(Ik heb geen/zo min mogelijk spoilers in mijn recensie geschreven)

Titel: De smalle weg naar het hoge noorden (op Librarything, op Hebban.nl)
Oorspronkelijke titel: Oku no hosomichi (おくのほそ道)
Auteur: Matsuo Bashō
Vertaler: Aleid C. Swierenga
Taal: Nederlands, oorspronkelijk Japans maar dit boekje is vertaald uit het Engels
Serie: Tijdloze Klassiekers (uitgeversserie)
Soort uitgave: harde kaft
Aantal pagina's: 108
Uitgever: Altamira, Heemstede
Jaar van publicatie: origineel 1694, Engelse uitgave 1991, mijn editie 1994
ISBN-nummer: 9069633019
BookCrossing ID: 13126988
Trefwoorden: Japanse gedichten, reisverslag
Waarom ging ik het lezen: Ik vond het op een plank vol Bookcrossing-boeken en het leek me wel een interessant boekje.
Aanrader: Ja.

Korte samenvatting:
Bashō reist te voet door een gedeelte van Japan en schrijft korte gedichten over de plaatsen die hij bezoekt.

Achterkanttekst:
'De smalle weg naar het Hoge Noorden' is een reisdagboek van een van de grootste Japanse dichters, dat zowel proza als haiku's bevat.
Matsuo Basho werd beroemd door de vernieuwende impuls die hij gaf aan de haiku. Hij dichtte in de taal van het gewone volk, maar veredelde deze taal door aan ieder woord zijn oorspronkelijke kracht terug te geven.
Door haar eenheid van leven, kunst en geesteshouding, werd de haiku de meest vitale uitdrukking van de Japanse cultuur. De haiku is niet alleen een dichtvorm, het is ook een wijze van leven, een staat van bereidheid. Bereidheid om het leven te aanvaarden zoals het komt, niet vrij van droefheid, maar vrij van angst voor droefheid.

Gedeelte van de eerste alinea:
De zon en de maan zijn eeuwig op reis. Zelfs de jaren komen en gaan. Of je nu je leven lang rondzwalkt in een boot of op je oude dag jaar in jaar uit een vermoeid paard aan de teugel voert, iedere dag is een reis, dat is je thuis. Van oudsher zijn er onderweg altijd wel enkelen omgekomen. Desondanks heb ik me immer door de wolken die door de wind worden voortgejaagd laten verleiden tot dromen over een zwerftocht die het leven lang duurt.

Over de eerste alinea:
De eerste alinea is heel lang (2 pagina's), dus vandaar maar een gedeelte. Dit stukje is niet representatief voor de stukjes die hij schrijft tijdens zijn reizen.
Die zijn meer geschreven in de volgende stijl:


Verlieten de Haguro en kwamen, in gezelschap van Zushi Sakichi, aan in de vestingstad Tsuru-ga-oka, waar we werden ontvangen door de samoerai Nagayama Shigeyuki. Dichtten een ronde haiku, namen afscheid en zakten per boot de Mogami af naar de havenstad Sagata. Overnachtten bij een arts die schreef onder de naam En-an Fugyoku.

Eén avondkoelte
van Hete Zeeberg zuidwaarts
tot Winderig Strand.

Traag verzinkt, verdrinkt
een laaiende zomerzon
in de Mogami.


Recensie:
Inhoud:
Het is niet echt een standaard reisverslag, omdat Basho allerlei plaatsen noemt, maar erg minimalistische beschrijvingen geeft van hoe het er allemaal uitzag. Wel weet hij zijn gevoelens bij het bezoeken van die plaatsen goed over te brengen, mede door zijn gedichten. Dan krijg je toch wel een redelijk idee van hoe het er was, zeker als je al een keer in Japan bent geweest.
Basho reist een gedeelte van de reis samen met Sora, wiens gedichten ook af en toe opgeschreven staan. De vertaler heeft wel de moeite genomen om het verschil in stijl tussen beide schrijvers (Basho en Sora) weer te geven in het Nederlands, maar ik verwacht dat het in het Japans duidelijker was.
Dat mis ik vaak wel in vertalingen van Japanse gedichten: de mogelijkheid om het (in het boek zelf) te vergelijken met de oorspronkelijke gedichten. De meeste lezers zal het echter niet uitmaken of de Japanse tekst ernaast staat, dus snap ik wel dat uitgevers dit weglaten (al heb ik in andere boeken wel gezien dat de Japanse tekst naast de Nederlandse vertalingen stond).

Schrijfstijl:
Zoals je in de alinea's hierboven kunt lezen, zijn de verslagen tijdens de reis geschreven in korte zinnen zonder persoonsvorm. Dat is een mooie vertaalkeuze: in het Japans wordt de persoonsvorm ook in het overgrote deel van de zinnen weggelaten, en zo ziet het er in het Nederlands ook meer uit als gedachten en gebeurtenissen die snel zijn neergepend.
Op sommige punten, waar ze niet aan het reizen zijn, wordt er wel meer gebruik gemaakt van "complete zinnen" met 'ik' erin. Een voorbeeld hiervan is de openingsalinea, waarin Basho dan nog rustig de tijd heeft om zijn verslag te schrijven (dit is natuurlijk ook wel de stijl, want Basho had na thuiskomst zijn verslag nog nabewerkt).

Spelfouten/Typefouten:
- Op de kaart aan het begin:
Elhei-ji --> Eihei-ji
- bladzijde 95:
Yno-o-pas --> Yuno-o-pas
- bladzijde 107:
jaarv --> jaar

Afbeeldingen:
De kaart aan het begin geeft een aantal plaatsen uit de tekst aan, maar niet alles.
Tussen de verslagen door staan mooie sumi-e schilderijen (zwartwitte inkt-schilderijen) van Stephen Addiss, die plaatsen uit de tekst weergeven.

Conclusie:
Leuk, klein boekje om kennis te maken met de reis en de gedichten van Matsuo Bashō!

Herleesbaarheid:
Ik zal deze specifieke editie niet herlezen, maar zal wel andere boeken met Basho's gedichten, of boeken over Basho, lezen als ik ze tegenkom!

Links:
Meer over Japanse gedichten:
- J. van Tooren: Tanka, het lied van Japan
- Izumi Shikibu: Jouw koude hart zwijgt

Andere (modernere) Japanreisverslagen:
- Bertus Aafjes: De wereld is een wonder - Op reis in Nederland, Marokko, Frankrijk, Japan en Italië
- Adriaan van Dis: Op oorlogspad in Japan
- Paul Mennes: Het konijn op de maan

Dit stukje staat ook hier op mijn weblog.