روز اول ربیع‌الاول چه آداب و اعمالی دارد 1- زیارت پیامبر(ص) و امام علی(ع)
هرچند علما در این روز زیارت ذکر نکرده‌اند امّا زیارت حضرت رسول صلّى اللّه علیه و آله و حضرت امیر المؤمنین-صلوات اللّه علیهما-در این روز مناسب است چون حق تعالى آن دو جان تقدّس بنیان (حضرت رسول صلّى اللّه علیه و آله و حضرت امیر المؤمنین-صلوات اللّه علیهما-) را از کید کافران حفظ کرد.
 
 
2- زیارت امام عسکری و امام زمان(ع)
شیخ طوسى رحمه اللّه در مصباح گفته است که در روز اوّل این ماه حضرت امام حسن عسکرى-علیه السّلام-به عالم بقا رحلت نمود و حضرت صاحب الامر به منصب جلیل امامت فایض گردید پس زیارت آن دو امام عالى مقام در این روز نیز مناسب است.
امّا شیخ رحمه اللّه در تهذیب و کلینى و محمّد بن جریر طبرى و ابن الخشّاب و شیخ مفید-رحمه اللّه علیهم-و غیر ایشان گفته‌اند که وفات حضرت امام حسن عسکرى-صلوات اللّه علیه-در روز هشتم این ماه بود پس در آن روز زیارت آن دو امام-علیهما السّلام-انسب است.
 
3- روزه گرفتن
چون حق تعالى آن دو جان تقدّس بنیان (حضرت رسول صلّى اللّه علیه و آله و حضرت امیر المؤمنین-صلوات اللّه علیهما-) را از کید کافران حفظ کرد گفته‌اند که روزش را که روز اوّل ماه ربیع الاوّل است مستحب است که براى شکر این نعم عظیمه روزه بدارند.
 
4- دعای اول ماه ربیع‌الاول
 
وَجَدْنَا ذَلِکَ فِی کِتَابِ الْمُنْتَخَبِ فَقَالَ مَا هَذَا لَفْظُهُ الدُّعَاءُ
 
در کتاب «المختصر من المنتخب» آمده است:
 
فِی غُرَّهِ رَبِیعٍ الْأَوَّلِ تَقُولُ
 
«دعاى اول ماه ربیع الاول به این صورت است:
 
اللَّهُمَّ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ یَا ذَا الطَّوْلِ وَ الْقُوَّهِ وَ الْحَوْلِ وَ الْعِزَّهِ
 
خداوندا، معبودى جز تو نیست، اى بخشنده و نیرومند و دگرگون‌کننده و سربلند،
 
سُبْحَانَکَ مَا أَعْظَمَ وَحْدَانِیَّتَکَ وَ أَقْدَمَ صَمَدَانِیَّتَکَ وَ أَوْحَدَ إِلَهِیَّتَکَ
 
پاکى تو و چقدر یگانگى تو عظیم و بى‌نیازى‌ات دیرینه و معبودیتت یگانه
 
وَ أَبْیَنَ رُبُوبِیَّتَکَ وَ أَظْهَرَ جَلَالَکَ وَ أَشْرَفَ بَهَاءَ آلَائِکَ وَ أَبْهَى کَمَالَ صَنَائِعِکَ [کرم بها صنائعک‏] وَ أَعْظَمَکَ فِی کِبْرِیَائِکَ
 
و پروردگارى‌ات روشن و جلالت آشکار و زیبایى نعمت‌هایت والا و کمال ساخته‌هاى تو زیبا [ارزشمند]و بزرگمنشى‌ات باعظمت
 
 وَ أَقْدَمَکَ فِی سُلْطَانِکَ وَ أَنْوَرَکَ فِی أَرْضِکَ وَ سَمَائِکَ وَ أَقْدَمَ مُلْکَکَ وَ أَدْوَمَ عِزِّکَ
 
و سلطه‌ات دیرینه است و چقدر در زمین و آسمان نورانى هستى و فرمانروایى‌ات دیرینه و عزتت جاودانه
 
 وَ أَکْرَمَ عَفْوَکَ وَ أَوْسَعَ حِلْمَکَ وَ أَغْمَضَ عِلْمَکَ وَ أَنْفَذَ قُدْرَتَکَ وَ أَحْوَطَ قُرْبَکَ
 
و گذشتت کریمانه و بردبارى‌ات گسترده و دانشت همراه با اغماض و قدرتت نافذ و نزدیکى‌ات محیط و فراگیر است!
 
 أَسْأَلُکَ بِنُورِکَ الْقَدِیمِ وَ أَسْمَائِکَ الَّتِی کَوَّنْتَ بِهَا کُلَّ شَیْ‏ءٍ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ [عَلَى‏] آلِ مُحَمَّدٍ
 
به نور دیرینه‌ى تو و به آن اسم‌هایت که همه‌ى اشیا را با آن پدید آوردى، از تو خواستارم که بر محمد و آل محمد درود فرستى،
 
 کَمَا صَلَّیْتَ وَ بَارَکْتَ وَ رَحِمْتَ وَ تَرَحَّمْتَ عَلَى إِبْرَاهِیمَ وَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِیمَ
 
چنان‌که درود، برکت، رحمت و مهربانى خود را بر حضرت ابراهیم و خاندان او فرستادى،
 
إِنَّکَ حَمِیدٌ مَجِیدٌ وَ أَنْ تَأْخُذَ بِنَاصِیَتِی إِلَى مُوَافَقَتِکَ وَ تَنْظُرَ إِلَیَّ بِرَأْفَتِکَ وَ رَحْمَتِکَ
 
به راستى که تو ستوده و بلندپایه‌اى و این‌که [موى]پیشانى مرا بگیرى و به سوى موافقت با خود بکشانى و با نظر رأفت و رحمت به من بنگرى
 
وَ تَرْزُقَنِی الْحَجَّ إِلَى بَیْتِکَ الْحَرَامِ وَ أَنْ تَجْمَعَ بَیْنَ رُوحِی وَ أَرْوَاحِ أَنْبِیَائِکَ وَ رُسُلِکَ
 
و حج خانه‌ى محترمت را روزى‌ام کنى و روح من و ارواح پیامبران و فرستادگانت را در یکجا گرد هم آورى
 
 وَ تُوصِلَ الْمِنَّهَ بِالْمِنَّهِ وَ الْمَزِیدَ بِالْمَزِیدِ وَ الْخَیْرَ بِالْبَرَکَاتِ وَ الْإِحْسَانَ بِالْإِحْسَانِ
 
و بخشش خود را به بخشش دیگر و افزونى‌ات را به افزونى دیگر و خیرت را به برکاتت و نیکى‌ات را به نیکى دیگر بپیوندى،
 
 کَمَا تَفَرَّدْتَ بِخَلْقِ مَا صَنَعْتَ وَ عَلَى مَا ابْتَدَعْتَ وَ حَکَمْتَ وَ رَحِمْتَ
 
چنان‌که ساخته‌هایت را به تنهایى و براساس نوآفرینى، حکمت و رحمتت خلق کردى.
 
 فَأَنْتَ الَّذِی لَا تُنَازَعُ فِی الْمَقْدُورِ وَ أَنْتَ مَالِکُ الْعِزِّ وَ النُّورِ
 
بنابراین، تویى خدایى که کسى نمى‌تواند در آنچه تقدیر کرده‌اى، با تو ستیزه کند و تویى مالک عزت و نور
 
(وَسِعْتَ کُلَّ شَیْ‏ءٍ رَحْمَهً وَ عِلْماً[1]) وَ أَنْتَ الْقَائِمُ الدَّائِمُ الْمُهَیْمِنُ الْقَدِیرُ
 
که رحمت و آگاهى‌ات همه‌ى اشیا را فراگرفته است و تویى خداوند پایدار، جاودانه، نگاه‌بان چیره و توانمند.
 
 إِلَهِی لَمْ أَزَلْ سَائِلًا مِسْکِیناً فَقِیراً إِلَیْکَ
 
معبودا، من همواره درخواست‌کننده، بیچاره و نیازمند درگاه تو بوده‌ام،
 
فاجْعَلْ جَمِیعَ أمری [أُمُورِی‏] مَوْصُولًا بِثِقَهِ الِاعْتِمَادِ عَلَیْکَ وَ حُسْنِ الرُّجُوعِ إِلَیْکَ
 
پس همه‌ى امورم را به اطمینان اعتماد بر خود و بازگشت نیک به درگاهت
 
وَ الرِّضَا بِقَدَرِکَ وَ الْیَقِینِ بِکَ وَ التَّفْوِیضِ إِلَیْکَ‏
 
و خشنودى به مقدراتت و یقین به خود و واگذارى امور بر خود، بپیوند.
 
( سُبْحانَکَ لا عِلْمَ لَنا إِلَّا ما عَلَّمْتَنا إِنَّکَ أَنْتَ الْعَلِیمُ الْحَکِیمُ[2]‏)
 
«پاکى تو و جز آنچه را که به ما آموخته‌اى نمى‌دانیم و تو آگاه و حکیمى.» ،
 
(سُبْحانَهُ بَلْ لَهُ ما فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ کُلٌّ لَهُ قانِتُونَ[3]‏)
 
«پاکا خدا، آرى همه‌ى آنچه در آسمان‌ها و زمین هستند، فرمانبر اویند.» ،
 
(سُبْحانَکَ فَقِنا عَذابَ النَّارِ[4]) (سُبْحانَکَ تُبْتُ إِلَیْکَ وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنِینَ[5]‏)
 
«پاکى تو اى خدا، پس ما را از عذاب آتش جهنم نگاه دار.» ، «پاکى تو و من به درگاهت توبه نمودم و اولین مؤمن هستم.» ،
 
(سُبْحانَکَ أَنْتَ وَلِیُّنا مِنْ دُونِهِمْ‏[6]) (سُبْحانَ اللَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ[7]‏)
 
«پاکى تو اى خدا و تو خود سرپرست ما از میان همه‌ى آنان [آفریده‌ها]هستى.» ، «پاکا خدا پروردگار جهانیان.» ،
 
 (سُبْحانَ اللَّهِ وَ ما أَنَا مِنَ الْمُشْرِکِینَ‏[8]) (سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا یُشْرِکُونَ‏[9])
 
«پاکا خدا و من هرگز از مشرکان نیستم.» ،«پاکا خدا از آنچه شریک او قرار مى‌دهند.» ،
 
(سُبْحانَ الَّذِی أَسْرى‏ بِعَبْدِهِ لَیْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى
 
«پاکا خدایى که بنده‌ى خود را شبانه از مسجد الحرام به مسجد الاقصى-
 
الَّذِی بارَکْنا حَوْلَهُ لِنُرِیَهُ مِنْ آیاتِنا إِنَّهُ هُوَ السَّمِیعُ الْبَصِیرُ[10] )
 
که پیرامون آن را خجسته گردانیدیم-سیر داد تا برخى از نشانه‌هاى خود را به او ارایه دهد، به راستى که او شنوا و بینا است.» ،
 
(سُبْحَانَ‏ اللَّهِ حِینَ تُمْسُونَ وَ حِینَ تُصْبِحُونَ وَ لَهُ الْحَمْدُ فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
 
«پاکا خدا هنگامى که شام و صبح مى‌کنید و ستایش خدا را در آسمان‌ها و زمین
 
وعشیا وَ حِینَ تُظْهِرُونَ یُخْرِجُ الْحَیَّ مِنَ الْمَیِّتِ وَ یُخْرِجُ الْمَیِّتَ مِنَ الْحَیِّ
 
و به هنگام شامگاه و آن‌گاه که ظهر مى‌کنید. زنده را از مرده و مرده را از زنده بیرون مى‌کشد
 
 وَ یُحْیِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ کَذلِکَ تُخْرَجُونَ‏[11]) (سُبْحانَهُ وَ تَعالى‏ عَمَّا یُشْرِکُونَ‏[12] )
 
و زمین را بعد از مرگ، زنده مى‌گرداند و شما نیز [در قیامت]این چنین بیرون آورده مى‌شوید.» ، «خداوند پاک و متعالى است از آنچه شریک او قرار مى‌دهند.» ،
 
(سُبْحانَهُ وَ تَعالى‏ عَمَّا یَقُولُونَ عُلُوًّا کَبِیراً[13] )
 
«پاک و بسیار منزه و متعالى است خدا از آنچه درباره‌ى او مى‌گویند.» ،
 
(سُبْحانَ رَبِّنا إِنْ کانَ وَعْدُ رَبِّنا لَمَفْعُولًا[14]) (سُبْحَانَ‏ الَّذِی بِیَدِهِ مَلَکُوتُ کُلِّ شَیْ‏ءٍ وَ إِلَیْهِ تُرْجَعُونَ‏[15] )
 
«پاکا پروردگار ما و وعده‌ى او حتما به وقوع خواهد پیوست.» ، «پاکا خدایى که ملکوت هر چیز به دست او است و شما به سوى او بازگردانده مى‌شوید.» ،
 
(سُبْحانَهُ بَلْ عِبادٌ مُکْرَمُونَ‏[16]) (سُبْحانَهُ هُوَ اللَّهُ الْواحِدُ الْقَهَّارُ[17])
 
«پاکا خدا و [فرشتگان]بندگان گرامى هستند.» ، «پاکا خداى یگانه و چیره.» ،
 
 (سُبْحانَ رَبِّنا إِنَّا کُنَّا ظالِمِینَ‏[18]) (سُبْحانَ رَبِّکَ رَبِّ الْعِزَّهِ عَمَّا یَصِفُونَ
 
«پاکا پروردگار ما و به راستى که ما ستم نمودیم.» ، «پاکا پروردگار تو، پروردگار صاحب عزت از آنچه او را بدان توصیف مى‌کنند
 
وَ سَلامٌ عَلَى الْمُرْسَلِینَ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ[19]‏ )
 
و درود بر فرستاده شدگان و ستایش خدا را که پروردگار جهانیان است.»
 
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَرِّفْنَا بَرَکَهَ هَذَا الشَّهْرِ وَ یُمْنَهُ وَ ارْزُقْنَا خَیْرَهُ
 
خداوندا، بر محمد و آل محمد درود فرست و ما را با برکت و فرخندگى این ماه آشنا گردان و خیر آن را روزى‌مان کن
 
وَ اصْرِفْ عَنَّا شَرَّهُ وَ اجْعَلْنَا فِیهِ مِنَ الْفَائِزِینَ بِرَحْمَتِکَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِین‏
 
و از شرّ آن بازدار و از رستگاران در آن قرار ده، به رحمتت اى مهربان‌ترین مهربانان.
 
[1] سوره غافر، آیه 7. 
[2] سوره البقره، آیه 32.
[3] سوره البقره، آیه 116.
[4] سوره آل عمران، آیه 191.
[5] سوره اعراف، آیه 143
[6] سوره سبا، آیه 41
[7] سوره نمل، آیه 8.
[8] سوره یوسف، آیه 108
[9] سوره طور، آیه 43
[10] سوره اسراء، آیه 1.
[11] سوره روم، آیه 17-19.
[12] سوره یونس، آیه 18.
[13] سوره اسراء، آیه 43
[14] سوره اسراء، آیه 108.
[15] سوره یس، آیه 83 
[16] سوره انبیاء، آیه 26.
[17] سوره زمر، آیه 4. 
[18] سوره قلم، آیه 29.
[19] سوره صافات، آیه 180-182.
منبع:آسمونی
روزه گرفتن، زیارت امام عسکری و امام زمان(ع) و دعای مخصوص از جمله اعمال توصیه شده و پرفضیلت برای روز اول ماه ربیع‌الاول است.