Zo lezen wij tenminste op de achterflap van ‘Snuif’, het alweer 33ste deel uit de Schijfwereldreeks van Terry Pratchett (de jeugdboeken niet meegerekend). Het blijkt een volkomen correcte samenvatting van het verhaal te zijn, want dat is precies wat er gebeurt: Commandeur Douwe Flinx van de stadswacht van Ankh-Meurbork stuit op een ernstig geval van sociale onderdrukking en besluit al zijn slimheid en macht te gebruiken om de situatie beter te maken. Daarmee geeft Terry Pratchett ook dit deel uit zijn serie weer een geheel eigen kwestie mee die zorgt voor enige diepgang en afwisseling met de andere delen. Dit alles zonder in te boeten op de humor natuurlijk. Zo blijft de serie leuk én van hoog niveau.

Het verhaal
In dit boek wordt stadsmens Flinx tot zijn ontzetting door freule Sibil gedwongen om vakantie te houden in het landhuis van de Ramkins. Het platteland dreigt een oersaaie beproeving voor hem te worden, maar dan stuit hij op een moord. Het brengt hem in contact met het volk der kobolden, verschoppelingen van de allerergste soort, die, dat moet gezegd, een aantal merkwaardige tradities hebben. Is dat echter reden om door de lokale bevolking te worden behandeld als oud vuil? En zijn het echt de kobolden die de schuld hebben aan al die nare gebeurtenissen, zoals velen beweren?

Tot leedwezen van zijn echtgenote ontrekt Flinx zich steeds meer aan de vakantieplannen en gaat hij op onderzoek uit. Hoe dichter hij bij de waarheid komt, hoe meer hij zich het lot van de kobolden aantrekt. Iets dat hem tot zijn grote genoegen in conflict brengt met de verwaande baron Roest, die hem ook in Ankh-Meurbork al vaker dwars zat. Helaas is er echter een rivier die al zijn plannen alsnog letterlijk in het water kan doen vallen.

Flinx
Jaren geleden las ik commentaar op het karakter van, toen nog, kapitein Flinx. Hij zou te superieur zijn aan zijn tegenstanders, dat hij zou winnen lag op voorhand te zeer vast en zijn persoonlijkheid zou zich te weinig ontwikkelen. In ‘Snuif’, het achtste boek waarin hij de hoofdpersoon is, gaat deze kritiek nauwelijks (nog) op.

De Flinx in dit boek is wel degelijk ver gekomen in vergelijking met de Flinx uit het eerste boek waar hij in voorkwam. De vroegere Flinx had een revolte als deze niet willen en kunnen leiden. Die Flinx had het ook nog te druk met zijn eigen demonen om zoveel oog te hebben voor het lot van anderen. De huidige Flinx daarentegen is een geloofwaardige voortrekker. Bovendien is hij ondertussen zo gewend geraakt aan andersoortige levensvormen dat het niet meer verwonderlijk is dat hij de kobolden heel anders ziet dan de plattelanders en hij de manier waarop ze behandeld worden niet pikt.

Ondertussen krijgt de commandeur in dit verhaal een tegenstander die hij niet zomaar kan bespelen, namelijk natuurgeweld. Daardoor wordt het uiteindelijk nog behoorlijk spannend en moet hij echt alles geven dat hij heeft.

De Schijfwereld
Ook de Schijfwereld is niet meer hetzelfde als in vroegere delen, toen het vooral een laatmiddeleeuwse wereld was. In de meer recente delen doet hij eerder 18de of 19de-eeuws aan. In dit deel is het platteland dat we te zien krijgen vooral geïnspireerd op het Engelse platteland van rond 1800. Als Nederlandstalige lezer herken je dat misschien niet altijd, omdat het Britse platteland uit die tijd de nodige eigenaardigheden kende die bij ons niet voorkwamen. Heb je echter toevallig het non-fictieboek ‘Een huis vol’ van Bill Bryson gelezen (zie ook mijn recensie van dit boek), zul je meer herkennen. Zo is het bijvoorbeeld geen verzinsel van Terry Pratchett dat superrijke Britten het destijds normaal vonden om een kluizenaar in een grot op hun landgoed te laten wonen.

De aardige parodie die we in dit boek terugvinden op ‘Pride and Prejudice’ van Jane Austen is uiteraard wel voor iedereen herkenbaar als begin 19de-eeuws.

Ondertussen blijft de Schijfwereldreeks als serie nog steeds overeind, een enorme prestatie na zoveel delen. Dat kan alleen maar komen doordat Terry Pratchett steeds weer vernieuwingen door heeft gevoerd, zonder zich al te druk te maken over de vraag of zijn tegenwoordige wereld wel afdoende overeenkomt met zijn vroegere. Liever een ramp qua continuïteit, dan een inzakkende serie, heeft hij blijkbaar terecht gedacht.

Hoe goed moet je Terry Pratchett kennen om dit boek te volgen?
Omdat dit verhaal zich buiten Ankh-Meurbork afspeelt en de andere leden van de wacht er nauwelijks in voorkomen, hoef je niet veel andere delen gelezen te hebben om het verhaal goed te kunnen volgen. Desondanks zullen de commandeur en bepaalde ontwikkelingen meer context voor je hebben als je toch een aantal andere delen rondom de wacht hebt gelezen.

Andere delen van de Schijfwereldreeks met Flinx als hoofpersoon:
- ‘Wacht! Wacht!’
- ‘Te wapen’
- ‘Lemen voeten’
- ‘Houzee!’
- ‘De vijfde olifant’
- ‘De nachtwacht’
- ‘Bam!’