Il desiderio di essere come tutti van Francesco Piccolo (1964) verscheen in 2013 en won in 2014 de Premio Strega, de belangrijkste literatuurprijs van Italië. Miriam Bunnik en Mara Schepers hebben, zoals Miriam elders schrijft, hun handen vol gehad aan de vertaling van dit boek, die zonder meer geslaagd te noemen is. Alle lof hiervoor!

Wie Momenten van onverwacht geluk (2012) heeft gelezen en verwacht dat hij met Het verlangen te zijn als alle anderen (2017) iets soortsgelijks in handen heeft, zal daarin teleurgesteld worden. In het eerdergenoemde boekje, dat luchtiger van toon is en vrolijk stemt, schetst Piccolo voorvallen uit het alledaagse leven in een prachtige, bijna poëtische stijl. Door de op zichzelf staande stukjes is het gemakkelijk weg te leggen en weer op te pakken.

Hoe anders is het gesteld met de jongste roman van de auteur. Het is geen boek dat je even kunt wegleggen. Doe je dit wel, dan moet je vele bladzijden herlezen. Want Francesco Piccolo gebruikt ver doorgevoerde vergelijkingen uit een voor Italianen bekende film of boek, of uit een mythe om zijn beweringen te verduidelijken. Regelmatig komt hij een flink stuk verder in het boek terug op een vergelijking. Dat alleen al maakt het lezen niet gemakkelijk. Hier komt nog bij dat de auteur plezier lijkt te hebben in het zo moeilijk mogelijk weergeven van wat hij wil zeggen: zinnen worden onderbroken door of uitgebreid met al dan niet relevante opmerkingen die op hun beurt hetzelfde lot kunnen ondergaan als de eerder begonnen hoofdzin, en halen daardoor met gemak een lengte van tien of meer regels om ten slotte tot een keurig einde volbracht te worden. De lezer is intussen door alle bij- en tussenzinnen het spoor bijster. Hem rest niets anders dan dergelijke zinnen een paar keer te herlezen, opdat de inhoud van de zin tot hem doordringt.

Dit boek is een roman en dat geldt zeker voor het begin. De opvallende openingszin “Ik ben geboren op een dag aan het begin van de zomer van 1973, toen ik negen was”, wordt gevolgd door een prachtige scène, waarin de doodsangst van de ik-figuur wegens de heersende cholera-epidemie op hilarische wijze afgezet wordt tegenover de oppervlakkigheid van zijn moeder.

Wanneer de schrijver het heeft over de lastige keuze tussen oppervlakkig zijn, want gemakkelijk, en betrokken willen zijn bij de gebeurtenissen in zijn land, zijn de benamingen Bildungsroman en autobiografische roman niet misplaatst. Maar het meest heeft dit boek weg van een geschiedenisboek en een boek over politiek. Piccolo geeft een indringend beeld van schokkende gebeurtenissen, zoals de aardbeving bij Irpina en de ontvoering en dood van Aldo Moro (1978). Heel diepgaand en zeer uitweidend behandelt hij het politieke klimaat in Italië, de politieke stromingen, de arrogantie van linkse partijen (“het beschaafde en moderne Italië”) die zich liever afzijdig houden dan meeregeren met Berlusconi. Een niet volhardende of in de Italiaanse politiek geïnteresseerde lezer haakt hier gemakkelijk af.

Waar de auteur zijn eigen leven verweeft met de Italiaanse geschiedenis en politiek, hanteert hij een luchtige toon en een flinke dosis (zelf)spot. Zo symboliseert de fraaie fontein (met beelden van Aktaion en Artemis) van het paleis in Caserta, geboorteplaats van Piccolo, zijn bewustwording van het deel uitmaken van een groter geheel. Deze plek wordt door Berlusconi bezoedeld door ongeveer de volgende woorden tegen de machtigste leiders op aarde: “Wat een sprankelende avond, pas maar op, want anders wordt er vanavond geneukt.”

Relativeren heeft Piccolo geleerd van zijn vrouw die in lastige situaties (verkiezingsoverwinning van Berlusconi, huwelijksaanzoek) reageert met ‘hoe erg kan het zijn’. Gelukkig worden de vermoeiende filosofische en politieke beschouwingen met geestige fragmenten afgewisseld. De lezer die al enige kennis van Italië heeft en deze wil uitbreiden of verdiepen, heeft met deze roman het juiste boek te pakken.