Renée van Marissing, Parttime astronaut, 2017, Uitgeverij Atlas Contact; drukproef

Karlijn is moeder, liefdespartner en freelance journalist. Kunst speelt in haar leven een sleutelrol. Als journalist schrijft zij stukken over kunst en kunstenaars. In deze omstandigheid doet ze een aantal interviews met jonge kunstenaars. Je merkt dat zij in het contact met die kunstenaars te veel in haar eigen schulp zit. Karlijn probeert haar ideeën over wat kunst is en wat kunst zou moeten zijn op te dringen aan de geïnterviewden. Zij staat niet erg open voor wat de de kunstenaars zelf bezig houdt. Tegelijk merk je als lezer dat er sprake is van een soort ‘projectie’ - ik bedoel die term in psychologische zin. Wat zij ziet in het werk van die kunstenaars als zijnde van die kunstenaars, is feitelijk wat voor haar zelf geldt.

Opeens ontstaat er bij Karlijn het besef dat de verliefdheid op haar vriend en vice versa wellicht aan het veranderen is.

“‘Lang geleden’, zeg ik, terwijl ik met mijn hoofd richting de verliefden knik.
‘Wat?, vraagt Jasper.
‘Zo. Dat we zo waren.’
Jasper kijkt naar ze.
‘Ik ben nog steeds zo.’
Ik lach. ‘Nee hoor, dat is leuk bedacht, maar zo zijn we niet meer.’ (...)
‘Vind je het vervelend dat ik dat zeg?” (Karlijn)
‘Ik vind het vervelend dat het waar is.’” (Jasper) (p. 32)

Langzamerhand krijg je als lezer meer aanwijzingen van wat de aanleiding en de oorzaken kunnen zijn van Karlijns gevoel van niet-meer-zo-verbonden-zijn-met-elkaar. Als een parttime astronaut zweeft ze weg van de aarde in een soort van gewichtloosheid, die ze eerst niet aandurft maar daarna maar als te gretig opzuigt. Har fantasie gaat soms danig met haar op de loop. Eerst beschuldigde ze Jasper nog van het astronaut-zijn, in de betekenis van: weg-van-haar-willen-zijn. Tot ze beseft dat zij het is die die astronaut is en dat zij het is die weg wil van Jasper en van de wereld.

Het is duidelijk dat vrouw en man elkaar niet meer bereiken; zij ontwijken elkaar, zij doen een omgekeerde paringsdans, zij gebruiken hun kind als schild. Steeds meer verdwijnt Karlijn in haar eigen doolhof (zie de Efteling, waar het zoontje verdwaalt), en in de regen en donkerte die bewusteloos en zielloos maken.

Eveneens krijgt Karlijn er zicht op wat het voor een vrouw betekent een kind te hebben. Hoezeer het krijgen en opvoeden van een kind een vrouw verandert in een moeder. Wat betekent dat nu eigenlijk: moeder zijn? Hoe doe je dat? Waar blijf je zelf dan nog, tussen kind en man?

Kunst is belangrijk voor Karlijn, dat is haar ‘life line’ en haar veilige plek, haar ‘safe haven’, en een plek van reflectie. Het is met name de installatie 'The Beanery' van Edward Kienholz (in het Stedelijk Museum, Amsterdam, rdv) die haar veilige plek is, waar ze nog verscheidene malen terugkeert, in realiteit en in fantasie, en in dit boek.
Ook het portret van ‘de vrouw van Freud’ door Marlene Dumas is voor Karlijn een ankerpunt. Dat is overigens niet het portret dat op de voorkant van dit boek staat.
En de hierboven genoemde interviews met jonge kunstenaars doen haar besef van zichzelf en haar-in-de-wereld-staan ontwaken.

Persoonlijk vind ik het heel prettig wanneer kunst een rol speelt in een boek. Ik heb wat dat betreft enorm genoten van bijvoorbeeld Niña Weijers’ 'De consequenties'.

Maar het lukt me als lezer niet alsmaar verbinding te krijgen met de gekwelde en sympathieke Karlijn, ondanks Van Marissings mooie en poëtische beschrijvingen van een vrouw in verwarring.

Waardering ***1/2 (uit 5*****).