Volgens de omslag is Aantekeningen over het verplaatsen van obelisken een essayistische roman. En dat klopt eigenlijk wel. Arjen van Veelen beschrijft via een naamloze ik-figuur de rouwverwerking na van het verlies van zijn goede vriend Thomas Blondeau. Daarbij stelt hij eveneens wetenschappelijke, culturele en filosofische onderwerpen aan de kaak. Zo geeft hij zijn persoonlijke visie op hedendaagse zaken, zoals het gebruik van social media en internet. Centraal bij dit alles staat de dood, in al zijn vormen. Zowel de gebruikte symboliek, als de gebeurtenissen in het boek zelf, geven de lezer een macaber sfeertje. De toegevoegde foto’s in het boek doet de lezer extra beleven dat het een heel persoonlijk verhaal is dat gelezen wordt. Alhoewel de rouwverwerking goed gevoeld wordt, blijft het geheel toch een tamelijke neutrale en feitelijke beschrijving van gebeurtenissen.

Centrale thematiek in dit boek is dus de dood en het proces van rouwverwerking, welke net zoals het verplaatsen van obelisken een zware, haast onmogelijke opdracht kan zijn. Tomas was voor de ik-figuur een belangrijke persoon in zijn leven, eigenlijk mag ik het best wel zijn centrale middelpunt noemen. Net zoals de zon waar de aarde omheen draait, zo lijkt voor de ik-figuur in het boek zijn beste vriend Tomas haast een goddelijk figuur. Gedurende het verhaal verandert dat mysterieuze, onaanraakbare beeld van Tomas wel steeds meer in dat van een mens dat, net zoals heel veel mensen tegenwoordig, op zoek is naar roem en onsterfelijkheid. Daarbij wordt Tomas, maar ook wel ieder individu van de hedendaagse samenleving, vergeleken met Alexander de Grote. Iemand die in de oudheid heel wat werelddelen veroverd heeft, maar daarmee nooit echt tevreden gestemd werd. Altijd was er die drang naar beter en meer. Iedereen herkent zich daar toch wel min of meer in, het is een beetje waar de hele samenleving tegenwoordig uit bestaat. Een mooi citaat uit het boek is: “We zijn allemaal Alexanders, rusteloos bezig werelden te veroveren”. Het vat bepaalde dingen heel mooi samen en legt op een mooie wijze verband tussen het leven nu en de klassieke oudheid. De reden waarschijnlijk waarom het boek op 14 april 2018 de Homerusprijs ontvangen heeft.

Obelisken. Het zijn gedenknaalden en, als versteende zonnestraal, het symbool van de zonnegod Ra. De obelisk wordt in de vorm van een tandenstoker van het zakmes dat door Tomas geschonken is ook daadwerkelijk een echte gedenknaald voor hem. Maar daarnaast speelt de zon ook een grote rol in het verhaal. Wellicht verbeeldt het de centrale rol van Tomas in het leven van de ik-figuur in het verhaal, net zoals dat de zon het middelpunt is voor de aarde. Steeds zien we de zon op verschillende manieren terug komen. Zo is Tomas op de langste dag van het jaar geboren en draagt hij ook meestal een zonnebril. Maar wat ook opvalt is dat de stand van de zon vaak besproken wordt.

Over het geheel gezien doet het verhaal wel wat rommelig aan en beperkt het zich tot vlakke beschrijvingen, afgewisseld met maatschappijkritische en filosofische stukken. De omslag doet vermoeden dat de lezer veel gaat leren over Alexandrië en Alexander de Grote, maar dat valt wel tegen. De zoektocht in Alexandrië zou daarnaast als vrij spannend ervaren kunnen worden, ware het niet dat de omslag al bekend maakte dat het doel van de missie was om aldaar een boekencollectie aan de bibliotheek van Alexandrië toe te voegen. Toch lijkt dat helemaal niet de bedoeling van de missie te zijn, want de bibliotheek laat lang op zich wachten. Aan het einde van het boek lijkt het verhaal in een stroomversnelling te komen en verschijnt eindelijk de lang verwachtte obelisk en hun aantekeningen.

In het slot wordt duidelijk gemaakt dat een deel van het verhaal fictie is. Dit geeft de lezer toch wel wat verwarring en onzekerheid. Vooral op het gebied van wetenschappelijke stukken ontstaat de twijfel of deze na het lezen wel als waardevol voor de kennis beschouwd kunnen worden. Alhoewel fictie een andere en diepere dimensie aan het verhaal kan geven, is het toch jammer dat deze vermelding tot het gevolg heeft dat het aan de betrouwbaarheid moet inboeten.