
 آن چه خواهید خواند، روایتی است از «اسماعیل مصباح». نوجوانی که با پدرش عازم جبهه های نبرد شد و با او نیز بازگشت اما در وضعیتی متفاوت. :

سال تحصیلی 60-61 سوم راهنمایی بودم. در بسیج محله گفتند که هر کس بخواهد به جبهه برود باید رضایت‌نامه از پدر و مادر داشته باشد. شوق و ذوق رفتن، آنی رهایم نمی‌کرد اما آن شرط گیج و منگم کرده بود، چون می‌دانستم که باید با چه مشکلاتی دست و پنجه نرم کنم.

شب آمدم خانه. شنیدم شام منزل یکی از اقوام هستیم. قلبم به شدت می‌زد که چگونه موضوع را بگویم، دل را زدم به دریا و در همان مهمانی گفتم. با چنان اعتراضی روبه رو شدم که حسابی در جا زدم. بعد از آمدن به خانه، پدرم را تنها دیدم، فرصت را غنیمت شمردم و باز هم گفتم که پدرم گفت:

- چرا رضایت ندم.

آن قدر خوشحال شدم که می‌خواستم بال در بیاورم!

چون پدرم سواد نداشت، یک متنی را نوشتم و زیرش را انگشت زد. صبح، مادر فهمید. در کمد اتاق را قفل کرد تا نتوانم عکس بردارم. به هر کلکی بود عکس را گرفتم و رفتم به اعزام نیروی سپاه کرج. غلغله بود! همراه با دوستانی که از یک محله بودیم، در صف ایستادم. هنوز چیزی نگذشته بود که دیدم پدرم دارد می‌آید. چشم‌هایم چهار تا شد: خدایا! چی کار داره؟ نکنه اومده من رو برگردونه؟

غیر از تعجب خیلی هم ترسیده بودم

- هه...هه... هه...

این صدای خنده یکی از بچه‌ها بود. می دانستم الان است که دستم بیندازد. از شما چه پنهان، این چنین نیز شد.

- اسماعیل بابات اومده برت گردونه؟

آمدن پدرم از یک طرف و صدای هرهر خنده و متلک‌های دوستانم از طرف دیگر کلافه‌ام کرده بود. رفتم جلو، سلام کردم و پرسیدم

- بابا! برای چی اومدی؟

- اومدم برم جبهه.

برق از سرم پرید! هر چند که بعید نبود، اما می‌ترسیدم به بهانه رفتن خودش، مرا غال بگذارد. دوستانم گفتند:

- حاج آقا! یا شما بیا یا اسماعیل.

جواب داد: من میام. اون خودش می‌دونه، می‌خواد بیاد، می خواد نیاد.

خیالم راحت شد. با کمی گفت‌و‌گو به این نتیجه رسیدیم که هر دو راهی شویم. پس از ثبت نام، خیلی سریع ما را به تهران، پادگان امام حسن (صلوات الله علیه)، فرستادند. شب همان روز، در پادگان امام حسن (ع) جمع شدیم. عده‌ای از بچه‌ها را از همان‌جا برگرداندند. در همان لحظه که اسم‌ها را می‌خواندند، دلم تاپ‌تاپ می‌کرد که نکند اسم من هم جز آن‌ها باشد، که بالاخره به خیر گذشت.

از پادگان راهی شدیم به طرف راه آهن. خانواده هیچ اطلاعی از ما نداشت. اتفاقا حامد نعمتی* در راه آهن بود و می‌خواست برگردد محل. به او گفتیم که به خانواده‌مان خبر برساند. حامد تعجب کرده بود که چرا به این تندی و با شتاب دارند ما را اعزام می کنند.

رسیدن به میدان راه آهن، منتظر بودن در ایستگاه قطار، سوار شدن به قطار و رسیدن به پادگان دو‌کوهه، هر یک خاطرات شیرین و زیبایی بودند که خیلی سریع ورق خوردند.

شور و نشاط بچه‌ها در پادگان گل کرد. آن‌ها با هم می‌گفتند و می‌خندیدند و به شوخی به من می‌گفتند:

- اسماعیل من چریکه، هفتا قاتلو حریفه!

این جمله شده بود ورد زبان بچه‌ها که با آهنگی خاص آن را به تنهایی یا با هم تکرار می‌کردند. هر چند من هم بی‌دست و پا نبودم که چیزی در آستین نداشته باشم، خود آنان نیز طعم بذله‌گویی ها و بگو‌بخندهایم را چشیده بودند، اما با حضور پدرم، چاره‌ای جز صبر و سکوت نداشتم. با خود می گفتم: این زمان بگذار تا وقت دگر.

ماندن در دوکوهه چند روز طول کشید. ما آموزش مخصوص میدان‌های رزم را ندیده بودیم و فقط یک سری آموزش های عمومی را در بسیج محل گذرانده بودیم اما چون احتیاج بود، همه را اعزام کرده بودند.

از دو کوهه رفتیم اهواز در مدرسه «پروین اعتصامی» که شبیه به یک پادگان نظامی شده بود. آن‌جا مسلح شدیم. به هر نفر یک کلاش و چند خشاب دادند. من وضعم خیلی بهتر از پدرم بود. چون آموزش‌های عمومی نظامی را دیده بودم که پدرم از همان نیز بی اطلاع بود. این بود که طرز کار کلاش را به پدرم یاد دادم.

غروب بود که حرکت کردیم به طرف «کرخه نور». با رسیدن به منطقه عملیاتی، شب رسید و همین باعث شد که به اشتباه برویم به خط «طراح2». آن‌قدر جلو رفته بودیم که رسیدیم به سنگر خمپاره‌های ارتش. یک ارتشی از سنگر آمد بیرون و گفت:

. اینجا خطه، چرا تا این‌جا با اتوبوس اومدید؟

راننده خیلی سریع سر و ته کرد. رفتیم به طرف «طراح 2». پشت یک خاکریز پیاده شدیم و همه، به صف، روبه روی آن ایستادیم، هر کس چیزی می‌گفت و چنان پچ‌پچی راه افتاده بود که انگار یک دسته زنبور جلوی لانه خود هستند.

- گرومپ

صدای سنگین انفجار، رشته صحبت‌ها را قطع و همه را میخکوب کرد. ما که تا آن وقت چنین صدایی  نشنیده بودیم، از هم پرسیدیم:

- این دیگه چی بود!؟

بعضی ها که سابقه جبهه داشتند، با تعجب پرسیدند:

- یعنی شما نمی‌دونید این صدای چیه!؟

- خب صدای چیه مثلا؟

- خمپارس دیگه بابا، خمپاره 120

اولین آموزش عملی را همان‌جا دیدیم و فهمیدیم که به محض شنیدن «سوت» آن باید «خیز» برویم.

از پشت آن خاکریز حرکت کردیم به طرف خط. در حین حرکت متوجه شدیم که چیزهای قرمز رنگی به طرف آسمان می رود. البته گاهی نیز مستقیم می آمد طرف ما. نمی دانستیم چیست، وقتی پرسیدیم فهمیدیم که به آنها «رسام» می‌گویند. در حال سوال و جواب با دیگران بودم که متوجه پدرم شدم. داشت از تیری که از کنار گردنش، به فاصله یک انگشت رد شده بود و حتی یقه پیراهن خاکیش را سوراخ کرده بود، با خنده، دیگران را مطلع می کرد.

با رسیدن به خط، آن را از برادران «گروه شهید چمران» تحویل گرفتیم. اولین نگهبانی رسید به من و یکی از برادران. عراقی‌ها که انگار متوجه جابه‌جایی نیرو شده بودند، بارانی از خمپاره، گلوله مستقیم تانک، تیر دوشکا و ... را ریختند روی خط. برای ما که بار اول‌مان بود و قبلا چنین حجمی از آتش را نه دیده و نه حتی صدایش را شنیده بودیم، خیلی وحشتناک بود!

آن شب من و آن برادر در سنگر نگهبانی چنان به هم چسبیده بودیم که دیدنی بود. در همان حالِ کز کرده، از لای درزهای سنگر، جلو را می‌پاییدیم. با تمام شدن مدت نگهبانی، رفتیم سنگر گروهی و با گذاشتن سر بر روی زمین، چیزی نفهمیدیم تا صبح رفتم سراغ پدرم. او با دامادمان و پسر عمویش در یک سنگر بودند. سنگر آن‌ها حدود پانصد متر با ما فاصله داشت. آن روز هم سنگر تدارکات، بهداری، حسینیه و ... را شناسایی کردم و هم خوش و بش جانانه ای با پدرم و دیگران داشتم.

تقویم روزها یکی یکی ورق می‌خورد و اوضاع روز به روز برایم عادی‌تر می‌شد. در کنار بر‌و‌بچه های هم محل‌های بودن و توپ و تانک و آتش‌ریزی عراقی‌ها را به مسخره گرفتن، با هم گفتن و خندیدن، در کارها به هم کمک کردن، نمازهای جماعت و حدیث و قرآن خواندن، شیرینی و جذابیت خاصی به آن روزهای زندگی‌مان داده بود.

غروب روز دوازدهم بود که رفتم سراغ پدرم. ریش‌هایش را کوتاه کرده بود و داشت غسل می‌کرد. بعد از غسل با هم گپ زدیم و زود برگشتم به سنگر خودمان. فردای آن روز، من با رمضان** رفتم به سنگر تدارکات، برای گرفتن شام. پدرم نیز آمده بود. غذای‌مان را گرفتیم، بگو و بخندی کردیم و آمدیم سنگر.

عقربه های ساعت، پنج بعداز ظهر را نشان می داد. خورشید در حال غروب بود و ما داشتیم در سنگر صحبت می‌کردیم که ناگهان یکی از برادران بی‌هوا وارد شد و در حالی که نفس نفس میزد، گفت:

- بچه‌ها! بابای اسماعیل شهید شد!

در یک لحظه نفهمیدم چه کردم. از سنگر بیرون آمده بودم و داشتم می‌دویدم طرف عراقی‌ها که بهرام - یکی از بچه‌های سنگر خودمان - جلوی من را گرفت و یک سیلی آبدار نیز نثار أن خبر دهنده کرد که

- این چه طرز خبر دادنه؟...

از سنگر خودمان تا بهداری را نمی‌دانم چه‌جوری رفتم. پدرم را خوابانده بودند و داشتند سرش را باندپیچی می کردند. او شهید شده بود و برای دلداری من، می‌گفتند هنوز زنده است. رفتم محل شهادتش را دیدم. سینی غذایش پر از خون بود. همان برادر خبردهنده می‌گفت که پدرم در آخرین لحظه‌ها، نام مرا می‌برده و با گفتن چند «یا ابوالفضل» شهید شده است. جنازه را در آمبولانس گذاشتیم و با حسین*** بردیمش اهواز. در راه احساس می‌کردم که مسوولیت من تازه دارد شروع می‌شود؛ مسوولیت کسی که پدرش را از دست داده و پسر بزرگ خانه است. در همین حال و هوا بودم که انگار صورت در اندوه فرورفته و چشم های خشکم، نگاه راننده آمبولانس را چرخاند طرفم. با لحنی که معجونی از تمسخر و تعجب بود، در آمد که:

- برا چی جبهه اومدی؟

سوالش را با یک کلام جواب دادم؛ کلامی که از همان ابتدا، همه بودن و آمدنم را در او یافته بودم:

- برای خدا.

فردای آن روز برگشتم خط تا یک بار دیگر دوستانم را ببینم و از آن‌ها خداحافظی کنم. جدایی از دوستان یک طرف و بردن پیام شهادت پدر از طرفی دیگر، هاله‌ای از اشک و اندوه را در  چهره‌ام دواند. هر چه بود، فاصله برگشتن از خط تا رسیدن به ایستگاه قطار در اهواز، گذراندن مسافت اهواز - تهران. رفتن به پزشک قانونی و آمدن به کرج و سر زدن به بسیج محل، خیلی زود گذشت.

از بسیج آمدم جلوی خانه پدربزرگم. همه اقوام آن جا جمع بودند و با دیدن من احوال‌پرسی شروع شد:

- به به! داش اسمال.

- کجایی بابا؟

- از بابات چه خبر؟

من هم می‌گفتم و می‌خندیدم. به آن‌ها گفتم که پدرم تا یک هفته دیگر می‌آید. خودم هم باور نمی‌کردم که بتوانم بخندم. روحیه‌ام خدایی بود؛ اما بالاخره یکی از فامیل‌ها متوجه شد. او دایی جوادم بود. چیزی نگذشت که همه متوجه شدند و فریاد و شیون و زاری از هر طرف بلند شد.

چیزی که آن روزها نگرانی همه را بیشتر کرده بود، مادرم بود. مادرم هفت ماهه باردار بود و همه مانده بودند که چطور خبردارش کنند. جدای از همه این‌ها، چیزی که در همان گیر‌و‌دار گل کرد و شاید از زبان آن‌هایی که خبری از دنیای شهادت نداشت در زبان ها افتاد، این بود که ما

- تو بابات رو جبهه بردی و باعث کشته شدنش شدی.

خدایا! چه می شنوم؟ من، کشتن پدرم...

دلم شکست. اشک دیگر نتوانست خودش را پشت پرده چشمانم پنهان کند. این اشک، به خاطر پدرم بود. اشکی بود که از کوره قلبم برمی‌خاست و با درد و داغ بیرون می‌ریخت؛ داغ یک تهمت و درد آن کودکی که برادرم شد؛ کودکی که هرگز پدرش را ندید و بالاتر از همه این‌ها، شهادت پدر.

انگار پدرم از غربتم خبر داشت. او در همان ایام به خواب یکی از همسایگان آمده و گفته بود:

- با اسماعیل کاری نداشته باشید. من خودم می‌خواستم برم جبهه.

 

*: حامد از بچه های محل خودمان است. خودش و برادرانش «صائب و محمود» در جبهه شهید شدند.

**:  رمضان مردانی، سال 62 به شهادت رسید.

***: حسین فتحی: در عملیات «الی بیت المقدس» اسیر شد.
منبع: فارس

دوستانم گفتند: حاج آقا! یا شما بیا یا اسماعیل. جواب داد: من میام. اون خودش می‌دونه، می‌خواد بیاد، می خواد نیاد.