 زندگی و دیگر هیچ/ عباس کیارستمیعباس کیارستمی دو فیلم بعد از زلزله رودبار ساخت که هر دو پر از امید هستند و مخاطب را ترغیب به زندگی می کنند. داستان «زندگی و دیگر هیچ» از این قرار است که سه روز پس از زلزله خرداد 1369در استان گیلان، پدر و پسری از تهران به منطقه زلزله زده و به جستجوی بابک و احمد احمدپور بازیگران فیلم «خانه دوست کجاست؟» می روند. «زندگی و دیگر هیچ» یک تفاوت اساسی با آثار کیارستمی دارد؛ در این فیلم خلوت و درون آدم ها چندان بروز و ظهور نمی کند و دغدغه جمعی مساله است. ما در مقام بیننده همراه با فیلمساز به سفری می رویم تا قهرمان های دوست داشتنی «خانه دوست کجاست؟» را پیدا کنیم. در این مسیر کم کم تبعات زلزله و شرایط آدم ها برای مان پررنگ می شود.

«زندگی و دیگر هیچ» امیدوارانه ترین فیلم عباس کیارستمی است ؛ از دل خرابه ها و مرگ بیشمار هموطنان، بوی زندگی می آید. دوربین بجای ناله و زاری، زندگی را به تصویر می کشد؛ در همان نماهای ابتدایی روی گچ دست شکسته شده نقاشی قلب می بینیم ؛ دو بازیگر اصلی وقتی از شب زلزله می گویند حرف مسابقه آرژانتین و برزیل را پیش می کشند نه ترس و وحشت زمین لرزه را. مادری در وسط خرابه لباس می شوید و سر بچه ها به خاطر شکستن وسیله ای از خانه فریاد می کشد؛ ترحم نمی کند که حالا بعد از زلزله نباید بچه ها را دعوا کرد. تازه در این شرایط پای ازدواج و جشن عروسی هم در میان است.

زیر درختان زیتون/ عباس کیارستمی«زیر درختان زیتون» تنها تجربه فیلم در فیلم کیارستمی است. داستان بعد از زلزله رودبار شروع می شود؛ گروه فیلمبرداری به روستای «کوکر» رفته اند؛ حسین به عنوان نقش اصلی انتخاب می شود او هم  طاهره را به عنوان بازیگر مقابل معرفی می کند اما طاهره که پیشتر به خواستگاری حسین جواب رد داده بود حالا هم حاضر نیست نقش همسر او را بازی کند. در «زیر درختان زیتون» نیز خلوت آدم ها چندان پررنگ نمی شود ؛ بلکه حس زندگی محور اصلی فیلم است. هر کس به کار خود مشغول است، حسین به هر روشی چنگ می زند تا طاهره را بدست بیاورد گاهی با التماس و گاهی با فریاد. گروه فیلمبرداری سرگرم کار خود هستند، بقیه هم درگیر امور روزانه.

درونیات حسین جالب تر از بقیه است؛ کارگردان چهره ای بامزه از او می سازد و برایش دیالوگ های نمکین می نویسد:« بهتره که بی سوادها با باسوادهاازدواج کنن پول ندارها با پول دارها ازدواج کنن. خونه ندارها با خونه دارها که بتونن همدیگر را روبروا کنن. کسایی که دو تا خونه دان که نمیشه سرشون رو بزارن توی این خونه پاشون را تو اون خونه.» آخر فیلم هم به طاهره التماس می کند و بعد عصبی می شود:« برای حسین زن قحط نیست هرجا بروم به من زن می دن ولی بخاطر سر و سامان خودت می گم!»

بیدار شو آرزو/ کیانوش عیاریدر مقابل عباس کیارستمی که دو فیلم سرشار از امید ساخته، کیانوش عیاری «بیدار شو آرزو» را می سازد تا پلشتی زلزله را بیش از پیش جلوی چشم قرار دهد. فیلم 13 سال اکران نشد و خود عیاری هم اصراری به نمایش آن نداشت. این فیلم حالا در گروه سینمایی هنر و تجربه روی پرده است اما هر کسی یارای تماشای آن را ندارد. «بیدار شو آرزو» گویی که مستند است از زلزله بم؛ در لحظه لحظه فیلم شاهد صحنه های دردناک هستیم که نشان می دهد کشور ما در برابر این بلای طبیعی چقدر بی پناه است! کارگردان همان طور که خودش نیز اقرار کرده می خواسته با این فیلم تلخ به مسولان هشدار دهد. عیاری چه خوب این کار را انجام می دهد اما کو گوش شنوا؟!

مینای شهر خاموش/ امیر شهاب رضویانامیر شهاب رضویان بر خلاف کیانوش عیاری، از نشان دادن زهر زلزله پرهیز کرد. او برای روایت قصه «مینای شهر خاموش» سراغ مردی را محور قرار داد که بعد از سال ها به ایران بازگشته و می خواهد به زادگاه خود بم برود. دوربین او را همراهی می کند و مخاطب از این طریق آثار باقی مانده از زلزله را می بینید. «مینای شهر خاموش» از این منظر واجد تحسین است بویژه این که روی نکاتی چون لزوم توجه به مناطق آسیب دیده، بازگشت نیروهای متخصص به کشور، توجه به فرهنگ بومی بم و ... دست می گذارد. از نظر درام اما قصه اش چندان گیرا نیست و زلزله در دل قصه محو می شود. 

آوار/ سیروس الوندسیروس الوند نگاهی نمادین به زلزله دارد. «آوار» می گوید اگر گناه کردی تاوان آن را خواهی داد:« پیرمرد ثروتمندی پسران و عروس هایش را فرا می خواند تا پیش از مرگ میراثش را میان آنان تقسیم كند. تنها كسانی كه به مال پیرمرد چشم ندارند پسر بزرگتر و خدمتكار پیر خانه اند. پیرمرد زمانی كه در زیرزمین خانه مشغول موعظه برای فرزندان و عروسها است می میرد و همزمان با مرگ او زلزله ای راه زیر زمین را به بیرون مسدود می كند. دارایی پیرمرد به ویرانه ای تبدیل می شود. باز ماندگان پس از كشمكش های بسیار تصمیم می گیرند پس از خلاص شدن از زیر «آوار» ویرانه را بازسازی كنند.»

کارگردان در بازنمایی این حرف موفق است و لحظات نفس گیر از شرایط آدم های گیر افتاده زیر آوار به تصویر کشیده است. 

خاک سرد/ رضا سبحانیرضا سبحانی فیلمش را به دل بم می برد اما توان ساخت یک اثر قوی و همراهی برانگیز ندارد. «خاک سرد» روی سختی های بعد از زلزله دست گذاشته اما به دلیل لخت بودن داستان و تکراری بودن اتفاقات ، مخاطب زود خسته و دلسرد می شود. 

دل بیقرار/ قربان محمد پوردر سینمای ما چند فیلم ساخته شدند که زلزله عنصر پیش برنده داستان است اما اثری از آن در فیلم نمی بینیم. «دل بی قرار» یکی از آن ها است که داستان دو بچه به نام علی فاطمه را روایت می کند که بعد از زلزله بین این دو و مادرشان فاصله می افتد. فیلم با لحظه زلزله شروع می شود و بعد از آن داستان به سمت سرنوشت پسربچه و ماجرای بزرگ شدن پیش یک زن و شوهر می چرخد. در نهایت بعد از سال ها او خانواده اش را پیدا می کند. «دل بی قرار» یک ملودرام متوسط است که نمونه این قصه را در سینمای هند و البته فیلم های خودمان بارها دیده ایم. انصاف نیست این فیلم را ذیل فیلم هایی که به زلزله پرداخته اند، قرار دهیم.

گل یخ/کیومرث پوراحمد«گل یخ» نیز ملودرامی است که بخشی از عنصر پیش برنده داستان، زلزله رودبار است: دختر فیلم (الناز شاکردوست) درست در شبی به روستای شان بازمی گردد که زلزله می آید. مادرش را از دست می دهد و حافظه اش را هم. همسر (محمد رضا گلزار) در پی اوست و وقتی به یقین می رسد مرده ازدواج می کند. حافظه دختر برمی گردد و گذشته را به یاد می آورد... «گل یخ» را هم نباید جزو فیلم های زلزله قلمداد کرد.

امروز در تقویم کشورمان روز «ایمنی در برابر زلزله» نام گذاری شده است. به این مناسبت سراغ فیلم هایی رفته ایم که با موضوع زلزله ساخته شده اند تا عیار هر کدام را محک بزنیم.