Het onafgewerkte epos van Roger Martin du Gard, hij stierf voor het af was. Desondanks toch gepubliceerd.
Het meesterwerk is een fictieve biografie van Bertrand de Maumort. Hij schrijft zijn memoires op het landgoed Le Saillant waar hij opgegroeid is terwijl dit bezet is door de vijand, de Duitsers tijdens de tweede wereldoorlog. Hij zit er gevangen in zijn eigen huis.

Bertrand groeit op met zijn zus Henriëtte, 9 jaar ouder dan hij en zijn vader. Zijn moeder is overleden tijdens zijn geboorte, iets wat zijn vader hem onbewust verwijt. Vader is afstandelijk en hij wordt door zijn zus opgevoed. Hij krijgt thuisonderwijs van een pastoor. Ergens rond zijn 11de of 12de komt een neef van hem, Guy op het landgoed wonen. De jongen is ziekelijk en het leven op het platteland zou hem goed moeten doen. Tegelijk met Guy komt er een nieuwe leraar, een zekere Xavier om het lesgeven over te nemen. Xavier zouden we nu een pedofiel noemen, maar in die tijd werden de dingen niet benoemd, waren het allemaal neigingen. Xavier heeft het vooral voor Guy, wat Bertrand goed uitkomt.

Tijdens de pubertijd gaat Bertrand op internaat waar hij andere pubers leert kennen. Pubers, dus het testosterongehalte ligt erg hoog. Bertrands sexuele dromen worden hier erger, omdat in de slaapzaal het gemasturbeer hoge pieken bereikt. Ook in de slaapzaal gebeuren zaken die eigenlijk niet kunnen. Na twee jaar keert Bertrand terug naar huis.

Guy, zijn neef, overlijdt als gevolg van een ziekte en Bertrand gaat inwonen bij zijn oom en tante in Parijs. Hij gaat hier naar de universiteit en leert van het leven te genieten. Eerst nog aarzelend omdat hij in eenzaamheid opgegroeid is, maar naar gelang hij toch iets van vrienden maakt, begint hij meer te leven.

Op een bepaald moment wordt de doorlopende tekst meer voetnoten, gedachtengangen en leest het niet meer vlot. Verder zijn er ook brieven en dossiers opgenomen, uiteraard allemaal fictief. Het is jammer dat het vlotte lezen stopt bij zijn huwelijk want Bertrand heeft het geregeld over het leger maar daar lees je niet zo veel over. Hij verwijst naar de Dreyfuss affaire waardoor hij 2 jaar uit het leger stapt, hij brengt veel tijd door in Marokka, de eerste wereldoorlog maakt hij mee.

Boeiend, ik heb bewondering voor het volledig verzinnen van zo'n personage, het lijkt wel alsof hij echt bestaan heeft.

Het is een dik boek, ik heb er ook vrij lang over gedaan voor mijn doen, maar het is niet direct een boek dat je aan een stuk door kan lezen. Zeker op het einde met de aantekeningen, brieven en dossiers is het lastiger lezen, maar daarom niet minder de moeite.
Met dit boek van 1077 mag ik toch de reading challenge 'Een boek met meer dan 500 bladzijden' afvinken.