Edith Pearlman (1936) was tot voor kort vooral bij collega-schrijvers geliefd. Bij het grote publiek – best een wonderlijke uitdrukking eigenlijk – is ze alsnog recentelijk doorgebroken, de tachtig naderend. Een fijn vooruitzicht voor eenieder die tegen de literatuurkaai vecht en min of meer anoniem ‘voor zichzelf en zijn gelijken’ doorpent. Met de verhalenbundel Honingdauw kan nu ook de Nederlandse lezer met haar werk kennismaken.

‘Edith Pearlman is de nieuwe literaire it-girl’ kopt de Financial Times op de achterflap. En volgens The Times is ze de beste korte verhalenschrijver ter wereld. En passant wordt ze vergeleken met John Cheever en Alice Munro en de ongekroonde koningin van het genre genoemd. Op de foto zien we een ontspannend ogende, slanke Amerikaanse dame, een twinkeling in de ogen, de handen in de schoot gevouwen. Eerder een down-to-earthtype dan een prinses. Iemand die al dat hypen waarschijnlijk koud laat. Je kunt een boek ook dood quoten.

Pearlman heeft met Nobelprijswinnaar voor de Literatuur 2013 Alice Munro gemeen dat de personages samen beetje bij beetje de geschiedenissen schrijven. Een aantal van de verhalen van Pearlman zucht daarbij wel onder de hoeveelheid karakters, maar ze weet de lezer bij de les te houden, juist door haar ogenschijnlijk eenvoudige stijl. Haar verhalen hebben net als die van Munro geen happy end nodig om louterend te kunnen werken. Maar de bandbreedte van Munro is een stuk groter, dat komt waarschijnlijk door de manier waarop zij het alledaagse met het poëtische verbindt. Munro komt heel dicht bij haar personages, maar bewaart, heel paradoxaal, tegelijk ook juist veel afstand.

Pearlman wekt op een heel andere manier empathie op voor haar personages. Zij is de vriendelijk ogende dame die door Massachusetts kuiert en her en der een confrontatie, een scene, registreert, en daar een emotie aan verbindt. Spijt bijvoorbeeld in het openingsverhaal Tenderfoot, over een de weduwe Paige die een pedicuresalon uitbaat. Haar man Carl is bij het leger gegaan uit praktische overwegingen. Allereerst krijgt hij namelijk een vervolgopleiding werktuigbouwkunde op kosten van de staat. Daarna wordt hij uitgezonden naar oorlogsgebied in het Midden-Oosten. Na drie dagen in de woestijn rijdt zijn tank op een bernbom.

‘Zijn lichaam werd uit elkaar gerukt en hij werd in zijn geheel – zijn voormalig geheel – losgerukt van Paige.’

Natuurlijk had ze wel bezwaren dat hij ging, maar die liet ze uit liefde voor hem, om hem zijn eigen drijfveren te gunnen, varen.

Bobby is een gescheiden docent die recht tegenover de salon woont, wanneer hij op zijn toilet zit, kan hij Paige én haar klanten bespioneren, als een onzichtbare huisgenoot. Hij ziet zich heimelijk als meer dan een buurman. Na wat prachtig heen en weer gehannes in de hoofden van beide personages, trekt Bobby uiteindelijk de stoute schoenen uit in een van de relaxstoelen van de salon. Daar soest hij tijdens de behandeling langzaam weg en dagdroomt hardop over een gebeurtenis die hem in zijn greep heeft. Door Pearlman mooi ‘de verstikkende omhelzing van een onuitwisbare gebeurtenis’ genoemd. Een ongeval waarbij hij niet heeft ingegrepen. En zo trapt hij figuurlijk met zijn blote voeten de onschuld van Paige weg. Ook zij heeft niet verhinderd dat Carl vertrok.

In veel van de verhalen in Honigdauw heeft Pearlman de emoties helder verwerkt, maar toch is er iets dat schuurt in deze bundel. De verhalen zijn te veel op zichzelfstaand – ondanks het zeer geslaagde duo Puck en Begeleid wonen die zich beiden in een bijzonder antiquariaat afspelen – waar de verhalen in de bundels van Munro juist een eenheid vormen, toch iets ronder zijn. Neemt niet weg dat er toch veel te genieten is in deze verzamelaar, dat de twinkeling in de ogen van de schrijfster toch doordringt in haar taal en enscenering. In Gezegende Harry bijvoorbeeld, waar docent latijn Flaxbaum een spookuitnodiging krijgt voor een lezing in Engeland aan het King’s College, door ene professor Harry Worrell verstuurd. Het onderwerp: Het Mysterie van Leven en Dood. Pearlman hanteert hier een verscheidenheid aan idiomen. Ster van dit verhaal: een onduidelijke plant, deels knolgewas, die soms ‘bloempjes voortbrengt in lingerietinten en uitlopers die naar de rand van de pot kruipen en dan desintegreren.’

Een plant die niemand interesseert, maar ook niemand in de weg staat, die de as van de beminnelijke bietser oom Jack heeft verdragen en leeft op een uitzonderlijke cocktail van koffie, koriander, een Midden-Europees voedingssupplement en mondspoelwater. Als dat geen mysterie van leven en dood is. De plant is een mengvorm, zoals alle personages in deze bundel, in de literatuur, zoals alle mensen.