 پاسخ به این سؤال در گرو بررسى دقیق شرایط زمان و مكان است. از نظر زمانى، هنگام حضور امام علیه‏السلام در مدینه، هنوز مرگ معاویه اعلام عمومى نشده بود. علاوه بر آنكه عموم مردم هنوز تفاوت میان حكومت یزید و معاویه را به خوبى درك نمى‏كردند؛ زیرا گرچه چهره یزید براى كسانى همچون امام حسین علیه‏السلام، عبداللّه‏ بن زبیر، عبداللّه‏ بن عمر و عبدالرحمن بن ابى‏بكر ـ به عنوان چهره‏اى شرابخوار، سگ باز و میمون‏باز ـ شناخته شده بود؛[1] امّا بیشتر مردم تحت تأثیر تبلیغات معاویه و باند اموى و نیز سیاست تطمیع و تهدید معاویه، در زمان حیات او با پسرش بیعت كرده بودند.[2] از نظر مكانى، مدینه موقعیّت مناسبى براى قیام نداشت؛ زیرا: یكم. گرچه تعداد زیادى از مردم مدینه و به ویژه انصار به خاندان اهل بیت علیهم‏السلام علاقه داشتند. اما علاقه آنان در حدى نبود كه حاضر به جان‏فشانى و حتى كمتر از آن در راه آنان باشند؛ چنان‏كه این سستى و كوتاهى را به خوبى در جریان سقیفه و پس از آن نشان دادند. جالب است بدانیم هنگامى كه حضرت على علیه‏السلام به قصد مقابله با سپاه بیعت‏شكنان از اهل مدینه یارى خواست، بیشتر آنان به او پاسخ مثبت ندادند و حضرت علیه‏السلام مجبور شد تا تنها با چهارصد[3] یا هفتصد نفر[4] از مردم این شهر، به مقابله با سپاه چند هزار نفرى مخالفان برود. دوم. مدینه پس از پیامبر اكرم صلى‏الله‏علیه‏و‏آله خود را تابع سیاست حاكم نشان مى‏داد؛ از این رو به پیروى از سیاست شیخین (ابوبكر و عمر) شناخته مى‏شد كه حساسیت فراوانى در حفظ سنّت آن دو در عرض سنّت پیامبر اكرم صلى‏الله‏علیه‏و‏آله داشت؛ چنان‏كه نماینده این گروه، عبدالرحمن بن عوف، در جریان شوراى عُمَر، پیروى از سنّت آن دو را به عنوان پیش شرط، براى واگذار كردن حكومت به حضرت على علیه‏السلام عنوان كرد؛ ولى حضرت علیه‏السلامزیر بار آن نرفت.[5] در به خلافت رسیدن حضرت على علیه‏السلام نیز نقش اصلى و محورى از آن اهل مدینه نبود؛ بلكه مردم مهاجر از شهرهاى مختلف مملكت اسلامى ـ به ویژه كوفه ـ بودند كه بر خلافت آن حضرت اصرار داشتند. سوم. تعداد فراوانى از قبایل مختلف قریش ـ به ویژه افرادى از باند اموى همچون مروان و خاندانش ـ در آن عصر در مدینه نفوذ و تسلّط فراون داشتند و بدیهى بود كه آنان در مقابل هر اقدام امام علیه‏السلام به سرعت موضع‏گیرى مى‏كردند. چهارم. جمعیت مدینه در این زمان به اندازه‏اى نبود كه بتوان به عنوان یك قیام بزرگ و سرنوشت‏ساز روى آنها حساب كرد؛ به ویژه در مقام مقایسه با شهرهاى بزرگى همچون كوفه، بصره و شام این جمعیت، بسیار اندك مى‏نمود. پنجم. مدینه در طول تاریخ نشان داده بود كه محلّ مناسبى براى قیام علیه حكومت مركزى و قدرتمند به شمار نمى‏آید و قیامى كه در این شهر رخ مى‏دهد، پیشاپیش محكوم به شكست است؛ چنان‏كه قیام مردمان این شهر در سال 63 ق علیه حكومت یزید (واقعه حرّه) به راحتى سركوب شد.[6] همین‏طور قیام‏هاى علویان همچون قیام محمد بن عبداللّه‏ معروف به نفس زكیه (سال 145 ق[7]) و قیام حسین بن على موسوم به شهید فخ (سال 169 ق[8]) با پایدارى اندك اهل مدینه مواجه شد و به راحتى شكست خورد. ششم. پیشینه اهل مدینه در زمان حكومت اموى، نشان داده بود كه آنها حاضر به دفاع جدى در مقابل حكومت اموى از خاندان اهل بیت علیهم‏السلامنیستند؛ زیرا سال‏ها به دنبال سیاست لعن امام على علیه‏السلام ـ كه از سوى معاویه ابلاغ شده بود ـ در این شهر و برفراز منبر آن، حاكمان اموى به بدگویى از حضرت على علیه‏السلام مى‏پرداختند و این مردم ـ با آنكه كذب سخنان آنان را مى‏دانستند ـ كمتر حاضر به اعتراض جدّى علیه این سیاست بودند و بیشترین مقاومت‏ها در مقابل این سیاست از سوى خاندان اهل بیت علیهم‏السلام و به ویژه امام حسین علیه‏السلام بود كه حتى پس از موضع‏گیرى آن حضرت كسى به یارى او بر نمى‏خاست.[9] هفتم. حاكم اموى (ولید بن عتبة) به خوبى بر اوضاع شهر مسلّط بود و چنان نبود كه با یك قیام، زمام امور از دست او خارج شده و به دست مخالفان افتد.منبع:پرسمان دانشجویی

چرا امام علیه‏السلام از همان مدینه قیام خود را آغاز نكرد؟