Sinds cultuur voor sommigen een vies woord is geworden en er danig op wordt gekort, heeft men het over subsidies en of die al of niet noodzakelijk dan wel terecht zijn. In zijn roman Teatro Olimpico beschrijft Kees ’t Hart het wel en wee van twee Haagse theatermakers tijdens de productie van hun toneelstuk Rousseau voor het fameuze Teatro Olimpico in Vicenza.

Zijn roman De revue (1999) stond op de shortlist van de Libris Literatuur Prijs en werd bekroond met de Multatuliprijs, zijn roman Ter navolging (2004) stond op de shortlist van de AKO Literatuurprijs. Ook Hotel Vertigo (2012)werd lovend besproken en stond, zeer terecht, op de longlist van alle belangrijke literaire prijzen. Ook in die roman kiest de auteur voor de wereld van klatergoud en illusie om zijn lezers iets duidelijk te maken.

In Teatro Olimpico kiest Kees ’t Hart voor een speciale vorm, de roman is in feite een brief aan een commissie waarin wordt uitgelegd waarom er zoveel geld in een project is gestoken. De schrijver gunt ons een kijkje in de wereld die subsidie heet. En zoals zo vaak bij ’t Hart is het verhaal hilarisch en tegelijkertijd pijnlijk herkenbaar.

‘Toen ik thuiskwam vertelde mijn vrouw dat er iemand gebeld had, hij sprak Engels met een Frans of Italiaans accent. Jim wist ik. Hij had een telefoonnummer achtergelaten, in Amsterdam. Pas de volgende dag kon ik hem bereiken.
‘Kees,’ riep hij, ‘I’ve got good news.’
Hij zei het precies zoals het hier staat. I’ve got good news.
‘Het gaat door, twee voorstellingen.’
Ik wist eerst niet eens wat hij bedoelde, het drong niet tot mij door.’

Kees, de verteller van het verhaal, en zijn collega Hein, hebben er alles voor over om Rousseau op de planken te zien. Voor het gemak verzwijgen ze dat hun ‘organisatie’ uit slechts twee man bestaat. ‘Het kon geen kwaad, dachten we, ons groter voor te doen dan we waren.’ De Italianen zeggen geld toe, maar verwachten ook een Nederlandse bijdrage. De theatermakers hebben andere zorgen: Hoe krijgen ze het decor naar Vicenza, wie gaat het stuk in het Italiaans vertalen en kan hun acteur daarmee uit de voeten? Ze besluiten tot een low budget optie: een vrachtauto huren, het decor erheen rijden en desnoods zelf in de laadruimte slapen om extra kosten te voorkomen.

Kenners van het werk van ’t Hart zien de bui al hangen. Dit loopt uit op een catastrofe… Het moet immers gefinancierd worden. Ze besluiten door te zetten, ondanks alle onzekerheden. De kans is te mooi om te laten schieten. Ze stoppen hun eigen geld erin en hopen erop dat de Italianen hun afspraken zullen nakomen. Vervolgens krijgen ze te maken met een totaal andere interpretatie van hun stuk dan de bedoeling is. Waar het de makers van Rousseau gaat om de banaliteit van de verschijning van de filosoof zelf, in zijn bleekheid, met zijn opvattingen ‘die nergens op sloegen’, hebben de Italianen het over ‘deconstructie’. Alleen het woord al maakt razernij bij Kees los.

‘Het zou verschrikkelijk zijn als Rousseau daarmee in verband werd gebracht.
Ik voelde dat ik woedend werd, maar wist me te bedwingen. Invloeden van Beckett waren nog tot daaraan toe, dat was nu eenmaal zo in modern theater, dat hield je niet tegen, net als een regenbui of een besmettelijke ziekte. Maar bij een “deconstructie” sloegen bij ons alle stoppen door, zoals u begrijpt. Als we daaraan begonnen waren we verloren. Wat dacht Jim wel! Als het zo moest, konden we wel inpakken, maar ik durfde hem op dat moment niet tegen te spreken.’

Een telefoongesprek verhoogt vervolgens de extra onkosten met 10.000 euro als de regisseur en acteur ter sprake komen. Het komt er nu wérkelijk op aan de financiën op orde te krijgen. En weer gaan ze er te luchtig mee om… Langzaam zakken ze weg in een moeras van mooie praatjes, valse beloften, eigen onhandigheid en naïeve goedwillendheid. Steeds gaat het hen om het stuk, om Rousseau, zelfs als de Italiaanse versie er minder en minder op gaat lijken. Maar hoe stop je een steen die aan het rollen is? En hoe kom je daar aan toe als je constant met tegenslagen te kampen hebt? Regels en wetten die werkelijk alles verbieden wat de Hagenezen ooit voor ogen hadden toen ze aan dit project begonnen.

De vrachtwagen die het enorme decorstuk naar het theater moet vervoeren komt het centrum van de stad niet in. En het decor zelf mag, in de oorspronkelijke vorm, niet gebruikt worden. Vervolgens wordt het zo gebruikt dat het precies het tegenovergestelde bewerkstelligt van wat de makers ermee bedoelden. Alles, zelfs de belichting van het stuk, hoe de tekst gebracht moet worden, krijgt een draai, zodat het niets meer met het idee achter het stuk te maken heeft. Hein en Kees staan keer op keer voor een fait accompli en hopen maar op het beste. Die afwachtende houding komt hen duur te staan. Ze gebruiken weliswaar op den duur dezelfde geruststellende en uitstellende woorden als de Italianen waarmee ze samen moeten werken, maar snappen niet echt dat het erop aankomt helderheid te krijgen over de situatie. Orde op zaken te stellen…

‘We verzinnen wel iets,’ fluisterde Hein.
‘Ja, ja, nessun problema.’
‘Si si, vedremo.‘

Teatro Olimpico deed mij aan de meesterlijke, maar onvoltooide roman Bouvard et Pecuchet van de Franse schrijver Flaubert denken, ook hij beschreef onhandig gedrag van goedwillende mensen met kwaadaardig genot. Wat betreft helder en humoristisch schrijven is het een echo van Elsschots Lijmen/Het been of Kaas. Wanneer iemand een kuil voor zichzelf graaft, kijk je als buitenstaander immers altijd met groot genoegen toe tot hij erin valt. Dit boek verdient diverse literaire prijzen en een grote schare van bewonderaars.