Het Rusland van Tsjaikovski

In Kolja neemt Arthur Japin je mee naar het Rusland ten tijde van Tsjaikovski. Pjotr Tsjaikovski beweegt zijn broer Modest om zich over Kolja te ontfermen, een doofstomme achtjarige jongen die tot dan toe in zijn eigen wereldje leefde. Vele jaren en reizen later is Kolja uitgegroeid tot een welbespraakte jongeman.
Wanneer de beroemde componist onverwachts overlijdt, rijzen er allerlei vragen op omtrent de officiële doodsoorzaak. Kolja gaat op onderzoek uit en maakt hierbij slim gebruik van zijn handicap. Hij heeft drie dagen tot aan de staatbegrafenis, maar naarmate hij meer te weten komt, wordt het hem steeds duidelijker dat het misschien beter is te zwijgen.

Historische roman in drie delen

Samen met Kolja groei je op en reis je door Europa. Afwisselend met de jongen is Modest aan het woord middels de dagboeken die hij heeft bijgehouden en die de gebeurtenissen vanuit een volwassen perspectief laten zien.
Japin schildert met zijn woorden een duidelijk beeld over het Rusland van toen. Tot in het kleinste detail laat hij op bijna poëtische wijze de wereld, de gebruiken, de angsten en de trouwe banden de revue passeren. In het eerste deel van het verhaal draait het om eer, om vervolgens in het tweede deel de liefde aan te spreken om het geheel in deel drie af te sluiten met opoffering.

De tijd staat stil

Door de manier waarop Japin de personages gedetailleerd neerzet, voel ik me net een tijdreiziger. De rijkdom van het toenmalige Rusland, maar ook de koude armoede, de geheime genootschappen en de manier waarop men met mannen van een andere geaardheid omgingen – of moet ik zeggen gaan? – staan levendig op mijn netvlies. Langzaam maar zeker wordt het beeld completer. Halverwege, wanneer Kolja overtuigd is dat hij gelijk heeft dat er meer aan de hand is, zakt het voor mij een beetje in. Ik wil nu weleens weten hoe de vork in de steel zit. Al gauw pakt het verhaal me dan toch weer beet, omdat de laatste intriges en puzzelstukjes zich aandienen. Komt de waarheid dan nu eindelijk toch boven water?

Nooit geweten

Zelf ben ik niet zo van de nawoorden in boeken, als het verhaal klaar is dan is het klaar. Maar bij Kolja kon ik het toch niet laten. Voor deze historische roman heeft Japin gedegen onderzoek verricht. Op basis van de nu bekende gegevens en feiten heeft hij het verhaal van Kolja verteld, zoals het meest aannemelijk gebeurd zou zijn. Feiten waarvan ik nooit heb geweten dat ze bestonden vinden hier het daglicht. Naast een spannend verhaal zorgt Japin ervoor dat je hersenen zich volzuigen met geschiedenis op een manier waarop menig geschiedenisleraar jaloers mag zijn. Kolja is een boek dat je niet mag missen.