آیا بشر آینده روشن و امیدبخشی دارد و پایان زندگی ‏اش در این جهان با نیك ‏بختی و سعادت‏همراه است؟ اكثریت ملل دنیا و اندیش مندان بزرگ بشری به این پرسش پاسخ مثبت داده و آینده بشر را روشن، امیدوار كننده و نجات‏ بخش می‏ بینند.(482) از میان آنها، پیروان ادیان الهی به‏ اقتضای آموزه‏ های دینی، آینده را روشن ‏تر می‏ بینند و امید فزاینده‏ تری نسبت به نجات و رستگاری دارند؛ چرا كه حكومت واحد جهانی به رهبری یك منجی و مصلح دادگستر جهان‏ را انتظار می‏ كشند.(483)
اندیشه مهدویت به معنای اعتقاد به ظهور منجی و مصلح بزرگ جهانی، اندیشه مشترك‏ همه ادیان آسمانی است.(484) امّا اندیشه مهدویت در تفكر اسلامی، جایگاه بلندی دارد و برخلاف سایر ادیان كه به‏ كلی ‏گویی در این زمینه بسنده كرده ‏اند، با نام و نشان دقیق همراه است. بر همین اساس، گرچه ‏در كتب و منابع دینی - از او با نامها و القابی چون: قائم، صاحب الامر، اباصالح، صاحب‏الزمان، خاتم اوصیا و مانند آن، یاد می ‏شود ولی مصداق همه یكی است و مسلمانان آنها را؛ بر یك شخص منطبق می دانند و آن مهدی آل محمد(ص) است كه همه مسلمانان و غیرمسلمانان انتظار ظهورش را می ‏كشند.
نخستین كسی كه واژه مهدی را به كار برده، شخص پیامبر اكرم(ص) است كه از او به‏ عنوان آخرین وصی و جانشین خویش، منجی بشریت، بر پا كننده حكومت واحد جهانی و منتشر كننده اسلام در سراسر جهان یاد كرده است.(485) پس از آن حضرت، امامان معصوم(ع) نیزپیوسته و به هر مناسبتی از حضرت مهدی(عج) یاد می‏ كردند و ویژگی‏ های شخصیتی و چگونگی ظهورش را یادآور می ‏شدند.
روایات نقل شده از پیامبر(ص) و امامان(ع) درباره حضرت مهدی(عج)، به گفته علامه‏ طباطبایی به بیش از 3000 روایت می‏ رسد كه بیش از حدّ تواتر است.(486) راز اتفاق نظر همه‏ فرقه ‏ها و گروههای مسلمانان درباره مهدی به رغم اختلاف نظر در بسیاری از مسائل ‏اصولی و فروعی دینی  را باید در تواتر اخبار مربوط به آن حضرت دانست.
بسیاری از دانشمندان اهل سنت به این حقیقت تصریح كردند. به عنوان نمونه، محمد بن‏ حسین آبری صاحب كتاب مناقب الشافعی می‏ گوید: اخبار رسول خد(ص) درباره مهدی و این كه از اهل بیت است... متواتر و مستفیض است.(487)
ابن قیّم، ابن حجر و سیوطی نیز این سخن را از آبری نقل كرده ‏اند و آن را رد نكرده‏ اند.(488) قاضی شوكانی مؤلف نیل الاوطار نیز گوید: پنجاه حدیث درباره مهدی قابل توجّه است و این احادیث بدون شك متواترند.(489) از جمله ‏كتب معتبر نزد اهل سنّت كه احادیث مربوط به حضرت مهدی(عج) را به طور مفصّل نقل‏ كرده، مسند احمد بن حنبل است.(490) هم چنین بسیاری از محدثان دیگر اهل سنّت نیز روایات‏ حضرت مهدی(عج) را در كتب خود آورده ‏اند.(491)
به رغم این كه اهل سنّت به اصل امامت اعتقاد ندارند، به دلیل فزونی روایات درباره حضرت‏مهدی(عج)، اعتقاد به ظهور مهدی(عج) از نسل فاطمه(س) از اعتقادات ضروری اهل سنت‏ نیز به شمار آمده است. سفارینی از عالمان بزرگ اهل سنت در كتاب عقیده اش می‏ نویسد: ایمان به خروج مهدی واجب است و این مطلب نزد اهل علم مقرر و در كتب عقاید اهل سنت و جماعت مدوّن است.(492) منكران ظهور مهدی(عج) طبق حدیثی كه اهل سنت از پیامبر اكرم(ص) نقل كرده ‏اند، ازآیین اسلام بیرون خواهند بود: مَنْ كذَّبَ بِالْمَهْدی‏ فَقَدْ کفر؛ هر كس مهدی را انكار كند، به راستی كافر است.(493)
پرداختن به موضوع مهدویت و ظهور مهدی(عج) از اهل بیت پیامبر(ص)، اختصاص به ‏محدّثان اهل سنّت ندارد، سایر دانشمندان نیز به دلیل اهمیت و جایگاه بلند آن، به اظهار عقیده درباره آن پرداخته‏ اند.(494)
ابن خلدون، جامعه ‏شناس معروف مسلمان می‏نویسد:بدان كه در طول تاریخ میان تمامی اهل اسلام مشهور است و چنین اعتقاد الزامی وجود دارد كه حتماً در آخر الزمان مردی از اهل بیت پیامبر(ص) ظهور خواهد كرد كه دین را تازه و عدل را آشكار خواهد ساخت. او بر ممالك اسلامی چیره شده و مهدی نامیده می ‏شود؛ و خروج دجّال آن زمان خواهد بود و سپس نشانه‏ های قیامت آشكار خواهد شد. حضرت عیسی(ع)نیز فرود خواهد آمد و دجّال كشته می‏ شود.(495)
اما اندیشه مهدویت در مذهب شیعه، به دو دلیل مهم از جایگاه برتر و جاذبیت بیشتری ‏برخوردار است: یكی جایگاه اعتقادی مسئله امامت؛ چون مهدی موعود آخرین وصی و جانشین پیامبر خاتم(ص) به شمار می ‏رود. بنابراین از نظر شیعه، اندیشه مهدویت از یك سو به نبوّت نبی اكرم(ص) به عنوان خاتم الانبیاء و از سوی دیگر، به امامت متصل است، كه ‏آغازگر آن، امام علی(ع) به عنوان اول الاوصیاء و پایان ‏بخش آن، امام مهدی(عج) به عنوان ‏خاتم الاوصیاء می ‏باشد.
دوم این كه طرح مسئله مهدویت در شیعه از صراحت، شفافیت و جامعیت بیشتری ‏برخوردار است؛ به طوری كه هیچ ابهامی در این زمینه وجود ندارد و همه مسائل مربوط به ‏زندگی شخصی و چگونگی ظهور و وقایع پس از ظهور آن حضرت در روایات اهل بیت(ع) بیان شده است.(496)
به عنوان نمونه، پیامبر اكرم(ص) خطاب به علی(ع) می ‏فرماید: بعد از من دوازده امام خواهد آمد، اول ایشان تو هستی ای علی، و آخر ایشان قائم؛ همان‏ كسی كه به لطف خدای متعال بر همه شرق و غرب جهان پیروز می‏ گردد.(497) درباره حتمی بودن ظهورش می‏ فرماید: لَوْ لَم یَبْقِ مِنَ الدُّنیا اِلّا یَوْمٌ واحدٌ لطَوَّلَ اللَّهُ ذلِك الْیَوْمَ حتّی یَلی‏ رَجُلٌ مِن عِتْرَتی‏ اِسْمُهُ اِسْمی‏ یَمْلاءُالْاَرْضَ عَدْلاً وَ قِسطاً كَما مُلِئَتْ ظُلماً وَ جَوْراً ؛ اگر از عمر دنیا جز یك روز باقی نمانده، خداوند آن روز را آن قدر طولانی می‏ كند تا مردی از اهل‏ بیتم كه نامش نام من است بیاید و زمین را پس از آن كه از ستمگری پر شده، از عدل و داد پركند.(498)
طبق فرموده امام صادق(ع)، چون حضرت مهدی(عج) ظهور كند در مسجد الحرام رو به‏ كعبه و پشت به مقام ابراهیم بایستد و دو ركعت نماز گزارد، آن گاه فریاد برآورد: ای مردمان! منم یادگار آدم، یادگار نوح، یادگار ابراهیم، یادگار اسماعیل... منم یادگار موسی، عیسی، محمد... منم یادگار پیامبران... منم وارث آدم و گزیده نوح و خلاصه ابراهیم و عصاره‏ محمد، منم صاحب قرآن و زنده كننده سنّت... .(499)

حضرت مهدی(عج) واقعیتی موجودروایات معتبر دینی(500) و نقل ‏های قطعی تاریخی گواهی می‏ دهد كه حضرت مهدی(ع) هم‏ اكنون وجود دارد؛ وجودی كه پیامبر(ص) و دیگر ائمه(ع) به آمدنش تصریح كرده و او را از فرزندان امام حسین(ع) دانسته ‏اند. هم چنین وجودی كه در حدود دوازده قرن پیش از این ‏به دنیا آمده و در دوران دو غیبت خویش، بسیاری از افراد او را دیده ‏اند. هرچند دشمنان‏ اسلام و مسیحیت صهیونیسم با توطئه‏ ها و اجرای طرح بدل‏ سازی تلاش دارند امر مهدویت ‏را به چالش كشانده، آن را از ذهن ‏ها پاك سازند. اكنون از میان روایات بی ‏شمار درباره آن‏ حضرت، به مواردی اشاره می‏ كنیم.(501)
1. توفیق برخی از اصحاب امام حسن عسكری(ع) به رؤیت آن حضرت‏مردی از شیعیان امام عسكری(ع) از اهالی فارس می‏ گوید: به سامرا آمدم و در خانه امام‏عسكری(ع) به خدمت كاری مشغول شدم. روزی آن حضرت در بیرونی خانه ‏اش بود، خواستم نزدش روم كه صدا زد: فلانی! همان جا بایست. من در جایم ایستادم. در این حال ‏كنیزی بیرون آمد كه با خودش چیز پوشیده‏ای را می‏ برد. سپس حضرت صدا زد: فلانی!داخل شو. من داخل شدم و حضرت آن كنیز را صدا زد كه برگردد. او برگشت. حضرت‏ فرمود: از آنچه با خود داری پرده بردار. كنیز، پوشش را برداشت. پسر بچه سفید رنگ و نیكو صورتی را دیدم. امام عسكری(ع) فرمود: صاحب شما بعد از من این كودك است... .(502)
محمد بن عثمان عمری نیز می ‏گوید: در یك اجتماع چهل نفره از شیعیان و خواص ‏اصحاب امام عسكری(ع) كه در منزل آن حضرت حضور داشتیم. ایشان مهدی(عج) را به ما نشان داد و فرمود: این كودك بعد از من امام و پیشوا و جانشین من بر شماست، او را پیروی كنید و در دین تان دچار تفرقه نگردید كه هلاك می ‏شوید... .(503)
آن حضرت، پس از وفات پدرش، امام حسن عسكری(ع)، ظاهر شد و بر جنازه آن ‏حضرت نماز گزارد. ابو الادیان می ‏گوید: بعد از آن كه امام عسكری(ع) از دنیا رفت، او را كفن‏ كرده، در تابوت نهادند. جعفر بن علی(عموی حضرت مهدی) پیش قدم شد تا بر جنازه ‏برادرش نماز بخواند. همین كه خواست تكبیر بگوید، كودكی ظاهر شد و عبای جعفر را كشید و فرمود: ای عمو! عقب بایست؛ من سزاوارترم كه بر جنازه پدرم نماز بخوانم. جعفر عقب رفت، در حالی كه رنگ رخسارش دگرگون شده و زرد گردیده بود، سپس آن ‏كودك جلو ایستاد و نماز خواند... .(504)

2. توفیق زیارت و دیدار آن حضرت در مدت غیبت صغری‏وجود مقدس امام زمان(عج) در زمان غیبت صغری‏ نیز برای برخی آشكار می ‏شد و گاه آن‏ حضرت كسانی را كه وجوهات می ‏آورند مورد تفقد قرار می ‏داد و در برخی موارد نیز با خبر دادن از مقدار اموالی كه آورده بودند، از صاحبان اموال نیز نام می ‏بردند.(505)
شیعیان در ایام غیبت صغری‏ توسط سفیران چهارگانه، عثمان بن سعید عَمری، محمد بن‏ عثمان بن سعید عَمری، حسین بن روح و علی بن محمد سمری با حضرت مهدی(عج)ارتباط داشتند. این ارتباط به شكلی بود كه وجود امام غایب(عج) را به روش حسّی برای آنان‏ اثبات می ‏كرد؛ زیرا آنان جواب نامه‏ های خود را به خط حضرت مهدی(عج) از طریق سفیران ‏دریافت می ‏كردند و اموال و وجوه شرعی را نزد وكلای آن حضرت می ‏بردند و در مواردی قبض رسید را به خط امام دریافت می ‏كردند.(506)
عبداللَّه بن جعفر حمیری می‏ گوید: از محمد بن عثمان عَمری شنیدم كه می ‏گفت: حضرت مهدی(عج) را دیدم كه پرده كعبه را به دست گرفته، عرضه می‏ دارد: پروردگارا ازدشمنانم انتقام گیر.(507)
3. تشرف افراد به حضور آن حضرت در غیبت كبری‏با وفات آخرین سفیر، دوره ارتباط با حضرت مهدی(عج) از طریق سفیران خاص به پایان‏ رسید و دوره غیبت كبری و اختفای كامل آغاز شد. در این مدت نیز افراد زیادی به خدمت آن‏ حضرت رسیده ‏اند و اخبار آن در حد تواتر است. برخی از آنان به هنگام شرفیابی آن حضرت‏ را شناخته ‏اند و در موارد دیگری بعد از جدایی با شواهد قطعی مشخص شده كه شخص ‏مشاهده شده حضرت مهدی(عج) بوده است. در این زمینه كتاب‏ های بسیاری نگاشته شده و نام و نشان عالمان و بزرگانی كه به خدمت آن حضرت رسیده‏ اند، در آنها ثبت شده است.(508)
شبهه طول عمر و پاسخ آن‏
با توجه به دلایل یاد شده درباره امامت حضرت مهدی(عج) و ملاحظه دلایل قطعی بر تولد و وجود ایشان در حیات امام حسن عسكری(ع)، شیعیان معتقدند او قرن هاست به عنوان امام‏ غایب در روی زمین زندگی می ‏كند و تا روزی كه خدا بخواهد به حیات خود ادامه می‏ دهد.
ممكن است گفته شود كه ما افرادی با چنین عمر طولانی ندیده ‏ایم و علم و دانش نیز آن رانمی‏پذیرد. در پاسخ این شبهه، بیان چند مطلب لازم است:
1. موضوع طول عمر از آنجا كه حاوی تناقض و امر محال عقلی نیست، امكان ذاتی وعقلی دارد.
2. امكان استقبالی دارد، یعنی این كه محال ذاتی نبوده و از نظر عقلی، مانعی از وقوع آن در خارج نیست، گرچه تا به حال وجود نیافته امّا امكان وجود آن در آینده هست. به عنوان مثال، هر چند تاكنون كسی به كره مریخ نرفته است، اما امكان دارد علم بشری در آینده به این‏ توانایی دست یابد. طول عمر نیز به طور طبیعی این گونه است، زیرا گرچه تاكنون عملی نشده ‏و زیست شناسان نمی‏توانند به آسانی آن را در مورد همه افراد تجربه كنند، اما در تلاش اند تاعمر انسان را افزایش دهند.
3. وجود افراد استثنایی‏؛ همیشه موجودات استثنایی وجود دارند كه با ضوابط علوم طبیعی مطابقت ندارند و علم از تفسیر وضع آنها ناتوان است. این موجودات در مناطقی مانند قطب‏ های شمال و جنوب و برخی مناطق استوایی وجود دارند كه عمرهای بسیار طولانی دارند.(509)
این استثنا در مورد طول عمر انسانها نیز صادق است. مثلاً به فرموده قرآن كریم، حضرت‏ نوح(ع) نهصد و پنجاه سال قبل از آمدن طوفان مأمور تبلیغ دین بود(510) و مسلّم است كه عمر ایشان بیشتر از این حد بوده است. بنابراین، طولانی شدن عمر ولی عصر(عج) از این جهت ‏نیز امكان دارد.
4. طول عمر در قلمرو قدرت الهی‏؛ گذشته از مواردی كه ذكر شده، باید بپذیریم كه این موضوع، می‏تواندبه صورت خرق عادت ‏از قدرت الهی صادر شود و خداوند متعال قادر است كه اگر بخواهد انسانی را دارای عمر طولانی بگرداند. و از آنجا كه خداوند، خود وعده داده است كه جهان را در اختیار صالحان‏ قرار دهد، خود می ‏تواند، تضمین كننده عمر یكی از اولیای خودش باشد تا او ظهور نموده وجهان را پر از عدل و داد می‏ كند.

جمع ‏بندی و نتیجه ‏گیری‏1. دیدگاه اكثریت ملل و دانشمندان دنیا نسبت به آینده بشر، با اتكای به نگرش مثبت به نظام هستی و فلسفه آفرینش، خوش بینانه بوده و آینده را روشن و امیدوار كننده ‏می‏ بینند.
2. نظریه نجات، كه از آن به اندیشه مهدویت یاد می ‏شود، نظریه فراگیر بوده و براساس ‏آن پیروان ادیان و مكاتب آسمانی همگی ظهور منجی و مصلح عدل‏ گستر جهانی را - بر پایه ‏آموزه ‏های دینی خود - نوید می ‏دهند و آمدنش را انتظار می ‏كشند.
3. اندیشه مهدویت و ظهور منجی جهانی در اسلام جایگاه ویژه‏ای دارد و به جای‏ كلی ‏گویی، به جزئیات مسائل مربوط به آن پرداخته است.
4. اندیشه مهدویت در تفكر اسلامی - شیعی به دلیل جایگاه اعتقادی مسئله امامت، اعتقاد به خاتم الاوصیاء و دوازدهمین امام بودن حضرت مهدی(عج) و نیز زنده و غایب بودن آن‏ حضرت، از اهمیت و شفّافیت بیشتری برخوردار بوده، و با شرح جزئیات زندگی، چگونگی ‏غیبت، ظهور، تشكیل حكومت جهانی و... همراه است./حمنبع:سراج نت
نخستین كسی كه واژه مهدی را به كار برده، شخص پیامبر اكرم(ص) است كه از او به‏ عنوان آخرین وصی و جانشین خویش، منجی بشریت، بر پا كننده حكومت واحد جهانی و منتشر كننده اسلام در سراسر جهان یاد كرده است.