Wat ben ik blij met de reacties die er al staan, zowel bij de Engelse als Nederlandse versie: ik ben helemaal afgetankt door de alomvattendheid van dit boek en kan er geen passende samenvatting meer bij bedenken. De mooie reactie van Sini bij de engelse versie geeft al aan hoeveel aspecten dit boek te bieden heeft, en nog twijfel ik of alles wel al genoemd is.
Rest alleen nog mijn beleving:
al heel snel voelde de hoeveelheid personages aan als familie. De grote hoeveelheid informatie over een diversiteit aan onderwerpen (in onderstaande reacties al nader benoemd) is razend interessant maar maakte wel dat ik vaak maar zo'n 50 bladzijden aan een stuk las (soms zit ik dan mezelf in de weg omdat ik dan toch echt weer even weg moet leggen). De verteltrant leest heel prettig maar er wordt zo'n compleet tijdsbeeld geschetst dat het intensief lezen is. Zeker na blz 550 moest ik mijzelf een paar keer herpakken om de "geschiedenis" bladzijden waarin sociaal-maatschappelijke, politieke gebeurtenissen met gebruik van veel bekende historische namen van personen en plaatsen uitgelicht werden, goed en rustig te lezen. Ze zijn essentieel om de bewegingen van de levens van de vele hoofdpersonen te kunnen plaatsen, ook al heb ik een basis kennis van deze geschiedenis wordt hier zoveel verteld dat ik een andere focus nodig had. Geschiedenis vind ik razend interessant maar ik heb wel eens de neiging om er sneller overheen "te vliegen" om weer terug te keren bij mensen. Daarom zal ik het ook niet zo snel aanraden, niet iedereen is van deze "stevige kost" . Het boek vind ik razendknap : zoveel van van alles en nog leesbaar ook, monumentaal, geen woorden voor. Laat ik mijn poging tot uiting in woorden maar staken en maak plaatsvervangend een zeer welgemeende revérence voor deze bijzondere schrijfster A.S.Byatt.