Het oprichten van een eigen uitgeverij om je debuutroman uit te geven: je moet het maar aandurven. Toch deed Rijan van Leest (1980) het. Tegenwoordig is het niet eenvoudig om een boek te publiceren. Door de enorme hoeveelheid manuscripten hebben de traditionele uitgeverijen het vaak te druk, dus als debutant is het soms beter om je eigen weg te kiezen. In een interview met AD benadrukt Van Leest dat het uitgeven van een roman veel geregel is, maar ook voordelen heeft. Ze heeft er voor kunnen zorgen dat alles rondom het boek naar haar zin is. Door het oprichten van haar uitgeverij ZL7 heeft Van Leest haar debuutroman Eerste reserve (2018) dus op haar eigen manier in de wereld kunnen brengen.

Eerste reserve gaat over Simon die van jongs af aan eigenlijk in de schaduw van zijn familie staat. Op het gebied van carrière is hij ook niet ambitieus. Zijn loopbaan bestaat uit het fileren van vis, dag in en dag uit. Simons leven bestaat elke dag uit dezelfde activiteiten en op zijn dromen na is zijn dagelijkse leven niet avontuurlijk. Toch speelt er meer in het leven van Simon dan de lezer aanvankelijk denkt. Sinds zijn kindertijd heeft Simon een bijzondere interesse in het meisje Neva. Ze is het tegenovergestelde van Simon: eigenzinnig, ze bewandelt haar eigen pad en niemand vertelt haar hoe het moet want dat bepaalt ze liever zelf. De twee hebben een onbeschrijfelijke invloed op elkaar. Terwijl Simon droomt over een bestaan buiten zijn dorp, verlaat Neva echter haar nest en vliegt uit naar Londen. Het bijzondere contact tussen Simon en Neva wordt rigoureus verbroken.

"Het waren herinneringen die hij koesterde, herinneringen die hij bijna was verloren, maar die nu weer kwamen bovendrijven. Misschien was het toch nog ergens goed voor dat hij uit zijn routine was gehaald. Dat hij gedwongen werd stil te staan bij zijn leven".

Op de cover van de roman staat een aalscholver. Deze vogel staat symbool voor introspectie, gevoelens, herinneringen, gedachten en overdenkingen. Deze woorden vatten de roman kernachtig samen. Van Leest heeft zich namelijk volledig gefocust op de ontwikkeling van haar personage Simon. Dat het hoofdpersonage van haar roman zo in zichzelf is gekeerd, is ook geen toeval. Van Leest situeert haar roman in het dorp Veendijk, waar de riviervisserij de belangrijkste bron van inkomsten is en waar zonen hun vaders opvolgen. De inwoners van het dorp kijken weinig verder dan de wereld buiten de dorpsgrens. Iedereen kent elkaar, ieder heeft zijn of haar eigen taak en natuurlijk speelt het voetbalfanatisme een grote rol in een dorp als Veendijk. Deze kleinburgerlijkheid houdt Simon klein en hij wordt tegengehouden om zijn avontuurlijke dromen te volgen. Al snel in de roman blijkt dat iemand niet zomaar uit de sfeer van een traditioneel dorp kan ontsnappen.

De afwisseling tussen de aanwezigheid en afwezigheid van Neva in het leven van Simon speelt ook een grote rol in hoe hij denkt en hoe hij in het leven staat. Zijn leven krijgt weer enigszins kleur als Neva in het dorp verschijnt, maar toch blijft de verhouding en het contact tussen de twee lastig. Zeker wanneer blijkt dat zowel Simon als Neva in de tijd dat ze geen contact met elkaar hadden vervelende zaken hebben meegemaakt. De dood van een dierbare heeft Simons leven compleet veranderd en ook Neva heeft talrijke verwikkelingen meegemaakt die zelfs op Simon van invloed zijn. Van Leest heeft de verhoudingen tussen de personages goed beschreven met hier en daar extra emotie om de lezer te raken. Bovendien heeft de bijzondere manier waarop ze twee grote verhaallijnen in elkaar heeft verweven veel invloed op hoe de roman door de lezer wordt geïnterpreteerd.

"Fuiken, staken, klossen nylon. Spullen die hij al die tijd had gemeden, omdat ze hem zijn verlies toonden. Maar nu hij zich weer met hen omringde, brachten ze hem onverwachts troost en berusting. Een acceptatie van het noodlot".

De schrijfstijl van Van Leest is duidelijk en ingetogen. Op de juiste momenten geeft ze meer informatie over het verleden van Simon en Neva en ze doceert die informatie op een fijne manier. De lezer wordt dus niet overspoelt door vragen, maar blijft wel nieuwsgierig, voornamelijk over de relatie tussen Neva en Simon. De band tussen de twee personages is niet alleen sterk doordat ze herkenbare dromen met elkaar delen, maar ook door een schuldgevoel door gebeurtenissen uit het verleden. Voor beide personages geldt dat er een periode was dat alles nog mogelijk leek en de periode van spijt daarna. Het verhaal zet ook aan het denken over menselijke onderwerpen, zoals zwijgen, het lot, opkomen voor jezelf, zelfvertrouwen en vooral zijn wie je wilt zijn. Het benadrukken van je eigenzinnigheid en je identiteit. Ondanks alle narigheid en de invloed van anderen en de omgeving zijn zowel Neva als Simon zichzelf. Om die reden is hun band zo bijzonder.

Eerste reserve van Rijan van Leest is een mooi debuut met een eigen stem. Het verhaal heeft traditionele thema’s, maar gelukkig heeft Van Leest ook met haar debuut haar eigen weg gekozen. Ze onderstreept de symboliek van de aalscholver: kom op voor je dromen en jezelf en stel grenzen aan de invloed van de ander.