De Kleine Vreemdeling brengt ons naar het naoorlogse Engeland van 1947 en de nostalgische wereld van immense landgoederen. Een verhaal, geschreven in een sobere sfeer die misschien het beste te vergelijken is met de decors van Rebecca van Daphne du Maurier en, zo u wilt The remains of the day van Kazuo Ishiguroen. Maar het is ook een tijdbeeld van verpauperde bourgeoisie, verwaarloosd grondbezit, rantsoenbonnen, geldgebrek en het laatste restje krampachtig aangehouden personeel. Voeg daarbij fraai gedoseerde bovenzinnelijke elementen en u hebt in een notendop deze bijna vijfhonderd pagina's tellende thriller, geschreven door een zeer getalenteerde Sarah Waters.

Dorpsdokter Faraday wordt ontboden op landgoed Hundreds Hall. De zieke dienstmeid vertelt hem over haar onberedeneerbare angst voor dit huis. Maar Farady wuift haar angst weg. Hij is vooral verheugd om Hundreds Hall, dat hij als kind al bewonderde, na dertig jaar terug te zien. Tot zijn teleurstelling is het landgoed ernstig verwaarloosd, de familie Ayres kan het hoofd amper boven water houden. Mrs. Ayres gaat bovendien gebukt onder het langgeleden verlies van haar zesjarige dochter. Bij haar wonen zoon Roderick en dochter Caroline. Farady's contacten met de familie worden steeds plezieriger en vertrouwelijker, al wordt het tijdens een soiree pijnlijk duidelijk dat hij 'maar' de huisarts is. Ondertussen gebeuren er in het huis onverklaarbare dingen: bizarre klopgeluiden, een telefoon die 's nachts blijft overgaan, rinkelende kamerbellen, vreemde tekens op muren, een vriendelijke hond die onverwachts aanvalt. Vooral Roderick maakt angstwekkende dingen mee en beweert dat het huis hem dood wil hebben. Faraday beredeneert alle voorvallen met pragmatische nuchterheid, maar na Roderick gaat ook de moeder zich vreemd gedragen. Caroline blijft echter met beide benen op de grond staan.

Het lijkt volkomen logisch dat romantische gevoelens bij de in-de-liefde-niet-zo-gelukkige Faraday een rol gaan spelen. Door subtiele opmerkingen bemerk je bij Farady langzaamaan een zwak voor de stoere, wat lompe Caroline. Fantastisch mooi opgebouwd is een scène in de auto, de sfeer al gevoed door een gezellige dansavond. Met een glimlach lees je de verwarde gevoelens van Faraday in een tijd dat romantiek niet verder ging dan wat aarzelende hoffelijkheid en onderdrukte verlegenheid. Niet meer van deze tijd, maar niettemin voel je een spannende erotische geladenheid, terwijl er geen klap gebeurt. Ook de evenredige aftakeling van het huis met die van de familie is mooi gekozen: het huis lijkt alle energie uit de bewoners weg te zuigen.

Deze psychothriller, noem het gerust een spookthriller, is verrassend zinderend en inbeeldend geschreven. Maar naast het sinistere horrordecor neemt Waters ruim de tijd voor fraai gedetailleerde sfeerbeschrijvingen van het landgoed, de tuinen, natuur, akkers en landweggetjes. Het is het Engelse platteland van meer dan zestig jaar geleden, zonder enige maatschappelijke gejaagdheid. Een tijd waarin brieven, kranten en telefoon de belangrijkste communicatiemiddelen zijn. In de nog spaarzaam aanwezige auto's wordt gerookt, er wordt zelfs probleemloos een nerveuze peuk opgestoken bij een geïmproviseerde operatie in de keuken van het landgoed. Een andere tijd.

Waters schrijft alsof ze zelf in die periode van vergane glorie leefde. Maar het is niet alleen de sfeer die ze zo treffend neerzet, ze weet zich ook goed in te leven in de karakters. Het lijkt me lastig om als vrouw vanuit ik-perspectief als een man te denken en te schrijven. Waters kan dit. Door de vrouwelijke touch kunnen we ons goed in de wat melancholische huisarts verplaatsen. Faraday kan in de huidige tijd wat sullig aandoen, en je zou hem af en toe een schop onder de kont willen geven, maar hij past uitstekend in de tijd die Waters zo knap schetst.
Het onderhuids spannende verhaal leest als een lange, ingehouden adem. Vooral aan het einde fascineert Waters je door haar inzichtelijke, psychologische beschrijvingen. Vanwege het opbouwende horrorelement heb je geen idee waar het op uit zal draaien en word je meerdere malen op het verkeerde been gezet.
De Kleine Vreemdeling, een opmerkelijke maar zeer rake titel.