Een wonderlijk mooi, wonderlijk droevig en toch ook wonderlijk troostrijk boekje. Vijf jaar nadat David Grossman zijn eigen zoon verloor schrijft hij dus over het verdriet van ouders die een kind verloren hebben. Maar dit boek is, anders dan b.v. Tonio van Van der Heijden, volstrekt niet autobiografisch: het gaat niet over het leed van vader Grossman en het sterven van zijn zoon Uri, maar over meerdere fictieve ouders die om beurten aan het woord zijn over hun dode kind. Die ouders krijgen geen eigennaam, maar worden aangeduid als 'de centaur', 'de schoenmaker', 'de stadschroniqueur'. Hun monologen zijn even poëtisch als filosofisch, vol dichterlijke beelden, vol paradoxen, aarzelingen en open plekken ook. En het boekje laat zich eerder lezen als een uit gedichten en filosofische overpeinzingen opgetrokken toneeltekst dan als een gewone roman.

Die vorm zal naar de smaak van sommigen te gekunsteld zijn, maar voor mij was hij erg effectief. Juist door niet rechttoe-rechtaan te vertellen over de dood van de diverse kinderen benadrukt Grossman mooi hoe onmogelijk het is om over zulke zaken rechttoe-rechtaan te vertellen. De poëtische zinnen van de diverse personages hebben een uiterst tastend karakter, maar juist daardoor onderstrepen zij zo mooi het ongrijpbare en onuitspreekbare karakter van het verdriet. Door zijn stijl en vorm heeft het hele boekje een vreemde, wezenloze sfeer, alsof het zoekt naar een kern maar deze niet vindt: juist daardoor toont het op treffende wijze de stemming van ouders die niet kunnen vatten of duiden wat hen is overkomen. Ouders die vol vragen zonder antwoord zitten over de raadselachtige samenhang van leven en dood. Ouders ook die hun verloren kind aanroepen, vertwijfelde vragen stellen, en dan alleen maar stilte horen. Maar die af en toe toch ook worden getroffen door een raadselachtig gevoel van fragiele schoonheid en hoop: 'Kijk eens, daar, dat ene groene blad: een wonder dat het hier kan groeien, overleven op die kale, droge rots. Er landt een vlieg op, op het blad, ze wast zich, poetst haar vleugels -' Zulke beelden gebruikt Grossman vaker. Zoals hij ook stem geeft aan de acceptatie, hoe onacceptabel ook, van het verlies. Bovendien is het imponerend om te zien hoe hij een vorm heeft weten te vinden voor onuitspreekbaar verdriet (ook zijn eigen verdriet), zonder sentimenteel te worden en zonder dit verdriet te versimpelen. En daarom vind ik dit boekje, in al zijn treurigheid, toch ook heel mooi en troostrijk.