Het beste Nederlandse boek over WO II ooit. Jan Brokken schreef een adembenemend boek over het bijzondere verhaal van de Nederlandse consul in Litouwen Jan Zwartendijk, die samen met zijn Japanse collega naar schatting 10.000 Joden het leven redde.

Kaunas, Litouwen, 1940. De bij Philips Litouwen werkzame Zwartendijk wordt benaderd om het Nederlandse consulaat in Litouwen op zich te nemen. Hij stemt in en krijgt te maken met duizenden Joden die in Litouwen als ratten in de val zitten. De Duitse inval is een kwestie van tijd en dan is geen Jood meer veilig. Zwartendijk helpt hen aan een zogenoemd 'Curacao-visum' en zijn Japanse collega verstrekt op grond van dit 'visum' (het is geen echt visum) een transitvisum voor Japan. De Russen laten de Joden over de Trans Siberische Spoorlijn naar Wladiwostok reizen, waar ze per boot naar Japan vluchten. En hoewel Japan een bondgenoot is van nazi-Duitsland, weigert Japan het antisemitische beleid van de nazi's over te nemen. Uiteindelijk overleeft naar schatting 95% van de Joden die van Zwartendijk een visum ontvingen de oorlog. Exacte cijfers ontbreken, maar het gaat naar schatting om 10.000 mensen.

Zwartendijk kreeg bij leven nooit erkenning voor zijn daden. In 1971 hadden slechts vier overlevenden persoonlijk contact met hem opgenomen. Dat was niet uit ondankbaarheid; men had simpelweg alle tijd en energie nodig gehad om na de oorlog een nieuw leven op te bouwen. Zwartendijk kreeg in 1963 zelfs een berisping van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Pas na zijn dood kreeg hij - na heel veel pijn en moeite - de Yad Vashem-onderscheiding 'Rechtvaardige onder de Volkeren.

Maar voor het echte eerbetoon zorgt Jan Brokken, met zijn minutieuze verslag van alles wat er destijds gebeurde. Drie jaar werkte Brokken aan dit boek. Hij voerde talloze gesprekken, schreef brieven en e-mails en bracht bezoeken aan Litouwen, Japan en Sjanghai. Het resultaat: een Meesterwerk. 'De Rechtvaardigen' kent zijn gelijke niet en is het beste Nederlandse boek over WO II ooit.