Een tijdje geleden viel mijn oog tijdens een bibliotheekbezoekje op de prachtige cover van De bewaker. Al eerder las ik het aangrijpende Post Mortem van Peter Terrin, maar ik zag direct dat dit boek een heel andere wending ging nemen. En aangezien ik gek ben op bizarre verhalen, mocht dit boek natuurlijk mee naar huis. En daar kreeg ik geen spijt van!
Twee mannen bewaken de enige ingang van een buitengewoon gebouw met veertig luxueuze appartementen, bewoond door de rijken der aarde. Die ingang bevindt zich in de kelder, op de zwaarbeveiligde parkeerverdieping. De bewakers vormen de laatste linie van verdediging, ze houden de wacht bij de liften.
Wanneer op een dag op een na alle bewoners vertrekken weten zij niet wat er buiten, in de stad, in het land, gaande is. Hun enige bron van informatie is de man die zorgt voor hun bevoorrading. Maar ook voor hem zijn ze op hun hoede. Waarom draagt hij geen leren schoenen en stropdas, zoals zij doen? En wat te denken van de aangekondigde derde bewaker, die maar niet verschijnt?
De bewaker is ietwat vreemd. Ietwat luguber. En zelfs wat beangstigend hier en daar. Het lijkt alsof Peter Terrin op zoek gaat naar het antwoord op de vraag: wat zou er gebeuren als het appartementengebouw uit klassieker High Rise van de ene op de andere dag leeg zou komen te staan? Hij geeft zijn personages een heleboel toekomstdromen, maar weinig toekomstperspectief. Hij ontneemt ze van hun dagtaak, hun voedsel en zelfs het licht in de parkeergarage. Toch blijven de mannen trots hun uniform wassen, hun schoenen poetsen en hun rondes wandelen. Ze houden het hoofd recht en gaan door met hun roeping. Wie weet komen ze op deze manier ooit in de Elite terecht. En tot die tijd zullen ze leven van een kleine voedselrationering.
Wanneer er dan toch een derde bewaker opduikt, lijkt de promotie voor Michel en Harry dichterbij dan ooit. Maar tegelijkertijd voelt de nieuwe als een bedreiging. Is hij wel een échte bewaker? Of komt hijhen evalueren? Is hij een spion? Algauw ontstaat er een wij en zij conflict waardoor de sfeer er des te zwaarmoediger op wordt.
Terwijl de bewakers proberen overleven in de parkeergarage, staan ze niet te veel stil bij de rest van de wereld. Tenminste, niet in hun conversaties. De gedachten van Michel bevinden zich echter vaak buiten de muren van de kelder. Wat is er gebeurd met de wereld? Waarom horen ze geen stadsgeluiden meer? En waarom zien ze zo weinig beweging op straat? Michel beeldt zich onder andere een nucleaire ramp in, een aanval of de uitbraak van een oorlog. Toch denkt hij er niet aan om zelf een kijkje in de wijde wereld te nemen. Daarvoor neemt hij, net als Harry, zijn taak als bewaker veel te serieus.
"Door de stilte te verbreken heeft de fietser haar bevestigd. Hij heeft de stilte op slot gedaan. Zijn passage was het geluid van de vergrendeling."
Hoewel er weinig gebeurt, is De bewaker nooit saai. Daar zorgt de beklemmende sfeer wel voor. Je weet dat er elk moment iets kán gebeuren en dat is al voldoende. Dit is een vorm van perfecte paranoia, dat het verhaal tot een zeer psychologische roman maakt. Toch is het geen boek dat gemakkelijk leest. Het taalgebruik van Peter Terrin is treffend mooi, maar vergt wel een opperste concentratie.
Tegen het einde raakte Terrin mij toch een beetje kwijt. Ik wist echt niet meer wat de werkelijkheid was, en wat er verzonnen werd. Enerzijds past dit goed bij de stijl van het boek, maar anderzijds blijf je hierdoor met veel vragen achter. Een hallucinante vertelling is het op zijn minst.
In De bewaker tasten de twee bewakers op de kelderverdieping in het duister. Letterlijk en figuurlijk. Waar zijn alle rijke bewoners van het appartementengebouw naartoe? Wat is er aan de hand in de stad? En zullen ze nog bevoorraad worden? Een knap staaltje vertelwerk, dat hier en daar toch wat moeilijk leest. Ook het einde was niet helemaal wat ik ervan verwacht had. Maar dat neemt niet weg dat het beklemmende verhaal van Peter Terrin fascineert. Zelfs de lezer wordt claustrofobisch van de situatie.
Deze recensie verscheen ook op Oog op de Toekomst.