Wat een man, die Ludwig. Ik geloof dat ik wel colleges bij hem had willen volgen, maar privé een heeeeeeeeel eind bij hem uit de buurt zou blijven. Helaas had dat dan weer als nadeel gehad, dat ik waarschijnlijk ook geen college bij hem had kunnen/mogen volgen. Spijtig.
Nooit tevreden is hij. Niet met zichzelf, niet met zijn werk, niet over/met zijn vrienden, zijn collega's en had ik al gezegd dat hij ook niet tevreden was over zichzelf? Wie heeft zich, net als Ludwig, op acht- of negenjarige leeftijd afgevraagd waarom iemand de waarheid zou spreken, als hij meer gebaat is bij liegen om tot de conclusie te komen dat je dus beter kon liegen? Misschien is dat nog niet eens zo heel verwonderlijk, maar wat wel verwonderlijk is, is dat deze negenjarige jongen opgroeide tot een man die pijnlijk eerlijk was. Of in ieder geval zichzelf én de mensen om hem heen of ze het nou op prijs stelden of niet, zijn mening niet onthield. Integendeel.

Ludwig had ook een ietwat curieuze smaak in boeken. In ieder geval één daarvan springt in het oog: Sex en karakter van Otto Weininger. De levensloop van Ludwig volgend kan je je inderdaad niet aan de indruk onttrekken dat hij er naar streefde te leven zoals genieën volgens Weininger leefden en werkten. Aan die conclusie kan je ook haast niet ontkomen, omdat Monk dat zelf suggereert en ook regelmatig aan de hand van (re)acties en notities van Ludwig nog eens onder de aandacht brengt.

Natuurlijk besteedt Monk ook uitgebreid aandacht aan Wittgensteins bijdragen aan de filosofie, want dat werk was bepaald geen bijzaak in het leven van Ludwig Wittgenstein. Het staat goed beschreven in de hierboven staande beschrijving bij het boek: glashelder. Maar wat net zo goed overkomt, is de vertwijfeling van Wittgenstein het altijd maar net niet zo kunnen verwoorden dat iemand die het nog niet begrijpt, het zal begrijpen. En hoeveel vrienden maak je onder je collega's als je meldt: Wat we in de filosofie ontdekken is triviaal; zij leert ons geen nieuwe inzichten - dat doet alleen de wetenschap. Dat maakt de vervolgopmerking toch niet meer echt goed: Maar het juiste overzicht over deze trivialiteiten is zeer moeilijk en van zeer groot belang. De filosofie is niets anders dan een overzicht van trivialiteiten. Ik zal eerlijk toegeven dat in de aanloop naar en vanaf het moment dat Wittgenstein deze conclusie trekt, zijn ideeën voor mij interessanter werden. Dat komt ook (natuurlijk) omdat het steeds meer over taal(spelen) gaat en (juist niet) over grondslagen en al helemaal niet over de wiskunde of de logica als grondslag van de wetenschap. Wiskunde wordt gewoon weer rekenen en dat heb je nodig om uit te rekenen wat je allemaal nodig hebt om een brug te bouwen. Precies, Ludwig, zo is het! En natuurlijk heeft Freud niet het onbewuste ontdekt, maar begrippen zoals 'onbewuste gedachten en 'onbewuste motieven' in onze grammatica geïntroduceerd.

Laat ik eindigen met een notitie uit 1942 in het dagboek van Anthony, de zoon van John Ryle. Wittgenstein logeerde daar en Anthony's eerste indruk is:

Papa en weer zo'n Oostenrijkse (?) professor, die Winkenstein (hoe spel je dat?) heet kwamen om 7:30 uur aan. Papa doodmoe. Wink is vreselijk raar - spreekt niet erg goed Engels, hij zegt de hele tijd 'I mean' en 'It's tolerable' wanneer hij intorable bedoelt.

Een dag later komt het nog wel een beetje goed, maar toch:

's Ochtends maakten papa, Margaret, de geiten, Tinker & ik een wandeling. Vorst, maar zonnig. Witkinstein bracht de ochtend door bij de evacués. Hij vindt dat we ze vreselijk behandelen.
We hebben de hele middag gebekvecht - hij is een onmogelijk mens, telkens als je iets zegt dan zegt hij: 'Nee, nee, dat is het punt niet.' Het zal zijn punt niet zijn, maar wel dat van ons. Een vermoeiend mens om aan te moeten horen. Na de thee liet ik hem het terrein zien en hij smeekte me aardig te zijn voor die armzalige kindertjes - hij slaat helemaal door naar het andere uiterste - mammie wil dat ze goede burgers worden, hij wil dat ze gelukkig zijn.