 حدیث «لولاك لما خلقت الافلاك» از احادیث قدسى است. در این زمینه توجه به مطالب زیر بایسته است: یكم. مراد از اینكه «اگر تو نبودى این جهان را نمى‏آفریدم»، ممكن است؛ یكى از سه معناى زیر باشد: 1. هدف از آفرینش جهان، چیزى است كه جز با وجود پیامبر صلى الله علیه و آله تحقق نمى‏یابد. از دیدگاه قرآن، همه جهان براى انسان آفریده شده است: خَلَقَ لَكُمْ ما فِی الْأَرْضِ جَمِیعاً «1»؛ انسان نیز براى بندگى آفریده شده است: وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِیَعْبُدُونِ «2». حقیقیت عبادت خداوند در میان انسان‏ها محقق نمى‏شود؛ جز با هدایت پیامبران و نبى‏اكرم كه خاتم انبیا و پیام آور دین كامل الهى است. پس صحیح است كه گفته شود، عبادت خداوند، جز با وجود پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله در میان بندگان محقق نمى‏شود. 2. پیامبر صلى الله علیه و آله مى‏تواند تمام هدف از آفرینش جهان را در خود جلوه‏گر كند و آن هدف را به صورت كامل در خود محقق سازد. هدف آفرینش جهان، بندگى انسان است و پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله به دلیل اینكه كامل‏ترین انسان‏ها است، كامل‏ترین بنده نیز مى‏باشد. از این رو، آن حضرت، هدف از خلقت جهان را به معناى تمام و كمال در وجود خود محقق ساخته است و دیگر انسان‏ها هر یك به اندازه مرتبه كمالشان، آن هدف را محقّق كرده‏اند. 3. پیامبر صلى الله علیه و آله غرض اصلى خدا از آفرینش جهان بوده است و دیگران را از طفیلى پیامبر صلى الله علیه و آله خلق كرده است. طبق معناى قبلى، پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله كسى است كه هدف از آفرینش جهان را به تمام و كمال، در خود محقّق ساخته است؛ اما براى اینكه پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله بتواند در این دنیا، چنین كمالى را در خود محقّق سازد، باید همه این جهان آفریده مى‏شد و همه این انسان‏ها- چه مؤمنان و چه كافران و حتى دشمنان پیامبر و دوستان آن حضرت- باید خلق مى‏شدند تا پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله، مجال رشد و تكامل پیدا مى‏كرد و مى‏توانست‏ قابلیت‏هاى خود را به فعلیت برساند. البته به این معنا نیست كه مثلًا دشمنان از روى جبر با آن حضرت دشمنى كرده اند؛ بلكه وجود انسان‏هایى براى تحقق كمال اختیارى پیامبر صلى الله علیه و آله نیاز است و آن حضرت مى‏تواند در فضاى میان آنان- چه فضاى دوستى و چه دشمنى- در مسیر رشد و تكامل خود قرار گیرد. انسان‏هاى دیگر نیز هر یك به اندازه مرتبه كمالشان، غرض از خلقت اند؛ یعنى، هر اندازه كه كمال آنان بیشتر باشد، غرض اصلى از خلقت نیز به آنان بیشتر تعلق مى گیرد و هر اندازه نقصان دارند، به همان اندازه طفیلى‏اند و غرض به طور عرضى به آنان تعلق گرفته است. گفتنى است كه این سه معنا با یكدیگر منافاتى ندارد و همه آنها با هم سازگار است. خداوند، مى‏خواهد همه انسان‏ها به كمال نهایى برسند و این كمال، متوقف بر اطاعت از دین است و دین را پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله آورده است. از سوى دیگر هر انسانى، به اندازه‏اى كه به كمال مى‏رسد، هدف از آفرینش را در خود محقق ساخته و در كوتاهى‏هاى خود و نقصان اختیارى اش، از هدف خلقت دور شده است. پس وجود این نقصان ها، غرض اصلى نیست؛ بلكه به تبع و بالعرض، امكان وجود پیدا كرده است. دوم. بنا بر برخى نسخه‏ها در ادامه روایت آمده است: «... و لولا على لما خلقتك و لولا فاطمه لما خلقتكما» «1» ؛ و نیز: «فلولاكم ما خلقت الدنیا و الأخره و لا الجنه و النار» «2» ؛ و نیز «و لولاكما لما خلقت الافلاك» «3» در این باره چند معنا احتمال دارد؛ 1. بندگى انسان‏ها جز با پیروى از دین ممكن نیست و پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله، این دین را آورده است. گفتنى است كه امامان حافظ دین هستند و اگر پس از وفات پیامبر صلى الله علیه و آله، امامت نبود، دین آن حضرت به انحراف كشیده مى‏شد. به عبارت دیگر خداوند، دین خاتم را از طریق «امامت» حفظ مى‏كند، لذا نخست از امام على علیه السلام یاد شده است و سپس از حضرت فاطمه علیها السلام یاد شده است، زیرا امامان به جز حضرت على علیه السلام، همگى از فرزندان حضرت فاطمه علیها السلام هستند. پس صحیح است كه گفته شود: «اگر فاطمه نبود، امامت ادامه نمى‏یافت و دین باقى نمى‏ماند و در نهایت هدف از آفرینش انسان (بندگى) نیز محقق نمى‏شد». 2. پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله، فاطمه زهرا علیها السلام، و امامان معصوم علیه السلام همه یك نوراند و كمال آنان هیچ تفاوتى با هم ندارد. پس این چهارده تن، همه با هم هستند و دوگانگى از حیث كمال بین آنان نیست و همان گونه كه پیامبر صلى الله علیه و آله تحقق‏بخش هدف آفرینش جهان است، فاطمه علیها السلام و امامان علیه السلام نیز، همان گونه‏اند و فرقى از این جهت میان آنان نیست. این معنا، مى‏تواند جملات دیگرى را نیز كه در شأن اهل بیت وارد شده است، توضیح دهد؛ به عنوان نمونه پیامبر صلى الله علیه و آله مى‏فرماید: «حسین منى و انا من حسین» «1» . اینكه حسین علیه السلام از پیامبر است، روشن است؛ اما اینكه پیامبر صلى الله علیه و آله از حسین علیه السلام است، به این دو معنا است: اولًا، دین پیامبر صلى الله علیه و آله به واسطه امام حسین علیه السلام باقى مى‏ماند. ثانیاً، آن دو یكى هستند و فرقى میان‏شان نیست. همچنین رسول اكرم صلى الله علیه و آله مى‏فرماید: «خدا با رضاى فاطمه راضى مى‏شود و با خشم او غضبناك مى‏گردد» «1». این بدان دلیل است كه رضاى فاطمه علیها السلام و خدا داراى یك ملاك است؛ یعنى، هر موردى كه ایجاد رضایت مى‏كند، هر دو را با هم راضى مى‏نماید و اگر خشمگین كند، هر دو را خشمناك مى‏سازد؛ زیرا فاطمه نیز فقط به رضاى خدا، راضى مى‏شود. پس چنین نیست كه خداوند، منتظر باشد كه فاطمه علیها السلام از چه چیزى راضى مى‏شود تا بعد از او راضى شود. 
منبع :پرسمان/معارف
آیا حدیث قدسى «لولاك لما خلقت الافلاك» داراى سند متواتر است‏ كه فاطمه علیها السلام بهانه آفرینش است و عالم هستى براى محبت آن حضرت آفریده شده است؟