Gérard de Nerval geldt in Frankrijk als een van de allergrootsten van de 19e eeuw, maar is in Nederland niet zo bekend. Hopelijk verandert dat door de vertaling van Reis naar de Oriënt, een omvangrijk meesterwerk (550 blz.) dat veel lezers verdient.

Nerval vertelt heel boeiend over zijn reizen naar o.a. Griekenland, Syrië, Egypte, Libanon en Turkije, en over de vele exotische taferelen die hij daar ziet. Je wordt binnengezogen in de kleurrijke rijkdom van het 19e eeuwse Midden-Oosten, een wereld die ons als moderne westerlingen onbekend is. Alleen daardoor al is dit boek een tombola van verrassingen en een groot leesgenot. Bovendien was Nerval niet alleen een reiziger die veel meemaakte, maar ook een dichter met een rijke verbeeldingskracht.

Nervals dichterlijkheid is zelfs de grote kracht van het boek. Al snel spreekt hij over het verlangen naar ‘onbekende, zoetgeurende eilanden’, en naar ‘oorden van zuivere liefde en schoonheid’. Ook benadrukt hij zijn ‘onbestemde voorliefde voor het vreemde, het onverwachte, waar ik geen weerstand aan kon bieden’. Hij wil de zuivere droomwereld herbeleven van de kindertijd, waarin alles nog magisch is en mysterieus. Daarom bekijkt hij alles met een romantisch en poëtisch oog. Hij ziet dus dingen die een toerist nooit zou zien. En die leiden weer tot prachtige fantasieën: de gedroomde berg die zoveel mooier is dan de echte, de gefantaseerde geschiedenis van de piramides die zoveel rijker is dan de werkelijke geschiedenis. Bovendien hoort en leest hij oude magische verhalen, waar hij op een werkelijk adembenemende wijze zijn eigen mythen van maakt: over mysterieuze godinnen die de onbereikbare geliefde en het Platonische schoonheidsideaal personifiëren; over liefde die te groot is voor deze aardse wereld; over vuurgoden die werelden scheppen van een onvoorstelbare pracht en intensiteit; over afdalingen in angstaanjagende onderwerelden vol bizarre rijkdommen.

Reis naar de Oriënt heeft een droevige ondertoon, want schoonheid is volgens Nerval een ideaal dat ons uiteindelijk altijd ontglipt en vaak blijkt de werkelijke Oriënt veel banaler te zijn dan de mythische Oriënt zoals die in zijn fantasie bestond. Zijn poëtische vervoering is echter enorm aanstekelijk, en daarom is dit een boek om jubelend te lezen, een aanrader voor reizigers, en een must voor lezers die graag reizen in hun droom.

Het boek is voorbeeldig vertaald, ingeleid en geannoteerd door Hannie Vermeer-Pardoen.