De uitgave van Kelderkoorts als boek-met-cd deed bij verschijnen al welhaast overweldigend nostalgisch aan. Een semi-analoog annex oldskool-digitaal, dilettantisch multimediaproject dat onwillekeurig associaties opriep met hooggestemde progrockers als Alan Parsons, Jeff Wayne en Rick Wakeman die in de jaren zeventig uitgesponnen boekbewerkingen in vinylgroeven weefden (het schrijven daarvan werd overigens wijselijk overgelaten aan negentiende-eeuwers die hun sporen inmiddels hadden verdiend: E.A. Poe, J. Verne en Herbert George Wells), een veronachtzaamd staartje cultuurgeschiedenis, culminerend in een gedenkwaardige uitzending van Toppop waarin presentator Ad Visser zichzelf mocht aankondigen omdat een single van de ‘soundtrack’ van zijn sciencefictionroman Sobrietas, (met stip naar ik aanneem) in de top 40 stond genoteerd. Of Talma, die graag verstofte helden uit de jaren zeventig en tachtig, zoals Brozius, Rummenigge, Rudi Koopmans en Atje Keulen-Deelstra weer voor het voetlicht brengt, het allemaal als eerbetoon bedoeld heeft? Waarschijnlijk niet. Feit is wel dat ieder boek dat hij tot op heden heeft doen verschijnen (Dammen met ome Hajo en Kriebelvisje) vergezeld is gegaan van een cd. Om Kelderkoorts binnen dit oeuvre nog onderscheidend te laten zijn, is het door de uitgever aangekondigd als start van een heuse album/roman cyclus (‘uniek in de Nederlandse en buitenlandse letteren’, aldus de website). Hoewel een Meindert Talmaversie van Mijn Strijd, A la recherche du temps perdu of De Tandeloze Tijd, bepaald intrigerend klinkt, is de vraag natuurlijk hoeveel pretentie een kunstenaarschap dat nu juist gestoeld lijkt op het totale ontbreken daarvan, kan verdragen.

Kelderkoorts, Nederlands onbekendste popster deel 1 (zoals de volledige titel luidt), speelt zich af in het midden van de jaren negentig en verhaalt over de eerste onzekere stappen van Meindert Talma op het artistieke pad. Stappen die grotendeels worden gezet in de kelderbar van jongeren sociëteit Vera te Groningen, al dan niet onder auspiciën van een kleurrijk collectief van Noord-Nederlandse titaantjes die zich de Hobbyrockers noemen.

Bij lezing blijkt al spoedig dat je Kelderkoorts misschien niet moet benaderen als roman met eigen soundtrack, maar als een soort uitgeschreven kleinkunstvoorstelling. Grappig gepunte scenes, met af en toe een wrang randje, afgewisseld door liedjes. Net als zijn zang, lijkt de schrijverij van Talma zich te bevinden in de schemerzone waarin oorspronkelijk en onopgesmukt naadloos overgaat in onnozel en onbeholpen, en authenticiteit omslaat in outsiderart. De stijl kan op een prettige manier zeuren en zuigen, maar heeft in de vaak houterige, veel te letterlijke en uitleggerige dialogen, soms ook iets naïefs, waarbij heel af en toe de balans lijkt door te slaan richting koketterie. Iemand die onder het nom de plume GBJ Halma opereert binnen de vereniging de Hobbyrockers, samen met types als De Jonge Boschfazant en de Kesanova, zou zich nimmer verongelijkt mogen afvragen waarom hij ook na zijn afstuderen nog wordt beschouwd als studentikoos. Elders bekruipt je het gevoel dat er achter alle charmante onbevangenheid een lepe verteller schuilgaat die precies weet wat hij wel en niet kwijt wil en niet gauw het achterste van zijn tong laat zien. Als bijvoorbeeld Talma schrijft over de receptie van de Blauwe Fedde (het tijdschrift dat hij samen met Nyk de Vries uitgaf), en schijnbaar onaangedaan de voornamelijk uit banvloeken bestaande besprekingen van Sietze de Vries in de Leeuwarder Courant citeert, schemert een zweem van een ‘shit eating grin’ iets te nadrukkelijk door de tekst heen en vraag je je niet alleen af wat de schrijver hier zelf indertijd van vond, maar ook hoe hij hier met de wijsheid van de tussenliggende jaren, thans op terugkijkt. Je komt het niet te weten, want Talma vertelt het niet. Hij registreert alleen, maar houdt zich ook nu, bijna twintig jaar na dato, nog steeds verre van duiding en interpretatie.

Uiteindelijk valt er, ongeacht of de (overigens gortdroge) humor intentioneel is of niet, veel te lachen om en ook met Kelderkoorts. Ondanks de zorgen van heit en mem Talma (met de juiste mengeling van pijnlijk en hilarisch beschreven in de eerste twee hoofdstukken), lijken alle puzzelstukjes voor Meindert, met wat hulp van zijn vrienden, als vanzelf op hun plek te vallen. Hij treedt op en groeit snel uit tot een vis van enig formaat, in de weliswaar kleine kom die de kelderbar van Vera nu eenmaal is. Ook maakt hij zijn eerste plaat waarbij medehobbyrockers JP en de Kesanova hun inherente ongein en meligheid terzijde zetten en zich onverwacht harde leermeesters betonen. En met kleuterjuf Marije lijkt zelfs de liefde voor Meindert, althans voor even, niet langer een onbereikbaar doel.

In laatste instantie heeft Kelderkoorts, ondanks al zijn charmes, voor mij, door het gebrek aan duiding en distantie, echter te weinig het karakter van oprechte en diepgravende autobio en teveel dat van een opportunistische bundeling van licht bewerkte en met grove steken aaneengenaaide columns en stukken die eerder al in de Leeuwarder Courant en de Blauwe Fedde verschenen, om werkelijk nieuwsgierig te zijn naar een eventueel deel twee.

Ik las Kelderkoorts in tandem met Renger van Talma’s kompaan Nyk de Vries. Het is op zich interessant te bemerken hoe verschillend beide schrijvers deels overlappende thematiek en gebeurtenissen vorm geven. Toch dringt ook de vraag zich op of de wederwaardigheden van deze altijd marginaal gebleven auteurs en de kringen waarin zij hebben verkeerd, nu werkelijk voldoende interessant en veelzeggend zijn om al dit achteromkijken te rechtvaardigen.