 پاسخ: معراج برای پیامبر اكرم(ص) چند بار اتفاق افتاد اما در مورد تاریخ وقوع اولین آن كه مهمترین هم بوده در میان مورخان اسلامی اختلاف نظر وجود دارد. بعضی آن را در شب 27 ماه رجب سال دهم بعثت و بعضی آن را در شب هفدهم رمضان سال دوازده بعثت و عده ای نیز آن را در اوائل بعثت ذكر كرده اند. برخی نیز شب بیست و یكم ماه مبارك رمضان را زمان وقوع آن دانسته اند با این حال، اختلاف در تاریخ وقوع شب معراج، احتمالا به خاطر این است كه معراج چند بار برای پیامبر اكرم (ص) اتفاق افتاده است.

توضیح تفصیلی:معراج یعنی سیر در عوالم هستی برخورد با اسرار، و اطلاع و احاطه كامل بر حقایق عوالم امكانیه و به دلالت آیات مباركه اسری و سوره مباركه نجم، معراج پیامبر اكرم یكی از اعجاز نبوت آن حضرت می‌باشد مكرر برای آن حضرت واقع شد، اما اولین معراج آن حضرت چند سال پس از بعثت و نبوت آن حضرت واقع شده كه قبل از هجرت در شهر مكه و از مسجد الحرام بوده است.
درباره وقت معراج اختلاف جزئی میان علمای اسلام وجود دارد. برخی سه سال قبل از هجرت وقوع معراج را گزارش نموده‌اند و برخی یكسال قبل از هجرت[1] كه به احتمال قوی قول دوم ارجح می‌باشد.
در مسئله معراج نبوی آن چه بسیار مهم است، اعتقاد به معراج است چنان كه امام صادق ـ علیه السلام ـ می‌فرماید: لیس من شیعتنا من انكر اربعة اشیاء: المعراج و المساله فی القبر، و خلق الجنة و النار و الشفاعه و منقول است از امام رضا ـ علیه السلام ـ : من كذب بالمعراج فقد كذب رسول الله [2]
لذا چون بحث از زمان معراج بحثی صرفاً تاریخی است و در بحث های تاریخی هماهنگی سخن و وحدت نظر یا وجود ندارد یا بسیار اندك است، به ویژه در موضوعاتی كه از تحقیق عمیق برخوردار نبوده و به گستردگی كاویده نشده است زمان و مكان معراج بحثهایی است كه در چنین وضعی قرار دارد. و دستخوش اختلاف و تعدد آراء گردیده، تا آن جا كه در این باره بیش از ده قول مطرح گردیده است برخی یك سال پیش از بعثت را ادعا كرده‌اند[3] زهری پنج سال پس از بعثت را قبول كرده‌است،[4] ابن اسحق یك قول نقل كرده است و زمان آن را درآشكار كردن دعوت به اسلام از طرف پیامبر دانسته است؛[5] یعقوبی پیش از مرگ ابوطالب را زمان معراج دانسته؛[6] براساس روایتی از امام امیرالمؤمنین علی ـ علیه السلام ـ سال سوم بعثت تعیین شده است[7]
استاد سبحانی براساس استناد به قول ابن هشام و ابن اسحاق سال دهم بعثت را قطعی دانسته است؛[8] اما برخی از مورخان 18 ماه پیش از هجرت[9] و برخی 16 ماه پیش از هجرت[10] و برخی یكسال دانسته اند.
مرحوم شیخ عباس قمی وقوع معراج نبوی را قبل از هجرت در مكه دانسته كه یا در شب هفدهم ماه رمضان یا بیست و یكم ماه رمضان 6 ماه پیش از هجرت و یا در ماه ربیع‌الاول دو سال بعد از بعثت دانسته است.[11]
هاشم معروف الحسینی می‌نویسد: معراج نبوی شب شنبه 17 ماه رمضان سال 13 بعثت واقع شده اگر چه اختلاف زیادی در كیفیت وقوع و تاریخ آن بین مسلمین وجود دارد.[12] درنتیجه باید گفت كه به نظر می رسد معراج در سال های اخیر بعثت و قبل از هجرت در ماه رمضان واقع شده است اما مهم اعتقاد و التزام به معراج است چراكه از نظر شیعه زمان وقوع آن چندان مهم نیست بلكه مضامین بلند معراج و آن چه را كه پیامبر اكرم از حقایق و اسرار هستی كشف كرده مهم است.

[1] . ابن اثیر الكامل، بیروت، دار صادر، 1399، ج2، ص51.
[2] . علامه مجلسی، بحارالانوار، ‌بیروت، دارالوفاء، چاپ دوم، 1403، ص312.
[3] . فخر رازی، تفسیر كبیر، ج 20، ص 146، و تفسیركشاف، ج 2، ص 646.
[4] . مسلم، صحیح، ج 2، ص 209.
[5] . همان، ص 210، ابن هشام، سیره، ج 2، ص 37.
[6] . یعقوبی، تاریخ، ج 2، ص 26.
[7] . مجلسی، پیشین، ج 18، و آملی، جعفر مرتضی، الصحیح من السیره، ج 1، ص 271، و المیزان، ج 13، ص 31.
[8] . سبحانی، فروغ ابدیت، ج 1، ص 384 - 385.
[9] . سیرة الحلبیه ج 1، ص 278.
[10] . ر.ك: ادیب بهروز، محسن، معراج از دیدگاه قرآن و روایات، تهران، سازمان تبلیغات، چ اول، 74، ص 64.
[11] . قمی، عباس، منتهی الآمال، قم، هجرت، چ دوم، 1409، ج 1، ص 109.
[12] . هاشم معروف الحسینی، سیرة المصطفی ، بیروت، دارالقلم، چ سوم، 1981م، ص 237.
منبع : پرسمان



با سلام. آیا شب معراج حضرت رسول أكرم(صلی الله علیه و آله) مصادف با شب قدر بوده؟ پیامبر گرامی اسلام چند بار به معراج رفتند؟
