In ‘De tatoeëerder van Auschwitz’ tekent schrijfster Heather Morris het verhaal op van Lale Sokolov en zijn tijd in Auschwitz tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Het boek begint met de deportatie van Lale naar Auschwitz in de zomer van 1942. Het is het begin van een drietal vreselijke jaren waarin er voornamelijk dieptepunten zijn, zoals de wreedheden van de Duitsers en de vele duizenden moorden die ze begaan, de constante onzekerheid of men de volgende nog leeft en de fysieke ontberingen.

Lale is een Slowaak die tot zijn grote verbazing ook door toedoen van zijn landgenoten, naar een concentratiekamp moet omdat hij joods is. Hij is vastbesloten om te doen wat de Duitsers hem opdragen om zo de oorlog te overleven. Wat hij echter niet kon vermoeden was dat ze hem de Tätowierer zouden maken, degene die nieuw aangekomen gevangenen van een nummer moet voorzien door het in hun linkerarm te kerven en er daarna inkt in te wrijven.
Met zijn makkelijke omgangsvormen legt Lale gauw en veel contacten om zo te kijken waar de grootste mogelijkheden liggen om te overleven. Zo wordt hij eerst het hulpje van een ‘kapo’ en kan hij later zelfs een soort van distributienetwerk opzetten waarin meisjes voor hem kostbaarheden en geld achterover drukken vanuit de pakhuizen in ruil voor eten en medicijnen die hij weer krijgt van arbeiders van buiten Auschwitz in ruil voor die kostbaarheden en dat geld.

Op een dag moet hij zelfs jonge vrouwen, meisjes nog, tatoeëren en als hij opkijkt en er eentje aankijkt, ‘lijkt zijn hart tegelijk stil te staan en voor het eerst te gaan kloppen, het voelt alsof het ieder moment uit zijn borst kan barsten.‘
Enkele weken later komen ze elkaar weer tegen en met behulp van een ss-officier schrijft Lale een brief aan haar en krijgt hij antwoord terug. Zo komt hij te weten dat ze Gita heet. Ze kunnen wat afspreken en komt er in een vreselijk oord toch iets moois tot bloei dat hun hele leven lang zal blijven duren.

Rondom de ontluikende liefde tussen Lale en Gita komen er flarden van de mensonterende omstandigheden in Auschwitz en Birkenau voorbij, die doen beseffen dat er verschrikkelijk veel mensen zijn die deze gruwelen niet hebben overleefd. Zij hebben door hun optimisme, het geloof op een leven ná Auschwitz, maar ook door een beroep op hun mede-gevangenen te doen, weten te overleven.

Ook nadat de oorlog was afgelopen bleven ze een beroep doen op die overlevingsdrang. Nadat de Roma waren vermoord waarmee Lale een goede band had gekregen, zei Gita tegen hem: ‘...maar je zult hun eren door in leven te blijven, door deze plek te overleven en de wereld te vertellen wat er hier is gebeurd.’
Dat heeft echter geduurd totdat Gita was overleden, omdat ze bang waren dat ze als collaborateurs zouden worden gezien. Het heeft ervoor gezorgd dat ze hun hele verdere leven een schuldgevoel hebben gehad. Pas na de dood van Lale is het verhaal naar buiten gekomen.

Sommigen vinden dat het boek oppervlakkig is en dat er niet zo veel ingegaan wordt op de emotionele belevingen. Wat daar de verklaring voor zou kunnen zijn, wordt in het nawoord gegeven door Gary, de zoon van Lale en Gita, die zegt: ‘Bij mijn vader bleef de invloed van het kamp merkbaar aan zijn versterkte overlevingsinstinct en zijn gebrek aan emoties.’

Het is al met al een zeer indrukwekkend boek dat een beeld geeft van het leven van tenminste een deel van de bewoners van Auschwitz.
‘Naast de ss werkt hij [Lale] alleen samen met Leon en een handjevol andere gevangenen, dus de beproevingen van de duizenden uitgehongerde mannen die samen moeten werken en vechten en leven en sterven, blijven hem grotendeels bespaard.’