Een stad, het meisje en de duivel  van Svealena Kutschke is een bijzonder mooi en groots boek, maar het is geen makkelijk en bovendien een magisch-realistisch boek.

We bevinden ons in de stad Lübeck en maken kennis met verschillende generaties van een familie. Het verhaal wordt niet chronologisch verteld. Voor de lezer vergt dit aandacht en zin om wat te puzzelen. Het is, zeker in het begin, niet makkelijk om meteen mee te krijgen over wie het gaat en in welk decennium we ons bevinden. Gelukkig staat er vooraan een stamboom, die helpt natuurlijk enorm. Het is wel eens iets anders dan een chronologisch boek te lezen. Als lezer wordt je uitgedaagd om verbanden te zien en mondjesmaat worden ons daarbij meer verklaringen en linkjes aangeboden. Dankzij de personages die we volgen, krijgen we een overzicht van de Duitse geschiedenis in de 20e en 21e eeuw; uiteraard met de klemtoon op de stad Lübeck, want die verlaten we niet. We bekijken alles vanuit Duitse ogen en ook dat is weer eens iets anders. Boeiend!

De hoofdrollen zijn voor de vrouwen: Lucie en haar kleindochter Jessie. En eerst valt het minder op, maar ook de dochter van Lucie en moeder van Jessie, Freya speelt een heel belangrijke rol in dit boek. De Nederlandse titel van dit boek is ietwat misleidend. Het is niet makkelijk om uit te maken wie ‘het meisje’ is. Slaat dit op al deze vrouwen? Of toch maar op één ervan? En op wie dan? We zouden het aan de vertaler moet vragen, want in het Duits had het boek een heel andere – betere – titel: Stadt aus Rauch.

Wat dit boek ook bijzonder maakt, is dat het geen geheel realistische roman is. Ook dit kunnen we al uit de titel afleiden: de duivel is ook van de partij. Het is niet de duivel zoals we die ons meestal voorstellen. Deze duivel is minder slecht, hij komt veeleer een aantal personages, en zeker Lucie en Jessie, bijstaan. De duivel is aan Lubeck verbonden, met hem leren we de stad kennen vanaf het prille begin. Niet alleen duikt de duivel op, dit magisch-realistische boek barst van de verwijzingen naar symbolen, mythen en magie. En die zijn voornamelijk Duits, wat het voor een lezer uit de Lage Landen niet altijd even makkelijk maakt om ze te detecteren, laat staan te doorgronden.

Maar dit uitdagende boek is prachtig geschreven is zit ingenieus in elkaar. Het beste is om je als lezer te laten onderdompelen in dit boek en mee te drijven op het verhaal. Wie alles wil doorgronden en begrijpen, zal het boek wellicht met een gevoel van frustratie dichtklappen. Het is zeker niet zo dat alles op het einde wordt verklaard, integendeel. Het is een boek vol magie, laat je erdoor betoveren en geniet!