Toevallig had ik al een poosje geen boeken van Martina Cole meer gelezen dus ik was wel benieuwd. Haar eerdere boeken kenmerken zich toch een beetje door een zekere ‘ongepolijstheid’. Ik werd echter zeer aangenaam verrast: met behoud van de vaart en de sfeertekening van het Britse criminele leven, is de stijl van Martina Cole nu veel toegankelijker.

The Graft  is het verhaal van ene Nick Leary, zijn vrouw Tammy, zijn moeder Angela aan de ene kant en Tyrell Hatcher, zijn ex-vrouw Jude, hun zoon Sonny Boy en zijn nieuwe vrouw Sally aan de andere kant. En dan zijn er natuurlijk nog de nodige bijrolspelers. Nick is een ‘respectabele’ hardwerkende zakenman, die uit het niets is gekomen en voor zichzelf een imperium in legale en illegale zaken heeft opgebouwd. Zijn vrouw Tammy amuseert zich met het smijten met geld terwijl hun zoons veilig op kostschool zijn. Zijn moeder Angela woont bij hen in en zorgt voor het huishouden… en meer… maar dat wordt later uitgelegd. Tyrell Hatcher is een grote zwarte Jamaicaan en zijn ex-vrouw Jude is een junkie. Hun zoon Sonny Boy is pas 17 als hij door Nick Leary doodgeknuppeld wordt, omdat deze hem betrapt bij het inbreken in zijn huis, gewapend en wel.

Dit boek is eigenlijk een soort ui. Laagje na laagje wordt van het verhaal afgeschild. Martina Cole begint met de inbraak en het gevolg: Sonny Boy die met een bivakmuts op in de woonkamer van Nick met een wapen staat te zwaaien, en Nick die hem zodanig verwondt dat hij later in het ziekenhuis overlijdt. Nick wordt uiteraard vrijgesproken van doodslag en wat we hier lezen is hoe schuldig Nick zich voelt, ondanks alles. Zo’n jonge jongen… Jude is des duivels en Tyrell gaat ondanks zijn vrouw Sally toch vaak naar Jude om haar te troosten. Jude is vooral boos omdat Sonny Boy voor haar zorgde: hij maakte het huis schoon, kookte eten en zorgde voor voldoende drugs voor haar. Zelf was hij clean. In deze laag van het boek kan je als lezer mooi meeleven: hoe durft zo’n jong zwart knulletje zomaar in te breken bij een gerespecteerde zakenman? Blij dat hij dood is… Dan de volgende laag: het tomeloze verdriet van Tyrell, die zich schuldig voelt dat hij Jude en Sonny Boy in de steek heeft gelaten. Tyrell, die net als Nick een zakenman is, alleen heeft hij iets meer illegale dan legale zaken. Sonny Boy had heel wat kunnen worden, als hij maar netjes was opgevoed… In de volgende laag gaan zowel Nick als Tyrell op zoek naar de waarheid achter de inbraak. Maar daar tussenin zit een laagje dat laat zien dat zowel Nick als Tyrell kantjes hebben die je als gewoon braaf burger niet graag zou willen zien. Hun zoektocht voert langs de onderbuik van de samenleving, en soms kan je de stank bijna ruiken. Martina Cole heeft met dit boek iets bijzonders neergezet. (Door: Jannelies Smit)