Met dank aan uitgeverij Hollands Diep voor dit recensie-exemplaar.


Curtis Dawkins, voormalig winnaar van de MFA creative writing, werd in 2005 veroordeeld tot levenslang zonder recht op vervroegde vrijlating, nadat hij bij een inbraak een man vermoord had. Hij zit zijn straf uit in Michigan.
Dit boekje bevat allerlei kortverhalen die hij in de gevangenis geschreven heeft. Gezien ik al enkele jaren naar een gevangene schrijf, die ook een levenslange gevangenisstraf in Huntsville (Texas) uitzit, was ik nieuwsgierig naar Curtis Dawkins’ verhalen. Zijn er gelijkenissen? Zijn er verschillen naar gelang de Staat? Hoe beleven ze hun verblijf in de gevangenis?

Korte samenvatting

Het boek bestaat uit 15 kortverhalen en gaat over het leven achter tralies. Het zijn fictieve verhalen die gebaseerd zijn op ware feiten. Om niet in de problemen te geraken met zijn medegevangenen (die vaak de hoofdrol spelen in de kortverhalen) heeft de auteur de verhalen aangevuld met zijn fantasie en de namen van de personages aangepast.

In sommige verhalen volgen we de auteur zelf: hoe raakte hij verslaafd aan medicijnen, drugs en alcohol of waarom heeft hij zijn belminuten opgebruikt aan het telefoneren met een onbekende oude man.

“Waarom bel je eigenlijk? – Ik verveel me.- Ik ook. Ik zit mezelf in de weg sinds ik met pensioen ben.”

We lezen ook over hoe hij naar zijn medegevangenen kijkt en hoe hij probeert te overleven in de gevangenis van Michigan. De verhalen zijn kort, soms maar twee tot drie pagina’s, daarom is het moeilijk om zonder spoilers iets meer over de verhalen los te laten.


Conclusie

Je kunt dit boek op zeer verschillende manieren lezen en interpreteren. Voor de auteur zelf heeft het boek een therapeutische werking. Hij zit in de cel, waar de verveling heel snel de grote aanwezige is, een boek schrijven is dan wel de ideale bezigheid voor hem.

Maar het boek is niet alleen tot stand gekomen door zijn ‘verveling’, het schrijfproces was ook een soort bezinning voor hem. Naast de verschillende verhalen over zijn medegevangenen en waarom ze in de gevangenis zijn terechtgekomen, somt hij ook zijn eigen fouten op. Nu pas begint hij over het verloop van alles na te denken, staat hij stil bij bepaalde zaken uit het verleden en beseft hij waar het allemaal is fout gegaan. Hij bleef maar worstelen tegen zijn drank- en andere verslaving, waarom? Hoe is het zover kunnen komen? Waar is het fout gegaan? Nu pas heeft hij tijd om alles op een rijtje te zetten, net een soort bezinning. In deze verhalen kun je zijn volledige gedachtegang volgen, wat soms toch bizar lijkt.

Ik heb toch wel enkele gelijkenissen bemerkt tussen de verhalen die ik toegestuurd krijg vanuit Texas en de verhalen van Dawkins uit Michigan. Vooral op vlak van de verveling en de verrassende vindingrijkheid van de gevangene. Het is soms ongelooflijk hoe ze met bijna niets zich kunnen bezighouden: met gitaarsnaren tattoos zetten bij elkaar, verkopen van tekeningen onder elkaar om een extra centje te verdienen (deze tekeningen worden dan opgestuurd naar familieleden als persoonlijk kunstwerkje), telefoneren naar onbekenden, … .

Dit is een ontroerend en sterk boek. Je leert als buitenstaander de gevangenis van binnenuit kennen, vanuit het standpunt van de gevangene, wat op zich al uniek is. We kennen allemaal wel de boeken en reportages van journalisten die eens op bezoek gingen bij een gevangene, maar om de verhalen van de gevangene zelf te horen is toch nog net iets anders. Dawkins heeft een beeldende schrijfstijl, waarin hij afwisselend in sommige verhalen zeer to-the-point is, maar in andere kortverhalen lijkt hij dan weer dromerig-en-ver-weg te zijn, wat hij schrijft lijkt dan niet de werkelijkheid te zijn maar zijn droomwereld. Bijzonder vond ik dat hij het niet alleen had over de problemen waarmee de gevangene te maken krijgen eenmaal ze in de cel belanden, maar dat hij ook maatschappelijke problemen aanhaalde zoals de eenzaamheid onder gepensioneerden, weduwen, … .

Het is een boek dat vooral in de smaak zal vallen bij de fans van “Orange is a new black’’ en andere boeken waar het gevangenisleven centraal staat.
De auteur heeft niet voor niets de MFA creative writing ooit gewonnen, bepaalde verhalen zijn echte pareltjes. Hij schrijft heel beeldend, waardoor je bepaalde personages zo voor je ziet. Maar niet alle kortverhalen zijn voor mij van hetzelfde niveau, het ene heeft al een betere verhaalopbouw dan het andere, daarom maak ik voor mijn score een gemiddelde over alle verhalen heen en dan kom ik tot 3,5 ster.