Ik had Vrije val niet op een beter gekozen moment kunnen lezen, denk ik... Nog niet zolang gelezen heb ik 1984 herlezen, maar vooral Alle mensen heten Janus van André Klukhuhn dat ik een week voor het lezen van Vrije val heb uitgelezen, heeft ervoor gezorgd dat ik met nog meer plezier dit boek van Zeh heb gelezen. Niet alleen omdat allerlei ideeën en (wetenschappelijke) theorieën waar Zeh mee speelt in dit boek, in Janus aan de orde kwamen, maar vooral omdat het thema van beide boeken voor mijn gevoel overeen kwam: de tweedeling in de mens, nl. ratio en gevoel. Volgens Klukhuhn is wetenschap de uiterste consequentie van de ratio, net als kunst dat van het gevoel is..

Dit thema komt in Vrije val tot uiting in de twee hoofdrolspelers Oskar (ratio, empiristist, vrijgezel) en Sebastian (gevoel, theoreticus, getrouwd met een vrouw, die eigenaresse is van een kunsthandel), terwijl ze wel beiden op hetzelfde gebied werkzaam zijn: de fysica. Natuurlijk, want dat mag je verwachten van Juli Zeh, speelt ook de moraal en het recht (spreken) een belangrijke rol. Het laatste is niet echt een onderwerp in Janus, maar 'goed en kwaad en waarheid' zijn natuurlijk onderwerpen bij uitstek van de filosofie.

Het was absoluut toeval dat ik de boeken in deze volgorde heb gelezen, net zoals het toeval is dat de deeltjesversneller in Cern waar Oskar werkzaam is, ten tijde van het lezen van Vrije val onder veel media-aandacht (weer) werd opgestart. En ook was het toeval dat ik, even voor het lezen van dit boek, bij een hoofdpersoon in een serie op tv. de gevolgen van een hersentumor kon volgen (waanvoorstellingen). Commissaris Riet heeft namelijk ook een hersentumor.... En laat toeval nou ook nog een grote rol spelen en er de oorzaak van zijn dat degene die eerst een rechttoe rechtaan moordenaar lijkt, ineens niet meer de werkelijke schuldige (b)lijkt. In ieder geval niet volgens commissaris Riet. Denkt hij. Dacht hij.

Moet je eerst Janus hebben gelezen of over soortgelijke kennis beschikken? Of 1984? Of je eerst hebben verdiept in de kwantummechanica of de relativiteitstheorie. Of eerst begrijpen waarom de oorzaak van het bouwen van een huis, de oplevering van dat huis is? Welnee. Ook zonder die kennis, is dit een prachtig boek. Bijna of misschien dan juist wel een echte literaire thriller.

Gelezen en gereageerd in april 2010. Inmiddels is het boek Alle mensen heten Janus in een volgende, geactualiseerde versie voorzien van de titel: De Algehele geschiedenis van het denken