Flaubert beschouwde Bouvard en Pécuchet als kruistocht tegen de ‘menselijke domheid’ als het thema van zijn roman.

Bouvard en Pécuchet (en Flaubert in hen) ontdekken dat de Domheid niet langer een kenmerk van bepaalde opvattingen is. Integendeel, het verspreidt ze zich naar alle kanten: onder gelovigen en atheïsten, plattelandsbewoners en stedelingen, lyrische zangers en landmeters. Domheid is het bloedbeluste papieren rijk van de Mening.

Flaubert gebruikt hun zoektocht om de verborgen zwakheden van de wetenschappen en kunst bloot te leggen, aangezien bijna elk project mislukt. Mede daardoor verslechteren de relaties met de lokale dorpelingen. De revolutie van 1848 is de gelegenheid voor een wanhopige discussie.

Het manuscript breekt af bij het einde van de roman. Volgens Flaubert's notities, proberen de woedende dorpelingen Bouvard en Pécuchet uit hun gebied te verjagen. Uiteindelijk besluiten Bouvard en Pécuchet te terug te keren naar het kopiëren zoals eerder, waardoor hun intellectuele zoektocht wordt opgegeven. .

Ik heb genoten van dit boek. Ondanks de vele informatie krijg je een prachtig beeld van de wetenschappelijke ontwikkelingen aan het begin van de 19e eeuw. Het is ook met veel humor geschreven.
Het wereldbeeld dat Flaubert ons voorschotelt, een van de mensen meedogenloos doorsturen zonder de resultaten van hun acties of de processen van de wereld om hen heen te begrijpen, lijkt niet optimistisch. Maar gezien het feit dat Bouvard en Pécuchet een beetje begrijpen van de onwetende staat van de mensheid (zoals aangetoond door hun samenstelling van het “Woordenboek van conventionele ideeën”), zou je kunnen zeggen dat Flaubert de mogelijkheid biedt om relatieve verlichting mogelijk te maken.