Populair in Nederland is Patrick Modiano nooit geworden. Hij is ook geen verhalenverteller zoals menig Angelsaksische schrijver. In Nederland is een vlot geschreven verhaal met een goed plot erg geliefd. Boeken waarin het taalgebruik en de sfeer centraal staan, zoals bij veel Franse schrijvers, vindt menigeen te saai want ‘er gebeurt niets’. En dat klopt ook. Wie een boek van Modiano openslaat betreedt een wereld van mijmering, melancholie en mensen die op zoek zijn naar hun verleden op een verleden. En er gebeurt weinig.
In Een Stamboom beschouwt Modiano zijn jeugd. Afstandelijk en feitelijk. Langzaam wordt duidelijk dat het geen prettige jeugd was. Zijn ouders waren vooral bezig hem bij familie en in pensionaten onder te brengen zodat zij geen last van hem hadden. En na het overlijden van zijn jongere broer, verdiept de eenzaamheid zich alleen maar meer.
Het is echter een verhaal met weinig wrok en wellicht is het daarom een dun boekje. Het heeft vijf delen en elk onderdeel belicht een fase van Modiano’s jeugd. Het eerste deel beschrijft de ontmoeting van zijn ouders ‘deux pappilons égarés’ (ik las het boek in het Frans met een Senia-groep) tijdens de oorlog in Parijs. Zij is een actrice – met gering succes – en hij een joodse handelaar in deels louche zaken. Voor kinderen is eigenlijk geen plaats in hun carrière, zeker niet na hun scheiding.
De andere delen gaan over school en vooral kostscholen waar zijn vader hem steeds op probeert te houden en Modaino naarmate hij ouder wordt, steeds meer van probeert weg te blijven. Modiano botst daarom veel met zijn vader. Toch lijkt Modiano wel een zekere affectie voor hem te hebben. Mooi is het stukje waarin hij de eenzaamheid van zijn vader aantipt. ‘Et sur sa table de nuit, je me souviens d’un livre: Comment se faire des amis, ce qui me fait comprendre aujourd’hui sa solitude. (Ik herinner mij een boek op zijn nachtkastje ‘Hoe maak ik vrienden’ dat mij nu zijn eenzaamheid doet begrijpen). Geen bladzijlange uitleg dat zijn vader eenzaam was en waarom. Alleen zo’n kort poëtisch stukje dat voor mij de eenzaamheid juist heel mooi typeert.
Zijn moeder komt er iets minder goed af. Over haar evenmin lange betogen over haar fouten maar een summiere en rake typering die meteen de titel verklaart. ‘Jamais je n’ai pu me confier à elle ni lui demander une aide quelconque. Parfois, comme un chien sans pedigree et qui a été un peu trop livre à lui-même, j’éprouve la tentation puerile d’écrire noir sur blanc et en detail ce qu’elle m’a fait subir, à cause de sa dureté et de son inconsequence. Je me tais. Et je lui pardonne. Tout est désormais si lointain…..*
Ik vond het een mooi en subtiel boek over egocentrische ouders, die niets met kinderen konden. Jong volwassen, met gescheiden ouders, zouden dit boek eens moeten lezen. Het helpt hen misschien hun wrok – vaak over het egoïsme van hun ouders – een plaats te geven.

*(Nooit heb ik haar iets kunnen toevertrouwen of om enige hulp kunnen vragen. Vaak als een hond zonder stamboom en die teveel aan zijn eigen lot is overgelaten, voel ik de kinderlijke verleiding om gedetailleerd zwart en wit te zetten wat zij mij heeft aangedaan vanwege haar hardheid, haar inconsequente gedrag. Ik zwijg. En ik vergeef haar. Alles is overigens ook al zo lang geleden…)