Ik twijfel steeds tussen bewondering voor zijn snoeiharde culturele analyses en afschuw voor zijn simplistische populisme. Die afschuw laat zich nog het makkelijkst uitleggen. Wat hij steeds doet is zichzelf positioneren als een moreel rechtschapen autoriteit die het recht heeft om over alles en iedereen te oordelen naar hem goeddunkt. Zijn uitgangspunt is dat verschillende takken van de wetenschap zijn doordrongen van een slachtofferdenken over de onderklasse. De culturele elite in de westerse wereld houden systemen in stand waarbinnen hele groepen mensen worden behandeld alsof zij geen eigen vrije wil en eigen verantwoordelijkheid voor hun daden hebben. Dit leidt binnen de onderklasse tot een collectief zelfbeeld waarbinnen bepaalde gedragingen worden goedgepraat omdat het nou eenmaal bij hun sociale positie hoort.

Daarbij koppelt Dalrymple steeds zijn persoonlijke ervaringen als psychiater met mensen uit die onderklasse aan een culturele analyse over de maatschappij in het groot. Elke mogelijkheid tot nuance in zijn eigen conservatieve en eenzijdige zienswijzen worden weggewoven of beschimpt. We zijn aangekomen bij een cultuur in verval en Dalrymple luidt de noodklok als de enige persoon die ziet dat de westerse samenleving naar de klote gaat. Zijn conservatieve stellingname grenst aan een arrogantie waarmee hij zich het recht toegeëigend heeft om te oordelen over andere mensenlevens, maar waarbij hij niet aan zijn eigen tegenstrijdigheden en onvolmaaktheden hoeft te twijfelen.

Toch is het juist dat consequent doorvoeren van zijn eigen radicale positie die het werk zijn retorische kracht geeft. Hij blijft maar polemieken afvuren waarbij politiek correct denken mee onschadelijk wordt gemaakt. Alles wat je over criminaliteit en volkscultuur als vanzelfsprekend en logisch zou ervaren, wordt genadeloos onderuit getrapt en getoond vanuit een radicaal andere manier om er naar te kijken. Daarmee roept deze denker bij mij naast walging ook een zeker respect op voor de manier waarop cultureel geaccepteerde dogma's ter discussie worden gesteld. Het werk zet met zijn confronterende vorm aan tot kritisch denken over hoe onze westerse maatschappij omgaat met de onderklasse en of er niet een verstikkende werking uitgaat van een beeldvorming die hen al bij voorbaat in de slachtofferrol plaats.

Meer dan alles is dit een pleidooi voor het belang om mensen eigen verantwoordelijkheid te laten nemen over hun leven in plaats van onmenselijke systemen die ons deze verantwoordelijkheid lijken te ontnemen. Een zienswijze die je naar mijn mening goed kunt pareren met argumenten en bevindingen uit wetenschappelijke hoek, maar die op zichzelf wel aanzet tot een belangrijke discussie over wat verantwoordelijkheid als menselijk subject inhoudt in de moderne tijd.