Hazenhart in de grote wereld

In het programma ‘De rijdende rechter’ spreekt mr. Frank Visser zich uit over allerlei zaken waar mensen ruzie over hebben gekregen. Meestal gaat het om schuttingen die erfgrenzen overschrijden, bomen die teveel overhangen of andere ergernissen. Opvallend vaak vinden deze ruzies plaats in kleine plattelandsdorpen en opvallend vaak wordt door de klagers gezegd: ‘Het was hier zo rustig, we hebben hier al heel lang gewoond zonder dat er iets gebeurde, maar toen kwamen zij van buiten het dorp, en toen ging het mis’. De schijnbare rust van het platteland, de onveranderbaarheid, blijkt dan een mythe. Dorpen veranderen, de wereld verandert, niets blijft zoals het was.
In ‘De heilige Rita’, wordt dit gegeven uitgewerkt door ons mee te nemen in het leven van Paul Krüzen, een vijftiger die geboren en getogen is in het dorp Mariënveen aan de Duitse grens. Een leven dat gekenmerkt wordt door veel herhaling, bekende patronen, inpassing in de vertrouwdheid van het dorp. Maar hoe graag Paul ook het grote leven buiten wil houden, en verandering wil tegenhouden, helemaal lukt dat niet. Dat zit ‘m in kleine dingen: de Chinees komt en gaat, de pinautomaat ook, een dorpsgenoot doet mee aan ‘X-factor’. Maar ook in het groot zijn er gebeurtenissen die zijn leven direct raken: het vertrek van zijn moeder met een Rus die in het bos belandde, de overval op zijn beste vriend Hedwiges die later tot diens dood leidde, de ziekte en aftakeling van zijn vader. Paul zou misschien wel mee willen veranderen, een daad willen stellen, een vrouw zoeken, maar ja, zoals hij zelf constateert: hij is een haas. ‘Alles moest zijn loop hebben. In het leven van de dieren, in dat van hemzelf, Paul Krüzen – meer haas dan kraai’. Solitair levend prooidier’. Maar zelfs hazenharten kunnen tot het uiterste getergd worden, ook al worden ze beschermd door de heilige Rita, de beschermheilige voor de hopeloze gevallen.

Een roman waarin vrijwel niets gebeurt, over een man die vrijwel niets beleeft. Een waarachtig verhaal van een man die al jong geleerd heeft de buitenwereld te wantrouwen, en wiens wereld steeds meer overhoop ligt door de buitenwereld, de jagers. Verteld in prachtige zinnen, met een prachtige opbouw. Ik heb zelden zo’n spannend boek over zo’n kleine wereld gelezen.
Ik geef het boek vijf sterren.