Suzanne Binnemans was, tot nu toe, vooral bekend door haar romans. Zo verscheen in 1998 het boek Scheidslijnen, waarin de twee romans Hemel en hel en Getrapt waren samengebracht. In 2003 kwam Vertrekken uit en in 2008 Prooi. NRC Handelsblad vergeleek haar met Gogol en niet ten onrechte. Suzanne Binnemans weet zich meesterlijk in de denkwereld van anderen te verplaatsen.

Omwille van het bloed is een indrukwekkende dichtbundel, bestaande uit drie delen. Misschien zou je het ook een roman in gedichten kunnen noemen. Het is immers een cyclus waarin de relatie van een dochter met haar aan alcohol verslaafde vader wordt beschreven. Dat dit meer dan verdriet veroorzaakt lezen we in de gedichten.

De vorm, een drieluik, is goed gekozen. Het begint met ‘De verzoeking’, het tweede deel heet ‘Belofte en schuld’ en de bundel besluit met ‘De verzoening’. Verzoeking en verzoening, het verschilt maar één letter en dat beide afdelingen het begin en einde vormen is ook niet toevallig. Juist de tot op het bot gereduceerde taal zorgt ervoor dat iedere vaagheid verdwijnt. Je kunt niet om de woorden heen. Ze komen dan ook als hamerslagen aan. Suzanne Binnemans is niet van plan om er in deze bundel doekjes om te winden. Ze gaat voor de waarheid, ook als die uiterst pijnlijk is. De titel van de bundel komen we tegen in het vijfde gedicht van ‘De verzoeking’.

Ik kan niet zijn dochter zijn
niet van zijn lichaam denkt ze
hij was wellicht bij mij gebleven
al was het maar omwille van het bloed

Duidelijker dan met de deze regels kun je niet laten zien wat het effect van het gedrag van de vader is.

De verzoeking bestaat uit negen gedichten waarin we kennis maken met de wereld van een dochter die haar dronken vader observeert. Ze hoopt dat hij niet thuis komt. Snapt zijn gedrag niet. Maar we lezen ook dat zijn niet te stillen dorst in een zieke cel zit. Het tast ook zijn kind aan, omdat ze hem niet los kan laten. Elk gedicht beschrijft een aspect van zijn verslaving. Zijn jeugd, de spijt, het niet om hulp willen vragen, het verlies van wil en spieren. Alles roept twijfel op bij de dochter. Is ze wel zijn dochter? Waarom is hij niet gebleven? Zijn onmacht roept woede bij haar op. Ze wil hem woorden in de mond leggen, maar het blijkt te laat. Het een na laatste gedicht is ijzig als de woorden van buitenstaanders.

8.

hij is nu wrakhout

een schipbreukeling
met een zee van kilte
om zich heen

men zegt meer dan eens
laat hem maar zwemmen
als hij dat wil

en wie niet luistert
die moet voelen
die verdrinkt

alleen(.)

Haar vader is een wrak geworden en lijkt onbereikbaar. Dat blijkt uit alles in dit gedicht. Binnemans gebruikt het wit om stiltes tussen de regels te laten vallen. De eenzaamheid klinkt erin door.

‘Belofte en schuld’ bestaat uit negen gedichten. Na de observatie komt de verwerking en het zoeken naar een antwoord op de vraag van het waarom. De vader is een moeilijke puzzel voor zijn dochter en voor zichzelf. Er worden beloften gedaan, die net als zijn tranen niets waard zijn. Alleen op een foto is hij nog de man die hij ooit was, een schilder waar zijn dochtertje naar opkeek. Mooi wordt zijn dronkenmansloop vergeleken met de eerste stappen van een kind. Het drinken met een straf. Een straf die het steeds weer won. Het zeggen te stoppen is een inhoudsloze mantra geworden. Met de regel ‘nu stop ik’ en de punt erachter haalt Binnemans zelfs sarcasme binnen. Wat gebeurd is en gebeurt, gaat voorbij aan dat wat te beschrijven valt.

ik hou onnoemlijk veel
van vellen wit papier
ik vul ze sprakeloos

Haat en verzoening zijn inmiddels verenigd, het drinken gaat door. Het verlangen ernaar is te groot. De mensen zien het al niet meer, praten er niet meer over. De drinker is één met zijn schaduw geworden. Alleen de dochter ziet hem nog en voelt wat hij voelt. Zijn gelijkenis met een favoriet dichter zorgt voor geloof in hem. Toch drinkt hij door. Maar ze blijft vergeven, het is het bloed dat vergeeft. Hoe gehavend ze ook is.

‘De verzoening’ is weer een reeks van negen gedichten. De vorm is daarmee net zo duidelijk als de taal. Er is geen ruimte voor uitweiding. In deze laatste reeks staan een paar van de mooiste gedichten in deze bundel. ‘De nacht lijkt eindeloos’ opent die reeks en is bijzonder krachtig. Geconcentreerde, samengebalde taal waarvan de woorden veel meer zeggen dan ze op het eerste gezicht lijken te doen.

de nacht lijkt eindeloos
voor hem zonder genade
de volmaakte tegenpool
van haar teder spreken.

Ook de communicatie, die gebrekkig is, ongecontroleerd, vaak dronkenmanstaal, en het zwijgen, of zinnen die meer zeggen dan een buitenstaander zou snappen, worden door Binnemans beschreven:

gecodeerde zinnen zijn en blijven
het leven tussen hen in
iemand moet nu eindelijk
ook zijn gevoelens gaan vertalen

Je leest hoe ze tot vergeven komt. Ze begrijpt dat een ander leven mogelijk was geweest. Ze denkt aan de invloed op haar jeugd, op haar denken en de verantwoordelijkheid voor hem die ze dacht te moeten dragen. Ze weet dat ze een plaatsvervangende moeder was, en moet blijven, die koffie en gebak brengt.

zij zal sterk zijn

voor twee

Ze ziet in dat zijn dromen om kunstenaar te worden op niets zijn uitgelopen en dat dit zo zal blijven. Vergeven houdt ook verzwijgen in. Waar hij altijd loog als het om stoppen met drinken zou gaan, schrapt zij nu met opzet in het boek. Belangrijker dan de waarheid is, blijkt de liefde. Dat klinkt zoet, maar deze dichtbundel is allesbehalve zoet. Omwille van het bloed is glashelder en bloedeerlijk geschreven. Suzanne Binnemans is een auteur waar je, of ze nu proza of poëzie schrijft, niet omheen kunt.