Ik dacht dat ik het pas na veertig jaar las, maar zo erg is het niet, want Geheime kamers van Jeroen Brouwers speelt weliswaar in de jaren zeventig, maar het is pas geschreven in het jaar 200 en ik heb nu de zeventiende druk uit 2003 te pakken. Dat is allemaal nog te overzien.

Ik kwam het boek tegen in een bevriende boekenkast, waar ik het met toestemming uit mocht ontvreemden en ik had net een flinterdun niemendalletje van Philip Freriks gelezen, dus ik was wel weer toe aan een echt boek. Daar kun je bij Jeroen Brouwers wel van spreken, al moet ik tot mijn schande bekennen dat ik nog maar bedroevend weinig van hem gelezen heb. Bezonken Rood stond jarenlang in mijn boekenkast gehad, maar ik heb het kennelijk een paar jaar geleden ongelezen aan de rommelmarkt van de PKN Monnickendam meegegeven, want het is spoorloos en door het lezen van Geheime kamers realiseer ik mij nu meer dan ooit welk een gemis het is dat ik Bezonken Rood niet gelezen heb, want ook dat moet prachtig zijn.

Geheime kamers gaat over (spoiler alert) een afgekeurde leraar geschiedenis die vreemdgaat met de vrouw van een oude vriend, die met die vriend getrouwd is als dekmantel voor haar grote liefde voor iemand anders, waar zij ook vreemd mee gaat, niet zijnde de afgekeurde leraar. Zij formuleert haar buitenspelopvattingen als Geheime kamers, waarmee de titel van het boek voldoende verklaard is en zij legt ook nog uit dat zij niet echt vreemdgaat omdat haar man er niets van weet en er dus geen pijn van heeft. Dat is vanzelfsprekend een uitgesproken jaren-zeventigopvatting, achterhaald door vele pijnlijke echtscheidingen die allemaal haar ongelijk bewijzen, maar dat doet er in dit verband niet toe. Eigenlijk doet het hele overspel niet ter zake, maar gaat het veel meer om de onderlinge relaties en met name de gevoelens van de verteller, zijnde de afgekeurde leraar geschiedenis.

Jeroen Brouwer schrijft in een taal waar ik helemaal verliefd op geworden ben. Het is echt zo’n boek waarvan je het vreselijk en rampzalig en jammer vindt dat het uit is. Lees maar even mee: ‘Het al door doodsblauw aangeraakte, aangespoelde naakte lijk van een zangmeermin, magergeknaagd door vissen en andere waterwezens. Littekens tussen haar dijen. Ik kwam overeind als de jongen die zonder uitleg van reden de klas wordt uitgestuurd.’ Of: ‘Dit alles versneden door mijn geklater in de toiletpot, waarin de directie een kunstvlieg had geplakt om mannelijke urineerders een richtdoel te verschaffen, en ten slotte, nadat ik had doorgetrokken, onhoorbaar in het neerstortende water, even blauw als de sanitaire urn, wastafel, badsarcofaag, handdoeken, wanden, vloer, inhoud van mijn hoofd.’

Ik weet niet of je wel eens eerder zo mooi beschreven hebt gelezen dat iemand even gaat plassen, maar je vindt het net als ik prachtig of je bent al afgehaakt. In ieder geval ligt het boek, net als alle andere boeken klaar voor de volgende lezer. Kom maar snel langs, dan kun je er ook van genieten. Zo zullen wij de wereld dan uiteindelijk redden en beteren, door steeds meer lieden aan het lezen te krijgen, want wie leest, doet geen domme dingen. Wat een onzin.

Ate Vegter, 24 maart 2018
www.atevegter.wordpress.com