In Vrij- Wij?, het Poëziegeschenk van 2019, staan zeven gedichten van Tom Lanoye over vrijheid. Aanleiding hiervoor was de poëzieweek en gedichtendag begin dit jaar.

Het haast vierkante boekje trekt met een felrode kleur de aandacht. De vormgeving binnenin is speels. Er worden verschillende tekstgroottes gebruikt en de verzen verspringen doorheen de pagina. Hier en daar staat er een regel haast als een vluchtige aantekening in de marge.

De gedichten zijn redelijk persoonlijk en Lanoye deelt hierin anekdotes, herinneringen en overpeinzingen die te maken hebben met vrijheid. Hij stelt de vrijheid die we als mens hebben in vraag en laat de lezer nadenken over wat vrijheid is, zowel op individueel als maatschappelijk vlak.

Het valt te bezien of dit Poëziegeschenk doet wat het wou beogen. Het werk van Lanoye is immers niet zonder meer toegankelijk. Het is actueel en vraagt een zekere inzet en verbintenis van het publiek. Het lezen is niet zonder inspanning, Lanoye vraagt dat de lezer nadenkt over wat hij schrijft. Een liefhebber van poëzie heeft hier wellicht geen moeite mee, maar de occasionele lezer loopt hier misschien tegen een muur aan. Het is niet zo dat het aan het taalgebruik van de dichter ligt, dat is helder, beeldend en niet te hoogdravend. Lanoye eigent zich een zekere vrijheid van vorm en cadans toe die hem toelaat om los van rijm een relaas te doen en zijn eigen achtergrond erin te verwerken. Het kan dan ook geen kwaad om wat biografische basiskennis te hebben over de auteur.

Wie het niet eens is met het talent van Lanoye kan het altijd zelf eens proberen, want op het einde geeft hij de lezer een aantal woorden en rest er de keuze om er zelf mee aan de slag te gaan of ze te lezen zoals ze er staan. Wie Lanoye zelf graag het werk hoort voorlezen kan terecht op: www.poetryinternational.org/pi/site/country/audio_list/28 (de link vermeld in de bundel zelf werkt niet meer). Al berooft dat de lezer natuurlijk van de vrijheid er zelf klank en intonatie aan te geven.