Een zeer aangrijpend boek, maar tegelijkertijd ook een boek dat een mooi tijdsbeeld weergeeft, waarin je ziet hoe de tijden veranderenen. Ik denk dat het voor velen, zeker voor diegenen die een zelfde soort opvoeding hebben gehad en in een groot gezin geboren zijn, een heel herkenbaar beeld is. De keuze waar de kinderen voor komen te staan. Zie maar dat iedereen het met elkaar eens is. Lastig lijkt me, als je met zoveel kinderen bent.
Wat mij verwonderde, maar eigenlijk als je er goed over nadenkt ook weer niet zo verwonderlijk is, is dat ieder kind een ander beeld heeft van zijn jeugd en de omgang met hun ouders en hoe hun moeder zou denken.
Je ziet tevens duidelijk wat een geloof met een mens kan doen, maar ook wat het met je kan doen als je altijd is geleerd om maar niet over bepaalde zaken te praten, je mening niet te geven, de lieve vrede bewaren. Toch zie je dat met name de jongere kinderen zich wat meer afzetten, meer met de tijd mee gaan. Uiteraard heeft dat ook te maken met de tijd waarin ze opgroeien en met wie ze omgaan.
Het jammere vind ik dat ik soms het gevoel had dat sommige verhalen afgekapt werden, voor mijn gevoel miste ik nog wat. Ook miste ik het verhaal achter Maria Zachea, over haar jeugd hoe ze die beleeft heeft en het leven voor ze trouwde. Die paar zinnen vond ik persoonlijk net te weinig, maar het zou kunnen dat haar kinderen haar ook niet goed kende, dat ze daar nooit echt naar hebben gevraagd. Ze heeft het in ieder geval niet makkelijk gehad in haar leven en neem mijn petje voor haar af dat ze toch maar 13 kinderen heeft opgevoed en zorgde dat ze altijd netjes erbij liepen.
De paar familiefoto's maken het boek af, zodat je een beeld hebt bij over wie het gaat.