 جواب تفصیلی:مقدّمه: انسان موجودی است دارای عواطف و احساسات كه در حوادث و پیش آمدهای ناگوار و جانسوز، تحت تأثیر قرار گرفته و اندوهناك می شود و گاهی جزع و فزع و بی تابی و اظهار نارضایتی می كند، و حتی گاهی ممكن است قلب او كه مركز احساسات و عواطف اوست ایستاده و جان ببازد «ان الانسان خلق هلوعاً اذا مسه الشر جزوعاً و اذا مسه الخیر منوعاً»[1] در این راستا تنها نیروی ایمان است كه از ناراحتی ها و اضطرابات انسان جلوگیری نموده و به او امید و آرامش می بخشد،[2] از این رو دستورات اسلام در راستای تقویت ایمان و نیروی عقیده دور می زند، و راه مبارزه با پیش آمدهای ناگوار را نشان داده با زبانهای مختلف به صبر و شكیبایی در برابر ناملایمات فرا می خواند «والعصر ان الانسان لفی خسر الا الذین امنوا و عملوا الصالحات و تواصوا بالحق و تواصوا بالصبر»[3] با بینش، امتحان و آزمایش زندگی و ناملایمات آن را جهت داده و به صابران رحمت و مغفرت و صلوات الهی را بشارت و نوید می دهد «و بشر الصابرین الذین اذا اصابتهم مصیبة قالو انالله وانّا الیه راجعون اولئك علیهم صلوات ٌمن ربّهم و رحمةٌ و اولئكَ هُمُ المهُتدون»[4] و تنها صابران را هدایت یافته می داند.
 صبر از مقامات عالی است كه در تمام میدان های زندگی فردی و اجتماعی، جشن و عزا، جنگ و صلح و ... كاربرد دارد، لذا ست كه برای آن اجری بی پایان و مزد بی حساب قرار داده است «انما یوفی الصابرون اجرهم بغیر حساب» [5] و ائمه شیعه نیز بارها مردم و شیعیان را به صبر و شكیبایی توصیه و سفارش نموده اند، از جمله امام صادق ـ علیه السّلام ـ كه خود از گریه كنندگان برای عزای جدش حسین ابن علی ـ علیه السّلام ـ بود، و از مصادیق اكمل صابران است، به یكی از یارانش می فرماید: «اما انّك ان تصبر توجر»[6] بدان كه با صبر و مقاومت پاداش می بری. حال باید دید این توصیه ها و سفارش ها به صبر و بردباری با عزاداری شیعیان برای ائمه اطهار، مخصوصاً حسین ابی علی منافات دارد یا خیر؟
 اولاً باید گفت: صبری كه در آیات و روایات به آن توصیه شده است اختصاص به صبر بر مصائب ندارد، بلكه صبر در تمام میدان های زندگی مطرح است و شاخص ترین موارد آن، در روایات ذیل آمده است.
 پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ فرمود: «الصبر ثلاثه صبر عند المصیبة و صبر علی الطاعتة و صبر عن المعصیة» صبر بر سه گونه است، 1. صبر در مصائب؛ 2. صبر بر بندگی (و طاعت خداوند) 3. صبر در برابر مصیبت (در مقابل شهوات و تمایلات نفسانی و پرهیز از گناه)؛ در نتیجه این آیات فقط در مقابل بی صبری در مصائب قرار ندارد.
 ثانیاً: باید دید مراد از صبر در این آیات و روایات چیست؟ و مصداق بی صبری كدام است؟ با نگاهی گذرا به آیات مذكور و آیات دیگر، این نكته به خوبی به دست می آید، كه مراد از بی صبری گریه و اشك و عزاداری نیست، بلكه مراد جزع و فزع و اظهار سخنان بیهوده و باطل در هنگام مصیبت، و اظهار نارضایتی نسبت به قضا و قدر الهی است، چنان كه پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ در مصیبت فرزندش ابراهیم، در حالی كه اشكش جاری بود فرمود: «و انّا بك لمحزونون، تبكی العین و یدمع القلب و لا نقول، یسخط الرب عز ّو جل»،[7] فرزندم، برای تو غمناك هستیم، چشم می گرید و دل می سوزد اماّ چیزی كه موجب نارضایتی خداوند گردد بر زبان نمی آوریم. در روایات دیگر چنین آمده است «یحزن القلب ، و تدمع العین، ولانقول ما یسخط الرب و انّا علی ابراهیم لممحزونون»[8] بعد از دفن ابراهیم در قبرستان بقیع، برای آن كودك آن قدر گریه كرد كه اشك از محاسنش جاری گردید به آن حضرت اعتراض كردند، ای رسول خدا تو دیگران را از گریه منع می كردی اكنون خود گریه می كنی؟ آن حضرت فرمود: «لا لیس هذا بكاء غضب انما هذا رحمة و من لایرحم لایرحم» این گریه خشم و نارضایتی نیست بلكه گریة رحمت و رأفت است، و هر كس رحم نكند، مورد رحمت واقع نمی شود. معلوم می شود آن عزاداری و گریه ا ی مخالف صبر است كه از روی غضبناكی بر قضای الهی و نارضایتی باشد نه گریة سوز و عاطفی كه خود رحمت است و نشانة عاطفه و دلر حمی انسان می باشد.
 در نتیجه اشك و گریه برای عزیز یا عزیزان هرگز مصداق بی صبری نیست چرا كه اسلام همیشه واقعیت ها را در نظر داشته و احساسات و عواطف انسانها را می داند، مگر می شود انسان در مرگ فرزند و پدر... خویش اشك نریزد؟ مگر از پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ صبورتر می توان یافت؟ با این حال در مرگ فرزندش اشك می ریزد، قلبش ناراحت است، ولی فروغ و بی تابی و نارضایتی نمی كند. پس اوّلین مصداق عزاداری شیعیان یعنی گریه كردن و اشك ریختن و عزای عزیز مصطفی، حسین بن علی، كه قطعاً در درجه و رتبة بالاتر از ابراهیم قرار دارد، و همچنین مظلومیت امام حسن مجتبی، كه «سیدان اهل بهشت می باشند»[9] نه تنها بی صبری نیست بلكه هماهنگی با سیره و روش پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ نیز می باشد، و خود فرمود: «میت لابواكی علیه لا اغزاز له»[10] میتی كه گریه كنندگان ندارد از عزت و احترام هم برخوردار نیست.
2. دوّمین مصداق عزاداری برگزاری جلسات عزاداری، برای دلداری و تسلیت دادن به مصیبت زدگان و توصیه آنان به صبر است، این نحوه عزاداری كه در بین عموم مسلمانان رایج است، در راستای تقویت اراده و ایمان و احترام به احساسات و عواطف بازماندگان قرار دارد و اسلام هم سفارش فرموده است كه پس از مرگ مسلمانی، سایر مسلمانان جمع شده و به بازماندگان تسلّی و تعزیت دهند و در آن مجالس برای از دست رفتگان از درگاه خداوند متعال در خواست آمرزش نموده و قرآن تلاوت كنند و بازماندگان را به صبر و استقامت توصیه نمایند در این باره روایات فراوانی نقل شده است.[11]
 از جمله امام صادق ـ علیه السّلام ـ به نقل از پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ می فرماید: «من عزّی مصاباً كان له مثل اجره من غیر ان ینتقص من اخر المصاب شیئ» كسی كه مصیبت دیده ای را تعزیب دهد از پاداشی به مانند پاداش او برخوردار خواهد شد، بدون این كه از پاداش مصیبت دیده كم شود. روشن است كه با این توصیه ها، این مقداق هم هیچ تنافی با صبر و بردباری ندارد.
 3. بزرگداشت یاد و خاطرة از دست رفتگان مصداق دیگری است برای عزاداری؛ این عزاداری ها در راستای بزرگداشت خاطرة شهیدان، علما و اندیشمندان كه با فكر و اندیشه و با نثار جان خود جامعه اسلام را حیات بخشیدند برگزار می شود، این عزاداری، افزون بر آثار و ثواب تسلّی و دلداری بازماندگان، ثواب احترام به علم و عالم و شهید را دربر دارد و نشان می دهد كه آن چنان كه آنان در پیشگاه خداوند متعال ارزش دارند و از حیات و زندگی خاصی برخوردارند نزد مسلمانان نیز از احترام ویژه برخوردار می باشند «ولا تحبسن الذین قتلوا فی سبیل الله امواتاً بل احیاء عند ر بّهم یرزقون».[12]
 4. نحوة دیگری از عزاداری وجود دارد كه دارای مرتبة بالاتری است، این عزاداری ویژة انسان های بزرگ، یعنی پیامبران و اوصیای آنها، بویژه پیامبر اسلام و اهل بیت آن حضرت است.    
 عزاداری د ر هنگام رحلت و شهادت و شادی در هنگام تولّد آنان از ویژگی هایی است كه در پرتو آن درس های سازنده تربیتی و اخلاقی آموخته می شود. امام علی ـ علیه السّلام ـ فرمود: خداوند متعال برای ما پیروانی برگزید كه ما را یاری می كنند «یفرحون لفرحنا و یحزنون لحزننا»[13] برای شادی ما شاد و برای غم ما اندوهناك می شوند. در فرهنگ اسلامی احترام همة شهیدان لازم است. ولی برخی شهیدان مانند سرور و سالار شهیدان كربلا از ویژگی های خاصی برخوردارند كه بر اساس دستورات رسیده، هر سال در ایام شهادت آنان مجالس و محافل عزاداری و سوگواری برگزار شده و مراسم خاصی نیز اجرا می گردد. از این رو نباید این مراسم را با عزاداری كسی كه پدر یا عزیزی را از دست داده مقایسه نمود و گفت: چون خداوند توصیه به صبر نموده باید در عزای ائمه اطهار ـ علیهم السّلام ـ چیزی نگفت و در مقابل هر آنچه ستمگران در طول تاریخ انجام داده اند سكوت كرد و با سكوت خود رفتار آنان را امضا نمود. آیا روح دستورات اسلام با چنین برداشتی مخالف نیست؟ و در نهایت آیا عزادار ی هایی كه برای بزرگان دین انجام می شود هدفی جز این را دنبال می________________________________________
 [1] . سورة معارج، آیة 19.
 [2] . سورة رعد، آیة 28.
 [3] . سورة والعصر.
 [4] . بقره. 155، 157.
 [5] . سورة زمر، آیة 10.
 [6] . حر عاملی، وسائل الشیعه (بیروت دار احیاء التراث العربی، چاپ دوّم) ج 2، ص 913.
 [7] . محمد باقر مجلسی، بحارالانوار ، (بیروت، داراحیاء التراث العربی، چاپ سوّم) 1403 هـ 1983، ج 79، ص 90 ، ذیل روایت 43.
 [8] . همان.
 [9] . شیخ مفید، الارشاد (مكتبة بصیرتی).
 [10] . المأساة الحین، ص 118.
 [11] . وسائل الشیعه (پیشین) ج 2، ص 871.
 [12] . آل عمران، آیه 168.
 [13] . بحارالانوار (پیشین) مجلسی، ج44، ص 287، باب ثواب الكباء علی المصیبة الحسین ـ علیه السّلام ـ
منبع :پرسمان/وهابیت


آیا آیات قرآن و روایات در مورد صبر ، با عزاداری منافات ندارد ؟

جواب اجمالی:
در این كه آیات و روایات معصومین ـ علیهم السّلام ـ به صبر و استقامت توصیه كرده اند، هیچ جای تردید نیست مراد از آن توصیه ها این است كه در عزاداری ها جزع و فزع و اظهار نارضایتی نسبت به قضا و قدر الهی، و گفتن سخنان بیهوده و باطل در هنگام مصیبت صورت نگیرد، در حالی كه هیچ یك از مصادیق عزاداری (گریه، تسلیت گقتن، گرامی داشت خاطرات شهدا و ...) كه شیعیان دارند، چنان حالتی نداشته و منافاتی با سفارشات صبر ندارد.