Bundels met verhalen van verschillende auteurs zijn in het Nederlandse taalgebied zeldzaam, in tegenstelling tot enkele decennia geleden ook in de fantastische genres sciencefiction, fantasy en horror. De laatste poging van een grotere, boekwinkelwaardige uitgeverij was geloof ik Millennium uit 2010, waarin Floris Kleijne de beste verhalen van de Paul Harland Prijs 2008 verzamelde; sciencefiction, fantasy en horror. Omdat het verzamelen van verhalen uit alle fantastische genres nog al eens als te divers wordt ervaren, beperkt men zich ook wel eens tot een thema, genre of subgenre, zoals In de schaduw van het Keezending uit 2014, met steampunkverhalen. Met het door Martijn Lindeboom samengestelde Halloween horror verhalen probeert Luitingh-Sijthoff B.V. het weer eens, waarbij men zich richt op de ‘horror’, het griezelverhaal. Uiteraard heeft ook nu de diversiteit weer het nadeel dat er auteurs bij zitten die je minder liggen. Dat is inherent aan zo’n verzameling en het zal voor elke lezer anders liggen. Het leuke is dat er altijd iets te ontdekken is. Het heeft dan ook niet zoveel zin om alle verhalen te gaan bespreken, net zomin als het echt van belang is te vertellen waarom het openingsverhaal van Auke Hulst en de afsluitende verhalen van Jamal Ouariachi en Max Tromp mij het beste bevielen, en dat van Jerry Hormone het minste. Martijn Lindeboom heeft er een gevarieerde bundel van gemaakt met kwalitatief goede verhalen, die bij de liefhebbers van de fantastische genres ook nog een paar interessante vragen en gedachten oproept.
Zo presenteert Martijn Lindeboom zich als voorzitter van de ‘Stichting ter bevordering van het fantastische genre’, een rol waarin hij heeft bijgedragen aan het uitstekende werk dat die stichting in de laatste jaren heeft verricht. Halloween horror verhalen past daar helemaal in, en tegelijkertijd roept het de vraag op of de naam van de stichting niet moet worden veranderd in ‘Stichting ter bevordering van het fantastische genres’, meervoud dus, want de fantastische kerngenres sciencefiction, fantasy en horror blijken steeds weer heel verschillende genres te zijn, al is de afbakening, literatuur eigen, grijs en kunnen in het ene genre aspecten van een ander genre worden gebruikt. Dat maakt het dynamisch en spannend, zonder de genre-indeling onderuit te halen.
Deze bundel roept ook de vraag op of een gemeenschappelijke thema’s, opbouw of settings op zich al voldoende zijn om over een genre te spreken, of er ook niet een concrete, fysieke afbakening moet zijn. Thrillers vormen een afzonderlijk genre, ook omdat ze in de boekhandel bij elkaar worden gezet, en misschien nog wel meer omdat er auteurs zijn die uitsluitend dat soort literatuur schrijven. De thriller is geen genre omdat Maarten ’t Hart ooit eens een thriller schreef, maar omdat Charles den Tex, Saskia Noort en nog een heleboel anderen in principe altijd thrillers schrijven. Genres worden niet alleen gevormd door literaire criteria, maar ook door de herkenbaarheid vóór en de verwachting van de lezer. Als je er zo over nadenkt, is horror een afzonderlijk genre, niet omdat het in de boekhandel in een aparte kast staat – daarvoor is het genre in volume en belangstelling te klein – maar vooral omdat er schrijvers zijn die bijna altijd dat soort verhalen schrijven, omdat er genreschrijvers zijn.
Halloween horror verhalen heeft duidelijk als doel het horror-genre binnen het Nederlandse taalgebied aan een zo breed mogelijk lezerspubliek te presenteren, om het in de film populaire maar in de literatuur onderbelichte genre meer bekendheid te geven. Het is dan ook opmerkelijk dat de bundel geen enkele genre-schrijver presenteert. Geen Tom Thys of Anthonie Holslag, de belangrijkste horror-schrijvers van dit moment. Ook geen Marcel Orie, Mark Ruyffelaert, Jack Lance, Johan Deseyn, of, wanneer je wat historischer gaat kijken, een Catherine Duval, Rico Bulthuis, Jean Ray of eventueel Koos Verkaik, door een landelijke periodiek ooit eens de Nederlandse Stephen King genoemd. Wanneer een voorbijkomende lezer naar aanleiding van deze bundel in horror geïnteresseerd raakt en iets van Auke Hulst of Jamal Ouariachi ter hand neemt, zal die lezer geen horror vinden. Wel zijn er een paar grensgevallen. Tais Teng heeft, ook als lid van het Griezelgenootschap met o.a. Paul van Loon, veel griezelverhalen geschreven; maar dat waren jeugdboeken. Zijn werk voor ouderen is vooral een dynamische mengeling van sciencefiction en fantasy. De laatste boeken van Martijn Adelmund en Thomas Olde Heuvelt, respectievelijk Max Havelaar met Zombies en HEX, kun je tot de horror rekenen, en misschien dat deze auteurs bij een grotere populariteit van het genre die auteurs in dat genre actief blijven, maar hun oeuvre tot op heden is anders; dat van Adelmund de fantasy en van Olde Heuvelt, naar eigen zeggen, het magisch realisme. Ook Sophia Drent kun je wellicht als een grensgeval beschouwen. Zij is een schrijfster van dark fantasy, een subgenre van de fantasy waarin elementen uit de horror worden gebruikt, maar daardoor nog geen horror is.
Een genre-bundel zonder genre-schrijvers dus. Is het de bedoeling om de aandacht van lezers te trekken door bekende namen van buiten het genre? Schrijvers die bekend zijn vanuit de algemene literatuur als Auke Hulst en Jamal Ouariachi, of via hun boeken voor de jeugd, als Tais Teng en Jerry Hormone. Schrijvers waarvan werk beschikbaar is, zelfs in de boekwinkel, als Auke Hulst, Jamal Ouariachi, Jerry Hormone, Martijn Adelmund, Thomas Olde Heuvelt? Namen die bekend zijn uit de filmwereld, zoals Jan Doense en Barend de Voogd? Laten we hopen dat het zo uitpakt.
De horror-schrijver Tom Thys was heel positief over Halloween horror verhalen en sprak de hoop uit dat dit het begin is van een jaarlijkse publicatie van een bundel met horror-verhalen. De bundel heeft niet de uitstraling van die intentie, maar wanneer de verkoopcijfers hoog genoeg zijn, kan de wens van Tom Thys misschien werkelijkheid worden. Vooralsnog moeten we tevreden zijn met de zo zeldzame publicatie van een fantastische verzamelbundel, die, al geeft hij geen goed beeld van het horror-genre in het Nederlandse taalgebied, een aantal goede tot uitstekende verhalen biedt.
(Paul van Leeuwenkamp)