
 وسایل و ابزار مورد نیاز : 
·         اینترنت 
·         دیتا پروژکتور

تعریف زیست فناوری
زیست فناوری یا بیوتکنولوژی را در یک تعریف کلی به‌کارگیری اندامگان یا ارگانیسم یا فرایندهای زیستی در صنایع تولیدی یا خدماتی دانسته‌اند. تعریف ساده این پدیده نوین عبارت است از دانشی که کاربرد یکپارچه زیست ‌شیمی، میکروب‌شناسی و فناوری‌های تولید را در سامانه‌های زیستی مطالعه می‌کنند. فنونی که از موجودات زنده برای ساخت یا تغییر محصولات، ارتقا کیفی گیاهان یا حیوانات و تغییر صفات میکروارگانیسم‌ها برای کاربردهای ویژه استفاده می‌کند. بیوتکنولوژی به لحاظ ویژگی‌های ذاتی خود دانشی بین رشته‌ای است.

زیست‌فناوری از قدیم تا کنون
سابقه به‌کارگیری میکروارگانیسم‌ها برای تولید مواد خوراکی مانند سرکه، ماست و پنیر به بیش از ۸ هزار سال پیش برمی‌گردد. کاربردهای سنتی زیست فناوری شامل اصلاح نباتات و دام، تهیه نان، ماست و پنیر بوده‌است و پس از آن تولید پادزیست‌ها آنتی بیوتیک‌ها، انسولین انسانی و اینترفرون علوم آزمایشگاهی و هم‌اکنون با پیدایش فناوری DNA نوترکیب، دستکاری ژنها و انتقال ژن از یک موجود زنده به دیگری یا به عبارت دیگرمهندسی ژنتیک، ظرفیت بهره‌گیری از این فناوری به گونه فزاینده‌ای افزایش یافته‌است. 

آشنایی با برخی ابزارها و تجهیزات زیست فناوری : 
 - سانتریفوژ : 
دستگاهی است که از آن برای چرخاندن مواد با سرعت بالا استفاده می‌شود. دانشمندان معمولاً دستگاه سانتریفوژ را برای جدا کردن ذرات جامد از یک مایع یا تقسیم مخلوط مایعات به اجزای مختلف آن به کار می‌گیرند. مخلوط را درون لوله‌ای قرار می‌دهند که طوری قرار داده شده‌است که با چرخش دستگاه، به سمت خارج از مرکز حرکت می‌کند و به حالت افقی قرار می‌گیرند.

- الکتروفورز : 
به حرکات ذرات در یک مایع تحت میدان الکتریکی گویند. به سبب اینکه ماکرومولکولهای زیستی مانند دی‌ان‌ای و پروتئینها باردار هستند می‌توان با قرار دادن آن‌ها در یک میدان الکتریکی، آن‌ها را بر اساس خواص فیزیکی مانند شکل فضایی، وزن مولکولی و بار الکتریکی، تفکیک کرد. برای این منظور از روشی بنام الکتروفورز استفاده می‌شود. روش‌های مختلف الکتروفورزی برای تفکیک و مطالعه بیومولکول ها اعم از اسیدهای نوکلئیک یا پروتئین‌ها ابداع شده‌است.

- بن ماری :
وسیله‌ای است که از آن در بعضی از آزمایشگاه‌ها برای انجام تست‌های سرم‌شناسی، ترکیب مواد اگلوتیناسیون، آزمایش‌‌های دارویی و حتی در روش‌های انکوباسیون صنعتی و غیره استفاده می‌شود. به‌طور کلی در بعضی از این دستگاه‌ها از آب و در بعضی دیگر روغن استفاده می‌شود. محدوده دمایی که به‌طور معمول بن ماری‌ها در آن فعالیت می‌کنند، در گستره دمای اتاق و ۶۰درجه سانتیگراد است. برای دماهای بیش از ۱۰۰ درجه سانتی‌گراد لازم است از یک پوشش با مشخصه‌های خاص استفاده شود. بن ماری‌ها معمولاً در محدوده ظرفیت ۲ تا ۳۰ لیتر ساخته می‌شوند.

- سمپلر :
 از مهمترین و پرکاربرد ترین ابزار های موجود در بخش های مختلف آزمایشگاه ها می باشد که برای برداشت و انتقال حجم معینی از مایعات و محلول های مورد نظر استفاده می گردد.

سمپلر که گاهی میکروپیپت هم گفته می شود در انوع سمپلر ثابت که فقط حجم معین و تعیین شده ای را جابجا می نماید و سمپلر متغیر که قابل استفاده بر روی حجمی بین کمترین و بیشترین حجم تعیین شده می باشد و سمپلر چند کاناله که خود به دو دسته سمپلر 8 کاناله و سمپلر 12 کاناله تقیسم می شوند تا به صورت همزمان و یکجا در رک ها بکار گرفته شوند. 

تکلیف : دانش آموزان در هر گروه در مورد یکی از شاخه های زیست فناوری و ابزارهای لازم آن رشته تحقیق نمایند.

مطالب مرتبط:
اکتشاف و آزمایش، جلسه اول 
اکتشاف و آزمایش، جلسه دوم 

تهیه: سمیه علمافر
بخش پژوهش های دانش آموزی تبیان، تنظیم: نسرین صادقی

اهداف :
· آشنایی دانش آموزان با مفهوم زیست فناوری
· آشنایی با ابزار و تجهیزات زیست فناوری