 پاسخ: برای رسیدن به جواب این سوال ابتدا لازم مقدمه ای ذكر شود و سپس به جواب اصلی خواهیم پرداخت:آنچه كه به اسناد و مدارك متقن ثابت شده است این است كه در طول تاریخ همه ساله ایام فاطمیه، شیعیان به مناسبت شهادت حضرت زهرا مراسم عزاداری اقامه می كردند و بعد از انقلاب هم این مراسم در بیوت مراجع عظام و رهبری و هیئتها اقامه می شود.
اولین عزاداران بر حضرت صدیقه شهیده سلام الله علیها, امیرالمومنین علی علیه السلام و خاندان مطهرش می باشند, چنانكه از سیدالشهدا نقل شده كه امیرالمومنین در هنگام دفن فاطمه زهرا سلام الله علیها اینگونه عزاداری فرمود :بر این مصیبت بزرگ همچون مادرى كه فرزند از دست داده مى‏نالیدم . یا رسول الله ! در محضر خداوند دخترت مخفیانه به خاك سپرده شد، حقّش را به زور گرفتند ، و آشكارا از ارث خود محروم گشت، و حال آن كه هنوز از رحلت تو دیرى نپائیده و یاد تو فراموش نگشته است )الكافی ج 1 ص 458 و الأمالی ، المفید - ص 282 .(
البته توجه به یك نكته در اینجا ضروری است و آن اینكه: در عصری كه عمر بن خطاب به بهانه جلوگیری از گریه بر میت تازه گذشته ، شبانه و بدون اجازه وارد خانه مردم می‌شود و زن‌ها را كتك زده و حجاب از سر آن‌ها بر می‌دارد ، آیا می‌توان مجلس عزاداری برپا كرد؟)المصنف ، عبد الرزاق ج 3 ، ص 557 .) همین قدر عزاداریهای مخفیانه ای كه از سوی اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام در آن دوران انجام می گرفت نشان دهنده عزم آن بزرگواران برای نشاندادن عظمت این مصیبت بوده است.
این عزاداریها در زمان دیگر ائمه هم ادامه داشته است به طور نمونه خصیبی در «الهدایه الكبری» و بحرانی در «العوالم» و همچنین بسیاری دیگر با ذكر سند نقل كرده اند كه امام صادق علیه السّلام در عزای مادرش فاطمه زهرا سلام الله علیها آن چنان می‎گریست و ذكر مصیبت می كرد كه محاسنش از اشك تر میشد.
مصیبتی كه امام صادق آنرا نقل كرده و برای آن به شدت می گریست اینگونه از ایشان نقل شده:
امام فرمود: ...عمر با لگد بر در خانه (حضرت زهرا) كوبید، تا این كه در به پهلوی فاطمه ـ سلام الله علیها ـ اصابت كرد، در حالی كه، او به جنینی شش ماهه به نام محسن حامله بود و آن جنین سِقط گردید. آن گاه عمر، قنفذ و خالد بن ولید هجوم آوردند، عمر بر صورت فاطمه ـ سلام الله علیها ـ سیلی زد به طوری كه گوشواره‎اش در زیر مقنعه قطع گردید و صدایش به ناله برخواست و گفت: وا! ابتاه، وا رسول الله!! ابنتكِ فاطمة تكذّب و تضرب و یقتل جنین فی بطنها.
«وای پدر! وای رسول الله!! به دخترت نسبت دروغ می‎دهند، او را می‎زنند و فرزندش را می‎كشند.»
امیرالمؤمنین در این هنگام فضّه را طلبید و گفت: بانویت فاطمه ـ سلام الله علیها ـ را كمك كن آن گونه كه زنان حامله را در زایمان كمك می‎كنند. پس همانا از اثر لگد و ضرب در، درد زایمان او را فرا گرفت و محسنش سقط گردید. (خصیبی، الهدایه الكبری، ص 408، بحرانی، العوالم، ج 11، ص 442. )
در دورانهای بعد از ائمه اطهار هم این عزاداریها به نسبت آزادی عمل شیعیان ادامه می یافت به عبارت دیگر در هر دوره ای كه شیعیان تحت فشار حكومتها نبوده اند، عزاداری برای ائمه اطهار و فاطمه زهرا سلام الله علیها بیشتر می شده و شیعیان با خیالی آسوده تر و آشكارا به عزاداری می پرداخته اند. اما در دوره هایی كه این فشار و تهدید از ناحیه حكومت و حاكمان وجود داشته، عزاداری كمتر، و به صورت مخفیانه صورت می گرفته و به واسطه همین امر در دوره های اخیر كه شیعه كمتر احساس خطر كرده عزاداری برای حضرت زهرا و سایر معصومین ـ علیهم السلام ـ بیشتر و بهتر شده است. ابن اثیر می نویسد: «در قرن سوم و چهارم و پنجم و همزمان با تشكیل دولت های آل بویه در عراق و حمدانیون در سوریه و فاطمیون در مصر، مذهب شیعه گسترش یافت و مراسم عزاداری توسعه یافت.»( ابن اثیر، الكامل فی التاریخ، ترجمه عباس خلیلی، ج8، ص549)
با گسترش تسلط دیلمیان بر بغداد در این شهر كه از سالها پیش مركز اجتماع شاعران شیعی بود انجمن ها تشكیل گردید كه در آن فضیلت های اهل بیت را نقل نموده و بر مظلومیت آنان اشك می ریختند.» (شهیدی، سیدجعفر، زندگانی فاطمه زهرا (س)، ص 213)
در دوره هایی كه حاكمان سنی حاكمیت داشتند، شیعیان نمی توانستند عزاداری كنند به عنوان نمونه در دوران حكومت عباسیان «... علویان یا از دم تیغ گذشتند و یا در سیاه چالها پوسیدند و یا از ترس جان گمنام در دهكده ها و بیغوله ها بسر می بردند... با این حال نوحه گری در مجلس های سری و سپس بر سر بازارها بر دختر پیغمبر و ستمهایی كه بر او و فرزندان او رفته است آغاز شد.(همان)
شاید بتوان گفت از دوره صفویه به بعد بود كه عزاداریها علنی شد و در دورانهای اخیر، عزاداری از نظر كمیّت و كیفیت رشد كرد.
تا اینجا متوجه شدید كه نه تنها ایام فاطمیه و سوگواری برای صدیقه شهیده سلام الله علیها در طول تاریخ وجود داشته است بلكه این عزاداریها برای همه ائمه اطهار كه مظلومانه به شهادت رسیده اند وجود داشته است.
اما اینكه چرا چند روز عزاداری برای صدیقه طاهره سلام الله علیها می شود نیز روشن است چرا اولا در تاریخ شهادت آن حضرت اختلاف وجود دارد و شیعیان برای بزرگداشت آن در هر دو مورد اختلافی عزاداری می كنند چرا كه بین دو تاریخی كه برای شهادت آن حضرت مشهور است بیست روز فاصله است لذا شیعیان آنرا به دو قسمت ده روزه تقسیم نموده و دو دهه می نامند و در دو دهه عزاداری می كنند و ثانیا مصیبت حضرت زهرا سلام الله علیها مصیبتی عظیم است و هر چه مصیبت بزرگتر باشد، عزاداری مربوط به آن هم بیشتر خواهد بود. آیت الله وحید خراسانی آن را مصیبت كبری می نامد ایشان می گوید: «... در این مصیبت كبری كه ناموس خدا و بضعة خاتم انبیاء وكفو سید اوصیاء و مادر ائمه هدی نیمه شب دفن شد... به پاخیزیم و آنچه در توان داریم در تعظیم شعائر شهادت او انجام دهیم.( خراسانی، وحید، جزوه «در آستانه مصیبت عظمی شهادت صدیقه كبری(س)، قم، مدرسه باقرالعلعوم. ص5.)
به واسطه همین بزرگی مصیبت است كه شیعیان ممكن است چند روز قبل یا بعد از شهادت اقامه عزا كنند. از طرفی به واسطه نزدیك بودن این دو روزاختلافی، كم كم یك حالت پیوستگی بین ایام به وجود آمده و برخی آن را به دو دهه تقسیم كرده و آن را اختصاص به حضرت زهرا ـ سلام الله علیها ـ داده اند. و روایتی در این زمینه وجود ندارد. اما سیره ائمه اطهار و علمای دین بزرگداشت شهادت آن حضرت بوده است.
البته در حال حاضر نمونه های عرفی زیادی نیز مانند ایام عزا وجود دارد مثلا در هفته معلم یا هفته دولت و...كه با اینكه فقط یك روز اختصاص به این مناسبت ها دارد ولی به خاطر عظمت جایگاه،دهه و هفته به این نامها بر گزار می شود .
در پایان باید به یك نكته مهم اشاره كرد و آن اینكه فاطمیه یك دهه نیست؛ كه یك تاریخ است. یك تاریخ پر از درد. یك تاریخ پر از غربت. یك تاریخ پر از مظلومیت. یك تاریخ پر از ایمان به تاراج رفته. یك تاریخ پر از ظلم به خاندان رسول خدا. حال این ما هستیم و این آزمایش بزرگ الهی در حفظ و پاسداشت آنهمه ایثار و جانفشانی.
منبع : پرسمان
اینكه شهادت حضرت فاطمه را دهه قرار می دهند بر چه مبنایی است؟