Zelden boeken gelezen die zo tot de verbeelding spreken als de boeken van Hugh Howey. Zijn ooit als online blog begonnen Wool-serie (in het Nederlands gepubliceerd als de Silo-trilogie) is verslavend fascinerend en uitermate bevreemdend. Met een hoofd bárstensvol vragen was het nu gelukkig vrij kort wachten op de vertaling van het laatste deel, een kleine maand geleden: Stof.
Met zoveel onduidelijkheden vraag je je ongerust af (zeker bij het zien van dit dunnere deel) of al die vragen wel beantwoord gaan worden. Bij het haastig omslaan van de ene na de andere bladzijde neemt die bezorgdheid een steeds concretere vorm aan. Gaat het einde van de trilogie überhaupt wel bevallen?

Deel twee, Schakel, vormde als het ware een prequel op Silo, chronologisch eindigend waar dit eerste deel eveneens eindigde. Stof gaat verder vanaf dat moment en wel in sneltreinvaart. In de opstandige silo 18 is Juliette tot Burgemeester benoemd en daar gebruikt zij haar bevoegdheden om (omstreden) graafwerkzaamheden te verrichten. Ze graaft naar silo 17, de lang vergane silo waar enkele overlevenden -haar vrienden- zitten. In Silo 1 doet de door de Buitenlucht besmette Donald samen met zijn ontwaakte zus Charlotte ondertussen verwoede pogingen het ene doemscenario te voorkomen om vervolgens op een ander (wel gewenst) doemscenario af te stevenen.

Halverwege het boek gebeurt het schier ondenkbare. Even een ‘waarschuwing’ voor de al te zeer betrokken lezer; bereid je voor, néém even afstand (laat het boek een paar dagen liggen, ‘wen’ gewoon even aan deze onvoorziene plotwending. Heel begrijpelijk) Enige wrevel kan hierna de kop hebben opgestoken- Howey maakt het voor zichzelf wel heel lastig de verwachtingen van zijn lezers tegemoet te komen. Maar daar is het hem duidelijk niet om te doen en plot-technisch komt het dan ook uiteindelijk allemaal logisch uit. Na honderden jaren wordt het mysterie van de Buitenwereld onthuld, de overlevenden stappen naar buiten en zijn klaar voor een Nieuw Begin.
Op zich een prima afloop: alles klopt en is (min of meer) helder en aannemelijk. Een happy end, wat wil je nog meer? Nou, méér. Howey voelt kennelijk nattigheid en probeert zich in een nawoord te ‘verdedigen’. Zijn einde ís inderdaad geen einde, want eindes zijn momentopnames. Het is aan de lezer zelf te bedenken hoe het verdergaat. Ja ja.

Wat hier waarschijnlijk gebeurt is dat Howey zijn onwezenlijke wereld zó ver heeft doorgevoerd tot een zó danig hoog niveau dat het zo goed als onmogelijk is je neer te leggen bij een dergelijk banale uitkomst. Drie boeken lang leek hij naar een veelbelovende climax -de sleutel van het wurgende enigma, de clou van het zo zorgvuldig dicht gelaste plot!- toe te werken. En vervolgens pakt die climax op de een of andere manier als anti-climax uit. Tamelijk ontredderd sla je het boek ten slotte dicht.

Had Howey het anders kunnen doen? Eigenlijk niet, gezien de manier waarop hij zijn epos schreef: steeds een hoofdstuk online zetten zonder tijdens het verdere verloop nog iets te kunnen veranderen. Zoals opgemerkt, plot-technisch zit het allemaal wel goed. Schrijven kán Howey. Alleen al het feit dat hij zulke sterke emoties teweeg brengt kan hij vet op zijn conto schrijven. En het einde van een goede serie geeft altíjd een dubbel gevoel, aangezien het een afscheid van fijn leesvoer inhoudt. Dus, nogmaals, wees als lezer gewaarschuwd (of wat terughoudender). Ga deze impressieve serie vooral lezen, maar –om in de sfeer van het boek te blijven- raak het perspectief niet kwijt...