‘Veel kwaad in de wereld geschiedt niet door een verlangen naar het kwaad, maar door een al te zwak verlangen naar het goede,’ aldus Alicja Gescinska. 'Allmensch' is een pleidooi voor liefdevolle wereldverbetering.

Allmensch

Allmensch is een pleidooi voor ambitieuze bescheidenheid: we moeten als mens bescheiden genoeg zijn om ons te realiseren dat we allemaal vrij doorsnee wezens zijn, maar ambitieus genoeg om te beseffen dat ook een gemiddeld mens tot grootse dingen in staat is. We kunnen altijd beter kunnen doen, en altijd beter zijn. Dit kunnen is misschien wel het meest essentiële aspect van ons bestaan: ‘De mogelijkheid om de middelmaat te overstijgen, om onszelf te ontplooien, om de wereld te verbeteren… in die mogelijkheid schuilt het wezen van onze condition humaine.’

Move over, Übermensch!

Een Allmensch is volgens bedenker Max Scheler, een Duitse filosoof, ‘een mens die zijn essentiële vermogen om goed te doen maximaliseert en dus de spanning tussen wat is en wat zou moeten zijn minimaliseert.’ De titel doet denken aan het begrip Übermensch. Dat zegt de Pools-Vlaamse filosofe Alicja Gescinska in haar boekje zelf ook al. Toch verschillen de begrippen qua betekenis wezenlijk: ‘Nietzsches Übermensch staat boven de mensen; Schelers Allmensch staat tussen de mensen.’

Tegenwoordig worden aan de lopende band boeken geschreven over persoonlijk geluk. In Standvastig stelt Svend Brinkmann dat we te veel gefocust zijn op het individu. Alhoewel ik niet heel positief ben over de rest van zijn boek, ben ik het op dat punt met hem eens. Vervang een zoektocht naar geluk door liefde. Dan verplaats je de focus van het geïsoleerde individu naar de persoon die verbinding zoekt met anderen. Geluk bereik je door liefdevolle verbindingen met jezelf én anderen. Dat Gescinska pleit voor een herwaardering van de Allmensch kan dus op geen beter moment komen.

‘Veel kwaad in de wereld geschiedt niet door een verlangen naar het kwaad, maar door een al te zwak verlangen naar het goede,’ aldus de filosofe. Ze roept op tot actie. Hoewel het volgens de uitgeverij een ‘pleidooi voor ambitieuze bescheidenheid’ is – mooi gekozen – gaat het mijns inziens meer om mensen bewust maken van hun eigen verantwoordelijkheid. We zijn tot veel meer in staat. Het gras is groener aan de overkant, omdat het daar wordt verzorgd. 'Allmensch' is een pleidooi voor liefdevolle wereldverbetering.

Dit boekje van klein formaat is een mooi begin voor een iets groter boekje met dezelfde grootse boodschap. Gescinska, ben je al bezig? Het is tijd dat de rest van Nederland leest over de Allmensch.

(Deze recensie verscheen eerder op www.alexhoogendoorn.nl)