شخص بودا از چه قوم و تباری بود؟ شخصیت فردی او را چگونه تعریف می كنید و چگونه به این درجه و عنوان ارتقاء یافت؟بودا (Buddha) به معنای «بیدار» لقب شخصی به نام «سیدارتا» است كه 563 سال قبل از میلاد مسیح یعنی 23 سال قبل از آن كه كوروش هخامنشی حكومت بابل را تسخیر كرده و امپراطوری هخامنشی را بنیاد نهد به دنیا آمد و بعد از حدود هشتاد سال زندگی در 483 قبل از میلاد وفات یافت.
بررسی ابعاد مختلف زندگی بودا كه آیین بودیسم را بنیان گذاشت و پیروان فراوانی به دور خود گرد آورد و بعد ها مردمان بسیاری آیین وی را دین رسمی خود قرار دادند، مستلزم اطلاع یافتن از اوضاع جغرافیایی، سیاسی، دینی و فرهنگی منطقه ای است كه وی در آنجا چشم به جهان گشود، بزرگ شد، آیین خود را تبلیغ كرد و همان جا وفات یافت. لكن بررسی ها نشان می دهد كه گزارش های تاریخی در این زمینه بسیار ناچیز و آمیخته با افسانه است و به قدری با داستان های شیرین اسطوره ای اختلاط یافته كه پیدا كردن حقیقت و جدا نمودن سره از ناسره تقریبا محال می نماید و فهمیدن این كه چه چیز واقع شده و چه چیز توسط افسانه سرایان جعل گشته، مستلزم تحقیقاتی مشقت بار می باشد و مسلماً نتیجة چنین تحقیقاتی تنها این خواهد بود كه در گذشته دور شخصی در هند پدید آمده سعی در اصلاح آیین هندو داشته و بعد ها نیز پیروان بسیاری پیدا كرده و جز این چند نكته هر چه گفته شده افسانه هایی بیش نیستند.
با توجه به نكتة فوق ما در این مقال تنها می توانیم به بازگویی افسانه ها و اسطوره هایی كه دربارة زندگی بودا گفته شده بپردازیم و قضاوت را بر عهدة خواننده بگذاریم.
شبه قارة هند كه امروز شامل كشورهای «هند، پاكستان، بنگلادش و... » می شود سرزمین پهناوری است كه در جنوب آسیا قرار گرفته و از سه سمت جنوب، جنوب غربی و جنوب شرقی توسط اقیانوس هند، احاطه گشته است. این سرزمین از سمت شمال شرقی و شمال توسط كوههای هیمالیا و از سمت شمال غربی توسط كوه های هندوكش و سلیمان از فلات های تبت، پامیر و ایران جدا شده است.
اولین تمدن بزرگی كه در شبه قارة هند شناخته شده, تمدن «ایندوس» است كه در درة سند (پاكستان امروزی) به وجود آمد. این تمدن از 2500 سال قبل از میلاد آغاز و تا 1500 قبل از میلاد كه در اثر هجوم اقوام آریایی از بین رفت، ادامه داشته است. آریایی های مهاجم تنها بعد از گذشت نزدیك به هزار سال از هجومشان به هند و از بین بردن تمدن ایندوس، توانستند تمدنی جدید در این سرزمین بنا نهند. یعنی حدود شش قرن قبل از میلاد كشورها و راجه نشین های كوچكی در شمال هند به وجود آمدند كه نژاد آریایی داشتند و آیین هندو دین رسمی آنان به شمار می آمد. در این منطقه یعنی دامنه های جنوبی رشته كوههای هیمالیا نزدیك منطقه ای كه اكنون میان نپال و هند می باشد كشور كوچكی وجود داشت كه ساكنان آن را «ساكیا» می نامیدند و پایتخت آن شهری به نام «كاپیلا واستو» (Kapilavaastu) بود كه در برخی منابع آن را «كپله وَتو» تلفظ كرده اند.
در جنوب این پادشاهی كشور «كسالا» قرار داشت و در آن سوی كسالا در ایالت بیهار هندوستان امروز و منطقة راجگیر كشور «ماكادا» واقع شده بود. در سمت شرق نیز سرزمین «كلیا» قرار داشت.
نام حاكم و پادشاه شهر كاپیلا واستو، «سودُدَنه» بود و همسرش به نام «مهامایا» نیز دختر پادشاه سرزمین «كلیا» بود كه گویا با همدیگر علاوه بر رابطة سببی، رابطة نسبی نیز داشتند.
به هر صورت، این پادشاه از همسرش «مهامایا» در سال 563 قبل از میلاد صاحب پسری شد كه نامش را «سیدارتا» گذاشتند. بنابر گزارش های آمیخته با افسانه كه به دست ما رسیده به هنگام تولد این فرزند، برهمن ها، پیش گویی كردن كه وی اگر «بی خان و مانی» را در پیش نگیرد، امپراطور بزرگی خواهد شد، ولی اگر چهار نشانه یعنی «شخص پیر، شخص مریض، مرده و مرتاض» را ببیند، ترك خان و مان كرده و «بودا» خواهد شد.
پادشاه برای جلوگیری از این اتفاق سه كاخ باشكوه بنا كرد كه هر یك از آنها در فصل های زمستان، تابستان و فصل باران، مورد استفاده فرزندش قرار گیرد و سعی شود او را چنان غرق لذت ها و نعمت های دنیوی كند كه وی از مرگ، مرض و پیری و مرتاضان بی خبر بماند، ولی چنان شد كه سیدارتا در طی گردش های خود روزی با شخص پیر و روز دیگر با شخص مریض و روز سوم با یك مرده رو برو شد و در نهایت بعد از دیدن یك مرتاض كه گفته بود به دلیل ترك نعمت های دنیوی و پیشه كردن ریاضت، مرتاض نامیده شده، تصمیم گرفت كاخ سلطنتی، پدر، همسر و فرزند هفت روزه اش را ترك كرده به ریاضت بپردازد. در آن زمان كه سیدارتا ترك خان و مان كرد، آیین غالب بر شبه جزیرة هند، آیین هندوئیسم بود كه اساس آن را اعتقاد به خدایان متعدد كه در دوره های مختلف ظهور یافته بودند تشكیل می داد و ریاضت یكی از راه های نجات و رستگاری به شمار می رفت. سیدارتا نیز در پی یافتن راهی برای رهایی از مرض، پیری و مرگ به دنبال برهمنان رفت و برهمنی به نام «آلاره كالامه» را به عنوان استاد انتخاب نمود,ولی بعد از مدتی از این استاد جدا شده به نزد «اودكه» پسر «رامه» شتافت، لكن در آنجا نیز دوام نیاورد و خود آغاز به ریاضت كرده شش سال به ریاضت پرداخت. در پایان این شش سال دریافت كه ریاضت، وی را به مقصود نخواهد رساند. پس هنگامی كه از وصول به حقیقت از طریق ریاضت نا امید شد، ریاضت را كنار گذاشت و به تامل و تفكر و مراقبت معنوی روی آورد. این مرحله از زندگی وی نیز شش سال طول كشید. بعد از هفت هفته توقف زیر درختی كه بعداً درخت بیداری نامیده شد، به حقیقت دست یافت و به مقام «بودا» بودن رسید.
از دیدگاه بودا چهار حقیقت و اصل وجود دارد كه بعد از شناخت آنها و برای رسیدن به نیروانا باید هشت راه و منزلت را پیمود. آن چهار حقیقت عبارتند از:
1. حقیقت تألم 2. حقیقت علت تألم 3. حقیقت پایان تألم 4. حقیقت طریقت والا برای رفع مایة تألم.
بر اساس حقیقت چهارم برای رهایی از تألم و رنج هشت دستور و هشت منزلت والا باید پیموده شود آن هشت منزلت و طریقت والا عبارتند از:
1. بینش درست 2. اندیشة درست 3. گفتار درست 4. كردار درست 5. معاش درست 6. تلاش درست 7. حضور ذهن درست 8. تمركز حواس درست.نتیجه این كه بودا نژادی آریایی دارد از مردمانی است كه ساكیا نامیده می شدند، پدرش حاكم كشوری كوچك در شمال هند و بر اساس افسانه ها وی بعد از ترك زندگی شاهانه و تجربة ریاضت های متعدد و رایج زمان خود با تأمل و تفكر به درجة بیداری رسیده و مقام «بودا» را یافت.منبع:پرسمان
نام حاكم و پادشاه شهر كاپیلا واستو، «سودُدَنه» بود و همسرش به نام «مهامایا» نیز دختر پادشاه سرزمین «كلیا» بود كه گویا با همدیگر علاوه بر رابطة سببی، رابطة نسبی نیز داشتند.