Mijn eerste herinnering aan voetbalgeweld binnen de velden was toen ik de foto zag van een bewusteloze en hevig bloedende Nestor Combin. Combin, speler van AC Milan, werd in de uitwedstrijd van de wereldbekerfinale van 1969 door de spelers van Estudiantes bespuugd, geslagen en geschopt met als eindresultaat een gebroken neus en een kapotte kaak. Als jongen van een jaar of 8 was ik diep onder de indruk. Zuid-Amerikanen blijken een rijke traditie te hebben voor ‘onsportief gedrag’. In “De doodschop voorbij” wordt verwezen naar de eerste wedstrijd van het Nederlands elftal tegen Uruguay in 1924; toen al wordt gemeld dat de tegenstander ‘erg forsch’ en met veel ‘geniepigheden’ had gespeeld. Het voetbal in die tijd had sowieso een ruw karakter en veel minder regels dan nu, zo leren we van de schrijvers. En hoewel het spel in de begintijd ruwer was lijkt het met de toename van de regels juist harder en gemener te worden. Zo verklaart de oud-bondsarts Han Inklaar dat over de afgelopen 32 jaar het aantal blessures alleen maar is toegenomen.
Het blijft lastig de vinger op de zere plek te leggen. Wat bezielt nu iemand om een tegenstander een doodschop te geven? Zijn het de grote, financiële belangen die vanaf de jaren zeventig een steeds belangrijke rol zijn gaan spelen? Nee, zeggen de vooral harde verdedigers; deze belangen zijn ze direct vergeten op het moment dat het veld wordt betreden. Er gaat een ‘knop’ om en er moet koste wat het kost gewonnen worden. De krijger in hen krijgt de overmacht, zo lijkt het.
Grotenhuis & Duyff laten via uitgeschreven vraaggesprekken uit voetbalprogramma’s zien, dat er stiekem wel wordt genoten van de stoere verhalen over hoe spitsen te grazen worden genomen.
Een volledig beschaafd voetbal waarin alle strijdlustige krijgers zijn getemd en waar de aandacht puur op het spel kan worden gericht. “Punt is alleen: een getemd voetbalbeest – hoe leuk is dat nog?’ vragen de schrijvers zich in de inleiding af. Ondanks het vele onderzoek dat beide heren hebben gedaan komt hier geen duidelijk antwoord op. En dat hoeft ook niet. Het is sowieso goed dat de ontwikkeling van het geweld binnen en buiten het veld eens uitgebreid op het papier staat. Bovendien geeft het boek een boeiend beeld van de opkomst van het voetbal in Nederland waarbij duidelijk naar voren komt dat Koning Voetbal om zijn status te behouden niet achterover kan gaan leunen.

Recensie verscheen eerder in de rubriek ‘Sport in Druk’ van het Friesch Dagblad.