" Mijn verstand zegt dat ik zelfmoord moet plegen. Maar ik wil leven! Ondanks alles wil ik leven! Daar heb je al je verstand voor nodig, maar dat kan het niet aan, het keert zich tegen me. Het ontkent mijn bestaan."

In de tijdspanne van ongeveer een week verliest Otto Silbermann huis en haard en begint per trein te reizen om te ontkomen aan de Nazi's.
Het contact met zijn echtgenote wordt verbroken, zijn zaak houdt op te bestaan en wordt verkocht, met verlies en onder druk tegen een veel te lage prijs, aan zijn compagnon. Zijn huis is vernield en leeggeroofd en zijn vaste bestaan en zekerheid liggen ernstig onder vuur.
Het geld wat hij overhoudt aan de verkoop van zijn zaak geeft hem de mogelijkheid nog een relatief gemakkelijke vrijheid van bewegen na te streven en per trein van station naar station te reizen...van Berlijn naar Dortmund, Aken, Dresden en retour......onderweg waant hij zich relatief veilig en ondanks enkele spannende momenten gaat dit hem goed af. Toch komt hij niet uit Duitsland weg......

Ulrich Alexander Boschwitz zet als auteur in het boek een beklemmende en dreigende sfeer neer, zonder daarbij de gebeurtenissen en geschiedenis direct te benoemen of te beschrijven. Het is duidelijk dat het boek begint in de Kristallnacht en wat heel bijzonder is, is dat Boschwitz dit beschrijft alsof hij het zelf heeft meegemaakt, terwijl hij op dat moment al Duitsland was ontvlucht....onduidelijk is of hij auto-biografische elementen heeft gebruikt, of dat hij aan de hand van verhalen van slachtoffers dit verhaal heeft gereconstrueerd.

Omdat de auteur ervoor kiest alles vanuit het perspectief van de hoofdpersoon Otto Silbermann te beschrijven, leef je mee met Silbermann, denk je als Silbermann en ervaar je de spanning-emotie van Silbermann, waarbij je je telkens afvraagt of hij de juiste keuzen maakt en of je zelf hetzelfde gedaan zou hebben.
Heel knap van Boschwitz ervoor te zorgen dat je je op enig moment identificeert met Silbermann.....en je volledig kunt inleven in de uitzichtloosheid van zijn situatie...


" Ik had me beter kunnen laten arresteren, net als alle anderen. In de cel heb je waarschijnlijk meer rust dan wanneer je vrij bent. Daar kun je tenminste uitslapen. Nu sta ik stijf van de spanning en op het punt van instorten, ik ren maar wat rond en kom geen stap verder..."

En dit is precies wat er met Otto Silbermann gebeurt: doelloosheid en rusteloosheid en vooral angst nemen de overhand en zorgen voor een triest open einde....de ondergang van een gerespecteerd Joodse zakenman.

" Reizen, vechten, me zorgen maken, mezelf kwellen, piekeren....allemaal voor niets. Mijn hele leven is zinloos geweest, alles wat ik ooit heb bereikt..."

" Want wat er gebeurd is, lijkt wel een schipbreuk, een vulkaan-uitbarsting, een aardbeving op bevel. Ja, de aarde beeft, maar alleen onder Joodse voeten..."

Een boek dat gelezen dient te worden...Een boek dat je laat nadenken....Een boek dat je aan alle vervolgden in de tegenwoordige wereld laat denken, maar ook aan die uit het verleden....en.... Een boek dat je doet beseffen en jezelf doet afvragen hoe vaak dit nog moet gebeuren......mensen op de vlucht en opgejaagd....hier en nu, vroeger en toen....het is van alle tijden......!!!!!!!