De hemel in geprezen door De Morgen en TVL en maar één ster waard in De Standaard der Letteren. Door de ene gewaardeerd en door de andere vergruizeld, of beter nog: verkruimeld. Gebeurt dat niet steeds wanneer een boek op de markt komt?
Hoe dan ook, lees even met me mee: ‘Winter smolt zich om tot lente, tot knoppen aan de bomen, de geur van een oneindige ochtend, tot het verlangen het leven te verlengen, elke dag de bloemen van het bestaan te besprenkelen.’ (blz. 23) Of deze: ‘Wanneer de zon uit haar heldere hemel valt en de nacht mijn schilderijen kaapt, wandel ik naar huis.’ (blz. 83) En zo kan ik nog een hele rist juweeltjes opdiepen.
Dit boek is een bundeling van korte teksten, telkens vanuit het oogpunt van een vroedvrouw die bij de geboorte als het ware weet hoe het kind zal sterven. Het onrecht in de wereld zit daar zeker voor iets tussen. De auteur beschrijft in haar boek een wereld vol contrasten. Aya Sabi is geen tafelspringer, ze ziet zichzelf niet als activist. Wat ze wel doet is die tegenstellingen in de wereld, dat verkruimeld land, op een dichterlijke manier beschrijven.
Aya, die op jonge leeftijd reeds poëzie schreef, maar gaandeweg proza ontdekte, levert met Verkruimeld land, haar debuut voorwaar, een droom van een roman. Inderdaad, met veel witruimtes en maar 122 bladzijden, maar van een hoog poëtisch gehalte. Ik had regelmatig het gevoel dat Jeroen Brouwers over mijn schouder meelas en zag dat het goed was. Ik moet wel zeggen dat Aya mijn permanente aandacht vroeg. Ik kon me niet permitteren effe snel door te lezen. Dan werkt zo’n roman niet. Dan komt ie niet aan. Dit is zo’n werk, dat ‘slow reading’ vereist. En dat deed ik dan maar tweemaal, en het raakte me. Niet alleen de mooie taal – ben zo iemand die de taal van de roman (bijna) belangrijker vind dan het ‘verhaaltje’ – maar ook de onderhuidse (politieke) stellingnames, zoals de tegenstelling tussen arm en rijk, vrouwenemancipatie, onderdrukking en racisme, maken van dit boek een pareltje. Althans voor mij. Ik kan me voorstellen dat niet iedereen die een boekhandel binnenstapt, kan genieten van zinnen als: ‘Dit was het land waar moeders stierven terwijl ze leven gaven, waar vaders van honger omkwamen terwijl zij voedden, waar meisjes van veertien zichzelf verkochten voor niets en een beetje, waar jongens van zeven hun dagen werkten en hun nachten sliepen, hun dromen speelden, waar een hoop golfplaten een thuis was voor velen en weinigen hun munten begroeven.’ (blz. 13) Ik wel dus.
Verkruimeld land krijgt van mij alvast vijf sterren of zoals in de boekenbijlage van NRC handelsblad: 5 ballen! Ik kijk alvast uit naar de volgende roman.