Twee families, twee oorlogen en een 'vloek'


Met het boek 'De vloek van de Palmisanos' laat Rafel Nadal zijn licht schijnen op de Italiaanse families Palmisano en Convertini gedurende de eerste helft van de 20e eeuw.

24 augustus 2012

Twee toeristen vinden in het zuiden van Italië een gedenksteen, ter nagedachtenis aan de gevallenen van de oorlog en lezen daar steeds dezelfde achternaam. Geschokt zijn ze wanneer ze eenentwintig maal de naam Palmisano tegenkomen.

Een oude man die verderop op een bankje zit, merkt hun verbazing en vertelt het verhaal van deze familie uit het plaatsje Bellorotondo.

Noodlot van een familie

Gedurende een aantal generaties wordt de familie Palmisano achtervolgd door het noodlot en sterven de mannen een vroegtijdige dood.
De laatste naamdrager, Vito Oronzo Palmisano, zal zich melden om dienst te nemen in de oorlog. Met het einde van de Eerste Wereldoorlog - toentertijd natuurlijk De Grote Oorlog genoemd - in het vizier, lijkt het erop dat de familienaam de rampspoed van de oorlog heeft overleefd, maar terwijl de troepen de wapenstilstand afwachten, slaat ook voor hem, op de valreep, het noodlot toe en sneuvelt hij. Vito Oronzo laat zijn jonge vrouw Donata zwanger achter.
De vloek dat alle mannen van de Palmisanos een vroegtijdige dood zullen sterven lijkt hiermee een vaststaand feit. Ook zijn beste vriend, Antonio Convertini, sneuvelt en ook hij laat zijn vrouw Francesca zwanger achter.

'God heeft ons de rug toegekeerd'

Donata en Francesca zijn volle nichten en elkaars beste vriendin. Ze zoeken hun toevlucht bij elkaar, om hun verdriet te delen. In een dorp vol weduwen besluiten de twee vrouwen samen te gaan wonen, om elkaar te steunen en de lasten te delen.
Uit angst dat haar kind een jongetje zal blijken te zijn en de vloek zal meedragen, besluit Donata om haar zwangerschap in het geheim uit te dragen. In dezelfde periode zien de beide kinderen het levenslicht. Francesca bevalt van een dochter die ze Giovanna noemt. Donata krijgt in het geheim een zoon, Vitanonio genaamd.

In de hoop de vloek te slim af te zijn, staat Donata haar zoon in het geheim af aan Francesca en de kinderen groeien op in de veronderstelling een tweeling te zijn. De kinderen krijgen een redelijk welgesteld bestaan, daar Francesca uit een familie komt met oud geld. Donata is de liefhebbende tante die nauw bij de opvoeding van de kinderen betrokken is, omdat ze allen in hetzelfde huis wonen. De enige persoon die dit geheim met de vrouwen deelt is de arts Ricciardi, vriend van de familie Covertini en bij beide geboortes aanwezig.

Wanneer Francesca een paar jaar later overlijdt aan tbc, kan Donata in het huis blijven wonen én krijgt ze de voogdij over beide kinderen.
Zal dit geheim wel veilig zijn? Zal Vitantonio ooit weten wie zijn echte moeder is?

We volgen de families ook in de daaropvolgende jaren, tijdens het interbellum en wanneer de Tweede Wereldoorlog uitbreekt. Rafel Nadal gebruikt een waargebeurde geschiedenis in dit familieverhaal, waarbij de aanslag met mosterdgas in de haven van Bari op 2 december 1943 de apotheose van dit verhaal zal zijn.

Conclusie

Het verhaal kent weinig dialogen en wordt verteld vanuit een alwetende verteller.
De auteur weet je op een heel beschrijvende manier als lezer mee te slepen en laat je ruiken aan het traditionele Italiaanse familieleven, de geur van tomaten, aubergines en courgettes, knoflook, tijm, oregano en vele soorten pasta. Je waant je in olijf- en wijngaarden, vrolijke, zonnige tuinen vol bloemen, met lange, rijkelijk gedekte tafels in de verkoelende schaduw.
Hij laat echter ook het licht schijnen op het fascisme, ten tijde van het Mussolini-regime, de zware beschadiging van de stad Bari door een Duitse aanval met bommenwerpers en de dubieuze actie van de geallieerden, waarbij het mosterdgas vrijkwam.

Hoewel de gebeurtenissen soms wel wat ál te mooi en toevallig lijken samen te komen, is het toch een mooi gelaagd verhaal om je in te verliezen. Het zou een prachtig script op kunnen leveren voor een heerlijke historische film.

Auteur

Rafel Nadal (1954 Girona) is een succesvolle Catalaanse schrijver. Winnaar van diverse literaire prijzen, zoals de Premio Josep Pla, de Joaquim Amat-Pinella en de Anglada.

Rafel Nadal staat bekend om het schrijven van historische en landelijke verhalen, die zich afspelen in Spanje en Italië tijdens periodes van fascisme. De vloek van de Palmisanos was de meest vertaalde Catalaanse roman van 2015.

De vloek van de Palmisanos
Auteur: Rafel Nadal
Vertaling: Irene van de Mheen
Pagina's: 335
ISBN: 9789401605588
Xander Uitgevers BV
Verschenen: september 2016