Het boek Ruimte voor de Rivier, met de ondertitel Veilig en Mooi Landschap van uitgeverij Blauwdruk, doet recht aan een werk waarmee Nederland zich mondiaal op de kaart zette. Een schrijversteam zette zich aan die opgave.

Na 1970 werden natuur en ecologie spelers op de markt. Ruimtelijke kwaliteit voegde zich naast veiligheid. Daar waar in de rest van de wereld deltabewoners worden beschermd tegen extreme omstandigheden die eens per 100 of 500 jaar voorkomen, hanteert Nederland een norm van eens per 1.250 0f 3.000 met een uitloper naar 10.000 jaar. In de afgelopen decennia is voorkomen dat eigenmachtig en technocratisch handelen fundamentele maatschappelijke onderstromen er onder kreeg en zich daardoor vervreemde van de samenleving. De fouten die werden gemaakt bij de Betuwe- en de Hogesnelheidslijn kregen geen herhaling. De situatie waarbij burgers alleen het verzet als wapen hadden.

Door het instellen van een kwaliteitsteam naast het onafhankelijke Deltares bleef de balans in evenwicht. Waterveiligheid en ruimtelijke kwaliteit gingen daardoor hand in hand. Het lukte niet overal om het contrast tussen natuur- en cultuurlandschap te verbeteren. Het architectonisch povere resultaat van de eerste inlaatwerken bracht ontwerpers ertoe om een nieuw typologie te introduceren met asymmetrische schuin geplaatste pijlers onder een brugdek, die het instromen van de rivier voelbaar maken. De beweegbare kering is een juweeltje.

Het gaat in totaal om 34 projecten die na een inleiding door diverse deskundigen volledig in kaart komen. Ieder ervan vroeg om een eigen oplossing, waarbij het veel tact vergde om tegengestelde belangen bij elkaar te brengen. Ontwerpers staan anders in de materie dan natuurliefhebbers. Eeuwenlang had de landbouw het voor het zeggen: gaandeweg voegden zich andere disciplines in. Dat vergde inschikkelijkheid, maar leidde ook tot verhoogde kwaliteit waarbij veiligheid uiteraard de eerste viool speelde. Tussen 2006 en 2017 kwam er iets groots tot stand.

Belangrijk om te ervaren hoe zich een omslag in denken voltrok met het oog ook op de veranderingen die er aan zitten te komen. Dat heeft te maken met de stijgende zeespiegel. Die vormt een gevaar voor steden en dorpen in ons land die op de kruising van waterwegen zijn gesitueerd. Ruimte voor de Rivier is een nieuw pronkstuk in de etalage met voorbeelden van uniek watermanagement. De afgelopen weken met hoog water was er intens belangstelling op de plaatsen waar de rivier ondersteuning kreeg. Vanuit alle hoeken van de wereld komen verantwoordelijken hun licht opsteken.

Via een verhelderende inleiding, aansprekende essays en diepgravende columns neemt een team van schrijvers de lezer bij de hand. Alle projecten zijn door deskundigen beschreven. Indrukwekkende foto’s en kaarten zijn daarbij een belangrijke gids. Voorgeschiedenis, organisatie, ontwerp, ecologie en uitvoering komen uitgebreid aan bod in 320 pagina’s full colour. Achterin een verklaring van de voornaamste termen.