

 
حجت الاسلام «سیدعباس خادمیان» در گفت وگو با خبرنگار مهدویت و غدیر خبرگزاری شبستان و در پاسخ به این سوال که آیا «دجاّل» صرفاً یک شخص است یا می تواند یک جریان هم باشد، اظهار کرد: رخداد عظیمی به نام ظهور و شخصیتی که بنا است پایان تاریخ بشر را تغییر دهد، مقابل ظالمان بایستد و زمینه حکومت صالحان را فراهم کند طبیعتاً با دو جریان عمده روبرو است: دوستداران و عاشقان حکومت صالحان که در پی تحقق آنند و دیگری دشمنان که درصدد ممانعت و مانع تراشی برای آن هستند.

کارشناس مهدوی تصریح کرد: از این رو، حکمت الهی اقتضاء می کند برای این رخداد علائمی باشد و در مشتاقان آمادگی لازم را ایجاد کند، از این نظر، در مسئله ظهور با علائم ظهور مواجه می شویم. این علائم در نگاه علما خصوصا علمای شیعه دو دسته اند: حتمی و غیرحتمی؛ علائم حتمی محدود و عبارتند از: خروج سفیانی، خروج یمانی، قتل نفس زکیه، خسف بیداء و  صیحه آسمانی؛ که از روایات استخراج شده اند.

حجت الاسلام خادمیان در ادامه گفت: اما درباره علائم غیرحتمی که ممکن است در آنها بدا ایجاد شود باید گفت طبیعتاً برای شناسایی سرنوشت حتمی بشر و پایان تاریخ، کمک کننده اند. ازجمله این علائم غیرحتمی «دجّال» است که مسائل مختلف درباره آن مطرح می شود مثل اینکه آیا دجال شخص است یا سمبل و نمادی از یک جریان.

وی بیان کرد: واژه «دجله» به معنای پوشاندن و چیزی است که پوشانده می شود تا فریب داده شود و برای آن معانی (التباس، مخلوط کردن و مشتبه کردن) ذکر شده است. با توجه به آنکه این واژه حتی در ادیان پیش از اسلام و کتب آنها مثل انجیل به کار برده شده، مشخص می شود که دجال، مفهومی قابل فهم برای دوستان و دشمنان است. 

حجت الاسلام خادمیان تاکید کرد: با توجه به معنای این کلمه و نیز برخی روایات درباره این موضوع، می توان برداشت سمبل را به عنوان برداشت قابل اعتنا لحاظ کرد؛ برای مثال در روایاتی آمده که دجال سوار بر مرکبی است که بین دو گوش آن حداقل سه کیلیومتر فاصله است یا روایت شده دجال کوهی از نار است.  

وی ابراز کرد: از مجموعه روایات می توان برداشت کرد چنان که سیدمحمدصدر به این موضوع پرداخته و تشریح کرده است، دجال به عنوان سمبل و جریان فکری و ایدئولوژیک و حتی تمدنی مطرح است و این مسئله جریان انحرافی از لوازم تمدنی امروز هم می تواند باشد.

کارشناس مهدوی تصریح کرد: با توجه به این نکات می توان برداشت کرد دجال می تواند هر امر و مسئله ای که باعث فریب و انحراف و ایجاد شبهه و تحریف واقعیت شود و حقی را بپوشاند، باشد. برای مثال امروز که رسانه های غربی اذهان عمومی مردم جهان را منحرف می کنند و یا پیشرفت های کاریکاتوری و نامتوازن که آرامش را از بشر سلب و او را دچار گمراهی کرده است، می تواند سمبل و جلوه ای از دجال باشد.

وی تاکید کرد: لذا تمدن کنونی جهان هم که با جلوه های فریبنده اش بشر را از حقیقت دین و مهدویت و نجات آسمانی دور کرده، می تواند دجالی بزرگ باشد. به عبارت بهتر، هر آنچه سبب انحراف شود اعم از ظواهر و جلوه های دنیای مدرن و دنیاگرایی و مظاهر دنیاپرستی و نیز هر آنچه مانع شناخت واقعیت و حقیقت معنوی که عامل هدایت است، شود می تواند به نوعی دجال باشد، چراکه مانع دیدن ستاره های معرفت دیده شود.

حجت الاسلام خادمیان در ادامه اظهار کرد: بنابر آنچه بیان شد بنابر روایات برای دجال دو برداشت قابل حصول است: روایات اهل سنت عموما بر شخص تاکید دارد و روایات شیعه عموما بر موضوعی که باعث فریب و فریبندگی است مثل جریان های انحرافی که برای آن می توان نمادهای مختلف را یافت.

وی در پایان خاطرنشان کرد: به نظر می رسد سمبل و نماد، فهم بهتری از دجال بنابر روایات است چراکه در علائمِ حتمی از «سفیانی» که شخص است، سخن به میان آمده است.
منبع: خبرگزاری شبستان

حجت الاسلام خادمیان با بیان اینکه دو دیدگاه درباره دجّال از روایات قابل حصول است، گفت: روایات اهل سنت عموما بر شخص تاکید دارد و روایات شیعه عموما بر موضوعی که باعث فریب و فریبندگی است مثل جریان های انحرافی.