"Zou, om de wereld bij elkaar te houden, eigenlijk niet iemand onafgebroken naar alles moeten kijken?" Het is een van de vele filosofische, theologische en existentialistische vragen die Mulisch in dit boek stelt, en die je zelf ook aanzetten tot nadenken.
Ik ben een zestien jarige scholier die, op het moment dat hij dit schrijft, net voor het eerst dit boek uit heeft gelezen. (Ondanks dat iedereen in mijn omgeving het afraadde omdat het hen te moeilijk leek).
Ik ben absoluut weggeblazen door dit boek, ik heb er geen andere woorden voor. Alle puzzelstukjes vallen door het boek heen langzamerhand in elkaar, en alles klopt voor mij aan dit boek. Het is een combinatie van veel verschillende thema's en gebieden, en voor iedereen zit er wel een deel bij dat hem of haar aanspreekt.
Ik heb, tot mijn eigen verbazing, erg veel van de verwijzingen in het boek naar de Klassieke Oudheid en de Bijbel begrepen, maar om echt diep in het boek te duiken raad ik het aan om secundaire literatuur te raadplegen. De symboliek die namelijk overal achter zit, namen, plaatsen, getallen, gebeurtenissen, is onvoorstelbaar.
Ik denk dat ik dit boek tien keer kan lezen en dan nog niet alles ontdekt heb.

Als het kon, zou ik het boek zes sterren geven, want het is op mijn ranglijst omhoog geklommen en is nu mijn favoriete boek uit de Nederlandse literatuur.
PS. Laat je niet afschrikken door de lengte, de schrijfstijl leest erg vlot weg.