"انتشار تصاویر دختر، توسط دوست مجازی!"، "خودکشی دختر 19 ساله پس آشکار شدن حقیقت"، "پسر اخاذ اینترنتی دستگیر شد" این‌ها تنها گوشه‌ای از اخبار حوادث مربوط به حضور بی‌رویه و به‌دوراز آگاهی بانوان در فضای مجازی است.

بیش از دو دهه از پارادایم دوجهانی شدن ایرانیان می‌گذرد و هنوز هم وجه تمایز جهان واقعیت و مجازی برای بسیاری، روشن نشده است. افراد به سهولت به این فضا اعتماد کرده و جزی‌ترین مسائل زندگی خصوصی خود را در آن واگو می‌کنند. البته این رویه با ظهور ابزار ارتباطی نوین همچون؛ اینستاگرام و تلگرام وارد مرحله‌ی جدیدی شد چرا که بنا به سهل‌الوصولی این قبیل ابزار در گوشی تلفن همراه، به اشتراک‌گذاری تصاویر و محتواهایی با مضمون مسائل خصوصی و شخصی، به اوج خود رسید.

از دیگر سو، افرادی سودجو در کمین سرقت اطلاعات شخصی کاربران اینترنتی، به‌ویژه بانوان بودند که همواره با سوءاستفاده از عدم آگاهی و فرهنگ استفاده از این فضا، به اهداف شوم خود می‌اندیشیدند. 

سال‌ها است که در انواع رسانه‌ها اخباری با محتوای جرائم رایانه‌ای مشاهده می‌شود که بخش اعظمی از آن مربوط به اطلاعات شخصی بانوان است.

جرائم رایانه‌ایبه‌طور مجموع، جرائمی که در فضای اینترنتی اتفاق می‌افتد را "جرائم رایانه‌ای" می‌گویند. "پروفسور شیک"، حقوقدان برجسته اتریشی در تعریف جرم رایانه‌ای می‌گوید: جرم رایانه‌ای به هر عمل مجرمانه‌ای گفته می‌شود که در آن رایانه وسیله یا هدف ارتکاب جرم باشد.(1)

این دسته از جرائم به علت گستردگی فضای مجازی، بسیار متنوع هستند اما مهم‌ترین آن‌ها به دو بخش کلی تقسیم می‌شوند:

- سوءاستفاده‌های مالی
به هرگونه اخذ وجه از دیگری و بنا بر تهدید سوءاستفاده‌ مالی گفته می‌شود که طبق آخرین آمار سال جاری، 32 درصد از جرائم اینترنتی را به خود اختصاص داده است و در اکثر موارد فرد مجرم، کاربر موردنظر را تهدید به انتشار تصاویر و یا اطلاعات خصوصی وی کرده و در قبال آن وجه مالی دریافت می‌کند.

- سوءاستفاده‌های جنسی
در این بخش، معمولاً مجرم ابتدا طرحی را برای دوستی با مخاطب خاص برنامه‌ریزی می‌کند، سپس با ادامه‌ی ارتباط آنلاین و جلب اعتماد، سعی بر دریافت انواع عکس‌ها و ویدئوهای خصوصی کرده و درنهایت خواستار برقراری ارتباط جنسی با فرد موردنظر می‌شود که در صورت امتناع، وی را تهدید به انتشار تصاویر خاص و خصوصی می‌کند. در بسیاری موارد گزارش شده است که افراد مورد هدف، تن به خواسته‌ی شوم مجرمین داده‌اند و در مواردی نیز آن‌قدر فرد موردنظر تحت‌فشار قرار گرفته است که دست به خودکشی می‌زند.

آخرین آمار خبر از افزایش 700 درصدی سوء‌استفاده جنسی اینترنتی در انگلیس دارد.

زنان در فضای مجازیزنان همواره به دلیل خصوصیات زنانگی و تفاوت‌های جسمانی که با مردان دارند، جزو قشر آسیب‌پذیر جامعه محسوب می‌شوند و این موضوع در فضای مجازی نیز آشکارا مشاهده می‌شود. حضور به‌دوراز آگاهی در فضای مجازی آسیب‌های خاصی دارد که در اغلب موارد، بانوان را مورد هدف قرار می‌دهد.

شاید بیشترین مشکل بشر مقابله با حواشی انواع ابزار و وسایل تکنولوژی ارتباطات است. جابجایی ارزش‌ها و ضد ارزش‌ها در این فضا، یکی از معضلات بزرگی است که هنوز برای آن چاره‌ای اندیشیده نشده است. 

اغلب افرادی که به‌غیراز ضرورت در این فضا حضوری چندین ساعته دارند، با نوعی خودکم‌بینی، افسردگی پنهان و نیز اعتیاد اینترنتی مواجه هستند و برای رفع این قبیل مشکلات به فضای مجازی رو می‌آورند. این دسته افراد برای بیشتر دیده شدن و به‌اصطلاح دریافت بیشترین لایک، حاضر به اشتراک‌گذاری تصاویری خاص و فوق شخصی هستند که می‌تواند آسیب‌ها و تهدیدهای فراوانی را به همراه داشته باشد. 

شاید بتوان به‌جرئت اعلام کرد که بزرگ‌ترین ارزش در فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی، لایک (تائید کردن) است، بدان معنا که هر پُستی که لایک بیش‌تری داشته باشد ارزشمندتر محسوب می‌شود و افراد برای رسیدن به این هدف از هیچ هنجارشکنی و ضد ارزشی فروگذار نمی‌کنند! غافل از این‌که همین انتشار بی‌رویه و خارج از چارچوب تصاویر و محتوای شخصی در فضای مجازی، روزی توسط سوءاستفاده کنندگان همچون اسید چهره فرد را مخدوش خواهد کرد.

بنابراین بهتر است بجای استفاده‌ی نابجا از این فضا، تنها در صورت لزوم وارد فضای مجازی شده و اگر استفاده‌ی شما به بیش از 4 ساعت در طول روز انجامید، آن را مدیریت و زمان را کاهش دهید چراکه مصرف بیش از 4 ساعت در روز از اینترنت (به هر شکلی) اعتیادآور خواهد بود.


پی‌نوشت:
1- جرائم رایانه‌ای چیست؟، موسسه حقوقی عارف



پارادایم فضای حقیقی با مجازی در کشور ما، سبب بروز پاره‌ای آسیب‌ها و مشکلات شده است که گاه به مثابه‌ی اسیدپاشی، زندگی افراد را به ورطه‌ی نابودی و جبران‌ناپذیری می‌کشاند.