Myśliwski (1932) lezen betekent vooraf je literaire denkbeelden wissen en met een schone lei beginnen. Zijn stijl verschilt volstrekt van bijna alle andere proza. Soms duurt het daarom even voor zijn romans je daadwerkelijk bij de keel grijpen, maar is dat moment eenmaal gekomen – en dat komt gegarandeerd – dan laat het werk je niet meer los.

'De horizon' is Myśliwski’s meest autobiografische Poolse roman, waarin Piotr terugblikt op zijn leven. Die horizon wordt gevormd door het plattelandsleven dat hij heeft geleid bij de familie van moeders kant, waarbij hun gezin is ingetrokken nadat vader zijn ontslag heeft ingediend. Dat boerengezin, met inwonende ooms en tantes, geeft de schrijver weer in prachtige, doodgewone en vooral triviale zaken: de bereiding van het eten, de eeuwige woordenstrijd tussen opa en oudste zoon (oom) Władek, het weiden van koeien, de wellust van oom Stefan en de volle borsten van diens vrouw, tante Jadwina. Het is alsof je als lezer onderdeel uitmaakt van dit gezin.

Het ruim 600 pagina’s tellende boek is opgedeeld in tien hoofdstukken. Daarin springt Myśliwski in de tijd heen en weer. Zeer gedetailleerd beschrijft hij het doen en laten van zijn personages, hun omgeving, hun sociale kaders. In nagenoeg alle verhalen komt de ziekelijke vader van Piotr in beeld, als een randfiguur. Als het gezin naar een souterrain in een klein stadje in de buurt is geëvacueerd, slijt vader zijn dagen in bed, starend naar het plafond of uit het raam. Boven hen wonen Ewelina en Róża Poncka, twee prostituees, al weigert de familie van Piotr dat te geloven. Keurige dames zijn de Poncka’s volgens Piotrs moeder, die in hun kleding en manieren getuigen van goede smaak. Daarbij zijn zij verknocht aan de tango. Dan moeten het wel beschaafde dames zijn. Die dames leren Piotr de tango te dansen, als voorbereiding op diens eerste schoolfeest. Een hoofdstuk van 56 pagina’s wordt eraan gewijd om op weergaloze wijze te beschrijven waarom die Piotr de tango uiteindelijk niet op dat feest danst. Of neem het verhaal over Raafje, het hondje van oom Władek dat Piotr helpt bij het weiden van de koeien. Op een dag komt het beestje thuis met een uitgestoken oog. Vanaf dat moment heeft oom nog maar een doel: de dader vinden en hem mores leren.

'De horizon' is een magistrale roman waarin aan de hand van alledaagse zaken bekende levensthema’s worden behandeld: liefde, afhankelijkheid, opportunisme, familie en meer specifiek gezin. Helaas moeten we wachten op een volgende (uitstekende) vertaling van Karol Lesman en een vijfde Myśliwski in Nederlandse vertaling te kunnen lezen.