Nachtwacht is geschreven door de Russische schrijver Sergej Lukjanenko. Het is een boek dat je of in één keer uitleest of gedoseerd tot je neemt. Het is beslist geen boek waar je zomaar aan begint. Concentratie is vereist, alsmede geduld; als een boekrol geeft het verhaal de antwoorden op vele raadsels prijs. Het boek kent verschillende rode draden, die gaandeweg het verhaal vordert, tot elkaar komen. Zo is er de eeuwenlang durende status-quo tussen de Lichten en de Duisteren, oorspronkelijk mensen met bovennatuurlijke krachten. Er is de kleine Jegor, een kind, dat een rol speelt. Er is een vrouw die de hoofdpersoon lief heeft; een grote tovenares, Swetlana, die op verrassende wijze in het verhaal geïntroduceerd wordt. Het boek is geschreven vanuit het perspectief van de Lichte Anton. Anton is een Andere, een persoon met bovennatuurlijke krachten, werkzaam bij de Nachtwacht. De Nachtwacht is een KGB-achtige organisatie, evenals de Dagwacht. Beide organisaties zien erop toe dat het verdrag dat tussen hen is gesloten gehandhaafd blijft, maar niet zonder een venijnige en vaak subtiele strijd om de absolute macht.
Pionnen in dit spel, dat ook binnen de eigen diensten wordt gespeeld, zijn Jegor, Swetlana en Anton. De lezer wordt meegesleurd in de sferen die voor Anderen zo gewoon zijn. Zo nu en dan kreeg ik de neiging om me heen te kijken, me ervan te vergewissen of er niet ergens in die onzichtbare schemer, een duistere of een lichte naar me stond te gluren. Die sfeerbepaling is opmerkelijk, want de Anderen zijn doorgaans clichématige wezens. Vampiers, diermensen, tovenaars en heksen passeren de revue met al hun uitgekauwde eigenschappen en kwetsbaarheden, maar het kader waarin zij opereren is origineel en bepaalt de sfeer.
Herkenbare en minder herkenbare factoren van het goed en kwaad worden zorgvuldig uitgeplozen in de gedachtegang van de hoofdpersoon, die regelmatig met dit vraagstuk worstelt. De scheidslijnen tussen het goed en kwaad zijn flinterdun, niet in de laatste plaats omdat het verdrag een allesbepalende strijd tussen deze twee uitersten belemmerd.
Tijdens zijn werkzaamheden in de strijd tegen het kwaad; de Duisteren, wordt Anton meegesleurd in intriges en politieke spelletjes, die buiten het waarnemingsveld van de gewone mensen ligt. Nauwgezet analyseert hij het grote spel, waarin hij slechts - niet zelden met tegenzin - een schakel is.
De leefwereld, bezien vanuit de Anderen, wordt realistisch beschreven, alsof het de normaalste zaak van de wereld is om vanuit de vingers met minuscule vuurbolletjes op muggen te schieten. Wat ik mis bij de overgang van mens tot Andere, zijn de beginwaarden binnen het bovennatuurlijke. Hoewel de Anderen het bewustzijn van mensen (en soortgenoten) kunnen lezen en sturen en op hoger niveau in de toekomst kunnen kijken, komen deze eigenschappen bij nieuwelingen weinig uit de verf. De Anderen beschikken over sterk energetische krachten, dikwijls zonder magische hulpmiddelen, die vrij technisch, bijna science-fiction-achtig worden beschreven.
Uitermate humoristisch beschreven is het gedeelte in een restaurant wanneer de hoofdrolspeler en zijn collegae vanuit de schemer de mensen bekijken.
In het laatste deel komt een prachtige beeldspraak voor, als de hoofdrolspeler een rijk boeket van levensenergie van nietsvermoedende mensen plukt.
Het is een thriller, maar ik zou het liever een psychologische thriller noemen. De lezers, zeker de dichters onder ons, krijgen het onbestemde gevoel in feite ook een Andere te kunnen zijn, maar zijn er zichzelf niet van bewust.
Het boek is verfilmd onder de titel Nightwatch.