WitterZwart Johan van den Ende
Cover: Soldaten in Italie, een sobere foto die het boek weergeeft, de wreedheid van een oorlog met alleen maar verliezers

Het verhaal op de cover staat een historische roman en aan het einde van het boek, deze oorlogsroman is geïnspireerd door historische feiten uit de periode van de annexatie van Italie door Duitsland. Johan heeft het zichzelf niet makkelijk gemaakt maar het eindresultaat is prachtig . Een roman die je meeneemt naar de tweede wereldoorlog waar we kennismaken met Marco een SSer, een italiaan die geloofde in het derde Rijk en Hitler als leider zag in Europa. Maar ook maken we kennis met Ester. Ester haar moeder(Hannelore) is van het Arische ras maar zij is getrouwd met Nando Tandori en die is van joodse afkomst. Hannelore haar broer heeft een hoge functie bij de SS waardoor familie Tandori een beschermde status heeft. Ester kan goed viool spelen maar omdat zij van joodse komaf is mag en kan zij in de oorlog niet viool spelen.

Marco is een echte SSer in Duitsland, en zolang hij in Duitsland is en de SS succesvol is gaat hem dat makkelijk af totdat hij weer teruggaat naar Italie in 1943. De SS heeft dan al wat klappen te verwerken gekregen en het word duidelijk dat het verzet en de geallïeerden , de duitsers aankunnen en dan komt ook het besef bij Marco dat hij verliefd is geworden op een joods meisje Ester, dat hun liefde niet kan maar dat zijn gevoel sterker is en hij niet kan toezien dat Ester(en haar familie) naar Dachau gestuurd kunnen worden en gebruikt zijn positie om dat ten allen tijde niet te laten gebeuren. Er gebeurd veel in het boek en ook de wreedheden van de oorlog worden beschreven, gelukkig niet veel maar wel genoeg om het verhaal te versterken maar ook om te laten zien hoe makkelijk het was voor Hitler om het derde rijk op te zetten, maar ook hoe schrijnend het was om de massamoorden mee te maken. Helmut en Marco vinden elkaar daarin om samen de gruwelijkheden van Dachau achter zich te laten en om in Italie op Pamiore weer opnieuw te beginnen. Pamiore is tevens de omgeving waar Marco is opgegroeit en weer thuiskomen deed toch gekkere dingen met hem dan hij had verwacht.
Deze Historische roman is indringend laat ons lezen in een stukje geschiedenis, een stuk geschiedenis waar we nog steeds van leren en wat we ten allen tijde niet graag meer willen meemaken. Het neemt je mee naar uitersten maar ook naar menselijkheid en naar Liefde.Johan van den Ende heeft een prachtig verhaal geschreven in mooie zinnen maar het verhaal is gruwelijk. Gruwelijk Goed en Gruwelijk Geloofwaardig en komt daarom enorm binnen. Het is geen boek dat je achterelkaar lees maar elke dag 30 a 40 bladzijdes tot de laatste 100 dan wil je weten hoe het eindigt en dat weten we eigenlijk ook al namelijk niet goed.