Zuid-Vietnam, april 1975. De Amerikanen moeten de strijd tegen het communisme opgeven. Een Zuid-Vietnamese generaal laat zijn trouwe kapitein een lijst opstellen van mensen die kunnen vluchten met een van de laatste vliegtuigen die vanuit Saigon richting Amerika vertrekken. Even is het spannend, als hun vliegtuig wordt beschoten en de vluchtelingen dekking moeten zoeken in afwachting op een nieuw toestel. Die aanval kost sommigen het leven, waaronder Bon’s vrouw Linh en hun baby Duc. Uiteindelijk lukt het te ontsnappen naar de VS, waar velen in Los Angeles een nieuw bestaan opbouwen.
Die kapitein is een geval apart. Hij is de bastaardzoon – laat het hem maar niet horen! – van een Franse priester en een arme Vietnamese moeder. Hij is nota bene in het noorden van het land geboren. Dat is het deel van waaruit de communisten het land veroveren. In zijn tienerjaren heeft de kapitein een (letterlijke) bloedband gesloten met zijn leeftijdgenoten Bon en Man. Man is een fervent revolutionair die strijdt aan de kant van de communisten.

In de VS blijft de kapitein de rechterhand van de generaal. Wat de laatste niet weet, is dat kapiteins sympathieën eigenlijk bij de revolutionairen liggen. Hij is een man met twee gezichten. Om de generaal van zijn loyaliteit te overtuigen, is de kapitein genoodzaakt vuile handen te maken. Via een contact in Parijs communiceert hij ondertussen met Man en geeft zo informatie door over plannen van de gevluchte Vietnamezen om via Thailand een tegenaanval te doen en het communistische regime te verjagen. Als er eenmaal een legertje is opgericht om zich bij Vietnamese guerrilla’s in Thailand te voegen, sluiten Bon en de kapitein zich aan. Man is daar allesbehalve blij mee: hij gebiedt de kapitein in de VS te blijven en zijn rol als spion te continueren. De kapitein negeert dat verbod, want hij wil koste wat kost zijn bloedbroeder Bon beschermen.

De missie in Azië is nog maar enkele weken bezig als de eenheid van Bon en de kapitein wordt overmeesterd. Beiden worden daarna onderworpen aan enorme beproevingen. Zij komen oude bekenden tegen in het kamp waarin zij worden gedetineerd. De kapitein krijgt echter één kans dit verschrikkelijke oord ooit te kunnen verlaten. Dat kan als hij het antwoord weet op de vraag: “Wat is belangrijker dan onafhankelijkheid en vrijheid?” Helaas moet hij exact dát antwoord geven dat de kampcommandant van hem verwacht…

‘De sympathisant’ is een interessant boek waarbij de schrijver uit veel feitelijke bronnen heeft geput voor dit fictieve verhaal. Met dit debuut won hij naast de Pulitzerprize (2016) vele andere prijzen. In de aanbeveling van de NYT op de flaptekst – “Intelligent, waanzinnig grappig en met een meedogenloos tempo” – kan ik me echter geenszins vinden. Een intelligent boek is het zeker, maar het verhaal is volstrekt gespeend van humor en het tempo is zeer bedaard. Dat doet niets af aan de kracht van dit uitzonderlijke verhaal.