Wanneer er geschiedenis wordt geschreven voor een breder publiek, raken de oorspronkelijke bronnen vaak wat ondergesneeuwd. Het interpreteren van oude teksten is immers voor de historicus, de leek krijgt alleen het eindresultaat te horen. Dat idee was echter niet besteed aan de Britse hoogleraar klassieke talen Eleanor Dickey. Zij vertelt in haar boekje In een Romeins klaslokaal over het dagelijkse leven in het Romeinse Rijk, maar ontsluit tegelijkertijd een verzameling opmerkelijke bronnen voor de lezer. En daarmee is dit een leuk en apart boekje geworden, zij het ook wat rommelig.

De bronnen waar het om gaat zijn de zogeheten Colloquia, lesteksten die in de oudheid werden gebruikt bij het onderwijs in zowel de Latijnse als Griekse taal. In deze teksten worden alledaagse taferelen uit het Romeinse leven beschreven, zij het wel toegespitst op diegenen die taalonderwijs kregen. In eerste instantie waren dat de kinderen van welgestelde Romeinen voor wie het leren van Grieks tot de opvoeding behoorde. Later kwamen daar volwassen leerlingen uit het Oost-Romeinse Rijk bij, die juist Latijn moesten leren omdat ze dat nodig hadden als advocaat of zakenman. Dat is terug te zien aan de onderwerpen die in de Colloquia en dus ook in het boek ter sprake komen; er worden vooral scènes rondom naar schoolgaande kinderen, rechtszaken, geldzaken, omgangsvormen, eten en drinken en het badhuis beschreven. Verreweg de meeste informatie betreft Romeinse scholen en op dit punt zijn deze teksten bovendien de belangrijkste bron die er is.

Eleanor Dickey heeft zich als classicus gespecialiseerd in de Colloquia en er al eerder een uitgebreide wetenschappelijke studie over gepubliceerd. Met dit boekje maakt ze haar bevindingen toegankelijk voor een groter publiek. Daartoe legt ze veel uit over de Colloquia zelf en het gebruik ervan, maar gaat ze ook dieper op de inhoud in. Ze plaatst deze in de juiste context en geeft indien nodig aanvullende informatie. Daarnaast heeft Dickey de tekst aangevuld met talloze, door haar zelf gemaakte tekeningen van redelijke kwaliteit (zie ook de kaft). Zo krijgt de lezer een goed beeld van hoe sommige zaken er in het leven van een Romein uitzagen.

Het boekje is niet bedoeld als volwaardige cultuurgeschiedenis van het Romeinse leven, want daarvoor is het aantal onderwerpen te beperkt. Tevens is het slechts als achtergrondinformatie te gebruiken bij hedendaagse lessen Latijn. De oorspronkelijke teksten staan niet in het boek, zelfs niet in een appendix, want daartoe verschilden ze teveel van hedendaagse teksten. Wel is het zo dat voor de Nederlandstalige versie nieuwe vertalingen van de Latijnse teksten zijn gemaakt door de Nederlandse classicus Vincent Hunink.

Jammer genoeg heeft het boek een wat vreemde indeling. Zo is een meer uitgebreide toelichting op de Colloquia en hun geschiedenis pas in het laatste hoofdstuk te vinden en komt daarmee grotendeels als mosterd na de maaltijd. Er is wel een introductie vooraf, maar die is erg summier en we beginnen al snel aan het bespreken van de Colloquia. Waarom dat zo is wordt niet duidelijk, want er zijn alleen maar nadelen. Nuttige vormen van informatie ontbreken lange tijd, terwijl andere wetenswaardigheden juist tot vervelens toe worden herhaald wanneer ze ergens van toepassing zijn. In het voorlaatste hoofdstuk geeft Dickey voorbeelden uit andere bronnen met vergelijkbare informatie, maar de terugkoppeling naar de Colloquia is niet in alle gevallen duidelijk. Daardoor neigt dit hoofdstuk soms naar bladvulling van een toch al vrij dun boekje. Ook onhandig is de nogal lukrake manier waarop Dickey steeds weer verdere leestips geeft: soms met subkopje, soms zonder, soms aan het eind van een hoofdstuk, soms zomaar ergens middenin.

Dat alles laat een rommelige indruk achter en komt het leesgenot niet altijd ten goede. Desondanks staat er toch veel leuke informatie in In een Romeins klaslokaal en is het eens wat anders om een bron zo verweven te zien met de geschiedschrijving zelf. Mensen die zich voor het onderwerp interesseren, zullen zeker het nodige plezier hebben aan dit boekje.