Valerio Varesi is correspondent voor La Repubblica en was dit eerder voor La Stampa. Schaduwrivier ( Il fiume delle Nebbie, 2003) is het eerste deel van de serie rond commissaris Soneri, waarvan in Italië een zeer populaire tv-serie is gemaakt. Voor dit eerste deel kreeg Varesi in 2011 een nominatie voor de CWA International Dagger Award.
Elk jaar, in de dampen van zware regenvallen, treedt de Po tijdens de herfst ruim buiten zijn oevers. In de vissersclub, vlakbij de haven, houden drie oude vissers de waterstand nauwkeurig in de gaten. En elk jaar is het weer de vraag of de regenval op tijd ophoudt en het wassende water niet buiten de uiterwaarden treedt. Als op een avond het schip van de oude Tonna, ondanks de zware mist die boven de rivier hangt, toch uitvaart zijn de vissers in rep en roer en worden de dorpen stroomafwaarts gealarmeerd om naar het schip uit te kijken. Als het schip uiteindelijk aan de grond vastloopt, blijkt de oude Tonna verdwenen te zijn.
Commissaris Soneri wordt bijna op hetzelfde moment geroepen bij een zelfmoord uit het raam van een ziekenhuis. Het onderzoek toont echter aan dat de man vermoord is; bovendien is hij een broer van de verdwenen schipper. Ogenschijnlijk hebben beide zaken niets met elkaar te maken, maar als Soneri gaat graven in het verleden van de broers, blijken ze beiden in het fascistische leger gevochten te hebben. Soneri gaat op eigen houtje op onderzoek en krijgt het vermoeden dat de oude schipper Tonna geen gewone vracht vervoerde maar mensen smokkelde.
Zijn hoofdcommissaris richt zich op deze veronderstelling en geeft een andere afdeling van de politie opdracht dit verder te onderzoeken. Soneri is eigenwijs en hoe meer hij door gesprekken met nazaten van partizanen en fascisten, die toentertijd op de Povlakte tegen elkaar hebben gevochten, ontdekt, hoe meer hij ervan overtuigd raakt dat de mysterieuze verdwijning van de ene broer en de moord op de andere vereffeningen moeten zijn uit een donker verleden. Wanneer het lijk van schipper Tonna in het water van de uiterwaarden, onder het monument voor de gevallenen tijdens de burgeroorlog , gevonden wordt, bijt Soneri zich vast in de zaak. Hij ontdekt dat de Po een duistere geschiedenis herbergt die vijftig jaar later de gruwelijkheden van toen alsnog doet herleven.
Schaduwrivier is een thriller noir. Onophoudelijke en heftige regenvallen en de zware mistbanken die boven land en rivier hangen, maken het verhaal sober en zwart. Commissaris Soneri is een man van weinig woorden; de korte dialogen die hij voert zijn kleurloos en gespeend van melancholie. Zijn enige plezier en voedingsbron om zijn werk te blijven doen, zijn de copieuze maaltijden en zijn heimelijke vluggertjes met vriendin Angela.
De beschrijvingen van het natuurgeweld, in een sfeer van armoede in de desolate dorpen langs de rivier, zijn het decor van de nasleep van een gruwelijke geschiedenis. De rivier met zijn duistere geheimen, waarvan de bewoners beweren dat hij leven geeft maar ook neemt, staat symbool voor de burgeroorlog tijdens het fascisme. De enige kleur die Varesi aanbrengt zijn de talloze metaforen en parellen die hij trekt met eten, apparaten en de natuur.
Schaduwrivier leest niet gemakkelijk weg. In het begin is het boek taai en gaat de eindeloze mooischrijverij over de damp, de mist en de regen irriteren. Daarentegen volgen de situaties elkaar heel snel op. Zonder opsmuk beland je, in slechts één alinea, van de avond in de volgende dag. Het geluid van soberheid klinkt door vanaf het begin tot aan het eind. Een groot gemis zijn de feiten over deze donkere kant van het Italië van toen. Los van het gebrek aan geschiedkundige achtergronden, zou het verhaal de spanning moeten dragen. Helaas kabbelde het voort, in tegenstelling tot de heftigheid van het wassende water. Pas halverwege, wanneer de lezer iets wijzer is geworden, gaat het verhaal meer leven, en ontstaat er toch nieuwsgierigheid over de afloop.

Varesi heeft duidelijk een thriller geschreven vanuit de geschiedenis van zijn land, waar het fascisme een onherstelbare schade heeft toegebracht. Dat er vijftig jaar naar dato nog wraakzucht bestaat, is een interessant gegeven, waar de lezer nu naar moet raden. Jammer, want uiteindelijk valt er op zijn schrijfstijl weinig af te dingen. Heel consequent houdt hij de soberheid tot het einde vol, en zelfs de ontknoping wordt in één zin weergegeven. Natuurlijk blijft het ook een kwestie van smaak: wie dit onderwerp boeiend vindt en meer kennis bezit over de Italiaanse geschiedenis, zal Schaduwrivier met aandacht en interesse lezen.