Het houten bestek is de debuutroman van Tessa Ijzermans.
Met dit boek wil ze de geschiedenis van de dwangarbeiders in de oorlog meer bekendheid geven.

Op een ochtend, als Mathilde en haar broertje zich vervelen, gaan ze op zoek naar snoep in de snoepkast.
Achterin de kast vinden ze een doosje met daarin een houten bestek.
Ze worden betrapt en vragen over het bestek worden door moeder Maam afgedaan met een korte beschrijving over de oorsprong van het bestek , een aandenken aan zijn verblijf in de gevangenis van Scheveningen en het feit dat Pee - bijnaam van vader Mart binnen het gezin - het er niet meer over wil hebben.
Dat maakt de kinderen - vooral Mathilde - extra nieuwsgierig naar het verleden.

Enige jaren later gaat Mathilde op onderzoek uit en vind een afgesloten kist.
Na enig wrikken krijgt ze de kist open en ontdekt daarin allerlei oorlogs- documenten, waaronder een schrift van haar vader Mart met handgeschreven herinneringen aan de oorlog.
Ze kan haar nieuwsgierigheid niet bedwingen en leest de inhoud van het schrift.

Ondertussen is vader Mart ingestort. Hij wil niet meer praten en zit alleen nog maar in zijn stoel te drinken en te roken.
Niemand in het gezin weet raad met hem.
Werken kan hij niet meer en moeder maakt zich zorgen over de inkomsten voor het gezin. Tenslotte moet er voor de vijf kinderen gezorgd worden.
Ze wil dat Mart een verzetsuitkering aanvraagt.
In eerste instantie protesteert hij hevig , maar uiteindelijk gaat hij toch overstag.
Hij wordt opgeroepen voor een onderzoek door een psychiater.
Bij deze man, Brakmeijer, komt zijn oorlogsverleden aan de orde.
En ook het feit dat hij binnen zijn gezin niet meer wil praten.
Wat is daar nu precies de reden voor? Daar probeert Brakmeijer op een indringende manier achter te komen.
Uiteindelijk breekt Mart.

Een andere verhaallijn is de ontwikkeling van Mathilde, die in bepaalde opzichten gelijke tred houd met het onderzoek naar het verleden van haar vader .
Ze lijkt in veel opzichten erg op hem en maakt zich ook sterk voor verzet, maar dan op de kunstacademie in Breda, waar ze naartoe is verhuisd.
Wat opvalt is de loyaliteit aan haar vader.

Het boek is goed geschreven en bevat - naast uitgebreide beschrijvingen over het kamp voor dwangarbeiders, kamp Lahde en de vlucht terug naar huis - ook mooie, beeldende zinnen.
"Zijn handen in de grijpstand ter grootte van een stoeptegel, verstijfd in de gehoorzaamheid die zijn leven had moeten redden."
"Zijn ogen zwommen eindeloos moe in zeeën van rimpels en grauw."
De respectievelijke ontwikkelingen van Mart en Mathilde worden goed beschreven.
De personages komen geloofwaardig over en zijn goed uitgewerkt.
Het houten bestek biedt een boeiende inkijk in de geschiedenis van de dwangarbeiders in Duitsland en hun vlucht terug naar huis. Duidelijk wordt hoe negatief de dwangarbeiders die in Duitsland in kampen hadden gezeten in Nederland ontvangen werden. "Had je niet onder kunnen duiken? " Alsof er sprake was geweest van vrije wil om in Duitsland te gaan werken.
En ook wordt duidelijk hoezeer de herinneringen van iemand met een oorlogsverleden na de oorlog invloed hebben op de persoon zelf en op de rest van het gezin.