De 37-jarige Mattis woont samen met zijn drie jaar oudere zus Hege in een huisje aan de rand van een klein dorp ergens in Noorwegen. Mattis is minder begaafd. Hege moet haar woorden zorgvuldig wegen wil hij ze niet verkeerd opvatten. In het dorp noemt men hem De Slome. Door truien te breien voorziet Hege in hun onderhoud. Keer op keer stimuleert zij Mattis werk te zoeken, maar het vereiste tempo kan hij niet aan of het roept ‘verkeerde gedachten’ bij hem op. Als hij op een dag door een goed bedoelende boer wordt ingehuurd om een rapenveld van onkruid te ntdoen, kan hij het tempo van de anderen niet bijhouden, waardoor zijn gedachten op hol slaan en hij, in plaats van het onkruid, de rapenplanten wiedt.
Op een dag flapt Hege eruit dat hij veerman zou moeten worden. Het aangrenzende meer biedt daar alle gelegenheid toe, ook al is er niemand die naar waar dan ook wil worden overgezet. In eerste instantie is dat een ideale oplossing: Mattis vaart het meer over naar de onbewoonde beboste hellingen aan de overkant, want wie weet wacht daar iemand op hem. Volstrekt onzinnig natuurlijk, maar Mattis heeft het idee dat hij functioneert in de veeleisende maatschappij om hem heen. Tot er aan de overkant daadwerkelijk iemand is die overgezet wenst te worden. Mattis is zo blij met de komst van deze onbekende houthakker, dat hij hem uitnodigt te blijven eten en een overnachting aanbiedt. Daarmee begint de ellende.

De houthakker wordt verliefd op Hege. Zij verandert, bloeit op van de aandacht die haar plotseling ten deel valt. Haar begripvolle houding jegens Mattis verandert echter ook. De man wordt steeds wanhopiger en besluit uiteindelijk tot een drieste, fatale daad.

‘De vogels’ is een aangrijpende en beklemmende roman. Het is knap hoe Vesaas zich heeft weten in te leven in de problemen waarmee een minderbegaafd iemand te kampen heeft, hoe hij die vertaald heeft in zinnen en gedachten van Mattis. Geen wonder dat ‘De vogels’ als een van de beste Noorse romans van de vorige eeuw wordt beschouwd.