Elias beleeft een mooie maar enigszins merkwaardige kindertijd, op een landgoed, en in een “kasteel”, waar hij samenwoont met zijn vader en moeder en enkele tantes.
Geen gewone tantes. Vooral zijn favoriete tante, Henriëtte, is een beetje speciaal.
Er woont ook nog een 4 jaar oudere neef bij, Aloysius, naar wie Elias heel erg opkijkt, en met wie hij dagelijks ontsnapt naar de beek. Ze laten papieren bootjes varen op de beek.
Aloysius schrijft iets in de bootjes. Voor wie zijn ze bestemd?
Het verhaal balanceert de hele tijd tussen de belevenissen van de twee jongens en de fantasie van de 12-jarige Elias. Wat is er echt en wat is kinderlijke fantasie van een dromerige knaap?

Een opvallende titel heeft dit boek.
Waar zijn de nachtegalen?
Er komt geen enkele nachtegaal in voor.
In een recensie las ik dat de nachtegalen staan voor de fantasie van de jongen.
Het is een gevecht tussen de werkelijke wereld en de rijke fantasiewereld.

Als Aloysius naar een internaat moet, blijft Elias eenzaam achter.
Hij blijft vluchten naar de beek en hij laat nog steeds bootjes te water.

Het boek bestaat uit 2 “cahiers”, maar het eerste is het belangrijkste en is eigenlijk een op zichzelf staande novelle. De schrijver heeft zelf het 2e cahier achterwege willen laten.

De nieuwe uitgave van 2017 is voorzien van een lijvige “appendix” met foto's, + een nawoord. (zo'n 60 blzn.) Daarin wordt het leven van Gilliams besproken en wordt vooral de persoon van de schrijver kapot geanalyseerd. Was hij geëngageerd? Was hij echt een aristocraat? Of toch een beetje een socialist?
Is het boek autobiografisch of niet? Gilliams heeft ooit gezegd: “Ik ben Elias”.
Maar wat doet dat ertoe?
Ikzelf weet liever zo weinig mogelijk van het privéleven van een schrijver.
Het ware beter dat het als een novelle was uitgegeven, … alleen het eerste cahier.
Citaat:
“Aloysius schijnt de weg blindelings te kennen. Ik vraag me niet af waarheen we gaan; wij hoeven immers geen doel te hebben; wij zijn er aan gewoon een onbevredigbare zwerfhonger aan te kweeken. Het worden telkens roekelooze, liefst avondlijke tochten, en wij missen weldra totaal de wilskracht om er aan te weerstaan. Hals over kop werpen wij ons in een dwaas, onbegrensd verbeeldingsleven.”
En over tante Henriëtte:
“Ongenaakbaar woont ze in ons midden, met heimwee naar onmogelijk-mooie dingen vervuld. Somtijds, wanneer ik in mijn vrije tijd door de kamers dwaal, vind ik haar in het salon, met gesloten oogen en als levenloos op de canapé uitgestrekt liggen, onder een langwerpig schilderij, waarop een toegevroren water, boomen en avondrood staan afgebeeld.”
(Mijn 5 sterren gelden alleen voor het eerste cahier.)