Leonardo da Vinci, Boek over schilderkunst

Wie Leonardo da Vinci zegt, zegt Mona Lisa.
Da Vinci is meer, hij was een ‘veelkunner op vele terreinen’, een homo universalis. In de huidige tijd zou hij een genie worden genoemd. Dit blijkt nog eens te meer uit dit bijzonder informatieve en prettige lezende boek uitgegeven ten tijde van de nu lopende grote tentoonstelling t/m 6 januari 2019 in het Teylersmuseum Haarlem.

Een samenvatting van zijn 18 aantekeningenboeken heeft Melzi, een vriend en leerling van Da Vinci, in ong. 1490 bijeengebracht in dit boek. Door de eeuwen heen zijn 11 van de 18 boeken verloren gegaan. Dit boek is ooit verschenen in de Codex Urbinas, de bibliotheken van de hertogen van Urbino en hiervan is dit de unieke Nederlandse vertaling. Melzi heeft passages over verschillende onderwerpen bijeengezet, dus orde aangebracht, en daardoor is het boek niet chronologisch.

In het eerste hoofdstuk wordt een vergelijking gemaakt tussen dicht- en schilderkunst. Da Vinci wilde aantonen dat de schilderkunst de meest verheven van alle kunsten.
Hoe wilde hij dit duidelijk maken? Door zeer gedetailleerde beschrijvingen te geven en tekeningen te maken van onderwerpen in de natuur, het menselijk lichaam, stoffen en kleding, natuuronderwerpen zoals bomen, wolken en de horizon, maar ook door voorbeelden en theorieën over schaduw en licht te geven. Uit dit alles spreekt de enorme kennis van o.a. natuurkunde, biologie, meteorologie en wiskunde.
In het tweede hoofdstuk worden voorschriften voor de schilder minutieus beschreven. Hierbij valt op dat hij het over ‘de jongere’ of ‘jongens’ heeft en ‘veel mensen hebben een passie en liefde voor het tekenen, maar hebben er geen aanleg voor…’ en een advies: Bestudeer eerst de wetenschap, en volg daarna de praktijk die uit de wetenschap geboren wordt.
Daarna volgen de hierboven genoemde onderwerpen met altijd een definiëring, verschillende perspectieven van het onderwerp en bijna vanzelfsprekend diverse gedetailleerde tekeningen.

Dit handzame boek in pocketformaat bevat een verduidelijkend voorwoord van de gastcurator M.W. Kwakkelstein, een uitgebreid register en een bronnenconcordantie.

Deze leesbeschrijving doet tekort aan dit zeer uitgebreide en interessante informatieve boek. Voor zowel kunstenaar als liefhebber is dit rijk historische verhaal goed leesbaar en als naslagwerk te gebruiken. En mocht iemand nog geen liefhebber zijn, enthousiast word je vanzelf door dit boek.

Een advies om in de stijl van Da Vinci te blijven: bezoek de tentoonstelling t/m 6 januari 2019 in het Teylers Museum: De eerste grote Nederlandse tentoonstelling van echte tekeningen van Da Vinci en neem daar dan gelijk dit boek mee!