Deze reactie bevat spoilers, selecteer de tekst om de spoilers te lezen.     Het eerste dat me opviel toen ik begon te lezen is dat ik regelmatig werd gedwongen tot geconcentreerder lezen: b.v. : er zit een verwijzing in de zin maar die wordt pas twee bladzijden later uitgewerkt. Ook de nadrukkelijke tijdsaanduiding boven elk hoofdstuk maakt dat je in het begin bezig bent met het op chronologische volgorde zetten van gebeurtenissen.
Verder zou ik het op willen delen in drie lijnen: een spionage verhaal, een filosofisch verhaal: heel veel citaten uit "Spinoza. Verhandeling over de verbetering van het verstand" en het verhaal van Hoffman's leven.

Het spionage verhaal voelde aan als "het decor". Het blijft in beweging en geeft, hoe irreeel en niet compleet uitgewerkt bij tijd en wijle, een vaag gevoel van dagelijks maar ook onwerkelijk leven.
De Spinoza Verhandeling was droog en vaak niet "grijpbaar". Het is bedoeld als gedachten voedsel voor Hoffman als trigger tot verandering in zijn leven maar als lezer vond ik het zwaar moeizaam en stimuleerde me alleen maar tot het "nooit-lezen" gevoel bij het boek.......
Hoffman's verhaal is dat hij sinds de dood van zijn dochter Esther slapeloze nachten heeft. Hij vertoefd dan etend en folders/krantjes/goedkope detectives lezend in de keuken. Toen hij gestationeerd werd in Praag ontbrak deze "lectuur" en vond hij het boek van Spinoza in de ambassadeurs woning. Om de leegte van de lange nachten te vullen is hij maar hierin gaan lezen, hopende hiermee niet alleen al etend de honger van zijn lichaam te vullen maar ook de honger en leegte van zijn ziel. Waar kan hij de rust vinden om gebeurde dingen een plek te vinden? Hij kan niet meer geloven in God door alle verliezen die hij meegemaakt heeft, is blijven zitten met uitspraken en dingen die hij niet begrijpt, vind zichzelf het leven niet waard en maakt zichzelf en alles om zich heen kapot.

Het interessantste verhaal vond ik het karakter Hoffman. Alhoewel in mijn optiek totaal niet zoals in bovenstaande omschrijving staat vermeld "een ongewone held", is hij toch een persoon waarmee je samen in zijn troosteloze, verwarde, wanhopige, egocentrische gedachten spinsels verdwaald. Verder kan ik het toch maar waarderen met 3 duimpjes vanwege de uitgebreide Spinoza citaten.

Mooi sluitend citaat op de laatste bladzijde.......
Spoiler:
"Al wat naar onze voorstelling onszelf of een geliefd wezen Blijheid brengt, trachten wij van onszelf of van het geliefde wezen te bevestigen, en omgekeerd trachten wij al wat naar onze voorstelling onszelf of het geliefde wezen bedroeft, te ontkennen."