خشم، حالتی است در انسان که در برخورد با ناملایمات ظاهر می‌شود. وقتی دشمن و مانعی سر راه انسان قرار گرفت انسان تهییج می‌شود که با آن مانع و ناملایمی گلاویز شود و اگر دسترسی نداشت سعی می‌کند در آینده انتقام بگیرد.

آدمی، بدون این‌که خشم داشته باشد، نمی‌تواند زندگی کند. وجود خشم در انسان لازم است تا در راه انسانیت آن‌را به کار ببرد. آدمی، بدون شهوت و غضب نمی‌تواند زندگی کند. باید شهوت در او باشد تا به دنبال خوراک و ازدواج برود. اگر خشم و غضب نداشته باشد، با وجود موانع چگونه به حیات خویش ادامه می‌دهد؟!

▪ خشم حیوانی منشأ سقوط
هر جا که به حکم عقل و شرع، خشم در آن‌جا بی‌مورد باشد، آن خشم، حیوانی است. مثلاً اگر از طرف شخصی بدون قصد و عمد صدمه‌ای به شما رسید و شما به زحمت افتادید، در این صورت اگر بر او خشم کنید و به او دشنام دهید و بخواهید انتقام بگیرید، این خشم، حیوانی و بی‌مورد است. عمد و سهو را حیوان درک نمی‌کند و لذا هر چه که برخلاف میلش واقع گردد در صدد انتقام برمی‌آید، اما انسان که بین عمد و سهو فرق می‌گذارد نباید نابجا خشمگین شود. گاهی بچه در خانه ظرفی را ندانسته می‌شکند، پدر و مادر از دست او خشمگین می‌شوند و گاهی مفصل بچه را می‌زنند! این کار غلط است زیرا بچه کارش بازی است، او که نمی‌خواست ظرف را بشکند.

خشم‌های حیوانی انسان را به تباهی می‌کشاند و موجب سقوطش از عالم انسانیت می‌گردد، در نتیجه صورت ملکوتی‌اش به حیوان درنده تبدیل می‌شود.

▪ منشأ بسیاری از خشم‌ها
منشأ بسیاری از خشم‌های ناپسند، خلاف توقع‌هایی است که با آن مواجهه می‌شویم. برای مثال؛ فلان شخص توقع دارد که از رفیقش مبلغی وام بگیرد و وقتی از او مطالبه می‌کند، جواب رد می‌شنود. این‌جا هست که عصبانی و خشمگین می‌گردد و بغض او را در دل می‌کند و این حالت برای انسان خطرناک و موجب سقوط است. در حالی که وظیفه این است که اگر طرف به شما چیزی نداد، حمل بر صحت کنید. ممکن است نداشته باشد و شاید خودش نیاز داشته است و در مواردی هم ممکن است در صورت عدم اطمینان، مالش را نداده باشد.

در روایتی از امام صادق‌ علیه‌السلام نقل شده که آن حضرت به شیعیانش سفارش می‌فرمود که تا می‌توانید از کسی حاجت نطلبید. علتش هم معلوم است؛ وقتی از کسی چیزی خواست و به او نداد، ناراحت می‌شود و حالت انفعالی در نفس ایجاد می‌شود. خلاصه این‌که باید توقع‌های خودمان را از دیگران کم نماییم.

▪ راه‌حل برای کم کردن توقعات
«توقعات» از دیگران ریشه در باورهای نادرست ما دارد. انسان موحد و مؤمن باید مشکل‌گشا و کارساز را فقط خدا بداند و بس. مخلوق، اسباب و مجاری لطف و خیر خداوند هستند و لذا اگر کسی نزد مخلوقی برود و همه نظرش به او باشد که کارش را اصلاح کند، خود این حال، شرک است. من اگر مسلمان و موحدم باید حالم این طور باشد که خدایا! من به امید تو نزد این شخص می‌روم! این است که اگر کارش انجام نشد گله‌ ندارد، ناراحت نیست، می‌گوید: خدا نخواست. صلاحم نبود و اگر انجام شد خدا را شکر می‌کند و می‌گوید: پروردگارا لطف فرمودی کارم را به دست فلان شخص حل نمودی. تشکر از آنان نیز لازم است ولی نه به عنوان مستقل بلکه به عنوان سبب. بنابراین با التفات به این حرف‌ها هرگز خشم بی‌جا به افراد پیدا نمی‌کند چون توقعش را از آن‌ها برداشته است.


منبع: وبسایت افق حوزه

خشم، حالتی است در انسان که در برخورد با ناملایمات ظاهر می‌شود. وقتی دشمن و مانعی سر راه انسان قرار گرفت انسان تهییج می‌شود که با آن مانع و ناملایمی گلاویز شود و اگر دسترسی نداشت سعی می‌کند در آینده انتقام بگیرد.