 هر انسانى كه عزیز و محبوبش را از دست مى‏دهد، در فراق او و حزن از دست دادن وى، غمگین شده و گریه مى‏كند و براى بزرگداشت یاد او، مراسمى بر پا مى‏دارد. این امر طبیعى و كاملاً درست و مطابق با فطرت و امیال درونى انسان‏ها است.
 ما نیز به پاس زحمات مخلصانه امامان(ع) و با هدف تكریم و زنده كردن یاد و مكتب اولیاى الهى، مراسم عزادارى برگزار مى‏كنیم. در حقیقت، هدف این مراسم، زنده كردن یاد و نام و مكتب آنان و پیروى از ایشان است. امامان معصوم(ع) خود بر زنده كردن قیام امام حسین(ع) و بر پایى مراسم عزادارى، تأكید كرده و از ثواب گریه بر آن حضرت سخن گفته‏اند. مى‏توان همین سخنان را ریشه مراسم عزادارى دانست. البته این مراسم باید احیا كننده مكتب امام حسین(ع)، بیان مناقب اهل بیت و همراه با درس گرفتن و تربیت شدن شخص سوگوار باشد. این مجالس باید خالى از حركات و پیرایه‏هاى نادرست و به گونه‏اى باشد كه احیاى دین و مكتب اولیاى الهى تأمین شود. باید اعتراف كرد در برخى موارد - به ویژه در بعضى از مكان‏ها - این مراسم و اعمال با پیرایه‏هاى نادرست آمیخته شده و باید از آنها دورى كرد.
به طور كلی فلسفه عزاداری مسأله انسان‏سازى، جامعه‏سازى و انتقال فرهنگ شیعى به نسل بعد است كه در مجالس امام حسین(ع)، قوى‏تر از مجالس دیگر دنبال می شود، زیرا ماهیت قیام امام حسین(ع) و نیز آموزه‏هاى تربیتى، سیاسى، فرهنگى و اجتماعى عاشورا، در تعالى و بالندگى انسان و جامعه چشم‏گیر بوده و عناصر رویداد كربلا، مؤلفه‏هاى اساسى و اصلى را در ترسیم فرهنگ شیعى رقم زده است كه توسط مراسم سوگوارى به نسل بعد منتقل مى‏شود.
با توجّه به بیانات، سخنان و شعارهاى عاشورا، مى‏توان عناصر انسان‏ساز، جامعه‏ساز و فرهنگ‏ساز را ملاحظه كرد؛ مواردى چون:
عبادت، ایثار، شجاعت، توكل، صبر، امر به معروف و نهى از منكر، نابودى اسلام در شرایط سلطه یزیدیان، حرمت بیعت با كسى چون یزید، شرافت مرگ سرخ بر زندگى ذلّت‏بار، اندك بودن انسان‏هاى راستین در صحنه امتحان، لزوم شهادت‏طلبى در عصر حاكمیت باطل، زینت بودن شهادت براى انسان، تكلیف مبارزه با سلطه جور و طغیان، اوصاف پیشواى حق، تسلیم و رضا در برابر خواسته خدا، همراهى شهادت‏طلبان در مبارزات حق‏جویانه، حرمت ذلّت‏پذیرى براى آزادگان و فرزانگان مؤمن، پل بودن مرگ براى عبور به بهشت برین، آزادگى و جوانمردى، یارى خواهى از همه و همیشه در راه احقاق حق.در این خصوص نگا: فرهنگ عاشورا، صص 268 - 271؛ حسین، عقل سرخ، صص 77 - 119؛ امام حسن و امام حسین(ع)، صص 116 - 121.


درس آزادى به دنیا داد رفتار حسین‏
بذر همت در جان افشاند، افكار حسین‏

گر ندارى دین به عالم، لااقل آزاده باش‏
این كلام نغز مى‏باشد زگفتار حسین‏

مرگ با عزّت زعیش در مذلّت بهتر است‏
نغمه‏اى مى‏باشد از لعل دربار حسین‏

فلسفه و حكمت عزادارى را مى‏توان در امور ذیل، رهیابى كرد:
الف. محبت و دوستى: قرآن و روایات، دوستى خاندان رسول اكرم(ص) و اهل‏بیت(ع) را بر مسلمانان واجب كرده است‏نگا: شورى (42)، آیه 23؛ هود (11)، آیه 29؛ میزان‏الحكمه، ج 2، ص 236.. روشن است كه دوستى لوازمى دارد و محبّ صادق، كسى است كه شرط دوستى را - چنان كه باید و شاید - به جا آورد. یكى از مهم‏ترین لوازم دوستى، هم دردى و هم دلى با دوستان در مواقع سوگ یا شادى آنان است؛ نگا: المحبة فى الكتاب والسنة، صص 169 - 170 و 181 - 182. از این رو در احادیث، بر برپایى جشن و سرور در ایام شادى اهل‏بیت(ع) و ابراز حزن و اندوه در مواقع سوگ آنان، تأكید فراوان شده است.
حضرت على(ع) در روایتى مى‏فرماید: «شیعه و پیروان ما در شادى و حزن ما شریكند». «یفرحون لفرحنا و یحزنون لحزننا»؛ بحارالانوار، ج 44، ص 287. امام صادق(ع) نیز فرمودند: «شیعتنا جزء منا خلقوا من فضل طینتنا یسوؤهم ما یسؤنا و یسرّهم ما یسرّنا»؛ امالى، ص 305. «شیعیان ما پاره‏اى از خود ما بوده واز زیادى گل ما خلق شده‏اند؛ آنچه كه ما را بدحال یا خوشحال مى‏سازد، آنان را بدحال و خوشحال مى‏گرداند».
این وظیفه عقلانى و شرعى، ایجاب مى‏كند كه در ایام عزادارى اهل‏بیت(ع)، حزن و اندوه خود را به «زبان حال»؛ یعنى، با اشك، آه و ناله و زارى، از نظر خوراك، با كم خوردن و كم آشامیدن مانند افراد غم‏زده‏طبق فرموده امام صادق(ع) به معاویة بن وهب، «عزاداران سیدالشهدا در روز عاشورا از آب و غذا دورى جویند تا آن كه یك ساعت از وقت فضیلت نماز عصر بگذرد، و در حد لزوم به غذاى معمول صاحبان مصیبت، سدّ جوع و عطش كنند». [نگا: تاریخ النیاحة الامام الشهید الحسین بن على، ج 1، صص 157-159]. و از نظر پوشاك، با پوشیدن لباسى كه از حیث جنس و رنگ و نحوه پوشش در عرف، حكایت‏گر اندوه و ناراحتى است، آشكار سازیم.
ب. انسان‏سازى: از آنجا كه در فرهنگ شیعى، عزادارى باید از سر معرفت و شناخت باشد؛ هم‏دردى با آن عزیزان، در واقع یادآورى فضایل، مناقب و آرمان‏هاى آنان بوده و بدین شكل، آدمى را به سمت الگوگیرى و الگوپذیرى از آنان سوق مى‏دهد.
فردى كه با معرفت در مجالس عزادارى، شركت مى‏كند؛ شعور و شور، شناخت و عاطفه را درهم مى‏آمیزد و در پرتو آن، انگیزه‏اى قوى در او پدیدار گشته و هنگام خروج از مراسم عزادارى، مانند محبى مى‏شود كه فعّال و شتابان، به دنبال پیاده كردن اوصاف محبوب در وجود خویشتن است.
ج. جامعه‏سازى: هنگامى كه مجلس عزادارى، موجب انسان‏سازى گشت؛ تغییر درونى انسان به عرصه جامعه نیز كشیده مى‏شود و آدمى مى‏كوشد تا آرمان‏هاى اهل‏بیت(ع) را در جامعه حكم‏فرما كند.
به بیان دیگر، عزادارى بر اهل‏بیت(ع)؛ در واقع با یك واسطه زمینه را براى حفظ آرمان‏هاى آنان و پیاده كردن آنها فراهم مى‏سازد. به همین دلیل مى‏توان گفت: یكى از حكمت‏هاى عزادارى، ساختن جامعه براساس الگوى ارائه شده از سوى اسلام است.
د. انتقال‏دهنده فرهنگ شیعى به نسل بعد: كسى نمى‏تواند منكر این حقیقت شود كه نسل جدید در سنین كودكى، در مجالس عزادارى با فرهنگ اهل‏بیت(ع) آشنا مى‏شوند. به راستى عزادارى و مجالس تعزیه، یكى از عناصر و عوامل برجسته‏اى است تا آموزه‏هاى نظرى و عملى امامان راستین، به نسل‏هاى آینده منتقل شود. مراسم عزادارى، به دلیل قالب و محتوا، بهترین راه براى تعلیم و تربیت نسل جدید و آشنایى آنان با گفتار و كردار اهل‏بیت(ع) است.
فلسفه گریه و انواع آن : 
گریه برای خدا و از ترس عقاب الهی و نیز گریه برای اولیای خدا در شمار برترین عبادت‏ها است؛ به ویژه گریستن بر حضرت ابا عبدالله سالار شهیدان(ع)، چنین گریه‏ای فلسفه‏های سازنده و تربیتی چندی دارد؛ از جمله: 
1. پالایش و تزكیه روح، و احساس نزدیكی به خدا؛
2. پیوند عمیق عاطفی میان مردم و الگوهای راستین امت؛
3. اعلام وفاداری نسبت به رهبران و پیشوایان دینی و مكتب؛
4. الهام شدن روح انقلابی و ستم ستیزی به مردم؛
5. زنده نگاه داشتن یاد و خاطره وقایعی چون نهضت شكوهمند حسینی. 
اینكه اشك و گریه، خود به خود به وجود می‏آید، یا باید با تلقین و برانگیختن احساسات ایجاد شود، مقوله دیگری است. هر مسلمان پاكْ طینتی، با به یادآوردن مصائب ابا عبدالله(ع) و عظمتی كه آن حضرت به وجود آورد، به راستی اشك سوز و گاه شوق می‏ریزد. برای آگاهی بیشتر ر.ك: مرتضی مطهری، حماسه حسینی 
تأثیرات عزاداری 
در یک تقسیم بندی می‏توان تأثیرات عزاداری بر معصومین(ع) را در جهات ذیل نام برد:
یک. جنبه عاطفی 
كسی كه عزیزی را از دست می‏دهد، ناخودآگاه حزین و غمناك است و نمی‏تواند غمگین نباشد. بر پایی مراسم سوگواری، باعث خالی شدن این غم و غصهّ می‏شود. به علاوه، عزاداری برای بزرگان دین،محبت و رابطة ‏عاطفی مردم با آنان را می‏افزاید.
دو. جنبه سیاسی 
اگر این عزاداری‏ها نبود، قیام خونین و روشنگر سیدالشهدا(ع) به فراموشی سپرده می‏شد و چه بسا اصل قیام و شهادت او نیز تحریفیا حتی انكار می‏شد. در زمان صدر اسلام، شرایط اقتضا نكرد كه شیعیان برای حضرت زهرا(س) عزاداری و نوحه‏خوانی كنند و همین باعث شد كه برخی از تاریخ‏نویسان غرض‏ورز، اصل شهادت آن حضرت را انكار كنند؛ حتی می‏گویند: «اگر محسن فاطمه شهید شده، پس قبرش كجا است؟» لابد اگر می‏توانستند، می‏گفتند: «اگر پیامبر دختری به نام فاطمه داشته و كشته شده، پس قبرش كجا است؟!»
سه. جنبه دینی 
با برپایی مراسم‏های عزاداری و سخنرانی در ماه محرم، مردم بیش از پیش با معارف الهی واخلاق اسلامی آشنا می‏شوند. عاشورا دین ما را حفظ كرده است.
چهار. جنبه تربیتی 
كودكان و نوجوانان از برپایی این مراسم و یادآوری آن واقعة عظیم، دِلیری و ایثار و فداكاری را فرا می‏گیرند. البته لقای الهی برای حضرت امام حسین(ع)، زیباترین و باشكوه‏ترین امور است؛ ولی در هنگام مصیبت و حزن و اندوه امامان(ع) از واقعه جانگداز عاشورا، نمی‏توانیم شاد باشیم. قطعاً دشمنان ائمه(ع) در این روز مسرور بوده‏اند.
به علاوه نقل حماسة عاشورا، روح ایثار و شجاعت و ایمان را در مسلمانان زنده می‏کند. در نتیجه آنان در مقابل مسائل جهان اسلام، بهتر حساسیت نشان خواهند داد. انقلاب ضدّطاغوتی و ضدّآمریكایی ایران، پیروزی حزب‏الله لبنان بر اسرائیل، مقاومت و دفاع هشت‏سالة ایران در مقابل تهاجم جهانی در قالب جنگ عراق و پیروزی‏های مكررّ لشكر اسلام بر كفر و الحاد جهانی و ... متأثر از مجالس عزای سیدالشهدا(ع) است. ضمن اینكه اگر آن واقعه به همان شكل نقل نگردد، اندك اندك به فراموشی سپرده خواهد شد و اسلام، پشتوانه‏ای تأثیرگذار با این اهمیت را از دست خواهد داد. البته باید در روضه‏خوانی‏ها از تحریف و عوض نمودن واقعیت خودداری كرد و در كنار نقل حادثه عاشورا، باید به مسائل جهان اسلام در عصر حاضر نیز اهمیت داد و وظیفه مسلمانان در این رابطه را گوشزد كرد.
 برخى از روایات در خصوص گریه بر امام حسین(ع) عبارت است از:
 1. امام معصوم(ع) فرمود: «هر چشمى در روز قیامت به جهت سختى‏ها، گریان است؛ مگر چشمى كه بر امام حسین(ع) گریسته باشد، این چشم خندان و بشاش است».الخصائص الحسینیه، ص 140.
 2. امام رضا(ع) مى‏فرماید: «گریه بر امام حسین(ع) گناهان بزرگ را محو مى‏كند».مسند امام رضا(ع)، ج 2، ص 27 .
 3. امام صادق(ع) مى‏فرماید: «كسى كه به یاد امام حسین(ع) به مقدار بال مگسى، اشك از چشمانش جارى شود؛ ثوابش بر خداوند است و خداوند به كمتر از بهشت براى او راضى نمى‏شود».بحارالانوار، ج 44، ص 291.
 4. از امام معصوم(ع) نقل شده است: «هر كه بگرید یا بگریاند یا حالت اندوه و گریه داشته باشد، بر مصیبت امام حسین(ع)، بهشت براى او واجب مى‏شود».الخصائص الحسینیه، ص 142.
 5. امام رضا(ع) مى‏فرماید: «... پسر شبیب! اگر مى‏خواهى براى چیزى گریه كنى، پس براى حسین بن على(ع) گریه كن كه او را ذبح كردند؛ چنان كه گوسفند را ذبح مى‏كنند ... پسر شبیب! اگر براى حسین چنان گریه كنى كه اشك‏هایت بر گونه‏هایت جارى شود، خداوند همه گناهان كوچك و بزرگ تو را مى‏آمرزد، اندك باشد یا بسیار ...».بحارالانوار، ج 44، ص 285.
 در مورد حكمت گریه بر امام حسین(ع) مطالبى بیان شده كه به نظر مى‏رسد به تنهایى صحیح نباشد؛ از جمله:
 الف. گریه ذاتاً خوب و سبب پالایش روح است؛ كه این پالایش روحى در مجالس عزادارى امام حسین(ع) بیشترین ثمربخشى را دارد.
 ب. گریه بر امام حسین(ع) به عنوان تشكّر و سپاس از او است؛ ولى این مطلب صحیح نیست؛ زیرا اگر ما موظف به تشكر از امام حسین(ع) بودیم، راه دیگرى براى تشكر وجود نداشت كه با آه و اندوه و حزن این سپاس را عینى سازیم و اصلاً آیا آن حضرت نیازمند به تشكّر است؟!
 ج. امام حسین(ع) از گریه ما بهره‏مند مى‏گردد؛ از آنجا كه با گریه به رشد معنوى مى‏رسیم و واسطه این فیض یاد امام حسین(ع) است در نتیجه به مقامات آن حضرت نیز اضافه مى‏شود.
 د. برخوردارى از ثواب و شفاعت؛
 این فوائد هر چند براساس بعضى تحلیل‏ها و روایات در حد خود صحیح است؛ ولى آیا نمى‏توان حكمت مهم‏تر، با ارزش‏تر و فراتر از معاملات این چنینى، در وراى گریه در نظر گرفت تا مجبور شویم حكمت گریه بر امام حسین(ع) را در یك شفاعت و ثواب و یا تشكر، منحصر و محدود سازیم؟!
 با توجه به آنچه كه در حقیقت گریه رشد روحانى و تقوا و نیز فلسفه عزادارى امام حسین(ع) مطرح است؛ مى‏توان گفت حكمت گریه بر اباعبدالله(ع) دو امر مهم و اساسى است كه هر یك به نوبه خود اثر وضعى خاصى بر جاى مى‏گذارند:
 یكم. بُعد اخلاقى؛ چنان كه روشن است، گریه ارزشى در فرهنگ شیعى اولاً، گریه‏اى است كه موجب تعالى و رشد روح است و ثانیاً سرچشمه آن معرفت است. گریه بر امام حسین(ع)، یا به جهت یاد كردن غم و اندوه از دست دادن عاشق حقیقى خداوند متعال است كه تجلى‏گاه اوصاف الهى بود و مؤمنان، بوى گل را از گلاب او استشمام مى‏كردند.
چون كه گل رفت و گلستان شد خراب‏
بوى گل را از كه بوییم، از گلاب‏

 و یا به دلیل عقب‏ماندگى روحى و نداشته‏هاى خود، در مقابل مناقب و فضایل آن بزرگوار و یاران باوفایش است. در واقع گریه بر این است كه حبیب‏بن مظاهر كه بود و چه داشت و من كیم و چه در كف دارم؟ اشك ریختن بر على‏اكبر، ناله بر خود است كه آن جوان رشید چه فضایلى را دارا بود و من تا چه اندازه آن خصلت‏ها را دارم؟ و ...
 اگر گریه ما از این منشأ دور است، باید بكوشیم اشك و آه خود را به این سمت سوق دهیم تا بر اثر آن، روحمان تعالى یابد. در حقیقت این گریه، نشان دادن دردى است كه انسان را به حركت و جوشش وامى‏دارد تا خود را به آن درجه از كمالات برساند و این چنین اشكى انسان‏ساز است.
 دوم. بعد اجتماعى؛ اگر گریه بر اباعبدالله(ع)، از سر معرفت باشد و منشأ آن نیز بعد اخلاقى این حركت باشد؛ قطعاً این حزن و اندوه، پس از آن كه موجب تحوّل درونى انسان گردید، زمینه را براى تحولات اجتماعى فراهم مى‏سازد. وقتى گریه بر امام حسین(ع)، گریه‏اى در جهت تعالى روح شد و موجب گردید كه آدمى در فضایل اخلاقى و فردى خود، تأمل و تجدیدنظر كند؛ قطعاً این تحوّل درونى، زمینه را براى ساختن اجتماعى در راستاى اهداف متعالى اسلام فراهم خواهد ساخت.
زمانى كه انسان متوجّه شد كه حضرت ابا عبدالله(ع) براى چه، چرا و چگونه دست به قیام زد و آن اثر جاودانه را بر قلم خون، بر صفحه تاریخ نگاشت و با این معرفت بر اثر گریه درونش متحول گردید؛ این تغییر بر عرصه جامعه نیز كشیده مى‏شود و او مى‏كوشد تا جلوى فساد وانحراف دین را گرفته و آزادى، جوانمردى و دیندارى را نه تنها در روح خود، بلكه در جامعه نیز حكم‏فرما سازد.
 به بیان دیگر، در واقع گریه بر اباعبدالله(ع)، با یك واسطه زمینه را براى حفظ آرمان‏هاى آن حضرت و پیاده كردن آن فراهم مى‏سازد و به همین دلیل مى‏توان گفت: یكى از حكمت‏هاى گریه بر امام حسین(ع)، ساختن جامعه براساس الگوى ارائه شده از سوى او است و شاید مراد از این كه گفته مى‏شود: «ان الاسلام بدؤه محمدى و بقائه حسینى» همین باشد كه بقاى مكتب اسلام - خصوصاً تشیع - وام‏دار گریه بر امام حسین(ع) است.
با توجّه به حقیقت «شفاعت» پاسخ به این پرسش روشن مى‏شود. در برخى روایات، مواردى ذكر شده كه موجب مى‏گردد انسان‏ها از گناهان، آلودگى‏ها، تعلّقات و وابستگى‏ها پاك گردند.
 براساس روایات سرّ این شفاعت - كه یكى از مصادیق آن گریه بر اهل‏بیت و خصوصاً امام حسین(ع) بوده و هم گناهكاران را فرا مى‏گیرد و هم غیرگناهكاران را - برقرارى رابطه خاص میان انسان و معصومان(ع) است؛ یعنى، هر انسانى كه با انسانى در زندگى دنیوى در ارتباط روحى بوده، هر دو در یك راه بودند، هم‏فكرند، هم‏سلیقه، هم‏عقیده و هم‏روش بودند، با هم آشنا بوده و به یكدیگر معرفت داشتند؛ نسبت به یكدیگر محبت و مودت داشتند واز نظر واقعیت یك رابطه تكوینى میان این دو انسان برقرار است.
بنابراین هر شخصى كه به معصومان(ع) معتقد بوده و مطیع آنان باشد و حدالمقدور به گفته‏هایشان عمل كند، فكرش، فكر آنان و عقیده‏اش، عقیده آنان یا دست‏كم مشابه آنان باشد و بر این اساس به ایشان محبت و معرفت داشته باشد؛ این همه، بیانگر آن است كه میان او و معصومان(ع) رابطه‏اى هست؛ یعنى، رابطه درونى میان وجود او و وجود معصومان در عالم ارواح و عالم باطن برقرار است. هر چه سنخیت او با معصومان(ع) بیشتر باشد، این ارتباط به همان اندازه قوى‏تر خواهد بود. هر چه كامل‏تر باشد، رابطه‏اش بیشتر و هر چه ناقص‏تر باشد رابطه‏اش كم و كمتر خواهد بود.
 وقتى این رابطه رابطه تكوینى و واقعى پدید آمد؛ موجب مى‏شود تا وحدتى میان او و معصومان ایجاد شود و این وحدت نتیجه خود را در قیامت به این صورت نشان مى‏دهد كه معصومان(ع) وى را - كه یا گناهكار و آلوده است یا دلبسته و وابسته به غیر خدا - با جذبه خاص خود براساس وحدت و ارتباط تكوینى كه با آنها پیدا كرده است، به سوى بالا كشیده و در رسیدن به جایگاه بهشتى و لقاى حق و نجات از عذاب‏ها و رنج‏ها یارى مى‏دهند.
 با توجه به سرّ شفاعت، درخواهیم یافت كه در آدمى، باید آمادگى لازم و كشش به سوى خدا وجود داشته باشد تا با ضمیمه شفاعت آنان، از گناه و تعلّق رهایى یابد و این آمادگى تنها در پرتو هم‏رنگى با روح آنان میسر مى‏شود؛ یعنى، این نوع شفاعت، تنها به افرادى تعلق مى‏گیرد كه مؤمن بوده، عمل صالح داشته باشند و خداوند تا حدى از ایشان راضى بوده و آنان مطیع اوامر الهى و معصومان و پیرو راستین آنان باشند و خیلى طاغى و عاصى نباشند.در این خصوص نگا: تجسم عمل و شفاعت، صص 106 - 116.
 بنابراین هر كسى، مشمول چنین شفاعتى نیست و هر كس با صرف گریه بر اباعبدالله(ع) راهى بهشت نمى‏شود و گناهانش بخشوده نمى‏گردد تا هر خلافى را مرتكب شود و با صرف محبت و رابطه و گریه، بپندارد كه از عذاب‏ها، فشارها، ترس‏ها و اضطراب‏ها نجات خواهد یافت. هر چند محبت حقیقى، انسان را از انجام گناه و دلبستگى‏ها - تا حد امكان - بازمى‏دارد؛ ولى شرایطى براى این نوع شفاعت وجود دارد و آن، راضى بودن حضرت حق از انسان، ایمان و عمل صالح است.
 امام صادق(ع) در نامه‏اى كه به اصحابش نوشت این مهم را متذكر گردید: «بدانید حقیقت آن است كه هیچ كس از خلق خداوند، انسان را از خداوند بى‏نیاز نمى‏كند، نه ملك مقرب نه نبى مرسل و نه غیر از اینها؛ پس هر كه مسرور [و شاد است كه‏] شفاعت شفاعت‏كنندگان براى او سودمند است، باید [صبر كند] و از خدا بخواهد كه از او راضى شود»بحارالانوار، ج 8، ص 53..
 پس باید آلودگى‏ها، گناه‏ها، تعلق‏ها در حدى باشد كه خدا از انسان ناراضى نباشد؛ چرا كه اگر خداوند از آدمى خشنود نباشد، دیگر این نوع شفاعت، شامل حال او نخواهد شد. اگر انسان با خاطر جمع گناه كند و پشیمان نباشد و ضجّه نكشد و حتى به این فكر نیفتد كه چرا از آن گناه خلاص نمى‏شود و صرفاً در مجالس امام حسین(ع) اشكى بریزد؛ از مواردى است كه خداوند از او راضى نبوده و در نتیجه مشمول شفاعت امام حسین(ع) نمى‏شود.
 اما اگر در عین آلودگى و گناه ندامتى و ضجّه‏اى دارد، تأمل و تفكرى در خلاصى از آنها دارد، كوشش مى‏كند خود را هم‏رنگ او در عقیده، فكر و عمل سازد و ... چون در سرّ وجودش تنفرى به گناه و آلودگى داشته و یك نوع ابتهاج و لذت به هم‏رنگى با اباعبدالله(ع)؛ ممكن است اشك و عزادارى او، براى محو گناهانش سودمند افتد.
 به هر حال اگر خواهان شفاعت حضرت حسین(ع) هستیم، باید به او محبت ورزیده، با عقاید، افكار، اوصاف، اعمال، خصلت‏ها و اخلاق او موافقت كرده و مخالفت نكنیم و مهم‏تر آن كه از حضرت حق - كه در حقیقت شافع اصلى است - بخواهیم كه از ما راضى شود تا در پرتو خشنودى او، از شفاعت امام حسین(ع) بهره‏مند گردیم.
اى خدا! آن كن كه از تو مى‏سزد
كه ز هر سوراخ مارم مى‏گزد

جان سنگین دارم و دل آهنین‏
ورنه خون گشتى در این رنج و حنین‏

وقت تنگ آمد مرا و یك نفس‏
پادشاهى كن مرا فریادرس‏

گر مرا این بار ستارى كنى‏
توبه كردم من ز هرناكردنى‏

توبه‏ام بپذیر این بار دگر
تا ببندم بهر توبه صد كمر

من اگر این بار تقصیرى كنم‏
پس دگر مشنو دعا و گفتنم‏

(مثنوى، دفتر 5، ابیات 2267 - 2262)
روایات فراوانى در این زمینه فلسفه عزاداری وجود دارد؛ به سه روایت درخصوص توصیه ائمه(ع) به برپایى مراسم عزادارى براى اهل‏بیت(ع) بسنده مى‏كنیم:
 1. امام صادق(ع) فرمودند: «رحم الله شیعتنا، شیعتنا و اللّه هم المؤمنون فقد و الله شركونا فى المصیبة بطول الحزن والحسرة»؛ بحارالانوار، ج 43، ص 222. «خداوند شیعیان ما را مشمول رحمت خویش سازد. به خدا قسم، شیعیان ما همان مؤمنین‏اند، آنان به خدا قسم! با حزن و حسرت طولانى خویش [در عزاى ما ]شریك و همدرد مصیبت‏هاى ما خاندانند».
 2. امام رضا(ع) مى‏فرماید: «من تذكر مصابنا و بكى لما ارتكب منا كان معنا فى درجتنا یوم القیامة، و من ذكر بمصابنا فبكى و ابكى لم تبك عینه یوم تبكى العیون و من جلس مجلسا یحیى فیه امرنا لم یمت قلبه یوم تموت القلوب»؛ همان، ص 278. كسى كه متذكر مصایب ما شود و به جهت ستم‏هایى كه بر ما وارد شده گریه كند، در روز قیامت با ما خواهد بود و مقام و درجه ما را خواهد داشت و كسى كه مصیبت‏هاى ما را بیان كند و خود بگرید و دیگران را بگریاند؛ در روزى كه همه چشم‏ها گریان است، چشم او نگرید و هر كسى در مجلسى بنشیند كه در آن مجلس، امر ما را زنده مى‏كنند؛ روزى كه قلب‏ها مى‏میرند، قلب او نخواهد مرد».
 3. امام صادق(ع) به فضیل فرمود: «تجلسون و تحدّثون؟ قال: نعم جعلت فداك، قال: ان تلك المجالس احبها فاحیوا امرنا یا فضیل، فرحم الله من احیى امرنا یا فضیل من ذكرنا او ذكرنا عنده فخرج من عینه مثل جناح الذباب غفرالله له ذنوبه و لو كانت اكثر من زبدالبحر»؛ همان، ص 282 و 289. «آیا مجالس عزا برپا مى‏كنید و از اهل‏بیت و آنچه بر آنان گذشته است، صحبت مى‏كنید؟ فضیل گفت: آرى قربانت گردم، امام فرمود: این‏گونه مجالس را دوست دارم پس امر ما را زنده گردانید كه هر كس امر ما را زنده كند مورد لطف و مرحمت خدا قرار مى‏گیرد. [اى‏] فضیل: هر كس از ما یاد كند، یا نزد او از ما یاد كنند و به اندازه بال مگسى اشك بریزد، خدا گناهانش را مى‏آمرزد اگر چه بیش از كف دریا باشد».
عزادارى براى سالار شهیدان، آقا اباعبدالله الحسین(ع) از بزرگ‏ترین اسباب تقرب به خداوند و داراى اجر و ثواب فراوان مى‏باشد. روایات بسیارى در این خصوص در كتاب‏هاى معتبر وارد شده كه در میان آنها، احادیث داراى اعتبار كافى و قابل اعتماد نیز فراوان است. 
منبع : پرسمان/ معارف
هر انسانى كه عزیز و محبوبش را از دست مى‏دهد، در فراق او و حزن از دست دادن وى، غمگین شده و گریه مى‏كند و براى بزرگداشت یاد او، مراسمى بر پا مى‏دارد. این امر طبیعى و كاملاً درست و مطابق با فطرت و امیال درونى انسان‏ها است.
ما نیز به پاس زحمات مخلصانه امامان(ع) و با هدف تكریم و زنده كردن یاد و مكتب اولیاى الهى، مراسم عزادارى برگزار مى‏كنیم. در حقیقت، هدف این مراسم، زنده كردن یاد و نام و مكتب آنان و پیروى از ایشان است. امامان معصوم(ع) خود بر زنده كردن قیام امام حسین(ع) و بر پایى مراسم عزادارى، تأكید كرده و از ثواب گریه بر آن حضرت سخن گفته‏اند.