Gek eigenlijk dat ik dit boek van Harry Mulisch nog nooit had gelezen: het boek dat hij hiervoor schreef, ‘De ontdekking van de Hemel’ beschouw ik immers als een absoluut hoogtepunt uit de literatuur. Nog gekker is misschien wel dat dit boek, net als het hiervoor beschreven boek van Michael Chabon handelt over de golem, het uit de klei van de Moldau, door rabbijn Löw tot leven gebrachte, wezen dat de Joodse inwoners van Praag moest beschermen. Een merkwaardig toeval…
De centrale thema’s in het boek zijn leven en dood. Na het nogal hermetische begin, dat onder meer handelt over het Hebreeuwse alfabet, wordt het tragische verhaal ontvouwd van Victor Werker, een briljant geleerde. Hij heeft het ‘eobiont’ uitgevonden waarmee hij net als rabbijn Löw uit niets leven zou kunnen wekken, als een soort ‘omgekeerde moordenaar’ dus, zoals Mulisch het ergens verwoordt. Tegelijkertijd worstelt hij nog steeds met de herinneringen aan zijn doodgeboren dochter en met het feit dat zijn vrouw na die tragische gebeurtenis van hem is gescheiden.
Het boek neemt hierna een rare richting, naar mijn idee. Waar ik dacht dat het zou gaan over hoe Victor Werker zijn eobiont gebruikt om, tja… misschien wel zijn eigen dode dochter tot leven te wekken, lezen we over andere dingen, die verder niet zal verklappen.
Concluderend moet ik zeggen dat ik niet goed weet wat ik van dit boek moet vinden. Natuurlijk staat het wel weer vol met de typische Mulischiaanse taalgebruik en de originele spitsvondigheden. Maar het verhaal op zich vond ik wat ongericht, waarbij het einde op mij ook wat gekunsteld over kwam. Niet zijn beste boek dus.