امروزه در کشور ما اخبار مرگ‌های زودهنگام، رو به افزایش گذاشته و هر ساله گزارشی از کاهش سن مرگ و میر و افزایش آمار آن منتشر می‌شود. آمار و ارقامی که در ذهن هر مخاطبی این سوال را ایجاد می‌کند که براستی چرا مرگ زودرس با این گستردگی و سرعت در کشور ما در حال پیش‌روی است؟

برای پاسخ به این سوال؛ ابتدا نگاهی می‌کنیم به روند مرگ و میر ایرانی‌ها در سال‌های اخیر و علل اصلی آن. مرگ و میر در ایران، از سال 1369 تا 1394 به ۳۶۰ هزار مرگ (۲۱۹ هزار در مردان و ۱۴۱ هزار در زنان) و در سال 1395 به ۴۴۳ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر رسیده است. با قیاس این دو آمار جزیی، به آسانی تفاوت و شکافی عمیق را مشاهده می‌کنیم.

سازمان بهداشت جهانی با ابداغ برنامه‌ای تحت عنوان "ایراپن" و با هدف تحول ساختاری در نظام بهداشتی ایران، در تلاش است تا آمار مرگ و میر در این کشور را کاهش دهد. دست‌اندکاران این برنامه با بررسی‌های گسترده، دریافتند که ارتباط خاصی بین نحوه‌ی تغذیه افراد و آمار مرگ و میر وجود دارد. از این رو سعی دارند تا با ایجاد تغییراتی در ساختار سیستم غذایی ایرانیان، این روند را اصلاح کرده و مرگ‌های ناشی از آن را کاهش دهند.

باید متذکر شویم که برخی از عوامل اصلی مرگ ‌و میر در کشور ما مربوط به بیماری‌های غیرواگیر است که به برخی از آن‌ها اشاره می‌کنیم:

-  ابتلا به چاقی
- ایدز
- بیماری های قلبی و عروقی
- انواع سرطان‌ها
- حوادث جاده‌ای
- استفاده از داروهای پیشگیری از بارداری
- سوء مصرف مواد مخدر(1)

در این میان باید توجه داشت که طبق گزارش وزارت بهداشت، "ایسکمیک قلبی" رتبه‌ی نخست مرگ‌های زودرس در ایران است.

جلوگیری از مرگ زودرسطبق نتیجه‌ی پژوهش‌ها و بررسی‌های سازمان جهانی بهداشت، مرگ و میر زودرس قابل پیشگیری و کاهش هستند. بر این اساس با به‌کارگیری چند راه ساده، تا حدود زیادی می‌توانیم آمار مربوط به این موضوع را با کاهش چشم‌گیری همراه کنیم که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

- پیشگیری از چاقی
- عدم مصرف دخانیات
- کاهش مصرف قند و نمک
- فرهنگ سازی رانندگی صحیح و بی‌خطر
- عدم خوددرمانی و مصرف خودسرانه‌ی دارو
- آموزش کنترل فشار خون و اندازه قند خون
- نهادینه کردن تغذیه‌ی مناسب و به دور از مواد نگهدارنده

باید توجه داشت که بسیاری از فوت‌ها، در نتیجه‌ی بیماری‌های غیر واگیردار و مربوط به شیوه‌ی زندگی افراد هستند که مردم در این میان نقش مهم‌تر را ایفا میکنند زیرا این روند؛ حاصل نحوه‌ی زندگی و آموزه‌های اجتماعی است.(2) 

باتوجه به ضرورت رسیدگی به این مسئله‌ی مهم، وزارت بهداشت با همکاری برخی نهادها و سازمان‌های مربوطه، در تلاش است تا با راه‌اندازی کلاس‌ها و کارگاه‌های آموزشی، تغییرات فراگیری را ایجاد و سبک زندگی اقشار مختلف جامعه را اصلاح و بهینه کند، تا از این مسیر قدمی حائز اهمیت در راستای کاهش مرگ و میر زودرس برداشته باشد.

منابع:1- برنامه‌ ویژه برای کاهش آمار مرگ‌ زودرس در ایرانیان، خبرگزاری ایسنا، اردیبهشت 1397
2- برنامه وزارت بهداشت برای کاهش آمار مرگ و میر زودرس ایرانیان، روزنامه ایران، 1397

سازمان بهداشت جهانی با ابداع برنامه‌ای تحت عنوان "ایراپن" و با هدف تحول ساختاری در نظام بهداشتی ایران، در تلاش است تا آمار مرگ و میر در این کشور را کاهش دهد.