dat echt gebeurd zou kunnen zijn. Ik heb me erop betrapt dat ik heb gegoogeld op de naam “Hawk”, de bijnaam van de hoofdpersoon die tot een levende legende werd…. En ja, toen kwam ik o.a. bij deze roman terecht!

In de Verte is een indrukwekkend debuut van de getalenteerde Zweeds-Argentijnse schrijver, Hernan Diaz, in de vorm van een avonturenroman, een Western, ten tijde van de goudzoekers en kolonisten (midden 19e eeuw). We volgen onze hoofdpersoon, Håkan, in tegengestelde richting, niet de richting van de goudzoekers dus. Hij probeert, maar dat lukt niet altijd, oostwaarts te gaan, richting New York.

DE TIJD, LEEFTIJD en GELEEFDE TIJD
Eigenlijk is de tijd niet belangrijk. We weten alleen aan het begin hoe oud onze Zweedse held ongeveer is. Een jongen nog. Hij zegt zelf ook enkele keren niet te weten hoe oud hij is als er naar gevraagd wordt. Daarnaast zijn er alleen wat summiere historische tijdsaanduidingen die ongeveer het tijdvak aangeven. Mooie citaten zijn er volop te vinden over het algemene thema “tijd”, zoals:
“Stilte en eenzaamheid hadden zijn tijdsbeeld vertroebeld” op blz 268.
“Het was doodstil in zijn hoofd. Hij dacht vrijwel nooit aan iets wat niet binnen handbereik was. Jaren verdwenen onder een heden zonder gewicht”- blz. 266

INDELING
Blz. 7 – 16 vormen een soort proloog. Er komt een naakte oudere man, met lange witte haren en baard uit het water van een bijt in een enorme witte ijsvlakte. Hij wordt vanaf het dek van een schoener die in het ijs vastzit, gadegeslagen door een tiental chagrijnige, bebaarde mannen in bont- en oliejassen. Wie is deze man? Vele verhalen doen de ronde over deze man. Hij is de legendarische Hawk! Men heeft ontzag voor hem en men is bevreesd. Eenmaal terug op het schip gaat de oude man uiteindelijk zijn levensverhaal vertellen. Urenlang… Dit boek. Vierentwintig hoofdstukken. Aan het eind van het boek vinden we een epiloog van ca. 6 bladzijden.

HET VERHAAL VAN DE HAWK, eigenlijk in twee delen of misschien wel drie…
“Ik ben Håkan Söderström. Ik heb mijn achternaam nooit nodig gehad. Nooit gebruikt. En niemand kon mijn voornaam uitspreken Ik kende nog geen Engels toen ik hier kwam. Als mensen me vroegen hoe ik heette, antwoordde ik Håkan, zei hij, terwijl hij zijn hand op zijn borst legde. Dan vroegen ze, Hawk kan? Wat kan Hawk? Wat is het dat je kan? Toen ik eenmaal kon praten en het kon uitleggen, was ik al de Hawk”.
Deel 1. Zijn verhaal begint in Zweden. Håkan is de jongste van twee zonen in een armoedig boerengezin. Zijn ouders moeten voor een rijke landeigenaar de schrale grond bewerken. De oogst mislukt jaar op jaar. En hun bestaan wordt steeds ellendiger en uitzichtlozer. Dan weet de vader door een slinkse verkoop van een tweeling-hengstveulen twee passagebiljetten naar de Verenigde Staten, naar New York te bemachtigen en hij denkt zo zijn beide zoons een betere toekomst te kunnen bieden. ”Hun moeder zei niets” wordt dan terloops vermeld. Håkan en de vier jaar oudere Linus gaan op weg. Maar, al in de haven van Portsmouth raken ze elkaar kwijt en Håkan gaat aan boord op het verkeerde schip dat hem naar Californië zal brengen. Håkan verliest aldus zijn grote broer en voorbeeld Linus.

Op het schip wordt hij ziek en wordt na een paar dagen uitgehongerd en koortsig aangetroffen door Eileen Brennan die hem samen met haar man verpleegt alsof het een van hun eigen kinderen is.
Na een paar maanden, eindelijk aangekomen in San Francisco (via Kaap Hoorn), was Håkan jaren ouder geworden. “De slungelachtige knaap was een lange jongeling geworden…”. Håkan besluit met de Brennans, goudzoekers, mee te gaan en het land in te trekken. Het begin van een levenslange, avontuurlijke, gevaarlijke zwerf- en overlevingstocht op weg naar zijn doel: het vinden van zijn broer Linus in New York. Dood en ziekte liggen vaak op de loer. Deze zoektocht wordt een rollercoaster van merkwaardige en vaak gevaarlijke ontmoetingen. Mensen die hem gebruiken, maar evenzo vaak uitbuiten en misbruiken. Hij ontmoet Indianen en andere “kleurrijke” figuren, zoals de dikke vrouw en haar bewakers die hem gevangen hadden gehouden. Een van de gunstige uitzonderingen is de natuurvorser, Lorimer, een wetenschapper die op zoek is naar het oerorganisme in de zoutvlakte van Saladillo. Deze man leert hem heel veel over de natuur, medicijnen, chirurgie, villen van dieren, het looien van hun huiden, e.d. Maar hij blijkt niet in staat te zijn hem lezen en schrijven te leren. Opmerkelijk…

Deel 2. De grote ommekeer, de weg naar eenzaamheid en afzondering en vooral leegte wordt veroorzaakt door de slimme, berekenende Jarvis Pickett, leider van de goudzoekers, die hem ongewild tot “moordenaar” maakt wanneer de caravaan overvallen wordt en Håkan ervoor kiest om zijn dierbaren te beschermen. Hij heeft er geen goed gevoel over. “Zij die het waard waren verdedigd te worden waren al dood, en al het moorden maakte zijn eigen strijd voor zelfbehoud minder te rechtvaardigen” – blz. 174.

We zijn dan ongeveer op de helft van het boek. Håkan moet vluchten. Alleen. Met een paard en een ezel en de instrumenten en kompas van zijn vriend Lorimer. Een barre, barre tocht. Alle ontberingen dreigen hem langzaam maar zeker zijn verstand te doen verliezen. “Waren zijn hersenen ziek?” Geen planten, geen brandstof, geen water. Hij wist niet waar hij was. Hij wist niet of hij zijn verstand nog had De enige keus was omdraaien, naar het grasland teruggaan, en dan, hoe dan ook, in een rechte lijn naar het oosten te trekken.”- blz. 198. Naar Linus! Mooie, toepasselijke naam… Linus is het “beloofde land” voor hem. Maar zo lineair verloopt zijn leven en zoektocht niet.

Ook als kluizenaar blijkt hij niet altijd veilig te zijn. Zelfs niet in zijn zelf gegraven grot. Hoewel, de natuur nooit vijandig is. Maar, er zijn overal hinderlagen en mensen die hem zoeken, willen misbruiken en doden. Maar, ook in dit gedeelte is er een kameraad, Asa. Lees hoe dit afloopt….. Eventueel zou hier deel 3 kunnen beginnen. Vanaf blz. 261.

SCHRIJFSTIJL
Håkan is de focus van het verhaal. In het begin begrijpt Håkan geen woord Engels en de schrijver zet de lezer in dezelfde positie als Håkan. De lezer is Håkan. De lezer kijkt door zijn ogen. Er wordt geen enkele extra informatie gegeven. Er is geen alwetende schrijver. Althans meestal niet. Er zijn dus een soort van “stomme” dialogen want Håkan begrijpt niet wat er gezegd wordt. Zijn kennis van het Engels en van de wereld wordt beter en de lezer evolueert mee. Tot aan het prachtige einde. Deze constructie is een heel sterk punt van de schrijver!
Ook knap is hoe de schrijver de groei van Håkan toont in de diverse stadia van diens leven, niet alleen op fysiek gebied (Håkan wordt als een reus zo groot en imponeert door zijn gestalte), maar ook in ervaring en op psychologisch gebied groeit hij enorm. Van naïef naar slim. Het is voelbaar wat Håkan denkt en ziet en voelt en je hallucineert zelfs met hem mee. Je ziet van verre de vijand komen…

Ook de natuur met de woestijn, de onafzienbare vlaktes, bergen van zand, dichte bossen en bijna onneembare rotsen, de cañons, worden prachtig, bijna magisch beschreven. Planten, (wilde) dieren, reptielen, vogels, noem maar op.
En op de achtergrond de ontwikkeling van de Verenigde Staten in de 19e eeuw. In Clangston waar hij na jaren en jaren terugkeert, is heel wat veranderd. Eigenlijk alles…

Bijzonder vond ik Hoofdstuk 20. Door de soms letterlijke herhalingen over zijn dagelijkse bezigheden die elke dag weer hetzelfde zijn is dit een uitzonderlijk mooi hoofdstuk. Het eindigt als volgt: “Hij dacht zelden na over zijn lichaam of zijn leefomstandigheden, noch over iets anders trouwens. Het gewoonweg bestaan nam al zijn tijd in beslag.” – blz. 279.

CONCLUSIE
In de eerste alinea schreef ik al dat Håkan als “Hawk” een legende was geworden. De schrijver heeft door middel van deze roman de mens achter de legende willen laten zien en daar is hij bijzonder goed in geslaagd!
Ik ben het dan ook helemaal eens met The Guardian die op de achterflap schrijft: “Een avontuurlijke pageturner én een diepgaande bespiegeling over eenzaamheid en kameraadschap, over je ontheemd en thuis voelen (…) Zoiets kwamen we nog niet eerder tegen”.

Ik geef VIJF STERREN.
Een uitstekend boek ook om te verfilmen…!

Maart 2019
Wil