Ik ben nogal een fan van Houellebecq, vooral dankzij zijn overbekende highlights Elementaire deeltjes en Platform. De kaart en het gebied vond ik zelfs nog indrukwekkender.De hoofdpersonen uit andere Houellebecq-romans razen en tieren op meeslepende wijze tegen het hele bestaan; de hoofdpersonen in De kaart en het gebied zijn eerder berustend en onthecht. Daardoor is De kaart en het gebied minder rauw, satirisch en shockerend dan zijn vorige werken: het is subtieler, beschouwelijker, filosofischer. En naar mijn smaak smaak is het uiteindelijk ook mooier en indringender.

De hoofdpersoon is Jed Martin, een beeldend kunstenaar die nauwelijks diep nadenkt over de keuzes in zijn leven, zijn schaarse liefdes en zijn kunst. Maar hij wordt wel schatrijk door zijn kunst, iets wat hem nogal verbaast (evenals de totale en smakelijk beschreven willekeur van de kapitalistische kunstmarkt). Maar het geeft hem wel de mogelijkheid om zich helemaal van de wereld af te zonderen: een groot luxueus landgoed, waarop hij in alle rust en eenzaamheid zijn bestaan kan slijten. Een andere hoofdpersoon is Michel Houellebecq, de schrijver zelf dus die als personage optreedt: bij vlagen depressief, stevig aan de drank, maar ook hij vindt een zeker soort onthechte berusting in een eenzaam en afgezonderd bestaan. Een erg sterk personage is ook een oudere politieman, die een volkomen bizarre moordzaak moet oplossen: die politieman is dagelijks bezig met moord en doodslag, heeft daardoor een weinig vrolijk beeld van de mensheid, maar hij vindt toch een zeker soort berusting en zelfs een sereen geluk, wat o.a. samenhangt met zijn Boeddhistische mediteringsoefeningen 'op het karkas'. Vrolijk is het boek niet: het staat vol werkelijk geweldige oneliners over de onvermijdelijkheid van aftakeling, verval en dood. Ook is het boek doordesemd van satirische passages over het moderne kapitalisme en over de futiele leegte die onder ons sociale leven en onze liefdes gaapt.

Toch is het boek, voor mij althans, verre van deprimerend. Dat komt ten eerste door de af en toe hilarische humor. Bovendien wordt de kunst die Jed Martin maakt (evenals de architectuurdromen van zijn vader) vaak echt subliem beschreven: de kapitalistische kunstmarkt mag dan totaal willekeurig zijn, in zijn kunst bereikt Jed Martin toch een opmerkelijk soort schoonheid. Maar belangrijker dan dat is volgens mij uiteindelijk de bijna Boeddhistische onthechting en berusting die in deze roman doorklinkt. De personages nemen afstand van het leven, kijken met distantie naar de treurnis en zinloosheid die dit leven kenmerkt, en vinden IN die distantie enige bevrijding en zelfs geluk. Ze dompelen zich niet onder in de stroom van het bestaan maar doen een stap buiten die stroom, en precies dat geeft hen een bepaalde weemoedige vrede. Een vrede, distantie en berusting die soms ook magnifiek gestalte krijgt in Jed Martins kunstwerken. Al die onthechting en berusting is bovendien prachtig opgeschreven, evenals de treurnis, de zinloosheid, de uitwassen van het kapitalisme, het verval. Zonder meer een prachtig boek dus, dat ik uiteindelijk jubelend uitlas.