10 jul 2012

Salka Valka is de zesde roman van Laxness (1902-1998) die door Marcel Otten in krachtig Nederlands is vertaald. Salka Valka was voor het eerst gepubliceerd in twee delen in 1931 en 1932 en is sindsdien meermalen herdrukt. Het begon als een manuscript, wat Halldór Laxness geschreven had voor een film voor Hollywood. Hij ging naar Los Angeles in 1927, vastbesloten scriptschrijver in Hollywood te worden, wat mislukte. Hij wilde Greta Garbo voor zijn personage Salka.

Salka Valka is een roman over een IJslands vissersdorpje. De hoofdpersoon is een sterk meisje Salka, die eigenlijk Salvör Valgerdur heet en dat alle veranderingen in het dorp overleeft. Eigenlijk is de roman Salka Valka een roman over politiek en over de liefde.Sigurlina, de moeder van Salka, droomt van een beter leven in Reykjavik. Salka komt als klein meisje en buitenechtelijk kind met haar moeder in het dorp aan, omdat het geld op was, waarmee ze wilden vluchten naarReykjavik, waar het leven vast veel beter was. Ze stoppen in het kleine vissersdorp Oseyri aan de Axlarfjord en gaan nooit meer weg.Ze overnachten bij Het leger des Heils. De bewoners zijn niet blij met hun komst en maken het hun behoorlijk moeilijk. De moeder van Salka, Sigurlina is niet zo'n sterke vrouw en laat zich door iedereen beïnvloeden. Salka is een sterk meisje en weet, dat God noch de mensen het individu helpen als het hem slecht gaat: hij moet zichzelf zien te redden.Ze leert lezen en schrijven en leert mensen doorgronden. Ook al wordt ze in het begin gepest, de mensen uit het dorp krijgen later respect voor haar. Ze is voor niemand bang. In het begin is ze akelig eerlijk, wat ook wel grof overkomt. Gaandeweg leert ze van haar fouten en leert ook manieren. Door hard werken en volharding komt Salka uit de armoede. Ze ontwikkelt zich tot een onafhankelijke vrouw. Ze verkrijgt zelfs een aandeel in een schip. In het begin was de enige winkel in het dorp met zijn rekening courant gecontroleerd door een man. Later ontstond er een coöperatie, mede dankzij Salva. Ze helpt andere mensen, die het moeilijk hebben. Haar enige zwakheid is haar liefde voor een zwakke man. Halldór Laxness was het pseudoniem van Halldór Gudjónsson, een IJslandse schrijver, die geboren was in Reykjavík in 1902. Na opgegroeid te zijn op de boerderij van de familie, reisde hij naar Europa en daar werd hij bekeerd tot het katholicisme en ging in een klooster. Hij was ontevreden met dit leven en ging naar de Verenigde Staten tijdens de depressie in de jaren dertig. Daar kwam hij onder de invloed van het communisme en hij keerde terug naar IJsland. In 1955 kreeg hij de Nobelprijs voor literatuur. Laxness overleed in 1998. Salka Valka's verhaal is een verhaal van eenzaamheid, wanhoop, politiek, armoede, vis en het leger des Heils, maar bovenal is het een verhaal over een liefde, die sterk genoeg is om het grootste offer te brengen. De IJslandse natuur wordt prachtig beschreven. Ik vond het vooral een politiek verhaal, over socialisme en communisme. In het tweede deel vermengt Laxness de opkomst van het communisme met de tragische liefde van de volwassen Salka Valka met haar knappe minnaar Arnald Björnszoon. Het slot, waarin Salka besluit alleen verder te gaan, is hartverscheurend. Dat vond ik het ontroerendste deel van het verhaal. Ik hield het dan ook niet droog.Ik zie wel een paar overeenkomsten met Salka. Ook ik kom uit een arm gezin. Ik wilde ook alleen maar broeken dragen, omdat ik me geen echt meisje voelde. Ik zag ook, dat ik goed moest leren, om voor mijzelf te kunnen zorgen. Gelukkig heb ik wel een goede man gevonden!Vier sterren voor dit met humor vertelde verhaal over een vissersdorpje in IJsland, maar het had ook over welk ander dorp kunnen gaan. Het is nog steeds actueel.