Lang geleden alweer dat ik dit boek (en andere boeken) van Levi las, maar imponerend was het allemaal wel. Niet alleen dit boek, maar ook (en mogelijk nog sterker) Het respijt, wat volgens mij een vervolg is. Ik herinner mij, naast de sfeer van extreme gruwelijkheid, vooral nog hoe diverse personages in extreme omstandigheden toch hun waardigheid en ethiek behielden, of dat althans met bewonderenswaardige volharding probeerden. Zeker, vaak gaat het allleen om overleven en niets dan overleven, maar toch vertikt o.a. de ik-figuur om zich te laten reduceren tot een niet meer denkend dier. En ik herinner mij (net als Sannetje) ook de beschrijving van hoe achter elk probleem weer een ander probleem schuilt, zodat er eigenlijk nooit zoiets is als probleemloos geluk, ook niet buiten het kamp. Maar ik herinner mij vooral de prachtige stijl van Levi, die ondanks de enorme zwaarte van het onderwerp toch een mooie lichtheid houdt.