Julian is tweeëntwintig, student diergeneeskunde, woont op zichzelf en heeft al een lange relatie achter de rug. In werkelijkheid heeft hij echter geen idee wat hij wil, 'nu eens alles en dan weer niets'. Dit komt door het breken van de relatie met zijn eerste liefde Judith. De scheiding brengt veel onzekerheid en Julian heeft last van stemmingswisselingen en tegenstrijdigheden in zijn gedrag. Het leven van een gekwelde jongeman neemt hem geheel in beslag. Dan krijgt hij de kans om zich even op iets anders te richten. Een vriend van Julian zorgt al een tijd lang voor het dwergnijlpaard van professor Beham en verblijft de zomer ergens anders. Om zijn gedachten te verzetten, neemt Julian de zorg voor het dier over. Het dwergnijlpaard bepaalt het ritme van Julians zomer, maar tegelijkertijd gaat zijn aandacht ook naar iemand anders. Julian wordt hopeloos verliefd op de dochter van de professor, Aiko. Ze maakt het hem echter niet eenvoudig. Wat gebeurt er als de zomer voorbij is en Julian weer aan de studie moet?

Schrijver Arno Geiger (1968) is Oostenrijker en in Duitstalige landen een bekende auteur. In 2005 won hij de Deutscher Buchpreis voor zijn roman Met ons gaat het goed (2006). Deze roman gaat over een Oostenrijkse familie van drie generaties. De 36-jarige Philipp moet de villa van zijn overleden grootouders opruimen, maar omdat hij nogal lui is, kost dit hem veel tijd. Via zijn herinneringen krijgt de lezer een beeld van het naoorlogse Oostenrijks familieleven. De familie heeft veel problemen, maar ze blijven volhouden dat 'alles goed gaat'. De problemen en emoties voor de ander achterhouden, is volgens Geiger typisch Oostenrijks. Na deze roman verscheen het lovend ontvangen De oude koning in zijn rijk (2012) over de vader van Geiger. Hij leert zijn vader, die aan Alzheimer lijdt, op een nieuwe manier waarderen. Het is een ontroerend verhaal waarin emoties niet worden verborgen.

'Het feit dat ik volwassen ben bevalt me uitstekend. Maar deel van die volwassenheid is het verontrustende inzicht dat ik het leven slecht ken. Je moet extreem veel weten en het leven verandert constant.'

Zelfportret met nijlpaard is ook een roman met een rollercoaster aan emoties. Qua thematiek past de roman goed tussen de vele romans over volwassenheid, het ontstaan van nieuwe liefdes en het verwerken van een gebeurtenis uit het verleden. Toch heeft deze roman iets vernieuwends en dit heeft in het bijzonder te maken met de relatie die Julian met het dwergnijlpaard heeft. De uren die Julian met het dwergnijlpaard doorbrengt, beginnen steeds meer betekenis te krijgen dan alleen het geld dat hij ermee verdient. De relatie met het dwergnijlpaard bestaat uit een verwantschap: 'dat we maar beperkt opgewassen waren tegen de reeele eisen die het leven stelt'. Maar het dwergnijlpaard zorgt ook voor reflectie, want de relatie met het dier 'bleef onduidelijk, vrijblijvend, zoals alle relaties die ik heb gehad'. Het einde van de zomer nadert snel en ook het vertrek van het dwergnijlpaard: 'twee pelgrims, dwalend door een duister ravijn'. De zorg van het dier betekende voor Julian dus niet alleen een afleiding van zijn gedachten en verdriet, maar was ook een vorm van zelfreflectie.

Geiger staat bekend om zijn trefzekere beschrijvingen en ook in deze roman wordt een realistisch beeld geschetst van een jongen die niet weet wat hij met zichzelf aan moet. Julian voelt zich van alle ankers losgeslagen en kan niet omgaan met zijn verdriet. Geiger probeert soms humor in het verhaal te brengen, maar de tragiek en de zwaarmoedigheid krijgen de overhand. Soms worden deze emoties benadrukt met fragmenten over de ellende in de wereld, zoals een zelfmoordaanslag in Tel Aviv. Deze ernstige gebeurtenissen passen bij de gemoedstand van Julian, maar hebben verder weinig functie. Hierdoor worden de humoristische passages overspoelt en de zwaarmoedigheid krijgt geen tegenwicht meer. Dit maakt de roman enigszins vermoeiend om te lezen, maar dit neemt niet weg dat Geiger een verrassend en vernieuwend coming-to-age verhaal heeft geschreven: bijzondere elementen, Geigers trefzekere stijl en de ontroerende verhaalwendingen maken Zelfportret met nijlpaard een bijzondere roman.