Met gemengde gevoelens kijk ik terug op het lezen van dit boek. De positieve zaken:
De vorm. In achtentwintig hoofdstukken komen steeds drie namen voor. In de oneven hoofdstukken beleeft de hoofdpersoon Naomi Wijsman van alles tijden haar stage bij de aardewerkfabriek Warchems Steengoed. In de even hoofdstukken bezoekt ze de cursus filosofie aan de Volksuniversiteit, waar ze ook weer mensen - met namen - ontmoet.
Langzaam maar zeker lopen beide werelden in elkaar over: Naomi merkt, dat de filosofie in het dagelijks leven ook een rol speelt.
Namen zijn heel belangrijk. Voor Naomi, omdat ze de naam terug wil, die ze bij haar geboorte in Haïti kreeg. De band met haar adoptie familie (Wijsman) is niet zo goed.
Ook in de filosofie zijn namen belangrijk. En getallen. Er wordt wat afgeteld in de filosofie. De naam die je hebt kan bepalen hoe je leven verloopt. Magische vierkanten, zoals die ook voorkomen op tegels van de aardewerkfabriek, konden geluk brengen. 84 (uit de titel) is een magisch getal.
Mensen kunnen zo opgaan in het volgen van een bepaalde richting, dat ze andersdenkenden naar het leven staan.
Het verhaal is in eenvoudige taal geschreven, het is ook voor scholieren met filosofie in hun pakket. De schrijver wil wel eens wat teveel laten merken, dat hij straattaal beheerst.
Zijn nadruk op namen heeft ook als gevolg, dat Warchem nogal veel namen bevat van straten en gebouwen. Aanvankelijk lijkt deze plaats in Friesland te liggen. Immers: daar zijn aardewerkfabrieken. Maar er wordt ook over West-Friesland gesproken. Langzaam wordt duidelijk, dat Hoorn model heeft gestaan voor Warchem. Zo wordt het Kleine Noord in het boek het Kleine Zuid, het Westfries Gasthuis het Westfrisia ziekenhuis. Maar op een tegeltje komt plotseling wel weer een Friese tekst - die taal wordt in Noord-Holland echt niet gesproken. Het verwarde me en leidde me af van het verhaal.
Toch heb ik het boek met plezier gelezen, zozeer zelfs, dat ik filosofieboeken, die al jaren op mijn boekenplank stonden weer tevoorschijn gehaald heb en ben gaan lezen. Graag had ik in mijn schooltijd zo'n leraar filosofie gehad.