Kort nadat ik Oorlog en terpentijn van Stefan Hertmans had gelezen, kwam Ann de Craemer (1981) met Kwikzilver op mijn pad. Opnieuw een eerbetoon aan een grootouder, een grootmoeder dit keer, Paula Van Hauwaert, Mémé genoemd door haar kleindochter. Een heel ander verhaal en toch ook weer niet. Opnieuw kwam er een monument tot stand, opnieuw was er sprake van oprechte liefde voor een uniek mens, opnieuw ontstond een stukje sociale geschiedenis, dit keer op het platteland. En opnieuw bleef een eenvoudig, maar bewogen leven niet onopgemerkt. Met dank aan haar kleindochter.

Drie delen kent het boek. In het eerste deel vallen we met de deur in huis, of beter, verlaten we samen met Mémé het huis. Wat volgt is het verhaal over het waarom van de gedwongen verhuizing, het verzet, het verdriet, de zoektocht naar een nieuw onderkomen, de verhuizing zelf, de gedwongen aanpassing aan de nieuwe omgeving, de vriendschap met een nieuwe buurvrouw. De kleinkinderen en kinderen bezoeken haar geregeld, maar dat kan het gemis en de heimwee naar haar oude omgeving niet wegnemen.
Vooral Ann bekommert zich op een ontroerende en gewetensvolle manier over haar Mémé. En hoewel het een zwijgzame oma is, weet ze toch steeds vaker verhalen over vroeger los te weken en begint ze langzaamaan te beseffen dat ze daar iets mee doen moet, voor er niemand meer is die deze verhalen nog vertellen kan.

In dat gebeurt in het tweede deel (dat ik het beste vond) op een bijzonder manier. Ze neemt de lezer mee het huis van grootmoeder in en laat de stenen spreken. En zo krijgen we op een speelse manier de hele familiegeschiedenis voorgeschoteld. Die begint met de fundamenten van het huis, gelegd in 1929 voor Paula en haar man Camiel die het huis bouwde, samen met zijn vader. Elke ruimte roept verhalen, herinneringen en anekdotes op en zo krijgen we compleet beeld van het leven van Mémé .

Deel drie gaat over het langzaam uitblussende leven van Mémé in het verzorgingshuis en haar uiteindelijke overlijden. Het verlies doet pijn, maar als ze na twintig jaar haar boek af heeft, is Ann tevreden:

"Ik heb van grootmoeders verhalen een gouden paleis van herinneringen willen maken dat niet door de tijd kan worden gesloopt. (......) Daar Paula, grootmoeder, moeder, mémé, mag je nu eeuwig blijven wonen, als een koningin van de eenvoud die je was, en voor altijd zult zijn.
Je bent eindelijk weer thuis."

En daar is Ann de Craemer in geslaagd. De volledige recensie kun je hier lezen: http://mijnboekenkast.blogspot.nl/2015/01/ann-de-craemer-kwikzilver.html