Dit is de eerste editie van EdgeZero, een project waarin de beste Nederlandstalige genreverhalen van het afgelopen jaar (2015) worden gebundeld. De subgenres zijn uiteenlopend: horror, science-fiction, fantasy, magisch realisme, en alles wat daartussen hangt. Over de naam is al veel gezegd en geschreven. EdgeZero staat voor “edgy” verhalen, vrij vertaald: verhalen met een scherp randje. Dit kan op meerdere niveaus geïnterpreteerd worden. Denk aan een experimentele schrijfstijl, onderwerpen die zich in de taboesfeer situeren of het kundig recycleren van clichés. Aangezien het label “edgy” nogal subjectief is, zal eenieder een andere mening hebben over of deze bundel daaraan al dan niet beantwoordt. Wel is het zo dat – vergeleken met bloemlezingen uit het verleden – deze collectie een bovengemiddeld niveau haalt, met enkele uitschieters. Hieronder volgt een beoordeling per verhaal.

DE NAGEDACHTE van Frank Norbert Rieter:
Al vanaf de eerste regels lijkt dit een absurd verhaal met zwartgallige humor te zullen worden. Het ontbreken van een onheilspellende sfeer bevestigt dit vermoeden. Het feit dat de echtgenoot van het hoofdpersonage dood in bed ligt, wordt heel droog beschreven. Dit is slechts het begin van een palet van emoties waarmee het hoofdpersonage worstelt. Wat volgt is een poging om haar man terug tot leven te wekken. Hier neemt het verhaal een duik in het absurde. Toch is er ook ruimte voor ontroering, als de vrouw beseft dat haar man voortleeft in de verzameling boeken die hij achterlaat. Het verhaal blijft kleinschalig, zowel in handelingen als locaties. Het flirt met de grenzen van de fantastiek, in die zin dat het fantastisch element hier niet de essentie is. Dat is echter een pluspunt. De schrijver laat zien wat er mogelijk is als je een bredere kijk hebt op het genre horror en niet vies bent van perverse, wansmakelijke scènes. Wat dat laatste betreft blijft de auteur al met al redelijk braaf. Echt choqueren doet hij niet, vermaken daarentegen wel. DE NAGEDACHTE is een bescheiden, doch mooie opener van deze bundel.

KONINGIN VAN MARS van Peter Kaptein:
Een SF-verhaal dat een afspiegeling is van hoe wij onze aarde naar de verdommenis aan het helpen zijn, maar dan tegen een futuristisch decor met bijhorende snufjes. KONINGIN VAN MARS speelt zich op meerdere hemellichamen tegelijkertijd af. Aan de hand van mini-hoodstukjes huppelt de schrijver van de ene plaats naar de andere en van het ene personage naar het andere. Het duurt even voor je in het verhaal komt aangezien het een collectie van fragmenten is die als een puzzel in elkaar schuiven. Deze manier van vertellen kan werken in een roman, maar bij een kort verhaal wordt het moeilijk om de lezer meteen bij de keel te grijpen. De schrijfstijl is dan weer een duidelijk pluspunt: zonder al te veel poespas roept de schrijver heldere, bijna poëtische beelden op. De beschrijvingen van het landschap bij zonsopgang en de toegetakelde bewoners na een bombardement, zijn daar uitstekende voorbeelden van. Conclusie: de plot is te groots voor het beperkte aantal woorden, met als gevolg dat het verhaal aan impact inboet.

EEN PAARD MET EEN GIERENKOP, OP EEN VELD VAN ZILVEREN MANEN van Tais Teng:
Een zeer kort verhaal dat slechts drie bladzijden bestrijkt, maar met een beperkt aantal woorden wel een origineel idee weet neer te zetten. Het is een soort sprookje waarin horror en dark fantasy op een luchtige en toch duistere manier met elkaar verweven worden. Vooral opvallend is de schrijfstijl. Tais Teng bezigt een soort proza waarmee hij een zinnenprikkelende wereld schept, die minstens even boeiend (zo niet boeiender) is als (dan) het verhaal dat er zich afspeelt.

BRIEVEN AAN RANDOLPH CARTER van Mark J. Ruyffelaert:
Persoonlijk ken ik weinig Nederlandstalige schrijvers met zo’n indrukwekkend idioom als Ruyffelaert. Op het vlak van taalvaardigheid, het scheppen van sfeer en het schilderen van even gruwelijke als bizarre droombeelden, zie ik weinig auteurs die hem evenaren. Zijn bijdrage aan deze bundel bestaat uit een verzameling brieven in Lovecraftiaanse traditie. In deze brieven wordt veelvuldig verwezen naar de Necronomicon, afgrijselijke monsters, sinistere steden en buitenissige landschappen. De auteur fungeert als het ware als een gids die je meeneemt naar onontdekte werelden. Het verhaal leest als een avontuur, een ervaring zo je wil. De lezer die houvast zoekt in de vorm van een klassieke plot met begin-midden-eind komt allicht bedrogen uit, maar dat is net het mooie aan een bundel als deze: er zit voor elk wat wils in. Kosmische horror op zijn best! Ik kan alleen maar hopen dat Ruyffelaert ooit een reisbureau opent… ik zal de eerste zijn om een trip bij hem te boeken.

BLOEDRODE BLOEMEN OP EEN SNEEUWWIT SLAGVELD van Killian McNeil:
Dit verhaal wordt vanuit twee standpunten verteld: enerzijds vanuit bloemen, anderzijds vanuit een moeder en haar zoon die het bloemenveld overschouwen. Het leest als een contemplatie over de onontkoombaarheid van ’s mens donkerste kant, namelijk zijn drang naar geweld. Door de symboliek is dit eerder een parabel met een rake boodschap dan een verhaal. Desondanks kan net deze aanpak voor sommige lezers een struikelblok vormen. Er gebeurt in feite niet veel, het blijft bij een deprimerende beschouwing van de auteur. De buitenaardse (?) planeet waar het verhaal zich afspeelt, is treffend beschreven.

DE KNIPOOG VAN DE MEERMIN van Jack Schlimazlnik:
Van Schlimazlnik heb ik al veel verhalen gelezen. Hij is een van de meest oorspronkelijke stemmen in het Nederlandstalige genre. Daarmee bedoel ik dat hij verhalen schrijft die ik eigenlijk geen enkele andere auteur zie schrijven. Zijn proza kenmerkt zich door gedegen research van lokale cultuur en architectuur. Hierdoor krijg je als lezer steevast het gevoel je middenin de wereld te bevinden die Schlimazlnik schetst, in dit geval een Zuidoost-Aziatisch eiland waar tropische hitte, kletterende moessons en een rommelende vulkaan regeren. Het verhaal zelf is minstens even intrigerend. Zonder te veel te verklappen gaat het over mysterieuze tatoeages. De fatalistische ontknoping is goed gevonden, maar had misschien iets meer woorden verdiend. Hopelijk brengt Schlimazlnik binnenkort eens een fysieke verhalenbundel uit, hij heeft immers al genoeg materiaal ondertussen.

EN OP DE ACHTSTE DAG... van Jeffrey Dionet:
Wie wil weten hoe je een van de zoetsappigste genreclichés op een eigenzinnige manier onderuit kunt halen, moet dit verhaal eens goed bestuderen. Het gaat over een eenhoorn, een mythisch wezen dat in ontelbare vertellingen voorkomt, maar door Jeffrey Dionet een volstrekt uniek gezicht krijgt. Dit verhaal is een ode aan de kinderlijke verbeelding. Het heeft een mooi uitgangspunt en wordt op een aandoenlijke manier verteld. Opvallend is de dialoog tussen een kind en een volwassene, die zo kundig is geschreven dat hij een gevoelige snaar raakt. Hoewel de personages zich in een magisch/futuristisch decor bewegen, zijn ze tastbaar en herkenbaar, uit het leven gegrepen zeg maar. Kortom, een verhaal dat zowel jongvolwassenen als cynische oude zakken weet te vertederen.

DIABOLIK van Tom Thys
Mijn eigen bijdrage ga ik uiteraard niet beoordelen, dat laat ik aan anderen over. Synopsis: Amber presenteert een radioshow waarin ze metalmuziek draait. Op een dag krijgt ze een demo toegestuurd van Diabolik, een nieuwe band. Ze geraakt in de ban van de begeesterende stem van de zanger en probeert met hem in contact te komen na een optreden. Na hun ontmoeting krijgt ze het voorstel om een documentaire te maken over de band. Voor ze het beseft, wordt Amber meegezogen in een neerwaartse spiraal die haar naar de diepste krochten van Antwerpen brengt. Extra info: DIABOLIK is het titelverhaal van mijn gelijknamige bundel, waarin verval, normvervaging, seks, geweld en middelenmisbruik centraal staan.

HART VAN STEEN van Rik Raven:
Bij dit verhaal kreeg ik de indruk dat de auteur zich heeft laten inspireren door “De jongen die geen schaduw wierp”, de (inmiddels mogen we dit zeggen) magisch realistische klassieker van Thomas Olde Heuvelt. Met dit verschil dat de aandoening of afwijking van het hoofdpersonage – petrificatie – een stuk menselijker is, alsof het zelfs als metafoor gebruikt wordt voor een bestaande aandoening. Het levert alleszins een mooi en aandoenlijk uitgangspunt op. Het verhaal wikkelt zich voornamelijk aan de hand van dialogen af. Dit maakt de gebeurtenissen vlot leesbaar. Het feit dat de auteur de lezer met een aantal nodeloze vraagtekens opzadelt, is echter een duidelijk minpunt. Uiteindelijk kom je weinig te weten over de achtergrond waartegen het verhaal zich afspeelt, terwijl die uit bepaalde hints wel essentieel blijkt te zijn. Het blijft bijvoorbeeld onduidelijk waarom enkel mensen met een handicap vatbaar zijn voor petrificatie. Ook de ontknoping weet niet helemaal te bevredigen. De “twist” had iets meer uitwerking verdiend.

KITESJ van Jan J.B. Kuipers:
Een sprookje? Zoiets toch. Maar wel een heel apart. Puur op de inhoud afgaand is dit zeker niet het meest bijzondere of meest originele verhaal uit de bundel. De opbouw en zwierige schrijfstijl zijn dat wel. Kuipers heeft een apart gevoel voor humor. Het is heel subtiel, wellicht niet voor iedereen zichtbaar, maar wat in wezen een alledaagse vertelling lijkt over een prins, een prinses en een schitterend paleis, blijkt een pastiche met rondvliegende ledematen, pittige dialogen en hilarische situaties. Precies daardoor voldoet dit verhaal perfect aan het predicaat “edgy”, het uitgangspunt van deze bundel.

RESET van Jorrit de Klerk:
Als de omslag van deze bundel rechtstreeks op een van de verhalen gebaseerd zou zijn, was het wellicht RESET. Deze van actie doordrenkte vertelling speelt zich af in een futuristische stad waar wolkenkrabbers en neon regeren. Een beetje cyberpunk in de stijl van Blade Runner. De vergelijking met die film (of het boek, maar dat heb ik niet gelezen) maak ik bewust omdat het verhaal ook zo leest, als een film, of misschien ook wel als een strip. Elke alinea zou namelijk een scène kunnen zijn, met geluid en bewegende beelden. Hoewel de auteur wel degelijk iets te vertellen heeft, is er weinig ruimte voor contemplatie in RESET. Het is een aaneenschakeling van actie, romantiek, actie en romantiek. Ik miste een pikante seksscène in dit verhaal, dat had hier zeker niet misstaan. De ontknoping is goed gevonden. Geen gratuite twist die de lezer slinks om de tuin leidt, maar een echte twist die al het voorgaande in een ander perspectief zet. Een popcornverhaal (of pulp?), zou ik dit willen noemen, in de meest positieve betekenis van het woord. Voor mij had dat popcorngehalte nog net iets hoger gemogen.

DE EER VAN ANDRE FANTONE van Jaap Boekestein:
Een teleurstelling. Dit verhaal bevat geen speculatieve elementen en je kan het ook bezwaarlijk “edgy” noemen, hoe rekbaar dat begrip dan ook is. Er zijn een aantal struikelblokken: houterige schrijfstijl, saaie plot, een onbevredigend einde en een onduidelijke setting (zowel in tijd en ruimte). Vooral dat laatste is opmerkelijk aangezien de auteur er bewust voor kiest om dit verhaal te laten plaatsvinden in New Orleans. Nochtans is die typische vibe nergens voelbaar, hoorbaar, ruikbaar... De stad blijkt tevens bevolkt door Hollanders, er wordt geduelleerd in een Spaanse arena en transport verloopt met paard en koets. Meer samenhang was wenselijk geweest. De grootste stoorzender is echter de premisse die eerder clichés bestendigt dan ze te ontmantelen. Kanttekening: onbevredigend einde is relatief, want ik heb stiekem wel kunnen lachen om de anti-climax, het uitblijven van een antwoord, zeg maar. Best wel gedurfd. Misschien toch edgy dan?

DE AARDAPELEN VAN CLINGEMANS & CO van Ben Adriaanse:
Een buitengewoon goed verhaal dat intelligent, hedendaags en relevant is. Het combineert het beste van science-fiction en horror, is mysterieus, meeslepend, soms tragikomisch maar uiteindelijk erg ontroerend. DE AARDAPPELEN VAN CLINGEMANS & CO is een metafoor voor onethische werkomstandigheden en de zielloze, zombie-achtige arbeidsethiek bij multinationals en postorderbedrijven (denk Bol, Amazon, …). Het kaart een harde realiteit aan waar iedere burger met een bepaalde betrokkenheid jegens het leefmilieu mee worstelt: koop ik mijn aardappelen bij de plaatselijke kruidenier (duur) of bij de supermarkt (goedkoop). Natuurlijk gaat het over meer dan aardappelen alleen, het gaat over een mentaliteit; een soort je m’en foutisme waarvan we de gevolgen niet kennen of vooral niet willen kennen. Dit verhaal zet aan tot (zelf)reflectie, meer dan andere genreverhalen. Zonder twijfel een hoogtepunt in deze sterke bundel. En misschien wel een klassieker in wording?

DE POPPEN VAN DR. EDELWEISS van Marcel Orie:
Orie levert met zijn poppen een merkwaardige bijdrage aan deze bundel. Hoewel de plot zich gefragmenteerd afwikkelt, een heleboel zijsprongen neemt en opgesmukt wordt met flashbacks en intermezzo’s, weet hij de (gevorderde) lezer van begin tot einde te prikkelen. Nochtans is dit geen spannend verhaal in de klassieke zin van het woord. Het schiet werkelijk alle kanten uit en als lezer heb je meermaals het gevoel in een web van illusies gevangen te zitten, net zoals het hoofdpersonage zelf trouwens. Orie heeft een aparte, eigenzinnige manier van vertellen. Ik ben er zelf nog niet helemaal uit of ik dit nu een goed of een minder goed verhaal vind; intrigerend is het alleszins wel.

HET OTTOMAANS GAMBIET van Mike Jansen:
Omwille van de gelaagdheid vergt dit verhaal een bepaald inzicht in het politiek-religieuze toneel en wat er zich achter de coulissen van zulk toneel afspeelt. Heb je dat inzicht niet, dan vrees ik dat veel zaken aan je voorbij gaan en dat je bijgevolg weinig plezier aan dit verhaal zult beleven. Dat is tegelijk de sterkte en de zwakte van HET OTTOMAANS GAMBIET. De auteur vertrekt vanuit een historische basis en extrapoleert dit naar een krankzinnige alternatieve wereld, als ware het een aanklacht tegen de waanzinnige carrousel die onze planeet momenteel is. Een vuurgevecht en een seksscène ten spijt volstaat dit helaas niet om los van die context helemaal te boeien. Kortom, voorbehouden voor de fijnproever.