Ewa Maria Hołuszko (ur. 8 lipca 1950 w Białymstoku jako Marek Cyryl Hołuszko) – polska fizyczka, działaczka opozycyjna w okresie PRL, badaczka mniejszości narodowych, działaczka na rzecz osób transpłciowych.

Życiorys 
Studiowała fizykę na Uniwersytecie Warszawskim i Politechnice Warszawskiej (ukończyła na niej miernictwo w 1974). Po studiach wykładała w Wyższej Szkole Inżynierskiej w Radomiu, a następnie pracowała jako meteorolog w Instytucie Meteorologii i Gospodarki Wodnej. W 2001 ukończyła studia podyplomowe na kierunku pedagogika, a rok później fizykę.

Od 1980 była działaczką "Solidarności". W opozycji działała pod pseudonimem "Hardy". Była członkinią zarządu Regionu Mazowsze i przewodniczącą regionalnej Komisji Interwencyjnej. Delegatka na I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ "Solidarność" we wrześniu 1981, zasiadała w komisji uchwał i wniosków. Po wprowadzeniu stanu wojennego ukrywała się. Kierowała podziemnym Międzyzakładowym Komitetem Koordynacyjnym, w którym odpowiadała za druk i kolportaż podziemnej prasy (m.in. "Tygodnika Mazowsze" i "Woli"). W latach 1982–1983 więziona.

W latach 90. zaangażowała się w badania nad mniejszościami narodowymi w Polsce. Od 1996 do 1997 była nauczycielką fizyki w LXXIV LO im. Kazimierza Pułaskiego w Warszawie. Działa w Stowarzyszeniu Wolnego Słowa. W latach 1994–1997 współpracowała z Unią Pracy, w wyborach w 1997 kandydowała do Sejmu z jej listy w okręgu warszawskim. Potem wstąpiła do Unii Wolności, w której działała do 1999. Należała później do Partii Demokratycznej. Była kandydatką tego ugrupowania na liście Europy Plus w wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2014. W 2015 zasiadła w zarządzie PD, która w 2016 przekształciła się w Unię Europejskich Demokratów. Członkinią zarządu partii była do 2017.

Jest pierwowzorem bohaterki sztuki Julii Holewińskiej Ciała obce, nagrodzonej w 2010 Gdyńską Nagrodą Dramaturgiczną. W 2011 nakręcono o niej film dokumentalny pt. Ciągle wierzę (reż. Magdalena Mosiewicz).

W 2000 przeszła operacyjną korektę płci. Jest wyznania prawosławnego i deklaruje się jako osoba wierząca.

Odznaczenia 
 Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2006)
 Krzyż Wolności i Solidarności (2016)
 Odznaka "Zasłużony Działacz Kultury" (2001)

Zobacz też 
 Anna Grodzka

Przypisy

Bibliografia 
 Nota biograficzna w Encyklopedii Solidarności
 Alicja Dzierzbicka, Mam na imię EWA, "Tygodnik Solidarność" nr 9/2007
 Ciągle wierzę – strona filmu
 Aleksandra Krzyżaniak-Gumowska i Anna Szulc, Ewa "Harda" Hołuszko. Opozycjonista, który stał się opozycjonistką, "Newsweek" z 26 listopada 2012
 Ewa Hołuszko – relacja biograficzna nagrana w ramach projektu "Pamiętanie Peerelu. Opowieści o wspólnych i indywidualnych sposobach na system: 1956-1989". Ośrodek KARTA

Absolwenci Politechniki Warszawskiej
Członkowie podziemnych struktur Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego "Solidarność"
Członkowie Stowarzyszenia Wolnego Słowa
Członkowie władz regionalnych Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego "Solidarność" (1980–1989)
Delegaci na I Krajowy Zjazd Delegatów Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego "Solidarność"
Ludzie urodzeni w Białymstoku
Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)
Odznaczeni Krzyżem Wolności i Solidarności
Odznaczeni odznaką "Zasłużony Działacz Kultury"
Politycy Partii Demokratycznej – demokraci.pl
Politycy Unii Europejskich Demokratów
Politycy Unii Pracy
Politycy Unii Wolności
Polscy działacze na rzecz LGBT
Polscy nauczyciele fizyki
Polscy fizycy XX wieku
Polscy fizycy XXI wieku
Pracownicy Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej
Urodzeni w 1950
Więźniowie polityczni w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1957–1989
Wykładowcy Wieczorowej Szkoły Inżynierskiej w Radomiu
Transkobiety