“Ik heb zeventien dagen niet geslapen“

Aldus begint het bizarre kort verhaal van Haruki Murakmai, Japan's meest succesvolle auteur.

Jaren geleden gekocht tijdens een bibliotheek uitverkoop voor één euro, blijkt dit prachtig geïllustreerde kleinood een nog grotere schat te zijn, dan ik aanvankelijk dacht.

Uitgegeven in 2011 in beperkte oplage, is de novelle voorzien van betoverende, grafische tekeningen van de hand van de befaamde Kat Menschik, een Duitse illustratrice.
Negentig bladzijden 'kort', is het een parabel en blijkt het verhaal grote overeenkomst te hebben met Tolstoj's Russische zwaargewicht, Anna Karenina.

De vrouwelijke Ik-persoon slaapt niet. Al dagen niet. Ze kan gewoon niet slapen, nog geen seconde. Maar afgezien van het niet kunnen slapen, is ze verder volledig normaal. Geen enkel probleem zou je zeggen, afgezien van het niet kunnen slapen.
De Ik- persoon is getrouwd, haar man is tandarts, en samen hebben ze een zoon.
Het gezin is gelukkig, dagelijkese rituelen brengen rust, en het lijkt alsof niets een schaduw over het gezinsleven zou kunnen werpen. Zij leiden een niet noemenswaardig middelmatig bestaan. Iedere dag is hetzelfde.
De vrouw dood de tijd tijdens haar slapeloze nachten met cognac, chocolade en het lezen van Anna Karenina. Het zijn bezigheden waar haar man van gruwelt. En zo gaat het, al nachtenlang. En moe is ze niet. Nog steeds niet. Integendeel, ze wordt steeds helderder.
's Nachts ontsnap ze aan deze aanhoudende sleur door wat doelloos door de stad te rijden. Ze veracht haar zoon, haar man en schoonmoeder: ze hebben allemaal dezelfde rotkop en dezelfde arrogantie.
Als ze uiteindelijk de tweede week van haar slapeloosheid ingaat, probeert ze uit te zoeken wat er met haar aan de hand zou kunnen zijn: ze heeft nu al zeventien dagen en zeventtien nachten niet geslapen. Ze vraagt zich af ze aan het sterven is. Slaap is immers een extrapolatie van slaap? Misschien was de dood wel een eindeloos diep, klaarwakker zijn in een soort duisternis. Deze gedachte vervuld haar van angst. Gillend realiseert dat ze opgesloten zit in een wereld die niet de hare is.
------------------------------------------------

Sinds de vrouw niet meer kan slapen, merkt ze hoe eevnoudig de realiteit is. En hoe makkelijk je die naar je hand kunt zetten. Het is gewoon het huis. Het is gewoon het huishouden, het is gewoon moederen. Iedereen kan het, zelfs met de ogen dicht. Het is net net zoals een eenvoudig appartaar: als je eenmaal door hebt hoe het werkt, is het daarna alleen maar herhaling. Zoals slaap.

In dit korte verhaal komen verschillende thema's als schijnheiligheid, hartstocht, trouw en familie aan de orde.
Het gaat over de vrouw, en de moeite die het haar kost om eerlijk tegenover zichtzelf te zijn, als de rest van de maatschappij verwacht dat ze haar plicht als huisvrouw en moeder dient te vervullen.
Murakami onderzoekt in hoe verre iemand vrij is om dingen te doen of te laten, in het aangezicht van de omgeving. Moeten wij doen wat de ander van ons verwacht? En wat als wij toegeven aan onze eigen wensen en behoeftes?

In deze subliem geschreven parabel is het einde gelegen aan de fantasie van de lezer: wordt de vrouw uiteindelijk gek, of gaat ze dood? Of haalt haar gezin haar weer 'bij zinnen.'?

Lezen, en koesteren. Maar liever niet 's avonds, het kan wel eens een slapeloze nacht opleveren!

****