Vosje. Mijn vosje. Het gesigneerde vosje van de Kinderboekenweekactie en waardoor Marije Tolman vele liefhebbers blij heeft gemaakt.

Vosje. Het boek. Al vaak bekeken en gelezen. Velen noemen het een prentenboek, ik noem het beeldpoëzie. Eerst zie je het in het oog springende oranje vosje. Aandoenlijk, lief, onderzoekend, beetje ondeugend, neigend naar menselijke trekjes. Wie heeft het boek inmiddels niet een keer opengeslagen? Daarna zie je dat de tekeningen met foto’s zijn verweven en de combinatie is bijzonder goed gelukt.

Favoriete pagina’s zijn die met veel vogels en vooral waarop Vosje zijn pootjes spreidt zoals de vogel zijn vleugels. Vosje onderzoekt. Vosje speelt. Vosje beschouwt. En dan loopt Vosje twee paarse(!) vlinders achterna. Hier komt ineens de tekst in het beeldverhaal en valt Vosje met een klap op de grond waardoor hij in een bewusteloze droom terechtkomt. De droom waarin zijn korte leven aan zijn oog voorbij komt en die gaat over zijn vossenfamilie, over de nacht, over andere dieren, over niet bang zijn en samen iets doen, over de natuur: bloemerdebloemen!
De kleine mens komt het verhaal binnenfietsen en de lijnen herhalen zich. Intussen ligt Vosje nog stilletjes op zijn rug en hoort vospapa in zijn droom ‘nieuwsgierig is doodsgierig’ zeggen. Hij wordt onderwezen hoe je kan overleven in de natuur, over gedrag van dieren, en vooral niet dichtbij de gevaarlijke mensen moet komen. Dan wordt de droom ook enger voor hem, ‘als de dagen slecht worden, als de wereld boos op je is’ en komen de paarse vlinders terug. De kleine mens vindt het bewusteloze vosje. Alle dieren leven mee, ze willen dat hij weer wakker wordt. Vosje wil in zijn droom ook weten hoe het met Vosje is afgelopen. En dan ineens schijnt de zon weer. Je ziet de illustraties weer van sfeer veranderen. Het is goed. Vosje zal niet meer achteraan alle vlinders rennen.

De illustraties kun je blijven bekijken, de tekst verschillende keren lezen en toch zie of bedenk je telkens iets anders. Zinnen zoals ‘Hij knijpt zijn ogen dicht, totdat het licht van de maan niet meer prikt.’, ‘En als je in de wind gaat staan waaien je haren overeind!’ of ‘De zon is pas net op, hij hangt nog te gapen in de lucht.’ zijn toch geweldig? Edward van de Vendel laat mij een oranje bal voor altijd als een zon op de grond zien.
Een boek waarbij ik eerst het verhaal volgens de illustraties beleef en daarna de tekst laat binnenkomen. Dat is bijzonder voor mij, ik die altijd beeld zie bij eerst de tekst. Niet om de auteur voorbij te gaan – zie de mooi gevonden woorden – maar dit keer denk ik bij Vosje eerst aan Marije Tolman. Prachtig. Samen lezen. Voor iedereen.