Meteen nadat ik 'De avonturen van Kornél Esti' had gelezen besloot ik om de voorloper van dat boek - De bekentenissen van Kornél Esti - te herlezen. Dus herlas ik het, en donders mensen, wat gaf DAT een leespret!

De bekentenissen van Kornél Esti is een verhalenbundel waarin alle verhalen draaien om de anti-burgerlijke en nonconformistische dichter-schrijver Kornél Esti. Daardoor wordt het een soort roman in fragmenten, waarin een caleidoscopisch beeld ontstaat van hoe de opmerkelijke geest van deze schrijver zich ontwikkelt en ontplooit, in het Hongarije tussen 1925 en 1933. Veel van de verhalen zijn een soort humoristische 'Spielerei': Kornél Esti heeft de diepe overtuiging dat alles in deze wereld grillig en zinloos toeval is, en vanuit die overtuiging speelt hij voortdurend met paradoxale denkbeelden.

Ook zijn acties zijn grillig en speels. Beleefdheid vindt hij belangrijker dan goedheid: goedheid is immers te nadrukkelijk en te prekerig. Hij is allergisch voor vormfouten, want vorm en vooral originaliteit is voor hem alles. Sommige van zijn eigen levensverhalen verrukken hem zeer, juist omdat ze zo onwaarschijnlijk en grillig zijn: ze beantwoorden niet aan de eisen van psychologische waarschijnlijkheid of realisme, en precies daardoor kan hij ze als materiaal gebruiken voor zijn kunst. De eerste kus die hij krijgt is van een even lelijk als walgelijk als waanzinnig meisje: geweldig, want juist dat is voor een anti-burgerlijke dichter een prima initiatie in de geheimen des levens. Ook heeft hij grote bewondering voor iemand die steeds in slaap valt tijdens zwaarwichtige filosofische en politieke bijeenkomsten, want juist dat in slaap vallen is een mooie demonstratie van onthechting en distantie. Door een erfenis is hij een tijdje lang steenrijk, maar hij weet niet hoe snel hij dat geld op stiekeme wijze kwijt moet raken, want rijkdom is vreselijk voor een dichter. Uit pure grilligheid helpt hij een gezin uit de nood, maar op een gegeven moment heeft hij genoeg van het gezeur en alle dankbaarheid, ook al omdat hij geen zin heeft in de conventionele rol van weldoener, en timmert hij de moeder in elkaar.

Spel staat dus voorop bij Kornél Esti. Maar Kosztolányi schrijft al die speelsheid zo geweldig goed op dat het alleen daardoor al diepzinnig wordt. Alle paradoxen lijken uiteindelijk helder en logisch, puur door de kwaliteit van Kosztolányi's stijl. Iemand die zo helder alle conventies onderuit kan halen ziet misschien wel scherper dan iemand met de bril op van onze conventies. Tevens is er zonder meer een ernstige ondertoon: de angst voor de waanzin en de dood, de onaangename gevolgen van WO I, de armoede van de crisisjaren. En bovendien zijn alle verhalen enigszins verontrustend: al dat spel komt immers voort uit de overtuiging dat niets op deze grillige wereld serieus genomen kan worden, en dat bij alles wat wij waardevol vinden en serieus nemen een relativerende glimlach past.

Ergens ben ik stinkend jaloers op alle mensen die de boeken over Kornél Esti nog lezen moeten. Zij hebben immers nog alle kans om kennis te maken met deze even originele als innemende schrijver-dichter. Maar laat ik niet zeuren: ik heb dus net allebei de boeken gelezen, waarvan eentje dus voor de tweede keer, en dat was een groot genot.