ترامپ از نخستین روزهای بر سرکار آمدن در دولت آمریکا، چالش‌های اساسی و خاصی را برای مردم این کشور پدید آورده است. این چالش‌ها؛ به‌ویژه در حوزه بین الملل و تعهدات جهانی آمریکا، بیشتر خود را نمایان کرده و سبب موضع‌گیری‌های تند بین‌المللی از سوی برخی متحدان این کشور، علیه سیاست‌های خصمانه‌ی ترامپ شده است. در این راستا؛ بسیاری از قراردادهای تجاری آمریکا از سوی دیگر کشورها با اختلال روبرو شده و ترامپ برای کاهش انقادها به خود، حمایت از مراکز تولیدی و شرکت‌های بزرگ را افزایش داده است. اگرچه این اوضاع، تا حدود زیادی به نفع شرکت‌های آمریکایی بوده و سودهای سرشار نصیب آنها کرده است اما به حیثیت بین‌المللی ترامپ به اقتصاد و سیاست آمریکا لطمه‌ای جدی وارد کرده است. 

خروج آمریکا از برجام به عنوان توافقی بین المللی و مورد وثوق تمام کشورها، در حالی صورت پذیرفت که عملا هیچ منطقی پشت این کار وجود نداشت و در واقع به نوعی اعلام جنگ علیه ایران تلقی می‌شود. دامنه این اقدامات به غیر از سطح بین الملل، در خود آمریکا نیز قابل مشاهده است، چنانکه مشاده می‌کنیم در کاخ سفید و نیز کنگره، گروه‌هایی زیادی مخالف خروج آمریکا از برجام بوده و هستند. این جریان شکاف و اختلافات ئولت ترامپ و کنگره را بیش از گذشته مشهود ساخته زیرا با تمام مخالف‌های اعضای کنگره، دونالد ترامپ به تصمیمات خودسرانه‌ی خود و اعلام خروج از برجام ادامه داده است.

 اقدام اخیر کنگره آمریکا در خصوص تصویب متممی در مورد بودجه دفاعی سال آینده این کشور مبنی بر اینکه دولت ترامپ حق ندارد بدون موافقت کنگره نسبت به اعلام جنگ علیه ایران اقدام کند، از جمله این اقدامات است. واکنش‌ها و انتقادات اتحادیه اروپا نیز در این خصوص قابل توجه است. نکته قابل توجه در این میان، لزوم ایستادگی و همبستگی ملت ایران در قبال این اقدامات است تا بتوان در برابر فشارهای بین‌المللی مقاومت کرد.

 واکنش‌های مختلف مقامات ایران و در راس آنها رهبر معظم انقلاب، نشان از آن دارد که ایران، راهی جز ایستادگی ندارد و از این وادی عقب‌نشینی نخواهد کرد، چرا که هرگونه عقب نشینی، جری‌تر شدن دشمن را در پی دارد و سبب چیره شدن آمریکا بر ملتی بزرگ خواهد شد.

 عدم امکان تعامل با آمریکا به دلیل عدم پایبندی این کشور به تعهدات خود، از جمله محوری‌ترین بخش‌های اظهارت رهبر انقلاب اسلامی در روزهای اخیر بود که با عدم انعطاف‌پذیری در برابر دشمن به دلیل گستاخ‌تر شدن آن، مورد تاکید دوباره واقع شده است.


نکته‌ی قابل توجه آن‌که؛ شروط ایران برای تداوم برجام از جمله کلیدی‌ترین اظهارات مقام معظم رهبری بود که با واکنش‌های جهانی همراه بود، عملا سبب شد طرف مقابل نسبت به خلل ناپذیر بودن اراده‌ی ایران در مسیر آغاز شده یقین حاصل کند. دولت‌های اروپایی از جمله فرانسه به مد نظر قرار گرفتن این شروط تاکید کرده‌اند و عملا باید منتظر آن باشیم تا ببینیم، اروپا چگونه با این مقوله برخورد می‌کند. شروط بیان شده از سوی رهبر انقلاب پس از خروج آمریکا از برجام، شامل موارد زیر است:

- سه کشور اروپایی در ۱۳-۱۴ سال قبل یک بدعهدی بزرگی کردند در مذاکرات هسته‌ای سال ۸۳-۸۴، قول دادند و عمل نکردند، باید ثابت کنند امروز آن بی صداقتی و بدعهدی آن روز را نخواهند داشت. در دوسال گذشته آمریکا بار‌ها برجام را نقض کرده است و اروپایی‌ها ساکت مانده اند. اروپا باید آن سکوت را جبران کند.

آمریکا قطعنامه‌ی ۲۲۳۱ را نقض کرده است؛ اروپا باید یک قطعنامه علیه نقض آمریکا، صادر کند.
اروپا باید متعهد شود که بحث موشکی و منطقه‌ای جمهوری اسلامی را مطرح نخواهد کرد.
اروپا باید با هر گونه تحریم جمهوری اسلامی مقابله کند و مقابل تحریم‌های آمریکا صریح بایستد.

اروپا باید فروش کامل نفت ایران را تضمین کند. چنانچه آمریکایی‌ها توانستند به فروش نفت ما ضربه بزنند، باید بتوانیم آن مقدار نفت که می‌خواهیم بفروشیم. اروپایی‌ها به‌نحو تضمین‌شده‌ای باید جبران کنند و نفت ایران را خریداری کنند. بانک‌های اروپایی باید تجارت با جمهوری اسلامی را تضمین کنند. ما با این سه کشور دعوا نداریم، اما اعتماد نداریم به آن‌ها؛ آن هم متکی است به سابقه‌شان.(1)

اعلام این شروط در کنار واکنش ایران نسبت به عدم تحقق شروط مبنی بر اینکه اگر اروپایی‌ها در پاسخگویی به مطالبات ما تعلل کردند، حق ایران برای آغاز فعالیت‌های هسته‌ای محفوظ است و تاکید  ایشان به مسئولان سازمان انرژی اتمی برای آمادگی  از سرگیری غنی سازی ۲۰ درصد، نشان از پیش بینی تمام موانع و مشکلات این مسیر است و عملا قدرت و دست بالای ایران در منطقه را نشان می دهد که توانسته است برای کشورهای قدرتمند جهان، شروطی را تعیین کند که خواب آن را نیز ندیده اند. 

نکته ای که نباید آن را از نظر دور داشت، مربوط به توان بهره برداری ایران از ابزار چانه زنی در سطح بین المللی و استفاده از موقعیت پیش آمده است. درست است که تمامی اهرم های لازم برای برخورد با این عهد شکنی آمریکا در اختیار ایران قرار دارد اما این مقوله خود می  تواند سبب بهره برداری ایران از شرایط موجود به واسطه همراهی اروپا و همچنین چین و روسیه با ایران نیز باشد.

 از این منظر، جمهوری اسلامی ایران می تواند با مذاکرات هدفمند نسبت به همراه کردن این کشورها و وارد کردن ضربه اساسی به آمریکا در سطح بین الملل نیز، وارد گود شود به ویژه آنکه بد عهدی ترامپ در برابر کرده شمالی نیز خود را نمایان کرده است. 

پی‌نوشت:
1. نباید از یک سوراخ دو بار گزیده شویم، خبرگزاری فارس، خرداد 97
  

اقدامات دولت آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران در چند هفته اخیر، اظهارات و موضع گیری‌های فراوانی را در سطح بین الملل به دنبال داشته و عملا باعث بروز روند بی‌اعتمادی در جهان شده است اما موضع گیری صریح رهبر انقلاب سبب شد تا حدود زیادی برخی اظهارات نسنجیده بین المللی فروکش نماید و به اصطلاح حساب کار دست طرف مقابل بیاید.