Ik las de laatste pagina's van Ingesloten in de metro. De tranen liepen over mijn wangen. Als mijn medereizigers het opmerkten, zeiden ze er in ieder geval niets van. En dat is jammer. Anders had ik hen meteen een prachtige boekentip cadeau kunnen doen. Ingesloten neemt een actuele thematiek als vertrekpunt - de haat waarmee vele moslims in het dagelijks leven te maken krijgen - en gooit er een schepje bovenop. Wat als de politiek beslist om alle moslims bijeen te drijven en in kampen onder te brengen? Samira Ahmed neemt je mee in dit gruwelijke gedachte-experiment. Prachtig geschreven en o zo schrijnend. Een aanrader, al kreeg ik er wel nachtmerries van.

Het is midden in de nacht als plotseling de voordeur van Layla Amin en haar ouders wordt ingetrapt. Gewapende mannen in uniformen dwingen hen om mee te komen, zonder te vertellen waar naartoe. Layla en haar ouders worden opgesloten in een interneringskamp voor Amerikaanse moslims - met heel veel anderen.
"Ik heb ze wel eerder op televisie gezien, de stacaravans die de regering neerzet voor mensen die hun huis zijn kwijtgeraakt door een natuurramp. Alleen is de natuurramp nu moslim zijn."
Volgens de president vormt de islam een bedreiging voor de nationale veiligheid. Niemand wordt gespaard. Met behulp van haar vriendje buiten het kamp, haar nieuwe vrienden in het kamp en een onverwachte bondgenoot vecht Layla voor haar vrijheid. Maar bij een revolutie hoort tijd, doorzettingsvermogen en opoffering - is iedereen bereid om die risico's te nemen?
"Ongeveer één procent van de Amerikaanse bevolking is moslim, maar dat zijn toch nog altijd bijna drieënhalf miljoen mensen. Hoe kunnen ze ons ooit allemaal gevangenzetten? (...) Nog afgezien van de logistieke problemen zou alleen het idee hier in Amerika onmogelijk moeten zijn."
Hoe heeft het zo ver kunnen komen? Een kleine geschiedenisles over wat vooraf ging aan het gruwelijke heden in Ingesloten. Achttien maanden geleden is er een anti-islamwet ingevoerd in Amerika. En daar bleef het niet bij. Door middel van een volkstelling, een viertal maanden daarna, werd van iedere inwoner van Amerika de religie vastgesteld. Mensen die toegaven moslim te zijn, belandden op een lijst. Zes maanden geleden werden de uitsluitingswetten van kracht. Drie maanden geleden verloren de eerste moslims in de publieke sector hun baan. Twee maanden geleden werd een felle islamofoob tot minister van Oorlog benoemd, een kabinetspost die sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer had bestaan. Een maand geleden verklaarde de president van de Verenigde Staten live op televisie dat 'moslims een bedreiging vormen voor Amerika'. En nu zitten Layla en haar ouders dus in een interneringskamp. Maar Layla is vastbesloten zich niet over te geven.
"Natuurlijk is het heus niet zo dat het halve land plotseling islamofoob werd vanwege één gebeurtenis. Maar alle dingen bij elkaar - de leugens, de retoriek die vluchtelingen als verkrachters en misdadigers afschilderde, het nepnieuws, de gemanipuleerde statistieken - gaven goedbedoelende mensen die beweren heus niet onverdraagzaam te zijn een excuus om op een man te stemmen die bijna dagelijks over zijn moslimhaat tweette."
De thematiek van Ingesloten is heftig. Samira Ahmed schetst een nabije toekomst waarin moslims worden opgesloten in kampen die sterk aan de concentratiekampen uit de Tweede Wereldoorlog doen denken. Tegelijkertijd toont Ahmed aan dat er al enorm veel haat tegenover moslims in onze huidige samenleving vervat zit. Op deze manier laat ze zien dat haar gedachte-experiment dichterbij is dan je denkt.
"We hebben het allemaal te druk met wegkijken en onszelf ervan overtuigen dat dit een collectieve nachtmerrie is waar we uiteindelijk uit zullen ontwaken."
Het boek gaat over de kracht van het individu; welk verschil kan Layla maken? Maar ook de macht van de media, de opkomst van burgerjournalistiek door middel van sociale media en protesten als Occupy spelen een belangrijke rol in het verhaal. Oftewel: het is duidelijk een boek van deze tijd.
Eenmaal woonachtig in kamp Mobius, besluit Layla op te komen voor zichzelf en alle andere moslims in het kamp. Het zijn uiteindelijk de jongeren die zich mobiliseren en tot actie overgaan, terwijl de volwassen vanaf de zijlijn toekijken. Tot voor kort had ik hier mijn vraagtekens bij geplaatst, maar sinds de klimaatmarsen ben ik overtuigd dat jongeren inderdaad de wereld kunnen veranderen. Al is het met kleine stapjes. En met grote opofferingen. Geloof me, Layla komt in dit boek voor hete vuren te staan.
"De monsters die het meest op je lijken, zijn altijd het engst."
Ondanks het feit dat het de jongere generatie is die op de balustrades gaat staan, denk ik dat dit boek niet enkel geschikt is voor Young Adults. De boodschap is zo belangrijk, dat ik hoop dat het boek tot bij een breed publiek zal raken. Ingesloten kun je immers zien als een waarschuwing. Laat het niet zo ver komen met onze maatschappij! De thematiek is zo ontzettend actueel en het boek is prachtig geschreven. Mijn notities staan vol met quotes om in te lijsten. Sommige vanwege de prachtige formulering, anderen vanwege de krachtige betekenis. Samira Ahmed kan schrijven, dat is een ding wat zeker is.
"Mensen willen gelukkig zijn in hun onwetendheid. Geef ze schappen vol vet fabriekseten en honderd tv-kanalen en stop ze vol met de angst voor God. Geef ze een Ander om te haten, en ze zullen doen wat hun gezegd wordt."
In Ingesloten onderzoekt Samira Ahmed de strategie van angst en verdeeldheid. Het Wij-Zij denken krijgt een compleet nieuwe dimensie als de Ander - in dit geval de moslim - terechtkomt in interneringskampen. Maar staat deze toekomst niet dichterbij ons dan we denken? Ingesloten is hoe dan ook een boek van deze tijd, waarin de jeugd niet bang is om op te komen voor haar idealen. Hoe afschuwelijk de omstandigheden ook zijn, Layla houdt hoop. Dit kan en mag niet gebeuren in Amerika. En dus besluit ze te vechten. Laten we dit boek als een waarschuwing zien en vanaf nu allemaal samen vechten, want dit mag absoluut niet onze realiteit worden.
Deze recensie verscheen ook op Oog op de Toekomst.