Het is er dan toch van gekomen: Terry Pratchett heeft een stand alone geschreven die los staat van zijn vermaarde Schijfwereld serie. Het betreft het boek ‘Het volk’, ook vermeld als alleen ‘Volk’, dat zich afspeelt in een alternatieve wereld die beduidend meer lijkt op de onze dan de Schijfwereld. De plaats van handeling is een eilandje in de Stille Zuidzee, waar de jongen Mau, lid van de lokale, primitieve stam en het meisje Dafne, een hooggeboren 19de-eeuws Engels dametje, aan elkaar overgeleverd raken.

Dat gebeurt nadat er een grote tsunami plaatsvindt en Mau en Dafne de enige overlevenden op het eiland zijn. Langzaamaan zal hun gezelschap aangroeien met andere overlevenden, maar blijven de twee tieners een centrale rol spelen. Tenslotte zullen Mau en Dafne bovendien ontdekken dat het eiland een verbazingwekkend geheim heeft.

Lijkt dit boek erg op de boeken over de Schijfwereld?
Het antwoord op deze vraag is eigenlijk zowel ja als nee. In vele opzichten zien we in dit boek helemaal de Terry Pratchett die we kennen. De van hem bekende humoristische schrijfstijl is volop aanwezig en ook de manier waarop hij toewerkt naar een ontknoping vol verrassingen is herkenbaar. Zij het dat ook de Schijfwereldserie door de tijd heen is geëvolueerd, waardoor de overeenkomsten met recente groter zijn dan met vroegere delen.

Toch zijn er ook een aantal belangrijke verschillen die het begrijpelijk maken dat Terry Pratchett dit verhaal niet op de Schijfwereld heeft willen plaatsen. Zo maken de tieners Mau en Dafne door de tsunami indringende dingen mee die er psychisch zwaar inhakken. Dat maakt hen andere karakters dan de door de wol geverfde, vol bravoure zittende hoofdpersonen uit Schijfwereld. Enerzijds zijn ze kwetsbaarder en minder zeker van zichzelf, anderzijds maken ze een grotere persoonlijke ontwikkeling door. Het is tenslotte een echt coming of age verhaal. Echter, ook de andere personages, allemaal zwaar geraakt door de tsunami, hebben iets kwetsbaars en soms zelfs tragisch dat Schijfwereldhelden doorgaans niet hebben.

Een tweede belangrijk verschil is dat het bovennatuurlijke element in ‘Volk’ eigenlijk maar dun is. Daar waar de Schijfwereld zich kenmerkt door doldrieste magie en een bonte stoet van sprookjesfiguren, draait dit boek alleen om mensen en hun goden en is de magie die erin voorkomt nogal aards en sterk geïnspireerd op daadwerkelijk bestaande overtuigingen bij primitieve volken. Wel neemt Terry Pratchett de vrijheid om de alternatieve wereld te voorzien van een aantal planten en dieren die wij moeten ontberen (hoewel dat niet in alle gevallen een gemis lijkt), maar ook deze alternatieve flora en fauna is nauwelijks bovennatuurlijk van aard (soms een klein beetje misschien).

Is het eigenlijk een goed boek?
Naar mijn mening wel. Er zijn meerdere mysteries die je toch wel graag opgelost ziet worden en vooral rond Mau wordt het af en toe erg spannend. Op het einde is er, zoals eerder gezegd, aan verrassingen geen gebrek. Ook komen de karakters goed uit de verf, waarbij het mij met name opviel hoe raak deze schrijver op leeftijd de gedachtewereld van een meisje van dertien weet neer te zetten.

Het enige probleem met het verhaal is wellicht dat het net wat lang duurt. Een euvel dat meer recente boeken van Terry Pratchett hebben. Meestal wordt dat echter weer goedgemaakt doordat de schrijver een aantal interessante zienswijzen prijsgeeft. In dit geval doet hij dat over zaken als godsdienst, kolonialisme en de evolutie en ontwikkeling van de mensheid (het verhaal speelt zich ook af in een 19de-eeuwse periode na Darwin).

Is dit boek een geschikte kennismaking met Terry Pratchett?
Eerlijk gezegd twijfel ik daar een beetje aan. Uiteraard hoef je geen ervaring met Terry Pratchett te hebben om dit te boek te kunnen lezen en begrijpen, want het is tenslotte een stand alone. Een goed beeld van wat je van zijn Schijfwereldboeken kunt verwachten geeft het daarentegen niet, want daarvoor zijn de verschillen net wat groot. Toch lijkt me de kans dat als je het ene waardeert je het andere ook leuk vindt vrij groot.
Het blijft tenslotte de enige echte Terry Pratchett, maar dan anders.