Gunnar Gunnarsson (1889-1975) was geen schrijver van deze tijden. Zijn vertelling "De goede herder" is geen verhaal van deze tijden.

Om met het levensverhaal van Gunnarsson te beginnen. Hij werd geboren in het arme noordoosten van IJsland, waar zowel financieel als materieel een gedegen scholing voor weinigen weggelegd was. Eenzelfde lot zou Gunnar Gunnarsson beschoren zijn geweest, ware het niet dat zijn schrijverstalent tijdig herkend werd en hij op 18-jarige leeftijd de kans kreeg om in Denemarken te gaan studeren. Gunnarsson greep die kans met beide handen aan,  maakte zich het Deens dermate eigen dat hij zijn romans in die taal schreef.
In de wereld van vandaag zou een besluit als dit synoniem zijn aan een literaire zelfmoord in eigen land. Het zou ongetwijfeld gezien worden als hoogmoed, landverraad, alles behalve een reden tot euforie. In het IJsland van de jaren dertig dacht men anders (wellicht nog steeds?) en de vertalingen in het IJslands van Gunnarsson's Deense romans werden stuk voor stuk bestsellers, en de autheur werd een symbool voor zijn land.

 

Het laatste boek dat Gunnar Gunnarsson in het Deens schreef was in 1936 "Advent". In het Nederlands heeft het de titel "De goede herder" meegekregen. Zoals al zijn boeken handelt het over het plattelandsleven in zijn vaderland IJsland, een onderwerp dat het bijzonder goed deed in Denemarken.

Boerenknecht Benedikt, 54 inmiddels, begint op adventszondag aan zijn jaarlijkse tocht de bergen in. Voor de 27ste keer (een half leven lang) onderneemt hij zijn zoektocht naar verdwaalde schapen. Niet omdat het zijn dieren zijn, maar enkel om het feit dat het levende schepsels zijn die, zo is Benedikts overtuiging, recht hebben om gered te worden van een zekere honger- of bevriezingsdood die de besneeuwde IJslandse bergen in pacht zouden hebben.

Benedikt is normaal gezien de enige levende ziel die zich in deze periode het barre landscahp in waagt. Hij wordt slechts bijgestaan door zijn hond Leo en de ram Knoest. Dit jaar loopt het allemaal anders omdat het drietal kostbare tijd verspeelt. Een boer heeft zijn schapen te laat op stal gebracht, waarna Benedikt nogmaals zijn goedheid laat gelden en hulp biedt bij het zoeken naar een stel veulens. Als hij eindelijk aan zijn eigen taak kan beginnen slaat het weer om en terugkeren naar de bewoonde wereld wordt steeds moeilijker.

Wat aantal bladzijdes betreft is "De goede herder" een niemendalletje, maar wat boodschap betreft is het verhaal natuurlijk enorm. Zonder de bijzondere stijl van Gunnar Gunnarsson zou het echter nooit verworden zijn tot Het Kerstverhaal uit de IJslandse literatuur, wat het tot de dag van vandaag is. Gunnarsson schrijft sober, en sluit daardoor naadloos aan op de hoofpersoon en zijn wereld. Benedikt is (nu) een man zonder wensen, omdat hij weet dat hij alles heeft wat hij kan wensen. Zijn beste vrienden heeft hij bij zich, Leo en Knoest, betrouwbaar, trouw. Gunnarsson schrijft essentieel, en sluit daardoor al even naadloos aan bij het landschap en de elementen. Weinige, juiste woorden zorgen ervoor dat een sneeuwstorm even heftig opsteekt als in de werkelijkheid. De kou, de wanhoop als een schuilplaats niet wordt gevonden, zijn bijna reëel.

 

"De goede herder" is een ideale metgezel in de decembermaand. In IJsland schijnt hij bij kerst te horen zoals de kerstman. Ik denk dat ook ik er in de toekomst heel graag nog eens naar terug zal grijpen.

 

- Ik las "De goede herder" in het Italiaans.

De titel is "Il pastore islande", en de ram luistert in deze versie niet naar de naam Knoest, maar heet Roccia, wat rots betekent. -