سیاه دانه یا شونیز گیاهی یک‌ساله، گل‌دار و بومی کشور هندوستان، عربستان سعودی و اروپا است. مصرف این ماده پرخاصیت گیاهی روش‌های متفاوتی دارد، مانند استفاده از عصاره روغنی سیاه دانه، استفاده از کپسول‌های مکمل غذایی یا کپسول‌های ژله‌ای. روغن سیاه دانه منبع بسیار مناسبی از اسیدهای چرب ضروری و سایر مواد مغذی است.

خواص سیاه دانه۱- سرشار از آنتی‌اکسیدان‌ها
آنتی‌اکسیدان‌ها ترکیباتی هستند که رادیکال‌های آزاد مضر را خنثی نموده و از بروز آسیب‌های اکسیداتیو بر روی سلول‌ها جلوگیری می‌کند. آنتی‌اکسیدان‌ها تأثیرات چشمگیری روی سلامتی و جلوگیری از بروز بیماری‌ها در بدن دارند. همچنین آنتی‌اکسیدان‌ها می‌توانند در مقابل بعضی از بیماری‌های مزمن مانند سرطان، دیابت، بیماری‌های قلبی و چاقی از بدن محافظت نماید.

2- کاهش کلسترول
سیاه دانه در کاهش کلسترول تاثیر بسزایی داشته و روغن سیاه دانه در کاهش کلسترول موفق‌تر از پودر سیاه دانه عمل می کند. 

3- خاصیت ضدسرطان
سیاه دانه سرشار از آنتی‌اکسیدان‌هایی است که تأثیرات منفی رادیکال‌های آزاد را خنثی کرده و از ایجاد بیماری‌هایی مانند سرطان جلوگیری می کند. سرطان‌هایی مانند پانکراس (لوزالمعده)، سرطان ریه، سرطان دهانهٔ رحم، سرطان پروستات، سرطان پوست و سرطان رودهٔ بزرگ.

4- نابودی باکتری‌های مضر
سیاه دانه خاصیت ضدباکتری دارد ودر مبارزه با انواع  باکتری‌ها مؤثر است.

5- کاهش التهابات
التهابات مزمن باعث بروز بسیاری از بیماری‌ها مانند سرطان، دیابت و بیماری های قلبی می شود. براساس مطالعات سیاه دانه خاصیت ضدالتهابی فوق العاده ای در بدن دارد.

6- محافظت از کبد
کبد یک عضو مهم محسوب می شود، کار کبد دفع سموم، پردازش داروها، پردازش مواد مغذی و تولید پروتئین‌ها و مواد شیمیایی حیاتی برای سلامت بدن است. سیاه دانه می‌تواند از بروز آسیب‌های کبدی جلوگیری نماید. 

7- تنظیم قند خون
شواهد بسیاری حاکی از آن است که مصرف سیاه دانه در ثبات قند خون و پیشگیری از عوارض جانبی آن تاثیرات زیادی دارد.

8- پیشگیری از زخم معده
مصرف سیاه دانه باعث تقویت معده و جلوگیری از ایجاد زخم معده می شود.

9- درمان سرطان پانکراس
سرطان پانکراس از کشنده‌ترین نوع سرطان محسوب می شود. ترکیبات شیمیایی موجود در سیاه دانه با کاهش التهابات پانکراس، باعث جلوگیری از تولید سلول‌های سرطانی پانکراس می شود.

10- درمان پرفشاری خون
مصرف سیاه دانه در درمان فشار خون بالا مؤثر است. 

11- استفادهٔ آسان در رژیم غذایی
برای مصرف سیاه دانه آن را با حرارت کم برشته کنید، سپس به‌شکل پودر درآورید. از سیاه دانه می توان برای طعم‌دار کردن نان‌ها یا سایر غذاها استفاده کرد. برخی افراد از سیاه دانه به‌شکل خام یا ترکیب‌شده با عسل و آب استفاده می‌کنند. همچنین می‌توان سیاه دانه را به ماست، بلغور یا برخی نوشیدنی‌ها افزود.

مواد مغذی سیاه دانهمواد تشکیل دهنده در سیاه دانه اسیدهای آمینه، پروتئین ها، کربوهیدرات‌ها، روغن‌های فرار و غیرفرار، آلکالوئیدها، ساپونین و فیبر است. کربوهیدرات‌های موجود در سیاه دانه از نوع: مونوساکارید آرابینوز، گلوکز، رامنوز و زایلوز است. همچنین سیاه دانه دارای کلسیم، آهن، پتاسیم و سدیم است.

عوارض جانبی سیاه دانهسیاه دانه برای سلامتی خواص فراوانی دارد، مانند کاهش التهابات، تسکین دردها، مبارزه با عفونت‌ها و کاهش تب. همچنین سیاه‌دانه می‌تواند به‌لطف خاصیت آنتی‌اکسیدانی خود از بعضی سرطان‌ها جلوگیری نماید. اما برخی شواهد علمی حاکی از آن است که سالم‌بودن و تأثیر سیاه‌دانه محدود بوده و ممکن است در برخی افراد موجب بروز عوارض مختلفی شود. پس باید پیش از مصرف مکمل‌های سیاه‌دانه برای درمان بیماری‌ها، با پزشک مشورت کنید.

در برخی افراد سیاه‌دانه باعث بروز عوارضی می شود، از قبیل: 

درماتیت تماسی: درماتیت تماسی نوعی واکنش آسیب‌زا در برابر آلرژن‌ها یا مواد تحریک‌کننده است. 

فشارخون پایین: هشدار ؛ سیاه‌دانه می‌تواند فشارخون را تا نقطه‌ی کم‌فشاری خون کاهش دهد.

بارداری: زنان باردار نباید از سیاه دانه استفاده کنند.

تداخلات دارویی: سیاه دانه می‌تواند در فرآیند شیمی‌درمانی و پرتودرمانی اختلال ایجاد نماید.

سایر واکنش‌های آلرژیک: احتمال بروز واکنش‌های آلرژیک در اثر مصرف سیاه دانه زیاد است.

در طب سنتی برای درمان برخی از بیماری‌ها از سیاه‌‌دانه استفاده می‌شود. ترکیبات شیمیایی در سیاه‌دانه خاصیت آنتی اکسیدانی دارند.