Wat de eerdere delen van Francesca Haigs trilogie sierden, waren de ethische kwesties die aan de kaak gesteld werden. Vlam en as, het slotstuk van de trilogie, zou het spetterende einde moeten betekenen. Het einde waarin de ethische vraagstukken tot een climax gedreven zouden worden. Helaas komt deze wens niet uit. Haig besteedt in haar slotakkoord voor het grootste deel aandacht aan een actievol en strijdlustig verhaal, waarbij de eerder zo gewaardeerde dilemma’s naar de achtergrond gedrukt worden.

In eerste instantie komt de lezer van Vlam en as terecht in een gespreid bedje; Cass’ verhaal gaat gewoon verder. Samen met Piper, Zoë en Paloma is Cass onderweg. Ze heeft haar Alfa-broer, Zach, achtergelaten en is op zoek naar de laatste strohalm om de wereld naar haar hand te zetten. Paloma uit Elders vormt haar grootste houvast. Deze dame weet hoe het was voor de Explosie en kan haar verhaal misschien met voldoende overtuiging overbrengen op anderen. Zij heeft geen tweeling én ze heeft een kunstbeen. Toch leeft ze. Tot zover kan de dilemma’s-zoekende lezer genieten. Haig stelt opnieuw het vraagstuk over het menselijk leven en de macht erover aan de kaak. Centraal daarbinnen staat de vraag welk leven het beste leven is. Zo zover werkt ze het onderwerp goed uit en maakt ze de lezer nieuwsgierig naar het vervolg.

Helaas vervalt vanaf dan Vlam en as in de overbekende actievolle verhalen waarbij diepgaande thematiek verder naar de achtergrond verdwijnt. Cass komt oog in oog te staan met de Ceremoniemeester en al snel wordt ze geconfronteerd met haar tweelingbroer. In een poging de wereld te redden bedenkt ze dat ze samen met haar medestrijders moet proberen Kamp 6 te bevrijden. Het doel? De zielen uit de reservoirs halen. Natuurlijk wordt ze daarbij tegengezeten door verschillende groeperingen. Aan Cass en haar vrienden de taak door te strijden.

Wat in eerdere delen al opviel, maar nu bij vlagen van negatieve invloed is op het verhaal, is de zeer beschrijvende schrijfstijl van Haig. Ze laat Cass in de verleden tijd vertellen over haar leven, waardoor een deel van de spanning wegebt. Tegelijkertijd bevat het verhaal daardoor automatisch meer telling-momenten dan showing-momenten, waardoor enige afstand ontstaat. Jammer, want op die manier wordt de lezer automatisch een beetje buiten spel gezet.
Lange tijd blijft het boek interessant door de kleine en grotere kwesties die aan de orde komen: ‘Het kwam door het gedrocht dat ze baarde. En jij wilt dat ik meehelp om hier een eind aan te maken door de hele komende generatie in gedrochten te veranderen.’ Bovendien wordt het verhaal gesierd door mooie boodschappen: ‘’Er zijn nog altijd dingen die het waard zijn om voor te vechten, zei Pieper. ‘De wereld is niet alleen maar vuur en as.’’

Het is jammer dat Haig die boodschappen en dilemma’s niet meer naar de voorgrond brengt in het laatste deel van de trilogie. Het had Cass’ verhaal écht bijzonder kunnen maken en daardoor onvergetelijk. Alles wordt nu wel afgesloten, voor zover mogelijk opgelost en afgerond, maar de leeshonger blijft. Het gesprek over de écht belangrijke dingen mist, voor het gevoel, het welbekende staartje. Vlam en as is een prettig boek, maar valt wat tegen na de eerste twee delen.