 
 
شرائط شکل گیری داعش در منطقهدرباره اینکه چه زمینه ای موجب شده داعش یا القاعده در آن شکل بگیرد، می توان بر چهار عامل تمرکز کرد:

1. سیطره طولانی نیرو های استعماری و استثماری در خاور میانه و جهان اسلام. در واقع نوعی از ذلت، از خود بیگانگی، نوعی از بحران هویت به انسان مسلمان ساکن در این منطقه تزریق کرده است. این تزریق احساس ذلت و بی هویتی در چند قرن متمادی انبانی از خشم و نفرت از غرب و دنیای مدرن را پدید آورد.

2. مورد دیگر وجود حکومت های دست نشانده است که غرب از آن ها حمایت می کند و در واقع نماینده مردم خاورمیانه نیستند و در خدمت نظام های استثماری و استعماری هستند.

3. عامل دیگر کمک غرب به مبارزان در افغانستان علیه شوروی بود.

4.حمله آمریکا و کشور های غربی به عراق و لیبی و از بین بردن حکومت های مرکزی آن کشور ها با ادعای صدور دموکراسی بود که در حقیقت صدور دموکراسی نبود بلکه بستر سازی برای داعش بود.


ده ویژگی مهم تفکر داعش1. نخستین ویژگی این است که ما با نهضتی کاملا دینی مواجه هستیم. چرا که برخی از رسانه ها معتقدند که داعش هیچ ربطی به اسلام و دین ندارد، در صورتی که داعش دایما از شرع و دین و میراث اسلامی صحبت می کند از قضا مدعی است که خالص ترین و دقیقترین تقریر را از اسلام دارد.

2. دومین ویژگی این است که داعش تمام امور عالم را ساده در فرمول های مشخصی می کند و شناخت بسیار نظام مند و ساده ای را به مخاطب خودش عرضه می کند. به همین سبب این نگاه مطلق گرایانه بسیار به انتقال اندیشه و جذاب بودن آن کمک می کند.

3. داعش مداوم شبیه سازی تاریخی می کند و خودش را با آن چیزی که در صدر اسلام رخ داده مقایسه می کند و اوضاع مشابه و موقعیت های مشابه را استخراج می کند. و وضع خودش را با وضع پیامبر در آغاز اسلام در مدینه تشبیه می کند.

4. ویژگی چهارم غیریت سازی داعش است. داعش جهان را به قلمرو «نظام های کفر»، «نظام های مزدور که در منطقه و جوامع اسلامی هستند» و «قلمرو خود داعشیان تحت عوان حکومت اسلامی» تقسیم می کند و دشمن را هم به سه نوع؛ «دشمن مسیحی یا صلیبی»،« دشمن صهیونیستی» و «مرتد» تقسیم می کند. یعنی مسلمانانی که مرتد شده اند و شیعیان صفوی هم در میان مرتد ها هستند.

5. ویژگی بعدی تاکید و تمرکزی است که داعش بر مردم دارد. مردم را به عنوان نیروی بسیار مهمی که باید به سوی خودمان جلبشان کنیم می داند. اما نگاهی که به مردم دارد بسیار آسیب شناسانه است و در واقع مردم تحت تاثیر رسانه ها و تبلیغات و آموزش های انحرافی به شدت جاهل و منحرف هستند و ما فقط باید کاری بکنیم که عجالتا به سمت دشمن نروند و بعد از اینکه این جوامع را فتح کردیم باید از طریق آموزش آنها را اصلاح کنیم. یعنی در واقع اینگونه نگاهی به مردم وجود دارد، از یک سو یک نگاه آسیب شناسانه و از یک سو یک نگاهی که آنها را یک پتانسیل می داند.

6. نکته دیگر این است که ما با یک تفکر بسیار عقلانی مواجهه هستیم. داعش یک سیستم اندیشه ای کاملا عقلانی ارائه می کند و سیستماتیک صحبت می کند و به اصول و استراتژی‌های جهان معاصر کاملا توجه می کند و معتقد است که باید از آنها استفاده کرد و نگاهی هم که درباره جهان ارائه می کند در درون خودش سیستماتیک و عقلانی است که بسیار مهم است. در واقع ما می توانیم از نوعی عقلانیت داعشی صحبت بکنیم.

7. اینکه غربی ها و کفار از قدرت رسانه برخوردار هستند و می توانند از آن علیه ما استفاده کنند و اینکه ما باید راه های استفاده و قدرت استفاده از رسانه را پیدا کنیم و بتوانیم با این رسانه تفکر مردم را در دنیا نسبت به خودمان عوض کنیم یا اینکه بر عواطف و احساسات مردم تاثیر بگذاریم.

8. ویژگی هشتم تمرکز و تکیه بر اصل شهادت در این نهضت است. در اندیشه داعش به شدت بر شهادت تاکید می شود و شهادت یک راهکار و یک راه رستگاری معرفی می شود. حتی گفته می شود که مرگ انگیزه ای قوی است و فرد باید جنگیدن در صف اهل حق را انتخاب کند و در راه خیر جان دهد، چرا که این انتخاب به مراتب بهتر از آن است که بر باطل بمیرد و دنیا و آخرت را از دست بدهد... ».

9.  داعش اصلی به نام خونریزی و شدت عمل دارد. تاکید می کنند که اسلام به ما می گوید در مقابل با دشمنان ما باید شدت عمل نشان بدهیم و از ریختن خون مردم ابایی نداشته باشیم.
 تاکید می کند که خونریزی از اوجب واجبات است و تضمین کننده پیروزی است و تاکید می کند که این خونریزی باید از حدود شرع تجاوز نکند. نکته در این است که این چگونه شریعتی است که چنین امکانی را فراهم می کند که به این شدت بشود خونریزی کرد.

10. داعش به شدت با ایدئولوژی ملی گرایانه مشکل دارد. ایدئولوژی های ملی گریانه یک اختال جدی در حرکت داعش ایجاد می کند و مانع از نیروگیری آنها می شود. یعنی به همان میزانی که ملی گرایی در کشورهای اسامی قوت پیدا می کند داعش امکان اینکه بتواند از آن کشورها نیرو بگیرد را ازدست می دهد.

بر حسب این ویژگی هایی که گذشت، ما نیازمند مطالعه سازمان یافته و جدی این حرکت هستیم و به نظر نمی رسد که این حرکت با از بین بردن تجهیزات و نیروهایشان بتوان آنها را از بین برد. شرایطی در منطقه وجود دارد که می تواند دائم شرایط را برای شکل گیری چنین نیروی فراهم کند. باید به فکر درمان بنیادی تری برای منطقه خاورمیانه بود. که دردرجه اول شناخت سیستماتیک از این حرکت ها است.
باید سازمانی درست بشود که این جنبش ها و حرکت ها را به صورت سازمان یافته مطالعه بکند و به نظرم در این زمینه غفلت وجود دارد و به قدر کافی جدی گرفته نشده است.

منبع: سخنرانی حسن محدثی در نقد و بررسی کتاب «مدیریت توحش» ترجمه آزاده گریوانی/ به نقل از مجله اندیشه مهر

می‌توان برای داعش ده ویژگی مهم برشمرد که با وجود آنها نیازمند مطالعه سازمان یافته و جدی این حرکت هستیم. باید به فکر درمان بنیادی تری برای منطقه خاورمیانه بود. که درجه اول درمان، شناخت سیستماتیک این حرکت ها است.