Everybody’s fool is het vervolg op Nobody’s fool (Niemands gek). We volgen opnieuw de levens van de bewoners in North Bath. Tijdens de tien jaar die in het verhaal tussen de twee boeken ligt, is er ondanks verwoede pogingen van de nieuwe burgemeester, weinig veranderd in het stadje. De meeste personages zijn ook deze keer aanwezig, hoewel ik tot mijn grote spijt moest vaststellen dat zowel juffrouw Beryl als de eenbenige advocaat Wirf ondertussen overleden waren. De nadruk ligt nu minder op Sully, waardoor ook zijpersonages uit het eerste boek meer aan bod kunnen komen. Zo treedt agent Douglas Raymer uit de schaduw. De vete tussen hem en Sully wordt op een dolkomische manier uit de doeken gedaan. Maar ook in dit boek is de tragiek nooit ver weg. Raymer blijkt meer te zijn dan een domme kracht en lijdt wel degelijk onder de minachting van zijn omgeving. Zijn motieven om agent te worden zetten de toon voor de meeste beslissingen die hij neemt: “A uniform, he then discovered, was the next best thing to an identity”. Het gebrek aan ruggengraat zorgt ervoor dat hij worstelt met elk aspect uit zijn leven, tot hij niet dieper kan zakken en voor het eerst uit zijn cocon van vertwijfeling en passiviteit moet stappen. Het resultaat is zowel voor zichzelf als voor zijn omgeving verrassend en maakt ook van hem een personage van vlees en bloed.

Russo zet opnieuw een fascinerend verhaal neer over geluk en ongeluk, over vriendschap en verraad, over gedoemde pogingen om iets van het leven te maken. Everybody’s fool is zowel absurder als donkerder dan het eerste deel. Het slechte van de mens wordt niet meer bedekt met een laagje loyaliteit en vriendschap. Plagerijen zijn nu pesterijen met verstrekkende gevolgen. Iedereen heeft boter op het hoofd. Waar Nobody’s fool de passiviteit van de bewoners benadrukte, is er deze keer meer actie en spanning. Hoewel dit deel moeilijk te volgen zal zijn zonder het eerste gelezen te hebben, zal het omwille van de spanningsboog meer lezers aanspreken.

In het eerste boek vroeg juffrouw Beryl aan Sully: “Does it ever trouble you that you haven’t done more with the life God gave you?” Een eenduidig antwoord kan hij een decennia later nog steeds niet geven: “Had he been wrong to take such pleasure in always doing things the hard way? And to banish self-doubt and regret before they could take root? Had it been selfish of him to make sure that his destination at the end of the day was a barstool among men who, like himself, had chosen to be faithful to what they took to be their own natures, when instead they might have been faithful to their families or to convention or even to their own early promise?”. Sommige dingen blijken nooit te veranderen, de magie van Russo’s vertelkunst is daar nog een voorbeeld van. Lees deze boeken na elkaar en je zit 900 pagina’s lang aan je stoel gekluisterd om nadien met spijt in het hart, maar toch glimlachend de laatste pagina’s om te slaan.