
برهان وزیر نویسنده و سردبیر مجلات تایمز و ابزرو لندن و نشنال ابوظبی و الجزیره قطر بوده است و اکنون در ویكی تریبیون لندن کار می کند. وی در مقاله ای با عنوان"? If you want to eat clean and green, is the future halal" با بیان تاریخچه ای از ورود مهاجران مسلمان به انگلستان، پیداكردن غذای حلال را یکی از این دغدغه مهم آنها می‌داند. دغدغه ای كه اكنون با فراگیری تولید غذای حلال؛ اهمیت خود را از دست داده است، اما در عین حال جوانان مسلمان امروزه با دغدغه هایی فراتر درگیرند تا بتوانند سبك زندگی اسلامی خود را در مواجهه با امكانات دنیای مدرن حفظ كنند. اكنون شركت های بسیاری در زمینه تولید غذای حلال با یكدیگر رقابتمی‌كنند و حتی دولت ها در این مسئله ورود پیدا كرده اند تا غذاهای ملی و بومی خود را نیز به سبکی حلال ارائه دهند. در ادامه ترجمه این مقاله به تفصیل می آید.

چه بخوریم و کجا نماز بخوانیم.!برهان وزیر یادداشت خود را با بیان دغدغه‌های مهاجران آغاز میكند: "زمانی که تعداد زیادی از مسلمانان هند و پاکستان در دهه 1960 وارد انگستان شدند، همراه با ورود خود دو دلواپسی و نگرانی مشترک برای مهاجران ایجاد كردند: چه بخوریم و کجا نماز بخوانیم. 

مهاجران جدید و البته غالبا مردان آنها به دنبال جایی برای عبادت و منبع قابل اعتمادی از غذا متناسب با محل زندگی  پیشین‌شان و عادات غذایی و البته دستورات اسلامی بودند. این مواد شامل غذای "حلال" - گوشت و مرغ بود که مطابق دستورالعمل های قرآنی که از آموزه های پیامبر اسلام گرفته شده است ذبح می‌شد. مسلمانان در شهرهایی مانند لیدز و منچستر، که مسجد در دسترس نبودند، در زمین کارخانه ها و یا در آپارتمان هایشان عبادت می‌کردند. اما در این میان پیدا كردن غذای حلال سخت‌تر بود. بسیاری از مسلمانان ساكن شهر به دنبال کارگران کشاورزی میگشتند كه بعد از فروپاشی امپراطوری در انگلستان سكونت یافته بودند. تا از آنها مرغ و جوجه بخرند. عملا آنها باید مرغ را از كشاورزان آسیایی یا رهبرانی كه غذای حلال میفروختند؛ خریداری میكردند."

وی در ادامه بیان میكند كه «تقریبا 70 سال بعد، تعداد محدودی از حوزه های زندگی مدرن متناسب با نیازهای 2.7 میلیون مسلمان بریتانیایی تغییر نكرده است و ما شاهد تغییرات شگرفی در انگلستان و متناسب با نیازهای  مسلمانان بوده‌ایم. سابقا مسلمانان تنها بخش حاشیه‌ای از جامعه انگلستان را تشكیل میدادند (در انگلستان تنها 50،000 مسلمان در سال 1939 حضور داشتند)، اما در حال حاضر صنعت غذای حلال بر هر جنبه‌ای از زنجیره تامین مواد غذایی در سراسر جهان تأثیر می‌گذارد. 

30 درصد بازار جهانی در دست محصولات حلالحدود 30 درصد از بازار جهانی مواد غذایی اکنون از محصولات حلال تشکیل شده است. در انگلستان، شركت های زیادی برای تامین رضایت مشتریان غذای حلال با یكدیگر رقابت میكنند؛ شركت‌های زنجیره‌ای هم چون Nando، Subway و Cottage Cottage، كه به عنوان بخشی از منوهای خود، اقلام حلال، و البته معمولا مرغ را به فروش می‌رسانند؛ و پیتزا اکسپرس در تمام 470 شعبه‌اش در انگلستان مرغ حلال را سرو میکند. گوشت حلال (از جمله مرغ) هم اکنون در سوپر مارکت‌ها مانند Tesco، Asda و Sainsbury یافت می‌شود. در مراکز شهری مانند لندن، منچستر و لیورپول، مدارس دبیرستانی نهار حلال را به دانشجویان مسلمان می دهند."

از نظر برهان وزیر "برای بسیاری از مسلمانان امروز، این صنعت مدرن غذای حلال از ریشه های قدیمی آن در شبه جزیره عربستان فاصله گرفته است. در حالی که قرآن "رودهایی از شیر و عسل خالص" وعده داده، اولین مسلمانانی که در محیط خشک خاورمیانه در قرن هفتم زندگی می‌کردند، عمدتا بر گیاهان محدود و محصولاتی هم چون شیر شتر، گوسفند و بزها متکی بودند. 

کمبود آب، تولید و مصرف گوشت را به شدت محدود می‌كرد؛ شترها برای حمل کالاها استفاده و تنها در صورت ضرورت كشته می‌شدند. اعراب بدوی ملخ میخوردند؛ اما به مرور زمان خرما و پرندگان بزرگ خاکی هم چون هوبره نیز جز مواد خوراکی آنها قرار گرفت و یکی از منابع تامین غذایی آنها شد. در مناطق ساحلی مانند خلیج فارس اعراب ماهی می خوردند. با این حال، حتی با وجود این ریاضت‌ها و محدودیت‌هایی كه اسلام برای اعراب مسلمانان وضع كرد، مسلمانان اولیه به دنبال تبیین باورهای مذهبی خود بودند، به این معنا كه «حلال» نه تنها محصولات غذایی و خوراکی، بلکه همچنین تشریفات و سنت‌های مذهبی را نیز  شامل میشود كه از نظر اسلام قانونی یا مجاز شناخته میشدند، و «حرام» در مقابل آن نه تنها غذای ممنوع بلكه امور و كارهای ممنوع را نیز در بر میگرفت. 

این دیدگاه 360 درجه‌ای از اسلام را می توان در سرتاسر قرآن مشاهده کرد که بیان می‌کند که «خداوند تجارت را آزاد و ربا و بهره را ممنوع کرده است». در طول حج، سفر سالانه معنوی مسلمانان به مکه، شکار حیوانات خاکی ممنوع است، اما خوردن غذاهای دریایی "مشروع" است. در امور زندگی روزمره، خیریه 'حلال' اما رباخواری 'حرام' است؛ بیشتر ماهی ها 'حلال' اند اما ، گوشت خوک همیشه "حرام" بوده  است."

به اعتقاد نویسنده "برای جوانان مسلمان امروزه اصطلاح حلال از محدوده قوانین رفتاری خاص والدین آنها در گذشته رها شده و مجموعه وسیع‌تری را هم چون رفاه و انتخاب شیوه زندگی، از جمله آموزش و پرورش، مراقبت های بهداشتی، مسافرت، لوازم آرایشی، مد و محصولات مالی، و همچنین تجربیات روزمره زندگی مانند تولد، عروسی و رویدادها دربر میگیرد. 

هتل‌ها و سواحل باید دو قسمت مردانه و زنانه جداگانه داشته باشند؛ لوازم آرایشی و کیک تولد میتواند فاقد محصولات حیوانی باشد؛ خدمات مالی میتواند بدون بهره باشد." در واقع جوانان مسلمان به واسطه فرامین اسلامی باید در میان انواع سبکهای زندگی و امكاناتی كه دنیای مدرن پیش روی آنها قرار میدهد؛ دست به انتخاب بزنند و خود را مجاب كنند تا مطابق با دستورات اسلامی سبک زندگی خود و ملحقات آن را برگزینند. 

مسلم است اكنون آنان همچون پدران و مادران خود فقط دغدغه پیداكردن غذای حلال و مسجد را ندارند. بلكه اكنون علیرغم آنكه در بسیاری موارد توانایی انتخاب امور متناسب با فرامین اسلامی دارند؛ اما طیف وسیعی از امكانات پیش روی آنها قرار دارد كه خود را ملزم میدانند سبك اسلامی آنها را انتخاب كنند یا از آنها دست بكشند.


آیا گیاه خواری موضع سازگارتری با شیوه زندگی پیامبر دارد؟"حتی نكته قابل توجه‌تر این است که به نظر می رسد جنبه‌های مختلف سبک زندگی حلال با باورهای اصلی (غیرمسلمانان) در مورد محیط زیست و فهم سلامت همگرا است و هم پوشانی دارد. این امر به دلیل آگاهی روزافزون از این موضوع مطرح شده که رهبران مسلمان به دنبال ترسیم نگرش اسلام نسبت به غذا بوده اند. به عنوان مثال، رویکرد دینی در حال افزایشی وجود دارد که نشان می‌دهد که گیاه خواری احتمالا موضعی سازگارتر با شیوه زندگی پیامبر است. در واقع، مسلمانان اولیه با شک و تردید با مصرف مواد گوشتی نگریستند و آنها را شناختند. نقل  شده است که پسر عموی پیامبر و پسرخوانده ایشان؛ علی بن ابی طالب، چهارمین خلیفه اهل سنت و اولین امام شیعیان، گفته است: "اجازه ندهید معده شما گورستان حیوانات باشد."

برهان وزیر تصریح می كند"در ضمن، مخالفان دامپروی صنعتی با درک این موضوع كه قرآن حیوانات را موجوداتی دارای احساس به شمار میآورد، قوت قلبمیگیرند. حضرت محمد به مسلمانان دستور می داد تا نسبت به حیوانات مهربان باشند و به آنها اجازه دسترسی به غذا و آب در حدی وسیع و فراوان را بدهند. اسلام شکار برای ورزش را ممنوع كرده است و به مسلمانان می گویند که ذبح حیوانات را در میان هم نوعانشان انجام ندهد تا رنج آنها را كم كند. مسلمانان نیز تشویق می شوند که در هنگام کشتار چشم های حیوانات را ببندند تا مانع از آن شوند كه خون خودشان را ببینند. چنین زمینه‌هایی در اسلام مورد علاقه مصرف کنندگان علاقه مند به جنبش هایی مانند تجارت منصفانه است."

غذای پاك یا غذای حلال؟برهان وزیر به دنبال ایجاد ارتباط میان غذای حلال و پاك است. وی می‌خواهد بفهمد این دونوع غذا را میتوان یك نوع دانست. از نظر او "احتمال بعید و در عین حال جذاب، ارتباط برقرار كردن میان غذای حلال با  تمایلات مربوط به اصطلاح "غذای پاک" است. "غذای پاک" به طور کلی محصولاتی را که بدون استفاده از آفت‌کش‌ها و افزودنی‌ها رشد کرده‌اند، تولید می‌کنند. 

در مقایسه با غذای پاك،  نوع دیگری از "خلوص" برای قرآن اهمیت دارد که از ممنوعیت سنتی قرآنی به یک آلودگی بسیار متفاوت سرچشمه می گیرد: خوردن و مصرف خون (به عنوان حامل سموم و عفونت ها). با این حال، از آنجا كه مسائل مربوط به خلوص و بهداشت مواد غذایی برای تعداد زیادی از محصولات اولویت پیدا كرده است. به نظر می رسد این شیوه های ضروری و غیر قابل انفكاك در زمینه موادغذایی حلال با روش های سكولار ادغام شده است. برای مثال مدعیان ذبح اسلامی مایل اند حیوانات را به سرعت، پاکیزه و مهربانانه بکشند اما تخمین ها از اداره استاندارد مواد غذایی نشان می دهد که تا 88 درصد از حیوانات که توسط روش های حلال در انگلیس کشته شده اند، پیش از ذبح با ضربه ای بی هوش شده اند. با افزایش تولید گوشت صنعتی ردیابی جایی که اکثریت گوشتها  از آن جا می آیند دشوار است اما روش های حلال (مانند روش های اندازه گیری زیست محیطی کوچک) می تواند مبدا تامین گوشتها را تضمین کند."

"شرکت هایی نظیر نستله در حال حاضر رهبران جهانی غذاهای فرآوری شده حلال هستند که هدف آنها مسلمانان و غیر مسلمانان هستند، در حالی که شرکت های چند ملیتی مانند Walmart و Carrefour از تامین کنندگان اصلی مواد غذایی حلال هستند. در سراسر جهان، بنگاهها و دولت ها در حال مداخله برای ارائه نسخه های حلال غذاهای ملی هستند که هم به انتظارات مسلمان و هم مصرف كنندگان حساس به سلامت مواد پاسخ دهند."

مسلمانان ملزم به خوردن غذاهایی هستند که نه تنها حلال بلکه  طیب هم باشدوی اضافه می كند"بسیاری از مقامات در سراسر جهان غرب تصدیق می كنند كه غذاهای حلال از جمله گوشت مرغ، به نوبه خود، هم قطار و همكاری برای غذاهای پاك محسوب می شوند. منطق اسلام این است که مسلمانان ملزم به خوردن غذاهایی هستند که نه تنها حلال بلکه  طیب هم باشد؛ طیب می تواند به عنوان  غذای"خوب، پاکیزه و سالم" ترجمه شود. غذاهای بیش از حد فرآوری شده طیب در نظر گرفته نمی شوند، در حالی که غذاهای فراوانی، طبیعی و بالتبع طیب هستند."

برهان وزیر در نهایت نتیجه گیری می كند"با توجه به اینکه منابع مواد غذای ما در راستای گزینش ها و مشقات فراوانی تامین و تولید می شوند، مصرف گوشت برای مسلمانان باید به میزان حداقلی صدر اسلام برسد. البته این در صورتی است كه بخواهیم بهداشتی تر، سالم تر و خالص تر بخوریم. برای غیر مسلمانانی که به دنبال تضمین های مشابه هستند، مسیر صحیح خوردن نیز ممکن است همان خوردن غذای حلال باشد."



به نظر می رسد، اگر بخواهیم بهداشتی تر، سالم تر و خالص تر بخوریم با توجه به اینکه منابع مواد غذای ما در راستای گزینش ها و مشقات فراوانی تامین و تولید می شوند، مصرف گوشت برای مسلمانان باید به میزان حداقلی صدر اسلام برسد.