مرکز یادگیری تبیان - محبوبه همت 

 مدت ­ها است پذیرفته‌­ایم که مغز ما همانند یک گردوی سالخورده، دارای چین و چروک است. اما چرا مغز دارای این چروک­‌های مرموز و معنا­دار است؟

 به گزارش بیگ بنگ، لیزا رانان، پژوهشگر بخشِ روانپزشکی دانشگاه کمبریج در انگلستان، می­گوید: قشر یا سطح بیرونی مغز -آنچه که به صورت محاوره‌­ای بعنوان “ماده خاکستری” نامیده می­ شود- بزرگ شده و متعاقبا در خلال رشد مغز در رحم مادر، این چین­‌خوردگی­‌ها به وجود می­ آید. در اصل، بزرگ شدن مغز، باعث افزایش فشار در سطح بیرونی آن می­ شود و این فشار به وسیله­ ایجاد چین­‌خوردگی­‌ها کاهش می­ یابد.

بعنوان مثال اگر قسمتی از یک قطعۀ لاستیکی را فشار دهید، در پاسخ به فشار وارد شده، نقطۀ دیگری از آن خمیده خواهد شد. یا، اگر به زمین­‌شناسی علاقمند هستید، دو صفحه تکتونیکی که در حال نزدیک شدن و فشار آوردن به یکدیگر هستند را در نظر بگیرید: فشار، در طول برخورد، در نهایت افزایش پیدا می­ کند و این صفحات یک چین­‌خوردگی زمین­‌شناسی را تجربه خواهند کرد.

رانان می­گوید: این چین­‌خوردگی­‌های بیشمار به مغز توانایی داشتن نورون‌های بیشتر را می­ دهند و در نتیجه، انسان قادر است تا مغزی پیشرفته­‌تر و توانایی­‌های شناختی بهتری داشته باشد. با این حال، مغزهای چروک همه­ جا یافت نمی­ شوند، چون مغز اکثر حیوانات چروک نیست. مثلا، مغز موش‌ها اصلا بزرگ نمی­ شود تا بتواند دارای چین­‌خوردگی شود، بنابراین، موش‌ها دارای مغزی کاملا صاف هستند. چین­‌خوردگی­‌ها تنها در حیواناتی که داری مغز بزرگی هستند، اتفاق می­ افتد.

رانان می­گوید: البته همیشه هم اینگونه نیست! زیرا مغز برخی از پستانداران بزرگ مانند گاو دریایی، نسبت به آنچه که پژوهشگران انتظار دارند، دارای چین­‌خوردگی­‌های کمتری است. زیرا تشکیل شدن این چین‌­خوردگی­‌ها، نه تنها به رشد کلی قشر مغز، بلکه به ویژگی­‌های فیزیکی آن نیز وابسته است. مثلا، مناطق نازک­‌تر بیشتر به چروک شدن تمایل دارند.

رانان می­ گوید: شما با یک مغز چین­‌خورده متولد شده‌­اید. اما یک نقطه کلیدی و جالب توجه در گریفیابی مغز [مطالعه چین­‌خودگی­‌های قشر مغزی] این است که، چین و چروک‌­های مغز از یک الگوی خاص پیروی می ­کنند. اگرچه لبه­‌ها و دره‌­های مغز – به ترتیب به نام های شِکَنْج و شیار- به صورت تصادفی ظاهر می­ شوند، اما در واقع در میان افراد و حتی برخی گونه­‌ها هماهنگ هستند. رونان افزود، این سازگاری و هماهنگی مهم است زیرا نشان دهندۀ معنادار بودن این چین­‌خوردگی­‌ها است. در نهایت، خواص فیزیکی و الگوهای منحصر به فرد این چین­‌خوردگی­‌ها در هر منطقه از قشر مغز با عملکرد آن مرتبط است.

رونان می­ گوید: بزرگ بودن سطح، تنها فاکتور لازم نیست؛ عملکرد قشر مغز نیز دارای اهمیت است. مغز فیل­ ها بسیار بزرگتر و چین­‌خورده‌­تر از مغز انسانها است، اما بدیهی است که ما در بالای درخت فرگشتی قرار داریم و نه آنها! به عبارت دیگر، مغز فیل دارای چروک‌های بیشتری است، ولی عملکرد قشر مغز ما، حداقل در برخی موارد، از عملکرد مغز فیل پیشرفته‌­تر است. بنابراین، چروک­‌هایی که مغز ما را مانند کشمش جلوه می­ دهند در نهایت مفید هستند؛ زیرا با وجود آنها، مغز ما از قوت بیشتری در فضای کوچک موجود در جمجمه برخوردار خواهد بود.

 مطالب مرتبط: 
اطلاعاتی در مورد مغز انسان
حجم و اندازه مغز تابع ویژگی ژنتیکی است!

منبع: سایت علمی بیگ بنگ

مغز ما همانند یک گردوی سالخورده، دارای چین و چروک است.