چندمورد از اختلافات اعتقادی بین اسلام و مسیحیت را توضیح دهید؟خدا در مسیحیت از مسیر اصلی توحید خارج شده و به تثلیث مبدل شده است . در تثلیث خدا یكی و در عین حال سه تا است و به تعبیر دیگری سه اقنوم در یك شخص است . خدا عبارت است از خدای پدر ، خدای پسر ( مسیح ) و خدای روح القدس . بنابراین مسیحیان عیسی را خدا می دانند و از او به خدای پسر یا پسر خدا یاد می كنند.معاد در میان مسیحیان تقریبا شبیه رجعت در آخر الزمان است . برخی از مسیحیان منتظر بودند كه حضرت مسیح در سال 1000 و یا 2000 میلادی ظهور كند . اكنون به سال 2030 یعنی دوهزارمین سال مصلوب شدن و برخاستن وی از قبر امید بسته اند. به گمان این گروه ، وی در آن روزگار از آسمان فرود خواهد آمد و در زمین قیامت بپا خواهد كرد. سپس مردم را داوری خواهد كرد و گروهی را به جهنم و برخی را به بهشت خواهد فرستاد. در ضمن عمدتا در مسیحیت معاد روحانی مطرح است و از همین رو بهشت یا عذاب جسمانی برای آنان شناخته شده نیست.یكى از منابع اصیل هر دینى، كتاب مقدس آن است كه فصل ‏الخطابِ تلقى‏ هاى گوناگون و معیار نشان دادن بدعت‏ها و انحراف‏ها به شمار مى ‏رود. در این كتاب آموزه‏ هاى اساسى و محورى نظام اعتقادى، ارزشى و احكام عبادى مطرح شده است و به وسیله آن، مى‏ توان ممیزات هر دینى را از دین و آیین دیگر تشخیص داد. بر اساس منابع مذهبى ما، تعدادى از پیامبران الهى (آدم، ادریس، نوح، هود، صالح، ابراهیم، موسى، عیسى(ع) و پیامبراكرم(ص) ) داراى كتاب آسمانى بوده‏ اند.بحارالانوار، ج 51، ص 27، ح 27 . تمامى این كتاب‏ها از ناحیه خداوند وحى شده بود و پیامبران نامبرده نقشى جز دریافت و ابلاغ مضامین آن نداشته ‏اند. اما - غیر از قرآن مجید - تمامى آنها و یا بخش اصلى آنها، مفقود شده و یا متن آنها دچار تحریف گشته است. این تحریف با سه رویكرد تاریخى، نگرش محتوایى به مضامین این كتاب‏ها و قضاوت قرآن به عنوان آخرین كتاب آسمانى اثبات مى‏ گردد و با اثبات آن، تحریف دین روشن مى ‏شود. البته رویكرد سوم تنها براى كسانى قابل قبول است كه آسمانى بودن قرآن را قبول دارند؛ اما رویكردهاى پیشین همگانى است؛ از این رو فقط به بیان آن دو مى ‏پردازیم.یك. رویكرد تاریخى‏ براساس گزارش‏هاى معتبر و مستند تاریخى كتاب‏هاى مقدس (تورات و انجیل)، در طول 1500 سال تألیف و گردآورى شده است، از همین‏ رو علاوه بر برخوردارى از شیوه ‏هاى متنوع ادبى، با گذشت زمان، تحول آرام و كندى را تجربه كرده است. صرف‏ نظر از اقلیتى ناچیز از مسیحیان - كه مى ‏پندارند كتاب‏هاى مقدس (تورات و انجیل )، با همین الفاظ الهام شده ‏اند و خدا پیام خود را كلمه به كلمه به كاتب بشرى منتقل ووى چیزهایى را كه خدا املا نموده، با امانت ثبت كرده است - بیشتر مسیحیان معتقدند: كه خداوند كتاب‏هاى مقدس را به وسیله مؤلّفانى بشرى، نوشته است و بر این اساس كتاب‏هاى مقدس، یك مؤلّف الهى و یك مولّف بشرى دارد. نگا: الف. ویل‏دورانت، تاریخ تمدن، ترجمه حمیدعنایت و دیگران، تهران: انتشارات آموزش انقلاب اسلامى، چاپ پنجم، 1370 ش )، ج 3، صص 695-721 ؛ب. ساروخاچیكى، كتاب مقدس را بهتر بشناسیم، صص 14-31؛ تهران : آموزشگاه كتاب مقدس، بى‏تا.جالب است بدانید تعداد كتاب‏هاى مقدس (در مجموع 46 كتاب عهد عتیق یهود و 27 كتاب عهد جدید یعنى انجیل )، براساس نوعى توافق، حاصل شده است. توماس میشل، كلام مسیحى، ترجمه حسین توفیقى، (قم: مركز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب، چاپ اول، 1377ش )، ص 51. حال وقتى تاریخ به ما نشان مى ‏دهد كه بشر در تألیف كتاب مقدس دست داشته است، این كتاب دیگر مصون از خطا نخواهد بود. این مسأله موجب شد تا هر كسى، اقدام به نوشتن و گزارش روایات مربوط به دوران كوتاه رسالت عیسى و سرگذشت او كند و به نوبه خود منجر به پدید آمدن صد نوشته گشته است كه هر كسى نوشته خود را صحیح مى‏ داند. از این رو براساس گزارش ‏هاى تاریخى، در اواخر قرن اول میلادى و اوایل و اواسط قرن دوم میلادى، فرقه‏ هاى انجیلى متعددى به وجود آمد و اختلاف‏ها و كشمكش‏ هاى فراوانى رخ داد.طرح مؤلف بشرى در كنار مؤلف الهى، در تدوین كتاب مقدس و در نتیجه تحریف آن، باعث گردید كه پیامدهاى ناگوارى براى كتاب مقدس، به وجود آید كه گزارش آن در این مجال اندك ممكن نیست. در این باره نگا: محمدرضا كاشفى، غرب بر امواج مسیحیت و فرهنگ، (تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامى )، مبحث كتاب مقدس در فصل دوم. در اینجا كافى است به اعتراف برخى از عالمان و اندیشمندان مسیحى بسنده كنیم: Robert 1-1. رابرت م.گرنت انطباق انجیل فعلى را با گفته‏ هاى عیسى به صراحت رد مى ‏كند و مى‏ گوید: «این بدان معنا نیست كه عیسى تمام كلماتى را كه گزارش شده است دقیقاً به همان شكلى كه انجیل نویسان نوشته‏ اند گفته است». رابرت م.گرنت، دیوید تریسى؛ تاریخچه مكاتب تفسیرى و هرمنوتیكى كتاب مقدس، ترجمه : ابوالفضل ساجدى، ص 212، تهران : پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامى، چاپ اول، 1385.1-2 ارنست رنان؛ كتاب مقدس را نگاشته انسان دانسته، آن را همچون دیگر مكتوبات بشرى مشتمل بر خطاهایى مى ‏شمارد و بر وجود داستان‏هاى دروغین و افسانه‏ ها در آن تأكید مى‏ ورزد. همان، ص 295. 1-3. متكلمان لیبرال مسلّم مى‏ دانند كه كتاب مقدس مستقیماً وحى منزل نیست و به دست انسان نوشته شده است. ایان باربور، علم و دین، ص 130 - 131. ق : همان، ص 295. 1-4. بسیارى از سنت گرایان بر مركزیت مسیح اصرار مى‏ ورزند بدون اینكه بر خطاناپذیرى انجیل پافشارى داشته باشند. Barbour, Ian. Religion in an Age of Science, P.9. 1-5. برخى از متكلمان برجسته مسیحى مانند بریث Braithwaite مى‏ گویند نمى‏ توان محتویات كتاب مقدس را صادق شمرد. جان هیك و دیگران، كلام فلسفى، ترجمه ابراهیم سلطانى و احمد نراقى، ص 307. ‏1-6. Neo-orthodoxy (الهیات رسمى - سنتى جدید) پروتستان معتقدند كتاب مقدس به خودى خود وحى الهى نبوده، یك مكتوب متكلمان نئوارتدكس خطاپذیر انسانى است كه به وقایع وحیانى شهادت مى ‏دهد.1-7. پل تیلیش كه از متكلمان برجسته مسیحى به شمار مى‏رود، معتقد است: «پژوهش‏هاى تاریخى نشان داده‏ اند كه عهد قدیم و عهد جدید در بخش‏هاى نقلى خود، عناصر تاریخى، افسانه‏اى و اسطوره شناختى را تلفیق مى‏ كنند و در اكثر موارد تفكیك این عناصر از یكدیگر با هر درجه ‏اى از امكان‏پذیرى نامحتمل است... مردم، دیگران یا خودشان را بدون ایمان مسیحى قلمداد مى ‏كنند، تنها به این دلیل كه به مستند بودن حكایت‏هاى معجزه ‏اى عهد جدید اعتقادى‏ ندارند. به طور قطع آن حكایت‏ها مستند نیستند». پل تیلیش، پویایى ایمان، ص 103. ق : رابرت م. گرنت، دیوید تریسى؛ تاریخچه مكاتب تفسیرى و هرمنوتیكى كتاب مقدس، ترجمه : ابوالفضل ساجدى، ص 294 - 296. 1-8. توماس میشل - استاد الهیات مسیحى - بر آن است كه به اعتقاد بیشتر متفكران كاتولیك، پروتستان و ارتودوكس، كتاب‏هاى مقدس، املاى الهى نیست و داراى عصمت لفظى نمى‏ باشد و گاهى نویسندگان بشرى، نظریات غلط یا اطلاعات‏ اشتباه ‏آمیزى را در متن كتاب باقى گذاشته ‏اند. نگا: توماس میشل، كلام مسیحى، ترجمه حسین توفیقى، (قم: مركز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب، چاپ اول، 1377 )، صص 23 - 27. تحریف از دیدگاه مسیحیان‏ اعتبار كتاب مقدس همواره مورد انتقاد اندیشمندان قرار داشته اما از قرن نوزدهم میلادى، مباحث انتقادى مربوط به كتاب مقدس وارد مرحله جدیدى شده است: «بولتمان (1884 - 1976م) كه بزرگترین متخصص عهد جدید در قرن بیستم لقب یافته است در اثر مهم خود، تاریخ سنت هم نظر، به ارزیابى كتاب مقدس مى ‏پردازد. از نظر او بسیارى از سخنان مكتوب عیسى(ع) گفته‏ هاى خود او نیست بلكه محصول حیات جوامع مسیحى اولیه است». تونى لین، تاریخ تفكر مسیحى، ترجمه : روبرت آسریان، ص 446؛ تهران : نشر و پژوهش فرزان روز، چاپ اول، 1380. «آدولف فون هارتاك» مورخ تواناى قرن نوزدهم و بزرگترین متخصص آثار پدران در عصر خود، در مجموعه سه جلدى تاریخ اصول ایمان، این باور را مطرح كرد كه انجیل تحت تأثیر فلسفه یونان تغییر یافته است. وى در پى آن بود كه تاریخِ فرایند یونانى شدن مسیحیت را نشان دهد. از نظر او، مذهب ساده عیسى(ع) به ویژه به واسطه تعالیم پولس، به مذهبى در مورد عیسى(ع) تغییر یافته و به اصل ایمانى تجسم خداى پدر تبدیل شده است. همان، ص 387. برخى دیگر از صاحب‏ نظران به نوسازى روزافزون روایات انجیل به نفع الوهیت عیسى توجه نموده و عده ‏اى نیز در مورد تاریخ تألیف اناجیل ایراداتى را مطرح كرده ‏اند. ر.ك : محمدرضا زیبایى نژاد، مسیحیت ‏شناسى مقایسه‏ اى، ص 185؛ تهران : سروش، چاپ اول، 1382. اما شاید بتوان گفت مهم‏ترین سند در مورد انحراف مسیحیت از دیدگاه ایشان خود كتاب مقدس است. در این كتاب «پولس» با حواریون و شخص «پطرس» كه جانشین رسمى حضرت عیسى(ع) است، مخالفت ورزیده، حتى آنان را به «نفاق» متهم مى‏ سازد: «اما چون پطرس به انطاكیه آمد او را روبه‏ رو مخالفت نمودم؛ زیرا مستوجب ملامت بود... و سایر یهودیان هم با وى نفاق كردند، به حدى كه برنابا هم در نفاق ایشان گرفتار شد». رساله پولس به غلاطیان، 2 : 11 - 13. مسلماً چنین برخوردى نشان از وجود انحراف در عقاید بزرگان صدر اول مسیحیت دارد. برگرفته از : سید محمد ادیب آل على، مسیحیت، صص 99 و 100، قم : مركز مطالعات و پژوهش ‏هاى فرهنگى حوزه، چاپ اول، 1385. دو. رویكرد محتوایى‏با نگرش محتوایى به مضامین كتاب‏هاى مقدس، روشن مى‏ گردد كه برخى از كتب ادیان آسمانى، دچار تحریف گشته‏ اند؛ چرا كه اگر كتاب مقدس دچار زیاده و نقصان و تغییر در لفظ و مفاهیم نشود، هیچ گاه مطالب متناقض و معارف، خردستیز نخواهد داشت، حال آنكه با مراجعه به این كتاب‏ها مسائل منافى با یكدیگر و غیر عقلانى فراوان یافت مى ‏شود. وجود تناقضات در اناجیل چنان زیاد است كه علامه شعرانى پس از نقل و بررسى تفصیلى 45 مورد از اشتباهات و تناقضات اناجیل مى ‏نویسد: «این بنده مؤلف از این قبیل بیش از هفتصد تحریف یادداشت كرده ‏ام. در «اظهار الحق» ج اول، ص 165. گوید: اختلافات در انجیل به عقیده «میل» سى هزار است و به طورى كه «گریسباخ» تحقیق كرده است صد و پنجاه هزار است و «شولز» كه آخرین محققین ایشان است عدد آن را به تحقیق نیافته است». میرزا ابوالحسن شعرانى، راه سعادت، تحقیق : حامد فردى اردستانى، ص 282، چاپ اول، 1386، تهران : مرتضوى. نمونه ‏هایى از تحریف در كتاب مقدس‏در كتاب مقدس به مواردى از مصادیق تحریف برمى‏ خوریم. ذیلاً به برخى از آنها اشاره مى‏ شود.1. در سِفر «پیدایش» مى ‏خوانیم: «بعد از این ایام كه خدا ابراهیم(ع) را امتحان كرد، به او گفت: اى ابراهیم. عرض كرد: لبیك. گفت: «اكنون پسر خود را كه یگانه فرزند تو است و او را دوست مى‏ دارى، یعنى «اسحاق» را بردار و بر زمین موریا برو و او را در آنجا بر یكى از كوه‏هایى كه به تو نشان مى ‏دهم به عنوان هدیه سوختنى، قربانى كن».پیدایش، 22 : 1. در این متن كه مربوط به جریان ذبح كردن یكى از فرزندان حضرت ابراهیم(ع) به دست او است، پس از عبارت «یگانه فرزند»، عبارت «یعنى اسحاق» قرار گرفته است. در حالى كه عبارت صریح عهد عتیق، وعده تولد اسحاق را سیزده سال پس از تولد اسماعیل مى ‏داند. تا چهارده سالگى تنها فرزند ابراهیم است. پس در اینجا تحریفى صورت گرفته و عبارت «یعنى اسحاق» بعداً به متن عهد عتیق اضافه شده است. همان، 17 : 25 و18 : 1. اما انگیزه این تحریف چیست؟ در اعتقاد یهودیان كه به مسیحیان هم انتقال یافته است، «مسیّا» یعنى همان پیامبر موعود باید از نسل اسحاق باشد و از سوى دیگر، شخص موعود از نسل شخص «مذبوح» است. تنها در صورتى كه اسحاق همان شخص مذبوح باشد مى‏ توان موعود امم را از نوادگان اسحاق دانست و تنها در این صورت است كه سیادت بنى اسرائیل و اندیشه برترى یهود تثبیت مى ‏شود و مسیحیان با استناد به همین متن، عیسى(ع) را كه از نوادگان اسحاق است، موعود امم دانسته‏ اند. و اگر مشخص شود كه مذبوح اسماعیل بوده نه اسحاق، زیربناى بسیارى از اعتقادات یهود و مسیحیت تخریب مى‏ گردد.2. انجیل متى، عیسى(ع) را از فرزندان سلیمان‏ بن داود(ع) مى‏ داند. ( انجیل متى، 1 : 6) در حالى كه وى در انجیل لوقا فرزند ناتان‏ بن داود معرفى شده است. ( انجیل لوقا، 3 : 31)3. در انجیل متى، عیسى(ع) اعلام مى‏ كند كه پس از مصلوب شدن سه شبانه روز در زمین مدفون خواهد ماند: «زیرا هم چنان كه یونس سه شبانه روز در شكم ماهى ماند، پسر انسان نیز سه شبانه روز در شكم زمین خواهد بود».( انجیل متى، 12: 40) در حالى كه اناجیل دیگر مدت دفن او را از غروب جمعه تا قبل از سپیده یكشنبه، یعنى حداكثر یك روز و دو شب مى ‏دانند. ر.ك : انجیل متى، 27 : 57 و 28 : 1 ؛ انجیل مرقس، 15 : 42 و 16 : 1 ؛ انجیل لوقا، 23 : 53 و 24 : 1. انجیل متى، 2 : 22 ؛ برگرفته از : مسیحیت، صص 100 - 102. انجیل مرقس - كه قدیمى ‏ترین و كوتاه‏ ترین انجیل‏ها است - خاطرات قدیس‏ پطرس حوارى را مطرح مى‏ كند كه متضمن احساسات بشرى عیسى است. در این انجیل، عیسى موجودى مافوق بشر نشان داده شده و «فرزند انسان» لقب گرفته است، اما اثرى از اصل «تجسّم الهى» در پیكر عیسى و اصل ازلیت او (وجود قبل از خلقت ) دیده نمى‏ شود. اما انجیل متى و انجیل لوقا، حاوى عباراتى است كه زمینه را براى اعتقاد به تجسّم ربوبیت در پیكر عیسى آماده مى ‏كند و انجیل یوحنا، به صراحت طبیعت الوهى عیسى را - چنان كه معاصرش یعنى پولس مطرح كرده بود - بیان مى‏ كند. این تهافت مشكل پیچیده ‏اى است كه اذهان اندیشمندان مسیحى را تاكنون به خود مشغول داشته و راه حل‏هاى گوناگون اما بى‏ حاصل در رفع آن ارائه كرده ‏اند. ر.ك: كلام مسیحى، صص 66-80. در انجیل یوحنا از یحیى(ع) پرسیده مى‏ شود: آیا تو همان ایلیاى نبى الیاس هستى كه قبل از فرارسیدن روز موعود (ظهور مسیح ) باید بیاید؟ یحیى تأكید مى‏ كند: من چنین شخصى نیستم‏. كتاب مقدس، انجیل یوحنا، 1:19. بنابراین روز موعود هنوز فرانرسیده است. اما در انجیل متى به عیسى(ع) نسبت داده‏ اند كه گفت: «اگر بخواهید قبول كنید كه یحیى همان الیاس است كه باید بیاید» متى، 11:14. نویسنده انجیل لوقا براى برداشتن تنافى موجود میان این دو عبارت، مسأله را به گونه ‏اى دیگر توجیه كرده، مى‏ گوید: «و او (یحیى ) به روح قوت الیاس پیش‏روى وى (خداوند )، عیسى(ع) خواهد كه به خرامید» . لوقا، 1:17. این مضامین متفاوت و متعارض، نشانگر آن است كه آیات اصلى الهى - وحى شده - دچار تحریف جدى گشته‏ است‏ ر.ك: موریس بوكاى، تورات، انجیل، قرآن و علم، ترجمه مهندس ذبیح‏اللَّه دبیر، (تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامى، چاپ چهارم، 1368 ). چنان كه گفته آمد با رویكرد قرآنى و روایى نیز مى ‏توان تحریف كتاب‏هاى مقدس را نشان داد، بعضى از آیات قرآن و روایات نقل شده از امامان(ع)، نشانگر تحریف كتاب مقدس است. گزارش این دسته از نصوص در این نوشتار كوتاه‏ مقدور نیست.‏ در این باره نگا: محمدرضا زیبایى‏نژاد، تاریخ و كلام مسیحیت، (قم: معاونت امور اساتید و دروس معارف اسلامى، تابستان 1375 )، صص 81-84. شش. دیدگاه دانشمندان در رابطه با اعتبار و وثاقت كتاب مسیحیان در قرون اخیر عده ‏اى از دانشمندان غربى مشاهده كرده ‏اند كه بین عقاید مسیحیان و ادیان هندى تشابه عجیبى وجود دارد. آنان در مطالعات خود متوجه شده‏ اند كه عقاید تثلیث، فدا، تصلیب و سایر مسائل اعتقادى مسیحیان عیناً در مذاهب بت پرستان وجود داشته، ولى در اعتقادات بنى اسرائیل سابقه‏ اى نداشته است. دانشمندان محقق، حتى در برابر جمله ‏هایى از انجیل، عبارت‏هاى مشابه در كتاب‏هاى هندو و بودایى یافته اند كه حیرتشان را برانگیخته است. آنان دیدند كه حتى لقب‏ هاى گوسفند خدا، فرزند خدا، بردارنده گناهان، فدا شونده و غیر اینها كه به مسیح(ع) اطلاق مى‏ شود، در آن مذاهب نیز هست و چون سابقه تاریخى آن ادیان بیشتر است، دانشمندان نظر دادند كه اعتقادات و اصطلاحات مسیحیان در این باب باید از آن ادیان گرفته شده باشد. در سال 1974 در بیابان‏ هاى فلسطین، در غارهایى بر كرانه بحرالمیت، طومارهایى كشف شد كه یك جنبش فكرى را در باب مسیحیت پدید آورد. این طومارها كه شامل بخش‏هایى از كتاب مقدس و تفاسیر و ادعیه است، حدود 2000 سال قدمت دارد یعنى خط آنها در حدود عصر مسیح(ع) نوشته شده است.دانشمندان پس از مطالعه طومارها فهمیدند كه آنها به فرقه‏ اى از یهودیان به نام اِسِنیان مربوط مى‏ شود. این فرقه در صحراها زندگى مى‏ كردند و افكارى عرفانى داشتند و انتظار مسیحاى بنى ‏اسرائیل را مى‏ كشیدند. آنان نوشته ‏هاى خود را در كوزه مى‏ كردند و در غارهایى در كنار بحرالمیت به ودیعت نهادند و پس از آن به سرنوشتى نامعلوم گرفتار شدند و خبرى از ایشان باز نیامد. كشف این طومارها انعكاس عجیبى در محافل علمى جهان داشت. در ابتدا برخى آنها را جعلى مى‏ پنداشتند، ولى پس از آزمایش‏هاى فنى، اعتبار آنها ثابت شد. براى مطالعه بیشتر در این موضوع، رك : دانیلو، ژان، ریشه‏هاى مسیحیت در اسناد بحر المیت، ترجمه على مهدى‏زاده، قم نشر ادیان، 1383. برخى دانشمندان گفتند: طومارهاى كشف شده دیدگاه علمى ما را نسبت به حضرت مسیح(ع) و آغاز مسیحیت تغییر خواهد داد. تا كنون هزاران كتاب درباره این طومارها نوشته شده است، از جمله كتابى به نام «مفهوم طومارهاى بحرالمیت» نوشته یك روحانى آزاد اندیش مسیحى به نام «اى.پاول دیویس» كه بسیار جالب توجه است. در این كتاب پس از تحقیق درباره محتویات طومارهاى مذكور چنین آمده است: نظریه‏ اى كه یك تن مسیحى عامى درباره پدیدآمدن مسیحیت اتخاذ مى‏ كند این است كه مسیح بشارت خود را تبلیغ كرد، به عنوان مسیح و منجى مرد، از مردگان برخاست و كلیساى مسیحى را تأسیس كرد كه در سراسر جهان با فعالیت حواریان گسترش یافت... . همچنین یك مسیحى عامى اظهار مى ‏دارد كه عیسى یك تن یهودى بود كه سنن و فرهنگ یهودى را به ارث برده بود. علاوه بر این اظهار مى ‏كند كه رسولان برداشت ‏هایى از بشارت از عیسى دیده و شنیده بودند و بر اثر تجربیات شخصى خویش دریافتند كه او منجى و خداوندگار بشر و پسر خدا بوده است. به هر حال، یك عامى اعتقاد مسیحى را چنین بیان مى‏ كند و ابداً به ذهنش خطور نمى ‏كند كه مقدار زیادى از آن اعتقادات پیش از مسیحیت وجود داشته است... و نمى‏ داند كه پایه و اساس بسیارى از آن اعتقادات در كتاب مقدس یافت نمى‏ شود. چیزى كه عامى نمى‏ داند، اما دانشمند مى‏ داند این است كه در عصر مسیح و پس از آن، بت پرستان‏ براى خدایان خود باورهایى داشتند و نام‏هایى مى‏گفتند كه عین آنها در عقیده مسیحى اظهار شده است. میترا خداى كشاورزى در مصر باستان كه با خواهرش ایزیس (الهه Mitr مهر، مظهر روشنایى و فروغ؛ خدایى كه در رداهاى هندى به همراه وارونا ذكر شده؛ ظاهراً میتراز ایزد روز و وارونا ایزد شب بوده است؛ ایزد خورشید زرتشتیان، (واژه‏نامه ادیان، عبدالرحیم گواهى). بود، اعتقاد به فادى‏ فدا شونده. منجى بشریت بودن مسیح كه سرانجام، درمسیحیت وارد شد یك اعتقاد یهودى نبود و مسیحیان نخستین در فلسطین نیز آن را باور نداشتند. خداى گیاهان نزد قوم آكاد كه سومرى‏ها آن را دوموزى مى ‏خواندند. ادونیس‏Adonis خداى یونانى رشد گیاهان. و اوزیریس‏Osirisمادر) ازدواج كرد و فرزندى به نام هوروس (خداى آفتاب) به دنیا آورد. اوزیریس به دست برادر خود به نام سِت (خداى خشكسالى) كشته شد. و همین طور تموزTmmuzمسیحاى مورد انتظار یهودیان و مسیحیانِ یهودى‏ الاصل پسر خدا نبود، بلكه پیامبرى از طرف خدا بود. او بنا نبود با خون خویش كفاره گناهان دیگران شود، بلكه قرار بود كه از راه ایجاد حكومت مسیحایى بر روى زمین، مردم را نجات دهد. مسیحیان یهودى ‏الاصل به نجاتى كه به ایشان اجازه دخول در آسمان دهد، چشم ندوخته بودند؛ بلكه به نجاتى كه نظام جدیدى روى زمین تأسیس كند، اعتقاد داشتند و این مطلوب آنان بود، گرچه به فناپذیرى روح و جاودانگى جان معتقد بودند. عقیده مسیحى هنگامى میان بت پرستان رواج یافت كه عقیده به عیسى به عنوان خداى نجات بخش پدید آمد. این عقیده كاملاً بر آنچه پیش از آن بود، به ویژه میترا، منطبق مى‏ شد. همچنین روز 25 دسامبر(انقلاب شتوى) سالروز تولد میترا بود كه توسط مسیحیان، سالروز تولد عیسى شد و حتى روز سبت(شنبه) یعنى هفتمین روز یهودیان كه توسط خداوند در شریعت موسى(تورات) مشخص شده و خداوند آن را تقدیس كرده بود... تحت تأثیر اندیشه‏ هاى میترایى به روز اول یعنى یكشنبه (Sunday)، روز خورشید فاتح، تبدیل شد. در زمان گسترده شدن مسیحیت، در حوزه مدیترانه منطقه‏ اى نبود كه فكر مادر باكره و فرزند او كه باید (در راه گناهان) بمیرد، وجود نداشته باشد. اصولاً زمین الهه ‏اى بود كه در هر بهار باكره مى شد. فرزند وى میوه زمین بود كه براى مردن به دنیا مى‏ آمد، و همین كه مى ‏مرد در زمین دفن مى ‏شد تا تخم میوه بعدى باشد و دوره تازه ‏اى را به وجود آورد. این افسانه رستنى بود كه داستان غم ‏انگیز خداوند رهاننده و مادر غمدیده را به گونه ‏اى ماهرانه پدید آورد. گردش فصول روى زمین به گردشى مانند آن در آسمان‏ها مربوط شد. این عقیده نیز وجود داشت كه الهه باكره همان برج سنبله است كه درست هنگامى كه ستاره شعراى یمانى در مشرق، تولد تازه خورشید را اعلام مى ‏كند، این برج در قسمت شرقى آسمان طالع مى‏ شود. قرار گرفتن خط افق در میان سنبله رمز پذیرفته شدن مادر باكره بود كه توسط خورشید عطا مى ‏شد. افسانه زمین به این گونه با افسانه آسمان درآمیخت و این دو با افكار قهرمانان واقعى و غیر واقعى عهد باستان مخلوط شدند و داستان قهرمان فداشونده پدید آمد. غارى كه زادگاه عیسى محسوب شد، از پیش زادگاه هوروس بود كه پس از بزرگ شدن، اوزیریس گردید و مقرر بود براى رهایى قوم خود بمیرد. ایزیس مادر غمدیده بود. تعداد زیادى از این ) و مسلك‏هاى معتقد به فدا وجود داشت كه توسط نویسندگانى چون «فریزر» در كتاب شاخه زرین( شده‏The Goldern Boughدانشمند بزرگ و متخصص ادبیات یونان و روم استاد «ژیلبر مورى» شرح داده است. در این مسلك‏ها آیین‏هایى وجود داشت كه پس از این، آیین‏ هاى مسیحى نامیده شد. شام آخر(عشاى ربانى) به میترا پرستى تعلق داشت كه از آن عاریت گرفته شد و با شام مسیحیت فلسطینى تركیب شد. نه تنها آیین‏ ها، بلكه یك مجموعه اعتقادات از قبیل خون بره (یا ثور، گاو نر) نیز از میتراپرستى گرفته شد. نه تنها اعتقادات مذهبى، بلكه شمارى از تعالیم اخلاقى نیز از مسلك كسانى كه به مسیحیت مى‏ گرویدند، جذب شد. به علاوه تعالیمى اخلاقى نیز وجود دارد كه از غیر آن مسلك‏ها گرفته شده است، مانند تعالیم رواقیان. ارتباط مسیحیت با بت‏ پرستى به اندازه ‏اى زیاد است كه اگراصولاً یك هسته مسیحیت یهودى ‏الاصل نیز در كار باشد، مسیحیت كنونى از آن بهره اندكى دارد. باید به خاطر داشت كه پس از عیسى به ندرت به او معلم گفته شد. وى مسیح و نجات‏ دهنده و خداوندگار مسیحیان شده بود. نویسنده كتاب مى‏ افزاید: یك عامل اصیل براى فاتح ساختن مسیحاى یهود در رقابت مسلك‏هاى معتقد به فدا، پولس طرسوسى است كه یك یونانى مآب و قدیس ملهم یهودى با درك ژرف از مسلك بت‏پرستى بود. او در تركیب و پیوند، استادى ماهر بود و هم او نخستین كسى است كه اندیشه پیوند دادن اسرائیل را به آتن و معبد اورشلیم را به قربانگاه میترایى و یَهْوَه فرقه اِسِنى را به خداى ناشناخته تپه آروپاگوس «كوه مریخ» اعمال رسولان، 17 :16-23. در سر پروراند.Meaning of the Dead Sea Scrolls, New York: New American Library, 6591,pp.98-19. Davies, A.Powell, The دانشمندان مغرب زمین كتاب‏هاى مستند و بى ‏شمارى در این باب نوشته‏ اند. خلاصه‏ اى از مباحث ایشان در كتاب «افسانه‏ اى‏نوشته محمدطاهر تنیر. آمده است. در این كتاب تصاویرى از قبیل تصویر بت ‏پرستى در آیین كلیسا» تریمورتى هندوان كه به نشانه تثلیث سه سر دارد، به چاپ رسیده است. یكى از القاب حضرت عیسى(ع) كلمه(Logos) است كه گفته مى ‏شود از فلسفه‏ هاى قدیم یونان گرفته شده است. مسیحیان، به خصوص با استناد به انجیل یوحنا، ایمان دارند كه عیسى انسانى است كه كلمه خدا در او زیست مى‏ كند؛ یعنى پیام ازلى كه خداى حكیم هر چیز را به وسیله آن آفرید، با تجسم یافتن در عیساى انسان، در میان بشر خیمه خویش را برافراشت. پیام ازلى با قرارگرفتن در عیسى، به شكل . انسانى زیست مى‏ كرد كه مانند همه مردم براى تحصیل لقمه‏ اى مى‏ كوشید، مى ‏خورد و مى‏ نوشید، دوستان وخویشاوندانى داشت، برگرفته از : حسین توفیقى، آشنایى با ادیان بزرگ، تهران، قم : طه، سمت، مركز جهانى علوم اسلامى، چاپ هفتم 1384. رنج كشید و مرد در تصاویر ی خدایان تثلیثى بوداییان در هند و كامبوج با مجسمه تثلیث مسیحیان مقایسه شده است . نماد گرایى خدایان و آیین‏هاى هندو، چاپ : هند : بمبئى، هندا.پارتازاراتى. هفت . پیشینه تثلیث‏ در مسیحیت در كتاب عهد جدید نصّى كه بر تثلیث دلالت كند، وجود ندارد متى، 28 : 19. و عباراتى نظیر «پدر، پسر كه در انجیل متى آمده است نیز دلالت روشنى بر آن ندارد. به نظر برخى از محققان، مسیحیان قرن اول و دوم خداى یگانه را مى ‏پرستیدند و از قرن سوم به بعد انگاره تثلیث و و روح القدس» الوهیت حضرت عیسى(ع) در مسیحیت راه یافت. بنگرید : مرضیه شنكایى، بررسى تطبیقى اسماى الهى، صص 248 - 263، تهران : سروش، اول، 1381.یافت نشدن نصّى بر تثلیث در عهد جدید، برخى جاهلان را تحریك كرد تا آن كتاب بشر ساخته را تحریف كنند و تثلیث را در آن جا دهند. آنان نتوانستند براى این اناجیل كه محتویات معروفى داشتند، دستبرد بزنند؛ از این رو، به سراغ رساله اول یوحنا (5:7-8) رفتند و متنى را مبنى بر وحدت «پدر»، «كلمه» و «روح ‏القدس» به آنجا افزودند. با بررسى نسخه‏ هاى خطى واجد و فاقد این عبارت، معلوم مى‏ شود كه عبارت مذكور تنها در برخى از نسخه‏ هاى خطى متأخر یافت مى‏ شود. حسین توفیقى، آشنایى با ادیان بزرگ، ص 176 و 177.تثبیت تثلیث در شوراى نیقیه‏ یافت نشدن نصى بر تثلیث و محدودیت و ابهام عبارات مربوط به الوهیت عیسى، مسیحیان را بر آن داشت كه اصطلاح «پسر خدا» را در مورد آن حضرت توسعه دهند و این اصطلاح را از معناى تشریفى به معناى حقیقى متحول كنند. در اوایل قرن چهارم اسقفى برجسته به نام آریوس rius, 413 A.D بر ضد اعتقاد به الوهیت عیسى قیام كرد، او بر آن بود كه «پسر» (عیسى) اولین و كامل‏ترین مخلوق است و چون متأخر از «پدر» (خدا) است، پس پیش از آنكه به وجود آید، وجود نداشت. بنابراین پرستش حضرت مسیح، پرستش یك انسان و مقدمه بت‏ پرستى است. به دنبال این مسأله مجادلات بالا گرفت، قریب 300 اسقف به دعوت قسطنطین، نخستین قیصر مسیحى، در شهر نیقیّه آسیاى صغیر به سال 325م. شورایى تشكیل دادند. این شورا قول به الوهیت عیسى را با اكثریت قاطع پذیرفت و نظر آریوس را مردود دانسته و او را . تكفیر كرد{Davis. J.G, Christianity, Lising Faith, ed. Zaehner, p.75}در قطعنامه آن شورا كه به نام «قانون نیقاوى» معروف است در مورد حضرت عیسى(ع) چنین مى‏ خوانیم: «عیسى مسیح پسر خدا، مولود از پدر، یگانه مولود كه از ذات پدر است، خدا از خدا، نور از نور، خداى حقیقى از خداى حقیقى، كه مولود است نه مخلوق، از یك ذات با پدر،... او به خاطر ما آدمیان و براى نجات ما نزول كرد و مجسم شده، انسان گردید... لعنت باد بر كسانى كه مى‏گویند زمانى بود كه او وجود نداشت. میلر، و.م، تاریخ كلیساى قدیم در امپراتورى روم و ایران، ترجمه على نخستین، تهران : انتشارات حیات ابدى، 1981، ص 244 ؛ ق : حسین توفیقى، آشنایى با ادیان بزرگ، صص 176 - 180، قم : طه، سمت، مركز جهانى علوم اسلامى، چاپ هفتم، 1384. و یا اینكه پیش از آنكه وجود یابد نبود، یا آنكه از نیستى به وجود آمد و بر كسانى كه اقرار مى‏ كنند وى از ذات یا جنس دیگرى است و یا آنكه پسر خدا خلق شده، یا قابل تغییر و تبدیل است».از نخستین اوان مسیحیت تا دوران معاصر عالمان و دانشمندان بسیارى در میان مسیحیان به توحید روى آورده و با انگاره تثلیث به مخالفت برخاسته ‏اند از جمله: ایرانائیوس (130 - 200م)، اریجن (185 - 254م)، لوسیان (مت 313م).این افراد همگى به جهت حمایت از توحید مورد آزار و شكنجه واقع شده و در این راه به شهادت رسیدند. ترتولیان (160 - 220) وسابلوس (قرن سوم میلادى) از مدافعان و مبلغان برجسته اندیشه توحیدى بوده ‏اند. از موحدان عصر جدید نیز مى‏ توان فرانسیس دیوید (1510م)، میخائیل سروتوس (1511م) ماریا سوزینى (1525م) و سوسیانوس(1539) را نام برد.جهت آگاهى بیشتر بنگرید: الف. احمد بهشتى، عیسى پیام آور اسلام، بخش ششم. از این جمع میخاییل سروتوس در اكتبر 1553 در 42 سالگى به جرم تثلیث‏ گریزى و توحید باورى زنده زنده در آتش سوزانده شد.ب. محمد ظهورى فر، خدا در ادیان ابراهیمى (یهودیت، مسیحیت، اسلام) (پایان نامه)، صص 101 - 103. از سوى دیگر لازم به یادآورى است كه تاكنون هیچ یك از عالمان و یا فرقه‏ هاى مسیحى نتوانسته‏ اند شرح مبسوط و روشنى از تثلیث به تحریر آورند و به سبب نفوذ برخى از افكار یونانى و آیین‏هاى غیرالهى این دین الهى را به شرك آلودند.شریعت مسیحیت- شریعت در ادیان ابراهیمى علیها السلام/قدس سره‏ علیها السلام ‏رضى الله عنه‏ علیهما السلام‏هشت. شریعت در مسیحیت «شریعت» مجموعه مقررات و احكامى است كه یكى از اركان هر دینى را سامان مى‏ دهد. مسیحیت نیز به عنوان یك دین الهى، داراى شریعت بوده؛ امّا كم و كیف این ساحت - مانند دیگر عرصه‏ هاى این دین - در طول تاریخ دچار تحریف و انحراف گشته است.دینى كه حضرت عیسى(ع) آورد، علاوه بر آنكه داراى آموزه‏ هاى اعتقادى درباره خداوند، انسان و طبیعت بود؛ آموزه‏ هایى در باب اخلاق و احكام عبادى نیز داشت، وى بر انجام شریعت و احكام گسترده آیین حضرت موسى(ع)، تأكید كرد. نگا : كتاب مقدس، متى، 19 / 5 حواریون نیز ظاهراً تمام آداب و رسوم شریعتِ یهود را رعایت مى ‏كردند و همه روزه، مرتباً به معبد رفته، آیین موسوى را مانند دیگر یهودیان احترام‏ می نهادند. نگا : جان. بى. ناس، تاریخ جامع ادیان، ترجمه على اصغر حكمت، (تهران، شركت انتشارات علمى و فرهنگى، چاپ هفتم، 1373 ش)، ص 611 به بعد. امّا بر طبق تعالیم عیسى، اگر بر روح این احكام عبادى و فقهى، اخلاق حاكم نباشد، نقص بزرگى است. در واقع او با صحه گذاشتن بر شریعت یهودى، این نكته عمیق و ژرف را خاطر نشان ساخت كه دین، تنها شریعت و اعمال ظاهرى بدون باطن و لبّ و مغز نیست؛ بلكه شریعت باید با نیّت پاك و مخلصانه پیوند بخورد و عمل مطابق با اندیشه درون باشد. نگا: محمدرضا كاشفى، مسیحیت و فرهنگ در غرب، (پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامى )، فصل دوّم، مبحث مسیحیت در آغاز ظهور. امّا با ظهور «پُولُس» - كه نخست یهودى و از دشمنان حضرت عیسى(ع) بود‏( همان، تاریخ جامع ادیان، 614 به بعد و براى اطلاع بیشتر از زندگانى وى، نگا : ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج 3، صص 693-679) و سپس مسیحى گشت و مدعى شد كه حضرت عیسى مأموریت امت‏ها را به وى سپرده است - بر آن مهر تأیید گذاشت، شریعت حضرت عیسی (ع) نسخ گردید. به اعتقاد او حقیقت مسیح، در باطن فرد مؤمن تجلى مى‏ كند و او را به سر منزل صواب و رستگارى رهبرى مى‏ كند. از این جهت براى او ضرورت ندارد كه دائماً به دستورهاى رسمى و قوانین دینى رجوع كرده، حلال و حرام را از روى آنها تشخیص دهد! ( تاریخ جامع ادیان، ص 616.) به هر روى آنچه در نزد او مهم است ‏( نگا: كتاب مقدس، رساله پولس به غلاطیان 13 / 103 و 16 / 2 ؛ رساله پولس به رومیان، 13 / 205) ایمان به مسیح است؛ نه عمل به شریعت‏ او در این زمینه تا آنجا پیش رفت كه حتى «عدالت» را به عنوان شرط نجات و رستگارى كنار گذاشت؛ از این رو پس از آن دیگر مسیحیت را به عنوان آیینى فاقد شریعت و یا آیین كم شریعت مى‏ شناسند.
منبع:پرسمان
ژوهش‏هاى تاریخى نشان داده‏ اند كه عهد قدیم و عهد جدید در بخش‏هاى نقلى خود، عناصر تاریخى، افسانه‏اى و اسطوره شناختى را تلفیق مى‏ كنند و در اكثر موارد تفكیك این عناصر از یكدیگر با هر درجه ‏اى از امكان‏پذیرى نامحتمل است.