در علم روان‌شناسی شناخت خود و ویژگی‌های رفتاری تحت عنوان شخصیت شناسی (اناگرام) از آن یاد می‌شود. اناگرام شخصیت‌ها را در 9 دسته طبقه‌بندی و ویژگی‌های متداولی که هر تیپ از خود در موقعیت‌های مختلف بروز می‌دهد را توصیف می‌کند.

تبیان به‌منظور واکاوی "چگونگی شکل‌گیری شخصیت انسان" و "تیپ‌های شخصیتی" با دکتر مهشید رضوی روضوانی روان‌شناس و مشاور خانواده، به سلسله گفتگوهایی دراین‌باره می‌پردازد. شما می‌توانید با دنبال کردن این مباحث تیپ شخصیتی خود را شناسایی و متناسب با خصوصیاتی که دارید آن را در زندگی فردی و اجتماعی خود به کار بگیرید.

تیپ های 9 گانه اناگرام خود در یک دسته بندی سه تایی قرار می گیرند. تیپ های شخصیتی 9-8-1 در گروه غریزی، شهودی و یا حرکتی قرار می گیرند. تیپ های 4-3-2 در گروه تیپ های هیجانی و تیپ های 7-6-5 درگروه تیپ های ذهنی قرار دارند. 

هنرمند ها؛ چهارمین تیپ از نه گانه اناگرامتیپ شخصیتی هنرمند یا رمانتیک شخصیت کاملا متمایزی دارند و سعی می کنند این متمایز بودن را نشان دهند. شما تمایز  و تفاوت های آنها را به خصوص با حالات و روحی و خُلق متغییر، احساسات عمیق و چگونه لباس پوشیدن او می بینید. 

در افراد تیپ 4 ظرافت های روحی و احساسی خیلی مشهود است. روحیات حساس و لطیف درآنها وجود دارد از همین رو استعدادهای عالی در کارهای هنری خواهند داشت. 

افراد هنرمند، اغلب ناخشنود و ناراضی هستند. هر چیزی که بدست بیاورند باز هم ناراضی  هستند چرا که همیشه احساس خلاء شدید دارند. در روابطشان اعتراض وجود دارد. اغلب آنها با وجود داشته هایشان باز هم شاکی اند.  با وجود چیزهایی که دارند گویا ناشکرند و مداوم گله مند هستند. احساس آنها این است که دیگران دارا هستند و من ندارم.

این افراد در قِبال خرده ای که به سبب اعتراض دائمی به آنها شود موضع می گیرند چون بسیار باریک بین و حساس هستند.

به طور مثال اگر یک فرد با این تیپ شخصیتی در خانه شما وارد شود بشدت این توانایی را دارد که ناهمگونی و عدم هارمونی بین اجزا و وسایل خانه شما را بفهمد و بخاطر نگاه زیباشناختی که دارد درک می کند. آنها به سبب همین نگاه زیباشناختی ،استعداد خوبی در هنرهایی مثل خطاطی، نقاشی، موسیقی، نویسندگی و... دارند. هنرمندها اگر به هنر و استعدادی که دارند بها بدهند حس بهتری نسبت به خود دارند اما اگر به آن نپردازند معمولا شکایت می کنند و معترض هستند و راضی و خشنود نمی شوند.


در مواجه شدن با افراد تیپ چهار، به خاطر داشته باشید آنها بسیار حساس و باریک بین هستند. بواسطه مشکل پسندی شان خیلی آدم ها را قبول ندارند و اصولا زیاد با دیگران هم ارتباط نمی گیرند. آنها افراد معدودی را برای معاشرت انتخاب می کنند. اما، چنانچه این افراد معدود را انتخاب کنند خیلی خوب و با حوصله برای او وقت می گذارند تا حرفایشان را بشنوند اما بالعکس انتظار دارند که حرف هایشان  نیز با صبر و حوصله شنیده شود. 

افراد در این تیپ شخصیتی بسیار فردگرا هستند. همچنین هر مسئله ای که برایشان پیش بیاید یا  هر چیزی که آنها را درگیر کند به دنبال پیدا کردن یک نسبت با خودشان هستند و چون  همیشه یک خلا دارند نسبت به آن موضوع معترض می شوند. ممکن است خشنودی در ابتدا از خود نشان بدهند اما این رضایت خشنودی اصلی نیست. تیپ های رمانتیک معمولا ساکت هستند تا زمانی که در موقعیتی با شخصی نتوانند ارتباط برقرار کنند وارد گفتگو نمی شوند. در جمع و محیط با کسی وارد بحث می شوند که بفهمند جنس حرف ها و موضوعات شان با فضای ذهنی و روحی وی مشترک است. دغدغه های عاطفی و روحی و احساسی خودشان به قدری مهم است که بر اساس آن به دنبال برقراری ارتباط هستند. گرچه برای آنها ارتباط مهم است اما عواطف شان را مهمتر می دانند چون توام با یک خیال و تخیل همراه است.

رمانتیک ها، به علت روحیات حساسی که دارند فردی با خُلقیات متغیر هستند؛ به این معنا که یک روز خلقشان خوب و  حالاتشان دل نشین است و یک روز حالشان خوب نیست و نگاه منفی به زندگی و پیرامون خودشان دارند. این ویژگی آنها موجب می شود تا دیگران این تصور را داشته باشند که این افراد شخصیت باثبات و قابل اعتمادی ندارند. اما باید به این نکته مجددا اشاره کرد که ما درباره ویژگی های عمومی تیپ 4 صحبت می کنیم که به طور معمول این حالت ها را از خودش نشان می دهد. اگر به طور معمول این تیپ ها هنرمند، توانمندی و استعدادهای فوق العادش را بتواند به صورت عمل دربیاورد به سمت ویژگی های مثبت تیپ شخصیتی حرکت کرده است که در اصطلاح روان شناسی اناگرام گفته می شود به سمت آرامش حرکت کرده است و فعالیت می کند که این کار و فعالیت حال تیپ 4 را خوب خواهد کرد.

همسر یک تیپ چهار در زندگی مشترک باید بسیار صبور و با حوصله باشد. باید بداند که همسر رمانتیک او بسیار مشتاق است تا تجربه های نو به نویی از نظر عاطفی و احساس عاشق بودن را داشته باشد از این رو باید همیشه در ارتباط با همسرشان این نوآوری را داشته باشند.  

یک تیپ 4 یک شخصیت هنرمند، توانا، باهوش، خلاق و دارای  اثر و آثار خوب هنری می تواند باشد اما در عین حال می تواند خشنود و شکرگزار هم نباشد. این افراد به دنبال یک افقی هستند و نسبت به آنچه امروز هستند شاکر نیستند. انسان باید به هر آنچه دارد شاکر و به هر آنچه می خواهد برسد طالب باشد.  هنرمندها، باید داشته هایشان را هم ببینند. البته آنها وقتی داشته هایشان را می بینند که به دیگران می خواهند بگویند که آنها عمیق به زندگی ندارند و آنجاست که به خودش نگاه می کند که چیزهایی را متوجه می شود که شما آن را متوجه نمی شوید.

در تیپ های 9 گانه تیپ 4ها در اوج خلاقیت هستند. آنها با نگاه هنرمندانه و درک شهودی شان می توانند پیام های قوی و اثرگذاری داشته باشند. با این حال اگر به او بگوییم که این ویژگی با ارزشی است  باز هم ابراز نارضایتی می کند و می گوید این آن چیزی نیست که میخواهم. 

باید به این نکته توجه کرد که همه تیپ ها در انسان ها وجود دارد.  فراتر رفتن و دنبال آن بودن که در تیپ یک ها یعنی کمال گراها از آن بحث شد با افراد در تیپ 4 می تواند دارای قرابت و شباهت باشد. در تیپ یکی ها که می خواهند دنبال یک امر عالی و بهتر باشند این را در عمل پیاده می کنند یعنی می خواهند حتما عالی تر را عملی سازند. اما در تیپ چهاری ها رفتن به سمت ایده آل ممکن است در شرایطی است که اصلا این ایده آل وجود نداشته باشد و یک افق معناگرایانه است. این افراد با این نگاه بسیار مستعد هستند که به سمت عرفان بروند و دوست دارند به عشقی فوق العاده دست یابند. 

یک بچه تیپ 4 ممکن است وقتی به مدرسه می رود و معلمش از نقاشی، خط یا هر چیز دیگر تعریف و او را تشویق می کند، حالت متغییر بودن روحیات عاطفی اش ممکن است باعث شود تا نسبت به معلم خودش بی توجه باشد 

آنها باید استعداد فوق العاده شان را در مسیر آفرینش و خلق آثار به کار ببندند تا این کار کمکشان کند به یک وضعیت متعادل و قابل قبولی در روابط اجتماعی و خانوادگی برسند. در نهایت باید دانست که آنها بسیار حساس و عمیق هستند و توجه کردن به موضوعات از لحاظ عمق برایشان مورد اهمیت است. 


تیپ های 9 گانه اناگرام خود در یک دسته بندی سه تایی قرار می گیرند. تیپ های شخصیتی 9-8-1 در گروه غریزی، شعوری و یا حرکتی قرار می گیرند. تیپ های 4-3-2 در گروه تیپ های هیجانی و تیپ های 7-6-5 درگروه تیپ های ذهنی قرار دارند.