 با سلام و تحیت و قدردانی از مكاتبه ی شما با این مركز پرسشگر ارجمند،اولا لازم است در پیشفرض شما نسبت به كشورهای مذكور در پرسش نكاتی را متذكر گردیم:اولا حقیقتا می توان گفت كره جنوبی و ژاپن به معنی واقعی كلمه سیادت و برتری آمریكا را نسبت به خود پذیرفته و علی رغم برخورداری از اقتصاد نسبتا قوی،به خاطر ماهیت وابستگی خود به آمریكا حتی در سیاست بین الملل نیز رفتار این كشورها تابعی از رویكرد ها و مواضع آمریكا می باشد.البته در مورد فرانسه هر چند اینگونه نیست اما فرانسه نیز به علت عضویت در اتحادیه اروپا و همسویی سیاست های این اتحادیه با آمریكا در تسلط بر كشورهای جهان سوم در قالب استعمار فرانو، به نوعی رفتار مشابهی با آمریكا دارد و خود می بایست مستقلا تحلیل گردد. ثانیا هیچ كس در جمهوری اسلامی در تحلیل مفهوم استقلال قائل به بستن درهای كشور بر روی دنیا نگردیده است. استقلال اقتصادی مفهوم خاصی دارد كه گویا لازم است توضیحاتی در این باره خدمت شما ارائه دهیم. «مقصود از استقلال اقتصادی این است كه جامعه بتواند نیازمندی های خود را در حد قابل قبولی از رفاه، تولید كند و در اداره ای امور اقتصادی نیازمند و متكی به دیگران نباشد، هرچند ترجیح دهد برخی از نیازهای اقتصادی خود را به دلیل هزینه ای پایین تر، یا هدفی دیگر از خارج از كشور تأمین نماید».( هادوی تهرانی، مهدی، مكتب و نظام اقتصادی اسلام، ص 83، نینوا، 1383 ش.) در تعریف استقلال آورده اند «استقلال عبارت است از داشتن قدرت تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری، همراه با إعمال این تصمیم‌ها و سیاست‌ها در حیطه حاكمیت. اگر این تعریف را تجزیه كنیم، سه عنصر قدرت تصمیم‌گیری، قدرت إعمال تصمیم گرفته شده و قلمرو حاكمیت قابل بازیافت هستند. بر این اساس چنانچه ملتی بتواند بدون تأثیرپذیری از محیط خارجی اعم از منطقه‌ای و نیروهای اثرگذار بین المللی، برای خود برنامه‌های كلان سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تدوین كند، آن را ملت مستقل می‌نامند». در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تأكید شده است كه اقتصاد ایران باید به مرحله خودبسندگی و استقلال برسد و از وابستگی رهایی یابد. اصل چهل و سوم قانون اساسی، اصلی است كه در راستای تبیین اصول اقتصادی كشور است و در طی بندهایی استقلال اقتصادی را نیز تبیین می كند: بند نهم از این اصل به وابسته بودن اقتصاد ایران اشاره می‌كند و تأكید دارد كه اقتصاد ایران باید به مرحله خودبسندگی و استقلال برسد و از وابستگی رهایی یابد. راه‌ حل قانون اساسی در این مورد، افزایش تولیدات كشاورزی، دامی و صنعتی مطابق با نیازهای عمومی است. بند نهم از اصل چهل و سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران: تاكید بر افزایش تولیدات كشاورزی، دامی و صنعتی كه نیازهای عمومی را تأمین كند و كشور را به مرحله خودكفایی برساند و از وابستگی اقتصادی برهاند. بدین ترتیب، یكی از اهداف عالی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تحقق استقلال اقتصادی و برآوردن نیازهای در حال رشد انسان‌هایی است كه در جامعه اسلامی زندگی می‌كنند. بنابر این استقلال اقتصادی به معنا خودبسندگی در رفع نیازهای اساسی و جلوگیری از سلطه‌ی كشورهای دیگر بر اقتصاد بومی است. حال نكته باقی مانده این است كه آیا واردات از كشور های دیگر، با استقلال اقتصادی منافات دارد. به نظر می رسد، واردات یك كشور نه تنها منافاتی با استقلال اقتصادی ندارد، بلكه حتی در استقرار بخشیدن به این استقلال، كمك نیز می كند. اما آنچه منافات با استقلال دارد وابسته بودن است، یعنی به گونه ای وابسته باشیم كه اگر صادرات به ما را قطع كنند، زندگیمان دچار اختلال جدی شود ولی اگر واردات به حد وابستگی ضروری نباشد و دچار افراط نیز نشده باشد، هیچ منافاتی با استقلال اقتصادی ندارد. به نظر می رسد با توضیحات فوق روشن گردیده باشد كه مقصود از استقلال اقتصادی چیست و هیچ رویكردی در داخل كشور به دنبال قطع ارتباط اقتصادی با دنیا نمی باشد. اما در ارتباط با مساله ی بانك ها و اختلال ارتباط آنها با سیستم بانكی كشور، این اختلال به علت ارتباط بانك های جهان با بانك های آمریكا نیست بلكه عامل اصلی در این اختلال به تصریح خود این بانك ها تهدیدات آمریكا نسبت به برقراری رابطه ی بانكی با ایران می باشد و كشورهای وابسته به آمریكا به علت ترس از اعمال تنبیه و مجازات توسط آمریكا در برابر ارتباط با ایران از برقراری چنین ارتباطی سرباز می زنند . پس همانگونه كه مشاهده می نمایید در این مرحله هم وابسته بودن اقتصادی و حتی سیاسی كشورها به آمریكا خود را نشان داده و این كشورها را به رعایت سیاست های حتی اقتصادی آمریكا وادار می سازد و چیزی كه جمهوری اسلامی آن را نفی می كند و به دنبال استقلال در آن می باشد همین نوع از وابستگی به سیستم اقتصادی آمریكا یا هر قدرت جهانی دیگری می باشد و مفهوم اقتصاد مقاومتی نیز دقیقا در همین راستا طراحی و عملیاتی شده است. و همین عدم وابستگی اقتصادی و به تبع آن وابستگی سیاسی به آمریكا یا سایر قدرت های جهانی است كه ما را مجاب به پیگیری استقلال اقتصادی می نماید و به عبارتی دیگر راهبردی ترین نفع در استقلال اقتصادی ، همین عدم وابستگی و استقلال در رویكرد ها نسبت به اداره ی كشور و ارتباطات بین الملل و موضع گیری در مسائل بین المللی می باشد. و اساسا نظام حمهوری اسلامی به علت ماهیت ایدئولوژیكی خود نمی تواند تابعی از آمریكا با هر قدرت دیگری باشد بلكه به علت آرمان های سیاسی و احتماعی و اقتصادی و فرهنگی خاص خود در امور داخلی و بین المللی می بایست تمام زیرساخت های لازم از جمله اقتصاد مستقل را دارا باشد تا بتواند این آرمان های ایدئولوژیك را چه در سطح داخلی و چه در سطح بین المللی پیگیری نماید. مجددا از مكاتبه ی شما با این مركز قدردانی می نماییم. منتظر سوالات بعدی شما هستیم. در پیوست پاسخ و برای تعمیق اطلاعات، مقاله ای پیرامون ابعاد استقلال و مصادیق آن در جمهوری اسلامی خدمت شما تقدیم می گردد. استقلال یعنی آزادی نسبی یك كشور در زمینه‌ی دخالت دیگران در اموری كه به آن كشور مربوط می‌شود. استقلال، كه تأمین‌كننده‌ی امنیت یك كشور است، اصل بنیادین موجودیت كامل و شرط لازم در شكوفایی و پیشرفت یك جامعه محسوب می‌شود، اما براستی ابعاد استقلال در جمهوری اسلامی چیست؟ استقلال از متغیرهایی است كه از حاكمیت ناشی می‌شود و حاكمیت به عنوان قدرت مطلق، توجیه‌ناپذیر، مستمر و عام، همراه با عناصری مانند سرزمین، ملت و حكومت، مفهوم یا پدیده‌ای به نام دولت را می‌سازد. بدین ترتیب لازم است در بحث واكاوی مفهوم استقلال، مفهوم حاكمیت نیز مورد توجه قرار گیرد: معنای اصطلاحی حاكمیت حاكمیت در معنای اصطلاحی، در كنار عناصر مردم، سرزمین و حكومت، یكی از عناصر تشكیل‌دهنده‌ی دولت مدرن است و از مهم‌ترین شاخص‌های تمایز دولت از سایر گروه‌بندی‌های انسانی به شمار می‌رود، زیرا 3 عنصر دیگر هرچند در ساختار دولت از گستردگی برخوردارند، اما در اجتماعاتی مانند قبیله، ایلات، شهر و... بدون آنكه به آن‌ها دولت اطلاق گردد نیز وجود دارند. بر این اساس، شاخصی كه موجب تمایز دولت از سایر اجتماعات سازمان‌یافته‌ی بشری می‌شود عنصر حاكمیت است.[1] در تعریف اصطلاحی می‌توان حاكمیت را این گونه تعریف كرد: «حاكمیت عبارت است از قدرت برتر فرماندهی یا امكان اعمال اراده‌ای فوق اراده‌ها. به عبارت دیگر، قدرت ناشی از آزادی و استقلال دولت‌‌‌ـ‌كشور كه می‌تواند با اعمال حق حاكمیت، روابط خارجی و امور داخلی خود را تنظیم كند.»[2] بدین ترتیب حاكمیت در محدوده‌ی حقوق اساسی و حقوق بین‌الملل مطرح است و 2 حوزه‌ی داخلی و خارجی را در بر می‌گیرد. در حوزه‌ی داخلی و حقوق اساسی، یعنی برابری انسان‌ها در برابر قانون و در حوزه‌ی حقوق بین‌الملل، مراد از حاكمیت، استقلال كشورهاست كه ناظر به روابط بین كشورها و موضع آن‌ها در قبال یكدیگر و مقابله با دولت‌های استعماری است[3] و در همین حوزه است كه استقلال در ابعاد مختلف مطرح می‌شود. ابعاد استقلال و مصادیق آن در جمهوری اسلامی استقلال یعنی آزادی نسبی یك كشور در زمینه‌ی دخالت دیگران در اموری كه به آن كشور مربوط می‌شود. بدین معنا كه آن كشور بتواند از قدرت نسبی در بیان و اجرای نظریات خود در داخل مرزها و نیز در صحنه‌ی بین‌المللی برخوردار باشد. استقلال، كه تأمین‌كننده‌ی امنیت یك كشور است، اصل بنیادین موجودیت كامل و شرط لازم در شكوفایی و پیشرفت یك جامعه محسوب می‌شود. هرچند بر اساس نظریه‌ی وابستگی ‌متقابل و روابط به‌هم‌تنیده‌ی كشورها، استقلال كامل برای واحدهای سیاسی در صحنه‌ی بین‌الملل ممكن نیست، اما این واقعیت مشهود وجود دارد كه كشورهای مستقل دارای حاكمیت، طی چند دهه كه از فروپاشی امپراتوری‌ها در سطح جهان می‌گذرد، در حال گسترش هستند. تجدید حیات شكاف‌های مزمن ایدئولوژیك، مهر تأیید بر پراكندگی و تفرق جامعه‌ی بین‌الملل می‌زند. تولد و اعلام استقلال چند كشور در آسیا و آفریقا و به رسمیت شناختن آن از سوی دیگر كشورها و مجامع بین‌المللی شاهدی بر این مدعاست. از طرف دیگر، گسترش روزافزون روابط انسانی و نیازمندی‌های كشورها به یكدیگر اقتضا می‌كند كه دولت‌ها، بر مبنای عرف یا از طریق انعقاد قراردادهای بین‌المللی، روابط حسنه و مستقلی داشته باشند. اما شرط اصلی این روابط، احترام متقابل به استقلال و حاكمیت و عدم دخالت در امور داخلی كشور‌های دیگر است. در شرایط كنونی جهان، استقلال دارای ابعاد گسترده‌ی‌ سیاسی، اقتصادی، نظامی و فرهنگی است كه همه‌ی آن‌ها به هم مربوط هستند و از همدیگر تأثیر و تأثر می‌پذیرند؛ بدین معنا كه كاستی در هر یك از این ابعاد، اصل استقلال را مخدوش می‌‌كند. 1ـ2. استقلال سیاسی در استقلال سیاسی آنچه مهم است عدم وابستگی هیئت حاكمه و اتخاذ تصمیمات بر اساس منافع كشور است. بر این اساس، استقلال سیاسی به معنای مستقل بودن هیئت حاكمه‌ی یك كشور از نفوذ بیگانگان و اتخاذ تصمیمات سیاسی بر اساس منافع ملی كشور است. استقلال سیاسی مبنای ابعاد دیگر استقلال به شمار می‌رود؛ بدین معنا كه دستیابی به استقلال اقتصادی و فرهنگی برای یك جامعه در صورتی ممكن است كه به استقلال سیاسی دست یابد و دولتمردان آن، به دور از دخالت بیگانگان، استراتژی كشور را تدوین نمایند و به اتخاذ تصمیمات بپردازند. استقلال سیاسی برای جمهوری اسلامی در زمان كنونی در 2 بُعد داخلی و خارجی ظهور و بروز می‌یابد. استقلال سیاسی در بُعد داخلی در انحصار اتخاذ تصمیمات توسط دولت تجلی می‌یابد؛ بدین معنا كه دولت با برخورداری از حاكمیت مطلق، برای مردم ایجاد حق و تكلیف می‌كند و هیچ امری نمی‌تواند برای آن محدودیت ایجاد نماید. استقلال سیاسی مبنای ابعاد دیگر استقلال به شمار می‌رود؛ بدین معنا كه دستیابی به استقلال اقتصادی و فرهنگی برای یك جامعه در صورتی ممكن است كه به استقلال سیاسی دست یابد و دولتمردان آن، به دور از دخالت بیگانگان، استراتژی كشور را تدوین نمایند و به اتخاذ تصمیمات بپردازند. در بُعد خارجی، استقلال سیاسی بدین معناست كه ابتكار تعیین و اداره‌ی روابط با دیگر كشورها در دست دولت قرار دارد. بدین ترتیب، استقلال سیاسی عبارت است از داشتن قدرت تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری همراه با اعمال این تصمیم‌ها و سیاست‌ها در حیطه‌ی حاكمیت.[4] طبق این تعریف، قدرت تصمیم‌گیری، قدرت اعمال تصمیم‌های گرفته‌شده و قلمروی حاكمیت، عناصر اصلی استقلال سیاسی به حساب می‌آیند و بر این اساس، ملت و دولتی مستقل به شمار می‌رود كه بتواند بدون تأثیرپذیری از محیط خارجی، اعم از منطقه‌ای و بین‌المللی، قدرت‌های بزرگ، سازمان‌های بین‌المللی و شركت‌های چندملیتی، برای خود برنامه‌های كلان سیاسی را در جهت نیل به پیشرفت تدوین و اعمال نماید و در عرصه‌ی بین‌المللی سیاست‌ها و عملكردش در راستای تأمین منافع آن باشد. 2ـ2. استقلال اقتصادی در جهان كنونی، استقلال سیاسی بدون استقلال اقتصادی ممكن به نظر نمی‌رسد، زیرا وابستگی اقتصادی دولت‌ها را در مقابل بیگانگان از اعمال حاكمیت سیاسی بازمی‌دارد. در صحنه‌ی بین‌المللی، قدرت‌های بزرگ از اهرم اقتصادی، در وجوه مختلف، برای به انقیاد كشاندن كشورهای دیگر استفاده می‌كنند. در این راستا، كشوری كه از استقلال اقتصادی برخوردار نباشد بیشتر در معرض دخالت بیگانگان قرار دارد. در استقلال اقتصادی، منابع كشور مورد توجه است. استقلال در بُعد اقتصادی عبارت است از جلوگیری از غارت منابع اقتصادی یك كشور از سوی قدرت‌ها و دولت‌های بیگانه. فرهنگ علوم سیاسی، استقلال اقتصادی را این گونه بیان می‌كند: آزادی انتخاب راه خاص برای توسعه‌ی كشور و استقرار آن‌چنان نظام روابط اقتصادی كه در درجه‌ی اول احتمال سلطه‌ی اقتصادی را از طرف یك یا چند كشور نفی كند و سپس خروج قسمتی از درآمد ملی كشور بدون ورود ارزشی معادل آن را به هیچ صورتی امكان ندهد.[5] در عرصه‌ی بین‌الملل، تعارض میان منافع كشورها حتمی است. علاوه بر آن، كشورهای استعماری، برای تحمیل خواست‌های خود بر نظام جمهوری اسلامی، از اهرم‌های متعددی بهره می‌گیرند. برای اثبات این مدعا، گذشته از شواهد متعدد تاریخی، كافی است علمكرد نظام سلطه را در مقابل نظام اسلامی در طول زمان بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، به خصوص در سال‌های اخیر، مورد توجه قرار دهیم. كشورهای غربی، برای از بین بردن استقلال جمهوری اسلامی و بازداشتن آن از پیشرفت و تكامل، با بهانه‌ قرار دادن مسئله‌ی هسته‌ای، از هر وسیله‌ای استفاده كرده و می‌كنند كه یكی از آن حربه‌ها، تحریم‌های تجاری و اقتصادی از جمله تحریم خرید نفت است و جمهوری اسلامی با مقابله به مثلی كه با قطع صادرات نفت به 2 كشور اروپایی، یعنی انگلستان و فرانسه، انجام داد توانست استقلال و عزتش را حفظ كند و موانع موجود در جهت پیشرفت خود را تضعیف نماید. 3ـ2. استقلال فرهنگی استقلال فرهنگی در فرهنگ سیاسی چند دهه‌ی اخیر جهان كاربرد زیادی داشته است و جنبه‌ی خاصی از ابعاد استقلال را مطرح می‌كند و با توجه به عملكرد كشورهای استعمارگر، كه فرهنگ‌ها، هنجارها و ارزش‌های جوامع دیگر را در جهت گسترش سلطه هدف قرار می‌دهد، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. امروزه استعمار فرانو با جهانی‌سازی، به جای تكیه بر اشغال نظامی یا سلطه‌ی سیاسی عریان، بر عامل عمیق‌تر و زیربنایی‌تر، یعنی فرهنگ، توجه دارد و می‌كوشد تا با فرهنگ‌سازی، فرهنگ اصیل جوامع را تغییر دهد. سلطه‌گران در این راستا از ابزارهای مجاز و غیرمجاز فرهنگی، تبلیغاتی و رسانه‌ای برای سلطه بر كشورهای ضعیف بهره می‌گیرند. تهاجم به فرهنگ و ارزش‌های جوامع دیگر و تغییر آن راهی است كه در دستور كار استعمار فرانو قرار دارد. پایه و اساس دیگر وجوه استقلال در استقلال فرهنگی نهفته است و سلطه‌ی واقعی قدرت‌ها سلطه‌ی فرهنگی است؛ بدین معنا كه اگر ملتی بتواند فرهنگ، باورها، اعتقادات، رسوم و ارزش‌های خود را در ملت دیگر نفوذ دهد و آن ملت را از فرهنگ، آداب، رسوم و ارزش‌های خودش تهی نماید، بر آن ملت سلطه‌ی حقیقی یافته است. استقلال فرهنگی نهادینه شدن ارزش‌ها و هنجارهای جامعه را در پی دارد كه نتیجه‌ی آن مقاومت و ایستادگی در مقابل فرهنگ بیگانه است. بر این اساس، فرهنگ و ارزش‌های هر جامعه یك عنصر نیرومند در حفظ استقلال آن است. در تعریف استقلال فرهنگی می‌توان چنین بیان كرد: استقلال فرهنگی عبارت است از حفظ فرهنگ و ارزش‌های جامعه از تهاجم فرهنگ بیگانه. به تعبیر دیگر، استقلال فرهنگی عبارت است از عدم وابستگی فكری و ارزشی به كشورهای بیگانه، به ترتیبی كه كشور بتواند با افكار و تمایلات و خصیصه‌های فكری خود زندگی كند.[6] اهمیت استقلال فرهنگی و جایگاهی كه فرهنگ در هویت بخشی و موجودیت جامعه دارد امروزه بر كسی پوشیده نیست، زیرا فرهنگ تمام ابعاد زندگی جامعه را در بر می‌گیرد. بالاترین عنصری كه در موجودیت هر جامعه دخالت اساسی دارد فرهنگ آن است. فرهنگ یك جامعه یعنی تمامیت باورها و ارزش‌های آن جامعه و همچنین آداب و رسوم برآمده از آن هنجارها و ارزش‌ها.[7] امام خمینی (رحمت الله علیه) در مورد اهمیت فرهنگ و استقلال فرهنگی می‌فرماید: «اساساً فرهنگ هر جامعه هویت و موجودیت آن جامعه را تشكیل می‌دهد و با انحراف فرهنگ، هرچند جامعه در بُعدهاى اقتصادى، سیاسى، صنعتى و نظامى قدرتمند و قوى باشد، ولى پوچ و پوك و میان‌تهى است. استقلال و موجودیت هر جامعه از استقلال فرهنگ آن نشئت مى‏گیرد و ساده‏اندیشى است كه گمان شود با وابستگى فرهنگى، استقلال در ابعاد دیگر یا یكى از آن‌ها امكان‌پذیر است.»[8] به خاطر همین اهمیت نقش فرهنگ در هویت و موجودیت جامعه است كه استكبار و نظام سلطه اولین قدم را در جهت محو فرهنگ دیگر جوامع برمی‌دارد. عبارت فرهنگ‌زدایی، كه استعمارگران در مورد زدودن آداب و رسوم ملل استعمارشده به كار می‌برند، نشان‌‌دهنده‌ی توجه آنان به عامل فرهنگ و تأثیر آن بر سلطه‌ی سیاسی بوده است.[9] قدرت تصمیم‌گیری، قدرت اعمال تصمیم‌های گرفته‌شده و قلمروی حاكمیت، عناصر اصلی استقلال سیاسی به حساب می‌آیند و بر این اساس، ملت و دولتی مستقل به شمار می‌رود كه بتواند بدون تأثیرپذیری از محیط خارجی برای خود برنامه‌های كلان سیاسی را در جهت نیل به پیشرفت تدوین و اعمال نماید. 4ـ2. استقلال نظامی قوای نظامی و انتظامی در اجرای نظم و امنیت در داخل، حفظ مرزها و جلوگیری از تجاوز بیگانگان نقش بسزایی دارند. اسلام به این بُعد توجه دارد و جامعه را به آمادگی فرامی‌خواند: «وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَیْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّكُم»:[10] براى دفع دشمنانتان اسلحه‏هاى لازم جنگ و اسبان خوب، كه آن‌ها را در راه خداوند تعالى براى جهاد پرورش داده‏اید، حاضر و آماده كنید. همیشه تداركات براى شما آماده باشد تا به سبب آن، دشمنان الهى و دشمنان خودتان را بترسانید. با توجه به نقشی كه قوای نظامی در داخل كشور و حفظ مرزها دارد، استقلال آن یك امر الزامی است. استقلال نظامی وقتی حاصل می‌شود كه یك كشور، بدون اتكا به بیگانگان، قدرت تجهیز نیروها و دفاع از خود را داشته باشد. به طور كلی، عوامل ذیل در تأمین استقلال نظامی نقش دارند: 1ـ نیروی انسانی متعهد و كارآمد و مشاركت فعال مردم در مواقع لازم. 2ـ تأمین تجهیزات نظامی در داخل و خودكفایی در تولید آن. 3ـ آموزش، تربیت و سازمان‌دهی نیروهای نظامی با ابتكار داخلی و متخصیصین داخلی.[11] تجربه‌ی 8 سال جنگ با عراق و دفاع مقدس و تحریم‌های نظامی، از سوی كشورهای صادركننده‌ی تسلیحات در جهان، فرصت استقلال اقتصادی را برای جمهوری اسلامی فراهم كرد؛ به نحوی كه به گفته‌ی رهبر معظم انقلاب اسلامی، امروز ایران تنها كشوری است كه به خواست‌های كشورهای استعماری نه می‌گوید و نیازمندی‌هایش را خودش تأمین می‌كند. امروز استقلال نظامی در ابعاد هوایی، زمینی و دریایی و تأمین امنیت كشور كاملاً مشهود است. (*) پی‌نوشت: [1]. ابوالفضل قاضی، حقوق اساسی و نهادهای سیاسی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1380، چاپ هفتم، ص 185. [2]. علی آقابخشی و مینو افشاری‌راد، فرهنگ علوم سیاسی، تهران، نشر چاپار، 1379، ص 554. [3]. محمدجواد نوروزی، نظام سیاسی اسلام، قم، مؤسسه‌ی آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1379، ص 110. .[4] علی آقابخشی، فرهنگ علوم سیاسی، ج 3، تهران، مركز اطلاعات و مدارك علمی ایران، 1376، ص 277. .[5] همان، ص 180. [6]. محمد هاشمی، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، ج 1، دادگستر، 1380، چاپ سوم، ص 204. [7]. احمد حسین شریفی، جنگ نرم، قم، مؤسسه‌ی آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1389، چاپ دوم، ص 145. [8]. روح‌الله خمینی، صحیفه‌ی امام، ج 15، ص 243. [9]. احمد نقیب‌زاده، درآمدی بر جامعه‌شناسی سیاسی، تهران، سمت، 1380، چاپ دوم، ص 70. [10]. انفال (8)، 60. [11]. محمد هاشمی، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، ج 1، دادگستر، 1380، چاپ سوم، ص 208. نام سایت:پرسمان/اندیشه سیاسی


آیا كره جنوبی زیر بار آمریكاست آیا ژاپن زیر بار آمریكاست آیا فرانسه زیر بار آمریكاست نه همه آنها منافع مشترك را در نظر میگیرند شاید سطح سواد سیاسی من پایین باشد ولی اینطور كه شما می گویید استقلال یعنی بستن درهای كشور بروی مركز و قطب اقتصاد دنیا جایی كه همه دنیا به اجبار به آن وصل است در زمینه رابطه بانكها اكنون چون قرار شده بانكهای آمریكایی رابطه نداشته باشند میبینید كه عمده بانك مهم دنیا متصل به بانك آمریكاست این استقلال به غیر از ضرر های ملیارد دلاری و به غیر از عقب افتادگی به مثل از كره جنوبی و زاپن و خوشحالی دشمنان واقعی یعنی اعراب چه نتیجه دیگری داشته است فوایدی كه ما از این استقلال بردیم ولی كره نبرده را بیان كنید؟