- Auteur: Ernest Claes
- Genre: Fictie – Streekroman
- Uitgever: Maatschappij voor Goede en Goedkoope Lectuur; Zichem
- Uitgegeven in 1920
Het verschil tussen heden en verleden is immens. Vandaag de dag zouden de streken van de Witte en de reactie erop niet meer mogelijk zijn.
De kwajongensstreken die de Witte uithaalt zijn telkens opnieuw grappig. Dit moest ook aangezien het hele boek hierover gaat, het zou een flop zijn geweest mocht dit niet zo mooi zijn gebracht. Een aantal voorbeelden van zijn streken zijn dat hij de hond van de meester treitert en dat hij geld en sigaren steelt. Hij gaat tegen de wil van zijn moeder zwemmen en als zijn familie vraagt of er al zout op de patatten is, zegt hij telkens nee. Het gevolg is telkens verschillend maar het beste is en blijft da zijn moeder zijn kleren meepakt bij het zwemmen zodat hij naakt naar huis moet. Hij deed ook een spel op de markt, het doel was onopgemerkt bier te drinken van de bowlers. Na het vinden van “De leeuw van Vlaanderen” speelt hij het verhaal na. De Witte beleeft veel verschillende dingen waardoor het boek nooit saai wordt en je wilt blijven lezen. Je bent telkens opnieuw benieuwd naar zijn volgende avontuur.
De straffen die de Witte, Ludovicus “Lewie” Verheyden, krijgt zouden nu niet meer mogen. Als een kind nog maar wordt aangeraakt zal de leerkracht al ziedende ouders op zijn nek halen. In de tijd waar de Witte in leefde, begin 1900, was dit nog normaal. Hij haalt iets uit en krijgt kletsen op de billen, wordt opgesloten in de kelder… Dit maakt het verhaal ook zo mooi, veel mensen hebben nog alleen maar mensen horen praten over “den goeien ouwe tijd.” Hier zie je dus ook dat alles anders was, het verhaal geeft dus zeer goed de werkelijkheid van het begin de 20ste eeuw weer.
Lewie Verheyden wordt de Witte genoemd door zijn wit haar. Dit is voor veel mensen herkenbaar, veel mensen kennen wel iemand met wit haar die ook Witte of wittekop wordt genoemd. Hierdoor wordt het verhaal zeer herkenbaar wat ook weer bijdraagt aan het leesplezier dat je uit dit boek haalt. De Witte zijn makkers hebben ook allemaal bijnamen. Enkele voorbeelden zijn Dabbe, Tjeef van Voskes, Krol en Fompe.
Ernest Claes heeft ook een mooie schrijfstijl, anders dan de moderne literatuur. Hij schrijft in het Vlaams, zijn dialect is zeer herkenbaar waardoor het een warm gevoel geeft. Dit is vernieuwd ten opzichte van de moderne literatuur. De hoofdstukken zijn chronologisch maar het is niet zo dat het ene hoofdstuk dinsdag is en het volgende woensdag. De hoofdstukken zouden in principe kunnen omwisselen van plaats omdat ze zeer verschillend zijn. Hij schetst de situatie telkens heel goed, wie zit waar, wie gaat wat doen. Wat zijn de plannen en waarom. Claes legt duidelijk uit hoe iedereen zich voelt, je kan je dus goed verplaatsen in de personages waardoor dit boek een zeer volks karakter krijgt.
De Witte is een interessant werk omdat het je onttrekt uit de dagelijkse sleur van de moderne wereld. Het neemt je mee op een lange reis door het verleden. De kwajongensstreken die Claes bespreekt laten je telkens lachen en dit was ook mede het opzet van hem waardoor het meer dan geslaagd is.
Ernest Claes is er in geslaagd een mooie roman te schrijven die nog vele jaren zal verslonden worden door lezers van alle leeftijden. Het is een meeslepend boek waarin je telkens benieuwd bent naar nieuwe avonturen. Het volkse karakter en het anders zijn dan de moderne boeken zorgt voor veel leesplezier.