Ontroerend mooi boekje (159 pagina’s) dat voor mij een speciale betekenis heeft. Het verhaal speelt zich namelijk af in buurt waarin ik ben opgegroeid: het burgemeesterskwartier in Alkmaar. Maar dan wel tien jaar eerder dan het jaar waarin ik geboren ben.
Auteur Henk ten Berge, zelf ook opgegroeid in deze buurt, beschrijft het leven gedurende de oorlog, maar dan gezien door de ogen van tieners. Die moesten de rol van hun vaders die ondergedoken, gevlucht of opgepakt waren overnemen. Vandaar de titel van het boek: ‘Vaders van tien’.

De Rippingstraat, de Kennemerstraatweg, de Brouwerstraat, de typische erkerwoningen en vooral de daarachter gelegen steegjes die het speel- en strijdterrein vormden van de jeugd. Ik ken ze als mijn broekzak, maar dan uit de jaren van de wederopbouw, de jaren vijftig.
Ten Berge beschrijft ze ten tijde van de donkerste jaren uit onze geschiedenis. Het binnentrekken van de Duitsers, de bezetting, de hongerwinter. Voor jongeren aanvankelijk heel spannend, maar naarmate de bezetting langer duurde werd het steeds grimmiger.

Bomen omzagen in de Alkmaarder Hout en het Heilooërbos, met de kans opgepakt te worden. Om de beurt thuis een half uurtje fietsen om een beetje licht te hebben. Een menu van tulpenbollen en brandnetels. En natuurlijk de verdwijning van joodse mensen uit de straat. Ik ken het allemaal uit de verhalen van mijn ouders, maar Ten Berge beschrijft het allemaal heel naturel vanuit de belevingswereld van tienjarigen.

En plotseling is het weer voorbij en worden de ‘vaders van tien’ (tegen hun zin) weer gewoon kinderen. De bevrijding maakt bij hen dubbele gevoelens los. Het boek neemt dan een andere wending. De schrijver gaat op zoek naar de mensen die zijn ‘verdwenen’, joden en verzetsstrijders. Hij bezoekt de concentratiekampen Buchenwald en Auschwitz en duikt in allerlei archieven op zoek naar zijn vroegere buren. Die zoektocht is een schokkend relaas over het ware gezicht van de Duitse vernietigingsmachine.