The Inexplicable Logic of My Life gaat over de tiener Salvador. Hij is geadopteerd en is tevreden met zijn plek in zijn hechte Mexicaans-Amerikaanse familie. Enkele ingrijpende gebeurtenissen brengen deze tevredenheid echter aan het wankelen. Sal wordt steeds vaker boos en wordt agressiever. Hij weet niet meer wie hij is en wie hij wil zijn.
Sal is een bijzondere hoofdpersoon. Hij is heel hecht met zijn familie en vooral de relatie met zijn adoptievader is hartverwarmend. Sals biologische moeder is overleden toen hij vier was en aan haar heeft hij weinig herinneringen. Hij weet niet wie zijn biologische vader is, maar hij begint daar steeds meer over na te denken en vraagt zich af wat de invloed van zijn biologische vader op hem zou kunnen zijn. Sal is heel erg zoekende in wie hij is en wat hij wil. Daarnaast staat hij voor een aantal belangrijke gebeurtenissen in zijn leven: hij moet kiezen waar hij volgend jaar wil studeren, hij moet afscheid nemen van zijn grootmoeder die ernstig ziek is en hij krijgt een brief die zijn moeder voor hem geschreven heeft voordat ze overleed.
Sals beste vriendin is Samantha. Ze zijn al van jongs af aan bevriend en hebben een hechte, platonische vriendschap. Samantha heeft haar eigen problemen te verwerken; haar moeder is veel afwezig en haar vader is helemaal niet in beeld. Ze is vaak bij Sal en zijn vader en krijgt van hen veel steun.
Een andere vriend van Sal is Fito, en ook hij heeft zo zijn worstelingen. Zijn moeder is een drugsverslaafde en hij is niet veel thuis omdat hij zich daar niet fijn voelt. Hij is heel intelligent maar doet zich dommer voor om zich te kunnen redden in de harde wereld waarin hij leeft. Ondanks zijn tegenslagen blijft hij vriendelijk en werkt hij hard om te kunnen studeren.
‘I felt bad for Fito. And one thing about him, he didn’t go around feeling sorry for himself. I wondered how he turned out to be such a good guy. How did that happen? There didn’t seem to be any logic behind who we turned out to be. None at all.’
Het boek bestaat uit korte hoofdstukken met korte titels zoals ‘Fito. Eighteen. Marcos. Adult?’, ‘Me. Alone. Not’ en ‘Fito+Words=?’ Het verhaal is volledig character-driven in plaats van plot-driven. Daardoor voelt het verhaaltempo soms traag. Het gaat vooral over de ontwikkeling van de personages en over hun relaties, en die worden mooi beschreven. De personages zijn kwetsbaar en niet perfect. Sal, Fito en Samantha moeten allemaal omgaan met afwezige (biologische) ouders en verlies. Ze hebben alledrie verschillende achtergronden. Het grote aantal ingrijpende gebeurtenissen dat in korte tijd plaatsvindt in de levens van de hoofdpersonen is echter niet zo geloofwaardig. Er is veel verdriet en overlijden en dat maakt het boek soms wat zwaar. Toch blijft er ook altijd ruimte voor hoop.
‘“Wouldn’t it be great, Sally, if we could just push the delete button in our brains and forget the times somebody hurt us?” “Woud be nice. But maybe not. I mean, hurt’s a part of life, right?”’
The Inexplicable Logic of My Life gaat net zoals Sáenz' debuut Aristotle and Dante Discover the Secrets of the Universe over het ontdekken van je identiteit. Een boek vol emoties en prachtige observaties. Sal citeert ergens Socrates die heeft gezegd: “The unexamined life is not worth living”, en dit boek draagt die boodschap ten volle uit.