آیا زرتشت پیامبر است؟ كتابش الان در دسترس است ؟مشهور است كه زرتشت پیامبر بوده است ؛ امّا دلیلی قانع كننده در این باب وجود ندارد. نام وی در هیچ كتاب آسمانی یا در گفتار هیچ انسان معصومی به عنوان پیامبر ذكر نشده و دلائل تاریخی متقنی نیز وجود ندارد كه وی پیامبر بوده باشد. در این كه او ادّعای نبوّت داشته شواهدی وجود دارد ؛ امّا در این كه در ادّعای خود صادق بوده دلیلی در دست نیست. تحقیقی در آیات و روایات اهل بیت(ع)خداوند متعال در آیه 17 سوره حج می فرماید:« إنِ الَّذینَ آمَنُوا وَ الَّذینَ هادُوا وَ الصَّابِئینَ وَ النَّصارى وَ الْمَجُوسَ وَ الَّذینَ أَشْرَكُوا إِنَّ اللَّهَ یَفْصِلُ بَیْنَهُمْ یَوْمَ الْقِیامَةِ إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَیْ ءٍ شَهید؛ مسلّماً كسانى كه ایمان آورده اند، و یهود و صابئان و نصارى و مجوس و مشركان ، خداوند در میان آنان روز قیامت داورى مى كند؛خداوند بر هر چیز گواه(و از همه چیز آگاه) است.»بسیاری از فقها و مفسّرین و از جمله علامه طباطبایی در المیزان از این آیه شریفه استفاده نموده اند كه مجوسیان اهل كتابند. در روایات معصومین (ع) نیز تصریح شده كه مجوسیان دارای پیامبر الهی و كتاب آسمانی بوده اند ؛ ولی دینشان به اصالت خود باقی نمانده است.[1] امّا در مورد نام پیامبر و كتاب مجوسیان در روایات اهل بیت(ع) سخنی گفته نشده است. لكن در روایتی از امام صادق(ع) آمده است كه شخصی به نام زرتشت در میان مجوسیان ادّعای نبوّت نمود و عدّه ای را به آیین خود درآورد ولی عدّه ای دیگر منكر او شده و وی را از شهر بیرون نمودند و درندگان بیابان او را خوردند. « ... قَالَ فَأَخْبِرْنِی عَنِ الْمَجُوسِ أَ فَبَعَثَ اللَّهُ إِلَیْهِمْ نَبِیّاً فَإِنِّی أَجِدُ لَهُمْ كُتُباً مُحْكَمَةً وَ مَوَاعِظَ بَلِیغَةً وَ أَمْثَالًا شَافِیَةً یُقِرُّونَ بِالثَّوَابِ وَ الْعِقَابِ وَ لَهُمْ شَرَائِعُ یَعْمَلُونَ بِهَا قَالَ ع مَا مِنْ أُمَّةٍ إِلَّا خَلا فِیها نَذِیرٌ- وَ قَدْ بُعِثَ إِلَیْهِمْ نَبِیٌّ بِكِتَابٍ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ فَأَنْكَرُوهُ وَ جَحَدُوا كِتَابَهُ قَالَ وَ مَنْ هُوَ؟ فَإِنَّ النَّاسَ یَزْعُمُونَ أَنَّهُ خَالِدُ بْنُ سِنَانٍ قَالَ ع إِنَّ خَالِداً كَانَ عَرَبِیّاً بَدَوِیّاً مَا كَانَ نَبِیّاً وَ إِنَّمَا ذَلِكَ شَیْ ءٌ یَقُولُهُ النَّاسُ قَالَ أَ فَزَرْدُشْتُ؟ قَالَ إِنَّ زَرْدُشْتَ أَتَاهُمْ بِزَمْزَمَةٍ وَ ادَّعَى النُّبُوَّةَ فَآمَنَ مِنْهُمْ قَوْمٌ وَ جَحَدَهُ قَوْمٌ فَأَخْرَجُوهُ فَأَكَلَتْهُ السِّبَاعُ فِی بَرِّیَّةٍ مِنَ الْأَرْض ؛ [سائل از امام صادق(ع)]پرسید: از مجوس بفرمایید كه آیا خداوند بر ایشان پیامبرى مبعوث فرمود؟ زیرا من در ایشان كتابى محكم و مواعظى رسا و مثالهایى شافى یافته ام، و نیز آنان به ثواب و عقاب معتقد و برخوردار از دستوراتى دینى بوده و همه آن را رعایت مى كنند. امام(ع) فرمودند: هیچ امّتى نیست مگر اینكه در میانشان انذار دهنده اى بوده است ؛ در میان مجوس نیز پیامبرى با كتاب مبعوث شده ، ولى هر دو (آن پیامبر و كتابش) مورد انكار قوم واقع شدند. سائل پرسید: آن پیامبر چه كسی بود؟ زیرا مردم فكر مى كنند او خالد بن سنان بوده. امام(ع) فرمودند: خالد ، عربى بدوى بوده ، نه پیامبر ، این چیزى است كه مردم مى گویند. سائل پرسید: آیا آن پیامبر زردشت بوده است؟ امام فرمودند: زردشت با زمزمه (كلامى نامفهوم) نزد ایشان آمد و ادّعاى نبوّت كرد، گروهى به او ایمان آورده ، و گروهى منكرش شدند و او را از شهر بیرون كردند و در همان جا خوراك درندگان صحرا شد. ... »[2]در این روایت گرچه به نبوّت یا عدم نبوّت زرتشت تصریح نشده است ، ولی از ظاهر كلام چنین بر می آید كه پیامبر حقیقی مجوسیان زرتشت معروف نبوده است و زرتشت به دروغ دعوی نبوّت داشته است. شاهد این استنباط ، تعبیر «أَتَاهُمْ بِزَمْزَمَةٍ وَ ادَّعَى النُّبُوَّةَ » و « فَأَكَلَتْهُ السِّبَاعُ » است. چون اوّلاً نفرمود از جانب خدا ارسال شد بلكه فرمود پیش آنان آمد و ثانیاً فرمود: با زمزمه ای پیش آنان آمد ؛ و زمزمه در لغت صدای نهان و غیر قابل فهم را گویند. در حالی كه انبیاء (ع) ، همواره با سخن بیّن و روشن مبعوث می شوند. ثالثاً فرمود: زرتشت را درندگان خوردند. در حالی كه طبق برخی روایات ، درندگان به اولیای (ع) آسیب نمی رسانند.

در دسترس بودن کتاب زرتشتكتاب زرتشت اوستا نام دارد كه به معناى اساس و بنیان و متن است . این كتاب به خط و زبان اوستایى نوشته شده است كه به ایران باستان تعلق دارد و با زبان پهلوى و سانسكریت همریشه است . به عقیده بسیارى از محققان ، خط اوستایى در دوره ساسانیان (226 - 641 م .) پدید آمد و اوستا كه قبلا در سینه ها بود، به آن خط كتابت شد و به قولى این كار پس از ظهور اسلام صورت گرفته است .زردشتیان و پژوهشگران بر این مساله اتفاق دارند كه اوستا در اصل بسیار بزرگتر بوده است كه به عقیده برخى روى 12000 پوست گاو نوشته بود. اوستاى كنونى داراى 83000 كلمه است و احتمالا اصل آن داراى 345700 كلمه (یعنى چهار برابر) بوده است . اوستاى اصلى به 21 نسك (كتاب یا بخش ) تقسیم مى شد و اوستاى كنونى نیز 21 نسك است .اوستا 5 بخش دارد:
1. یسنا (یعنى جشن و پرستش )؛ قسمتى از این بخش گاتها نامیده مى شود (به معناى سرود). این بخش كه مشتمل بر ادعیه و معارف دینى و معروفترین قسمت اوستاست ، به خود زردشت نسبت داده مى شود، در حالى كه سایر قسمتهاى اوستا را به پیشوایان دین زردشت نسبت مى دهند؛
2. ویسپرد (یعنى همه سروران ) مشتمل بر نیایش ؛
3.وندیداد (یعنى قانون ضد دیو) درباره حلال و حرام و نجس و پاك ؛
4. یشتها (یعنى نیایش سرود و تسبیح )؛
5. خرده اوستا (یعنى اوستاى كوچك ) درباره اعیاد و مراسم مذهبى و تعیین سرودهاى آنها زردشتیان ، علاوه بر اوستا، تفسیرى به نام زنداوستا و كتب مقدس دیگرى به زبان پهلوى دارند.

داستان خلقت و دو گانه پرستىكسى نمى داند گرایش زردشتیان به خدایان دو گانه (خداى نیكى و خداى بدى یا خداى روشنایى و خداى تاریكى ) در چه عصرى آغاز شده است . در قسمت گاتها (از یسناى اوستا) كه به خود زردشت نسبت داده مى شود، اهریمن در برابر خرد مقدس صف آرایى مى كند و نه در برابر آهورمزدا كه خداى واحد و فوق پروردگاران روشنایى و تاریكى است . همچنین گروهى از زردشتیان به نام زروانیان در عصر ساسانى پدید آمدند كه معتقد به خداى یكتا به نام زروان بودند و او را از خداى روشنایى و تاریكى برتر مى شمردند. این فرقه پیروان بسیارى در ایران آن روز داشته است .در آیین زردشت ، آهور مزدا 6 دستیار دارد كه به منزله فرشتگان ادیان ابراهیمى هستند. آن دستیاران را امشاسپندان یعنى جاویدان مقدس ‍ مى نامند. آنها رهبرى دارند به نام سپنتامئنیو یعنى خرد مقدس و نامهاى خودشان از این قرار است :1. وهومن (Vohuman)؛2. اشه وهیشته (vahishta-Asha)؛3. خشتره وائیریه (vairya-Xshathra)؛4. سپنته ارمئیتى (armaiti-Spenta)؛5. هئورتات (Haurvartat)؛6. امرتات (Ameretat).
پس از آنها یزتها قرار دارند كه 30 عدد از آنها معروفند. اینها تشكیلات خرد مقدس هستند. در مقابل ، اهریمن هم تشكیلاتى دارد.

پی نوشت ها:
[1] ر.ك:إرشاد القلوب إلى الصواب ؛ج 2 ،ص375 و الإحتجاج على أهل اللجاج ،ج 2 ،ص346
[2] الإحتجاج على أهل اللجاج ،ج 2 ،ص346
منبع:پرسمان

كتاب زرتشت اوستا نام دارد كه به معناى اساس و بنیان و متن است . این كتاب به خط و زبان اوستایى نوشته شده است كه به ایران باستان تعلق دارد و با زبان پهلوى و سانسكریت همریشه است .