 در آن دیدار، رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) به حضرت امیر (علیه السلام) فرمودند: «علی جان! اگر برای شفا یافتن و بهبودی فرزندانت می توانستی نذری كنی، ‌خدا از سر مهر و كرمت آنان را سلامت ارزانی می داشت». امیرالمومنین(علیه السلام) در همان لحظه با خدایش عهد بست و نذر نمود كه اگر دو فرزندش سلامتی یابند سه روز روزه بدارد. از پی حضرت علی (علیه السلام)، ‌حضرت زهرا (علیها سلام) نیز نذر كرد و آن گاه «فضه» خادمه ی ایشان همان نذر را نمود. طبق بعضی از روایات امام حسن(علیه السلام ) و امام حسین( علیه السلام) نیز نذر كردند كه روزه بگیرند.
چیزی نگذشت كه هر دو شفا یافتند و خانواده ی امام علی (ع) برای وفای به نذر آماده شد؛ ‌اما در خانه غذایی برای روزه داری یافت نمی شد. امام علی (ع) سه صاع جو تهیه نمود.(1) حضرت زهرا (علیها سلام)، ‌یك سوم آن را آرد كرد و نان پخت. هنگام افطار مسكینی بر در خانه آمد و گفت: « السلام علیكم اهل بیت محمد... سلام بر شما ای خاندان محمد(ص)، ‌مستمندی از مستمندان مسلمین هستم. غذایی به من بدهید. خداوند به شما از غذای بهشتی مرحمت كند».
آن ها همگی مسكین را بر خود مقدم داشتند و سهم خود را به او دادند در حالی كه چیزی جز آب نداشتند. روز دوم را هم چنان روزه گرفتند. موقع افطار وقتی كه نان جو را برای غذا آماده كرده بودند، ‌یتیمی بر در خانه آمد. این بار نیز ایثار كردند و غذای خود را به او دادند و بار دیگر با آب افطار كردند. روز بعد را نیز روزه گرفتند. به هنگام غروب اسیری بر در خانه آمد باز سهم غذای خود را به او دادند. پس از انجام نذر هنگامی كه صبح شد حضرت امیر (ع) در حالی كه دست دو پسر بزرگوارش را گرفته بود به خدمت پیامبر (ص) رسید، هنگامی كه پیامبر آن ها را مشاهده کردند، دیدند از شدت گرسنگی می لرزند. پیامبر اشك ریختند و فرمود:
«این حالی را که در شما می بینم برای من بسیار گران است» سپس برخاستند و با آن ها حركت كردند. هنگامی كه وارد خانه ی حضرت زهرا (علیها سلام) شدند ایشان را در محراب عبادت دیدند در حالی كه از شدت گرسنگی ضعیف شده و چشمهایش به گودی نشسته بود. پیامبر گرامی (ص) اندوهگین شدند. در همین هنگام جبرئیل امین نازل شد و گفت: «ای محمد این سوره را بگیر. خداوند با چنین خاندانی به تو تهنیت می گوید» سپس سوره«هل اتی »(انسان یا دهر) را بر او خواند. بعضی گفته اند كه از آیه 5؛‌ «ان الابرار...» تا آیه 21؛ «... كان سعیكم مشكورا» در این زمان نازل گشت.(2) این خانواده مظهر ابرار و نیكوكاران جهان و از مظاهر عبودیت خدا و از مصادیق بارز بندگان خالص اویند. آنان وفاكننده به نذر خویش و خائفان از قیامتند. آن ها مظهر ایثارگری و حمایت از اقشار محروم جامعه( مسكینان، ‌یتیمان و اسیران) و مظهر اخلاص و خداجویی در عرصه ی زندگی اجتماعی اند. نعمت های سرشار بهشتی، پاداش الهی اهل بیت (علیهم السلام) و جلوه ی تقدیر و سپاس گذاری خداوند در قبال نیك كرداری آنان است.(3)
داستان مذكور در میان علمای شیعه مورد اتفاق نظر است و در بین اهل سنت نیز مشهور بلكه متواتر است. علامه امینی در «الغدیر» 34 نفر از علمای معروف اهل سنت را نام می برد كه این داستان را در كتاب های خود آورده اند.(4) در «احقاق الحق» نیز نام 36 نفر از اهل سنت برده شده است.(5) علاوه بر این حافظ ابومحمد عاصمی از علمای اهل سنت كتابی در دو جلد به نام «زین الفتی فی تفسیر سوره هل اتی» تدوین كرده است. ابوجعفر اسكافی (متوفی 240 ه. ق) در رساله ای كه در رد جا خط نوشته می گوید؛ ‌« ما تردید نداریم كه احدی از صحابه ی پیغمبر برتر از علی بن ابی طالب نمی باشد...» انفاق علی متناسب با حال و وضع زاهدانه اش بود و او كسی است كه در راه خدا مسكین و یتیم و اسیر را غذا داد و درباره او و همسر و دو فرزندانش یك سوره ی كامل نازل گردیده است.
ابوسالم محمد بن طلحه شافعی (متوفی 652 ه.ق) شعری در این زمینه دارد:

هم العروه الوثقی لمعتصم بها
مناقبهم جاءت بوحی و انزال

مناقب فی الشوری و سوره هل اتی
و فی سوره الاحزاب یعرفها التالی

وهم اهل بیت المصطفی فودادهم
علی الناس مفروض بحكم و اسجال

آنان برای كسی كه به آن ها متوسل شود دستاویزی محكم اند كه مناقبشان از راه وحی و انزال رسیده است. مناقب و فضایلی كه در سوره «شوری» و «هل اتی» و «احزاب» آمده است، و تلاوت كنندگان قرآن آن ها را می شناسند. آنان اهل بیت مصطفی می باشند و دوستی آن ها به حكم الهی در منشور قرآن الزامی است.(6) در كتاب «احتجاج» از امام علی (علیه السلام) نقل شده در ضمن حدیثی كه ایشان، برای مسلمانان بعد از مرگ عمر بن خطاب ایراد كرده اند: شما را به خدا سوگند می دهم! آیا در میان شما غیر از من كسی هست كه درباره او و فرزندانش این آیه نازل شده باشد:« ان الابرار یشربون من كأس كان مزاجها كافورا...» تا آخر سوره؟ گفتند:«نه». در كتاب «خصال» در احتجاج امام علی (علیه السلام) بر علیه ابوبكر فرمود:« تو را به خدا قسم می دهم! آیا صاحب آیه «یوفون بالنذر و یخافون یوما كان شره مستطیرا» منهم یا تویی؟» گفت:« بلكه تویی». (7)
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
منابع و مآخذ:
1- حسینی تستری، ‌نورالله؛ احقاق الحق، مكتبه آیت الله العظمی مرعشی نجفی (بی تا)، قم
2- طباطبائی، ‌محمد حسین؛‌ترجمه تفسیر المیزان، ‌ترجمه سید محمد باقر موسوی همدانی، ‌دفتر انتشارات اسلامی، قم، ‌1385، ‌چاپ بیست و یكم.
3- هاشمی رفسنجانی، ‌اكبر؛ و جمعی از محققان، تفسیر راهنما، بوستان كتاب، ‌قم، ‌1382، ‌چاپ اول.
4- مكارم شیرازی، ‌ناصر؛‌و جمعی از نویسندگان، تفسیر نمونه، دارالكتب الاسلامیه، ‌تهران، 1366.
5- امینی نجفی، ‌عبدالحسین؛‌الغدیر، ترجمه دكتر جمال موسوی، كتابخانه بزرگ اسلامی و مركز چاپ و نشر بنیاد بعثت، ‌تهران، 1368، چاپ پنجم.
6- علی بن عیسی اربلی، ‌كشف الغمه فی معروفه الائمه، ‌با ترجمه المناقب از علی بن حسین زوارئی، ‌نشر ادب الحوزه و كتاب فروشی اسلامیه، ‌1364، ‌چاپ دوم.
نویسنده:
1- ترجمه تفسیر مجمع البیان، ‌ج15، ‌ص509.
2- ترجمه تفسیر مجمع البیان، ‌ج15، ‌ص509 و 510؛ الغدیر، ‌ج3، ‌ص157 و 171، ‌تفسیر نمونه، ‌ج25، ‌ص345- 343.
3- تفسیر راهنما، ‌ج19، ‌ص 592 به بعد.
4- الغدیر، ج3، ‌ص104- 101
5- احقاق الحق، ج3، ‌ص 171- 157
6- ترجمه تفسیر المیزان، ج20، ‌ص214.
7- ترجمه تفسیرالمیزان، ‌ج20، ‌ص214.
منبع: فصلنامه قرآنی کوثر شماره 40 نام سایت: سراج نت/خانواده


در شهر مدینه خانواده ای زندگی می كرد كه از همه جهات، ‌انسان های شایسته و برتری بودند. یكی از اوصاف والای آن ها ایثار و فداكاری بود كه می تواند الگوی همه انسان ها باشد و یكی از موارد ایثار ایشان مربوط به زمانی است كه : امام حسن (علیه السلام) و امام حسین(علیه السلام) بیمار شدند. پیامبر گرامی(صلی الله علیه و آله و سلم) با جمعی از یارانشان به عیادت دو نوه و دو نور دیده ی خود آمدند.