'De Goden Schaken' (2007) van Angela Groen doet het Engelse gezegd 'Don't judge a book by its cover' eer aan. Algehele presentatie (fletse cover, warrige synopsis) verleidt weinig om het boekwerk uit de boekenkast te halen. Eenmaal begonnen blijkt de uitgever flink wat slordigheidjes in interpunctie, opmaak, taalgebruik en zinsverloop over het hoofd te hebben gezien. Erg frustrerend dat hinderlijke issues met de vorm in de weg gaan staan van de leeservaring, want deze debutante toont nu al een (enigszins ongepolijste) authenticiteit in haar schrijfstijl. Genoeg dus over de gebrekkige vorm, op naar de inhoud!

Mevrouw Groen zet het levenslot van onbetrouwbare vertelster Anne uiteen op een manier die het fragmentarische volgt van trauma, waanzin en (psychische) genezing. Geen psychologische ontwikkeling in de meer gebruikelijke zin - gebeurtenissen in het verleden zijn van invloed op het heden - maar het narratief heeft een speelse, eigen logica van willekeurig lijkende associaties. Tijd vormt niet een chronologische scheiding van afzonderlijke gebeurtenissen; heden, verleden en toekomst zijn als verschillende rimpelingen die Anne gevormd hebben, die haar nog steeds vormen, of waarmee zij zichzelf kan vormen.

Onbenullig lijkende gebeurtenissen of gedachtesprongen zijn als een trigger waarmee vroegere pijn wordt opgeroepen of waarmee toekomstige pijn komt te ontstaan. Zoals herinneringen zaken vervormen, positief of negatief inkleuren, of zaken verdringen die te pijnlijk zijn om te accepteren; zo volgt het narratief hier een chaotisch kluwen waar kleine gebeurtenissen groot lijken en grote gebeurtenissen juist klein lijken. De enige vaste ankerpunten in de woelige chaos zijn therapie, spiritualiteit en kunst. Ondanks hun eigen gebreken bieden zij een vaste waarde om de verstoorde innerlijke dialoog met de tijd te kunnen bezweren. Terugkomen naar een gezond nu waar onderhuids leed een behapbare plaats kan krijgen voor het hoofdpersonage.

De ambitieuze opzet van 'De Goden Schaken' is prijzenswaardig complex voor een debuutroman. Op een knappe manier weet Groen grote literaire thema's (geloof, liefde, waanzin) te vervatten in iets wat persoonlijk en intiem voelt, maar wat tegelijkertijd óók de benodigde afstand heeft omdat het vorm-technisch knap geconstrueerd in elkaar steekt. Toch heeft Groen haar eigen stijl nog niet geperfectioneerd. Zij is hier nog wat weifelend, nog wat aftastend. Haar complexe raamwerk is opgehangen aan veel passages met nodeloos uitgewerkte details, terwijl interessante invalshoeken dan weer onbevredigend en onuitgewerkt blijven. Zodoende weet het net niet de volledige roman een beklijvend gevoel van spanning en urgentie vast te houden.

Desalniettemin is het jammer dat een in potentie sterke debuutroman niet onder ogen is gekomen van een meer kritische uitgever. De problemen waar het nu door geplaagd wordt, waren zonder twijfel te verhelpen geweest. Het is maar te hopen dat Angela Groen doorschrijft en ons blijft verblijden met het soort goed geconstrueerde intimiteit waar zij bij mij nu al punten mee scoort.