Het verhaal is elders op deze pagina al uitgebreid verteld, dus dat doe ik niet. Als achtergrond fungeert de Eerste Wereldoorlog met al zijn gruwelijkheden en ellende. Geloofwaardig beschreven, maar het zou ook een andere oorlog kunnen zijn. In die zin is dit een universeel verhaal. Het stadje van de hoofdpersoon probeert verder te leven ondanks de dreiging van dood, het slagveld en de oorlog om de hoek.

Is dit een misdaadroman, vroeg ik mij af. Op de omslag staat roman. Ik vind het geen misdaadroman, hoewel er misdaad in voorkomt. Centraal staan levensvragen en vragen over goed en kwaad, wit en zwart. Het voorgaande klinkt misschien zwaar, maar Grijze zielen is allesbehalve een zwaar of zweverig boek. Het vertelt een duidelijke en helder verhaal, maar er zit nog een laag achter die interessant is en tot nadenken stemt.

Wat is er zo mooi aan dit boek? Het is prachtig geschreven. Literatuur! Claudel schildert op een sobere ingehouden wijze portretten van allerlei herkenbare mensen binnen een dorpsgemeenschap. Van de hoer tot de dorpsgek, van de roddeltantes met scherpe tongen tot jonge schoonheden. Van drankorgels tot asceten. Geboorte en dood. Tegenstellingen en levensvragen komen voorbij en worden door middel van een concreet verhaal gepresenteerd. Een paar themas. Zonder besef van geluk, kun je geen ongeluk ervaren. Een geliefde die sterft geeft besef van vergankelijkheid, tegelijkertijd leeft hij voort. Het is zo moeilijk om de doden te doden, zegt Claudel. Schoonheid is vergankelijk, maar wordt telkens opnieuw geboren.

Waarom vind ik dit boek vijf sterren waard? Vanwege de achterliggende themas, vanwege de verteltrant, vanwege het verhaal. Is het spannend? Voor mij is een boek spannend als ik het uit wil lezen en moeilijk weg kan leggen. Dat was het geval. De spanning zit niet in het oplossen van een moord of het ontrafelen van een mysterie. Ook niet in de plot. Dat is allemaal wel aanwezig. In dit geval zit de spanning veel meer in de vertelkunst van deze Philippe Claudel.