De vierde roman van de Libanees-Amerikaanse schrijver Rabih Alameddine vertelt over het leven van Aalia. Een overbodige vrouw was een hele kluif voor de vertaler vanwege de vele citaten uit de wereldliteratuur, zo zegt hij in een noot. ‘De protagoniste van deze roman gaat nogal prat op haar eruditie, hetgeen resulteert in ruim honderd citaten uit de wereldliteratuur’. Voor de lezer is het daarom ook een hele onderneming.

Alameddine beschrijft een dag uit het leven van de alleenstaande, 72-jarige Aalia. Zij heeft lange tijd in een boekhandel gewerkt en zich ruim vijftig jaar lang elk jaar toegelegd op het vertalen van romans naar het Arabisch. Haar vertalingen staan opgeslagen in dozen in de dienstkamer van haar appartement, maar zijn niet bedoeld voor uitgave.

Levensverhaal in één dag
In die ene dag vertelt de oude Aalia haar hele levensverhaal aan de hand van herinneringen die in haar opkomen. Hierbij springt ze van de hak op de tak en dezelfde gebeurtenissen komen vaak verschillende keren terug om steeds weer aangevuld te worden met nieuwe feiten en details. Zo komen we steeds een beetje meer te weten over het leven van Aalia, maar de springende gedachten maken het lastig om de aandacht erbij te houden. ‘Ze leven slechts voort in mijn herinnering, mijn proustiaanse herinnering.’

Te veel van het goede
Zoals uit het citaat hierboven ook al blijkt, worden alle gebeurtenissen in het verhaal en elke gedachte die Aalia heeft gerelateerd aan klassiekers uit de wereldliteratuur of het leven van auteurs en componisten. De vrouw is een beetje wereldvreemd en heeft zich tijdens haar leven teruggetrokken in de literatuur. Hierdoor ziet ze alles in het licht van de verhalen die ze gelezen heeft. En dat zijn er veel, eigenlijk te veel. Op bijna elke pagina van de roman vinden we citaten uit de literatuur en de filosofie (inclusief voetnoten) of verwijzingen naar de Griekse mythologie. Aalia bespreekt ook nog een paar essays over vertaalkunde.

De roman doet denken aan de moderne klassiekers. De vertelling van één dag, de metafictionele elementen. Maar de roman is té zelfbewust om te kunnen overtuigen. De lezer wordt er keer op keer op gewezen dat hij te maken heeft met een fictionele constructie. ‘Als dit een roman was, zou je in staat zijn erachter te komen waarom mijn moeder gilde.’ Al met al is het dus zeker een interessant boek, maar het had wat minder overdreven intellectueel mogen zijn.

[Deze recensie verscheen eerder (2015) op CLEEFT]