“..Ik wacht niet tot iemand mij de vrijheid geeft, ik pak die zelf wel..”
Ongelooflijk dat dit prachtige boek na het eerste verschijnen in 1962 niet echt is opgemerkt door de Amerikaanse literaire critici. Is het het standpunt, perspectief van waar uit het verhaal wordt verteld? Het is wel in de tijd dat ook de werkelijke strijd voor rassengelijkheid werd gevoerd; de Civil Rights beweging. Gelukkig voor ons is het ontdekt door een journaliste in een tweede hands winkeltje. Zij kende de schrijver niet en besloot het boek te kopen!
Anno 2017! Deze Afro Amerikaanse schrijver wordt nu beschouwd als de ‘verloren reus van de Amerikaanse literatuur”.
De roman begint met als Motto: een korte tekst uit Walden: Burgerlijke ongehoorzaamheid, een titel die pas na het lezen van het boek volledig tot je doordringt. De titel zit ook in dit motto verklaard.
Als eerste wordt de lezer op de hoogte gebracht gegevens over de ‘fictieve staat’ waarin de roman zich afspeelt. Van zijn geografische ligging tot zijn recente geschiedenis, waarin de slavernij begon.
Op de veranda van het kleine dorpje Sutton zitten blanke mannen te ‘niksen’. Harper (de informele leider) vertelt het verhaal, de mythe van de aankomst van het slavenschip met de Afrikaan aan boord. Deze Afrikaan is de voorvader van Tucker Caliban.
Tucker Caliban, een neger, heeft land gekocht van David Willson. Hij is nu een zelfstandige, onafhankelijke boer. Maar wat doet hij? Hij strooit op een goede/kwade ochtend zijn land vol met zout, schiet zijn paard en zijn koe dood, haalt de staande klok (geschenk van de generaal Willson) uit huis en vernielt die , daarna hakt hij de boom om waar de generaal graag onder zat. Dan neemt hij vrouw en kind en steekt zijn huis in brand
Niemand van de blanken en de toegesnelde negers begrijpt wat Tucker aan het doen is.
Tucker loopt met hoogzwangere vrouw en baby naar de weg , ze vertrekken. Hij zegt niets!
Harold Leland, een 8 jarige blanke jongen, rent naar Tucker toe en vraagt: “Waarom gaat u weg? Waarom doet u dit?” Hij krijgt als antwoord. Ga terug naar je vader, je bent toch nog niets kwijt geraakt.”
Deze daad van Tucker is cruciaal in het boek. Wat gebeurt er.. het blijkt een (niet door-gegeven) startsein te zijn voor de negroïde bevolking, de slaven, om te vertrekken naar andere staten waar ze een vrijer leven verwachten! Binnen de 48 uur waarin dit verhaal zich afspeelt zijn alle zwarte bewoners van de staat vertrokken! Van deze bewoners lees je de gedachten niet! Wel krijg je de gebeurtenis via de blanke bevolking, via hun perspectief, gepresenteerd! Zij hebben het waargenomen, zij hebben er over nagedacht, over gefilosofeerd.
Je leest over hun levens, het wordt niet chronologisch verteld. Het zijn flash-backs, of het perspectief van de persoon wordt gestart in het verleden. Maar het blijft alleen het witte perspectief dat je leest.
Je leest over Dymphna Wilson, die in haar man blijft geloven, ondanks zijn zwijgen. Die de post uit het Noorden niet openmaakt. Die haar man ziet veranderen nadat hij ontslag heeft gekregen bij de krant.
Bij elk nieuw personage komt een deel van de puzzel! Langzamerhand krijg je inzicht in de personages, wat hen beweegt, wat hun idealen zijn of waren. Het zijn scherpe observaties van deze personen, bijna analyses!
Het laat je ook zelf reflecteren, zelf antwoorden geven op de fragmenten van hun beschreven leven. “Hoe zou ik …..” Het trekt je naar het heden in het nu! Waarom voelt deze roman zo actueel, wat is er in onze eigen samenleving gaande?
Maar het eind van het verhaal laat heel duidelijk zien, waarom de negroïde bevolking vertrokken is! Onthutsend… het laat je niet los!
Een prachtig boek… een must read!
4 sterren ****