In het ‘Het boek van Emma’ schetst Emma Reyes op een subtiele manier haar heftige en wrede jeugdjaren. Het ontbreekt haar aan zelfmedelijden en ze beschrijft de verschrikkingen van haar jeugd op een haast tere, fijnzinnige toon die grenst aan kinderlijke verbazing over dat wat haar overkwam. Het verhaal is indringend en vol details maar het wordt nooit te zwaar. Emma trekt je mee in de wonderen en verschrikkingen van haar jeugd.

Emma, haar zus Helena en mevrouw Maria leven in grote armoe in Bogota. Ze wonen in een enkele kamer zonder ramen en toilet. Hierin worden ze regelmatig opgesloten terwijl mevrouw Maria tot ‘s avonds laat weg blijft. Wanneer ze naar buiten mogen, spelen ze op de vuilnisbelt en verzinnen spannende verhalen. Al vroeg leren de kinderen over de vergankelijkheid in het leven en in het spel. De dood is altijd nabij. Wanneer mevrouw Maria hun in de steek laat belanden zij in een klooster waar het leven bestaat uit hard werken en waar de angst voor de nonnen en de duivel hoogtij viert.

Emma schrijft haar autobiografie in de vorm van brieven die ze richtte aan Germán Arciniegas, een bevriende Colombiaanse historicus en criticus. De brieven die zij in de loop van haar leven schreef werden voor het eerst in 2012, een flink aantal jaren na haar dood, gepubliceerd. Ze stierf in 2003 op vierentachtigjarige leeftijd. In Frankrijk behoorde ze tot de Europese en Latijns Amerikaanse culturele elite en was ze bekend als schilderes.
Dat het boek überhaupt tot stand kwam, mag een wonder heten aangezien Emma tot haar volwassenheid praktisch analfabeet was. Bovendien had Germán haar vertrouwen geschonden omdat hij Gabriel Garcia Marquez de brieven liet lezen. Uit gekwetste woede schreef ze twintig jaar lang geen brieven meer alvorens de correspondentie te hervatten.

De briefvorm lijkt vooral een stilistische keuze te zijn. Hoewel de brieven een aanhef bevatten, lijken ze niet daadwerkelijk aan de geadresseerde gericht te zijn. Bovendien is er geen correspondentie over en weer. De brieven beschrijven de periode van haar jeugd tot haar negentiende jaar.
Dankzij een nawoord weten we hoe het haar daarna vergaat. Haar lijdensweg is nog lang niet ten einde en de vraag doemt op of haar brieven stoppen omdat de werkelijkheid zelfs voor haar te verschrikkelijk is om op te schrijven. Ook opvallend is dat er niet veel gerept wordt over hoe zij vanaf haar negentiende in haar levensonderhoud voorzag. Het nawoord laat over dit gat in haar levensloop niets los. Feit is dat Emma meer gruwelijke dingen overleefd heeft dan menigeen kan dragen.

De manier waarop ze dit doet is bewonderenswaardig. Gelukkig is Emma toebedeeld met rijkelijk veel fantasie waardoor het voor haar vanzelfsprekend is om vriendschap te sluiten met poppetjes van klei en met een Mariabeeld. Ze is dol op het verzinnen van verhalen en staat ook later in haar leven bekend als een begenadigd verhalenverteller. Deze eigenschappen hebben haar zonder enige twijfel geholpen om haar barre levensomstandigheden te dragen.

Ook deze autobiografie is een wonderbaarlijk mooie vertelling geworden. Het taalgebruik is haast poëtisch en de ellende wordt nooit te zwaar om te lezen. De schrijfster doet dit door afwisselend het perspectief van het kind en dat van de volwassene te gebruiken. In het kind-perspectief beschrijft ze wat de kleine Emma voelde en ervoer zonder het besef en begrip dat volwassenen hebben. Het voelt daardoor alsof je Emma’s leven mee beleeft. Op precies de goeie momenten maakt de schrijfster beschouwende opmerkingen die wat lucht geven aan de heftigheid van Emma’s leven.

'Als het klopt dat bepaalde dingen in je kindertijd je voor het leven tekenen, dan is dat rijtuig er een van. Het maakte voorgoed een eind aan ons leven in de kamer in San Cristobal en was het begin van een leven dat getekend zou worden door de leerschool van ongenadig hardere wegen in Zuid-Amerika en de fantastische wegen later in Europa'

Het leven van Emma is op zijn zachtst gezegd opmerkelijk geweest. Ze heeft een hard en kleurrijk leven geleid en is bewonderenswaardig sterk van geest gebleven. Haar talent om verhalen te vertellen heeft geleid tot dit mooie boekje waar we nu volop van kunnen genieten. Het taalgebruik is schitterend en haar levensverhaal is beslist een aanrader om te lezen.