Voor Alja
‘Een leven zonder dromen is als een tuin zonder bloemen’
Gertraude Beese

Spanje, emiraat Al Andalus, 842 jaar na Chr

Alya is een intelligente veertienjarige en bovendien een talenwonder. Buiten het Arabisch van Al Andalus beheerst ze het Berbers, het Grieks van de Byzantijnen, Latijn, Hebreeuws, de taal van de Mozaraben en het Frankisch. Dit laatste heeft ze geleerd van haar persoonlijke slavin Oncha, een mooi en blond meisje uit Navarra. Alya is erg gesteld op haar, maar lijkt steeds te moeten schipperen tussen begrip voor Oncha en de regels die gelden hoe ze hoort om te gaan met een slavin. Zij is immers de meesteres.
Tijdens Alya's geboorte is haar moeder overleden.

'Al heb ik haar nooit gekend, via vaders verhalen weet ik zo veel over haar dat ik in mijn dromen soms hele gesprekken met haar voer. Iets van moeders geest leeft voort in ons huis, vooral in de buurt van de stenen bank naast de fontein op de binnenplaats.'

In, het destijds islamitische Qurtuba* vraagt Alya zich af wat de reden is dat haar vader - Omar - zo zwijgzaam is. Hij drinkt de laatste tijd veel wijn, wat het geloof niet toestaat, maar laat zich na enig aandringen overhalen om haar te vertellen wat hem dwars zit en waarom hij zo'n wanhopige blik heeft.

‘Je gaat op reis, Alya,’ zegt hij, ‘en dat is mijn schuld.’ Op reis? Waarom dan? Dat is wel het allerlaatste wat ik had verwacht. En hoezo, vaders schuld? ‘Ik heb een vreselijke fout gemaakt,’ begint hij, ‘een fout die ik misschien nooit meer goed kan maken. Ik heb met de emir over jou gesproken.’

Omar is de hofmeester van Abd al-Rahman II**. De bedoeling van de emir is, zo vertelt hij Alya, om haar naar Navarra te sturen om met Koning Arista*** te onderhandelen over een mogelijk bondgenootschap. Haar talenkennis komt de emir goed van pas.
Dankzij Ibn Rushad, die Alya naast talen ook onderwees in de topografie en geschiedenis, weet ze dat Navarra in het christelijke deel ligt, vlakbij de Pirinoak - Pyreneeën - en het een lange reis zal gaan worden.
Op haar verzoek mag Oncha met haar meereizen en samen gaan ze naar Murad, de broer van haar vader, om twee paarden op te halen, waarna ze op pad gaan als gezanten met een vrijgeleide van Koning Arista.

Wanneer ze later verneemt dat Oncha niet mee mag reizen naar Pamplona, omdat ze Navarraanse is, en derhalve achter moet blijven in Saraqusta en aan een slavenhandelaar overhandigd zal worden, komt ze tot een drastisch besluit; Oncha helpen te vluchten.......
Naderhand krijgt Alya steun en hulp uit onverwachte hoek.

De gezanten vervolgen hun reis en Alya komt in een roller coaster terecht van gebeurtenissen en verschrikkingen die haar uiteindelijk ver over de grens van Spanje brengen.
Een abdij en een spintol, de houthakker, een roversbende en het drakenschip van de Noren, Yanti - een donker slavinnetje - en twee trouwe honden, zijn een aantal zaken die de revue passeren, waarna ze aan het einde van dit eerste deel een heldendaad verricht aan de Friese kust. De geïnteresseerde lezer zal uitkijken naar het tweede en laatste deel, wat in de herfst van 2018 zal verschijnen.

Conclusie

Met eerder werk van de auteur heb ik al kennisgemaakt door zijn korte verhalen, onder andere uit de bundel 'Historische verhalen, korte verhalen uit de Gouden Eeuw'. Hiermee won hij een tweede prijs.
Dit debuut is goed geschreven, met mooie zinsopbouw, samengestelde zinnen en een heldere schrijfstijl. Het verhaal wordt chronologisch verteld door de belevende-ik vanuit het ik-perspectief, waardoor de lezer gemakkelijk in de huid kan kruipen van het hoofdpersonage. Ze wordt voldoende uitgediept om met haar mee te leven, waarbij ook de karakters van de andere personages niet zijn vergeten door de auteur.

In het begin lijken de schrijfwijze en woordkeuze te duiden op een YA-boek (het is in dit eerste deel van het boek te proeven dat de auteur in zijn werkzame leven onderwijzer is geweest), maar gaandeweg komt de auteur goed op dreef en krijgt het verhaal meer volwassenheid. Dit is inherent aan de ontwikkeling van Alya. Ze is immers een jong meisje die in alle bescherming van haar vader en haar persoonlijke slavin Oncha opgroeit.
Alya ontwikkelt zich, door de ontberingen en ervaringen die ze opdoet tijdens haar omzwervingen, tegen wil en dank tot een dame die zich niet de kaas van haar brood laat eten en zich niet alleen sterk maakt voor haar eigen veiligheid, maar ook voor de mensen in haar directe omgeving.

De auteur is diep de geschiedenis in gedoken. Heel diep, omdat we toch spreken over een tijd bijna 1200 jaar geleden. Interessant om op deze manier te weten te komen dat de onderste helft van Spanje destijds islamitisch was. Het uitgebreide onderzoek naar het leven en de mores in de negende eeuw is duidelijk terug te vinden in het boek. Chapeau Hay!

Dit meeslepende verhaal is het eerste deel van een voorgenomen tweeluik, waar de omzwervingen van Alya verder gaan. Ik ben alvast nieuwsgierig en kijk uit naar de herfst van 2018, wanneer het tweede deel zal verschijnen.
Wie van een historische roman houdt kan ik aanraden om dit boek te lezen. Erg leuk.

Noten

*Aardrijkskundige namen in het emiraat Al Andalus - Andalusïe - rond 842
Al Ushbuna - Lissabon
Balansiya - Valencia
Ishbilija - Sevilla
Mursiya - Murcia
Qadis - Cádiz
Qurtuba - Córdoba
Saraqusta - Zaragoza

**Abd al-Rahman II (792 - 852) - de vierde emir van Córdoba (822–852) werd in 822 de opvolger van zijn vaders al-Hakam I en kon zich tijdens zijn regering in het emiraat van Córdoba uitgebreid aan de bevordering van kunst en cultuur wijden (Abbas ibn Firnas). Daarbij interesseerde Abd ar-Rahman II zich in het bijzonder voor filosofie, geneeskunde, astronomie, poëzie en muziek. Onder zijn regering werd ook het Perzische hofceremonieel in Córdoba ingevoerd.
https://nl.wikipedia.org/wiki/Abd_ar-Rahman_II

***Arista, Koning van Navarra, 824-851.

****Ibn Rushad was een Arabische geleerde en historiograaf.

Hay over Hay

'Aan pseudoniemen doe ik niet. Hay van den Munckhof is dus gewoon mijn echte naam en ook mijn schrijversnaam.
In 1949 werd ik als tweede in een gezin van zeven kinderen geboren in Koningslust, een dorpje in Noord-Limburg met zo'n duizend inwoners. Sinds 1973 woon ik met mijn vrouw en twee zoons (intussen allebei uitgevlogen) in het naburige Panningen, dat je een groot dorp, maar met enig recht ook wel een kleine stad zou kunnen noemen. Van 1969 tot 2011 werkte ik als onderwijzer, meestal de leeftijdsgroep van tien tot twaalf jaar, groep 7 en/of 8 dus.'

Wie nieuwsgierig is naar de rest van het relaas, verwijs ik naar;
https://hayvandenmunckhof.nl/mijn-online-verhalen/

Titel: Alya
Auteur: Hay van den Munckhof
Categorie: Historische roman
Pagina's: 236
ISBN: 9789023953593
Uitgeverij Mozaïk
Verschenen: 24 april 2018