تکرار، ساده‌ترین و موثر ترین روش در یادگیری است. وقتی خود را به انجام مداوم یک کار جدید عادت ‌دهید، مسیرهای عصبی جدیدی در مغز شکل می‌گیرند که سبب انجام کارهای جدید، کارآمدتر و پرسرعت‌تر خواهد شد.

 انسان دارای سیستم حافظه‌ای با سه مرحله‌ی مجزا است؛ حسی، کوتاه‌مدت و بلندمدت.

حافظه‌ی حسی: حافظه‌ای فرّار است که کمتر از نیم ثانیه ماندگاری دارد. این حافظه به شما امکان می‌دهد که یک تصویر، صدا یا سایر حس‌ها را به صورت تقریبا تصویری در خاطر حفظ کنید. این تصاویر فوق‌العاده فرّار، بلافاصله به حافظه کوتاه مدت منتقل می‌شوند.

حافظه کوتاه مدت: به عنوان فیلتر و یک مخزن ذخیره‌ی کوتاه‌مدت عمل می‌کند. خاطرات حسی در این حافظه فیلتر شده، سپس یا فراموش می‌شوند و یا در حافظه‌ی بلند‌مدت قرار می‌گیرند.

حافظه‌ی بلندمدت: جایی برای ثبت همیشگیِ اطلاعاتی است که ارزشمند تشخیص داده شده‌اند. برخلاف حافظه‌ی حسی و کوتاه‌مدت، حافظه‌ی بلندمدت قادر است مقادیر نامحدود اطلاعات را برای مدت نامحدود ذخیره کند.

چطور می‌توان مغز را به تشکیل مسیرهای عصبی جدید وادار کرد؟قدم اول این است که انجام هیچ کاری را به تعویق نیندازید. پیشنهاد می‌کنیم کاری را انتخاب کنید که معمولا طرفش نمی‌روید. سپس به انجام قسمت کوچکی از این کار مشغول شوید. از آنجایی که این کار کوچک در راستای تکمیل همان کار بزرگ‌تری است که معمولا طرفش نمی‌رفتید، تشکیل مسیرهای عصبی جدید در مغز به تدریج آغاز می‌شود.

- یادگیری یک مهارت جدید: بدیهی است که هرچه بیشتر از مغزتان کار بکشید، عملکرد مغز بهبود می‌یابد. مثلا یادگیری یک ساز جدید موجب خواهد شد در تبدیل اطلاعات دیداری (نُت موسیقی) به یک کار عملی (نواختن ساز) مهارت بیشتری پیدا کنید. 

- ورزش کردن: ورزش نه تنها در سلامت جسمانی مؤثر است، بلکه موجب تقویت حافظه نیز می‌شود. فقط ۲۰ دقیقه ورزش به پردازش اطلاعات و عملکرد حافظه کمک می‌کند. 

همچنین با ورزش می‌توانید روند تشکیل اتصالات عصبی جدید در مغز را سرعت ببخشید. خلاصه اینکه ورزش به یادگیری سریع‌تر و افزایش سطح هوشیاری می‌انجامد. 

- معاشرت کردن: چنانچه قصد دارید از توانایی شناختی مطلوبی برخوردار شوید، پس حتما سعی کنید در زندگی‌تان روابط معنی‌دار برقرار کنید. 

هم‌صحبتی با دیگران و هم‌نشینی با افرادی که دوست‌شان دارید، موجب می‌شود واضح‌تر فکر کنید و خُلق‌تان باز شود. افراد برونگرا از برقراری ارتباط با دیگران فایده‌ی مضاعف می‌برند. 

- جدول حل کردن: هر وقت حرف از راهکارهای تقویت حافظه می‌شود، بسیاری از ما به فکر جدول حل کردن می‌افتیم. جدول حل کردن اگرچه فعالیت سرگرم‌کننده‌ای است، در تقویت حافظه آنقدرها هم که تصور می‌شود، مؤثر نیست. 

البته، چنانچه از روی سرگرمی به جدول حل کردن روی آورده‌اید، پس حتما به این فعالیت مفرح ادامه دهید. اما چنانچه به امید تقویت حافظه جدول حل می‌کنید، بهتر است به فعالیت دیگری مشغول شوید که در تقویت مغز کارآمدتر باشد.

- تغذیه‌ سالم: خوراکی‌هایی مانند ماهی، میوه و سبزیجات به عملکرد مطلوب مغز کمک می‌کنند. جالب است بدانید شکلات تلخ نیز در تقویت عملکرد مغز مؤثر است. وقتی شکلات می‌خورید، مغز دوپامین آزاد می‌کند. دوپامین موجب می‌شود سریع‌تر یاد بگیرید و راحت‌تر به خاطر بیاورید.

 همچنین، شکلات حاوی فلاونول‌ و آنتی‌اکسیدان است که به تقویت عملکرد مغز کمک می‌کنند. پس هر وقت به انجام فعالیت‌های ذهنی دشوار مشغول می‌شوید، یک تکه‌ی کوچک شکلات تلخ بخورید تا مغزتان سرحال‌تر شود.

سبک زندگی با سلامت مغزیروش دوم برای تقویت حافظه، خیلی هم سریع نتیجه نمی‌دهد. این روش، تغییر سبک زندگی با سلامت مغزی است. بیشتر ما فکر می‌کنیم مغزمان جاودان است و به این ترتیب با بی‌توجهی، کاری می‌کنیم که در نهایت مغز بیچاره دست از کار بکشد یا دیگر به خوبی همیشه کار نکند. 

برای اینکه مغز سالمی داشته باشید می‌توانید کارهای زیادی انجام دهید که در اینجا فقط به چند مورد از آنها اشاره می‌کنیم:

- ورزش کنید. 

- به قدر کافی بخوابید.

- مکمل‌های مغزی مناسب بخورید.

- از محرک‌های ذهنی استفاده کنید.

- استرس را کاهش دهید. استرس قاتل سلول‌های مغزی است.

- رژیم غذاییِ سالم داشته باشید. رژیمی که در آن غذای سالم بیشتر از غذای فرآوری شده و قندی باشد.

تکنیک های مهم برای تقویت حافظه- دست‌تان را مشت کنید: به خاطر سپردن شماره تلفن یا لیست خرید با مشت کردن دست راست و فشردن شدید آن آسان‌تر می‌شود. زمانی که خواستید آن اطلاعات را به یاد بیاورید دست چپ‌تان را مشت کنید. این حرکت بخش‌های کلیدی در مغز را فعال می‌کند که در ذخیره و بازیابی اطلاعات دخالت دارند.

- قبل از خواب بیاموزید: برای تقویت حافظه بهترین راه این است که پیش از اینکه بخوابید با اطلاعات رودررو شوید. زیرا در این حالت اطلاعات جدیدِ کمتری با اطلاعات قبلی تداخل می‌کنند، به همین دلیل روز بعد آن را بهتر به یاد می‌آورید.

- به عکس‌ نگاه کنید: نگاه کردن به عکس‌ نه تنها حسی از شادی و خشنودی در شما پدید می‌آورد بلکه به مغز شما برای تمرکز کمک می‌کند. 

- تصویرسازی ذهنی کنید: یک راه شناخته‌شده و قدیمی برای خاطرسپاری نام افراد تصور نام یا تصور چیزی مربوط به آن روی صورت فرد است. هر چه تصویر ذهنی خلق شده‌ی شما عجیب‌و‌غریب‌تر و زنده‌تر باشد بهتر به یادتان می‌ماند.

- شیر بنوشید: پرسشنامه‌ی دقیقی را درباره‌ی رژیم غذایی خود تکمیل کنید و هشت آزمون سخت را برای بررسی تمرکز، حافظه و قدرت یادگیری آنها انجام دهید.

- ورزش کنید: ورزش هوازی عملکردهای شناختی را بهبود می‌دهد و به خصوص برای افزایش حافظه مؤثر است. تمرینات ورزشی همچنین رشد سلول‌های جدید را در هیپوکامپ تقویت می‌کند. هیپوکامپ بخشی از مغز است که در حافظه و یادگیری اهمیت دارد.

- چشمان‌تان را حرکت دهید: تکان دادن چشم‌ها از چپ به راست و برعکس به مدت ۳۰ ثانیه می‌تواند کلید افزایش تمرکز باشد. چون سمت راست و چپ مغز عملکردهایی متفاوت از هم دارند با تقویت ارتباط میان این دو بخش می‌توان از عملکردهای ذهنی حمایت کرد.

- از نوشیدن الکل بپرهیزید: نوشیدنی‌های الکلی ممکن است برای به خواب رفتن استفاده شوند اما استفاده از الکل پیش از خواب روی کیفیت آن اثر منفی می‌گذارد. همچنین کیفیت پایین خواب تأثیرات زیان‌باری روی تمرکز و حافظه‌ی فرد بر جای می‌گذارد. هر چه مصرف الکل فرد بیشتر باشد، خواب عمیق (REM) کمتری خواهد داشت.

- سیگار نکشید: سیگار می‌تواند آسیب جدی به حافظه وارد کند. زیرا افراد میان‌سالِ سیگاری در تست‌های حافظه، عملکرد بدتری نسبت به افراد غیر سیگاری دارند.

- از مصرف مواد مخدر اجتناب کنید: افرادی که به طور منظم حشیش یا ماری‌جوانا مصرف می‌کنند در معرض خطر آسیب دائمی به هوش، حافظه و دامنه‌ی توجه (مدت زمانی که فرد می‌تواند بدون حواس‌پرتی روی یک کار تمرکز کند) هستند.

- مطالب را با صدای بلند تکرار کنید: از میان تکنیک های تقویت حافظه این یکی از همه ساده‌تر است و برای به خاطر سپردن همه چیز از جای سوئیچ ماشین گرفته تا لیست خرید و مرور درس‌ها برای امتحان کاربرد دارد.

- اطلاعات را یکجا به خاطر نسپارید: وقتی از کسی شماره تلفن می‌گیرید ازقطعات به عنوان راهی برای حفظ کردن استفاده کنید. سعی کنید شماره‌ها را به قطعاتی تقسیم کنید که برای شما معنی‌دار باشند، مثلا سال تولد کسی که می‌شناسید (۱۳۳۹)، شماره‌ای که حفظ هستید یا یک تاریخ شناخته‌شده‌ی معروف، در این صورت داستانی که با این قطعات ساخته می‌شود به شما در یادآوری کمک خواهد کرد.

-یک نشانه به خودتان بدهید: اگر باید کاری را هر روز در زمان معین انجام بدهید و همیشه آن را فراموش می‌کنید، یکی از تکنیک های تقویت حافظه به نام «اهداف اجرا» به کارتان می‌آید. برای مثال به خودتان بگویید هر وقت اولین فنجان چای صبحانه‌ام را خوردم قرص‌هایم را نیز می‌خورم. یا وقتی اخبار میانه‌ی روز تمام شد ورزشم را انجام می‌دهم.

- مراقب کالری‌های مصرفی باشید: پرخوری می‌تواند خطر مشکلات حافظه را در سنین بالا تا دو برابر افزایش ‌دهد. وعده‌ی مصرفی پرکالری به طور قابل ملاحظه‌ای خطر اختلال شناختی خفیف را افزایش می‌دهد که مشخصه‌ی آن کاهش حافظه‌ای است که می‌تواند به زوال عقل بینجامد.

- چای سبز بنوشید: خواص چای سبز در تقویت حافظه و به تأخیرانداختن آلزایمر مؤثر است. این خاصیت به دلیل وجود مولکول آلی اپی‌گالوکتشین گالات (EGCG) موجود در چای سبز است که نقش آنتی‌اکسیدانی دارد و در مقابل بیماری‌های تباه‌کننده‌ی مرتبط با سن نقش حفاظتی ایفا می‌کند.

- رژیم مدیترانه‌ای را دنبال کنید: رژیم مدیترانه‌ای گوشت قرمز و لبنیات کمی دارد و سرشار از اسید چرب امگا ۳ موجود در روغن ماهی و مغز‌هاست. 

- یک زبان دیگر یاد بگیرید: آموختن یک زبان دیگر، حتی در بزرگسالی، می‌تواند مغز را تقویت کند. در افرادی که آموختن زبان جدید را آغاز کرده‌اند روانیِ کلام و هوش ارتقا می‌یابد.

- به طبیعت نگاه کنید: نگاه کردن به عکس‌های طبیعت می‌تواند اثر مثبتی در تقویت حافظه داشته باشد.

- به اندازه‌ی کافی بخوابید: یک خواب خوب تغییراتی را در مغز کلید می‌زند که به بهبود حافظه منتهی می‌شود. خواب کمک می‌کند حافظه‌ی تازه در مغز جاگیر شود؛ فرایندی که به آن تحکیم حافظه گفته می‌شود. این اتفاق در اثر تحکیم ارتباطات میان سلول‌های مغز تحت تأثیر یک استراحت خوب اتفاق می‌افتد. زمانی که شما خواب هستید انگار دارید اطلاعات حافظه‌ای جدید را به یک منطقه‌ی بهتر برای ذخیره‌ی اطلاعات منتقل می‌کنید. و وقتی بیدار شوید می‌توانید تکالیف مربوط به حافظه را سریع‌تر انجام دهید.

- الفبا را مرور کنید: وقتی اطلاعاتی مانند نام بازیگر فیلم را به یاد نمی‌آورید از تکنیک جست‌وجوی الفبایی استفاده کنید. با مرور الفبا حافظه‌ی خود را هل می‌دهید تا به اولین حرفِ کلمه‌ یا نامی که سعی دارید به یاد بیاورید برسید.

با توجه به این موضوع که بهبود قدرت حافظه، سرعت یادگیری‌ را افزایش می‌دهد و به انسان کمک می‌کند که در سنین پیری از ابتلا به بیماری آلزایمر در امان بماند.