Wat een boek dit! Waar te beginnen? Op papier telt dit boek 584 blz, dat ik heb gelezen in nog geen 3 dagen tijd. Het duizelt je achteraf van de verhalen en de indrukken die je hebt meegekregen van deze 18de eeuwse roman die zich afwisselend afspeelt in Kopenhagen, het Noorse platteland en het barre, verre Groenland, de toenmalige Deense kolonie. En de schrijver Kim Leine (m), schrijft zo beeldend dat je als het ware die tijd en die ruimte mee wordt ingezogen. Tere zielen wezen gewaarschuwd. Je mag je hierbij verwachten aan de zeer plastische beschrijvingen van de verloren gegane levens- en etenswijzen net zoals de niet meer zo politiek correcte levensvisies uit die tijd, incl zeehonden- en walvisjacht, de kolonialistische uitbuiting van Groenland met het daaraan gepaarde onversneden (en maatschappelijk aanvaard) racisme, en hygiënische toestanden die we vandaag de dag niet meer kennen...

We volgen het leven van Morten Pedersen Falck, geb in 1756, grosso modo vanaf zijn studententijd. Hij verhuist van het Noorse boerendorpje waarvan hij afkomstig is, naar Kopenhagen, de Deens-Noorse hoofdstad in die tijd. Daar studeert hij theologie omdat zijn vader in hem als enig overblijvende zoon een dominee ziet. Hij is zelf echter meer geïnteresseerd in natuurkunde en volgt tegelijkertijd lessen botanie en anatomie om aan deze wetenschappelijke verzuchting tegemoet te komen. Hij leert daarnaast ook alle vormen van de liefde kennen, waarna hij eindigt met een verloving, maar een burgerlijk leven ziet hij toch niet echt zitten. Na een toevallige ontmoeting scheept Morten dan in om missionaris te worden in de Deense kolonie Groenland.

Het grootste deel van de roman gaat over zijn Groenlandse ervaringen. Hij komt in een kleine kolonie terecht met Deense kooplui, 'inheemsen' (afwisselend ook 'wilden', 'heidenen' of nog het meest correcte in die tijd 'eskimo's' genoemd) en 'bastaarden' (kinderen van Deense vaders en 'inheemse' moeders, met een groot aandeel van zijn missionerende voorganger). Zijn mandaat is uiteraard het zoveel mogelijk dopen en catechiseren van deze kolonie, dat niet zonder horten en stoten verloopt. Een dosis christelijk medeleven met de oorspronkelijke bevolking is dit personage als één van de weinig daarvoor ontvankelijke kolonialistische personages, gelukkig ook meegegeven. Zijn eigen meest religieuze ervaring zal hij ondergaan als hij een koppel profeten ontmoet in de Eeuwigheidsfjord die een succesvol paradijsje hebben gesticht door de visioenen die de vrouw (Maria Magdalena!) rechtstreeks van Jezus blijkt te krijgen dan wel door het efficiënter beheren van hun middelen voor hun levensonderhoud... Wat er gebeurt aan ongelukken en drama's in die Groenlandse jaren zal hij eeuwig met zich meedragen.

Terug in Noorwegen trekt hij mits wat omzwervingen eerst naar zijn vaders huis, die nog steeds in leven is en dan terug naar Kopenhagen, waar je een apocalyptische vertelling krijgt van de brand die Kopenhagen in 1795 voor een groot deel in de as legt, om dan uiteindelijk terug naar Groenland af te reizen, steeds op zoek naar de vrijheid die hij bij zijn favoriete filosoof Rousseau terugvindt.

De roman is vrij complex en springt nogal vreemd heen en weer in de tijd, wat best moeilijk kan zijn voor de lezer. De inhoudstabel er soms bij nemen is echt wel aan te raden. De taal is prachtig. Eindigen doet de schrijver met een hoofdstuk waarvan je pas laat weet van welk perspectief je het verteld krijgt, een huzarenstukje.

De geschiedenis mag hier dan vrij onbekend zijn, mij deed het in ieder geval weer wat feiten opzoeken over de jaren van het Noors-Deense rijk en hoofdzakelijk de Deense kolonialisering van Groenland. De opstanding van nationalistische gevoelens in dit boek in een religieus kader zijn in feite zeer herkenbaar met die van de Europese kolonies in de andere continenten.

Nog enkele wistjedatjes ivm Groenland en de huidige Deens-Groenlandse betrekkingen:
- Groenland telt nu ongeveer 58.000 inwoners, waarvan 88% Groenlanders en zo'n 12% andere Europeanen, waarvan de meeste Denen.
- In 1979 verleende Denemarken zelfbestuur aan Groenland en in 2008 koos Groenland ervoor om meer macht van de Deense regering aan de lokale Groenlandse regering over te dragen. De wet werd het jaar daarop van kracht. De Deense regering bleef verantwoordelijk voor defensie, justitie, politie en het financieel beleid en subsidieert Groenland voor haar verantwoordelijkheden à rato van de bevolking. (bron: Wikipedia)

Kim Leine, de schrijver van dit boek, kreeg voor deze epische roman in 2013 de prijs van de Noordse Literatuurraad. Hij is zelf afkomstig uit Noorwegen, verhuisde net als zijn personage naar Denemarken en woonde ook verschillende jaren in Groenland.