Een roman die speelt in de jaren 1917 tot 1919.
Het verhaal wordt door Celine en Aaltje verteld.
Als Arend-Jan, de zoon van Celine, zijn verloofde Aaltje komt voorstellen aan zijn ouders Celine en Theodor, stuurt Theodor zijn zoon het huis uit.
Celine is hier zeer verdrietig over en schrijft een brief aan Aaltje.
Hierna begint een briefwisseling tussen Celine en Aaltje.
Arend-Jan en Aaltje wonen samen in Brielle, wat in die tijd zeer ongebruikelijk was en waardoor er vreselijke verwikkelingen volgen.
Arend-Jan sluit zich aan bij de socialisten . Het waren roerige tijden.
Het huwelijk van Celine gaat steeds slechter. Zij gaat veel om met haar vriendin Emilie, een voorvechtster voor de vrouwenemancipatie..

Last en liefde is gebaseerd op een waargebeurd verhaal. Henriette de Smet heeft deze roerige tijd erg goed beschreven.