Er zijn van die boeken die je eigenlijk heel toevallig ter hand neemt – bijvoorbeeld vanwege de bijzondere titel (zoals in dit geval) – en die vervolgens juweeltjes blijken te zijn. De zondag waarop ik wereldkampioen werd van de Duitse schrijver Friedrich Christian Delius is er  zo een.

We gaan terug naar het diepgelovige Duitsland van de jaren vijftig en vooral terug in de herinnering van de schrijver.

De hoofdfiguur is een onzekere, stotterende jongen op zoek naar zijn plek in de wereld. Zijn vader is dominee. God, de vader en de religie zijn overal. In de beeltenissen aan de muur, in het gebed voor het eten, bij alle handelingen – maar voor de hoofdpersoon ook nog eens omdat zijn eigen vader preekt over de Vader en alles in elkaar lijkt over te vloeien. Verwarrend: de nogal strenge vader die geen liefde geeft, preekt over de Vader die liefde geeft, en is op dat moment de verpersoonlijking van God; hij wordt als het ware de Vader want spreekt uit zijn naam. Het verwart de jongen, maakt hem verdrietig en tegelijk trots: want het is wel zíjn vader die daar preekt en waarnaar iedereen luistert. Hij heeft ontzag voor de welbespraaktheid van zijn vader, maar steeds minder voor het beklemmende van het geloof en de rituelen. Enne: beseft die vader wel hoe moeilijk het voor de jongen is dat hij beide is – vader en Vader?

Het boekje beschrijft één dag. Maar voor de jongen wel een heel bijzondere dag. Het is 4 juli 1954, de dag waarop in Zwitserland de finale van het WK voetbal wordt gehouden tussen Duitsland (de underdog – toen nog wel) en Hongarije. En, hoewel voetbal een aards onbelangrijk fenomeen is, mag de jongen die dag naar het live verslag op de radio luisteren. Duitsland tegen de ‘al viereneenhalf jaar in 31 interlands’ ongeslagen favoriet. Voor Duitsland dat zich – opgedeeld in tweeën – moet herpakken na de oorlog een belangrijk moment.

De hoofdfiguur gaat helemaal op in de wedstrijd en in de stem van de radioverslaggever, die even afwezig is als de godheid maar wel tot ons spreekt.

De zondag waarop Duitsland wereldkampioen wordt, wordt de hoofdfiguur het ook. Op meerdere niveaus. Hij voelt zich als een speler van het Duitse elftal en wint daarmee ook zelf; vereenzelviging zoals de vader die Vader wordt. Als zijn vader even binnenkomt om wat te pakken, stottert de jongen niet – hij overwint op dat moment zijn onzekerheid. En tegelijk keert hij zich steeds meer af van het kerkelijk godse en het beklemmende van het geloof en gaat over op het aardse, het wereldse: de mens en niet de god die de wereld beheerst en bepaalt. De mens als kampioen van de wereld – en zo wordt onze jongen op dat moment wereld-kampioen.

Natuurlijk gaat het óók nog om het Duitsland dat z'n eigenheid terugvindt na de oorlog. Een klein boekje, amper 110 pagina’s, verschenen bij Van Gennep 2013. Absoluut waard om te lezen! Recensie ook op http://tonhirdes.wordpress.com/2014/10/10/boek-f-c-delius-de-zondag-waarop-ik-wereldkampioen-werd/