Auster heeft al tientallen boeken geschreven, zeer toegankelijke zoals ‘Mr. Vertigo’ of ‘Timbuktu’; andere, bijvoorbeeld ‘The New York Trilogy’, vergen meer van de lezer. ‘4 3 2 1’ lijkt op het eerste oog zo’n complexe roman. Niets is minder waar. Vier jongens, vier keer Archie Ferguson, met dezelfde ouders, dezelfde vrienden, van hetzelfde genetisch materiaal. Vier verschillende omstandigheden waarin de Archies opgroeien. De een zal sterven als hij nog maar dertien jaar oud is, de ander verongelukt op twintigjarige leeftijd en een derde komt om in de vlammen als hij vierentwintig is. Eéntje overleeft, de auteur Archiebald Ferguson. Ten slotte moet iemand het boek schrijven.
‘4 3 2 1’; zij beginnen met vier, iedere keer valt er eentje af.

Het boek begint met de verwarring die ontstaat als Archie’s grootvader van vaderszijde op 1 januari 1900 arriveert op Ellis Island. In de rij voor immigratie heeft een andere Russische Jood hem ingefluisterd zich Rockefeller te noemen, maar als hij eenmaal aan de beurt is, is hij dat vergeten. “Ikh hob fargessen,” zegt hij als om zijn naam wordt gevraagd. Dus schrijft de immigratiebeambte hem in als Ichabod Ferguson.

‘4 3 2 1’ is op twee manieren te lezen. Je kunt alle eerste paragrafen lezen en zo het leven van begin tot eind van één van de Archies volgen. Of je leest het boek zoals je gewoonlijk van pagina 1 tot eind doet. Voor beiden valt iets te zeggen. Omdat de omstandigheden in ieder verhaal zo verschillen, lees je in feite vier verschillende boeken met dezelfde personages. Als je van pagina 1 tot eind leest, kom je onherroepelijk op pagina’s waarbij je je afvraagt hoe het kan dat Archie ineens weer bij beide ouders woont. Zijn vader was toch omgekomen in de vlammen, toen Archie acht jaar was? Dan pas besef je weer dat je vier parallelle levens voor je hebt. De ene Archie is homoseksueel, de ander bi, de derde heteroseksueel. En de vierde? Die heeft moeite een meisje te versieren. Alle vier de Fergusons hebben zo hun charme, van alle vier de karakters ga je houden.

Met ‘4 3 2 1’ maakt Auster duidelijk dat een leven is opgebouwd uit toevalligheden. Het maakt uit of je op een kruispunt in je leven naar links of naar rechts gaat. De keuzes die je maakt, hoe onaanzienlijk die ook mogen lijken, bepalen je toekomst. Als Auster de namen van de verschillende personages in ieder verhaal had gewijzigd, dan heb je met vier romans in één band te maken. ‘4 3 2 1’ is een schitterende leeservaring, al moet je er wel minimaal veertig uur voor uittrekken.