از مهم ترین مسائلی که باید برای مهار سیل رعایت شود حفاظت از منابع آب و خاک است. برداشت‌های بی‌رویه شن و ماسه باعث از بین رفتن و کاهش شدید پوشش گیاهی می شود. تخریب پل‌ها و از بین رفتن بستر رودخانه‌ها، ناایمن شدن بستر رودخانه‌ها در بارندگی‌های شدید را به دنبال خواهد داشت.

عامل تشدید سیل گلستانبرداشت بی‌رویه شن و ماسه در گلستان تنها مخصوص بستر رودخانه ها نیست؛ بلکه در بسیاری از اراضی کشاورزی به خصوص در محور توسکستان در گرگان و دهنه زرین گل در علی‌آباد کتول شاهد برداشت‌های بی‌رویه بودیم که عمق بعضی از این برداشت‌ها به حدود ۴۰ متر هم می‌رسد.

پیمانکاران برای ساخت پل و جاده ها تعهداتی دارند که یکی از تعهدات برداشت کنندگان شن و ماسه این است که پس از برداشت، باید زمین را با آوردن خاک از سایر نقاط پر کنند. همچنین طبق قانون حداکثر ارتفاع برداشت‌ شن و ماسه با زمین‌های هم‌جوار باید یک متر باشد، با وجود این قانون، شاهد هستیم بهره‌بردار به‌جای پر کردن، بی‌قانونی انجام‌شده را از منظر عمومی پنهان می‌کند و اطراف این زمین‌ها را درختان سریع رشد مانند اکالیپتوس می‌کارد تا عمق فاجعه تخریب و برداشت دیده نشود.

- برداشت‌های بی‌رویه عامل تشدید کننده سیلاب
- نظارت بر برداشت‌ها جدی گرفته نمی‌شود

عدم توجه به محیط زیست، بازخورد و بازتاب‌های نامناسبی را به‌همراه دارد. طی چند دهه گذشته با طبیعت به خوبی رفتار نشد و مردم و مسئولین باعث تخریب منابع طبیعی و محیط زیست شدند. اگر به سیل‌های اخیر توجه کنیم متوجه می‌شویم در عین حال که شاهد بارش‌های بسیار خوبی بودیم، اما به دلیل طبیعت تخریب شده‌ای که ایجاد کردیم، متاسفانه استفاده مناسبی از این بارش‌ها صورت نگرفت و قطعا این بارش‌ها مزایایی به همراه داشت، ولی تخریب‌ها هم بسیار قابل توجه بود. 

عوامل ایجاد سیل در استان‌های کشورسیل و حوادث اخیر نتیجه طبیعت بیمار بود؛ طبیعتی که پوشش گیاهی و همچنین خاک آن از بین رفته است و چون خاک، محافظی نداشت، بارش‌ها خاک را شست و پوشش حوزه‌های آبخیز از بین رفت و بخش اعظم بارش به جای اینکه نفوذ کند و وارد خاک، چشمه‌ها و قنوات شود تبدیل به روان‌آب ‌شد.  

در حادثه سیل، عده‌ای از مردم کشورمان جان خود را از دست دادند و دام‌ها تلف شد همچنین باعث تخریب خانه‌های نیز شد، اما در میان خساراتی که مردم سیل‌زده دیدند، خسارات پنهانی هم در میان بود که اهمیت آن‌ها بیشتر است؛ در بعضی از خانه‌ها در مناطق سیل‌زده لرستان 1.5 تا دو متر عمق رسوب بود و حجم عظیمی از خاک زراعی از حوزه‌های کشاورزی تخلیه و باعث شد بازدهی زمین به مدت چند سال کاهش یابد.

با وقوع سیل اخیر در همه جای کشور غافلگیری وجود داشت و مردم و مسؤولان احتمال سیل را باور نمی‌کردند. چرا که نمی دانستند که با دست خود طبیعت را تخریب و باعث ایجاد سیل، تلفات و خسارات فراوان شده‌اند.
توسعه شهرها و افزایش تراکم جمعیت باعث شده تا سودجویان به فکر برداشت غیر مجاز شن و ماسه و ایجاد آسیب‌های جبران‌ناپذیر به طبیعت شوند. به‌این ترتیب رودخانه‌ها که گنجینه‌های ارزشمند ملی هستند، آماج دستبرد متجاوزان قرار می‌گیرند.