In 1981 trok een performance van Roni Klinkhamer in Haarlem de aandacht van het tijdschrift Panorama. De berichtgeving van toen komt erg oubollig en ouderwets over. Panorama schrijft: ‘Het tot voor kort sterk onderschatte kunstenaresje Roni Klinkhamer gaat al geruime tijd gebukt onder een ernstig verlangen om de “mensen te verwarren”.’ Roni Klinkhamers literaire debuut Murphy Slaughter kenmerkt zich door dezelfde wens van toen om mensen in verwarring te brengen. Zij het op prettige en prikkelende wijze. En dat begint al bij het boekomslag waarop een schilderij van Klinkhamer is afgebeeld. Wie iets anders wil lezen kan het boek ook Murphys Laughter noemen…

Roni Klinkhamer is iemand met veel talenten. Ooit werd ze in Muziekkrant Oor genomineerd als tip van het jaar en mocht ze als een van de winnaars van een radioprijs optreden met Doe Maar in Paradiso.

Murphy Slaughter is de naam van het hoofdpersonage, een veelbelovende kunstenaar in Haarlem die op het punt van doorbreken staat. Met een belangrijke solotentoonstelling voor de boeg raakt hij zijn belangrijkste project kwijt. ‘The Leapmap to Freedom’, een map waarin de oogst van een jaar hard werken is opgeslagen, blijkt onvindbaar. Vooral omdat een vriend van zijn moeder, mister Goldmeyer, een prominent en kunstkenner in Hardland, een preview zou krijgen, wordt Murphy gedwongen een reden te bedenken voor de afwezigheid van de map. Omdat hij moeilijk zijn drankprobleem als oorzaak kan opgeven, komt hij met een nieuw concept. Niet de originele etsen maar foto’s ervan zullen worden tentoongesteld. Voor het zo ver is, vertelt hij zijn moeder dat de map bij een bekende kunstcriticus in New York ligt. En zo stapelen de leugens zich in ijltempo op. Amusant is de kritiek die Klinkhamer in humoristisch en rap proza op de kunstwereld heeft. Het gesprek van de kunstenaar met zijn galeriehouder is daarvan een mooi voorbeeld.

‘Als je dus maar begrijpt dat je in je openingswoord de nadruk moet leggen op de meerwaarde van juist foto’s van etsen, in plaats van etsen zelf. Conceptuele kunst.’
‘Waarom ook alweer?’
‘Oké luister goed. De etsen zijn een weerslag van de actualiteiten van de dag, op hun beurt geïnspireerd door krantenfoto’s over gebeurtenissen, niet de gebeurtenissen zelf, en dit concept is tot het uiterste doorgetrokken, zodat de bezoeker zich geconfronteerd voelt met foto’s van etsen, over foto’s van gebeurtenissen gepresenteerd als de werkelijkheid, de waarheid, zodat er wederzijdse gelaagdheid ontstaat, die de afstand tussen binnen en buiten en vice versa tenietdoen, zodat je aan twee kanten te maken krijgt met interpretaties van interpretaties.’

Nog interessanter is echter de extra dimensie in het boek. Zo komt de door Murphy bedachte New Yorkse kunstcriticus later in het boek, en tot grote verbazing van Murphy zelf, tot leven. De lezer, die al geruime tijd twijfelt aan het bestaan van de Leapmap to Freedom, begrijpt langzaam maar zeker dat de wereld van kunst en kunstenaars aan andere wetten voldoet.

Toch wordt het Murphy Slaughter allemaal te veel. Hij besluit tijdens de opening van de expositie afwezig te zijn. En natuurlijk past die afwezigheid van de kunstenaar weer naadloos in het al eerder door hem bedachte concept. Murphy vlucht naar Humptytown. En daarmee groeit de nachtmerrie waarin hij al zat tot ongekende proporties. Het hoofdstuk waarin Klinkhamer haar personage die wereld laat betreden, heet niet voor niets Once upon a time. De stad komt vreemd, surrealistisch over en is ‘net een tikkeltje te perfect.’ Ondanks slogans als ‘Alles valt op zijn plaats’ en ‘No more Problems’ en het ontbreken van geld blijkt deze wereld allesbehalve probleemloos te zijn. Het blijkt een droom die wakend wordt ervaren. Het drinken van veel Humpty’s Springwater wordt aangeraden. Pas na enige tijd komt Murphy erachter waarom. Het water beïnvloedt zijn denken. Contact met de buitenwereld blijkt verboden. Het gaat erom dat de bewoners zich conformeren met de paradijselijke dag die elke dag hetzelfde is. Dat een kunstenaar niet in dat concept past mag duidelijk zijn. Net als in de ‘normale’ wereld zoekt Murphy naar een kans om uit te breken.

Murphy Slaughter is een roman waarin kunst en kunstenaar-zijn het uitgangspunt vormen om de wereld onder een loep te leggen. Roni Klinkhamer toont keer op keer haar fantasie maar ook haar kennis van zaken die eerder de wereld op zijn kop zetten. Zo wordt het water in Humptytown vergeleken met magic mushrooms van nu en een experiment in de jaren vijftig in een dorpje met de naam Pont Saint Esprit. Men had lsd net ontdekt en had dit nieuwe oorlogswapen op de dorpsbevolking uitgeprobeerd.

‘Begin vijftiger jaren werd daar van de een op de andere dag iedereen gek. Mensen sprongen uit het raam, denkend dat ze konden vliegen, anderen pleegden zelfmoord, kinderen zagen rode vlekken op hun lichaam die in rode bloeiende bloemen veranderden, mensen gingen bloot naar hun werk, denkend dat ze aangekleed waren… Het was een groot gekkenhuis.’

Het verhaal doet bij Murphy een belletje rinkelen. Hij denkt aan de stad waar hij al te lang bivakkeert.

‘Iedereen, iedereen is gelukkig. De o zo gelukkige gemeenschap heeft eigen regels, die echter zo vreemd en onbegrijpelijk, bizar zijn, dat er daardoor een natuurlijke barrière opgeworpen wordt. De ene gemeenschap vertrouwt de andere voor geen cent, alleen de eigen gemeenschap is gelovenswaardig.’

Murphy Slaughter is een roman die aan de film Groundhog Day (1993) doet denken. In deze komedie wordt Bill Murray slachtoffer van een ‘tijdlus’ en moet hij steeds weer dezelfde dag beleven. Het paradijselijke, maar uiterst voorspelbare leven wordt langzaam een hel. Daarmee is de film een spiegel die ons het leven van alledag genadeloos toont. Roni Klinkhamer schreef een boek dat qua humor en fantasie moeiteloos met Groundhog Day kan wedijveren. Het boek wil echter meer laten zien dan de eerder genoemde film. Het gaat Klinkhamer ook om de fantasiewereld van de kunstenaar versus de kunstwereld, om creativiteit en zakelijkheid en wat er gebeurt als die te veel met elkaar in contact komen. Murphy Slaughter gaat om de perceptie van de realiteit. Zo zwaar als dit klinkt, zo licht en vlot leest de dikke roman. Roni Klinkhamer schreef een overtuigende roman over een wereld die wellicht de onze is. De twijfel die ze zaait doet je voortaan ieder glas water met argwaan bekijken.