Luisterboek Origin

Dan Brown kennen we allemaal. Of je nu van hem houdt of niet: iedereen heeft van zijn boeken en verfilmingen gehoord of ze gezien. En dan vooral de Da Vinci Code. Net als miljoenen anderen vind ik er wat van. Niet dat mijn mening ertoe doet, maar vandaag wil ik toch een aantal eieren die mij dwars zitten met u delen.
Hier volgt een uitgebreide en ietwat vreemde recensie van zijn laatste boek Origin. Geluisterd in het Engels.

Mijn idee van de boeken van Dan Brown is dit: ik volg hem al een tijd. Lees alles wat ik van hem te pakken kan krijgen en bewonder zijn filmische stijl van schrijven. In ieder boek probeert hij iets nieuws uit qua stijl of opbouw. Niet altijd mooi in mijn ogen, maar wel altijd vernieuwend. Ik zie uit naar zijn boeken al vind ik de laatste twee maar zo zo.

Zijn boek de Da Vinci Code vond ik geweldig. Het was een mix van populaire geschiedenis vermengd met het spektakel van een James Bond-film. Zijn oudere boeken worden niet door iedereen gewaardeerd en critici gaven ze vaak niet meer dan een zesje. En daar zit een kern van waarheid in. Brown heeft zijn stijl moeten leren. Zijn oudere werken vond ik zelf erg goed: de worldbuilding liet wel wat te wensen over maar de spanning compenseerde dat ruimschoots. Ik houd van de vaart en het avontuur in die boeken. Je ziet het voor je. De Da Vinci Code was voor mij zijn hoogtepunt. Precies de juiste mix. Mijn kritiek op dat boek was dat hij nooit de Slinger van Foulcault van Umberto Eco zou evenaren om de simpele reden dat Brown simpelweg niet zo briljant is. Samen met zijn vrouw had hij een spannend verhaal gemaakt in een mooie historische setting maar het zo geniaal als Eco zou hij mi nooit worden. Maar ik had met een ding niet gerekend: expertise kun je inhuren. Met Inferno was het net of Brown bij iedere plaats die of kunstwerk dat in het boek voorkwam een legertje professoren had uitgenodigd dat voor hem een beschrijving gaf plus een saillant detail. Kijk naar het dankwoord als je me niet gelooft: zoveel mensen, zoveel expertise. En kijk dan naar de opbouw van zijn scènes: de beschrijving/ het gevoel voor detail plus een leuk weetje: dat kan alleen van een expert komen. Het verhaal van Inferno vond ik matig. Het leek een herhaling van zetten van zijn vorige boeken. Het was net alsof het door een team was geschreven en Brown zijn verhaal met al die briljante kennis had verweven.
Met Origin vind ik dat de balans helemaal doorslaat. In mijn ogen is het alsof je maar zo heel af en toe de stem van Brown hoort en dat hij zwaar leunt op alle vergaarde kennis van zijn briljante team. Het verhaal zelf is vrij saai en nog saaier beschreven. Luisterend valt dat misschien nog meer op: karakters zijn niet goed uitgewerkt en zeggen constant hetzelfde in letterlijk dezelfde bewoording. Het is net alsof Brown bijna niet aan het woord komt in zijn eigen boek.

Het boek vond ik dus niet zo boeiend. Nu de luisterervaring.
Engelse luisterboeken zijn soms halve hoorspelen. Een van de boeken van Alridge was ingesproken door meerdere stemacteurs: ieder perspectief kreeg zijn eigen stem. Vaak zijn de topboeken ingesproken door topacteurs die voor ieder personage een andere stem gebruiken. Ze leven zich helemaal uit alsof je naar de radio luistert.
Zo ook Origen. Ieder personage krijgt een andere stem. Allemaal???? Ja, echt iedereen die aan het woord komt heeft een ander dialect of toonhoogte. Is dat vermoeiend? Ach, je went eraan alleen in dit geval was er nog iets anders aan de hand: Er is veel uitleg in het boek. Veel tell, zo je wilt en dat werd ook erg monotoom voorgelezen, waardoor het nog saaier werd. (Nu moet ik er niet aan denken dat ik al die stukken zelf had moeten lezen dus dit was voor mij de enige optie om het boek tot me te nemen. Het is 18 uur luisteren dus het is heel lang.)

Een laatste overweging waardoor ik het boek niet zo goed vond. Het zwabberende perspectief. Bijna alle bestsellers die ik dit jaar las hebben er last van: een zwabberend perspectief. Ieder hoofdstuk wordt verteld vanuit een ander gezichtspunt. Je denkt als lezer mee met dat personage. Het volgende hoofdstuk zit je weer in het hoofd van de ander. Zo weet je als lezer alles wat er speelt en kun je lekker meedenken. Voor de vaart is dit heel leuk. Maar wat je ziet is dat er ook binnen een hoofdstuk wordt verschoven met de “onzichtbare camera”. Wij leerden altijd dat dit een zwaktebod was en nu lees je het echt overal. Wat moet ik hiervan vinden? Is dit een moderne gril die weer overwaait?

Hoe geef je sterren aan een boek waar je zo ambivalent tegenover staat. De complexiteit van het boek vond ik overweldigend. Het boek is zijn 25 euro meer dan waard. Het idee van het boek vond ik ook erg goed. De uitwerking van de rode draad daarentegen erg summier. De ontwikkeling van de personages onvoldoende. Toch ben ik blij dat ik het “gelezen” heb en ben verbaasd dat het maatschappelijk niet meer te weeg heeft gebracht. Of ik zijn volgende boek ga lezen weet ik niet. Ik ben er wel een beetje klaar mee met de Brown-fabriek.