 




آثار فسق و گناهچرا افسردگی ام زیاد شده؟ چرا قوای عقلی و حافظه ام ضعیف شده؟ چرا رزق و روزی ام با مشكل مواجه شده ؟ اصلا چرا تلاش هایم به نتیجه نمی رسد؟ چرا علی رغم تمنّای زیادی كه دارم، در مسائل معنوی پیشرفت نمی كنم و احساس خوش معنویت و آرامش به من دست نمی دهد؟ چرا؟ وقتی این سؤالات و صدها سؤال دیگر از این قبیل را بررسی و علت یابی می كنیم، به یك پاسخ می رسیم و آن هم گناه است. آری همه این مشكلاتی كه ذكر شد نتیجه و آثار گناه است.
 از مسلمات دین و علم و تجربه است كه كردار انسان خواه نیك و خواه بد داراى پى‏آمد و نتیجه، در دنیا و آخرت است و همچون بذرى است كه در مزرعه‏ى جهان كاشته مى‏شود، اگر بذر گل بود، نتیجه‏اش گل است و اگر خار بود، نتیجه‏اش خار است.

به قول سعدى:دهقان سالخورده چه خوش گفت با پسر *** اى نور چشم من بجز از كِشته ندروى
 به عبارت دیگر، هر عملى داراى عكس‏العمل و هر كنشى داراى واكنش است و باید توجه داشت كه مكافات عمل هم در دنیا وجود دارد و هم در آخرت، با این فرق كه مكافات در دنیا نسبت به آخرت بسیار كم‏رنگتر مى‏باشد و نیز باید توجه داشت كه كیفر یا پاداش عمل به صورت‏هاى گوناگون به سراغ انسان مى‏آید. گرفتارى‏هاى گوناگونى كه در دنیا دامنگیر انسان مى‏گردد، گاهى مكافات عمل است و گاهى براى امتحان است و براى بعضى مایه و پایه‏ى ترقّى و تكامل و پاداش افزون و مضاعف است؛ چنانكه در قرآن كریم به این مطلب اشاره شده است «وَ لَنَبلُوَنّكم بِشَى‏ء مِنَ الخَوف والجُوع و نقص من الاموال و الانفس و الثمرات و بشر الصابرین؛ و مسلما شما را به چیزی از ترس و گرسنگی و زیان مالی و جانی و كاهش محصولات می آزماییم، و صابران را نوید ده» (بقره، 155) و روایات متعدد نیز دلالت بر آن دارد. از جمله؛ امام صادق علیه السلام فرمودند: «إنّ أشدّ النّاس بلاء الأنبیاء ثمّ الّذین یَلونهم ثمّ الأمثل فَالأمثل؛ سخت‏ترین مردم از نظر بلا پیامبرانند سپس كسانى كه در پى آنانند، سپس كسى كه از دیگرى بهتر است به ترتیب» (كافی، ج 2، ص 252).
 آثار و كیفرهاى دنیوى گناه:
 در قرآن، ده‏ها آیه پیرامون آثار و كیفر گناه آمده: «فَاَنزلنا عَلى الّذینَ ظلموا رِجزاً مِنَ السّماءِ بِما كانوا یَفسقُون» «بر ستمگران به خاطر نافرمانى عذابى از آسمان فرستادیم» (بقره، 59)،
 «یرید اللّه اَن یُصیبَهم بِبَعض ذُنُوبهم؛ خدا مى‏خواهد آنان را به پاره‏اى از گناهانشان مجازات كند» (مائده، 49)،
 «...فَاهلَكناهُم بِذُنوبِهم؛ آنها را به خاطر گناهانشان نابود ساختیم» (انعام، 6)،
 «فاَخذناهُم بِما كانُوا یَكسِبون؛ آنها را به كیفر اعمالشان مجازات كردیم» (اعراف، 96)،
 «فَتِلكَ بُیوتَهم خاوِیةً بِما ظَلموا؛ این خانه‏هاى آنهاست كه به خاطر ظلم و ستمشان خالى مانده است» (نمل، 52)،
 «ممّا خطیئاتِهم اُغرِقُوا؛ آنها به خاطر گناهانشان غرق شدند» (نوح ، 25)،
 «فَدَمدَم عَلیهِم رَبّهم بِذَنبِهم فَسوّاها؛ پس خدا آنها (قوم ثمود) را به خاطر گناهانشان درهم كوبید و سرزمینشان را صاف و مسطح كرد» (شمس، 14)،
 «اِنّ اللّه لایُغَیّرُ ما بقَوم حتّى یُغَیّروا ما بِاَنفُسهم؛ خداوند سرنوشت هیچ قوم و ملتى را تغییر نمى‏دهد، مگر آنكه آنها خود را تغییر دهند»(رعد، 11)،
 «كلاّ بَلْ رانَ على قُلوبِهم ما كانوا یَكسِبون؛ چنین نیست كه آنها مى‏پندارند، بلكه اعمالشان همانند زنگارى بر دل‏هایشان نشسته است» (مطففین، 14).
 «و ما اَصابَكم مِن مُصیبَة فَبِما كَسبتْ اَیدیكُم و یَعفُوا عن كثیر؛ و هر گرفتارى كه به شما رسد به خاطر اعمالى است كه انجام داده‏اید و (خدا) بسیارى را نیز عفو مى‏كند» (شوری، 30).
 جالب اینكه امام علی علیه السلام به نقل از پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله و سلم مى‏فرماید: «خیر آیة فى كتاب الله هذه الایة؛ بهترین آیه خدا در قرآن همین آیه است». سپس فرمود: «یا على! ما من خدش عود و لانكبة قدم الا بذنب» از امام صادق(ع) «اى على! هر خراشى كه از چوبى به انسان مى‏رسد و هر لغزش قدمى ،بر اثر گناهى است كه از او سرزده است» (مجمع البیان ذیل آیه كافی ج 2 ص 269).
 گناه سبب سلب نعمت:
 امام صادق علیه السلام مى‏فرماید: پدرم همواره مى‏فرمود:«اِنّ اللّه قَضى‏ قَضاء حَتماً الاّ یُنعِمُ على العبد بِنِعمةٍ فَیَسلُبها ایّاه حتّى یُحدِث العبد ذَنباً یَستَحقّ بذلك النّقمة؛ خداوند حكم قطعى فرموده كه نعمتى را كه به بنده‏اش داده، از او نگیرد، مگر زمانى كه بنده گناهى انجام دهد كه به خاطر آن سزاوار كیفر گردد» (كافی،ج 2، ص 273).
 امیر مؤمنان على علیه السلام در خطبه 178 نهج البلاغه مى فرماید: «و ایم الله ! ما كان قوم قط فى غض نعمة من عیش فزال عنهم الا بذنوب اجترحوها ، لان الله لیس بظلام للعبید؛ به خدا سوگند هیچ ملتى از آغوش ناز و نعمت زندگى گرفته نشد مگر به واسطه گناهانى كه مرتكب شدند، زیرا خداوند هرگز به بندگانش ستم روا نمى دارد»، سپس افزود: «و لو ان الناس حین تنزل بهم النقم ، و تزول عنهم النعم ، فزعوا الى ربهم بصدق من نیاتهم ، و وله من قلوبهم ، لرد علیهم كل شارد و اصلح لهم كل فاسد؛ هر گاه مردم موقعى كه بلاها نازل مى شود، و نعمتهاى الهى از آنها سلب مى گردد، با صدق نیت رو به درگاه خدا آورند، و با قلبهائى آكنده از عشق و محبت به خدا از او درخواست حل مشكل كنند، خداوند آنچه را از دستشان رفته به آنها باز مى گرداند و هرگونه فسادى را براى آنها اصلاح مى كند» و از این بیان رابطه گناهان با سلب نعمتها به خوبى آشكار مى شود.
 ممكن است این گونه فهمیده شود كه آیا اگر خداوند به‏ انسان نعمتی داد و انسان گناهی مرتكب شد، آن گناه هر چه می‏خواهد باشد، خدا آن نعمت را از انسان می‏گیرد، یا میان گناهان و نعمتهایی كه سلب‏ می‏شود رابطه خاصی است یعنی هر گناهی تأثیر دارد در سلب نعمت معینی، و در سلب نعمت دیگر اثر ندارد كما اینكه هر طاعتی تأثیر دارد در جلب یك نعمت معین نه همه نعمتها. مثلا ما به طور كلی می‏دانیم كه هم باید رعایت حق الله را بكنیم و هم‏ رعایت حق الناس. حق الله وظایفی است بین ما و خدا مثل نماز و روزه، حق الناس وظایف مستقیمی است كه ما در برابر مردم داریم از عدالت، انصاف و غیره، تكالیفی است كه نسبت به مردم داریم، حقوقی است كه‏ دیگران بر عهده ما دارند.
 یك وقت گناه ما این است كه حق الله را ادا نمی‏كنیم، و یك وقت گناه ما این است كه حق الناس را ادا نمی‏كنیم. حق‏ الله هم فرق می‏كند، یك وقت نماز نمی‏خوانیم، یك وقت روزه نمی‏گیریم، یك وقت العیاذ بالله شراب می‏خوریم، یك وقت دروغ می‏گوییم، یك وقت حج‏ خانه خدا را نمی‏رویم. همین طور است حق الناس. آیا اینها دیگر فرق‏ نمی‏كند؟ همین قدر كه انسان یك گناه مرتكب شد خدا هر نعمتی را كه شد از او می‏گیرد یا هر گناهی با یك نعمت خاصی ارتباط دارد؟ دومی درست است‏.
 در دعای كمیل این طور می‏خوانیم: «اللهم اغفر لی‏ الذنوب التی تنزل النقم . اللهم اغفر لی الذنوب التی تغیر النعم . اللهم اغفر لی الذنوب التی تنزل البلاء . اللهم اغفر لی الذنوب التی‏تحبس الدعاء» گناهان را دسته دسته می‏كند: خدایا آن گناهانی را كه‏ نقمت را بر بنده نازل می‏كند ببخش، آن گناهانی را كه نعمت را می‏گیرد ببخش، گناهانی را كه بلاها را نازل می‏كند بیامرز، گناهانی را كه سبب‏ می‏شود دعاهای ما حبس بشود ببخش ( یعنی حال دعا از ما گرفته بشود كه دعا نكنیم كه این بدترینش است، یا دعا بكنیم و مستجاب نشود). معلوم می‏شود هر دسته‏ای از گناهان یك خاصیت مخصوص به خود دارد.
 گناه سبب عدم استجابت دعا:
 امام باقر علیه السلام فرمودند: «همانا بنده از خدا حاجتى مى‏خواهد، اقتضا دارد كه زود یا دیر برآورده شود، سپس آن بنده گناهى انجام مى‏دهد خداوند به فرشته مى‏فرماید: حاجت او را روا مكن و او را محروم ساز زیرا در معرض خشم من درآمد و سزاوار محرومیت شد» (كافی، ج 2، ص271) .
 گناه سبب قطع روزى:
 امام باقر علیه السلام مى‏فرماید: «إنّ الرّجُل لَیَذنب الذَّنْب فَیَدرء عنه الرّزق؛ مردى گناهى انجام مى‏دهد و در نتیجه روزى از او دور مى‏شود» (كافی، ج 2، ص271).
 گناه سبب محرومیت از نماز شب:
 از امام صادق علیه السلام نقل شده است: «ان الرجل یذنب الذنب فیحرم صلوة اللیل و ان العمل السیىء اسرع فى صاحبه من السكین فى اللحم؛ گاهى انسان گناه مى كند و از اعمال نیكى همچون نماز شب باز میماند ( بدانید ) كار بد در فناى انسان از كارد در گوشت سریعتر اثر مى كند» (كافی، ج 2، ص271).
 گناه سبب عدم امنیت از حوادث:
 امیرمؤمنان على علیه السلام فرمودند: گنهكار نباید خود را از بلاهاى شبانه و حوادث ناگهانى ایمن بداند (كافی ج2 ، ص 269) و نیز از جمله عواقب شوم دیگر گناهان عبارتند از: قطع باران، ویرانى خانه، حبس صدساله قیامت،خشم و لعن الهى، بلاهاى بى سابقه، پشیمانى، پرده درى و رسوایى، كوتاهى عمر، زلزله، فقر عمومى، اندوه، بیمارى، تسلط اشرار.

آثار و كیفرهاى اُخروى گناه:
 «و مَن جاءَ بِالسَّیّئة فَكُبّت وُجوههُم فى النّارِ هَل تُجزَون الاّ ما كُنتُم تَعمَلون» (نمل ، 90) «آنانكه اعمال بدى انجام دهند، به رو در آتش افكنده مى‏شوند، آیا جزایى جز آنچه عمل مى‏كردید خواهید داشت.»«و مَن یَعصِ اللّه و رَسُوله فَاِنّ لَه نار جَهنّم خالِدینَ فِیها اَبداً» (جن ،23) «و هر كس نافرنانى خدا و رسولش كند، آتش دوزخ از آن او است، جاودانه در آن مى‏مانند.»«یَودُّ الُمجرم لو یَفتَدى من عَذابِ یومئِذ بِبَنیه و صاحِبَته و اَخیه و فَصیلَتِه الَّتى تؤْویه و مَن فى الاَرضِ جَمیعاً ثُمّ یُنجیه كلاّ انّها لَظّى‏ نَزّاعَة لِلشَّوى» (معارج 16) «گنهكار دوست مى‏دارد كه فرزندان خود را در برابر عذاب آن روز فدا كند و (نیز) همسر و برادرش را و قبیله‏اش را كه همیشه از او حمایت مى‏كردند و تمام مردم روى زمین را تا مایه‏ى نجاتش شود. اما هرگز چنین نیست، شعله‏هاى سوزان آتش است كه دست و پا و پوست سر را مى‏كند و مى‏برد.»«تَلفَحُ وُجوهَهم النّار و هم فیها كالِحُون» (مومنون ،104) «شعله‏هاى سوزان آتش همچون شمشیر به صورت آنها نواخته مى‏شود و آنها در دوزخ چهره‏اى درهم كشیده دارند.»
 احباط و پوچ شدن اعمال نیك:
 یكى از پى‏آمدهاى گناه این است كه موجب پوچى و بى‏خاصیت شدن كارهاى نیك مى‏شود، یعنى گنهكار اگر كار خیرى انجام دهد، بى‏نتیجه و بى‏پاداش مى‏گردد.در قرآن 16 بار سخن از «حبط عمل» به میان آمده است كه از مجموع آنها چنین نتیجه مى‏گیریم گناهان بزرگى همچون: كفر، شرك، تكذیب آیات الهى و انكار معاد، ارتداد، مخالفت با پیامبران موجب حبط است.در دنیا نیز اگر كسى سنگى را از وسط جاده‏اى كنار ببرد تا رهگذرى از آن، آسیب نبیند، این كار او را نیك مى‏شمرند، ولى اگر همین شخص در چند قدمى آن سنگ، جاده‏اى را خراب كرده و مانع عبور و مرور شود، در این صورت - ارتكاب گناه بزرگ و خراب كردن جاده - انجام كار نیك - سنگ برداشتن از جاده - را خنثى مى‏نماید.بنابراین گناهان بزرگ موجب بى‏اثر شدن اعمال نیك و پوچ شدن آنها مى‏شوند، چنانكه تكبر و سركشى ابلیس از فرمان خدا در مورد سجده كردن آدم موجب پوچى شش هزار سال عبادت او گردید. (نهج البلاغه ، خطبه 192) روى این اساس باید توجه داشت كه آدم گنهكار نمى‏تواند به كارهاى نیكش دل ببندد زیرا چه بسا گناهان او ثواب كارهاى نیك او را از بین ببرند.
 پیامبر صلى الله علیه وآله مى‏فرماید:هركس در امر نماز سستى كند و آن را سبك شمرد خداوند او را به پانزده بلا گرفتار مى‏كند: كوتاهى عمر، كمى روزى، زدودن سیماى صالحان از چهره‏اش. ، عدم پاداش براى اعمالش، عدم استجابت دعا، عدم بهره‏مندى او از دعاى صالحان، مرگ ذلیلانه. ،مرگ در حال گرسنگى و تشنگى، ماموریت فرشته‏اى از طرف خدا كه او را در قبرش شكنجه دهد، قبر را بر او تنگ نماید، قبرش تاریك است، ماموریت فرشته‏اى براى كشاندن او بر زمین از ناحیه صورت در منظر مردم، حسابرسى شدید قیامت، سلب نظر و توجه خدا به او، ابتلا به عذاب سخت (سفینة البحار ،ج2 ،ص 44) .
 همچنین پیامبراكرم صلى الله علیه وآله می فرماید:زنا كردن داراى شش اثر است كه سه اثرش در دنیا است و سه اثرش در آخرت مى‏باشد،اثر دنیوى آن عبارتست از: رسوایى، كوتاهى عمر و قطع روزى.و اما اثر اخروى آن عبارتست از: سختى حساب، خشم خدا و جاودانگى در آتش دوزخ و همچنین اعمال نیك او بدون پاداش است و دعایش به استجابت نمى‏رسد و بهره‏اى از دعاى صالحان نمى‏برد. (عقاب الاعمال صدوق) .
 با توجه به آیات قرآن مشخص می شود كه در حقیقت دعوت پیامبران براى دو هدف بوده ، یكى آمرزش گناهان و به تعبیر دیگر پاكسازى روح و جسم و محیط زندگى بشر ، و دیگر ادامه حیات تا زمان مقرر كه این دو در واقع علت و معلول یكدیگرند ، چه اینكه جامعه اى مى تواند به حیات خود ادامه دهد كه از گناه و ظلم پاك باشد . در طول تاریخ جوامع بسیارى بوده اند كه بر اثر ظلم و ستم و هوسبازى و انواع گناهان به اصطلاح جوانمرگ شدند ، و به تعبیر قرآن به اجل مسمى نرسیدند .در حدیث جامع و جالبى نیز از امام صادق (علیه السلام) مى خوانیم «من یموت بالذنوب اكثر مما یموت بالاجال ، و من یعیش بالاحسان اكثر ممن یعیش بالاعمال» آنها كه با گناه میمیرند بیش از آنها هستند كه با اجل طبیعى از دنیا مى روند و آنها كه با نیكى زنده میمانند ( و طول عمر مى یابند ) بیش از آنها هستند كه به عمر معمولى باقى میمانندمنبع:پرسمان


در مورد آثار مختلف فسق و گناه توضیح دهید؟
