

آنچه آثار او را منحصربه‌فرد می‌كند، توانایی‌اش در انتقال افكار و احساساتش است. در ادامه گفت‌وگویی را كه به بهانه اجرای او در نخستین شب فستیوال «Show of hands» انجام شده، می‌خوانید. 

از لئو بروئر بگویید. او یكی از آهنگسازان مورد علاقه شماست و اجرا را با یك قطعه از او شروع كردید.

لئو بروئر آهنگساز مهمی برای ساز گیتار كلاسیك است و من سال‌هاست كه با موسیقی او آشنا شده‌ام. آثار او بسیار تاثیرگرفته از موسیقی كوبایی و به طور كلی امریكای جنوبی است و البته بیان خاص خودش را دارد. قطعه «یك روز» در نوامبر درواقع یك موسیقی فیلم است، اما او برای ساز گیتار كلاسیك هم تنظیم كرده. من اولین بار اجرای این قطعه را توسط یك نوازنده خیلی خوب یونانی دیدم اما منتشر نشده بود. وقتی می‌خواستم این قطعه را بنوازم بارها و بارها آن را گوش دادم و وقتی شما یك قطعه را گوش می‌كنید؛ به یك شكل دیگر برای نواختن با آن مواجه می‌شوید. گوش دادن به این قطعه و نواختن دوباره آن تجربه خیلی خاصی برایم بود و كاملا تلاش كردم خودم را آزاد بگذارم و صرفا به نت‌ها توجه نكنم.

آیا برای ترتیب اجرای قطعات در كنسرت برنامه مشخصی داشتید یا اساسا تمامی قطعات از پیش انتخاب شده بودند؟

خیر، تقریبا با پایان هر قطعه متوجه می‌شدم كه قطعه بعدی چه باید باشد و تمامی قطعات كنسرت هم از پیش تعیین نشده بود. این هم می‌تواند یك بازی باشد.

شما در یك فستیوال بداهه‌نوازی روی صحنه رفتید و قطعات آهنگسازان دیگر را اجرا كردید اما به طور مثال وقتی قطعه‌ای از «بیورن مه‌یر» نواخته شد حتی خود مه‌یر هم با طنز می‌گفت شك دارم كه این قطعه من باشد. در واقع من فكر می‌كنم اساسا در مدل نوازندگی شما بداهه‌نوازی با معنا و مفهوم دیگری اتفاق می‌افتد كه از حس لحظه شما به یك قطعه بیرون می‌آید. نظر خودتان چیست؟

بداهه‌نوازی برای من كه یك نوازنده گیتاركلاسیكم و آهنگسازی نمی‌كنم به معنای در لحظه بودن است و این یعنی اگر من دارم روی یك قطعه كار می‌كنم آن را به اندازه كافی از نظر تكنیكی می‌شناسم و بعد در كنسرت اجازه می‌دهم كه لحظه‌ها مسیر تكامل قطعه را پیش ببرند. رها بودن برای من مهم‌ترین نكته است و گاهی این رها بودن باعث می‌شود كه قوانینی را زیرپا بگذارم و واقعیت این است كه من به قوانین اهمیت چندانی نمی‌دهم.

وقتی به اجرای شما فكر می‌كنم، مدام تصاویر و رنگ‌های تاریك و غمگینی به ذهنم می‌آید. فكر می‌كنم اكثر قطعاتی كه نواختید غم‌انگیز بودند و شما آن را چند برابر غم‌انگیز‌تر اجرا كردید. از آنجایی كه اجرای این قطعات آنچنان كه گفتید با حس و حال لحظه شما ارتباط مستقیم دارد؛ آیا شما فرد غمگینی هستید؟

فكر كنم، جواب این سوال بله است و شاید كمی مالیخولیایی باشد. همه ‌چیز می‌تواند خیلی زیبا باشد اما در عین حال روی دیگری از آن را هم می‌بینم. این واقعیت كه همه این چیزهای زیبا هم گذرا هستند غیرقابل انكار است. اما به هرحال گاهی می‌شود كه عمیقا احساس خوشحالی كنم و موسیقی اتفاق بزرگی است چون باعث می‌شود به درون خودم سفر كنم. در این سفر هر كس زاویه دید خودش را خواهد داشت.

شما در مصاحبه‌ای گفتید: «اغلب فكر می‌كنم كه انتخاب موسیقی‌ام به دست خودم است اما بعدتر متعجب می‌شوم كه شاید موسیقی من را به عنوان یك مدیوم انتخاب كرده باشد.» آیا موافقید كه موسیقی محصول موسیقی است؟ 

كاملا موافقم. من یك نوازنده گیتار كلاسیك هستم و بداهه‌نوازی را این گونه برای خودم معنی كردم. زمانی كه من یك قطعه را می‌نوازم به قدری آن را دوست دارم كه دیگر مطمئن نیستم كه من آن را انتخاب كرده باشم. من می‌خواهم به بقیه حس خودم را نشان دهم و باید احساسات قطعه را مال خودم كنم پس دیگر قوانین و نت‌های نوشته شده اهمیت پیدا نمی‌كند بلكه نگاه و سابقه شنیداری من است كه قطعه را از نو می‌سازد. بداهه‌نوازی با مدل من این گونه است و البته امیدوارم كه توانسته باشم، احساساتم را در اجرا به مخاطبان منتقل كنم.

شما چه مسیری را طی كردید تا به این نگاه‌رسیدید و امروز می‌گویید نباید به قانون‌ها توجه كرد؟

من وقتی نوازندگی را شروع كردم از خودم پرسیدم چرا می‌خواهم گیتار بزنم و مطمئن بودم كه قرار نیست قوانین متداول را رعایت كنم تا به نظر نوازنده پُرتكنیكی باشم. در نتیجه سعی كردم هر روز صدای ساز زدنم را ضبط كنم و ببینم دقیقا دوست دارم چه صدایی از این ساز بشنوم. این یك مواجهه كاملا شخصی است. هركس بدن خودش را دارد، نگاه خودش را دارد و احساساتش متفاوت است. در نتیجه نمی‌توان برای همه یك قانون مشخص گذاشت و گفت كه این گونه ساز بزنید. شما باید خودتان این ماجراجویی شخصی را آغاز كنید و فكر می‌كنم برای این كار صرفا باید قانون‌ها را شناخت و لازم نیست كه همه آنها را رعایت كنید.

در اجرای شما بیش از همه قطعه Trails crossingساخته بیورن مه‌یر من را تحت تاثیر قرار داد. من این قطعه را در آلبوم سولو او شنیده بودم و فكر می‌كنم كاری كه شما با آن كردید یك تصویر كاملا متفاوت ساخته است. در مورد مواجهه با این قطعه كمی بگویید.

من هم وقتی این قطعه را از بیورن شنیدم خیلی تحت تاثیر قرار گرفتم و به او گفتم كه می‌توانم این قطعه را به خوبی برای گیتار كلاسیك تصور كنم. در نتیجه او این قطعه را برای گیتار كلاسیك بازنویسی كرد. این قطعه بسیار ساده است ولی فوق‌العاده عمیق است. این دومین بار بود كه این قطعه در تهران اجرا می‌شد.

جریانی كه نشر هرمس و مشخصا این فستیوال در موسیقی دنبال می‌كند تقریبا با نگاه نشر ای‌سی‌ام در یك راستاست. اساسا هنرمندانی كه در اینجا روی صحنه می‌روند همگی یك نگاه و یك مكتب واحد در موسیقی دارند كه به سبك موسیقی و ملیت‌شان ارتباط پیدا نمی‌كند و از نظر من این حاصل یك نگاه مشترك و متفاوت به موسیقی است. كمی درباره این نوع نگاه بگویید.

با شما كاملا موافقم. نشر‌ ای‌سی‌ام همواره یك رویا بوده و هست. اولویت شماره یك در‌ ای‌سی‌ام موسیقی و انتقال انرژی آن است. این جریان به قوانین موسیقی عامه توجه نمی‌كند و حتی مساله كامل بودن و بهترین بودن هم نیست. در این نگاه مساله به دست آوردن یك لحظه منحصربه‌فرد در موسیقی است. این لحظه منحصربه‌فرد هیچ ارتباطی با تكنیك‌های عجیب در موسیقی یا اسم‌های خیلی بزرگ ندارد. نتیجه چنین نگاهی می‌شود یك نشر منحصربه‌فرد. من فكر می‌كنم این فستیوال هم به همان اندازه منحصربه‌فرد است. در اینجا مخاطبان و هنرمندان تلاش می‌كنند تا به همان لحظه منحصربه‌فرد در موسیقی دست پیدا كنند. شما مثل یك بچه می‌توانید از موسیقی لذت ببرید چون آن موسیقی كاملا رهاست. در مورد نشر «ای‌سی‌ام» می‌توانم بگویم با اینكه شما آلبوم‌های ضبط شده آن را می‌شنوید اما هربار با حال خودتان می‌توانید با آن مواجه شوید چون یك حس و حال و بی‌مرزی در آن وجود دارد كه ارتباطش با مخاطب را هیچ‌گاه از دست نمی‌دهد و همیشه زنده است.
منبع: روزنامه اعتماد/امیرحسین ناظم‌زاده 

زوفیا بورُس سال ١٩٨٠ در پراگ متولد شد و در دانشگاه موسیقی و هنرهای نمایشی وین تحصیل كرد. اولین آلبومش با عنوان «En otra parte» در سال ٢٠١٣ توسط نشر «ECM» منتشر شد. آثار Leo Brouwer آهنگساز كوبایی همواره مرجع مهمی برای ماجراجویی‌های بورس در عرصه موسیقی بوده و باعث پدید آمدن نگاهی بدون محدودیت به ساز گیتار كلاسیك شده است.