De Britse historicus Philipp Blom werd één van de bekendste cultuurhistorici van deze eeuw door zijn boeken over de vroege jaren van de vorige eeuw. Deze naam maakte hij in eerste instantie met dit boek: ‘De duizelingwekkende jaren. Europa 1900-1914’. Daarin krijgen we nu eens niet de meest ellendige toestanden uit de geschiedenis van de mensheid opgelepeld, maar leren we hoe een welhaast onstuitbare vooruitgang het dagelijks leven beïnvloedde. En dat op een bijzonder ingeleefde manier, waardoor je als lezer veel zaken ook daadwerkelijk door de ogen ziet van mensen die destijds leefden. Daarmee is dit cultuurgeschiedenis van de allerbeste soort.

In de genoemde jaren bereikte de industriële revolutie zijn absolute hoogtepunt, waardoor de wereld definitief onherkenbaar zou veranderen. Nu is het zelfs voor een begenadigd historicus als Philipp Blom niet mogelijk om al die veranderingen in één boek te beschrijven. Daar is het hem dan ook niet om te doen. Hij wil vooral laten zien hoe mensen omgingen met al die verandering. Dat blijkt een erg interessant vraagstuk omdat de nieuwe tijd allerlei sociale verhoudingen geheel opnieuw invulde. Zo raakte de oude adel zijn macht kwijt aan de ‘nouveau riche’ van rijke industriëlen en brachten allerlei technische uitvindingen de emancipatie van de vrouw goed op gang.

Het belangrijkste thema in het boek is echter de invloed die alle ontwikkelingen hadden op het gemoed van de man. Terwijl vrouwen door de industrialisering werden verlost van een loodzwaar bestaan vol fysieke arbeid, werden mannen tot op zekere hoogte door machines overbodig gemaakt. De arbeid van de man verschoof van lichamelijk naar geestelijk, wat botste met het feit dat mannen het tot dan toe juist vaak van hun spierkracht moesten hebben. Het is uiteindelijk dan ook de man die het meest worstelt met de nieuwe wereld. Het gevolg is dat veel van hen nieuwe manieren gaan zoeken om zichzelf in al hun mannelijkheid te bevestigen. Een situatie die, zo weet Blom aannemelijk te maken, ook een rol heeft gespeeld bij het ontstaan van de marinewedloop tussen Duitsland en Groot-Brittannië en uiteindelijk de Eerste Wereldoorlog.

Dat wil echter niet zeggen dat dit boek een beteuterd relaas is over sneue mannen zonder levensvervulling. Alles behalve dat. Hoe dynamisch de genoemde periode wel niet was, komt namelijk steeds weer aan de orde. Vaak ook letterlijk omdat op allerlei fronten, maar met name ook op het gebied van vervoer, de snelheid letterlijk was toegenomen. Het boek begint niet voor niets met een hoofdstuk over een enorme dynamo. Dat het boek zelf ook dynamisch is, heeft veel te maken met de vlotte, heldere en van de nodige humor voorziene schrijfstijl van Blom.

De auteur is bovendien een uitstekende historicus die bijzonder goed is ingelezen in de periode en bronnenonderzoek bepaald niet schuwt. Ook vertelt hij een constructief verhaal, zonder steeds weer af te dwalen naar andere zaken die hij ook boeiend vind, zoals veel historici nog wel eens plachten te doen.

In alle eerlijkheid heeft het boek wel een wat hogere drempel. Er worden redelijk wat moeilijke termen gebruikt en er wordt ook enige voorkennis verwacht van de lezer, bijvoorbeeld over het ontstaan van de Eerste Wereldoorlog. Weet je nog maar weinig over de 19de eeuw en de eerste jaren van de 20ste, is dit vermoedelijk niet het boek om mee te beginnen. Dan kun je beter eerst een wat algemenere geschiedenis over die periode lezen. Voor ieder ander die zich interesseert voor deze tijdsperiode of voor cultuurgeschiedenis in het algemeen, is dit echter een mustread.