Was "het genre" in 1995 beter of beroerder dan nu? Het grote verschil met toen en nu is dat je toen als lezer alleen de beste verhalen onder ogen kreeg, terwijl je nu wordt overspoeld met allerlei selfpub- en POD-boeken en verhalen. Dat verschil heeft met de techniek te maken: het is nu veel makkelijker om een boek op de markt te brengen dan vroeger.
Ragnarok is bij een toen gerenommeerde genre-uitgeverij verschenen, Babel-SF (een voorloper van Uitgeverij Verschijnsel). Als je de mensen uit die hoek een beetje kent, dan weet je dat ze van goede verhalen houden en die graag publiceren, maar dat ze wel waarde hechten aan enige kwaliteit en niet koste wat het kost zoveel mogelijk willen publiceren. Ragnarok is daarom een bundel van de beste verhalen in dat jaar en die bundel verscheen eens per jaar. Merk op dat sf in die tijd het paraplubegrip was en ook fantasy (en eventueel horror) kon bevatten.
Ik heb de bundel eerder gelezen en op wat fragmenten na kon ik me de verhalen nauwelijks nog herinneren.

Wat opvalt is dat veel van de schrijvers van toen (22 jaar geleden) nog steeds actief zijn in het genre.

De bundel opent met een verhaal van Tais Teng, Een kroon van bliksem, waarvan ik me de "eerste ontknoping" (die op de Mount Everest) nog wel kon herinneren, maar niet dat er nog een heel stuk achteraan kwam. Het verhaal is tijdloos en in 2017 nog net zo tintelfris als bij de eerste keer lezen. Dat heeft onder meer te maken met het feit dat dit verhaal over mensen gaat en niet over techniek. Door aan te haken op eeuwenoude mythen blijft het verhaal met zijn achtergrond ook staan.
Persoonlijk vind ik dit een van de prettiger leesbare verhalen van Teng: duidelijk gericht op een volwassen, intelligent publiek en niet steeds krampachtig op zoek naar de lach of het "vervreemdende".

Het verhaal Hemel Vrouwe Hemel van Paul Harland heb ik recent gelezen in, ik denk, De wintertuin, de bundel met korte verhalen van Harland, Het is een merkwaardig verhaal dat eerst begint als iets magisch-realistisch historisch wordt tegen het einde niet alleen een sf-verhaal, maar ook een soort thriller. Het is een typisch verhaal waar je de dreun aan het einde krijgt, als je beseft dat wat je hebt gelezen toch net iets anders in elkaar steekt dan dat je dacht. De echte ontknoping ligt dan ook nà het laatste woord: je moet het zelf bedenken, maar krijgt wel alles aangereikt om het te bedenken. Het heel puik kort verhaal wat dat betreft.
Uiteraard is Harland een van de schrijvers die nu niet meer actief is in het genre. Hij overleed in 2003.

Nico Stikker ken ik niet uit de huidige scene. Hij won in 1994 de King Kong Award met het verhaal Als de goden het voor het zeggen hadden, dat in deze bundel staat. Ik denk dat een verhaal als dit niet meer zal winnen. De plot is op zich goed, het is een slim plan dat wordt uitgewerkt. De uitwerking van dat plan is tot in de details goed gedaan, maar de dingen eromheen -personages, setting- zijn niet meer van deze tijd. De personages zijn vlak en de setting is bijna lachwekkend. Dat kon toen nog in sf, tegenwoordig moet het allemaal dramatische diepgang hebben met soapelementen.
Het thema van het verhaal doet me denken aan Het Babelvirus (Snowcrash) van Neal Stephenson, een roman uit 1992. Er is meer in dit verhaal dat me heel sterk aan die periode doet denken. Iets met ongekende mogelijkheden.

Paul Evenblij/Evanby is nog steeds actief. Sterker nog, in zijn tweeluik Het levend zwart lijkt hij voort te gaan op ideeën die in het verhaal Mijn liefdes spreken in twee talen naar voren komen. Dat is een interessant gegeven voor wie meer gevoel bij dit verhaal of het tweeluik wil hebben. Het suggereert een veel diepere verbeeldingswereld van Evanby, een wereld waaruit hij zijn ideeën voor losse verhalen haalt, die uiteindelijk ergens onderling zijn verbonden. De vraag is of zijn andere verhalen op dezelfde bron aansluiten en of het een soort cyclus genoemd kan worden.

Frank Roger is nog steeds (heel) actief met regelmatige publicaties. Van hem staat De stad van de dansende lichtjes in de bundel. Dit is een merkwaardig verhaal, een meer literair verhaal zoals je ze nog zelden leest. Het is een heel beschrijvend verhaal, waarin de hoofdpersonen observeren maar zelf nauwelijks een rol spelen. Het is show, don't tell met grote gebaren, want het ware verhaal gaat schuil achter wat er wordt getoond, alleen wie nadenkt en tussen de regels weet te lezen ziet de pure schoonheid van het verhaal.
Bij de King Kong Awards 1994 behaalde dit verhaal een 15e plaats.

Alvin Reniers is een van de auteurs die min of is "verdwenen" uit het genre, hoewel hij in 2015 nog meedeed aan de Paul Harland Prijs. Ik ken geen recente publicaties van hem. Zijn verhaal is Schaduwzee. Het behaalde de achtste plaats bij de King Kong Awards van 1994.

Jaap Boekestein staat met maar liefst twee verhalen in de bundel. De waan der levenden en De Worm van God.
De waan der levenden is het type verhaal dat Boekestein nog steeds schrijft: fantasy met een vleugje horror en erotiek ("Kinky Noir"). Het is een onderhoudend verhaal en ik zou het onder kwalitatief goede pulp willen scharen, want het verhaal heeft geen literaire ambities. Dit soort verhalen verwacht je in een maandblad, elke maand een fijn verhaal, prettige taal, en vaak een soort mindfuck als plottwist.
De Worm van God is een heel ander type verhaal. Het is pure SF. Het speelt zich af op een ringwereld, en hoewel de Ringwereld boeken van Larry Niven heel bekend zijn, heb ik die niet gelezen (de wereld leek mij interessanter dan de verhalen, dus heb ik de wereld bestudeerd en niet de verhalen gelezen). Het zou best kunnen dat het in een soortgelijk universum afspeelt. Desalniettemin is het een zelfstandig leesbaar verhaal met enkele twists in de plotlijn die leiden tot een reeks van "eindes", die elk schokkend genoeg zijn. Het probleem waar de hoofdpersoon voor staat, wordt kundig en geloofwaardig uitgewerkt. Hier en daar vind ik de technobabbel wel wat te veel van het goede en onnodig in dit verhaal, dat toch een van de toppers van het Nederlandse genre moet zijn - het kan zich moeiteloos meten met verhalen van de Amerikaanse markt.

Jan van Aken behaalde met Het kraken van de werkelijkheid een dertiende plaats bij de King Kong Awards van 1994.Het is een cyberpunkverhaal zoals er toen dertien in een dozijn gingen (ik las ze toen heel veel, zowel Duitse als Engelstalige uitgaven) en zoals ze tegenwoordig niet meer worden geschreven. Dit is een van de verhalen die ik met de nodige nostalgie lees: dit is een verhaal over het internet toen het nog fris en nieuw was, toen mensen er oneindig veel mogelijkheden in zagen. Leg dat tegen het moderne gebruik ervan - voornamelijk social media en entertainment- en je weet waarom ik uiteindelijk toch erg van de 90's hou. In die zin is dit verhaal een monument voor zijn tijd.

Verder verhalen van:
Peter Cuypers - Sandrijn, Sandrijn (2e plaats KKA 1994)
Gerben Hellinga Jr - Dodelijke jachtpartij
Paul van Leeuwenkamp - Sonja en de dode boom (KKA plaats 7)
Martijn Kregting - Groeistuipen (KKA plaats 17)
Guido Eekhaut - De Paus en de Engelen
Michael Blommaert & Mike Jansen -Uitzicht op Diluvipolis

... wordt vervolgd