‘Eunice Parchman doodde de familie Coverdale omdat ze niet kon lezen of schrijven’.

Dit is de eerste zin van ‘het stenen oordeel’ door Ruth Rendell. Op de voorkaft staat geschreven, dat dit de beste beginzin aller tijden is volgens de VN Detective & Thrillergids. Ze verraadt meteen het plot en het motief. Kan het dan nog spannend worden, vraag je je af. Het fatale einde is in de eerste zin aangekondigd, dus onafwendbaar. Telkens benadrukt ze deze onafwendbaarheid, maar desalniettemin blijft het boek interessant.

Op haar vijfenveertigste wordt Eunice Parchman als schoonmaakster aangenomen bij een rijke, deftige familie op Lowfield Hall op het platteland van Engeland. Ze is stil, maar maakt het huis perfect schoon. De familie Coverdale is buitengewoon tevreden over haar, al doet Eunice zelden wat haar via briefjes wordt opgedragen. Eunice heeft dan ook een geheim dat ze koste wat het kost verborgen wil houden...

Nadat Eunice iedere dag schoongemaakt heeft, trekt ze zich terug op haar kamer om tv te kijken. Eunice kan niet lezen en schrijven en de schaamte hierover heeft zodanige vormen aangenomen dat ze alles en iedereen wantrouwt. Ze wil dit geheim houden en gaat zodoende met niemand om. De familie vindt dit een beetje vreemd en probeert haar te socialiseren. Op een gegeven moment trekt Euniche er toch op uit en ontmoet zo Joan Smith, waar ze vriendschap mee sluit. De Coverdales zijn in eerste instantie blij dat ze eindelijk een vriendin heeft. Ze vinden het alleen niet zo leuk dat het Joan Smith is, want die vertrouwen ze niet. Dat wantrouwen blijkt achteraf ook reëel te zijn, want door die vriendschap met een godsdienstfanate loopt alles uit de hand. Op Valentijnsdag doodt Eunice in minder dan vijftien minuten de familie Coverdale. Eén voor één schiet ze hen neer tijdens een televisie-uitzending van Don Giovanni.

Het verhaal wordt goed en gedetailleerd verteld, in twee honderd pagina’s wordt verteld hoe Eunice tot de moord wordt gedreven. Maar ook de sfeer die er hangt, is zeer gedetailleerd, je voelt als het ware hoe de sfeer steeds onprettiger wordt, naarmate de Coverdale’s dichter bij het geheim komen.

Ruth Rendell zoekt het niet alleen in de verrassende ontknoping, maar ook in de psychologie van haar figuren. De combinatie van beide levert haar beste boeken op: je raakt verdiept in het gevoels – en gedachteleven van vaak verknipte personen, terwijl je door de onverwachte ontwikkelingen geregeld op het verkeerde been wordt gezet. In haar psychologische romans draait het er niet om wie het gedaan heeft maar meer om de achterliggende gedachten van de moordenaar. De lezer krijgt dan vaak sympathie voor de dader en kan zich met hem of haar identificeren.

Ondanks dat het boek goed geschreven is, vind ik het toch teleurstellend. Zelf had ik totaal geen sympathie voor Eunice. Ik heb ook totaal geen zin om het tweede deel uit de band te lezen. Misschien zijn we teveel verwend met superthrillers tegenwoordig.