De wet van Moenk van Jaap Bos is een verrassende, diepgaande ideeënroman waarin grote vragen worden gesteld. Dé roman om straks de Maand van de Filosofie mee in te luiden.

Uitgeverij Magonia noemt het een ‘moderne ideeënroman over herinneren en de menselijke geest.’ In een ideeënroman is het verhaal ondergeschikt aan de ideeën die erin verwerkt zijn. Hoewel ik af en toe de draad kwijtraakte, bleef de roman mij boeien. Het loont om het boek uit te lezen en niet te gauw te oordelen, ik beloof: veel wordt helder.

In De Wet van Moenk volgen we twee mensen. De ik-figuur uit de roman is op zoek naar wat er misging in zijn leven. De ander is Moenk, een jonge, veelbelovende fotograaf. Hij is onderweg naar zijn moeder, die stervende is. Zij is een succesvol schrijfster, wier laatste boek tot veel ophef heeft geleid. Als de verhalen uiteindelijk bij elkaar komen, blijkt dat de personages langs verschillende wegen toenadering tot elkaar hebben gezocht. (bron: Athenaeum Boekhandel)

Terugkerende onderwerpen zijn tijd en plaats, herinneren, het ‘ik’ en normaliteit. In de vrijheid van het schrijven van een roman heeft Jaap Bos interessante ideeën geopperd die na het lezen nog even door je hoofd spoken. Soms leken zijn ideeën vooral voorzetjes voor wat een mogelijke filosofische theorie zou kunnen zijn. Het boek komt in mijn ogen pas volledig tot zijn recht als je het ziet als een filosofisch werk, niet enkel als roman.

Jaap Bos daagt zijn lezers uit zélf na te denken over wat het verhaal betekent. Daardoor lijkt het misschien alsof hij onnodig uitweidt, maar in feite geeft hij met elk uitstapje een boodschap mee waardoor je het boek anders bekijkt. Niet door het te zeggen, maar door erover te verhalen via intertekstualiteit: in anekdotes (zoals van een man die Moenk ontmoet op het treinstation) en verhalen (die van schrijfster Marcia, de partner van de ik-persoon).

Er hangt een zekere treurigheid aan het boek. De personages zoeken naar een doel, een zin in het leven maar weten niet hoe ze dat moeten bereiken. Ze zijn gebroken. De dialogen zijn realistisch, maar ook melancholisch, alsof het geschreven is voor film. Het verhaal heeft geen gestroomlijnde structuur en al deze kronkels maken het boek realistisch, want het leven zelf bevat ook geen duidelijke normatieve kenmerken.

Het is een uitdagend boek om te lezen, maar als je het tempo weet bij te houden, ontrolt zich een melancholisch meesterwerk waarin de vorm op een uiterst originele manier is ingezet om de lezer bij het verhaal te betrekken. De wet van Moenk is een absolute aanrader voor de filosofisch ingestelde literatuurliefhebber.

Ik geef dit boek 4,5 van de 5 sterren.

Deze recensie verscheen eerder op alexhoogendoorn.nl