
در گذشته افراد برای طرح دعوا و شکایت مجبور بودند که به شعب دادگستری مراجعه کنند اما امروزه با گسترش انواع شبکه های مجازی و بهره وری عموم اقشار جامعه با هر سطح سواد و دانشی از اینترنت و فضاهای اینترنتی و نیز ارتقای و پیشرفت  سطح دسترسی آنان به امکانات و تسهیلات فناوری اطلاعات و ارتباطات نسبت به گذشته، امکان کاهش مراجعات مردم به مراجع قضایی را نیز آسان کرده و آن‌ها می‌توانند جهت طرح دعوا بدون مراجعه به محاکم یا دادسرا‌ها به صورت الکترونیکی اقدام کنند.

یکی از قسمت های مهم دادرسی در قوه قضاییه ابلاغیه های قضایی است. در سال های گذشته با نبود سامانه ثنا ، این ابلاغیه ها به صورت دستی و کتبی به مردم می رسید و همین موضوع باعث ایجاد مشکلاتی زیادی برای آن قشر از مخاطبان می شد،اما اکنون با ایجاد سامانه ثنا ، ابلاغیه های قضایی به صورت الکترونیکی انجام می شود و معضلات مربوط به روش سنتی ابلاغ رفع شده است.

مطمئنا با راه اندازی و بهره برداری از سامانه ثنا، گامی مهم در توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات در دستگاه قضایی و توسعه حکومت الکترونیک در کشور برداشته شد.

پس از راه اندازی سامانه ثنا، قوه قضائیه موظف شد اوراق قضایی را با استفاده از این سامانه ابلاغ کند. مراجعان به قوه قضائیه موظفند جهت دریافت الکترونیکی اوراق قضایی به سامانه‌ای که به این منظور ایجاد شده است مراجعه کنند.

سامانه ثنا چیست؟
در گذشته ماموران دادگستری برای تحویل ابلاغیه به صورت حضوری مراجعه می کردند که این مسئله حریم شخصی افراد را نقض می کرد و ممکن بود سایر افراد از موضوع دعوا و ابلاغیه های مربوط به آن مطلع شوند . همچنین در این روش ابلاغ ، احتمال داشت که ابلاغیه گم شو و یا با تاخیر به فرد برسد  ، اما امروزه ابلاغ اوراق قضایی به صورت الکترونیکی انجام می شود و افراد می توانند در اسرع وقت و با خیال راحت ، آن اوراق را مشاهده کنند.

 از این رو در سال 1395 به استناد ماده 175 قانون آیین دادرسی کیفری ، راه اندازی سامانه ای تحت عنوان سامانه ثنا در راستای کاهش حجم جمعیت مراجعان به شعب دادگستری جهت ثبت شکایت ، پیگیری و ارائه دادخواست ها ، پیگیری و ارائه اظهارنامه ها ، محاسبه هزینه دادرسی و ... در دستور کار قوه قضاییه قرار گرفت . مردم نیز از این طرح استقبال کردند و با توجه به اینکه از طریق سایت و سامانه ثنا خیلی راحت تر می توانستند امور خود را انجام دهند ،دیگر نیازی به ایستادن در صف های طولانی دادگستری ، تحمل ترافیک و شلوغی خیابان ها نبود.

همچنین ازآنجایی که مردم با تلفن همراه و تبلت راحت تر می توانستند ، خدمات الکترونیکی خود را انجام دهند ، نرم افزار ثنا برای تلفن همراه هم معرفی و در دسترس عموم مردم قرار گرفت تا افراد بتوانند به طور مستقیم بعد از نصب این برنامه روی تلفن همراه ، امور قضایی مانند مشاهده الکترونیکی اوراق قضایی ، مشاهده ابلاغیه های رسمی دادگستری و ... را انجام دهند.
اهداف و مزایای ابلاغ الکترونیکی
یکی از اهداف اجرای این طرح، خدمات رسانی آسان و بهتر به مردم و کاهش اطاله دادرسی (طولانی شدن زمان رسیدگی به پرونده های قضایی در دادگاه ها ) است.

 همچنین احترام به حریم خصوصی افراد را هم می توانیم از مهمترین اهداف و مزایای این طرح بدانیما در گذشته مامور ابلاغ با لباس فرم برای ارائه اوراق به منزل اشخاص مراجعه می‌کرد و اگر فرد در منزل نبود ابلاغ را به همسایه می‌داد که همین موضوع ممکن بود مشکلاتی را به وجود آورد، که از آن دسته می توان به با خبر شدن افراد غیر مرتبط از مسائل شخصی افراد نام برد و غیر از آن نیز می بایست با طی کردن مراتب و بورکراسی های اداری به کلانتری های محل مراجعه می کرد که خود دردسرهای فراوانی هم برای افراد و هم برای کلانترها به همراه داشت؛ اما امروز بدون نیاز به مراجعه حضوری، افراد می‌توانند بر روی گوشی تلفن همراه اوراق خود را دریافت کنند.

 یکی دیگر از مزایای اجرایی شدن طرح ابلاغ الکترونیکی ، کاهش هزینه است. در این خصوص هم در هزینه دستگاه قضایی و هم طرف دعوی صرفه جویی خواهد شد و همچنین از حواشی و لغزشهای احتمالی در فرایند ابلاغ کم می شود.

سامانه ثنا به غیر از دسترسی به ابلاغیه ها امکان دسترسی به اطلاعات مربوط به پرونده را نیز برای اصحاب دعوا فراهم می کند . مشاهده پرونده مزایای فراوانی دارد زیرا بعضی از نکاتی که در پرونده درج می شود در ابلاغیه ها درج نمی شود و از طریق دسترسی به اطلاعات پرونده می توان از روند کار و خلاصه پرونده اطلاع دقیق پیدا کرد.

 نحوه ی ثبت نام در سامانه ثنا
برای مشاهده ابلاغیه های جدید دادگستری ، در ابتدا باید در سایت ابلاغ ثنا عضو شد و ثبت نام کرد. اما برای ثبت در سامانه ثنا باید از یکی از دو روش زیر استفاده نمود:

1- در اولین روش ، شخص متقاضی با مراجعه به یکی از دفاتر خدمات الکترونیکی قضایی ، کلیه مراحل مربوط به تکمیل مشخصات فردی و دریافت رمز عبور شخصی را انجام می دهد و پس از آن می توان با ورود با سامانه ثنا ، ابلاغیه های جدید دادگستری را ملاحظه کرد . لازم به ذکر است که ثبت نام سامانه ابلاغ ثنا در دفاتر خدمات الکترونیکی قضایی منوط به پرداخت هزینه های مربوطه می باشد.

2- در دومین روش ، شخص متقاضی ثبت نام در سامانه ابلاغ ثنا ، باید با ورود به سایت ثنا مراحل تکمیل مشخصات فردی ( مثل نام ، نام خانوادگی ، نام پدر ، شماره شناسنامه ، شماره ملی ، کد پستی ، تصویر سه در چهار و ... ) را انجام دهد و با دریافت کد رهگیری مخصوص از سامانه ، به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه و رمز شخصی ورود به سامانه ثنا را دریافت کند. در واقع فرد با در اختیار داشتن این رمز می تواند به سامانه ثنا وارد شود  و ابلاغیه الکترونیکی جدید را مشاهده کند. 
در ادامه مرحله به مرحله ثبت نام در سامانه را بیان می کنیم:
1-ابتدا در نوار جستجو عبارت سامانه خدمات الکترونیک قضایی را جستجو کنید ، بهتر است از مرورگر گوگل کروم و یا فایرفاکس استفاده کنید . بعد از آنکه این عبارت را جستجو کردید دقیقا وارد همین صفحه شوید.

2-بعد از آنکه وارد این صفحه شدید در قسمت سرتیتر خدمات ویژه که داخل کادر آبی رنگ قرار گرفته اولین گزینه یعنی سامانه ثبت نام الکترونیک قضایی را انتخاب کنید.

3-صفحه جدیدی که برای شما باز شده شامل دو گزینه برای انتخاب سامانه جهت ورود می باشد که باید گزینه سامانه اصلی ثنا را انتخاب کنید ، اگر به هر علتی گزینه سامانه اصلی عمل نکرد از گزینه سامانه پشتیبان ثنا استفاده می کنیم.

4- در این قسمت چند گزینه را مشاهده می کنید که از بین آن ها باید گزینه ثبت نام شخص حقیقی را انتخاب کنید البته اگر از جانب شرکت و یا شخص حقوقی می خواهید ثبت نام انجام دهید لازم است گزینه ثبت نام شخص حقوقی را فعال کنید.

5- و در آخرین مرحله باید اطلاعات شناسنامه ای ، آدرس محل سکونت ، شماره تماس و مواردی از این دست را تکمیل کنید. لازم است که به اطلاعات مدارک شناسایی و کدپستی محل اقامت خود برای تکمیل این مرحله دسترسی داشته باشید.
مشاهده ابلاغیه الکترونیکی جدید
پس از ثبت نام در سامانه ثنا و دریافت رمز شخصی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ، نوبت به مشاهده ابلاغیه الکترونیکی دادگاه می رسد . برای مشاهده ابلاغیه الکترونیکی جدید ، شخص متقاضی باید مراحل زیر را به ترتیب طی کند تا بتواند ابلاغیه جدید دادگستری را مشاهده کند:

برای مشاهده ابلاغیه جدید ثنا در مرحله اول فرد باید وارد سامانه ثنا شود.

مرحله دوم مشاهده ابلاغیه جدید با کد ملی ، وارد کردن کد ملی و رمز عبور شخصی است که متقاضی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی دریافت کرده است .

در مرحله سوم مشاهده ابلاغیه جدید دادگاه ، باید رمز عبور موقتی که به شماره تلفن همراه شخص متقاضی پیامک شده است ؛را وارد کرد.

مرحله چهارم مشاهده ابلاغیه های جدید آن است که با کلیک کردن بر روی گزینه " صفحه اصلی " در نوار بالای صفحه ، صفحه جدیدی باز می شود و در صورتی که ابلاغیه های جدیدی داشته باشید بالای قسمت " ابلاغیه های جدید " ، تعداد آن نوشته شده است و با کلیک کردن بر روی قسمت مربوط به ابلاغیه های جدید ، لیست تمامی ابلاغیه های جدید شخص متقاضی قابل مشاهده خواهد بود . لازم به ذکر است در صورتی که عدد صفر بالای این قسمت درج شده باشد ، به معنای آن است که فرد ابلاغیه جدیدی برای مشاهده ندارد ؛ البته در صورتی که فرد تمایل داشته باشد ، می تواند از قسمت " ابلاغیه های مشاهده شده " ، ابلاغیه های قبلی خود را هم ببیند.

 در مرحله پنجم برای مشاهده ابلاغیه های جدید به این گونه است که با کلیک بر روی گزینه " مشاهده نسخه چاپی ابلاغیه " ، تمام جزییات و متن ابلاغیه جدید دادگستری قابل رؤیت خواهد بود و شخص متقاضی در صورت تمایل می تواند با کلیک کردن بر روی گزینه " دریافت نسخه چاپی ابلاغیه " ، ابلاغیه جدید را ذخیره و یا چاپ کند.

لازم به ذکر است که تاریخ مشاهده ابلاغیه توسط کاربر ، تاریخ ابلاغ محسوب شده و کلیه آثار قانونی ابلاغ ( مانند مهلت تجدید نظر خواهی از رای دادگاه ) ، از آن تاریخ محاسبه خواهد شد . بهتر است پس از مشاهده ابلاغیه ، با انتخاب گزینه ” خروج ” از نوار بالای صفحه ، از حساب کاربری خارج شوید تا از سوء استفاده های احتمالی از اطلاعات شخصی شما ، به خصوص در مکان های عمومی پیش گیری شود.

مفاهیم پیامک‌های ارسالی از سامانه ابلاغیه ثنا
سامانه ابلاغیه ثنا برای ارسال پیامک به فرد از اصلاحاتی استفاده می کند که ممکن است همه افراد این اصلاحات را متوجه نشوند در ادامه معنای برخی از آنها را بیان می کنیم:

1- نسبت به شماره پرونده…. ردیف فرعی…. شعبه… رأی صادر شد:

این به معنای آن است که تحقیقات مقدماتی تمام شده است ، جلسات دادرسی حضوراً یا غیابی تشکیل شده و پس از رسیدگی قاضی، نسبت به پرونده‌ای که شما یکی از طرف‌های درگیر در آن هستید تصمیم مناسب گرفته شده و رأی صادر شده است.

2- شماره پرونده…. به شماره بایگانی…. به شعبه…اجرای کیفری… واصل شد:

این پیامک به این معناست که مهلت تجدیدنظرخواهی یا اعتراض به یک رأی تمام شده و یا قاضی به اعتراض رسیدگی کرده و رأی جدید صادر شده است.لذا پرونده جهت اجرای رأی، به شعبه اجرای احکام ارجاع شده است. با توجه به نوع پرونده و موضوع آن، روش اجرای رأی متفاوت بوده و نیاز به حضور یا عدم حضور اشخاص جهت اجرای حکم، بستگی به موضوع حکم دارد.

3- پرونده به شماره…. ردیف فرعی…. به شعبه… جهت رسیدگی ارجاع شد:

 منظور از این پیامک این است که پس از طی مراحل مقدماتی نظیر تعقیب، تحقیق و بازپرسی توسط نهاد تحقیقاتی (دادسرا)، پرونده جهت رسیدگی قضایی و صدور رأی به دادگاه (کیفری یا حقوقی) ارجاع شده است. در این مرحله مراتب به طرفین پرونده ابلاغ شده تا جهت حضور در جلسات رسیدگی یا انجام اقدامات مورد نیاز دیگر مطلع گردند.

در حقیقت در این مرحله، عنوان شکایت یا دعوا مشخص شده  و برای رسیدگی و صدور حکم به دادگاه ارسال گردیده است.

4- پرونده به شماره…ردیف…به شعبه دادیاری/بازپرسی شعبه…واصل شد:

مفهوم این پیامک این هست که پرونده جهت انجام تحقیقات ابتدایی به دادیاری یا بازپرسی  ارسال شده است. تا بازپرس یا دادیار، پس از انجام تحقیقات لازم، نظر خود را در مورد اینکه آیا جرمی اتفاق افتاده یا نیفتاده و آیا متهم قابل مجازات هست یا خیر ارائه کنند.

معمولاً پرونده‌هایی که از لحاظ موضوعی ساده و سبک‌تر باشند جهت انجام امور تحقیقاتی به شعبه دادیاری و پرونده‌های مهم و با موضوعات سنگین به شعب بازپرسی فرستاده می شود.

قرار صادره از این نهادها حسب نتیجه متفاوت است و می‌تواند قرار منع تعقیب، موقوفی تعقیب، صدور کیفرخواست و… را شامل گردد.

نکات:
کاربران پس از انجام و اتمام کار کامل از سامانه خارج شوند و رمز عبور خود را در محل امنی ذخیره کنند و به‌صورت دوره‌ای آن را تغییر دهند تا مورد سوءاستفاده احتمالی قرار نگیرد.

زمان مشاهده ی ابلاغیه توسط فرد در سامانه ثبت می شود و این  به معنای ابلاغ قانونی به فرد هست ، در نتیجه اگر فرد در دادگاه حضور پیدا نکند ،هیچ توجیه قانونی ندارد.  
یکی از طرح های بزرگ ومهم دستگاه قضایی در طی چند سال اخیر ، ارائه خدمات الکترونیک قضایی از طریق سامانه ثنا می باشد که به موجب این سامانه اوراق قضایی با استفاده از آن ابلاغ می شود.