Het decor is het grootstedelijke kunstenaarsmilieu in de jaren tachtig van de vorige eeuw. De Italiaanse schrijver Leo overdenkt zijn leven en de liefde nadat zijn ex Thomas, een Duitse pianist, aan aids is overleden. Thomas, die hem zo na aan het hart lag en met wie hij de wereld heeft bereisd, heeft gestreden, gediscussieerd, gevreeën en gelachen. Hoe verwerk je zoiets?

In zijn zwanenzang ‘Gescheiden kamers’ (1989) beschrijft Pier Vittorio Tondelli de tragische romance van deze twee jongemannen, in drie delen.

In het eerste deel ‘Op weg naar de stilte’ maken we kennis met Leo op het moment dat hij met het vliegtuig op weg is naar München, de geboorteplaats van Thomas. Hij blikt terug op zijn eerste ontmoeting met Thomas die geen ‘chez Maxims’ is, maar ook geen ‘Whitman’, een ‘wrong blond’ is hij al helemaal niet. Een ‘Vondel’, misschien? Het lukt Leo niet om er een bepaald type op te plakken maar wat Thomas alvast wel heeft is innerlijke allure. Er volgen beschrijvingen van dagen van ‘I feel love’, die tamelijk abrupt eindigen, aan het sterfbed van Thomas. Na van Thomas afscheid te hebben genomen begeeft Leo zich naar Milaan waar hij overgeleverd is aan zichzelf en zijn herinneringen.

‘Ook al zou hij het niet willen, voor geen goud ter wereld, zijn leven is aan het veranderen. En hij weet niet welke richting uit. Hij voelt zich alsof hij moet wachtlopen’ – pg. 32

‘In de wereld van Leo’, het tweede deel, heeft Leo het onbestemde gevoel dat hij op reis moet. En hij vertrekt richting Europa. In Duitsland doet hij een aantal plekken aan waar hij ook met Thomas is geweest. De herinneringen stapelen zich op en hij besluit de plas over te steken naar Engeland, waar hij niemand kent en niemand hem kent, en waar er ook geen herinneringen aan Thomas zijn. Het brengt Leo geen soelaas en hij keert terug naar Milaan.

‘En Leo gaat steeds meer geloven, of zichzelf wijsmaken, dat hij alleen in deze nieuwe eenzaamheid veilig kan zijn.’ pg. 94

Het derde deel, ‘Gescheiden kamers’ staat zo goed als helemaal in het teken van de relatiegeschiedenis van Leo en Thomas.

‘Want al leefden ze dan apart, ze behoorden elkaar toe en hadden elkaar nog steeds lief. Dat ze elk jaar samen de lente en de zomer zouden doorbrengen met reizen en dat ieder ‘s winters aan zijn eigen projecten zou werken. Dat het een moeilijke, afwijkende keuze was, maar dat Leo het diep in zijn hart niet anders wilde. Tenslotte dat hij ‘gescheiden kamers’ tot de dood toe trouw zou blijven.’ pg. 161/162

Die dood komt onvoorspelbaar vroeg en Leo wordt op zijn manier een monnik tot hij op een ochtend, tegen het middaguur in Canada, datgene terugvindt wat hij dacht voorgoed kwijt te zijn – het vermogen zich open te stellen voor anderen.

Vlak nadat ik me ingeschreven had voor deze leesclub kreeg ik het Spaans benauwd. Zou deze roman over de romance tussen twee mannen zich wel hetzelfde laten lezen als, zeg maar, een verhaal over heteroseksuele liefde? Want aan homoliteratuur had ik me nog nooit gewaagd. Overigens vatte Gerrit Komrij homoliteratuur als volgt samen: homoliteratuur is literatuur geschreven door, voor of over homo’s. Als er aan twee van deze voorwaarden (door – voor – over) wordt voldaan dan kan men spreken van homoliteratuur. Vraag is of het überhaupt een meerwaarde is om homoromans af te zonderen en apart te definiëren. In Frankrijk bijvoorbeeld hebben ze bij literaire werken geen apart homoplankje. Een roman is daar wel of geen literatuur. En die literatuur is goed dan wel slecht en niet per definitie homo of hetero. ‘Gescheiden kamers’ laat zich wat dat betreft, door zijn gelaagdheid en de universele thema’s die aan bod komen – zijnde liefde en relaties, verlies en rouw – niet zomaar in een vakje stoppen. Om niet te zeggen dat hij het genre hierdoor overstijgt.

Tondelli’s stijl, de ene keer ingetogen en elegant, dan ronduit bombastisch spreekt immer tot de verbeelding. De tekens van liefde, herinneringen – warm dan wel ronduit duister, rauwe realiteit en filosofische bedenkingen wisselen elkaar in een gestaag tempo af. Nergens gaat het snel, nergens te traag. Vervelend en/of langdradig wordt het dus nooit. Over een aantal zaken, zoals aids, blijft Tondelli, al dan niet opzettelijk, vaag en dat is wel een beetje jammer. Verder geen onvertogen woord over deze roman, het is een absolute aanrader voor al wie van literatuur houdt.