 برای اكثر ما توصیف ویژگی‌های اخلاقی و رفتاری خود برای دیگران كار دشواری است. به‌عنوان مثال پاسخ دادن به این سؤال كه چه كسی هستیم، آسان نیست. بسیاری از ما فقط در مورد ویژگی‌های كلی و عمومی خود از جمله سن، جنس، نام خانوادگی، تحصیلات، وضعیت شغلی و... صحبت می‌كنیم و از ویژگی‌های شخصیتی و رفتاری خود اطلاعات كافی و مناسبی نداریم. برای مثال چه ویژگی‌های اخلاقی منفی داریم؟ چه اهدافی برای زندگی خود در نظر داریم؟ چه نوع زندگی می‌خواهیم داشته باشیم؟ چه رفتارهایی موجب آزردگی‌مان می‌شود؟ یا مهم‌تر از همه، بر رفتار خود اشراف كامل نداریم. با این حال دو فرد كه شناخت كاملی از خود ندارند، چگونه می‌توانند در كنار همدیگر به آرامش برسند و خواسته‌های خود را بیان كنند؟

فردی كه خود و نیازهایش را نشناسد چگونه می‌تواند نیازها و خواسته‌های روحی و روانی شریك زندگی‌اش را دریابد؟ بیان خواسته به معنای خواسته‌های ظاهری نیست، بلكه هدف بازگو كردن نیازهای روحی و روانی است خودآگاهی به هر یك از زوجین كمك می‌كند زندگی خوب و موفقی داشته و در زمان و مكان‌های معین، واكنش‌ها و رفتارهای مناسبی بروز دهند و در عین حال احساس خوبی نسبت به خود داشته باشند. بسیاری از مشكلات زوجین نتیجه احساسات بد و منفی آنان نسبت به خودشان است در نتیجه، زندگی خود و همسرشان را تلخ می‌كنند. این افراد مدام خود را سرزنش كرده و نمی‌توانند شادابی و طراوت را به زندگی مشترك ببخشند.

مهارت‌های خودآگاهی شامل مهارت‌های خود ارزیابی، شناسایی نقاط قوت و ضعف خود و همین‌طور مهارت‌های تفكر مثبت است و افراد خودآگاه خصوصیات و ویژگی‌های خاصی دارند كه عبارت است از:

1- خصوصیات مثبت و توانایی و استعدادهای خود را می‌شناسند و به آن‌ها افتخار می‌كنند.

2-خصوصیات منفی و نقاط ضعف خود را می‌شناسند، می‌پذیرند و در جهت اصلاح آنها می‌كوشند.

3- موفقیت‌ها و شكست‌های خود را می‌شناسند، به موفقیت‌هایشان افتخار می‌كنند و از شكست‌هایشان درس می‌گیرند.

4- به خود و دیگران احترام می‌گذارند.

5-برای رسیدن به اهداف خود تلاش می‌كنند.

6- مسئولیت اعمال و رفتارشان را می‌پذیرند.

مسئولیت‌پذیری یكی از اركان اساسی زندگی مشترك است. فردی كه مسئولیت اعمال، افكار و رفتار خود را نپذیرد در زندگی مشترك نیز نمی‌تواند مسئولیت‌پذیر باشد.

خودآگاهی هر یك از زوجین به آنها كمك می‌كند تا زندگی مشترك شاد و سالمی را برای خودشان، همسرشان و اعضای خانواده رقم بزنند. این مهارت به زوجین كمك می‌كند احساسات خود را شناسایی كرده و با آگاهی كامل از احساساتشان آن را در جهت و مسیر صحیح هدایت و كنترل كنند. به‌عنوان مثال به علت اصلی خشم و نگرانی خود پی برده و آن را در مسیری صحیح ابراز می‌كنند.

از دیگر نتایج خودآگاهی پی بردن زوجین به نقاط ضعف و قوت‌شان است، این آگاهی به آنان كمك می‌كند در زمان درگیری‌های عاطفی، با توجه به نقاط ضعف و قوت دیگری مكالمه‌ای مؤثر داشته و بر نقاط ضعف یكدیگر تمركز نكنند.

وقتی زوجین از نیازهای خود باخبر باشند، قادرند مسیرهای مناسبی را برای رفع نیازهایشان برگزینند در واقع نباید فراموش كرد افراد خودآگاه همچنان كه بر نیازها و اهداف خود آگاهند، این امكان را نیز دارند تا اهداف واقع‌بینانه‌ای برای زندگی خود انتخاب كرده و به انتخاب‌های یكدیگر احترام بگذارند.

زن و یا مردی كه این مهارت را نیاموخته باشد قادر به شناخت صحیح احساسات خود نبوده و نمی‌تواند نیازهایش را به نحوی مطلوب از شریك زندگی طلب كند. درك متقابل یكی از مشخصه زوجینی است كه به خودآگاهی رسیده‌اند.
منبع : مجله خانواده 
یكی از مهارت‌هایی كه تاثیر به‌سزایی بر تمامی ابعاد زندگی مشترك می‌گذارد خودآگاهی است. به این معنا كه فرد توانایی شناخت خود و آگاهی از خصوصیات، نقاط ضعف و قوت، خواسته‌ها و ترس‌هایش داشته باشد.