“Soms is wat onmogelijk lijkt, alleen maar moeilijk” – Victor Hoppe (De engelenmaker – Stefan Brijs)

De engelenmaker, een roman van Stefan Brijs waarmee hij al een aantal prijzen en nominaties in de wacht sleepte. Zo kreeg Brijs de publieksprijs van de Gouden Uil 2006 en de KANTL-prijs 2006 voor proza. Het boek werd genomineerd voor de AKO Literatuurprijs, maar het moest de duimen leggen voor de De bekoring van Hans Münstermann. Desalniettemin is het boek het lezen meer dan waard.

Het boek speelt zich voornamelijk af in de jaren 70 en in de jaren 80, maar we krijgen ook flashbacks naar de jeugd van Victor Hoppe, het hoofdpersonage van het boek.
Ook al speelt het boek zich voor ons af in het verleden, toch wilt het ons waarschuwen voor de toekomst waarin de wetenschap een steeds grotere rol zal gaan spelen.
Het boek pas perfect ineen. Van schrijfstijl tot thema tot vertelperspectief, alles klopt. Het boek is geschreven vanuit een alwetend standpunt, alsof je zelf God bent, die in het boek het kwaad belichaamt. Het boek geeft je een totaal andere visie op het Bijbelverhaal, dat in het boek ook een cruciale rol speelt.
De wisselende flashbacks tussen dokter Hoppes tijd als kind en als onderzoeker aan de universiteit zorgen ervoor dat je een duidelijker beeld van hem krijgt.

Het boek vertelt het verhaal van een dokter genaamd Victor Hoppe. Victor werd tijdens zijn kinderjaren verstoten door zijn ouders, omdat zij hem voor debiel zagen. Hij wordt in het klooster opgevangen waar hij voor het eerst in contact komt met de Bijbel, die in Victors leven zijn voetsporen zal nalaten. In het klooster komt hij eveneens in contact met zuster Marthe, de eerste person in zijn leven die echt vertrouwen heeft in de jongen. Dit vertrouwen groeit doordat de abdis, zuster Milgitha, zuster Marthe ’s nachts aan het bed van Victor laat lezen uit de Bijbel, omdat de abdis ervan overtuigd is dat dit de duivel, die in het lichaam van Victor gevangen zit, zal verdrijven.
Later blijkt dat zuster Marthe zwanger is, maar daar is zuster Milgitha niet mee opgezet. Ze laat haar onderzoeken door de vader van Victor, dokter Karl Hoppe. Tijdens de onderzoeken van de dokter vertelt zuster Marthe hem, dat Victor helemaal niet debiel is, je moet gewoon vertrouwen hebben in de jongen. Zuster Marthe laat hem ook weten dat Victor zelfs al kan lezen. Victors vader verwijt zichzelf dat hij nooit vertrouwen heeft gehad in zijn zoon en besluit vrijwel onmiddellijk zijn zoon mee te nemen naar huis. Nadat Karl Hoppe de resultaten van zijn onderzoeken meedeelt onderneemt zuster Milgitha acties die er dan ook voor zorgen dat zuster Marthe het klooster zal verlaten. Hierna verneemt Victor nooit nog iets van haar.
Wanneer Victor thuis is bij zijn vader gedraagt hij zich opnieuw helemaal anders, vanwege het ontbreken van een vertrouwensband. Na verloop van tijd ontstaat er toch een band tussen de twee en ondervindt ook zijn vader dat Victor helemaal niet debiel is.
In het huis is een kamer waar een vrouw ligt. Karl had Victor vaak genoeg gezegd dat hij daar niet mocht komen. Tijdens één van de nachten besluit Victor zijn kamer uit te sluipen en gaat hij naar de kamer van de vrouw, niet wetende dat het zijn moeder is. Ze is gestorven en Victor begint onmiddellijk te bidden, want zo was het hem geleerd in het klooster. Wanneer zijn vader hierop uitkomt heeft hij toch terug even het idee dat de duivel wel degelijk in zijn zoon schuilt, maar dat is niet voor lang.
Karl stuurt later zijn zoon naar school. Hier krijgt hij les van broeder Rombout die Victor leert doorgronden en merkt dat hij heel intelligent is. Victor scoort altijd goede punten en rondt zijn lagere school veel sneller af dan al zijn leeftijdsgenoten.
Victor wilt net als zijn vader dokter worden en hij schopt het uiteindelijk zelfs tot embryoloog. Hij doet onderzoek naar het creëren van leven. Hij wil beter doen dan Goed, want God dood ook. “God neemt en God geeft.” Op een dag krijgt hij bezoek van een lesbisch koppel dat zwanger wilt worden zonder tussekomst van een man. Ze willen dat het kind op hen beide lijkt. Victor acht dit mogelijk en start zijn experimenten met muizen. Wanneer blijkt dat de experimenten zijn geslaagd, schrijft hij een verslag uit en stuurt het op naar een wetenschapstijdschrift. Hij wil onmiddellijk beginnen met experimenten op mensen, maar zijn Rex Cremer en de rest van zijn onderzoeksgroep gaan hier niet mee akkoord zeker niet wanneer blijkt dat andere onderzoekers zijn methode tot op de millimeter nauwkeurig hebben gevolgd en niet hetzelfde resultaat bekomen. Victor start toch met zijn menselijke experimenten bij het lesbisch koppel, maar wat hij dan besluit tart alle verbeelding.
Victor stopt zijn samenwerking met de universiteit en keert terug naar Wolfheim. Bij zijn terugkeer naar zijn geboortedorp, zijn de inwoners niet echt gastvrij te noemen. Ze mijden de dokter en beginnen zich vragen te stellen over zijn kinderen, die nooit te zien zijn, maar ook over de dokter zelf. Nadat hij een jongen uit het dorp heeft gered van de dood, groeit het vertrouwen in de dokter langzaamaan.
Toch blijven er vraagtekens over de dokter en zijn kinderen. Wat is er met hen aan de hand? De dorpelingen vermoeden dat de kinderen ziek zijn, maar de dokter rept er met geen woord over enkel Charlotte Maenhout, een voormalige leerkracht, komt met de kinderen in contact om op hen te passen en om hen op latere leeftijd ook te onderwijzen. Mevrouw Maenhout stelt zichzelf ook een hoop vragen. Waarom mag ze niet komen letten op de kinderen wanneer ze ziek zijn? Dan hebben ze hun oppas toch het meeste nodig? Wat voor onderzoeken voert de dokter allemaal uit op zijn kinderen? Mevrouw Maenhout gaat op onderzoek uit en vindt oude wetenschapstijdschriften waarin ze artikels ziet over dokter Hoppe. Terugkerende woorden die ze vlug ziet zijn fraude en chaos. Fraude en chaos? Een confrontatie met de dokter over al deze vragen waar ze mee worstelt is een beslissing die ze zwaar zal moeten bekopen.
Waarom speelt de dokter niet gewoon open kaar over de kinderen? Is er dan toch meer aan de hand? Dit alles creëert een hoop argwaan bij de inwoners, die waarheid en gerucht niet meer van elkaar kunnen onderscheiden. Zeker wanneer op een dag een vreemde vrouw bij de dokter intrekt. Niet lang hiervoor sterft in het dorp Günther Weber, een dove jongen, bij een tragisch ongeval. De ouders hebben het zwaar met dit verlies en gaan ten rade bij dokter Hoppe die het mogelijk acht een jongen precies zoals Günther te maken, zonder zijn gebreken.
“God neemt en God geeft.”, “Soms is wat onmogelijk lijkt, alleen maar moeilijk.” gedreven door deze gedachten maakt Victor Hoppe een keuze waarmee hij probeert het tijdelijke te ruilen voor het eeuwige. De dag waarop Rex Cremer, zijn vroeger collega aan de universiteit, langs gaat bij Victor valt dan ook de hele puzzel op een gruwelijke manier in elkaar.

Brijs zet met dit boek een knap staaltje literatuur neer. Je wordt meegezogen in een roman over embryologie, wat toch wel een controversieel thema is. Het boek wordt verteld op een manier waardoor alles wat aan wetenschappelijke onderzoeken gebeurt zo logisch en zo simpel lijkt. Dit is te danken aan Brijs’ aangename schrijfstijl, waardoor je echt in het boek wordt gezogen. Via het donkere verleden van dokter Victor Hoppe wordt je meegesleurd naar gruwelijke wendingen die in het plot alle personages bij elkaar brengen, waardoor het plaatje helemaal duidelijk wordt.

De engelenmaker, een boek dat het onderscheid maakt tussen wetenschap en geloof, maar tegelijkertijd de kloof tussen de twee zo klein maakt terwijl die vandaag de dag haast onoverbrugbaar lijkt. Een boek dat verder het onderscheid maakt tussen de onbereikbare idealen van dokter Hoppe en de harde werkelijkheid. Over hoe het is en hoe het zou moeten zijn. Een verhaal waarin elk personage op zoek is naar de absolute waarheid, maar de vraag is of die werkelijk bestaat.

Bronnen:
Stefan Brijs (3 oktober 2015). Geraadpleegd op 24 oktober 2015 via https://nl.wikipedia.org/wiki/Stefan_Brijs/

Stefan Brijs (datum onbekend). Geraadpleegd op 24 oktober 2015 via http://www.stefanbrijs.be/

Stefan Brijs – De engelenmaker (datum onbekend). Geraadpleegd 24 oktober 2015 via http://www.stefanbrijs.be/boek/de-engelenmaker-4/