

«دختر شینا» یكی از نمونه‌های موفق خاطره‌نگاری در حوزه ادبیات دفاع مقدس است. كتابی محبوب و دوست‌داشتنی كه پس از گذشت هفت سال از اولین چاپش همچنان مردم دوستش دارند و آن را می‌خرند. «دختر شینا» شرح حال زندگی ساده و عاشقانه شهید «ستار ابراهیمی هژیر» و همسرش «قدم‌خیر محمدی كنعان» است. كتاب از دوره‌ای صحبت می‌كند كه آدم‌ها زندگی‌هایشان به دور از تجمل و مادی‌گرایی بود ولی زندگی‌هایشان سراسر عشق و خوشی‌هایی از ته دل بود. «دختر شینا» از سبك زندگی‌ای صحبت می‌كند كه روبه فراموشی است. «معصومه ابراهیمی هژیر»از دلایل محبوبیت كتاب میان مردم و بازخوردهایی كه از مخاطبان می‌گیرد، می‌گوید.

فروش و استقبال مردم از «دختر شینا» تا چه اندازه برایتان خوشحال‌كننده است؟
كتاب به چاپ 88 رسیده و هفتمین سالی است كه در صدر فروش كتاب‌های دفاع مقدس قرار می‌گیرد. اینكه می‌بینیم «دختر شینا»‌ همچنان می‌فروشد واقعاً خوشحال می‌شویم و استقبال مردم و مهر و محبتی كه به كتاب دارند برای خودم خیلی مهم است. خوشحال می‌شوم با هر تجدید چاپ خاطرات مادرم دوباره تداعی می‌شود و این یعنی این خاطرات هنوز زنده مانده است. این برای من ، خواهر و برادرهایم رضایتبخش و خوشحال‌كننده است. این دیده شدن و خوانده شدن برایمان خیلی اهمیت و ارزش دارد. 
به نظرتان این استقبال می‌تواند از بار دلتنگی‌هایتان كم كند؟
قطعاً می‌تواند. چون با خواندن كتاب مردم با ما همدلی می‌كنند و ارتباط می‌گیرند. هفته گذشته خانمی از شهری دیگر به همدان آمده و برای پیدا كردن مزار مادرم به گلزار شهدا رفته بود و بعد از آنجا می‌خواست به سفر كربلا برود. وقتی تماس گرفت و من آدرس مزار را ‌دادم و ایشان سر مزار حاضر شد از شدت خوشحالی جیغ می‌زد. این برایم بركت زندگی است. می‌گویم خدایا شكرت كه دیگران كتاب را خوانده‌اند، ارتباط گرفته‌اند و زندگی ما را درك می‌كنند. اینكه هنوز كسانی هستند كه قلبشان برای زمان جنگ، خانواده‌های شهدا و ایثارگر بتپد. همه اینها برای ما جای خوشحالی دارد. 
به نظر باید زندگی‌تان را به قبل از انتشار «دختر شینا» ‌و پس از انتشار آن تقسیم كرد؟
وقتی می‌گویند رسانه و هنر نقشی تعیین‌كننده و جهانی دارد را ما كاملاً حس كردیم. اینكه یك كتاب می‌تواند هویت ما را نشان دهد ، تحول ایجاد و فرهنگ‌سازی كند خیلی ارزش دارد. دفاع مقدس ما الان با این كتاب‌ها دیده می‌شود. در میان همكارانم دیده‌ام كسی تا به حال كتابی از حوزه دفاع مقدس نخوانده و پس از خواندن «دختر شینا» به سمت كتاب‌های این حوزه جذب شده‌ و آثار دفاع مقدس را پیگیری كرده‌است. این كتاب باعث شده جنگ را بهتر ‌ببینند و درك ‌كنند. به نظرم اینگونه از كتاب‌ها نسل‌مان را تربیت می‌كند. 
به نظر خودتان «دختر شینا» چه چیزی دارد كه هنوز پس از گذشت هفت سال همچنان محبوب و پرفروش است؟
من احساس می‌كنم صداقت و عشق راوی و نویسنده، كتاب را خیلی جذاب كرده است. حالا مادرم یك نوع عشق به همسرش داشت و خانم ضرابی‌زاده هم یك جور دیگر به شهدا عشق دارد. این دلی كار كردن و صادق بودن خیلی مهم است. از لحاظ ادبی، قلم روان و ساده و دور از شعار و حرف‌های كلیشه‌ای باعث شده كه كتاب به دل بنشیند. تمام خانواده شهدا این دوره را گذرانده‌اند. كتاب را كه می‌خوانند می‌گویند به زمان جنگ و زندگی خودمان رفتیم. دختر شینا حرف دل همه خانواده شهداست و شاید به خاطر همین پرفروش است و توانسته است در دل نسل جوان راه پیدا كند. 
همچنین كتاب، یك عاشقانه زیبا در دل جنگ است.
عاشقانه بودن كتاب خیلی به دل می‌نشیند. قبلاً در كتاب‌های دفاع مقدس عشق نمی‌دیدیم، یعنی فقط مرد جنگ را در جبهه می‌دیدیم. «دختر شینا» به خودش جرئت می‌دهد از عشق و زندگی‌اش بگوید. برخی وقتی كتاب را می‌خواندند این عشق جاری در كتاب برایشان سنگین بود و خیلی رك به ما می‌گفتند چرا حاج ستار از زندگی خصوصی‌اش گفته است ولی جوانان از این مسئله لذت می‌برند. من وقتی برای سخنرانی درباره كتاب می‌روم، می‌گویم از كدام قسمت خوشتان آمد و آنها می‌گویند جایی كه مادرتان «بله» را گفت یا جایی كه انار در دهان هم می‌گذارند و می‌بینم جوانان این مسائل را می‌خواهند و از اینجا ارتباط گرفته‌اند تا زمان شهادت. تازه آنجا شهادت را درك می‌كنند. این جرئت خانم ضرابی زاده است كه با شهامت سراغ زندگی عاشقانه یك فرمانده رفته و اینكه در مواردی خیلی ظریف وارد جبهه هم می‌شود. جایی كه پدر از شهادت عمویم می‌گوید اشك مخاطب را درمی‌آورد. وقتی تمام عملیات كربلای4 را خیلی موشكافانه بیان می‌كند و سختی‌های جنگ بدون صدای توپ و تفنگ و خون ریختن گفته می‌شود خواننده با سختی‌جبهه و كار رزمندگان آشنا می‌شود. 
خوانندگان كتاب هنگام صحبت با شما و دیگر اعضای خانواده بیشتر روی چه مسائلی از كتاب تمركز می‌كنند و برایشان جالب است؟ 
صددرصد كسانی كه كتاب را مطالعه كرده‌اند به ما گفته‌اند لحظه شهادت پدرمان با تنهایی‌های مادرمان اشك ریخته‌اند. برایشان جالب بوده كه یك زن با وجود اینكه همسر بالای سرش نیست چطور می‌تواند وفادار به همسرش باشد و آنقدر خالصانه زندگی كند و فرزندانش را‌ تر و خشك كند. اینكه در لحظات نبود پدر، چه ذوق و انرژی زیادی برای دیدن همسرش دارد. می‌داند اگر یك هفته كنارش نیست ولی باز تمام زندگی‌اش همسرش است. همه از زندگی‌شان درس می‌گیرند كه من هم هوای همسرم را داشته باشم و نوعی امید برایشان است. وقتی می‌خوانند بدبینی‌هایشان نسبت به زندگی كنار می‌رود و زندگی‌شان هدفمند می‌شود. خیلی از زوج‌های جوان كه كتاب را خواندند به این نتیجه رسیدند كه برای خرید عروسی‌شان سختگیری نكنند. اینها بازخوردهایی است كه ما از دیگران شنیده‌ایم. 
این پرهیز از تجمل و ساده‌زیستی یكی از همان حلقه‌های گمشده در زندگی امروز است. مادرتان در كنار این نكته چه موارد دیگری را به فرزندانش گوشزد می‌كرد؟‌‌
مادرم درباره احترام به خانواده همسر خیلی با ما صحبت می‌كرد و اینكه همسرت را همه جوره باید دوست باشی. می‌گفت وقتی انتخابتان را كردید باید در زندگی‌ پای همسرتان بایستید و كنارش باشید. همین موارد ساده الان در زندگی‌ بسیاری دیده نمی‌شود. در حال حاضر تا كمی ناملایمتی در زندگی به وجود می‌آید زوج‌ها سریع صحنه را خالی می‌كنند و دنبال طلاق می‌روند. 20 سال پیش مشاوره رفتن خیلی مرسوم نبود ولی مادرم با اینكه سواد زیادی نداشت به ما گفت قبل ازدواج به مشاوره بروید و همدیگر را بشناسید چون باید پای هدف همدیگر بایستید. مادرم پای هدف همسرش ایستاد. مادرم خیلی قانع بود و می‌گفت برای خانواده همسرتان احترام قائل شوید تا برایتان احترام قائل شوند. 
به نظرم مادرتان نان صفای دل و خوب بودنشان را خوردند تا همه مردم ایران چنین شخصیتی را بشناسند و درك كنند؟
مادرم نه تنها با فرزندانش بلكه با اطرافیان و همسایه‌ها هم خیلی خوب بود. همسایه‌ها می‌گویند وقتی قدم خانم رفت، صفا هم از كوچه رفت. مثلاً كسی فوت می‌شد اول از همه مادرم همه را جمع می‌كرد و می‌گفت به مراسمش برویم. عروسی می‌شد باز همین كار را می‌كرد. در خانه‌اش به روی همه باز بود. عمه‌هایم اول به خانه ما می‌آمدند بعد به خانه پدر و مادرشان می‌رفتند. در خانه‌مان همیشه صفا و سادگی و محبت برقرار بود. 
اینكه می‌گویند بهشت جای مادران است كاملاً درباره مادرتان صدق می‌كند.
مادرم با پدرم قول و قرارگذاشته بود و برای فوتش هم برنامه داشت. تا حالا جایی نگفته‌ام حتی برای رفتنش برنامه‌ریزی كرده بود. مادرم با پدر قرار گذاشته بود آخرین دختر را كه به خانه بخت فرستاد پدرم او را هم ببرد. زمانی كه مادرم مریض شد ما خواهر آخری را عقد كردیم ولی یكی مانده به آخری هنوز عقد نكرده بود. همه نشسته بودیم كه مادر گفت حاجی قرار گذاشته بودیم آخرین بچه را كه عقد كردیم من را با خودت ببری فقط حواست باشه یكی مانده به آخری مانده است و چند سال باید به من فرصت بدهی. وقتی پدر شهید شد مادرم 24 سال بیشتر نداشت و با پنج بچه در یك شهر غریب بدون هیچ فامیلی زندگی كرد. می‌توانست آن موقع پیش پدر و مادرش برود ولی چون پدر وصیت كرده بود می‌خواهم بچه‌ها در شهر بزرگ شوند و درس بخوانند مادر تمام سختی‌ها را به جان خرید تا وفای به عهد كند. مادرم به پدر سخت «بله» را گفت ولی دیگر پای زندگی‌ای كه از صفر شروع می‌كند می‌ایستد. با هم یك خانه كاهگلی می‌سازند و دنیایشان همان خانه كاهگلی می‌شود. دلخوری‌هایشان با یك محبت تمام می‌شد برعكس امروز كه فقط ناراحتی‌ها را كش می‌دهیم. 
آیا در طول این سال‌ها گله و شكایتی داشتند؟
اصلاً. وقتی بقیه كم می‌آوردند می‌آمدند از مادرم انرژی می‌گرفتند. ما زمان مدرسه وقتی كارنامه می‌گرفتیم خانواده ما اولین خانواده‌ای بود كه با هدیه به مدرسه می‌آمد. مادرم حقوق زیادی نمی‌گرفت ولی می‌گفت شما درستان را بخوانید و به دانشگاه بروید و هر مراسم و برنامه‌ای باشد من همراهتان هستم. معلم‌های زمان مدرسه‌مان را كه می‌بینیم می‌گویند مادرتان تنها كسی بود كه تمام جلسات دیدار با اولیا مدرسه می‌آمد. مثلاً فكر كنید چهار بچه در یك مدرسه بودیم و مادرم برای تك‌تك‌مان می‌آمد. برای هر كاری تشویق‌مان می‌كرد و امید می‌داد. برای همه چیز نذری می‌داد تا ما رو به جلو حركت كنیم. 
این نگاه سنتی و زیبایی كه در «دختر شینا»‌جاری است و الان كمرنگ ‌شده می‌تواند راه نجات زندگی جوانان باشد. چقدر خوب است نقاط مثبت سنمان را انتقال دهیم و تقویت كنیم.
سنت، هویت و ملیت ماست و نمی‌توان از آن فرار كرد. من اگر به سنت پایبند باشم شب عید به خانه پدرشوهرم می‌روم. اگر پایبند سنت نباشم می‌روم مسافرت تا كسی خانه‌ام نیاید. رسانه‌های غربی خوب روی ما كار می‌كنند و آنقدر روی نقاط ضعف‌سنت‌مان انگشت می‌گذارند تا آن را بد نشان دهند. الان اگر به یك زوج جوان بگویید درباره زندگی سنتی چه فكری می‌كند می‌گوید یعنی باید بروم با خانواده همسر زندگی كنم. نمی‌گوید سنت ایرانی یعنی احترام به بزرگ‌ترها، رفت و آمدهای خانوادگی و ما آنقدر اینها را نگفته‌ایم و فكر كرده‌ایم چیزی عادی است كه دشمن از آن سوءاستفاده ‌كرده است. سنت این است؛ خانوادگی به مهمانی برویم و دور یك سفره شام بخوریم. صمیمیت و پایبندی به خانواده ، حمایت و همدلی همه از سنت می‌آید. حالا جای این زیبایی‌های سنت دلبسته فرهنگ غربی شده‌ایم. جای این رفت و آمدهای خانوادگی حیوان خانگی نگه می‌داریم. دور شدن از این سنت به خانواده‌های ایرانی آسیب می‌زند. 
و مزار مادرتان امروز به مكانی برای رفع دلتنگی مردم و درد دل كردن آنها تبدیل شده است؟
 حاجت هم می‌دهد. پدر و مادرم خوب هوای مخاطبانشان را دارند. این كتاب توسط خود خدا دیده شد. مادرم خیلی مظلوم بود و محبوبیت «دختر شینا» لطف خداست. مگر می‌شود یك كتاب هفت سال همیشه در صدر فروش باشد. امسال هم در نمایشگاه كتاب دومین كتاب پرفروش سوره مهر بود. بعد از هفت سال همچنان جذابیت و تازگی دارد. مگر می‌شود این كتاب به دست رهبر برسد و ایشان كتاب را چند روزه بخوانند و بعد بفرمایند من می‌خواهم این پنج بچه را ببینم. اینها همه برای ما بركت است. آقا موشكافانه كتاب را خوانده بود و آنقدر با جزئیات كتاب را برایمان توضیح می‌داد كه ما فقط گوش می‌كردیم.

منبع: روزنامه جوان

«دختر شینا» یكی از نمونه‌های موفق خاطره‌نگاری در حوزه ادبیات دفاع مقدس است. كتابی محبوب و دوست‌داشتنی كه پس از گذشت هفت سال از اولین چاپش همچنان مردم دوستش دارند و آن را می‌خرند.