 
از دید ارتشبد حسین فردوست، اویسی افسری كم سواد بود كه در فروش محموله‌های بزرگ تریاك دست داشت، از دید تیمسار قره‌باغی، اویسی فردی دروغگو و متملق بود و از دید مردم، اویسی فردی جنایت‌كار بود كه در دو فاجعه 15 خرداد 1342 و 17 شهریور 1357 نقش اساسی داشت.

ارتشبد غلامعلی اویسی فرزند غلامرضا عامل كشتار مردم تهران در دو فاجعه بزرگ 15 خرداد 1342 و هفدهم شهریور 1357، در سال1297 در قم به دنیا آمد. او در سال 1315 دوره 6 سال دبیرستان نظام و در 1317 دورة دانشكده افسری را به پایان رساند. اویسی در 1317 تا 1331 در مشاغل گوناگون نظامی از جمله فرماندهی گروهان و گردان و آموزشگاه گروهبانی لشكر 2، ریاست شعبه بازرسی دژبان مركز و فرماندهی هنگ 52 دژبان ـ قرار داشت و در 1332 فرمانده هنگ 16 تیپ كازرون بود. 

پس از كودتای 28 مرداد 1332، اویسی به دریافت نشان درجه 2 رستاخیز، نائل شد و به تدریج ترقی وی در هرم دیوان‌سالاری نظامی آغاز گردید.

اویسی در سالهای قبل از دهه 1340 و بعداز كودتای آمریكائی 28 مرداد 1332 عضو «انجمن اخوت» گردید. این انجمن یك تشكیلات فعال فراماسونری بود وچهره‌هائی چون عبدالله انتظام، امیر اسدالله علم و دكتر منوچهر اقبال در رأس آن بودند.

اویسی پس از طی دوره دانشگاه جنگ در تهران و دوره ستاد و فرماندهی در امریكا، در 1339 به ریاست ستاد گارد و در 1341 به فرماندهی لشگر یك گارد رسید و در همین سمت بود كه به عنوان فرماندار نظامی تهران به قتل عامل قیام‌كنندگان 15 خرداد 1342 دست زد. 

وی در 1348 فرماندهی ژاندارمری كل كشور و در 1351 فرماندهی نیروی زمینی ارتش را عهده‌دار بود. اویسی در جریان انقلاب اسلامی بار دیگر عهده‌دار سمت فرماندار نظامی تهران و حومه شد.

ارتشبد اویسی در مقام فرماندهی نظامی تهران موجب شهادت بسیاری از مردم در روز 17 شهریور یا جمعه سیاه شد. پس از برکناری شریف ‌امامی از ریاست دولت، اویسی در صدد تشکیل دولت نظامی برآمد ولی قرعه به نام ارتشبد ازهاری افتاد و اویسی علاوه بر مشاغل نظامی خود سرپرست وزارت کار شد ولی آن هم دوامی نداشت و دی ماه 1357 پس از سقوط کابینه ازهاری به بهانه معالجه از ایران خارج شد و تقاضای بازنشستگی کرد.

او در 14 دی 1357 به بهانه معالجه تقاضای بازنشستگی نمود و از ایران خارج شد. اویسی در زمره نخستین افسران عالیرتبه متواری رژیم پهلوی بود كه با سرمایه سرویس‌های اطلاعاتی غرب فعالیت تروریستی علیه نظام نوپای جمهوری اسلامی ایران را از خاك عراق و تركیه آغاز كرد.

او رهسپار پاریس شد و به شبكه‌ای پیوست كه با همراهی بهرام آریانا، اشرف پهلوی، رضا پهلوی و علی امینی و با مساعدت مالی سازمانهای اطلاعاتی آمریكا و انگلیس و اسرائیل سرگرم طرح نقشه كودتا در ایران بودند. روزنامه فیگارو چاپ فرانسه 4 روز پس از ورود اویسی به پاریس در گزارشی نوشت: «اویسی سعی می‌كند كارتر را به انجام یك كودتای نظامی در ایران متقاعد سازد.»

اویسی ابتدا به كمك جمعی از سلطنت طلبان و نظامیان فراری حكومت سرنگون شده شاه، ستادی را در پاریس تشكیل داد و اقدام به تشكیل «ارتش آزادیبخش ایران» گرفت. در چهارچوب این ارتش یك گروه نظامی در تركیه پشت مرزهای ایران، و یك گروه نیز در آن سوی مرزهای عراق تدارك دیده شدند. اما در عمل وی نتوانست كاری از پیش ببرد. اویسی روز 11 بهمن 1362 در پاریس به دست افرادی ناشناس به قتل رسید.

پی نوشت:
1- پایگاه جامع تاریخ معاصر ایران(دوران)
2- خبرگزاری فارس
3- موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی



14 اردیبهشت 1359، شبکه تلویزیونی ای . بی . سی آمریکا در گزارشی اعلام کرد ارتشبد غلامعلی اویسی فرماندار نظامی تهران در دوران انقلاب، یک تیم نظامی نیرومند برای مبارزه با جمهوری اسلامی ایران تشکیل داده و مشغول برنامه ریزی برای فعالیتهای آینده خود است.