Er komen heel wat eigen beheeruitgaven op de markt de laatste jaren. Dat is mooi, want dat betekent dat auteurs die vroeger tussen wal en schip vielen, gemakkelijker een podium voor zichzelf kunnen creëren. Valkuil: auteurs die te snel willen en met niet geredigeerde, onvolwassen producten naar buiten komen.
Niet Jasper Polane. Polane is scenarioschrijver van tekenfilms, auteur van enkele kinderboeken en deed eerder verdienstelijk mee met de Paul Harlandprijs. Zijn boek Lege Steden – het eerste deel in de trilogie De onzichtbare Maalstroom - is zijn eerste fantasyroman voor volwassenen. En hij geeft de fantasy/sf-liefhebber nou precies zo’n boek dat het bij de reguliere uitgevers waarschijnlijk niet gehaald had en toch heel erg de moeite waard is.
Polane heeft gezorgd voor goede redactie, een krachtige voorplaat en nette vormgeving, waardoor het boek er goed uitziet. Klein minpuntje: de drukker lijkt zo nu en dan vergeten de inkt bij te vullen, waardoor de letters op sommige pagina’s ineens minder vet zijn.
In Lege Steden maken we kennis met Werner Boren, een briljante fysicus aan de universiteit van Otrostaadt. Sinds hij door de inquisitie van ESP’ers – gedachtenlezers – is beschuldigd van diabolisme, is zijn carrière op een dood spoor geraakt. Maar dan wordt hij ontvoerd naar een parallelle wereld – eentje waar gedachtenlezen niet bestaat, maar de techniek veel verder gevorderd is. Terwijl de inquisitie probeert hem terug te halen, ontdekt Werner dat er nog veel meer werelden zijn – waar soms ongekende gevaren huizen.
Al vanaf de eerste pagina’s voel je: dit boek is anders. De setting aan de universiteit waar Werner Boren zijn colleges ‘ethermechanica’ geeft, de kneuterige verhoudingen in een wereld die half Victoriaans, half jaren vijftig aandoet, de formele dialogen, de gedachtenlezers die de bevolking beheersen. En dan de ‘sprong’ naar Tartarus – een wereld die niet meteen is wat het woord doet vermoeden.
Met dat ‘anders’ heeft het boek zijn eerste punten al te pakken. Het is niet gemakkelijk om iets origineels te maken en dat is hier toch gelukt. Dit is een overtuigende wereld– waarin mentaliteit van de inwoners past bij de techniek en politieke situatie. En dat geldt ook voor de wereld waar Werner naartoe gevoerd wordt – zij het die tweede keer met iets minder diepgang.
Het verhaal gaat snel – zeker in de eerste helft schiet je er doorheen. De plot zit goed in elkaar en overtuigt. De kwade krachten die Werner moet bestrijden zijn lekker duister en gruwelijk. Dus het onwaarschijnlijke feit dat Werner ingewikkelde formules die de hele werkelijkheid op zijn kop zetten in uren achterhaalt, is Polane graag vergeven.
Jammer genoeg overtuigen de karakters veel minder. De schrijver vertelt veel, maar hij laat de lezer niet werkelijk binnen in het gevoelsleven van in zijn karakters. Veel tell - zeg maar - en weinig show. Dat is jammer, want zowel de briljante Werner met de liefde voor zijn overleden vrouw, als bijvoorbeeld de jonge agente Heike Krim die een plek zoekt in een wereld die heel anders is dan ze had gedacht, zijn interessante karakters met hun eigen dilemma’s en worstelingen. En die krijgen onvoldoende ruimte. Over liefdes wordt makkelijk heengestapt, doden vallen zonder al te veel problemen. Jammer.
Een duidelijke drive bij de hoofdpersoon ontbreekt. Werner wordt een beetje heen en weer gesleept van wereld naar wereld en maakt weinig keuzes. Degene die hij wel maakt missen overtuiging. Misschien wreekt zich hier het feit dat Polane een scenarioschrijver is: veel scènes zijn erg feitelijk en hangen van dialogen aan elkaar. Maar hét voordeel van taal – dat de mogelijkheid biedt om voorbij de oppervlakte te gaan, laat hij onbenut. De dialogen zelf zijn kort en emotieloos. Zelfs in die situaties waarin alles draait om gevoel, zoals de relatie tussen Heike Krim en Andrick, of tussen Viola en Werner weet Polane de lezer niet werkelijk mee te raken.
Is dat onoverkomelijk? Beslist niet. Lege Steden is een fijn boek. Het is origineel, snel en overduidelijk met liefde geschreven. De moeite waard.