“Na de val van de Muur was het iedereen duidelijk dat er enorme zakelijke mogelijkheden lagen in Rusland, waar dingen gebeurden die het normale bevattingsvermogen te boven gingen. Ik was een avontuurlijke zakenreiziger, die snel afstand nam van alles wat saai dreigde te worden en altijd open stond voor nieuwe kansen. Dus had ik toegehapt toen Yacov [Tilipman] me een kans bood in Rusland.”

Aan de hand van de indrukwekkende levensloop van Jan Tjerk Mossel neemt hij je mee achter de schermen van de grootschalige Russische illegaliteit, die zegeviert op legale, belastingvrije constructies. In Duty Free: wodka & sigaren vertelt Mossel over zijn eigen ervaringen als exportmanager bij Dannemann Cigars en zijn directe contacten met een aantal van de grootste maffiosi van de laatste dertig jaar.

Zonder enige voorkennis van dit soort onderwerpen vond ik dit toch wel een erg interessant boek. Jan Tjerk Mossel zet op een boeiende manier zijn gehele leven neer. Hoe hij van zijn interesse in de grote bomen van California in de jaren ’60 een afgevaardigde werd van het Nederlandse ministerie van Landbouw waarmee hij naar China ging in de jaren ’70, tot zijn overstap naar de sigarenwereld waar hij verantwoordelijk was voor buitenlandse distributiekanalen in voornamelijk Rusland. Onderweg is hij dan ook veel in het buitenland, wat hij telkens zeer levendig uitbeeldt met veel details, zoals bier uit een bord in Beijing, een kortstondige liefde in Moskou en de hulp van de Rotary Intenational om door de Verenigde Staten te reizen.

De nadruk van Duty Free: wodka & sigaren ligt echter op de ervaringen van Mossel in de jaren ’90 en de vroege 21e eeuw. Met oog op de Russische markt voor sigaren zag Mossel in de figuur van Yacov Tilipman een mogelijke distribiteur voor die markt. Tilipman was een van de drie oprichters van de Kremlyovskaya Group, gespecialiseerd in de verkoop van wodka. Zonder enig argwaan te tonen bij de luxe die Tilipman uitstraalde, ging Mossel doodleuk mee in het wereldje van het grootkapitaal. Van Tilipman leerde hij over zogenaamde ‘zero-tax’ importsystemen en vergrootte Mossel zijn merk in Rusland.

De handel met Tilipman eindigde na een paar jaar en Mossel ging over op een andere agent. Zo onverwachts als het hier staat komt het ook over in het boek. Wat dan wel boeiend is, is de manier waarop Mossel later terugblikt op de bezigheden van de Kremlyovskaya Group en toont hij de illegale praktijken, zoals drugssmokkel, die schuilgingen achter de ogenschijnlijk onschuldige handel in wodka, volledig gesteund door Russische ‘zero-tax’ systemen. Zonder dat Mossel het toen wist, handelde hij en sprak hij meermaals met een aantal van de grootste maffiosi van onze tijd.

Het boek leest bijzonder vlot en het rijke leven van Jan Tjerk Mossel maakt zijn verhaal tot een interessante kijk in het Rusland van na de val van de Muur. Hij toont echter ook het aparte wereldje waar hij zelf deel van uitmaakte, met de clubs, dure drank en kaviaar. Ook is wat hij omschrijft als een ‘hilarisch incident’ op pagina 187 zeer merkwaardig: iemand vraagt aan het eind van een rondleiding op een tabaksveld in El Salvador ‘is there anything to fuck here tonight?’ Nou, hilarisch.

Al met al vormt Duty Free: wodka & sigaren een interessant verhaal over een wereld die aan velen voorbijgaat. Ondanks aardig veel slordigheden is het bijzonder boeiend geschreven, waardoor je je compleet waant in de schoenen van Jan Tjerk Mossel.

https://deboekenblogger.home.blog