 سیزدهمین دوره از پروژه های دانش آموزی تبیان نیز با یاری خداوند و حضور پر شور شما دوستان و علاقمندان به پایان رسید اما کار ما هنوز تمام نشده است! این دوره نیز همچون سال های گذشته دوستان بسیاری با ثبت طرح ها و ایده های خلاقانه خود در منوی "پیشنهاد موضوع" ما را در ارتقای تنوع پروژه ها یاری نموده اند. هم چون گذشته بر آن شدیم تا با گردآوری این ایده های جالب، علاوه بر قدر دانی از این دوستان نوآور، زمینه ای را برای ایده پروری سایر پژوهشگران علاقمند فراهم آوریم. فراموش نکنید که ما همیشه منتظر طرح های جدید شما عزیزان هستیم.

نام ایده: بررسی رابطه بین رشد ماهی فایتر و گیاهان (شمعدانی، حسن یوسف، حنا، عروس (بگونیا پرپر) و پاپیتال (عشقه) به صورت کشت آکواپونیک (کشت توام)
نام ارائه دهنده/دهند گان: مهشید زادمهر و کیمیا خواجه نامقی
زمینه و نوع پروژه: زیست
درجه سختی: دشوار
نام مدرسه: فرزانگان رودهن

 چکیده پروژه
هدف دانش آموزان از پروژه حاضر بررسی رابطه بین رشد ماهی فایتر و گیاهان (شمعدانی، حسن یوسف، حنا، عروس (بگونیا پرپر) و پاپیتال (عشقه) به صورت کشت آکواپونیک (کشت توام) بود.

 مقدمه
امروزه به دلیل رشد سریع جمعیت استفاده از روش های قدیمی در صنعت کشاورزی باید منسوخ گردد، زیرا بازدهی یا راندمان کشاورزی سنتی بسیار پایین است. یکی از روش هایی که مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است کشت آکواپونیک است. آکواپونیک کشت توام ماهی با گیاه می باشد. آکواپونیک علمی است که در آن ماهی و گیاه به صورت توام پرورش داده می شوند. در سیستم آکواپونیک ماهی مواد دفعی خصوصا نیترات را از بدن خود خارج می کند که برای ماهی مضر و برای رشد گیاه مفید و مناسب است. در این پژوهش ماهی فایتر (سیامی جنگجو) که نوعی ماهی آب شیرین است بومی مناطق جنوب شرق آسیا می باشد و امروزه در ایران استفاده از آن به عنوان ماهی زینتی متداول شده است، با گیاهان حسن یوسف، حنا، شمعدانی، عروس و پاپیتال به صورت توام پرورش داده شد.

 حسن یوسف گیاهی با دوام بوده که پرورش آن ساده است. این گیاه به خاطر رنگ روشن و تنوع شکل برگ هایش معروف است. پاپیتال نسبت به سایر گیاهان آپارتمانی از امتیازات زیادی برخوردار است؛ بسیار کم غذا است و خشکی خاک را دوست دارد. هرچند گیاهی آپارتمانی است اما در باغچه هم کشت می شود. حنا حدود 420 گونه دارد که اغلب بومی نواحی گرم آسیا و آفریقا است. ارتفاع گونه مورد نظر به 30 تا60 سانتی متر می رسد. ساقه گوشتی دارد که در محل گرم کمی متورم است. عروس بگونیاها یکی از پر طرفدار ترین گیاهان زینتی در بین گلکاران ایران و جهان هستند. تنوع بسیار زیاد در شکل برگ و رنگ گل ها و گونه های خاص و متفاوت در بین بگونیاها باعث شده است که در سطح گسترده ای در جهان کاشته و نگهداری شوند. شمعدانی سرده ای از گیاهان گلدار است و حدود 200 گونه دارد. شمعدانی ها در واقع گیاهانی هستند با خاستگاه آفریقایی و استرالیایی. بعضی از گونه های آن در شمال آمریکا و استرالیا انتشار دارند و عده ای نیز به مناطق مدیترانه ای وارد شده اند.
هدف
هدف دانش آموزان از پروژه حاضر بررسی رابطه بین رشد ماهی فایتر و گیاهان (شمعدانی، حسن یوسف، حنا، عروس (بگونیا پرپر) و پاپیتال (عشقه) به صورت کشت آکواپونیک (کشت توام) بود.

 روش
پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ روش از نوع پژوهش های آزمایشی بود. در این پژوهش ماهی ها و گیاهان به صورت توام پرورش داده شده و در هر هفته تغییرات گیاه و ماهی اندازه گیری شد. در ابتدای کار گیاهان به اندازه مساوی اندازه گیری شده و ماهی هایی بدون گیاه و یا با گیاه در شیشه های جداگانه ای قرار داده شد و در هر هفته اندازه گیاهان و نیترات ماهی های با گیاه و بدون گیاه مقایسه شد. در این پژوهش نتیجه گیری شد که با انتقال نیترات به گیاهان، هم گیاهان رشد بهتری را از خود نشان می دهند و هم ماهی ها از سلامت بیشتری برخوردار می گردند. بهترین رشد و سازگاری در گیاهان استفاده شده مربوط به گیاه حنا بوده است که با رشد طول بسیار زیاد همراه بوده است. رشد گیاهان شاهد بسیار کم بوده و سلامت ماهی های شاهد نیز در معرض خطر بیشتری بوده است.

تعداد برگ های گیاهان حنا 8، عروس 6، پاپیتال 6، شمعدانی 6، حسن یوسف 7 و شاهد 4 می باشد. دلیل بیشتر بودن تعداد برگ های گیاهان حنا و حسن یوسف ریشه و خانواده و سازگاری آن با محیط بوده است. تعداد برگ های گیاه شاهد به دلیل عدم وجود نیترات کم ترین میزان رشد را در مقایسه با سایر گیاهان داشته است.

تعداد ریشه های گیاهان حنا 1، عروس 3، پاپیتال 5، شمعدانی 4، حسن یوسف 7 و شاهد 1 عدد بوده است. گیاه حسن یوسف و پاپیتال به دلیل سازگاری با محیط و ماهی رشد فراوانی در زمینه ریشه داشته اند. پاپیتال که گیاهی رونده است بسیار زود و زیاد ریشه می زند. تعداد ریشه های گیاه شاهد به دلیل عدم وجود نیترات کمترین میزان رشد را در مقایسه با سایر گیاهان داشته است.

تعداد گل های گیاهان حنا 5، عروس 5، پاپیتال 0، شمعدانی 7، حسن یوسف 0 و شاهد 2 می باشند.

(گیاهان پاپیتال و حسن یوسف به طور طبیعی فاقد گل می باشند.) دلیل رشد زیاد گل های شمعدانی و عروس سازگاری بیشتر آن ها با ماهی بوده است. گیاه شاهد به دلیل عدم وجود نیترات در آب خود کمترین میزان رشد را در مقایسه با سایر گیاهان داشته است.

مقدار افزایش طول گیاهان حنا 17، عروس 20، پاپیتال 14، شمعدانی 15، حسن یوسف 14 و گیاه شاهد 9 cm می باشد. دلیل رشد بسیار زیاد طول گیاهان حنا و عروس ریشه و خانواده آن بوده است. گیاه عروس پیشنهاد بسیاری از دانشمندان و متخصصان در زمینه نگهداری از ماهی های فایتر (سیامی جنگجو) بوده است.

 مهارت های کسب شده
1. آشنایی با شیوه انجام کار گروهی
2. آشنایی با شیوه های جستجو در اینترنت
3. آشنایی با شیوه انجام پژوهش و نوشتن مقاله
4. آشنایی با نحوه ارائه گزارش عملکرد
5. آشنایی با روش ایده یابی (توفان مغزی)
6. آشنایی با مهارت کاربرد ابزار و وسایل مورد نیاز
7. آشنایی با پروپوزال نویسی
8. آشنایی با نحوه انجام آزمایش

دانش آموزان در پژوهش حاضر از کدام گیاه استفاده کردند استفاده کردند؟ شمعدانی
1. آویشن
2. آلوئه ورا
3. شمعدانی
4. بابونه

مطالب مرتبط:
 ماهی دو زیست را می شناسی؟ 
ماهی های غضروفی
 
 تهیه کننده: مهدی رحمانی - تنظیم کننده: محبوبه همت

امروزه به دلیل رشد سریع جمعیت استفاده از روش های قدیمی در صنعت کشاورزی باید منسوخ گردد، زیرا بازدهی یا راندمان کشاورزی سنتی بسیار پایین است. یکی از روش هایی که مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است کشت آکواپونیک است. آکواپونیک کشت توام ماهی با گیاه می باشد. آکواپونیک علمی است که در آن ماهی و گیاه به صورت توام پرورش داده می شوند.