Na het lezen moest ik dit verhaal even laten bezinken. Het heeft me meer aangegrepen dan ik dacht dat het zou doen. Onvoorstelbaar leed waarover ik te lezen kreeg. Als Nederlandse, geboren na de Tweede Wereldoorlog heb ikzelf helemaal geen herinneringen aan onderdrukking. Alleen van horen zeggen weet ik een beetje hoe het toen geweest moet zijn.
De toon wordt heel goed neergezet door de auteur; hartverscheurende gebeurtenissen, keer op keer.
Onderdrukking, marteling en wat al niet meer.
'Iedereen was vreselijk bang voor de bewakers die alsmaar naar een aanleiding leken te zoeken om iemand in elkaar te slaan, neer te schieten of mee te nemen.'

Ik moest even wennen aan de manier van beschrijven van de gebeurtenissen en gedachten omdat ik uit een heel ander werelddeel kom en waarschijnlijk heel anders denk over dingen dan de hoofdpersonages in dit verhaal doen.
'De vijand van je vijand is je vriend. Wij Koerden zijn één volk, we leven in verschillende landen en als we hulp nodig hebben zoeken we die bij de vijanden van elkaar,...'
Mede om zijn grote rust, doorzettingsvermogen en zijn vermogen om zich aan te passen aan de situatie en de locatie heb ik veel respect voor Namo.
'De lucht boven de stad was witgrijs. Van de stad was niets meer te zien. 'Chemisch gas, ren voor je leven,' werd er geschreeuwd.'
Tussen alle tegenvallers komt Namo op een essentieel moment een goed mens tegen. Hij wordt geholpen door iemand zonder iets daarvoor terug te hoeven doen.

Yaad groeit op in Nederland als een Nederlandse jonge vrouw, met alles wat daarbij hoort; korte rokjes, op stap gaan en een vriendje hebben. Dat is wel even slikken voor Namo en vooral voor Nesrin;
'Ze is geen maagd meer, ze kan doen waar ze zin in heeft. O God, bescherm ons tegen het kwaad.'
Ik was enorm blij om te lezen dat Yaad haar eigen herinneringen wil maken en voor haar eigen leven wil kiezen. Heel knap van Yaad om zo sterk te zijn!

Als lezer krijg je een heel klein beetje inzicht in de persoonlijke moeilijkheden waar een vluchteling mee te maken kan krijgen. De beslissingen die genomen moeten worden, enkel en alleen omdat het nodig was om te vluchten en alles wat men kent achter heeft moeten laten.
'Yaad. Het meisje zonder geschiedenis' was voor mij een ware eyeopener.