"1 op de 4 Zweedse vrouwen zal worden verkracht omdat het seksueel geweld met 500% toeneemt."
- Daniel Greenfield [2013]

‘Mannen die vrouwen haten’, zo luidt de uitdagende titel van het eerste deel van de zogenaamde Millenniumtrilogie. De Zweedse schrijver Stieg Larsson, tevens ook journalist, verwerkte naast het thema vrouwenmishandeling ook het actuele thema persvrijheid. Hij bleek een vooruitziende blik te hebben want beide thema’s zijn sinds de uitgave van zijn misdaadroman in 2005 enkel nog maar actueler geworden. Larsson overleed helaas in 2004 voordat zijn eerste boek uitkwam en kon bijgevolg zijn eigen succes niet meer ervaren.

Het boek bestaat uit verschillende delen. Merkwaardig is dat elk deel begint met een quote die te maken heeft met de titel van het boek. De betekenis van de verschillende quotes wordt pas later duidelijk.

In het eerste deel legt Larsson de basis neer van zijn verhaal. De personages worden zeer uitgebreid geïntroduceerd. Mikael Blomkvist en Lisbeth Salander zijn de hoofdpersonen. De achtergrondinformatie van beiden is zo goed uitgewerkt waardoor ze geloofwaardiger worden en je ze gemakkelijker kan visualiseren. Mikael Blomkvist is een journalist van middelbare leeftijd en mede-eigenaar van het economische tijdschrift ‘Millenium’. Lisbeth Salander wordt voorgesteld als een zeer introvert persoon met een excentriek uiterlijk. Door haar eigenaardig gedrag wordt ze als psychotisch beschouwd en daardoor staat ze onder curatele. Getekend door haar verleden heeft ze een sterke wil en eigen moraal gecreëerd. Ook blijkt ze een enorm goede hacker te zijn. Lisbeth Salander is het meest fascinerende hoofdpersonage dat ik tot nu toe in de literaire wereld ben tegengekomen.

De verhaallijnen van Mikael en Lisbeth blijven een hele tijd naast elkaar lopen, maar via een ingenieuze opbouw komen de lijnen samen. Mikael beticht de grootste Zweedse industrieel Hans-Erik Wennerström van wanpraktijken, maar de bewijzen van zijn bron blijken vervalst te zijn. Hij wordt veroordeeld wegens smaad en neemt tijdelijk afstand van Millennium. Lisbeth krijgt in die tijd een job in het beveiligingsbedrijf Milton Security. Volgens Dragan Armanskij, haar werkgever, is ze de meest vakbekwame onderzoeker die hij in al zijn jaren is tegengekomen. (‘Ze kon in de huid kruipen van de persoon die ze onderzocht.‘) Door Larssons zeer gedetailleerde schrijfstijl komt het verhaal traag op gang en duurt het even om als lezer in het verhaal te komen.

In het volgend deel wordt Mikael gecontacteerd door Henrik Vanger. Vanaf de tussenkomst van Hendrik Vanger greep het boek mij. Henrik, het familiehoofd van de familie ‘Vanger’, is geobsedeerd door de verdwijning van zijn nicht Harriët, die een veertigtal jaar geleden plaatsvond. Mikael moet tegen een royale vergoeding onderzoeken wat er met Harriët gebeurd is. Dit moet hij echter onder het mom doen van het schrijven van een familiekroniek om geen argwaan bij de andere familieleden te wekken. Mikael ontdekt hierbij dat de familiegeschiedenis bol staat van rechts-extremistische ideeën en afgunst.

In eerste instantie vond ik de lange, gedetailleerde introductie van de leden van de familie Vanger erg verwarrend en heb ik enkele keren moeten terugbladeren naar de stamboom om te kunnen volgen met de vele personages. Achteraf gezien begreep ik dat deze pagina’s broodnodig waren en absoluut niet konden worden weggelaten. In tegenstelling tot het eerste deel komt het verhaal nu wel snel op gang en wordt er spanning opgewekt. Er speelt zich namelijk een soort van Cluedo af, maar dan op een eiland. Bij het oplossen van het mysterie gebruikt de schrijver een combinatie van klassieke en moderne opsporingsmethodes. Oude en nieuwe tijd vloeien mooi in elkaar over. De verdwijning van Harriet speelt naast corruptie en een wereldwijd schandaal in de 21e eeuw.

Aanvankelijk leveren Mikaels inspanningen weinig op, tot hij kennis maakt met de alternatieve Lisbeth. De afwisseling tussen de personages volgt elkaar steeds korter op, wat de spanning opdrijft. Op het moment dat Mikael en Lisbeth elkaar tegenkomen, ontrolt het plot zich razendsnel. Samen stoten ze op een bijzonder oud en duister familiegeheim, maar dat is niet naar de zin van enkele familieleden. Ondertussen wil Lisbeth vooral niet dat ook Mikael een oordeel over haar velt en houdt ze, introvert zoals ze is, haar emoties en gedachten voor haarzelf. De mysterieuze sfeer rond Lisbeth Salander houdt aan. Vanaf het derde deel ging ik helemaal op in het verhaal. De betekenis van de titel van het boek werd me hier pijnlijk duidelijk.

De boeken van Larsson komen traag op gang maar wanneer je eenmaal in het verhaal zit, kun je alleen nog ademloos verder lezen. De thematiek met de verschillende verhaallijnen, die buitengewoon goed zijn gecomponeerd, en de aansprekende personages leveren tezamen een buitengewoon interessant boek op met veel variatie. Tijdens het lezen ging er een golf van emoties door me heen. Onder andere de ongezonde lustgevoelens en de lugubere moorden waren schokkend en zwaar om te verwerken. Het boek kan ook worden beschouwd als een tikkeltje aanvallend naar het protestantse geloof wegens de link die men legt met de moorden.

Larsson weet hoe hij een verhaal hoort op te bouwen: veel verrassende plotwendingen die leiden naar een ingewikkeld en verre van voorspelbare ontknoping. Doordat de schrijver de geschikte woorden weet te vinden om de lezer veel op het verkeerde been te zetten, blijft het boek spannend van begin tot eind en weet hij de lezer tot de laatste pagina’s te verrassen. Mannen die vrouwen haten is wel een boek waar je je aandacht bij moet houden aangezien er zo enorm veel gebeurt. Toch, ondanks de dikte van het boek, blijft het verhaal geloofwaardig en wordt er weinig onzin verteld.

Deze opmerkelijke, spannende en ingenieus geconstrueerde misdaadroman is werkelijk een genot om te lezen. Na de 560-tal pagina’s kun je alleen maar wensen dat het boek nog dikker was geweest. We kunnen dus besluiten dat dit een veelbelovend begin is van de Millenium-trilogie.

*Bron:
GREENFIELD, D., 1 in 4 Swedish Women Will Be Raped as Sexual Assaults Increase 500%, Internet, 29/01/13 (http://www.frontpagemag.com/2013/dgreenfield/1-in-4-swedish-women-will-be-raped-as-sexual-assaults-increase-500/)

(Recensie door Charlotte Vercammen, gepubliceerd op 03-02-2015 op Hebban.nl)