Robert Pinget is vast niet bij iedereen bekend, maar ooit was hij een van de groten van de nouveau roman: een bepaalde experimentele stroming die geloofde dat de taal nauwelijks enige relatie heeft tot 'de werkelijkheid', en dat literatuur aan alle kanten die breuk tussen taal en werkelijkheid demonstreren moest door radicaal te breken met alle vormprincipes van 'normale' boeken. En dat leverde behoorlijk ingewikkelde boeken op, soms fascinerend, soms ook niet om aan te gluren zo saai. Maar Pinget vind ik altijd nog wel te pruimen: hij schrijft niet zo bloedig serieus als andere 'nouveau romanciers' (zoals Claude Simon of Alain Robbe- Grillet), en ik vind zijn taalgebruik wel mooi en muzikaal als je er eenmaal aan gewend bent. Hij is ook zeker niet zo zwartgallig als zijn vriend, collega en bewonderaar Samuel Beckett, al deelt hij wel diens skepsis. En Meneer Songe behoort geloof ik ook nog eens tot zijn wat lichtere werken.

Een raar boekje is het wel: het bestaat uit fictieve dagboekaantekeningen van de oude heer Songe, die geregeld ook verwonderd terugkijkt op die aantekeningen in het bijzonder en het schrijfproces in het algemeen. En die verwonderde reflecties schrijft hij dan weer op. Een dagboek dus dat zich verwondert over het genre van het dagboek. Bovendien een dagboek waarin ook van alles staat over wat meneer Songe is vergeten, of meerdere behoorlijk verschillende beschrijvingen van een en dezelfde gebeurtenis. Daardoor, en door allerlei innerlijke tegenstrijdigheden binnen (en tussen) de verschillende dagboekfragmenten, ontstaat een behoorlijk chaotisch beeld. Songe schrijft en schrijft, maar begrijpt het beschrevene niet. Hij kijkt om zich heen, hij staart in zijn eigen hoofd, en bevat totaal niet wat hij ziet. En spreekt zichzelf al niet begrijpend nog tegen ook. Tsja, dat heb je met die nouveau romanciers: die willen altijd aantonen dat ons denken, spreken en schrijven geen enkele greep op de wereld geeft. Tegelijk kan je dit boekje ook anders lezen: het is juist door die nogal maffe stijl ook een geloofwaardige schets van hoe een ouder wordende man meer en meer de greep op het bestaan verliest. Hoe zijn denken geleidelijk aan steeds gefragmenteerder wordt. Hoe zijn toch al vrij zwakke greep op het bestaan steeds zwakker wordt.

Best een interessant boekje, dus, en nog ontroerend ook. Bovendien origineel, en daar hou ik wel van. Ik geloof meteen dat veel mensen hem niet te pruimen zullen vinden, maar ik hou wel van dit soort plotloze en ietwat gefragmenteerde boeken. Ik geloof dat ik Pinget-boeken als Iemand of Het verhoor - jaren geleden gelezen- nog wat intrigerender vond, maar who cares. Ik ga vast nog wel meer van die man lezen.