Je zou dit boek gewoon kunnen beschouwen als een beschrijving van het leven van ‘de eenvoudige man’ in de crisistijd in Duitsland, met op de achtergrond het opkomend Nazisme. Maar het boek is meer dan dat. Het is een aanklacht tegen de onrechtvaardige uitwerking van het economische systeem, waar weinigen veel en velen weinig hebben. In die zin haast communistisch te noemen. Niet voor niets wordt er in de roman gespeculeerd dat de hoofdpersonen zich moeten aansluiten bij c.q. moeten stemmen op de communisten. Die hoofdpersonen zijn Hannes Pinneberg (‘jongen’) en zijn vrouw Engeltje. De twee krijgen halverwege het boek een zoontje, dat meestal ‘het wurm’ wordt genoemd.

In een vreemd genoeg zeer luchtige stijl (goed werk van de vertaler!) wordt het verhaal verteld van de twee echtelieden, waarvan hij moeite heeft om in hun levensonderhoud te voorzien. Met de komst van hun zoontje wordt dat alleen maar lastiger. Hoofdpersoon Pinneberg is een goedbedoelende maar eenvoudige strever, die zijn best doet om verder te komen in het leven. Helaas voor hem zijn de tijden daar niet naar. Deze benadering doet denken aan de protagonisten uit de boeken van Thomas Rosenboom. Ik heb het vermoeden dat Rosenboom schatplichtig is aan Fallada.

Ondanks alle tegenslagen die Hannes Pinneberg tegenkomt, met hier en daar ook een lichtpuntje, blijft het boek bijna tot het einde positivisme uitstralen, vaak in een licht komische schrijfstijl. Je zou haast vergeten wat voor ellendige tijd dit was voor miljoenen mensen.