
"و لَکُم فِی القِصاصِ حَیوةٌ یا اُولِی الاَلبابِ": ای صاحبان خردها، برای شما در قصاص، زندگانی و حیات است. حتماً خود شما هم این آیه را با مصادیقی که در طول زندگی از زندگی خود و آدم های اطرافتان دیده اید تأییدمی کند، تصدیق می کنید که در این روزگار، روزی نیست که قصاصی صورت نگیرد و اتفاق نیافتد.
اشتباه نکنید! منظور از قصاص در این مطلب لزوماً به پای چوبه دار رفتن و اعدام شدن با چوبه دار نیست، روزگار با عکس العمل ها و بازتاب هایی که از رفتارهای آدم ها برایشان به ارمغان می آورد، هر کسی را در جایگاه و شرایطش اگر لازم باشد قصاص می کند.
هر کاری بکنی، نتیجه‎ی آن را می‎بینی؛ معصومین (علیهم السلام) در مورد این واقعیت اجتماعى یك قانون كلى, البته با عبارت هاى گوناگون بیان داشته اند: "كما تدین تدان" (1) هر طور جزا دهى، همان طور جزا داده مى شوى. "كما تزرع تحصد" (2); هرطور كشت كنى، همان طور درو خواهى كرد. 
بنابراین كار خیر در حق دیگرى, نتیجه اش كار خیر دیگرى در حق انسان و یا در حق نزدیكان انسان خواهد بود. همان طور كه كار شر در حق دیگرى نتیجه اش كار شر در حق انسان و یا در حق نزدیكان انسان از ناحیه دیگرى است. مى توان این قانون كلى را برگشت عمل یا مكافات عمل و یا پژواك عمل نامید. 
هر چه کنی به خود کنی
گر همه نیک و بد کنی     
                                       
پژواک عمل در بیان اهل بیت علیهم السلاممصادیقی از این پژواک عمل را در بیان اهل بیت علیهم السلام مرور می کنیم؛
حضرت على (علیه السلام) فرمود: "احسن، یحسن الیك" (3); احسان كن كه به سوى تو احسان مى شود.
حضرت در جایی دیگر می فرمایند: همان طور كه رحم كنى، به تو رحم مى شود.(4) و نیز فرمودند: كسى كه رحم نكرده است, مورد رحم واقع نمى شود.(5) و نیز: رحم كردن بر ضعیفان, رحمت (خدا) را فرود مى آورد.(6)
امام صادق (علیه السلام) مى فرماید: "عفو عن نسإ الناس, تعف نسائكم" (7); نسبت به زنان مردم عفت پیشه كنید, تا نسبت به زنان شما عفت پیشه شود.
هركه افتد نظرش در پى ناموس كسان
 پى ناموس وى افتد نظر بوالهوسان
 
و هزاران هزار مصادیق دیگری که در روایات کاملا این بازتاب، پژواک و در بیان امروز ما قصاص عمل انسان ها به وضوح و زیبا بیان شده است. خلاصه اگر این قصاص ها نباشد، همه چیز به هم می ‎خورد و حیات از بین می ‎رود. برای همین است که گفته شده: فِی القِصاصِ حَیوةٌ.

چه راهی را انتخاب می کنید؟این قصاص می تواند از طریق دیگری غیر از حوادث و بازتاب های منفی از اعمال شر و بد ما انجام شود، از راه استغفار. یادمان نرود که آنچه از گناهان را استغفار می کنیم ، در حقیقت خودمان را قصاص کرده ایم و آنچه را هم که استغفار نمی کنیم، همان می شود که خدا در قالب حوادثی که در زندگی برای ما پیش می‎آورد، قصاص می‎کند.
در حقیقت اغلب مشکلات این دنیا عقوبت  قصاص اعمال خومان است، و این عقوبت و قصاص هم در جای خود لطف است، چون با تحمّل، از آن گناه پاک شده و راحت می شویم. منتها ما انسان ها گناهان خود را نمی بینیم که موجب شده اند ما به سفلای قصاص بیافتیم، درست مثل شاگردی که وقتی نمره ی قبولی را نمی آورد می گوید که معلم من را رد کرد، نمی گوید که من چقدر تنبلی و کاستی داشته ام که موجب رد شدنم شده است.
 قطعاً چیزی در ما بوده که لازمه‎اش این بود که به این سفلی بیافتیم و بعد خدا و خوبان خدا را یاد کنیم و از آن بیرون بیاییم. 

سخن آخرریشه بسیارى از مشكلات اخلاقى و اجتماعى های امروز, عدم اطلاع از برگشت عمل و عكس العمل كردار انسان ها است. اگر مردم بدانند كه عمل بد بالاخره دامن خود آن ها یا نزدیكان و یا بازماندگان آن ها را خواهد گرفت، دیگر گرد گناه نمى گردند. از این رو هر كس مى خواهد به ناموس اوبدى نرسد و یا اسرار او فاش نگردد, بایستى خود نیز به ناموس دیگران چشم بد نداشته باشد و در پى كشف اسرار دیگران نباشد.پی نوشت:
1 - شرح غرر، ج 4، ص 622 و بحارالانوار، ج 74، ص ;412 
2 - شرح غرر، ج 4، ص 623
3- بحارالانوار, ج 77, ص 388
4- شرح غرر, ج 4, ص 623
5- همان, ج 5, ص 245
6- همان, ج 4, ص 93
7- بحارالانوار، ج 78, ص 242

منابع:
سایت حوزه
کتاب باز، تاب عمل - نسخه متنی، نوشته على فرجى
 مصباح الهدی، بیانات حاج اسماعیل دولابی

آنچه از گناهانت را که استغفار می‎کنی، خودت قصاص کرده‎ای و آنچه را هم که استغفار نمی‎کنی، خدا در قالب حوادثی که در زندگی برای تو پیش می‎آورد، قصاص می‎کند.