Dierenarts en schrijver Chris Polanen (1963) kwam jaren geleden vanuit Suriname naar Nederland. Hij was gevlucht voor de Decembermoorden in 1982 die tot de verdeeldheid binnen Suriname hebben geleid. Vanaf dat moment ging het steeds meer bergafwaarts met het mooie land. Ondertussen had Polanen veel moeite om zich aan te passen aan de Nederlandse samenleving die zo veel verschilt met die van Suriname. Het moge duidelijk zijn dat het niet eenvoudig is om van de warme plek die je thuis noemt naar een land met weinig warmte en herkenning te moeten verhuizen. Polanen besloot te gaan schrijven en zijn gevoelens en heimwee op papier te zetten. Helemaal van de wereld afgesloten, schreef hij jarenlang aan zijn debuutroman Waterjager (2017).

Het verhaal in Waterjager speelt zich in de nabije toekomst af en gaat over de broers Joshua en JC (Jean-Christoph) die uit elkaar worden gehaald als hun moeder besluit om vanuit Suriname naar Nederland te vertrekken. Deze keuze kwam voort uit de steeds verslechterende situatie in Paramaribo. De stad is namelijk onder water gelopen en er komt nauwelijks hulp op gang. Veel mensen besluiten de stad te verlaten en de overblijvers bestaan vooral uit pooiers, vissers, hoeren en drugsdealers. JC en zijn vader blijven ook in de stad en proberen met man en macht de orde te handhaven, terwijl Joshua en zijn moeder een thuis in Nederland proberen te creëren. Hoewel Joshua zijn uiterste best doet en het wel goed lijkt te gaan, moet hij elke dag leren om te gaan met zijn ongemak. Hij voelt zich in Nederland niet thuis en heeft moeite om zichzelf te zijn. Na twintig jaar besluit Joshua om naar Paramaribo terug te keren, uit heimwee voor het land waarin hij is geboren, maar ook om zijn broer en vader weer te zien. Als Joshua de situatie in Paramaribo observeert, vraagt hij zich af of het ooit nog zoals vroeger kan worden.

'De tijd maakt zijn eigen selectie uit herinneringen, maar hij heeft nooit begrepen wat de criteria zijn. Waarom ze de ene herinnering laat blijven en de andere niet. Waarom ze de woorden van een vreemde haarscherp vast kan leggen, maar gezichten van geliefden, die ooit de tijd stilzetten, wegvaagt. Sommige beelden verwerven moeiteloos een plek, andere vinden nooit hun plaats. En hoe sterk het geheugen ook is, de ruimte is altijd beperkt. Maar misschien dragen we alles wat verdween toch onbewust mee. Misschien weet de tijd beter dan wijzelf wat het waard is om te onthouden en wat niet'.

Polanen heeft voor een dreigende en donkere sfeer in zijn roman gekozen, maar wisselt zijn duistere decor af met de persoonlijke wereld van zijn personages. De omgeving waarin het verhaal zich afspeelt, lijkt symbool te staan voor de innerlijke worstelingen van zowel Joshua als JC. Het wordt Joshua bijna onmogelijk gemaakt om zich in het thuisland weer op zijn gemak te voelen en het wordt pijnlijker als je weet dat hij in het gastland zich ook al niet thuis voelde. Wat blijft er dan van je over? Wie ben je dan? Hoe moet je je gedragen? Joshua zit gevangen in zijn hoofd en zijn ongemak wordt in de nieuwe situatie in Paramaribo alleen maar versterkt doordat zijn vroegere beeld van de stad niet meer bestaat. Daartegenover is zijn broer JC een harde en sterke man geworden. Mensen zijn bang voor hem en als het moet gebruikt hij veel geweld om zijn zin te krijgen. Toch heeft Polanen van hem geen beest gemaakt. De innerlijke worstelingen en de diepste ziel van JC komen in het verhaal ook bloot te liggen, bijvoorbeeld in zijn dromen maar ook in de kleine, liefdevolle en goedwillende bewegingen richting zijn broer en zijn vrienden. Na twintig jaar is JC van een jongen naar een gekwelde man getransformeerd en hij voelt net zoveel ongemak als zijn broer Joshua.

Polanen heeft in zijn roman een doembeeld van Suriname geschetst en dit lijkt op een metafoor voor het wanbeleid en de uitzichtloze situatie in Suriname van vandaag de dag. Doordat het verhaal het maatschappelijke engagement en het belang daarvan benadrukt, kan de lezer bijna niet meer wegkijken en worden we geconfronteerd met de situatie. Maar Polanen zou geen goede schrijver zijn als hij niet weet hoe hij het ongemak van de lezer kan versterken. Door het verhaal zo persoonlijk mogelijk te maken, weet hij ons echt te raken. Het kan bijna niet anders dat je aan het denken wordt gezet wanneer de vader van Joshua liever in Paramaribo blijft omdat hij zich dan op z'n minst geen tweederangsburger in Nederland voelt of wanneer Joshua zich hulpeloos voelt als hij merkt dat hij migranten niet kan helpen met hun geestelijke problemen. Daarnaast is het knap dat het verhaal apocalyptische, magisch realistische elementen bezit en dat de lezer dan toch kennis maakt met hoe het echte Suriname is en wie de Surinamers werkelijk zijn. Deze elementen maken de roman niet alleen goed geschreven, maar ook zeer relevant en leerzaam.

'Armoede verdeelt problemen niet gelijkmatig over een heel leven, maar propt de jeugd er direct mee vol'.

Polanen schrijft levendig en beeldend zodat je als lezer alles voor je ziet: van de omschrijving van de piranha's in het water tot de magisch realistische omschrijving van een geest die het dorp bezighoudt. De schrijver is ook niet vergeten om een stuk spanning in het verhaal te verwerken. De moordenaar waar de hele stad voor vreest, is een goede aanvulling voor het verhaal. Het maakt niet alleen het decor voor de roman veel indrukwekkender, maar de relaties en de verhoudingen tussen verschillende personages komen op het spel te staan. De bijfiguren van de roman krijgen opeens een veel grotere rol en dit draagt zeker bij aan de originaliteit van het verhaal.

Chris Polanen is een auteur om in de gaten te houden. Zijn debuutroman is van zeer hoge kwaliteit en toch zo moeilijk in een genre te plaatsen.  Het is een thriller die je bijna niet kan wegleggen, het is een magisch realistische roman die enigszins doet denken aan de romans van Gabriel García Márquez en bovenal is het literatuur omdat het verhaal de menselijke aard op een originele en persoonlijke manier onderzoekt. Waterjager is dus een prachtig verhaal met een meeslepende thematiek.