زینب شاه مرادی - مرکز یادگیری تبیان 
آفتاب‌ پرست‌ ها بسیار سریع هستند، بسیاری از آن‌ ها می‌ توانند با سرعت 33 کیلومتر در ساعت بدوند و می‌ توانند از این طریق از دست شکارچیان فرار کنند. پس چرا آفتاب‌ پرست‌ ها تغییر رنگ می‌ دهند؟ دانشمندان بر این باورند که آفتاب‌ پرست‌ ها با این کار خلق و خوی خود را بیان و با دیگر آفتاب‌ پرست‌ ها ارتباط برقرار می‌کنند. برای مثال، رنگ‌ های تیره‌ تر به معنی خشم است و رنگ روشن برای جذب جفت به کار می‌ رود. برخی آفتاب‌ پرست‌ ها هم با تغییر رنگ، خود را با تغییرات دما یا نور وفق می دهند؛ برای نمونه آفتاب‌ پرستی که احساس سرما می‌ کند، شاید رنگ خود را تیره‌ تر کند تا بدنش گرمای بیشتر جذب کند.
برای سال‌ ها دانشمندان باور داشتند آفتاب‌ پرست‌ ها با کمک سلول‌ هایی تخصص‌ یافته به نام «کروماتوفور» (Chromatophore) رنگ خود را تغییر می‌ دهند. کروماتوفورها حاوی رنگ دانه‌ هایی به رنگ‌ های مختلف هستند و وقتی جاندار می‌ خواهد حس و حال خود را بیان کند یا پیامی به آفتاب‌ پرست دیگر بدهد، پیامی عصبی از مغز به این سلول‌ ها فرستاده می‌ شود. کروماتوفورها رنگدانه‌ ها را در اطراف خود به گردش در می‌ آورند و به این ترتیب رنگ پوست جانور عوض می‌ شود.
امروزه محققان معتقدند رنگ دانه‌ ها تنها مکانیسم مؤثر در تغییر رنگ نیستند. اگرچه رنگ دانه‌ ها می‌ توانند عاملی برای رنگ‌ های گرم مانند سبز باشند، اما نمی‌ توانند رنگ‌ های روشن مانند قرمز و زرد را به وجود آورند. تحقیقات جدید نشان می‌ دهد زیر پوست آفتاب‌ پرست‌ ها لایه‌ ای از سلول‌ ها به نام «ایریدوفور» (Iridophores) وجود دارد. این سلول‌ های ویژه، هم حاوی رنگ دانه‌ اند و هم از صد‌ها هزار نانوکریستال از جنس گوانین (یک نوع باز نوکلئوتیدی) ساخته شده‌ اند که در الگویی سه‌ بعدی مرتب شده‌ اند (با کشیدن یا شل کردن پوست، فاصله‌ بین نانوکریستال‌ ها کم و زیاد می‌ شود و به دنبال آن، الگوی بازتاب و پراش نور آن‌ها تغییر می‌ کند). وقتی نور به نانوکریستال‌ ها می‌ تابد، برخی طول موج‌ ها جذب و برخی دیگر بازتاب می‌ شوند. نتیجه‌ این شرایط برای چشمان ما رنگین‌ کمانی زیبا از رنگ‌ هاست.

مطالب مرتبط: 
سوسمارها و لاک پشتان

منبع: مجله دانستنیها
ابتدا باید بدانیم تغییر رنگ آفتاب‌ پرست‌ ها تنها برای استتار و پنهان شدن از دید شکارچیان نیست، بلکه آن‌ ها اصلا نیازی به این کار ندارند.