Stem is als een fabergé ei: ingenieus, visueel verbluffend met een overdaad aan details, niet makkelijk toegankelijk maar eens je doorgedrongen bent tot de kern wacht de verrassing. Je hoeft echt geen operakenner te zijn om dit boek te smaken. Je moet je in het begin enkel laten meevoeren, samen met de 3 personages: over een steil bergpad op de knokige rug van een muilezel, heen en weer geschud in een koets op een stoffige weg, als verstekeling op een stampend schip...en voor je het weet zit je middenin een andere wereld, een andere tijd. Soms is het bijna kinderlijk mooi dan weer brutaal en keihard, soms is het ontroerend en dan weer is het grappig. En naarmate ik vorderde vond ik het steeds moeilijker om het neer te leggen. Het is zeker een van de rijkste romans die ik de laatste jaren gelezen heb en een heerlijke 700 pagina's lang.