Iedereen met een beetje interesse in de buitenlandse politiek van vandaag, kan ik dit boek aanraden.
Het geeft een goed inzicht hoe serieus Poetin is om van Rusland weer een bepalende grootmacht te maken en wat er op het spel staat in het conflict in de Oekraïne.
Hubert Smeets kent Rusland. Hij was jarenlang correspondent in dit land en heeft een Russische vrouw. Hij laat zien hoe Poetin aan de macht komt en waarom hij zo populair is. Wat mij verraste is de rol van de orthodoxe kerk in het Rusland van vandaag en hun steun voor Poetin.
Opvallend vond ik om te lezen dat de Europese Unie door Poetin meer als een bedreiging wordt gezien dan de Navo. De afgelopen jaren heeft de EU steeds meer buurlanden van Rusland met een lidmaatschap en handelsverdragen aan zich verbonden en dat vindt Moskou niet leuk. Ik had in de kranten wel gelezen dat de Russen geld hadden gegeven aan de Brexit-voorstanders in Groot-Brittannië maar dat afgedaan als roddel. Nu ben ik wel geneigd dat te geloven.
Ook het conflict in de Oekraïne volg ik sinds ik dit boek heb gelezen op een andere manier. Smeets maakt duidelijk dat het westen een geschiedenis heeft van collaboratie met de nazi’s en dat daar nu een aantal grote zakenlieden de dienst uitmaken. Het oosten van de Oekraïne leeft van de kwijnende zware industrie en werd jarenlang door gangsteroorlogen geteisterd. Een deel van deze gangsters neemt nu deel in de onafhankelijkheidsoorlog, gesteund door Rusland.
Smeets schetst eveneens het onderscheid en de overeenkomsten tussen Russen en Amerikanen. De overeenkomsten zijn bijvoorbeeld de mobiliteit die zo vanzelfsprekend is in beide landen. Mensen verhuizen in Rusland en Amerika gemakkelijk van het ene deel van het land naar een ander deel. Ook zie je dat in beide landen grote bouwwerken worden neergezet en als het niet bevalt trekken de gebruikers verder en laten de rommel liggen voor een ander.
Smeets ziet één cruciaal onderscheid en dat vond ik het interessants (blz 211) (…) In de Verenigde Staten heeft de staatsmacht een andere status dan in Rusland. In beide landen verzet het individu zich tegen de staat. In beide landen bestaat een ideaal beeld van de solistische mens die het in zijn heroïsche eenzaamheid opneemt tegen machtige krachten daarboven. Maar in de American dream is het individu uiteindelijk de maat der dingen. Als de overheid de grens tussen vrijheid en repressie overschrijdt, is het de eenling die de verhoudingen binnen de burgergemeenschap herstelt en de staat zijn plaats wijst. In Rusland daarentegen voert het wilskrachtige individu uiteindelijk óf een dappere strijd voor het welzijn van een betere, sterke staat. (…)

Om een indruk te krijgen van dit onderscheid tussen de Rus en de Amerikaan raadt Smeets aan Leviathan van Andrej Zvjagintsev te kijken en daarna Erin Brockovich met Julia Roberts. Dat ga ik dan maar eens doen.