‌رسد و تا این زمان تمام حاجیان ایرانی به کشور بازخواهند گشت. تمام پروازهای امسال حج تمتع به‌وسیله پروازهای جمهوری اسلامی ایران انجام‌شده و از طرف کشور عربستان درزمینهٔ حمل‌ونقل هوایی کمکی صورت نگرفت و ممکن بود در صورت استفاده از پروازهای سعودی، هزینه سفر بیشتر شود، به همین خاطر با توجه به مذاکرات، قیمت ارائه‌شده ایران ایر مناسب‌ترین گزینه برای پرواز زائران کشور بود و بر عهده ایران‌ایر سپرده شد.

حج تمتع یکی از مهم‌ترین فروع دین اسلام است. شخصی که توانایی و استطاعت تمتع را داشته باشد ، واجب است که در این فریضه الهی شرکت کند.