 
22 بهمن سال 1357 كه انقلاب اسلامی به پیروزی رسید، افراد زیادی برای رسیدن به این مهم به شهادت رسیدند كه جابر سبحانی هم یكی از آنها بود. جوان تازه‌دامادی كه زندگی‌اش در اوج جوانی به فعالیت‌های انقلابی گره خورد و در آخر در بهترین روز عمرش به شهادت رسید. هنگام شهادت 24 سال بیشتر نداشت و عمر زندگی مشتركش به دو سال نرسیده بود كه همه اینها را پشت سر گذاشت و در روزهایی كه كشورش به وجودش نیاز داشت، با تمام قوا وارد میدان شد و تا آخرین لحظه میدان را خالی نكرد. شهید جابر سبحانی یكی از قهرمانان شجاع و انقلابی ایران است. دقایقی با صدیقه عین‌الهی درباره شهید صحبت كردیم و همسر شهید در گفت‌وگو ما را بیشتر با شهید سبحانی آشنا كرد.

شما چطور با شهید آشنا شدید و پیوندتان چگونه رقم خورد؟
واسطه ازدواج ما برادرم فیروز بود. او خیلی جابر را قبول داشت و مرتب در خانه از رفتار و كردار خوبش صحبت می‌كرد. می‌گفت پسر خوب و مؤمنی است. سال 1355 با برادرم هم‌خدمت بود و یك سال بعد كه سربازی‌شان تمام شد با هم ازدواج كردیم. خانواده شهید خیلی متدین و خوب هستند. خرداد 1356 با هم ازدواج كردیم و ایشان 22 بهمن 1357 شهید شد. یك سال و اندی با هم زندگی كردیم. در این مدت خاطرات خوب زیادی از شهید و خانواده‌اش به خاطر دارم. با وجود رژیم طاغوت خانواده‌شان از همان زمان نماز و روزه و قرآن‌شان برپا بود و خاطرم هست خرداد سال 1356 كه ازدواج كردیم مصادف با ماه رمضان بود و با وجود گرمای شدید هوا شهید روزه‌هایش را می‌گرفت. از هر نظر آدم‌ خوبی بود و با شروع تظاهرات مردم فعالیت انقلابی‌اش شروع شد. من آن زمان 16 ساله بودم و خیلی متوجه كارهایش نمی‌شدم. بعدها فهمیدم كه اعلامیه‌های امام را به خانه می‌آورد و برای تظاهرات به شهرستان می‌رفت. آن زمان 24 سال سن داشت و خیلی فعال بود. هر جا تظاهرات و مبارزه بود ایشان هم حضور داشت. یادم هست تا صبح سركوچه می‌ماند و آتش روشن می‌كرد و دیگران را به مبارزه تشویق می‌كرد. در تظاهرات‌ شهرستان‌ها هم شركت می‌كرد و یك وقت از دهانش می‌پرید و می‌گفت من در فلان شهر بودم و این كار را كردم. روزی كه دانشگاه تهران خیلی شلوغ بود در دانشگاه حضور داشت. گفت یك لحظه پشتم را نگاه كردم و دیدم شرایط خیلی وحشتناك است و تعریف می‌كرد كه از مُردن نترسیدم و فقط به این فكر كردم اگر اینجا جانم را از دست بدهم خانواده‌ام بی‌خبر می‌مانند و نمی‌فهمند من كجا هستم. در آخر متأسفانه پیروزی انقلاب را ندید و به شهادت رسید.
در خانه چطور آدمی بودند و چه شخصیتی داشتند؟
خیلی خوش‌اخلاق بود. به موقعش شوخی می‌كرد و به موقعش جدی بود. همه كارش روی اصول بود. نمازش را اول وقت می‌خواند، به موقع به كارهای دیگرش می‌رسید. هیچ وقت كار آن روز را به زمان دیگری نمی‌انداخت. مأمور قطار بود و یك شب سركار بود و یك شب در خانه بود. اواخر زندگی مشترك‌مان خیلی كم در خانه بود و می‌گفت سركار به من نیاز دارند. بعدها فهمیدیم با قطار به شهرهای دیگر می‌رفت و در تظاهرات ‌شركت می‌كرد.
شما نگران مخاطرات فعالیت‌های انقلابی‌شان نبودید؟
من خیلی می‌ترسیدم و می‌گفتم كجا می‌روی و نرو. می‌گفت این همه آدم چرا می‌ترسی. خانواده‌اش هم خیلی با حضور پسرشان در تظاهرا‌ت‌ها مخالفت نمی‌كردند و نمی‌گفتند این كار را نكن و فقط تذكر می‌دادند و می‌گفتند مواظب باش. وقتی خانواده‌اش اعتراض نمی‌كردند من هم می‌گفتم مشكلی نیست. گاهی همسایه‌ها می‌گفتند اجازه نده همسرت برود؛ من می‌گفتم خودش دوست دارد و نمی‌شود جلویش را گرفت. من هیچ‌وقت مانعش نشدم ولی اگر هم می‌گفتم ایشان قبول نمی‌كرد. نه با دعوا، با زبان خوش به من حالی می‌كرد كه باید بروم. می‌گفت این وظیفه من است و باید بروم. من هم به شهادت فكر نمی‌كردم و فقط می‌ترسیدم او را دستگیر و شكنجه كنند. یك روز كه پافشاری كردم و گفتم حكومت نظامی است و بیرون نرو، برگشت به من گفت تو خواهر فیروز هستی و برادرت انسان بزرگ و دل گنده‌ای است و این حرف‌ها از تو بعید است. گفت تو پشت در بنشین، من می‌روم و می‌آیم به تو سر می‌زنم. من قبول كردم. او هم سر كوچه می‌رفت و می‌آمد به من سر می‌زد و دوباره می‌رفت. تنها باری كه پافشاری كردم همین بود. شب 21 بهمن كه به تظاهرات رفت جلوی كلانتری جوادیه درگیری پیش آمد و با دست‌ و لباس‌های سیاه و كثیف به خانه آمد. آن روز وقتی ظاهرش را دیدم، ترسیدم كه نكند اتفاقی برایش بیفتد. گریه كردم و گفتم به طرفت شلیك می‌كنند كه گفت اگر هم شلیك كنند من ترسی از آنها ندارم. فردا صبح آن روز كه از خانه رفت دیگر برنگشت و شهید شد.
خودشان از شهادت و از دست دادن جانشان ترسی و نگرانی داشتند؟
اصلاً، همیشه می‌خندید، پای مادرش را می‌بوسید و می‌گفت من نماز‌هایم را خوانده‌ام و روزه‌هایم را گرفته‌ام، هیچ كار خلافی در عمرم نكرده‌ام ولی اگر در بچگی حرفتان را گوش نكرده‌ام، انشاءالله با شهادتم همه اینها بخشیده می‌شود. می‌گفت اولین قطره خون شهید كه به زمین بریزد تمام گناهانش بخشیده خواهد شد. مادرش هم همیشه می‌گفت تو پسر خیلی خوبی بوده‌ای و هیچ وقت ما را اذیت نكردی. شهید چند باری گفته بود شهادت افتخار بزرگی است كه فكر نمی‌كنم نصیب من بشود.
روزی كه امام وارد كشور شدند چه حال و هوایی داشتند؟
روزی كه امام آمد صبح زود از خانه بیرون رفت و ساعت 4 بعد از ظهر به خانه برگشت. پیاده رفت و پیاده برگشت. خانه‌مان نزدیك كشتارگاه بود و می‌گفت از بوی كشتارگاه فهمیدم به خانه رسیده‌ام. چون ناشتا و پیاده رفته بود هنگام برگشت حالش بد شده بود و وقتی بوی كشتارگاه به مشامش خورده بود خوشحال شده بود. آن روز خیلی خوشحال بود. ببینید خدا به او چه انرژی داده بود كه از جوادیه تا بهشت زهرا را پیاده رفت و برگشت.
حال و هوایش در ایام دهه فجر چطور بود؟
به نظرم این 10 روز بهترین روزهای عمرش بود. روزی كه شاه رفت و روزی که امام آمد خیلی خوشحال بود. دو روز آخر عمرش هم در حال مبارزه بود. در ماجرای خوابگاه نیروی هوایی كه چند نفر شهید شدند گریه می‌كرد و می‌گفت چرا باید اینطور باشد. بچه‌های اینها مانده‌اند و به من می‌گفت می‌توانی از این بچه‌ها مراقبت كنی؟ من هم می‌گفتم شاید بتوانم. برای انجام چنین كارهایی آماده بود و فردای آن روز هم خودش شهید شد.
شهادت‌شان چگونه اتفاق افتاد؟
صبح انقلابیون اسلحه‌ها را بین هم پخش‌كردند كه شهید هم اسلحه گرفت و به سمت باغ‌شاه رفت. آنجا درگیری پیش می‌آید و جابر را می‌زنند. یك راننده آمبولانس هم برای كمك می‌آید كه او را هم می‌زنند. آنجا یك ساعت و نیم درگیری پیش می‌آید و افراد زیادی به همراه جابر آنجا به شهادت می‌رسند. تیر به سینه‌اش می‌خورد و تا بیمارستان هم زنده بود. شاگرد آمبولانس، ‌این دو نفر را به بیمارستان می‌رساند. در بیمارستان به شهادت می‌رسد. شب قبل با سر و وضعی سیاه و كثیف به خانه آمد. صبح كه بلند شد لباس‌هایش را عوض كرد و آنقدر عجله داشت كه هیچ كارت شناسایی با خود نبرد. با عجله رفته بود و پرستار می‌گفت زمانی كه او را به بیمارستان رساندند دیگر توان نداشت حرف بزند و فقط نگاه می‌كرد. جابر را به اتاق عمل می‌برند و آنجا به شهادت می‌رسد. ما دو روز به دنبال جابر گشتیم و همه جا به‌قدری شلوغ بود كه كارمان را برای پیدا كردنش سخت می‌كرد. حتی در روزنامه چاپ كردیم كه كجایی و خودت را به خانواده‌ات معرفی كن. روز سوم پزشكی قانونی عكسش را در روزنامه منتشر كرد. آنجا آن‌قدر شلوغ بود و جنازه زیاد بود كه پیكرها را نگه نمی‌داشتند. چون جایی برای نگهداری وجود نداشت. ما كه رفتیم گفتند پیكر را به بهشت زهرا انتقال داده‌ایم.
یعنی تعداد شهدا در روز آن‌قدر زیاد بود؟
خیلی زیاد بود. روز 22 بهمن افراد زیادی شهید شدند. من تا آن زمان پزشكی قانونی نرفته بودم. خدا بیامرز برادرم من را به پزشكی قانونی برد و در راه وقتی از او سؤال كردم به كجا می‌رویم گفت جابر مریض است و باید به بیمارستان ‌برویم. گفتم پس چرا جابر نمی‌تواند صحبت كند؟ گفت با تیر به پایش زده‌اند و نمی‌تواند صحبت كند. برادرم نمی‌خواست من به سردر ساختمان نگاه كنم و بفهمم به پزشكی قانونی رفته‌ایم. یك لحظه چشمم به تابلو پزشكی قانونی خورد و وقتی متعجب پرسیدم چرا به اینجا آمده‌ایم گفت عكس‌شان اینجاست و باید عكسش را ببینیم. آن زمان كم‌سن بودم و تا به حال چنین جاهایی را ندیده بودم. جمعیت را می‌دیدم و صدای گریه و صلوات‌ها را می‌شنیدم و فضای خاص آنجا توجهم را جلب كرده بود. من را به اتاقی بردند و یك آلبوم جلویم گذاشتند. برادرم چون عكس را قبلاً دیده بود سریع صفحه مورد نظر را آورد و عكس شهید را نشانم داد. من وقتی عكس را نگاه كردم فكر كردم خوابیده است. شهید به قدری طبیعی و آرام چشم‌هایش را بسته بود انگار جان داشت و لبخند می‌زد. اگر عكس كناری‌اش كه شهیدی با صورت زخمی بود را نگاه نمی‌كردم، متوجه واقعیت نمی‌شدم. تازه آنجا فهمیدم شهید شده و شروع به جیغ و داد و گریه و زاری كردم.
دو روز بی‌خبری از شهید به شما و خانواده‌شان خیلی سخت گذشت؟
خیلی سخت بود. نه تنها خانواده شهید بلكه خانواده من، كل اهالی محل به دنبال جابر می‌گشتند. خدابیامرز مادر شهید خیلی صبور بود. می‌گفت اگر پسرم شهید شده اشكالی ندارد ولی حداقل پیكرش پیدا شود. چشم‌مان به راه بود و همه‌مان وقتی پیكرش را دیدیم آرام شدیم. خانواده‌شان مذهبی بود و هیچ‌وقت نگفتند چرا پسرمان شهید شد. مادر شهید همیشه می‌گفت راضی‌ام به رضای خدا كه بچه‌ شیر پاك خورده‌ام شهید شد.
شما و خانواده شهید روز 22 بهمن چه احساسی داشتید؟ هم انقلاب به پیروزی رسیده، هم یكی از عزیزترین كسان‌تان به شهادت رسیده است؟
نه تنها خانواده بلكه تمام ایران از بابت پیروزی انقلاب خوشحال بودند. با این همه شهید، جشن و شادی در كشور بود و مردم شیرینی و شكلات پخش می‌كردند. كسانی هم كه شهید داشتند طور دیگری خوشحال بودند. نه تنها مادر شهید سبحانی بلكه بسیاری از مادران شهید دیگر از شهادت فرزندان‌شان در این راه خوشحال بودند. مادران بسیاری را دیدم كه گریه می‌كردند ولی از بابت شهادت فرزندشان خدا را شاكر بودند. مادر شهید چند سال پیش در 85 سالگی فوت كرد ولی آن‌قدر پایبند اصول انقلاب و اسلام بود كه همیشه می‌خندید و می‌گفت پسرم شهید شده و من به او افتخار می‌كنم. یك برادر شهید در كودكی جانش را از دست داده بود و مادر شهید می‌گفت من از بابت فوت آن یكی پسرم بیشتر ناراحتم تا شهادت جابر.
منبع: روزنامه جوان



22 بهمن سال 1357 كه انقلاب اسلامی به پیروزی رسید، افراد زیادی برای رسیدن به این مهم به شهادت رسیدند كه جابر سبحانی هم یكی از آنها بود.