1974 Addis Abeba: de keizer Haile Selassie wordt afgezet en De Deng neemt de macht over het, door hongersnood zwaar geteisterde, Ethiopië.

Doordat Maaza Mengiste deze bloederige periode van 1974 en later in Ethiopië vertelt vanuit de familie Hailu is het een tragische familiegeschiedenis geworden.

De feitelijke omstandigheden in Ethiopie zijn knap verweven met het lot van Hailu, zijn kinderen en hun vrienden.
Hailu zelf die uit barmhartigheid een jonge vrouw zou helpen wordt daardoor gevangen genomen.
Zijn zoon Dawit moet toezien hoe zijn beste vriend niet kan ontkomen aan de dwingende en meedogenloze hand van De Deng. Hun verhouding wordt noot meer zoals het was. Wat aanvankelijk begint met een opstandige houding t.a.v. het regime van keizer Haile Selassie door Dawit, ontaard in verzet tegen De Deng. Yonas, de oudste zoon van Hailu, wacht af terwijl zijn vrouw Sara waakzaam blijft voor het onheil wat ook hun te wachten zal staan.

Qua tijdsbeeld is De leeuw en de keizer zeker te vergelijken met het boek De Heelmeesters van Verghese. De schrijfwijze en invalshoek van Maaza Mengiste is echter veel meer gericht op de plaatselijke bevolking en diens verschrikkelijke strijd tegen de dictatoriale regering.
Sommige taferelen in de leeuw en de keizer zijn zo hartverscheurende beschreven waardoor het beelden oproept van de vlucht over de rivier de Gilo uit Ethiopië terug naar Soedan die Valentino Achak Deng heeft ondernomen in het boek Wat is de wat van Dave Eggers.

Met haar schrijftalent heeft Maaza Mengiste een voortreffelijk debuut afgeleverd.
Ze besteedt veel aandacht aan de geloofsovertuiging en oude gewoontes van de familie Hailu. Zij doet dat in bijna poëtische bewoordingen.
In haar manier van schrijven is Mengiste zorgvuldig en vol van emotie. Ze laat de gedachten lezen van haar romankarakters. Ze laat zien hoe verraad kan binnensluipen, hoe groot het verdriet is bij verlies, hoe liefde familiebanden versterkt, hoe onnoemelijk wreed de mensen toen in Ethiopië werden behandeld.

Tijdens het lezen van De leeuw en de keizer is het onmogelijk om onberoerd te blijven.
In haar totaliteit beschouw ik deze fantastische roman als zeer aangrijpend. Voor mij is het het boek onvergetelijk geworden.