Zo'n negen jaar geleden las ik met veel plezier "Kalme chaos", het prikkelende boek over Pietro Paladini die na de volkomen onverwachte dood van zijn vrouw niks anders weet te doen dan voor de school van zijn dochter te gaan zitten wachten in de auto, maanden achter elkaar en steeds de hele dag, ondergedompeld in volstrekte passiviteit en het vreemde gevoel dat hij meer zou moeten voelen dan hij voelt. En nu is er dan het vervolgboek "Zeldzame aarden" waarin diezelfde Pietro Paladini wordt ondergedompeld in een totale achtbaan, niet in een kalme chaos maar een kolkende chaos, waarin hij alle vaste grond onder zijn voeten verliest en ook elke zekerheid kwijtraakt over wie en wat hij eigenlijk is.

Tja mensen, ik vond dit echt een grandioos boek. Maar het gaat mij niet lukken om te vertellen waarom, want het is qua stijl en tempo behoorlijk uniek. Pietro Paladini spreekt ergens bewonderend over de geniale momenten van Roger Federer: "opeens maakt de logica van het tennisspel ruimte voor iets wat eigenlijk niet kan en toch gebeurt, PLAATSVINDT omdat de slag van Federer het mogelijk maakt". Zo heeft Veronesi in dit boek voortdurend Veronesi-momenten, waarin de logica van wat literatuur normaal vermag ruimte lijkt te maken voor iets dat niet kan en TOCH gebeurt, omdat Veronesi het blijkt te kunnen. Moordend tempo wordt gecombineerd met beschouwing, terugblik en meanderende uitweiding zonder dat het tempo daardoor afneemt; totale kolder en forse tragiek wisselen elkaar in racetempo af zonder dat het verhaal daardoor minder komisch of minder tragisch wordt; alles gaat voortdurend anders dan verwacht, waarbij elke gedachte of gebeurtenis wel tachtig keer in zijn totale tegendeel omslaat, maar zonder dat Veronesi de controle kwijtraakt. Paladini zelf echter verliest de controle totaal, en komt daarbij in een grotesk tragi-komische mallemolen terecht: hij wordt daardoor een soort paljas, lachwekkend en aandoenlijk tegelijk. En ook verontrustend herkenbaar: hij komt wel EXTREME hoeveelheden bananenschillen tegen, maar ja, ons eigen levenspad is toch ook met behoorlijk veel bananenschillen geplaveid.... De wijze waarop Paladini steeds uit de bocht vliegt werkt zeer op de lachspieren, de wijze waarop elke net veroverde vaste grond meteen weer verloren gast is dolkomisch. Maar ook beklemmend, want door de aard van die gebeurtenissen en door alle vernuftige beschouwingen eromheen word je als lezer steeds meer ervan doordrongen dat NIETS in deze wereld vaste grond heeft, ook niet in de wereld van de lezer zelf.

Zelden een boek gelezen dat zo bol stond van tintelend en aanstekelijk vertelplezier. Zelden een verhaal gezien dat zo enorm meeslepend was in zijn vaart en TEGELIJK zo beschouwend van toon. Maar mooi vind ik vooral hoe het verhaal van brokkenpiloot Paladini je helemaal ademloos maakt met al zijn wendingen, zodanig dat je daar helemaal hilair van wordt, terwijl het tegelijk erg uitnodigt tot vele peinzende mijmeringen over de bodemloze chaos van het bestaan.