بر اساس ماده 826 قانون مدنی، وصیت تملیكى عبارت است از اینكه كسى عین یا قسمتى از مال خود را براى زمان بعد از فوتش به دیگرى مجاناً تملیک كند. وصیت عهدى نیز به این معنا است که شخصى یک یا چند نفر را براى انجام امر یا امورى یا تصرفات دیگرى مأمور کند.

شرایط صحت وصیتشرایط صحت وصیت شامل شرایط مورد نیاز برای موصی (وصیت‌کننده)، شرایط موضوع وصیت و شرایط مورد نظر برای وصی است.
 موصی (وصیت‌کننده)وصیت‌کننده باید دارای پنج شرط باشد که عبارت از بلوغ، عقل، اختیار، رشد و عدم خودکشی است. در حقیقت، وصیت‌کننده باید اهلیت داشته و مجاز به تصرف در اموال خود باشد. 
وصیت کودک، فرد دیوانه، مست و کسی که او را مجبور کرده باشند تا وصیت کند و نیز وصیت محجوری که از تصرف در اموالش ممنوع است، صحیح نیست. هرگاه فرد دست به خودکشی یا اعمالی بزند که باعث جراحت و از بین رفتن خود شود و بعد از آن وصیت کند، در صورت فوت، وصیت باطل بوده و اگر زنده بماند، وصیت موصی نافذ است. موصی می‌تواند در هر صورت از وصیت خود برگردد و وصیت دومی بعد از وصیت اول خود صادر کند. در این صورت وصیت دوم مورد پذیرش است و به اجرا در می‌آید. 

موضوع وصیتموضوع وصیت، باید جایز، دارای منفعت حلال و از ملک شخص وصیت‌کننده باشد همچنین اگر فرد نسبت به اموال دیگران وصیت کند، صحیح نیست؛ اگرچه مالک آنها نیز اجازه بدهد البته اگر از سوی مالک وصیت کرده و او نیز تنفیذ کند، بعید نیست که صحیح باشد. 
اموال وصیت‌شده نباید بیش از یک‌سوم کل اموال باشد. بدهی‌ها، حقوق واجب الهی همچون خمس و زکات، مظالم و کفارات از اصل مال کم می‌شود؛ اگرچه فرد به آن وصیت نکرده باشد و شامل همه مال نیز بشود. حج واجب نیز اگرچه نذری باشد، همین حکم را دارد.
انجام کارهای تبرعی (رایگان) همچون اطعام فقرا، اگر در حد یک‌سوم اموال باشد، نافذ است و بیش از آن را وارثان باید اجازه بدهند.

وصیوصی یا به عبارتی شخص اجراکننده وصیت باید بالغ، مسلمان و قابل اطمینان باشد؛ بر این اساس، وصیت به نابالغ، دیوانه و کافر صحیح نیست و اگر وصی مورد اعتماد باشد کافی است؛ اگرچه احتیاط آن است که عادل باشد.
احتیاط واجب آن است که فرزند، وصیت پدرش را رد نکند اما بر دیگران، پذیرش وصیت واجب نیست حتی وصی پس از پذیرش و در زمان حیات وصیت‌کننده می‌تواند آن را پس بدهد؛ به شرط آن که به وصیت‌کننده ابلاغ کند. این موضوع در حالی است که اگر وصیت را بپذیرد و تا زمان مرگ وصیت‌کننده آن را رد نکند یا اگر رد کرد، به اطلاع او نرساند، اجرای وصیت بر وصی، نه تنها واجب است بلکه اگر وصی پس از مرگ وصیت‌کننده از وصیت اطلاع یابد، حق رد آن را ندارد و باید آن را اجرا کند.وصیت‌کننده (موصی)‌ می‌تواند یک یا چند وصی‌ معین‌ کند. در صورت‌ تعدد، اوصیا باید مجتمعا به‌ وصیت عمل‌ كنند؛ مگر در صورتی که تصریح‌ به‌ استقلال‌ هر یک از آنها‌ شده باشد. 
در فرضی که وصایت به اجتماع است، تصمیم‌ها باید به اشتراک گرفته شود. عمل یکی از اوصیا نافذ نیست، مگر اینکه دیگران نیز آن را تنفیذ کنند.

شیوه‌های تنظیم وصیت‌نامهشاید مرسوم‌ترین نوع وصیت‌نامه آن باشد که شخص وصیت‌کننده، گفته‌های خود خطاب به ورثه را بر ورقه‌ای از کاغذ با دست‌خط خودش می‌نویسد و از چند معتمد محل نیز می‌خواهد تا زیر آن را امضا کنند البته این نوع وصیت‌نامه از لحاظ حقوقی، وصیت‌نامه عادی تلقی می‌شود و اگر ورثه بر صحت و درستی آن اقرار نکنند، معمولا در مراجع رسمی پذیرفته نمی‌شود بنابراین برای کاهش مشکلات پس از مرگ موصی، می‌توان سه نوع وصیت‌نامه رسمی، خودنوشت و سری را تنظیم کرد.

وصیت‌نامه رسمیویژگی وصیت‌نامه رسمی این است که در یکی از دفترخانه‌های اسناد رسمی نوشته می‌شود و تابع تشریفات و مقررات اسناد رسمی است. 

وصیت‌نامه خودنوشتوصیت‌نامه خودنوشت به خط وصیت‌کننده نوشته می‌شود و دارای تاریخ به روز، ماه و سال به همراه امضای وصیت‌کننده است. 

وصیت‌نامه سریوصیت‌نامه سری ممکن است به خط وصیت‌کننده یا فرد دیگری باشد اما در هر صورت امضای وصیت‌کننده باید ذیل آن وجود داشته باشد. 
چنین وصیت‌نامه‌ای باید در اداره ثبت یا محل دیگری که آن اداره معین می‌کند، به امانت گذاشته شود. شخص وصیت‌کننده هر وقت اراده کند، می‌تواند وصیت‌نامه‌اش را از اداره ثبت پس بگیرد.‌ 

نوعی دیگر از وصیت‌نامهالبته به جز این شیوه‌های تنظیم وصیت‌نامه، نوع دیگری نیز وجود دارد که به وصیت‌نامه در مواقع اضطراری معروف است. 
منظور از مواقع اضطراری، زمان‌هایی است که حالت فوق‌العاده بر جامعه حاکم است، مانند شرایط جنگی، بمباران هوایی یا شیوع بیماری‌های مسری که در چنین حالتی شخص می‌تواند به طور شفاهی نزد 2 شاهد وصیت کند؛ به شرط آن که یکی از شاهدان مفاد وصیت‌نامه را با تاریخ روز، ماه و سال تنظیم کند و به امضای حاضران برساند.
 وصیت برای نوزاد متولد نشدهوصیت کردن برای جنین، شاید اقدامی ناآشنا برای عده‌ای از افراد باشد اما وصیت بر حمل یعنی جنینی که در رحم مادر است، وجهه قانونی و حقوقی دارد.
البته شرط اجرای این وصیت آن است که جنین زنده متولد شود اما اگر جنین سقط شود، حقوق ناشی از وصیت به ورثه او تعلق می‌گیرد. منبع: روزنامه حمایت

وصیت در لغت به معناى اندرز و نصیحت و آنچه بدان سفارش می‌كنند، است و در علم حقوق نیز تقریباً به همین معنا به كار می‌رود.