Een professor aan de Sorbonne, groot kenner van het oeuvre van Joris-Karl Huysmans, ziet zijn land in 2024 aan de vooravond van de presidentsverkiezingen steeds verder polariseren: een burgeroorlog lijkt onvermijdelijk. De traditionele partijen zijn uitgespeeld, de strijd gaat tussen het Front National en de Fraternité musulmane (Moslimbroederschap). Op de valreep doet een van de leiders een politieke meesterzet.

Het verhaal is geschreven vanuit het oogpunt van François, een professor aan de Universiteit van Sorbonne, en dat impliceert dat het boek niet altijd even eenvoudig leest met vaak een aantal moeilijke woorden in de tekst, bijvoorbeeld ‘dithyrambische’, wat eigenlijk gewoonweg enthousiast betekent.

Ook krijg je doorheen het boek wat les in de literatuurgeschiedenis. Het hoofdpersonage is immers een professor gespecialiseerd in het werk van Joris-Karl Huysmans. Het leven van François is als het ware wat gelijklopend met zijn onderzoekssubject. Voor een literatuurliefhebber als mezelf een meerwaarde, maar wellicht niet voor elke lezer even boeiend.

Het boek heeft voor heel wat opschudding gezorgd, zowel in Frankrijk als ver daarbuiten, maar toch mag je mijn inziens dit boek niet verengen tot louter islam’bashing’. Zo geeft het hoofdpersonage ook kritiek op het verkiezingssysteem van de Westerse democratieën en het feit dat Europa dit wil opdringen aan andere landen. Ook is Ben Abbes, het personage dat in het boek lid is van de Moslimbroederschap en een gooi doet naar het Franse presidentschap, als moslim vrij gematigd.

De omslag van het boek toont een blauw en rood gezicht. Het blauwe gezicht is van een vrouw in boerka die je strak aankijkt, het rode gezicht kijkt er van weg, als wil het zich van de vrouw in boerka afkeren. Ook heeft het rode gezicht een sigaret in de mond. Michel Houellebecq is een kettingroker, dus kan dit gezicht ook de auteur illustreren die zich bijvoorbeeld niet wil laten onderwerpen aan de islam. Maar dit is uiteraard strikt mijn eigen interpretatie van de omslag.

Maar zoals reeds aangehaald mag Onderworpen dus zeker niet gereduceerd worden tot een provocatie naar de islam toe. Het is een politieke roman die een utopisch toekomstbeeld creëert die inderdaad mogelijk de moslimgemeenschap kan choqueren. Maar het boek heeft meer diepgang dan alleen dit, en ook de titel zelf verwijst niet enkel naar de onderwerping aan de islam. Het is ook een roman over gevoelens, hoe je onderworpen bent aan je levensloop, je verlangens, de drang naar een metgezel in het leven,…

Laat ik afsluiten met één van die geweldige zinnen van Michel Houellebecq in het boek: “…het verleden is altijd mooi, en de toekomst trouwens ook, alleen het heden doet pijn, je draagt het met je mee als een lijdensgezwel dat je altijd vergezelt tussen twee oneindigheden van vredig geluk.”