Met mijn leesclub las ik het boek Sirenen van Jan Cremer. Een autobiografisch portret waarin hij na ruim veertig jaar de vernietigende liefde, zo mag je het toch wel noemen, tussen hem en Loesje Hamel heeft vereeuwigd. Het verhaal wordt aan elkaar geregen door de brieven die Loesje hem tijdens en na hun relatie schreef. Aangevuld met een eigen kijk van Cremer op die gebeurtenissen en de roerige jaren zestig van de vorige eeuw.

Het is niet voor het eerst dat ik een boekentip uit De Wereld Draait Door lees. Mijn ervaring is wel dat echte pareltjes meestal geen reclamepraatje mogen houden bij Matthijs aan tafel. Historische verkoopcijfers doen het waarschijnlijk goed op de redactie bij DWDD. En in die rij mag Jan Cremer natuurlijk aansluiten. Dat mag hij mede dankzij de drie succesnummers die hij schreef in 1964, 1966 en 2008, en die grappig genoeg allemaal de naam Ik, Jan Cremer dragen. Je hoeft geen van de boeken te lezen om te kunnen denken; alleen een narcist verzint zo’n titel. Dat terzijde. Het bracht hem groot succes.

Mijn toon verraadt het misschien. Jan Cremer is niet in mijn achting gestegen na het lezen van dit boek. In ieder geval niet als mens. De kunstwereld heeft natuurlijk zijn enfants terribles nodig. Maar zijn egocentrische karakter trok duidelijk een zware wissel op iedereen die hem liefhad of nodig had. Het trof me bijzonder dat Jan Cremer met weinig zelfreflectie of emotie schrijft over het lot van zijn (in ieder geval op papier) eerste drie kinderen die allemaal, na een halve jeugd getouwtrek, in pleeggezinnen belandden. Wel beschrijft hij de financiële strop die hij dankzij die relatie opliep en zijn twijfel of de kinderen wel van hem waren. Daarin gloeit een zweem van zelfmedelijden. Ik werd in het boek ook wat tureluurs van de smeekbedes en het melodramatische gedraal in de brieven van Loes. Maar in de tijdsgeest gezet moeten we misschien bedenken dat de verhoudingen tussen mannen en vrouwen een halve eeuw geleden anders lagen. Ook bekroop me het gevoel dat het toch wel al te gemakkelijk is, liefdesbrieven publiceren die een halve eeuw oud zijn gedompeld in een eigen lezing waartegen de schrijfster niet meer kan ageren, zou ze dat willen. Dat geeft het geheel een wat wrang sausje.

Kon het boek me dan niet bekoren? Ja, her en der, zeker wel. De menselijke kwetsbaarheid die Loes in haar brieven toont raakte me. Jezelf zo bloot geven vergt moed en is van een zeldzame soort. En gaandeweg het boek kreeg ik ook respect voor Cremers redacteur Geert Lubberhuizen bij de Bezige Bij. Die man toonde zich groot in zijn werk en groot als mens. Cremer zelf schetst vooral een boeiend beeld van de artistieke klasse in de tweede helft van de vorige eeuw. In het tweede deel van het boek duikelen de namen van artiesten, nachtclubs, theaters en hotels over elkaar. Talloze minnaressen in evenzoveel steden ter wereld. Dat unieke kijkje in het hart van een schaars toegankelijke wereld is dan de kracht van het boek. En niet te vergeten, het tragische lot van Loesje Hamel.
Dus roepen de Sirenen u? Ze zijn de verleiding uiteindelijk wel waard.