Waarom vermist en waarom fascist?

Dat zijn de twee vragen die Peter Pontiac (Peter J.G. Pollmann) aan zijn vader stelt, maar die zal daar geen antwoord op geven. Waarschijnlijk. Joop Pollman is sinds 1978 vermist. In Kraut gaat hij toch op zoek naar die antwoorden. Hij gebruikt daar (natuurlijk) verhalen voor die worden verteld door (voornamelijk) familieleden, de verhalen, gedichten en tekeningen die van zijn vader zijn achtergebleven en de proces verbalen van het proces wegens collaboratie.

Waar Art Spiegelmann met zijn vader('s geschiedenis) worstelt in Maus, worstelt Pontiac in dit boek met het verleden van zijn vader, maar om heel andere redenen. Pollmann senior was in de oorlog eerst actief lid van het nationaal front en toen die werd opgeheven werd hij lid van de N.S.B. De twee bovengenoemde vragen worden door Pontiac gesteld in de vorm van een brief. Een heel rijk 'versierde' brief, waarin foto's, tekeningen, brieven en gedichten zijn nagetekend, maar ook interpretaties van Pontiac van situaties uit het verleden zijn terug te vinden.

Het is jammer dat, in de uitvoering die mij ter beschikking stond, het letter'type' van met name de brieven en gedichten hier en daar zo kriebelig was, dat ik grote moeite had om ze te ontcijferen en het daarom soms ook maar heb gelaten voor wat het was. Ondanks dat minpumtje is Kraut een brief geworden die het lezen waard is. Natuurlijk krijg je, net als Pontiac zelf, geen antwoord op bovenstaande vragen en je kunt je afvragen of Joop Pollmann het ooit wel had kunnen uitleggen of beter gezegd: of Peter Pollmann (de redenen van) zijn vader ooit had kunnen begrijpen. Er zijn zinnen in de brief die laten zien dat het cynisme waarvan Pontiac zich soms lijkt te bedienen, veel meer het gevolg is van een poging om alsnog te begrijpen waarom zijn vader zo handelde dan van echt cynisme. Wat Pontiac misschien nog wel het meest dwars zit, is dat zijn vader na de oorlog en na het uitzitten van zijn veroordeling nog steeds een fascist lijkt te zijn. Niet openlijk, maar Pontiac komt dingen tegen die 'niet fris' lijken.

Waar Pontiac in ieder geval in is geslaagd, is de lezer van deze lange brief (zou zijn vader Kraut ooit gelezen hebben?) mee te nemen op zijn speurtocht naar beide waaroms. Hij mag dan niet geslaagd zijn in het beantwoorden van bovengenoemde twee vragen, maar hij is er wel in geslaagd om duidelijk te maken waarom het (voor hem, maar waarschijnlijk ook voor vele anderen) nodig was om die vragen te stellen en dat levert al met al een heel interessante 'biografiek' op van Joop Pollmann, frontist, NSB-er en verslaggever bij Libelle en Story. Je kunt het niet helpen je af te vragen of en zo ja, welke prachtige gedichten en/of verhalen deze Joop in andere tijden had (kunnen) schrijven...

Goed, de pauwestaart aan feiten achter dit portretje vouwt zich, wat mij betreft, weer achter hetzelfde portretje samen, zoals ik je me herinner, inclusief die grote zwerm vraagtekens om je hoofd...