Het wasmeisje van Zuiderhove speelt zich af in het fictieve dorpje Leedijk. Hier speelt het verhaal zich af rondom de gezinnen De Vree en Borgman. Het belangrijkste thema komt vrijwel gelijk naar voren als Lientje de Vree verliefd wordt op Hein Borgman, als kinderen was samenspelen geen probleem maar als ze volwassen worden wordt het verschil in rangen en standen pas echt duidelijk.
Toch houdt de liefde stand ook al probeert de moeder van Hein er alles aan te doen om hen uit elkaar te houden. De ouders van Lientje zeggen er weinig over, zij waarschuwen haar voor een grote teleurstelling en zien met lede ogen aan dat Lientje op de boerderij van Hein gaat werken als wasmeisje (de laagste functie eigenlijk) om alleen maar bij Hein te mogen zijn. Rondom dit mooie liefdesverhaal spelen zich allerlei zaken af rondom het dorp waardoor je je als lezer heel erg verbonden gaat voelen met de mensen die er wonen. Een onterecht ontslag, een weldoener die een gezin van de armoe redt, een noodlottig ongeval…..steeds weer proberen de mensen er voor elkaar te zijn in barre tijden. Zolang de oude tradities maar niet in gevaar komen gaat het goed.
Soms heb je het idee dat je in een oud boek zit te lezen zonder dat je het oubollig kan vinden. Een andere manier van schrijven, met veel moderne woorden zou gewoon niet passen in de stijl van het boek. Als je alleen al naar het begin kijkt naar deze zin:”Een zwoel windje doet je rietkragen van het riviertje de Lee licht buigen” dan zit de sfeer er al helemaal in.
Hele oude verhalen die vroeger bij ouders in de kast stonden komen weer naar boven zoals Goudelsje, Afkes tiental en Cissy van Marxveldt, het wasmeisje van Zuiderhove is echt een historische streekroman die daar tussen past.
Clemens Wisse vertelt niet zomaar een romantisch verhaal. De manier waarop hij omschrijft hoe de relaties in het dorp in elkaar steken en wat de gebruiken zijn in het dorp voegen echt iets toe aan het verhaal en zorgen ervoor dat je de gebeurtenissen beter begrijpt. De nederigheid die de dagloners tonen omdat ze totaal afhankelijk zijn van de rijke boeren tegenover de arrogantie van de rijke boeren die menen dat mensen hun bezit zijn en dat ze er alles mee kunnen doen. Het zal de lezer ontroeren als hij of zij leest hoe de jongeren in dit verhaal eindelijk tegen hun ouders in durven gaan zonder het verlies van respect en eerbied. Ook als kun je soms boos worden omdat ouders willen dat tradities en geld in stand blijven.
Na het lezen kijk je om je heen in deze moderne wereld en wat schetst de verbazing? De strijd tussen ouderen die tradities in ere willen houden en jongeren die dingen willen veranderen is van alle tijden. Alleen de liefde overwint, bijna altijd.
Dat maakt het einde een beetje voorspelbaar maar echt niet minder mooi.