'Schemeruur', het debuut van de Zweedse auteur Johan Theorin, bracht bij zijn verschijnen een lichte schokgolf in thrillerland teweeg. Het was meteen duidelijk dat een bijzonder, uniek en vernieuwend talent was opgestaan. Het boek vormde het herfstluik uit de cyclus 'De vier seizoenen op Öland'. Met 'Nachtstorm', dat zich in de winter afspeelt, bevestigde Theorin zijn kunnen. De recensies waren (bijna) unaniem lovend, de critici laaiend enthousiast. Beide boeken bleken ook lezers aan te trekken die zich doorgaans niet door het thrillergenre aangesproken voelen: een veelzeggende bijwerking! 'Steenbloed' is het derde deel uit deze vierdelige cyclus.

Lente op Öland. De zomerhuizen ontwaken stilaan uit hun winterslaap, de bewoners keren terug. De oude schipper Gerlof Davidsson is een van hen. Hij was de begrafenisstemming in het rusthuis meer dan beu en gaat terug in zijn zomerhuisje wonen. Daar vindt hij toevallig de dagboeken van zijn overleden vrouw Ella met wie hij altijd gelukkig was. De dagboeken ontsluieren echter een andere Ella. Tijdens zijn lange scheepstochten kreeg zijn vrouw blijkbaar wel eens 'bezoek'. En wat betekent het goed gevulde juwelenkistje dat hij bij de dagboeken vond? Gerlof leert enkele nieuwe buren kennen. Het jonge echtpaar Christer en Marie Kurdin is welstellend, maar Marie sleept wel een beschamend geheim achter zich aan. Max en Wendela Larsson zijn iets ouder. Wendela kende op Öland een traumatische jeugd waar ze niet van loskomt. Aan Max, een omhooggevallen kwal, heeft ze maar weinig steun. Wendela heeft alleen de elfen om op terug te vallen, en ze gelooft dan ook rotsvast in hun bestaan. En dan is er de gescheiden Per Mörner, die met zijn kinderen Jesper en Nilla op Öland wil overzomeren. Net op het moment dat Nilla ziek wordt en in het ziekenhuis wordt opgenomen, moet Per − zeer tegen zijn zin − zijn geesteszieke vader Jerry onder zijn hoede nemen. Jerry was ooit uitgever en regisseur in de pornobranche, maar Per heeft nooit wat te maken willen hebben met de duistere zaakjes van zijn vader. Nu wordt Jerry echter bedreigd, en om hem te beschermen haalt Per hem dan maar in huis. Toch wordt Jerry vermoord, terwijl Per machteloos moet toezien. Per gaat zelf op onderzoek, en krijgt daarbij liefdevol hulp van Wendela. De moordenaar is echter op zijn hoede, en houdt Per in het vizier...

Net als de twee voorgaande is ook dit verhaal zo vloeiend verteld dat het − en nu volgt een reuzengroot cliché − werkelijk leest als een trein, maar dan wel een trage zoals een Scandinavische thriller behoort te zijn. Wie van een thriller verwacht dat de spanning er meteen goed inzit, moet 'Steenbloed' niet lezen. Het is zelfs behoorlijk lang wachten op de eerste stille hints die suggereren dat het hier om een thriller gaat. Dat wachten gaat echter nooit vervelen, want Theorin is een meester in het scheppen van de juiste sfeer, en die is vanaf het begin wél onheilspellend.

Het vlotte leeswerk wordt extra in de hand gewerkt door het taalgebruik, dat alweer uitblinkt in soberheid en eenvoud. Ontdaan van alle tierlantijnen, blijft een stijl over die pure schoonheid definieert; de kwalificatie "literaire thriller" had voor een keer wél op de cover mogen staan. Ook op de duidelijkheid valt (alweer) niks aan te merken: zelfs na drie delen moet ik de eerste zin, die twee keer moet gelezen worden om hem te begrijpen, nog tegenkomen. Maar laten we eerlijk zijn: daar heeft het uitstekende vertaalwerk (door Wendy Prins) ook zijn aandeel in.

De personages zijn erg sterk uitgetekend. Gerlof Davidsson kennen we al uit de vorige delen, maar ook de nieuwe personages zijn heel realistisch neergezet, en als lezer ontkom je niet aan haat- of liefdegevoelens voor deze of gene figuur. Het valt op hoe weinig woorden Theorin nodig heeft om een personage vlijmscherp en ondubbelzinnig te karakteriseren. Naargelang het verhaal vordert, ontdekt de lezer beetje bij beetje de ware aard van iedere medespeler. Per Mörner en Wendela Larsson zijn de hoofdfiguren in 'Steenbloed', en hun verhalen gaan regelrecht naar het hart.

Theorin omfloerst zijn verhalen met een paranormale, magisch-realistische sluier. In 'Steenbloed' komt dat bovennatuurlijke aspect veel uitgesprokener aan bod dan in de twee vorige delen. Wendela en haar "ervaringen" met trollen en elfen worden uitvoerig in beeld gebracht, en vooral in de eerste helft van het boek kan een wat al te sprookjesachtige indruk ontstaan. Maar mag het even? Is Theorin niet bij uitstek een verteller in de beste Scandinavische traditie, en zitten zijn verhalen niet diep geworteld in de aloude, mysterieuze vertellingen die mee het Scandinavische culturele erfgoed vorm hebben gegeven? Zeker wel, en dat sommige passages op moderne versies van middeleeuwse saga's lijken, daar mag Johan Theorin, wat mij betreft, best apetrots op zijn!

Naar het einde toe lost de magie echter zachtjes op in realiteit, en krijgen de meeste ongewone voorvalletjes uit het verleden toch nog een logische verklaring. De paar kleine bizarrerieën die onverklaard blijven volstaan precies om de lezer met een licht gevoel van mysterieuze verwondering afscheid te laten nemen van deze prachtige vertelling.