In hetzelfde jaar dat Philippe Claudel met Grijze zielen (2003) zijn opmars op de bestsellerlijsten begon, kwam ook deze kleine verhalenbundel uit. Een avontuurlijke vingeroefening voor het grotere werk – waarom nu pas vertaald in het Nederlands? – waarin Claudel zijn beschouwende personages stuk voor stuk confronteert met hun bedroevende lot dat in vrijwel alle gevallen de dood als eindstation heeft.

In het verhaal Roversbendes laat hij een gewonde 'booswicht uit een hoerenbuik' memoreren over diens criminele activiteiten, terwijl het bloed wegstroomt uit een snee in zijn lies. Zo ook in Schooiers, waar een zwervende boef haast schuldbewust zijn zondige leven overdenkt – afgewisseld met het verlangen naar de roodharige dienstmeid in de sponde. Het zijn deze korte aanzetten waarin Claudel het meest overtuigend zijn geperfectioneerd stilisme naar voren brengt.

De langere bijdragen zijn meer uitgesmeerd, terwijl de vertelling dat niet altijd nodig heeft. Gevolg is dat het geheel hier en daar wat geforceerd aandoet. Wat overigens niet geldt voor het verhaal De ander, waarin een succesvolle koopman, in de ban geraakt van de gedichten van Rimbaud, alles achterlaat en naar Arabië vertrekt om de beroemde dichter in levende lijve te ontmoeten. Hij raakt zo verweven met zijn held – kent alle gedichten uit zijn hoofd – dat hij uiteindelijk transformeert in zijn geest zodat 'de voormalige koopman, die aan het einde van zijn weg was gekomen, zich in de duisternis eindelijk bij de schim kon voegen die hij najoeg'.

Het is alsof Claudel zijn eigen fantasie onderzoekt. Hij kijkt waar eventueel de grenzen liggen van zijn doorlopende verbeelding en houdt voorzichtig halt als de geschiedenis te ver dreigt te voeren. Om vervolgens gewoon weer aan een nieuwe schets te beginnen.

©André van Dijk