1917, De periode van de eerste wereldoorlog. In Oostbrug woon Celine met haar man Theodoor op een hoeve. Een hereboer, vol van de heersende normen en waarden van die tijd. Voor Celia beginnen de normen en waarden te wringen, zeker nadat Theodoor hun enige zoon de deur heeft gewezen omdat hij heeft gekozen voor een meisje van een lagere stand.
Gelukkig heeft ze de vriendschap met Emilie, een voorvechtster van het feminisme, iets wat Celia ook erg trekt.

Alie is de vriendin van Arend Jan (zoon van Celia). Ze wonen samen sinds hij uit huis verstoten is. Maar ongehuwd samenwonen wordt niet door iedereen geaccepteerd, met grote gevolgen voor Alie. Toch wil ze pas trouwen als ze zichzelf heeft 'verbeterd'. Ze wordt lid van de bieb en gaat meer lezen. Ondertussen onderhoud ze een briefwisseling met Celia.

Voor beide vrouwen is het leven in een maatschappij waar je gehoorzaamheid moet beloven aan je man, waar je moet stoppen met werken als je gaat trouwen, waar vrouwenkiesrecht nog geen recht is, een bestaan van schipperen. Opkomen voor jezelf en leven volgens passende normen en waarden is het zoeken naar een balans en wankel evenwicht.

Interessant is het om te zien dat de schrijfster zoveel feitjes en beroemde personen weet te verwerken in het verhaal, het verleid tot even opzoeken van een genoemd boek of persoon, waardoor de geschiedenis gaat leven.

De hoofdstukken zijn afwisselend geschreven vanuit perspectief Celia en Alie, waardoor de verschillen in stand en de daarbij horende levenswijzen duidelijk in beeld komen. De sprongen in tijd zijn soms lastig te volgen. Vaak is er ineens iets gebeurd en wordt daarna pas uitgelegd wat eraan vooraf is gegaan.
Ook had ik graag wat meer willen weten over hoe de vrouwen zich werkelijk voelden, er wordt over vrij ingrijpende gebeurtenissen heen gewalst zonder al te veel uitleg. Misschien hoort dat bij die tijd, maar het voelt niet echt.

Last en liefde is een prettige leesbare historische roman, die een interessante kijk biedt op het leven van begin twintigste eeuw en de opkomst van het feminisme.