De novelle start aanvankelijk met Laarmans. Laarmans speelt in meerdere werken van Elsschot een rol , zoals in Lijmen/Het Been, Kaas, Tsjip/De Leewentemmer. In deze novelle, het Tankschip, echter is Laarmans niet meer dan de verteller van het verhaal gezien hij vanaf het derde hoofdstuk uit beeld verdwijnt.

Het verhaal van het tankschip is rond de personages van Peeters en Boorman gebouwd, waarbij deze laatste het prototype van de ‘moderne handelsgeest’ is. Hij is een eersteklas bedrieger en een graaier die maar wat graag gebruik of beter gezegd misbruik maakt van de naïviteit van Peeters.

Want hebzucht en geld daar is het waar het in dit hele verhaal, eigenlijk een verhaal in een verhaal, om draait. Rond het tankschip is immers een heuse constructie gebouwd om op grote schaal aan belastingsfraude te doen. En net dat maakt het verhaal allesbehalve gedateerd is, ook al schreef Elsschot het in 1941. Integendeel! Denk maar hoe er in ons eigen Belgenlandje een toeloop van rijke Fransen is die zich hier 'vestigen' om zo te ontsnappen aan de hogere belastingen in Frankrijk. Waarbij Bernard Arnault, tevens de rijkste man van Europa, als fiscaal vluchteling allicht het meest tot de verbeelding spreekt.
Best bewonderingswaardig dus om in 1941 zo'n fiscale constructie op papier weten uit te schrijven die anno 2017 nog steeds bij de tijd is. Elsschot koos mijns inzien bewust voor een open einde, het waren immers kwalijke tijden en hij had het geld dat zijn werk opbracht broodnodig... Reclame maken in tijden van oorlog, het bracht niet altijd voldoende eten op de plank. Ik vraag me trouwens af of de kleurrijke cover van het boek Elsschot zou gecharmeerd hebben. Het laat weliswaar een tanker zien maar dan wel een heel afgeborsteld geval terwijl ze er doorgaans nogal vuil en vies uitzien. Niet bijster realistisch maar soit… al past het in die zin dan weer wel bij het fictieve van het verhaal.

Elsschot maakte in deze novelle gebruik van zowel korte als lange zinnen en hoewel hij ook gedichten schreef staat dit boek niet echt bol van beschrijvende zinnen, ze zijn eerder rechttoe rechtaan. Een stijl die overigens ook terug te vinden is in zijn andere boeken net zoals het gebruik van een subtiele vorm van humor, maar waar evengoed ook zijn eigen worsteling met zijn innerlijke zelf in doorschemert. Iets wat bij het ene boek al meer naar de oppervlakte komt dan in het andere. Diepmenselijke personages, met zowel hun goede als hun schaduwkanten, daar hou ik wel van.

Bij het tankschip had ik voorafgaand niet echt verwachtingen. De titel deed geen belletje rinkelen en Elsschot was toch al van een tijd geleden. En met die tijd vervagen toch aardig wat nuances ook al placht ik hem graag te lezen. Er zijn er ook zoveel, schrijvers en boeken, al maakt dit boekje dat ik Elsschots oeuvre ga (her)lezen. Het volgende boekje in heruitgave is trouwens al besteld.