Ali Smith (1962, Inverness, Schotland) werd meerdere malen genomineerd voor de Man Booker Prize en wordt geprezen om haar psychologische inzicht en stilistische kunnen. In 2015 won Smith de Baileys Prize, de Goldsmiths Prize en de Costa Novel Award voor haar roman Het een als het ander. Net als deze roman werd ook haar roman Herfst genomineerd voor de Man Booker Prize. Na de herfst volgt de winter, en zo verscheen in 2018 ook de Nederlandse vertaling, door Karina van Santen en Martine Vosmaer, van Winter bij Prometheus.

Winter heeft verschillende hoofdpersonages, twee oude vrouwen, de zoon, Arthur, van een van hen en een buitenstaander, die samen kerst vieren in het veel te grote huis in Cornwall waar de moeder van Arthur nog steeds woont. Eigenlijk zijn de vier personages vreemden van elkaar, zullen de kerstdagen de mensen dichter bij elkaar brengen?

Daarmee is Winter in eerste instantie een traditioneel Engels winter- of zelfs kerstverhaal te noemen. De familie staat centraal, maar deze mensen hebben jaren geen contact met elkaar gehad en worden rond de kerst weer door het lot bij elkaar gebracht in het huis van de eenzame oude Sofia. Haar zus (waar ze jarenlang ruzie mee heeft gehad) en haar zoon die een meisje van de straat betaald heeft om zijn vriendin te spelen, omdat zijn eigen vriendin weggelopen is en hem online zwartmaakt.

“En ik vertelde jullie erover, zegt Lux, omdat het is alsof de mensen in het stuk in dezelfde wereld leven maar apart van elkaar, alsof hun werelden op de een of andere manier losgeraakt of afgebroken zijn van elkaars werelden. Maar als ze gewoon buiten zichzelf konden stappen, of gewoon konden horen en zien wat er vlak bij hun oren en ogen gebeurt, zouden ze zien dat ze allemaal in hetzelfde toneelstuk zitten, dezelfde wereld, dat ze allemaal deel uitmaken van hetzelfde verhaal.”

Dit slaat op de vier personages die elk helemaal in hun eigen wereld leven en met hun eigen leven bezig zijn, ook al zijn ze nu met kerst bij elkaar. Maar dit geldt ook voor de wereld en de mensheid in het algemeen. Het nieuwe boek van Smith is zeker ook een politiek boek te noemen en speelt erg in op de actualiteit. De gevolgen van de Brexit, het presidentschap van Trump, de vluchtelingenstromen in Zuid-Europa en de plastic soep staan centraal en Smith onthoudt zich niet van (indirect) commentaar.

“Maar aan de andere kant, wat zal de wereld doen, mevrouw Cleves, zegt Lux, als we het probleem van de miljoenen mensen zonder huis om naartoe te gaan of met huizen die niet goed genoeg zijn niet kunnen oplossen, behalve door ga-weg te roepen en hekken en muren te bouwen? Het is geen goed antwoord, zeggen dat de ene groep mensen kan beslissen over het lot van een andere groep mensen en kan kiezen of ze die opnemen of buitensluiten. Mensen moeten inventiever zijn dan dat, en royaler. We moeten een beter antwoord bedenken.”

Zoals Smith dat ook in Herfst deed, speelt ze continu met verschillende stijlen en de chronologie van de verhalen van haar personages, allemaal in korte zinnen en makkelijk leesbare stukken. Het geheel steekt vernuftig in elkaar en leest vlot, terwijl er tegelijkertijd zoveel uit haar verhaal te halen is.

Smith verenigt de actualiteit met de traditie in Winter en schrijft daarmee tegelijk een tijdsdocument en een tijdloos verhaal.