Toen Tilar Mazzeo naar Polen afreisde om enkele familieleden te bezoeken vertelt haar schoonzus het verhaal van Irena Sendler. Irena heeft met hulp van vele mensen 2500 kinderen gered uit de getto in Warschau.
Het verhaal begint als Irena in 1943 wordt verraden en gearresteerd door de Duitsers en dan word je als lezer al helemaal geïntrigeerd door de dingen waar ze op dat moment aan denkt. Aan de kinderen, de vloeitjes waar de namen en de nieuwe adressen op staan. Hoe moeten ze nu verenigd worden als zij verdwijnt? Ze is niet met zichzelf bezig lijkt het. Dit stuk las ik terwijl ik mijn adem inhield. Wie is zij?

Dan volgt er een hele uitgebreide biografie van Irena, over haar ouders, haar jeugd en haar jeugdliefde Adam. Hij is Joods en zij Katholiek, door plichtsbesef trouwen ze allebei iemand anders.
Irena wil studeren maar ook dit past niet in die tijd, in plaats van rechten te studeren wordt ze lerares.
Het karakter van Irena wordt in de eerste hoofdstukken heel duidelijk, zij is standvastig, eigenwijs maar ook heel liefdevol en zorgend.
Als de tweede wereldoorlog begint en ook Polen wordt bezet door de Duitsers worden alle Joden uit Warschau in een stadsdeel bij elkaar gestopt. De omstandigheden in de getto zijn verschrikkelijk, de beschrijvingen daarvan zijn gedetailleerd en hard.
In de eerste herfst van de oorlog roept Irena haar 3 beste vriendinnen bij zich en zij starten samen op kleine schaal de ontsnappingen van de kinderen uit de Getto. De groep wordt snel uitgebreid. Irena zegt later dat er voor elk kind dat ze helpen ontsnappen en onderbrengen bij pleegouders 10 mensen hun leven waagden.
De reacties van de Joodse ouders zijn in eerste instantie afwachtend en een beetje wantrouwend, hun kind zal Katholiek moeten worden, geen Hebreeuws meer mogen praten, andere gebeden leren en nieuwe namen krijgen. De pleegouders geven soms letterlijk hun leven voor het kind van een ander. Het is zo ingrijpend voor beide partijen.
De situatie wordt onhoudbaar, ziektes en honger en gevaar zijn aan de orde van de dag. Irena en haar groep lopen groot gevaar want ontdekt worden betekent martelingen en de dood.
Dan wordt Irena toch gearresteerd. Ze wordt ondervraagd en gemarteld maar houdt haar mond.
Haar leven wordt gered en het eerste wat ze doet is de potten met namen veilig stellen want ook direct na de oorlog is het niet veilig.

Dit is een heel ingrijpend verhaal over hoe een jonge vrouw tijdens de oorlog zoveel goeds heeft gedaan. Het is een eerlijk verhaal dat van Irena echt geen heilige maakt maar wel iemand die deed wat er gedaan moest worden.
Het verbaasde mij enorm dat dit verhaal nu pas echt bekend wordt, de reden daarvoor wordt aan het eind van het boek duidelijk. Daar staan ook enkele foto’s en vele verwijzingen.
Soms beseffen mensen niet dat het een wereldoorlog was, heel veel narigheid in Nederland maar ook in andere landen zoals Polen hebben de mensen heel veel geleden. Dit boek verruimt je kennis over deze verschrikkelijke oorlog. Ik heb het met tranen in de ogen gelezen en het zal me nog lang bezig houden.

Het boek is geen roman, niet als een verhaal geschreven maar alsof er een verteller het levensverhaal van Irena vertelt.
De auteur zal geen ander boek schrijven over de tweede wereldoorlog, het werken aan dit boek heeft zoveel met haar gedaan dat ze dat eenvoudig niet meer kan. Ik kan me dat heel goed voorstellen. Het is een bijzonder mooi en indrukwekkend verhaal.