Een flinterdunne reflectie
Anthonie Holslag & Marion van Delst
Paperback, 42 pagina's, full colour

Gekwelde dichters stil en stom
Zij smeden pijn tot woorden om
En uitgedoofd moedigt hun naam
En eeuwig lot soms anderen aan

Aan deze woorden van Emily Dickinson (1830 - 1886) moest ik denken bij Een flinterdunne reflectie. Het is een opmerkelijk bundeltje, breder en hoger dan A5, volledig in kleur vormgegeven - op het schreeuwerige af. Maar het is passend, want het betreft geen doorsnee dichtbundel, maar een uitdagende samenwerking tussen beeldend kunstenaar Marion van Delst en dichter Anthonie Holslag.
Dat woord, 'uitdagend', lijkt op alles van toepassing. Van Delst koos voor bewerkte foto's, naakte personen van achteraf verbeeld, verknipt, verweerd. De beelden intrigeren, dagen de lezer uit om te herkennen, de delen van de menselijke anatomie weer in elkaar te passen.
Holslag koos een soortgelijk thema, waarin psychisch en fysieke onkunde steeds centraal staat. "Zoals gezichten geen gezichten meer zijn / En handen geen handen / Zo ben ik geheel met grijsheid gevuld.", schrijft hij in een titelloos gedicht.
En later: "Jouw gezicht / Mijn gezicht / Zijn ineengesmolten / Zoals liefde / De ander nooit kan ontwaren."

Een dichter die tegenwoordig pijn en kwetsbaarheid als centraal thema kiest, heeft het niet makkelijk. De lyrische gekwelde dichter lijkt iets van het verleden, nu de trend toch vooral gericht is op het anekdotische en alledaagse. Het lijkt daarom een gewaagde onderneming, zowel van Heimdall als van beide kunstenaars om deze bundel te maken.
Toch zie ik de noodzaak van dit werk, omdat deze samenwerking grenzen doorbreekt: het daagt de consensus uit die bestaat over de vorm van poëzie; en weerspiegelt de agressieve beeldcultuur waarin we ons bewegen.
Soms is het ook in deze bundel wat veel: de inhoud in beeld en tekst slaat je werkelijk om de oren. Dan ben ik blij met de hoop en kwetsbaarheid die uit sommige van de gedichten spreekt, zoals op p. 22 bij het gedicht Slaap: "Ik kan je adem voelen trillen / volg met mijn vingers / de rondingen / de losse draden van je gedachten." Zo'n gedicht is een rustpunt in de bundel.

Vrijwel elk gedicht in Een flinterdunne reflectie heeft een getergde ik-figuur. Toch tillen de beelden van Van Delst de poëzie van de dichter voorbij het biografische, maken het kunstzinnig. Holslags taal is soms cryptisch, maar altijd messcherp. Het doet een diepte vermoeden aan ervaringen en verborgen pijn.
Voor de kenners van Anthonie Holslag en zijn prozawerk, mag dit geen verrassing zijn, want het is een rode draad in zijn jonge oeuvre. Eerder schreef hij onder meer Een bloedovergoten dageraad (2014) en In het kille ochtendlicht (2016), verhalenbundels die tot het horrorgenre worden gerekend. Aanleiding was dat hij slachtoffer werd van zinloos geweld.
Het heeft hem heel wat boeken en verhalen gekost, maar het lijkt er op dat Holslag met Een flinterdunne reflectie zijn trauma's heeft gesublimeerd. De pijnlijke inhoud vroeg klaarblijkelijk om een krachtige vorm en Marion van Delst heeft dat geboden. Nu is het één geheel en kan het rusten.
Om het in Dickinsons woorden te zeggen:
Gekwelde dichters stil en stom
Zij smeden pijn tot woorden om
En uitgedoofd…