بعد از بحث ها و صحبت های مختلفی که در مورد نامناسب بودن مصلی امام خمینی(ره) برای برگزاری نمایشگاه کتاب تهران توسط متولیان شهرداری و معاونت فرهنگی ایجاد شد در اردیبهشت ماه سال 95 ، بیست و نهمین دوره نمایشگاه کتاب تهران در شهر آفتاب برگزار شد. اما این تغییر مکان ماندگار نبود و با گذشت دو سه سال از این اتفاق نمایشگاه کتاب مجدد به مصلی برمی گردد. 

اوایل دی ماه محمدجواد حق شناس، رئیس کمیسیون فرهنگی اجتماعی شورای شهر تهران در جریان بازدید از نمایشگاه بین المللی شهرآفتاب، از آمادگی شهرداری تهران برای برگزاری نمایشگاه کتاب تهران خبر داد و اظهار داشت: «رویکرد شورا و شهرداری به موضوع فرهنگ و نشر کاملا حمایتی است و آمادگی تمام و کمال در برگزاری نمایشگاه کتاب در مجموعه نمایشگاهی شهر تهران را داریم. نمایشگاه بین المللی تهران ۱۸ دوره میزبان این نمایشگاه بود که با توجه به ایجاد مشکلاتی همچون گره های ترافیکی محل برگزاری نمایشگاه به مصلای تهران که در کنار مترو بود و مسئولین آن نیز علاقه مندی نسبت به حضور نمایشگاه داشتند منتقل شود. این انتقال فرصتی را ایجاد کرد که به طور همزمان نمایشگاه بین المللی به کارهای تخصصی خود پرداخته و مصلا نیز در کنار کارکردهای مذهبی که برای آن طراحی شده است ۹ دوره میزبان نمایشگاه کتاب شود. اما پس از مدتی مشکلاتی از جمله عدم هماهنگی مسئولین مصلی با مسئولین برگزاری نمایشگاه و بروز ترافیک و سایر مشکلات شهری پیش آمده سبب شد که تصمیم گرفته شود محل برگزاری نمایشگاه کتاب به مجموعه نمایشگاهی شهر آفتاب که شهرداری تهران از سال ۸۴ ایجاد آن را شروع کرده بود منتقل شود. اما متاسفانه در دوره پیش اتفاق خارج از انتظاری رخ داد که حجم بارندگی سبب شد آب به داخل بخشی از چادرهای موقت نفوذ کرده و تعدادی از ناشران داخلی و میهمانان بین المللی را متاثر کند».

نمایشگاه کتاب به مصلی می رود

چند روز بعد از صحبت های محمد جواد حق شناس، سخنگوی شورای سیاست‌گذاری سی و یکمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران اعلام کرد: محل برگزاری نمایشگاه کتاب تهران به عنوان مهمترین رویداد فرهنگی کشور و با توجه به ابعاد بین‌المللی آن نیازمند امکانات و لوازمی است که بر اساس همین نیاز در بیست و نهمین دوره نمایشگاه کتاب تصمیم به انتقال محل برگزاری به شهر آفتاب گرفته شد.
همایون امیرزاده اظهار کرد: «در این مدت اگرچه همکاری و همراهی شهرداری تهران برای برگزاری هرچه بهتر این نمایشگاه قابل توجه بود اما وجود بعضی مشکلات زیرساختی موجب شد فعالان عرصه نشر نسبت به ادامه برگزاری نمایشگاه کتاب در شهرآفتاب تا زمان تکمیل شدن آن دچار تردید و بازنگری شوند. این موضوع در جلسه شورای سیاست‌گذاری نمایشگاه با حضور تعدادی از معاونان محترم شهرداری مورد توجه و بررسی دقیق قرار گرفت. علاوه بر آن جلسات متعددی برای بررسی بیشتر موضوع برگزار شد که در نهایت بر اساس اعلام مصلای امام خمینی (ره) مبنی بر تکمیل رواق‌های شرقی و غربی تا زمان برگزاری نمایشگاه، بر اساس نظر صنوف نشر و مصوبه شورای سیاست‌گذاری، سی و یکمین نمایشگاه کتاب تهران در مصلای امام خمینی (ره) برگزار خواهد شد. البته ما تفاهم نامه ۶ ساله‌ای با شهرداری تهران برای در اختیار قرار گرفتن مجموعه شهرآفتاب برای برگزاری نمایشگاه کتاب داریم که تا سال ۱۴۰۰ اعتبار دارد و بر اساس همان تفاهمنامه چنانچه امکانات زیرساختی و فضای مسقف در این مجموعه تامین شود، نمایشگاه کتاب در شهرآفتاب برگزار خواهد شد».

ادامه برگزاری نمایشگاه در شهر آفتاب ممکن نبود

سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در خصوص این جابجایی در گفتگو با خبرگزاری مهر گفت: بحث انتقال نمایشگاه کتاب از مصلی به شهر آفتاب، بر مبنای تصمیمی بود که دو سال قبل در شورای سیاستگذاری گرفته شد. این تصمیم، مقدماتی داشت؛ از آن جمله، اینکه تهران باید صاحب یک نمایشگاه بین‌المللی جامع باشد که تصمیم مدیریت شهری بر این بود که این اتفاق، در شهر آفتاب بیفتد. 
صالحی ادامه داد: طبیعی بود که انتقال نمایشگاه کتاب به شهر آفتاب به عنوان شروع این اتفاق، به اعتبار اینکه شروع و آغاز فعالیت شهر آفتاب، با نمایشگاه کتاب باشد و قطعاً این مجموعه با نام کتاب و نمایشگاه کتاب تهران شناخته می‌شد، می‌توانست فرصتی را برای طرفین، یعنی هم شهر آفتاب و هم نمایشگاه کتاب، ایجاد کند. بر اساس این موضوع و استدلال‌های دیگری که همان زمان مطرح شد، موضوع انتقال نمایشگاه کتاب از مصلی به شهر آفتاب مطرح شد. هم در اختتامیه نمایشگاه کتاب و هم پس از آن و در نقل و انتقال پیام‌های مختلف، این نکته مطرح شد که اگر نمایشگاه کتاب تهران بخواهد برای سومین سال در شهر آفتاب برگزار شود، باید اتفاقاتی در آنجا بیفتد؛ اتفاقاتی که کمک کند به اینکه هم ناشران و هم مردم احساس کنند که در سال سوم، شرایط بهتری را در آن تجربه خواهند کرد. با توجه به نظرسنجی‌های ما در این باره هم از ناشران و هم از مردم انجام داده بودیم، به نظر می‌رسید ادامه برگزاری نمایشگاه کتاب تهران در شهر آفتاب ممکن نبود. 
وزیر ارشاد با اشاره به تغییرات مصلی از لحاظ فضای مکانی و توسعه فضاهای مسقف نمایشگاهی گفت: درخواست ناشران که در نمایشگاه کتاب، سهم و نقش اصلی را در این میان دارند و آنها هستند که صاحب‌خانه اصلی به شمار می‌روند، این بود که اگر قرار باشد در سال سوم نیز، همان شرایطِ سال دوم را در شهر آفتاب داشته باشیم، این، نکته‌ی پسندیده‌ای نیست و همه اینها موجب شد که فعلاً و در دوره بعدی نمایشگاه (سی و یکم) در شهر آفتاب نباشیم و نمایشگاه در مصلی برگزار شود. در عین حال، هنوز آن گفتگوها ادامه دارد تا ببینیم به چه نتیجه‌ای می‌رسیم؟

واکنش‌ها

کریم دولتی، قائم مقام امور فرهنگی مصلی در بخشی از گفتگو با خبرگزاری مهر می‌گوید: خوشبختانه پیشرفت‌های قابل توجهی در بخش رواق‌های مصلی صورت گرفته است و در حال حاضر هم بخش قابل توجهی از روند آماده‌سازی ترازهای مخلتف رواق‌های شرقی و غربی انجام و در حال حاضر فضای بسیار مناسبی برای برگزاری نمایشگاه کتاب تهران که بزرگ‌ترین رویداد فرهنگی کشور به شمار می‌رود، در مصلی فراهم شده است. ما این آمادگی را داریم که صد درصد نمایشگاه کتاب تهران را در فضای مسقف برگزار کنیم اما با توجه به جانمایی که از طرف دوستان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران صورت گرفته و مایلند بخش‌های دیگری را هم به نمایشگاه اضافه کنند، شاید بیش از ۹۵ درصد نمایشگاه در فضاهای مسقف برپا شود. ما قطعاً آنچه را در توان داریم، برای برگزاری  آبرومند نمایشگاه کتاب تهران، به کار خواهیم بست اما این را هم باید در نظر داشته باشیم که به هر حال مصلی برای ارائه پاره‌ای از خدمات در حوزه‌های زیرساختی و شهری، هزینه‌هایی پرداخت می‌کند که این نیازمند حمایت برگزارکنندگان است. حرف ما این است که عموم مردم و صنف نشر باید استفاده اصلی از نمایشگاه کتاب را ببرند و لذا ما همه باید به وظیفه خودمان در ارائه خدمات به قشر فرهنگی و کتابخوان کشور عمل کنیم.

 مصطفی رحماندوست در گفتگو با روزنامه شروع می‌گوید: با تغییر مکان نمایشگاه بین المللی کتاب هم موافق هستم و مخالف.  با این حال امیدوارم مثل دوره‌های پیشین سالن کودک و نوجوان در چادرها و راهروهای تنگ و کم عرض نباشد. به هرحال بچه‌ها نیاز به فضای بیشتری دارند تا به همراه خانواده‌های خود در نمایشگاه کتاب حضور داشته باشند. البته ازطرفی برگزار کردن نمایشگاه کتاب در مصلی خیلی بهتر است چرا که مصلی تقریبا در شهر واقع شده و دسترسی بهتری برای خانواده‌ها دارد. اما ثبات داشتن یک مکان مناسب برای نمایشگاه کتاب باید پیش از این مد نظر مدیران و مسئولان برگزار کنندگان می‌بود تا ناشران بهتر می‌توانستند برنامه ریزی کنند. 

علیرضا اسدی مدیر نشر نیماژ در گفتگو با خبرگزاری ایبنا می‌گوید: ناشران مطرح کشور نسبت به بازگشت نمایشگاه به مصلا ابراز رضایت می‌کنند چراکه طی دو دوره گذشته بیش از 50 درصد مخاطبان‌شان ریزش داشتند. مراجعه مخاطبان به مصلا کار سخت و پیچیده‌ای نیست و حتی کتاب‌دوستان شهرستانی نیز باوجود سیستم حمل‌ونقل شهری که برای شهر آفتاب در نظر گرفته شده است، راحت‌ترند که به مصلا بیایند تا شهر آفتاب.

 سی و یكمین دوره نمایشگاه كتاب تهران از 12 تا 22 اردیبهشت ماه سال 1397 برگزار خواهد شد.
منابع: روابط عمومی معاونت امور فرهنگی وزارت ارشاد اسلامی/ مهر/ ایبنا
بعد از چند ماه بحث و گفتگو بالاخره تكلیف محل برگزاری نمایشگاه كتاب تهران، مشخص شد. با تصویب شورای سیاستگذاری نمایشگاه كتاب كه ریاست آن بر عهده وزیر ارشاد است، مصلای تهران بار دیگر میزبان نمایشگاه كتاب تهران خواهد بود. سید عباس صالحی، امروز در گفتگویی از ممکن نبودن ادامه برگزاری نمایشگاه در شهر آفتاب خبر داده است.