 قرآن مى‏فرماید: إِنَّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِیناً لِیَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَ ما تَأَخَّرَ وَیُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَیْكَ وَ یَهْدِیَكَ صِراطاً مُسْتَقِیماً «4»؛ «به درستى كه ما برایت فتحى نمایان كردیم تا خداوند، آثار گناهانى كه بدهكار مشركان بودى [و به جهت آن تو را مستحق آزار و شكنجه مى‏دانستند]، از دل‏هاى آنان بزداید- چه گذشته‏ات و چه آینده‏ات را- و نعمت خود را بر تو تمام نمود و به سوى صراط مستقیم رهنمونت كرد».
 مفسران درباره این آیه و منظور از «ذنب» پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله، نظرهاى مختلفى دارند. علامه طباطبایى در المیزان مى‏نویسد: «ذنب» در آیه شریفه، به معناى گناه؛ یعنى، مخالفت با تكلیف مولوى نیست. «ذنب» در لغت، عبارت از عملى است كه آثار و تبعات بدى دارد؛ حال هر چه باشد. «مغفرت» هم در لغت، عبارت از پرده افكنى بر روى هر چیز است.
 از دیگر سو، قیام رسول خدا به دعوت مردم و نهضت آن حضرت علیه كفر، قبل از هجرت و ادامه آن تا بعد از هجرت در مدینه و جنگ‏هایى كه بعد از هجرت با مشركان رخ داد، داراى آثار نگران كننده‏اى براى پیامبر صلى الله علیه و آله بود و از این جهت مصداقى براى كلمه «ذنب» بود؛ یعنى، مشركان به آن حضرت نگاه منفى داشته و در پى آزار آن حضرت بودند و تا زمانى كه شوكت و نیروى خود را محفوظ داشتند، به حساب خود هرگز آن حضرت را نمى‏بخشیدند و خون‏هایى را كه از بزرگان آنان ریخته شده بود، از یاد نمى‏بردند! بنابراین تا زمانى كه از راه انتقام و محو شریعت پیامبر صلى الله علیه و آله، كینه‏هاى خود را تسكین نمى‏دادند، دست بردار نبودند!! اما خداى سبحان با صلح حدیبیه و سپس فتح مكه، شوكت و نیروى مشركان را درهم شكست و در نتیجه آنچه را كه آنان تقصیر و گناه پیامبر صلى الله علیه و آله مى‏انگاشتند، پوشانید و آن حضرت را از شرّ قریش ایمن داشت.
 پس مراد از كلمه «ذنب»، تبعات و آثار خطرناكى است كه در پى دعوت رسول خدا به آیین توحید از ناحیه كافران و مشركان به بار مى‏آمد. این آثار از نظر لغت «ذنب» است؛ زیرا در نظر آنان، اینها پیامبر صلى الله علیه و آله را مستحق عقوبت مى‏دانستند. موسى علیه السلام نیز در جریان كشتن جوان قبطى، خود را حامل گناه‏

معرفى كرد: وَ لَهُمْ عَلَیَّ ذَنْبٌ فَأَخافُ أَنْ یَقْتُلُونِ «1»؛ بدون آنكه كشتن آن شخص واقعاً گناه بوده باشد؛ زیرا وى در مقام دفاع بود. آنچه گذشت معناى گناهان گذشته رسول خدا صلى الله علیه و آله است.
 اما گناهان آینده، عبارت بود از خون‏هایى كه بعد از هجرت از بزرگان قریش در جنگ‏ها ریخته مى‏شد. مغفرت خدا نسبت به گناهان آن حضرت نیز عبارت بود از پوشاندن آنها و ابطال پیامدهاى آن؛ یعنى، خداوند قدرت، شوكت و عظمت كفار قریش را از آنان گرفت. مؤید این معنا، چند مطلب است:
 1. خداوند فرمود: إِنَّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِیناً لِیَغْفِرَ لَكَ؛ «ما براى تو فتحى آشكار كردیم تا ببخشاید (بپوشاند) برتو». در این آیات علت پیروز گرداندن پیامبر صلى الله علیه و آله، «بخشیدن» قلمداد شده است. در حالى كه اگر مراد از ذنب، گناه و نافرمانى پروردگار باشد، پیروز كردن پیامبر صلى الله علیه و آله، هیچ نقشى در بخشش او ندارد و بى‏معنا است كه پیروزى، علت و سبب بخشش آن حضرت قرار گیرد.
 از این رو پیروزى یاد شده، مى‏تواند سبب دفع شرّ كافران و تأمین امنیت پیامبر صلى الله علیه و آله شود.
 2. مؤید دیگر جمله وَ یُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَیْكَ ... وَ یَنْصُرَكَ اللَّهُ نَصْراً عَزِیزاً است. «2» امام رضا علیه السلام در روایتى مى‏فرماید: «در نظر مشركان عرب، هیچ كس گناه‏كارتر از رسول خدا و گناهش عظیم‏تر از او نبود؛ براى اینكه آنها360 بت داشتند و پیامبر صلى الله علیه و آله همه آنها را از خدایى انداخت و مردم را به توحید و اخلاص فرا خواند. این در نظر آنها بسیار سنگین و عظیم بود؛ پس مى‏گفتند: أَ جَعَلَ الْالِهَةَ إِلهاً واحِداً إِنَّ هذا لَشَیْ‏ءٌ عُجابٌ وَ انْطَلَقَ الْمَلَأُ مِنْهُمْ أَنِ امْشُوا وَ اصْبِرُوا عَلى‏ الِهَتِكُمْ إِنَّ هذا لَشَیْ‏ءٌ یُرادُ ما سَمِعْنا بِهذا فِى الْمِلَّةِ الاخِرَةِ إِنْ هذا إِلَّا اخْتِلاقٌ «1»؛ «آیا آن همه خدا را یكى كرده، این خیلى شگفت‏آور است بزرگانشان براى تحریك مردم به راه افتادند كه برخیزید و از خدایان دفاع كنید كه این وظیفه‏اى است مهم، ما چنین چیزى را در هیچ كیشى نشنیده‏ایم! این جز سخنى خود ساخته نیست».
 بر این اساس وقتى خداى متعال، مكه را براى پیامبرش فتح كرد، فرمود:
 إِنَّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِیناً ....؛ یعنى، این فتح آشكار را برایت كردیم تا دیگر در صدد آزارت بر نیایند و همین طور نیز شد. بعد از فتح مكه، عده‏اى مسلمان شدند و برخى از مكه فرار كردند و كسانى كه ماندند، قدرت بر انكار توحید نداشتند و با دعوت مردم آن را پذیرفتند (هر چند در ظاهر). پس با فتح مكه گناهانى كه رسول خدا نزد مشركان مكه داشت، بخشیده شد؛ یعنى، دیگر نتوانستند دست از پا خطا كنند. «2»
منبع :پرسمان/معارف
در آیات اول سوره «فتح» آمده است: لِیَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَ ما تَأَخَّرَ؛ منظور از انتساب «ذنب» و گناه به پیامبر صلى الله علیه و آله چیست؟