“De jongen is mijn grootste vreugde, we geven elkaar kracht.
We zijn één, onafscheidelijk”

Toen ik ontdekte dat dit boek zou verschijnen was ik er als de kippen bij om het te mogen recenseren. Wat me meteen aantrok was de cover; Eén veewagon op een treinspoor in een besneeuwde omgeving. Dit alleen al legt direct de link naar een concentratiekamp. Ook de vermelding dat het om een waargebeurd verhaal ging was dus een must have & read voor mij!
Het verhaal begint bij de bezetting van Oostenrijk door de Nazi’s. De familie Kleinmann woont dan in Wenen. Gustav Kleinmann is een begaafd vakman, stoffeerder en is getrouwd en heeft vier kinderen. Hij had ook al gevochten in de Grote Oorlog; twee maal gewond geraakt en onderscheiden vanwege zijn moed. Zo is ook zijn zoon Fritz, veertien jaar oud, bezig aan een opleiding om stoffeerder te worden. Voor alle Joden verandert er plotseling van alles, Wenen is geen deftige stad meer zoals voorheen; de smerigste schepsels en de SS hebben het nu voor het zeggen. Aan het Nazisme viel niet meer te ontsnappen!
Gustav, een optimist, dacht dat alles wel zou loslopen maar niets is minder waar. Tijdens de Kristalnacht worden Gustav en Fritz gearresteerd. Op 2 oktober 1939 komen ze, na een treinreis van twee dagen, aan in Buchenwald. Beiden worden tewerkgesteld in de steengroeve. Het is zwaar en gevaarlijk werk en ondertussen worden ze geslagen en uitgescholden. Er waren schrale rantsoenen en elke dag vielen er gewonden en doden. De SS was onaantastbaar en haar macht was grenzeloos; ze konden naar hartenlust straffen en moorden. Gustav heeft een klein notitieboekje en potlood al die tijd verborgen kunnen houden. Als het enigszins mogelijk is schrijft hij daar in hoe verschrikkelijk alles is.
Drie jaar en twee weken hebben ze in Buchenwald gezeten. Gustav wordt op transport gezet naar Auschwitz. Voor Fritz is het onverdraaglijk om zijn vader alleen te zien vertrekken. Wetende dat hem daar ook de dood staat op te wachten, laat hij zijn vader niet alleen gaan en gaat hij vrijwillig mee.
Na twee dagen komen ze aan bij de poorten van de hel. Vanaf nu zijn ze gevangenen 68523 & 68629. Hun lot ligt nu in handen van SS. Hoe gaan vader en zoon het ervan af brengen en eindigt hun nachtmerrie hier?

“Elke dag zeg ik in mezelf een gebed op. Niet wanhopen. Klem je tanden op elkaar – de SS moordenaars mogen je niet klein krijgen.”

Dit verhaal is opgesplitst in vier delen: beginnende met het verhaal in Wenen tot ze vrij zijn. Het is een relaas van vader en zoon die maar liefst zes jaren hebben gevangen gezeten in vijf concentratiekampen; gaande van Buchenwald tot en met Mauthausen. Daar hebben ze de verschrikkelijkste dingen meegemaakt en zijn ze meer dan eenmaal aan de dood ontsnapt. Het is door hun rotsvaste liefde, hoop en moed dat ze het hebben overleefd. De auteur heeft tussen het verhaal van Gustav & Fritz, ook beschreven hoe het met de rest van de familie is vergaan en waar die uiteindelijk zijn beland. Verder heeft hij ook de oorlog geschetst en hoe het er op politiek-, economisch – en wereldvlak aan toe ging.
Dit is een boek dat je niet zomaar eventjes vastpakt en begint te lezen. Ik heb het boek zoveel keer opzij moeten leggen zodat alles kon bezinken. Het sadisme en de beestachtigheid waarmee alle gevangenen te maken kregen is zo verschrikkelijk dat het mij echt met tijden teveel werd. Daar bleef het niet bij: mensonterende omstandigheden en de gruwelijkdaden waren zo kolossaal dat het je bevattingsvermogen te boven gaat! Waar sommigen de wilskracht vandaan bleven halen om te blijven leven gaat mijn petje te boven. Het is een uitputtingsslag voor velen maar godzijdank was er ook kameraadschap. Dit is dan ook geen boek voor mensen die niet tegen gruwelijkheden kunnen. Dit verhaal omvat het ergste dat ik al over de Holocaust heb gelezen. Het is een aaneenrijging van gruwel op gruwel. Het mocht al een wonder wezen dat ze überhaupt Buchenwald hebben overleefd!
Nu zou je denken dat dit al het zoveelste boek is dat ik heb gelezen over de Holocaust maar deze steekt er met kop en schouders bovenuit. Wat maakt dit boek dan zo speciaal? Dit is het meest op waarheidsgetrouwe boek dat ik al gelezen heb; de auteur heeft er werkelijk zoveel bronnen en noten in vermeld dat het bijna onmogelijk is om die allemaal zelf uit te pluizen. Daar zijn onnoemelijk vele uren & dagen opzoekwerk ingestoken. Elke persoon, elke gebeurtenis e.a. komen uit historische bronnen en je zou willen dat het nooit gebeurd was, zo verschrikkelijk en ondraaglijk zijn sommige feiten. Dronfield heeft dan ook niets moeten verzinnen of verfraaien!
Dronfield is historicus en heeft met dit boek nog maar eens bewezen hoe afschuwelijk en weerzinwekkend de Holocaust was. Het is een literair meesterwerk dat het verdient om er tijd en aandacht aan te besteden. Het is een relaas van twee moedige mannen en al hun medegevangenen die in de meest eindeloze hel op aarde hebben gezeten. Dit boek is er ook eentje van hoop, kracht en vooral de liefde tussen vader en zoon. Het is onze morele verplichting om hen nooit, maar dan ook nooit te vergeten!! Ik kan dan ook niet anders dan 5 sterren geven aan dit boek dat me nog heel lang zal bijblijven.