‘De schooldagen van Jezus’ is het nieuwste boek van de Zuid-Afrikaanse Nobelprijswinnaar J.M. Coetzee (1940). Het is het vervolg op ‘De kinderjaren van Jezus’, waarin een man tijdens een bootreis, onderweg naar een nieuw leven, een eenzame vijfjarige jongen ontmoet. Hij ontfermt zich over hem. In het Spaanstalige land waarin ze aankomen moeten ze hun geschiedenis achter zich laten en krijgen ze een nieuwe identiteit. De man heet voortaan Simón en het kind Davíd. Als ze een vrouw die Inés genoemd wordt tegenkomen, houdt Simón haar voor Davíds moeder. Samen zorgen ze voor hem.
Inmiddels is Davíd zes en is het bijzondere gezin gevlucht voor de autoriteiten en in een provinciestadje terechtgekomen. In ‘De schooldagen van Jezus’ gaat Davíd lessen volgen aan de dansacademie van Ana Magdalena Arroyo en haar man. Hier leert hij getallen uit de hemel te roepen. Dit is zowel voor Simón als voor de lezer net zo vaag als het klinkt, maar Davíd begrijpt het en voelt zich thuis bij de Arroyo’s. Simón krijgt hierdoor het gevoel dat hij hem kwijtraakt.
Zonder het eerste deel gelezen te hebben is veel in ‘De schooldagen van Jezus’ nauwelijks te begrijpen. Er wordt steeds benadrukt dat Simón niet Davíds vader is, maar er wordt niet verteld wat zijn werkelijke relatie met Inés en de jongen is. Simón vertelt wel een verhaal aan Davíd over hoe hij hen heeft leren kennen: "Ik kan je bijvoorbeeld vertellen dat ik op mijn laatste dag in het andere leven in een reusachtige menigte stond te wachten tot ik aan boord kon gaan. […] En in die menigte, zou ik kunnen zeggen, zag ik jou en je moeder." Dit klinkt heel mooi, bijna als een sprookje, maar als nieuwe lezer heb je geen idee of dit waar is. Simón weet het zelf ook niet. Hierdoor zijn er veel onzekerheden en is het moeilijk om te begrijpen wie de personages zijn en waarom ze gevlucht zijn, wat het meeleven lastig maakt.
Met de filosofische gedachten over opnieuw beginnen in een nieuw land en het verleden achter je laten lijkt Coetzee, die zelf in diverse landen woonde, commentaar te geven op het inburgeringsproces van migranten. Dit is mooi en actueel, maar het wordt te vaak herhaald. Het gepraat over vorige en volgende levens zorgt ervoor dat nog onduidelijker is wat echt is en wat niet. Het oversteken van de oceaan staat symbool voor reïncarnatie, waardoor het verwarrend is dat er ook mee verwezen wordt naar de overtocht naar het nieuwe land. Doordat vaag gehouden wordt in wat voor streek het boek speelt en dit land in onze wereld zelfs niet lijkt te bestaan, wordt het verhaal buiten onze werkelijkheid geplaatst en wordt het nog sprookjesachtiger.
Davíd is geobsedeerd door zijn identiteit voor de overtocht. Hij vertelt iedereen dat Davíd niet zijn echte naam is en hij worstelt met herinneringen aan zijn "vorige leven". Simón ergert zich hieraan, maar is zelf eveneens bezig met zijn identiteit. Nadat er naar hem verwezen is met "hij" wordt zijn naam vaak ook genoemd, alsof hij zichzelf eraan moet herinneren wie hij is. Op zich een mooi idee. Het levert echter enkele vreselijke zinnen op als ‘"Diego, ziet hij, Simón, raakt geïrriteerd" en "De cadeaustapel bevat al de marionetten van de zusters op de boerderij en zijn, Simóns, cadeau, het schip, verpakt in een kartonnen doos." Dit soort zinnen lopen slecht en zijn niet altijd meteen te begrijpen, wat afleidt. Daarnaast wordt de herhaling steeds irritanter. Daar tegenover staan enkele juist erg mooie zinnen, en de Spaanse woorden en uitdrukkingen die soms gebruikt worden zorgen voor sfeer.
De lezer krijgt net zo weinig grip op de identiteit van Davíd als het kind zelf. Uit de titel van het boek blijkt al dat de jongen, die een Bijbelse naam heeft, als een onbegrepen Jezusfiguur gezien kan worden. Het vele gepraat over getallen en identiteit en de talloze onbeantwoordbare vragen die de vroegwijze Davíd stelt zijn aanvankelijk schattig, maar gaan zowel Simón als de lezer steeds meer irriteren omdat de jongen van geen ophouden weet. Mogelijk wilde Coetzee hiermee aantonen dat mensen vaak niet weten hoe ze moeten reageren op mensen die "anders" zijn. In dat geval werkt het. Als "vader" van Davíd wordt Simón een soort Jozef. Ook zijn naam is niet zomaar gekozen; apostel Petrus heette eerst zo. Deze Bijbelse verwijzing is mooi omdat hij verborgen is. Te expliciete verwijzingen zoals “Ana Magdalena” werken echter niet omdat ze te duidelijk zijn.
Door de combinatie van de vele vaagheden en herhalingen en het trage, weinig opmerkelijke verhaal waarin weinig gebeurt slaagt Coetzee er niet in de aandacht vast te houden. De schooldagen van Jezus is een boek dat aan het denken zet en waarin bij een tweede lezing ongetwijfeld nieuwe lagen ontdekt zullen worden, maar waarin te veel stoort in het oppervlakteverhaal om het daadwerkelijk te willen herlezen.