 محمدباقر پورامینى‏
این سوال ممكن است در ذهن بسیارى از زنان مطرح باشد كه آیا پیام پیامبر صلى‏الله‏علیه‏وآله ویژه مردان است و یا زنان هم مخاطب این پیام قرار مى‏گیرند؟
 پیامبر اسلام همچون همه انبیا، با دو هدف زیر، هدایت مردم را آغاز و دنبال كرد:
1. آشنا ساختن مردم با معارف الهى.
2. كامل كردن عقاید و اخلاق جامعه.
 بنابراین، تعلیم كتاب و حكمت از یك سو و تزكیه نفوس مردم از سوى دیگر هدف‏هاى پیامبر صلى‏الله‏علیه‏وآله بوده‏اند؛ آن گونه كه قرآن مى‏فرماید: «یعلمهم الكتاب و الحكمه و یزكیهم»[1].
از این رو، مى‏توان رسالت پیامبر را این گونه بیان كرد:
او براى تعلیم و تربیت و تزكیه آمد؛ تا در بخش نظرى، جامعه را به علوم الهى و صحیح، رهنمون سازد و در بخش عملى نیز مردم را به طهارت روح برساند. مخاطب چنین حركت هدایت‏بخش، جان انسان خواهد بود؛ نه بدن او. از این رو، زن و مرد هر دو به طور همسان، مخاطب پیام پیامبر صلى‏الله‏علیه‏وآله خواهند بود.
محور تعلیم و تعلم، جان آدمى است؛ نه بدن و نه مجموع جان و بدن او؛ بلكه آن كه عالم مى‏شود، روح است و روح، نه مذكر است و نه مونث. پس در آن چه به كمال آدمى باز مى‏گردد، همچون مسائل علمى، اعتقادى و اخلاقى، تفاوتى میان مرد و زن نیست؛ اما چون از مسائل اجرایى و تقسیم كار سخن به میان مى‏آید، به دلیل خصوصیات طبیعى و بدنى، هر یك داراى وظایف مختص و مشتركى هستند؛ اما تفاوت وظایف، نقشى در میزان تكامل آن دو نخواهد داشت.[2]
زن همچون مرد، تكامل‏پذیر است و قرآن هرگاه از ارزش‏هاى والاى انسانى سخن مى‏گوید، از زنان، همسان مردان، یاد مى‏كند؛ بدان حد كه هر دو مى‏توانند به مقامات انسانى و معنوى دست یابند. مقاماتى همچون اسلام، ایمان، طاعت، راست‏گویى، شكیبایى، خداترسى، روزه‏دارى، خویشتن‏دارى و یاد خدا، براى هر زنى، قابل دست‏یابى هستند[3] و طبیعى است كه عمل صالح او نیز همچون مرد، پیامد و ره‏آوردى این دنیایى و آن جهانى خواهد داشت.
در قرآن آمده است:
«من عمل صالحا من ذكر او انثی و هو مومن فلنحیینه حیاة طیبة و لنجزینّهم اجرهم باحسن ما كانوا یعملون؛[4] هر مرد و زنى كه كارى نیكو انجام دهند، اگر ایمان آورده باشند، زندگى خوش و پاكیزه‏اى به او خواهیم داد و پاداشى بهتر از كردارشان».
با این مقدمه، به طرح برخى از پیام‏هاى پیامبر به دختران مسلمان، در 10 محور زیر مى‏پردازیم:
 1. به دختر بودن خود ببالید.
وقتى غالب جامعه، زن را مایه عار مى‏دانستند و از دختر نفرت داشتند و حتى او را زنده به گور مى‏كردند،[5] در چنین محیطى، اسلام جایگاه انسانى زن را احیا كرده و او را ریحانه، یعنى شاخه گلى ظریف، نامید[6]. یكى از ارمغان‏هاى زیباى پیامبر صلى‏الله‏علیه‏وآله، شخصیت دادن به دختر و زن مى‏باشد؛ بدان حد كه پیامبر صلى‏الله‏علیه وآله مى‏فرمود:
 «دختران خجسته‏اند و دوست داشتنى‏[7] ...».
 «بهترین فرزندان شما، دخترانتان مى‏باشند[8]».
«از خوش قدمى زن این است كه نخستین فرزندش، دختر باشد[9]».
«دختر خوب، فرزندى مهربان، مددكار، مونس، با بركت و دوركننده حسرت است».
«كسى كه دختر دارد، مشمول نصرت و مدد و بركت و آمرزش خدا خواهد بود».
چون به نبى خاتم بشارت دختر مى‏دادند، مى‏فرمود: «گلى است كه خدا روزى‏اش مى‏دهد و تامین او با خداست‏[10]».
بر خود ببالید و از آن دسته دخترانى باشید كه پیامبر صلى‏الله‏علیه‏وآله درباره‏
ایشان فرمود:
«چه خوب فرزندانى‏اند دختران محجوب‏[11]».
 2. هماره دانش بجویید.
همواره با دانش و علم، مانوس باشید؛ زیرا «خداوند، درجه آنان را كه ایمان آوردند و آنان را كه از علم بهره‏مند شدند، بالا مى‏برد»[12].
پیامبر اكرم صلى‏الله‏علیه‏و آله همگان را به فراگیرى علم و دانش، تشویق مى‏كرد و فرزندان اصحابش را وادار كرد كه سواد بیاموزند و حتى به برخى از یارانش فرمان داد كه زبان‏هاى غیرعربى را فراگیرند؛ مى‏گفت: «دانشجویى، بر هر مسلمان، فرض و واجب است‏[13]».
رسول اكرم صلى‏الله‏علیه وآله روزى وارد مسجد (مدینه) شد و چشمش به دو اجتماع افتاد كه از دو دسته تشكیل شده بودند و هر دسته‏اى حلقه‏اى تشكیل داده، سرگرم كارى بودند؛ یك دسته مشغول عبادت و ذكر و دسته دیگر به تعلیم و تعلم و یاد دادن و یاد گرفتن سرگرم بودند. پیامبر صلى‏الله علیه‏وآله هر دو دسته را از نظر گذرانید و از دیدن آنها مسرور و خرسند شد و به كسانى كه همراهش بودند، فرمود:
هر دو دسته، كار نیك مى‏كنند و بر خیر و سعادتمند.
آن گاه اضافه كرد: اما من براى تعلیم و دانا كردن، فرستاده شده‏ام؛ پس خودش به طرف همان دسته كه به كار تعلیم و تعلم، اشتغال داشتند، رفت و در حلقه آنها نشست.[14]
هیچ وقت از یادگیرى و دانش‏آموزى، خسته نشوید و به فكر فارغ التحصیلى نیفتید و این توصیه پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و آله را همواره به یاد داشته باشید كه مى‏فرمود: چهار چیز است كه هر با هوش و خردمندى، باید به آنها پایبند باشد؛ شنیدن دانش، حفظ كردن، نشر دادن و عمل به دانش.[15]
هر ظرفى وقتى چیزى در آن مى‏گذارند، گنجایش خود را از دست مى‏دهد؛ مگر ظرف دانش كه با افزودن آن، گنجایشش بیشتر مى‏شود.[16]
پیامبر صلى‏الله علیه وآله مى‏فرمود: زنان انصار، خوب زنانى هستند؛ شرم، مانع فقاهت آنان در دین نمى‏شود.[17] بهترین مطالبى كه شایسته است جوانان یاد بگیرند، چیزهایى است كه در بزرگ‏سالى مورد نیازشان باشد و در زندگى اجتماعى، بتوانند از آموخته‏هاى دوران جوانى خود استفاده كنند.[18]
علم بال است مرغ جانت را            بر سپهر او برد روانت را
 علم دل را به جاى جان باشد           سر بى علم، بدگمان باشد
 علم نور است و جهل تاریكى‏        علم راهت برد به تاریكى‏[19]
 3. حیا را پاس دارید.
حیا، سرچشمه همه زیبایى‏هاست‏[20] و در فقدان حیا، هیچ كار زیبایى انجام نمى‏شود و هیچ كار زشتى ترك نمى‏شود.[21] پیامبر صلى‏الله علیه‏وآله مى‏فرمود: اسلام، عریان است و حیا، لباس آن است.[22]
حیا همان دگرگونى حال و انكسار و دورى گزینى از كار زشت است‏[23] به ویژه این كه انسان احساس كند كه ناظرى‏ او را مى‏بیند و آگاهى و نظارت خداوند، عامل برانگیختن حیاست، رسول خدا صلى‏الله‏علیه وآله فرمود: شرم كنید امروز از این كه خداوند، از تمام امور شما مطلع است.[24]
 بزرگ‏ترین سرمایه دختر و زن مسلمان، حیاست كه ثمره آن، مهار شهوت و تضمین عفت او خواهد بود. درنگ در نوع رفتار موسى با دختر شعیب و شیوه راه رفتن این دختر كه با حیا آمیخته بود، براى شما الهام‏بخش است.[25]
 4. پوشش مناسب را انتخاب كنید.
 پیامبر اسلام بر پوشش زن در مقابل نامحرم و دورى از جلوه‏گرى و خودنمایى، اصرار مى‏ورزید و اعجاز او، قرآن، همپاى توصیه به مردان در دورى از چشم چرانى و رعایت پوشش بدن از نامحرم، به زنان نیز توصیه مى‏كند كه دیدگان خود را فرو خوابانند و عفت پیشه كنند. به دو آیه ذیل دقت كنید:
«اى پیامبر! به همسران و دخترانت و زنان مومنان بگو پوشش‏هاى بلند (جلباب) خود را بر خویش فرو افكنند».[26]
«به زنان مومن بگو: دیدگان خود را فرو خوابانند و عفت پیشه ساخته، دامن خود را از بیگانگان بپوشانند و زیور خویش را جز براى شوهران و سایر محارم، آشكار نكنند؛ مگر آن چه پیداست و روسرى‏ها (خُمُر) خویش را به گریبان‏ها اندازند؛ تا سر و گردن و سینه و گوش‏ها پوشیده باشد و پاهایشان را به زمین نكوبند؛ تا آن چه از زینت پنهان مى‏كنند، معلوم شود».[27]
 درباره این دو آیه، به چند نكته توجه كنید:
 الف. جلباب، پوششى چادر مانند، گشاد و پارچه‏اى است و با روسرى كوچك و خمار، متفاوت است. جلباب همچون مقنعه‏ها و روسرى‏هاى بزرگ، سر و همه بدن را مى‏پوشانیده است‏[28] و خداوند در آیه نخست، با بیان جلباب، به پوشاندن سر و گردن و بدن زنان اشاره دارد.
ب. خُمُر جمع خمار و به معناى روسرى و سرپوش است‏[29] و خداوند در آیه دوم از دختران و زنان مومن خواسته است‏
كه به وسیله خمار، سینه و گریبان (جیب) خود را بپوشانند. مرحوم طبرسى درباره این آیه مى‏نویسد: زنان مدینه، اطراف روسرى‏هاى خود را به پشت سر مى‏انداختند و سینه، گردن و گوش‏هاى آنان آشكار مى‏شد و بر اساس این آیه، موظف شدند اطراف روسرى خود را به گریبان‏ها بیندازند، تا این مواضع نیز پوشیده باشد.[30]
ابن عباس نیز در باره تفسیر این آیه مى‏گوید: یعنى زن، مو، سینه، دور گردن و زیر گلوى خود را بپوشاند.[31]
ج. قرآن در پاسخ به ضرورت پوشش نیز چنین مى‏فرماید: «ذلك ادنی ان یعرفن فلا یوذین؛[32] بدین وسیله شناخته مى‏شوند [كه داراى اصالت خانوادگى‏اند] پس با آزار و تعقیب (هوسرانان)، رو به رو نمى‏شوند.
د. پیامبر صلى‏الله‏علیه وآله به اسماء فرمود: «اسماء! وقتى زن بالغ شد، شایسته نیست كه [در برابر نامحرم‏] جز صورت و دست هایش دیده شوند».[33]
ه. پوشش اسلامى، به معناى زندانى كردن و قرار دادن شما پشت پرده و در نتیجه، عدم مشاركت در فعالیت‏هاى اجتماعى نیست؛ بلكه پوشش بدان معناست كه شما به عنوان دختر و زن مومن، در معاشرت با مردان، بدن خود را بپوشانید و به جلوه‏گرى و خودنمایى نپردازید و مشاركتتان در فعالیت‏ها، بر اصول انسانى و اسلامى استوار باشد.[34]
و. بسیارى از جامعه‏شناسان، حجاب زن را مقتضاى طبیعى جامعه بشرى معرفى كرده‏اند. مونتسكیو مى‏نویسد:
قوانین طبیعت حكم مى‏كند زن، خوددار باشد؛ زیرا مرد، با تهوّر آفریده شده است و زن، نیروى خوددارى بیشترى دارد. بنابراین، تضادّ بین آنها را مى‏توان با حجاب از بین برد و بر اساس همین اصل، تمام ملل جهان معتقدند كه زنان باید حیا و حجاب داشته باشند.[35]
 5. از حقوق خود آگاه باشید
شما به عنوان یك دختر و زن مسلمان، در محیط خود، داراى نقشى مشخص هستید؛ زیرا زن مانند مرد، داراى مسئولیت‏ اجتماعى است و در فرهنگ قرآن او به هدایت‏گرى، امر به معروف، بازدارندگى از زشتى ها و ناهنجارى‏ها در همه زمینه‏ها مى‏پردازد؛
«و المؤمنون و المؤمنات بعضهم اولیاء بعض یأمرون بالمعروف و ینهون عن المنكر و یقیمون الصلوة و یؤتون الزكاة و یطیعون اللّه و رسوله اولئك سیرحمهم اللّه انّ اللّه عزیز حكیم؛[36] مردان و زنان با ایمان، دوستان یكدیگرند كه یكدیگر را به كارهاى پسندیده وا مى‏دارند و از كارهاى ناپسند، باز مى‏دارند و نماز برپا مى‏كنند و زكات مى‏دهند و از خدا و پیامبرش، فرمان مى‏برند؛ آنانند كه خدا به زودى مشمول رحمتشان قرار خواهد داد كه خدا، توانا و حكیم است.
 بى‏تفاوتى و سست عنصرى، بزرگ‏ترین آفت فراروست. نسبت به احیاى این حق خود، بیشتر تامل كنید.
 6. خاطره خوش دانشجویى را پاس دارید.
یكى از ویژگى‏هاى دوران‏ دانشجویى، دوران اقامت در خوابگاه است باید این دوره را به خوبى مدیریت كنید؛ تا خاطره خوش آن برایتان ماندگار باشد كه «بهشت، صحبت یاران همدم است». براى این كار، امور زیر را رعایت كنید:
 الف. هر دیدارى را با سلام آغاز كنید
ب. تبسم و لبخند، كم خرج‏ترین ادب رفاقت است؛ از آن مضایقه نكنید؛ پیامبر صلى‏الله علیه‏وآله مى‏فرمود: «دوست خود را با رویى گشاده و متبسم دیدار كن».[37]
ج. او را با نامى كه خود مى‏پسندد، یاد كن. رسول خدا صلى‏الله علیه‏وآله رعایت این ادب را سبب صفا و جاودانگى رفاقت مى‏داند.[38]
د. از دروغ، حسد، غیبت و آن چه آتش گناه از آن شعله‏ور است، بپرهیزید.
و. گاهى به یكدیگر هدیه دهید؛ زیرا هدیه، كینه‏ها را از میان بر مى‏دارد.[39]
ز. با تقسیم كار، سعى كنید بار خود را بر دوش هم اطاقى خود نگذارید؛
به این سیره پیامبراكرم صلى‏الله علیه‏وآله بنگرید:
قافله چندین ساعت راه رفته بود. آثار خستگى در سواران و در مركب‏ها پدیدار گشته بود. همین كه به منزلى رسیدند كه‏ آن جا آبى بود، قافله فرود آمد. رسول اكرم صلى‏الله علیه‏وآله نیز كه همراه قافله بود، شتر خویش را خوابانید و پیاده شد. قبل از همه چیز، همه در فكر بودند كه خود را به آب برسانند و مقدمات نماز را فراهم كنند.
رسول اكرم صلى‏الله‏علیه وآله بعد از آن كه پیاده شد، به آن سو كه آب بود، روان شد؛ ولى بعد از آن كه مقدارى رفت، بدون آن كه با احدى سخنى بگوید، به طرف مركب خویش بازگشت. اصحاب و یاران با تعجب با خود مى‏گفتند: آیا این جا را براى فرود آمدن نپسندیده است و مى‏خواهد فرمان حركت بدهد؟ چشم‏ها مراقب و گوش‏ها منتظر شنیدن فرمان بود. تعجب جمعیت هنگامى زیاد شد كه دیدند همین كه به شتر خویش رسید، زانوبند را برداشت و زانوهاى شتر را بست و دوباره به سوى مقصد اولى خویش روان شد. فریادها از اطراف بلند شد:
«اى رسول خدا! چرا ما را فرمان ندادى كه این كار را برایت بكنیم و به خودت زحمت دادى و برگشتى؛ ما كه با كمال افتخار براى انجام این خدمت آماده بودیم»؟
در جواب آنها فرمود:
«هرگز از دیگران در كارهاى خود كمك نخواهید، و به دیگران اتكا نكنید؛ گر چه براى یك قطعه چوب مسواك باشد».[40]
 7. براى یكدیگر سودمند و مفید باشید.
 پیامبر صلى‏الله علیه‏وآله مى‏فرمود: محبوبترین مردم نزد خدا، سودمندترین آنان است.
دوست مشمار آن كه در نعمت زند        لاف یارى و برادر خواندگى‏
 دوست آن باشد كه گیرد دست دوست‏        در پریشان حالى و درماندگى‏
 8. قدردان والدین خود باشید.
در خوبى كردن به پدر و مادر خود و كرنش و فروتنى در مقابل آنان، كوتاهى نكنید؛ خوشا به حال كسى كه پدر و مادرش را نیكى كند.
شخصى از پیامبر درباره دوست داشتنى‏ترین كار از پیامبر صلى‏الله‏علیه‏وآله سوال كرد و آن حضرت نخست به «گزاردن نماز اول وقت» اشاره فرمود و آن گاه از «نیكویى به پدر و مادر» یاد كرد.
روزى خواهر رضاعى پیامبر اكرم صلى‏الله علیه‏وآله نزد آن حضرت آمد. وقتى به او نگریست، از او شادمان گشت و ملحفه‏اش را گسترد و او را بر آن نشاند؛ سپس‏
با او با خوش‏رویى و خنده سخن گفت؛ آن گاه [خواهر رضاعى‏اش‏] برخاست و رفت و برادر [رضاعى‏] او آمد. رسول خدا صلى‏الله‏علیه‏وآله رفتارى را كه با او كرده بود، با این نكرد؛ به حضورش عرض شد:
اى رسول خداصلى الله‏علیه‏وآله! با خواهرش رفتارى كردى كه با او در حالى كه مرد است، نكردى!؟
فرمود: چون او نسبت به پدر و مادرش نیكوكارتر از برادرش بود.[41]
این نكته نیز قابل توجه است:
شخصى به حضور پیامبرصلى الله‏علیه‏وآله رسید و پیرامون نیكى به پدر و مادر از آن حضرت پرسش نمود. آن حضرت فرمود:
به مادر نیكى كن! به مادر نیكى كن! به مادر نیكى كن!
 همچنین سه بار نیز فرمود: به پدرت نیز نیكى كن.
پیامبر صلى‏الله‏علیه وآله پیش از آن كه نیكى كردن به پدر را ذكر كند، با مادر آغاز نمود.[42]
 9. مطالعه را دست كم نگیرید.
 كتاب‏خوانى را جزئى از برنامه خودتان قرار دهید. دست به كار شوید و براى كتاب خواندن، البته كتاب‏هاى غیر درسى، جایى مناسب در زندگى‏تان باز كنید.
در مطالعه به دو نكته زیر توجه كنید:
الف. باید خوب كتاب خواند؛ خواندن كتاب هم به صورت انفرادى مطلوب است و هم به صورت جمعى و تیمى. براى صورت دوم، توصیه مى‏كنیم كه چند نفر از دوستان خوب و هم سن و سال خودتان را گرد هم آورید و تیمى تشكیل بدهید و پس از انتخاب كتاب‏هاى مورد نظرتان، براى مطالعه آنها برنامه‏ریزى كنید. بهتر است تعداد اعضاى تیم شما سه تا پنج نفر باشد. بخش‏هاى مختلف هر كتاب را بین اعضاى این گروه تقسیم كنید و هر كدام از اعضا، بخش مربوط به خود را- علاوه بر مطالعه بخش‏هاى دیگر- دقیق‏تر مطالعه كند و به ترتیب، بخش‏هاى مختلف كتاب را در جلسه، بحث و بررسى كنید. در این هم‏خوانى، همه اعضاى تیم تلاش مى‏كنند مطالب كتاب را با كمك یكدیگر، به خوبى دریافت كنند.
ب. باید كتاب خوب خواند؛ در انتخاب كتاب، خوب دقت كنید و هر كتابى را شایسته مطالعه ندانید. مشورت، بهترین راهنما براى شماست. این آثار را در دو بخش «مطالعات زنان» و «عمومى» براى مطالعه شما سفارش مى‏كنیم:
 كتاب‏هاى مفید در موضوع زنان عبارتند از:
1. پژوهشى در فرهنگ حیا. عباس پسندیده، دارالحدیث، قم 1384.
2. زن در آیینه جلال و جمال، عبدالله جوادى آملى.
3. نظام حقوق زن در اسلام، مرتضى مطهرى، انتشارات صدرا، قم 1384.
4. آنچه یك جوان باید بداند (ویژه دختران)، رضا فرهادیان و بتول فرهادیان، بوستان كتاب، قم 1381.
 كتاب‏هاى مفید در مطالعات عمومى عبارتند از:
1. از ژرفاى نماز. آیه الله خامنه‏اى، دفتر نشر فرهنگ اسلامى، تهران.
2. فرهنگ برهنگى و برهنگى فرهنگى، حداد عادل، سروش، تهران.
3. استاد عشق. ایرج حسابى، انتشارات وزارات ارشاد اسلامى، تهران.
4. همنام گل‏هاى بهارى (درباره شخصیت پیامبر)، حسین سیدى، نشر نسیم اندیشه، قم 1385.
5. جلوه‏هاى رفتارى حضرت زهرا (ع)، عذرا انصارى، بوستان كتاب، قم 1372.
6. آفتاب در حجاب (درباره زندگى حضرت زینب)، سید مهدى شجاعى، كانون پرورش فكرى كودكان و نوجوانان، تهران 1377.
7. پروین اعتصامى، مهناز بهمن، انتشارات مدرسه، تهران 1382.
 10. ازدواج را به تاخیر نیندازید
خود را آماده ازدواج كنید و آن را به تاخیر نیندازید و مقهور گذر زمان نشوید؛ زیرا ازدواج، حادثه شیرین و تحول به یادماندنى دوران جوانى شماست. پیامبر صلى الله‏علیه‏وآله فرمود: هیچ بنیادى در اسلام، نزد خداوند، محبوب‏تر از ازدواج نیست.[43]
با ازدواج، صفا، محبت و شیدایى مى‏شكفد و حیاتى سبز و همراه با مسرّات معنوى و لذت‏هاى سالم، آغاز مى‏شود. آدمى چنان آفریده شده است كه به طور فطرى و طبیعى، به سوى ازدواج و سامان دادن خانواده، رهنمون مى‏شود.
كسانى كه تن به ازدواج نمى‏دهند و از این سنّت الهى سرپیچى مى‏كنند، نوعى خامى در وجودشان باقى مى‏ماند و بسیارى از گونه‏هاى وجودى‏شان شكوفا نمى‏شود. به گفته استاد مطهرى، «یك پختگى‏اى هست كه جز در پرتو ازدواج، پیدا نمى‏شود».[44]
 ازدواج، اولین مرحله خروج از خودِ طبیعى فردى و توسعه پیدا كردن شخصیت انسان است و كسانى كه این دوران را نگذرانده‏اند، تا آخر عمر، یك نوع خامى و بچگى در آنها وجود خواهد داشت.[45]
 ازدواج كنید؛ زیرا رسول خدا صلى‏الله‏علیه‏وآله فراوان مى‏فرمود:
هر كه دوست دارد از سنت من پیروى كند، به ازدواج روى آورد؛ زیرا ازدواج [بخشى‏] از سنت من است.[46]
در سخنان پیامبر صلى‏الله‏علیه‏وآله از گشوده شدن درهاى رحمت آسمانى و وزش نسیم احسان و فیض الهى به هنگام ازدواج، خبر داده شده است.[47] بى‏تردید كامل شدن دین فرد را نیز مى‏توان جلوه‏اى از لطف خدا دانست.
عشق، مصاحبت و دست‏یابى به انتظارات، سه دلیل مهم ازدواج شمرده شده‏اند.
 همچنین این هشدار به والدین محترم شما و پیامى به خودتان:
 پیامبر صلى‏الله‏علیه‏وآله روزى بر فراز منبر رفت و فرمود:
اى مردم! جبرئیل از سوى [خداوند] لطیف آگاه‏ نزدم آمد و گفت: دوشیزگان، به سان میوه‏ها بر درختند. اگر میوه، پخته شود، اما آن را نچینند، آفتاب، آن را تباه مى‏سازد و باد، آن را مى‏پراكند. همچنین اگر دوشیزگان به سنى رسند كه آن چه را زنان [از مسائل جنسى‏] مى‏فهمند، دریابند، دارویى جز ازدواج براى آنان نیست؛ در غیر این صورت، از فاسد شدن آنان، در امان نباشید؛ زیرا آنها انسانند.[48]
 11. از ارزیابى خود غفلت نكنید.
همواره به ارزیابى خود بپردازید و پیش از آن كه مورد ارزیابى و نقد دیگران قرار گیرید، خویشتن را محاسبه كنید؛ زیرا زیرك‏ترین زیركان، كسى است كه پیوسته خود را ارزیابى كند.[49] پیامبر صلى‏الله‏علیه‏وآله مى‏فرمود:
به حساب خود رسیدگى كنید؛ قبل از این كه به حسابتان رسیدگى شود و خود را مورد ارزیابى قرار دهید؛ قبل از این كه شما را مورد ارزیابى قرار دهند.[50]
اگر نقطه ضعفى دارید، به آن توجه كنید و براى از بین بردن آن، بكوشید. یك حلقه ضعیف در زنجیر، خطر بزرگى براى تمام زنجیر است؛ پس، خود را ارزیابى كنید و حلقه‏هاى قوى را به هم متصل كنید.
بهتر است براساس معیارها وملاك‏هایى كه در اختیار دارید، خود را بسنجید؛ مثلا در امور زیر بنگرید:
 الف: تعیین میزان وفادارى به قول‏ها ووعده‏ها.
ب: پایان دادن به كارها در وقت مقرر.
ج. عمل به تعهدات.
د. به پایان رساندن امورى كه نیمه‏كاره رها شده‏اند.
و. وارسى كردارها، رفتارها و اعمال فردى، عبادى و اجتماعى.
 ارزیابى خویشتن و دست یافتن به زوایاى پنهان شخصیت، موجب مى‏شود كه نسبت به خود، احساس اطمینان بیشترى كنید
منبع : پرسمان/ حقوق زن
آیا پیام پیامبر صلى‏الله‏علیه‏وآله ویژه مردان است و یا زنان هم مخاطب این پیام قرار مى‏گیرند؟