Vreselijk, beklemmend. Je blijft zitten met de vraag tot wat voor volwassenen groeien deze meisjes op onder de invloed van twee egocentrische volwassenen?
Zoals ik wel vaker doe bij het maken van mijn reactie lees ik het eerste stuk nog eens door:

"Jullie weten niet wat oorlog is", zei mijn moeder. " Jullie hebben geen idee hoe het is om niet vrij te zijn. In je eigen land nog wel. Dat kunnen jullie ook niet weten. Jullie hebben de oorlog niet meegemaakt. Je vader en ik wel. Wij zijn zelfs in de oorlog getrouwd. Moet je je voorstellen, midden tussen de Duitsers. We hadden gewoon niks te vertellen. Helemaal niks. De Duitsers beslisten alles voor ons. "
Over die laatste zin heb ik vaak nagedacht. Als de Duitsers toen toch alles beslisten, waarom hadden ze het huwelijk van mijn ouders dan niet verboden?

In drie delen worden gezinslevens beschreven; hoe moeder vader ontmoette, een periode dat de ik-vertelster 6 jaar oud is en een als zij 9 jaar oud is. Het laat je op het pijnlijke af voelen hoe de onderlinge verhoudingen waren met welke persoonlijke problemen. Vader kan geen geld houden en rotzooid graag met andere vrouwen, moeder is een absoluut neurotische vrouw met smetvrees, contactgestoord, geheel in eigen ideeen opgaand - tot desastreuze periodes toe.
Elsje, haar oudere zus is haar het liefst maar die heeft tegen al dit geestelijk geweld maar een oplossing: zich zo gauw mogelijk verliezen in muziek. En de ik probeert het alsmaar goed te doen: papa ziet haar graag als stoere jongen en met mama houdt ze zoveel zij zich kan indenken rekening. Maar met deze mensen valt geen rekening te houden; met een tijdsbeeld van de jaren zestig (alhoewel niet al te sterk benadrukt) een op het irritante af aanvoelend beeld geschetst van een gezinsdrama.

Zonder een antwoord te krijgen op mijn eerder gestelde vraag vind ik het knap om een beleving van een drama neer te zetten zonder het te brengen als een drama. Zeker toen ik na afloop las dat het autobiografisch is. Hoe moeilijk moet het geweest zijn om zoiets op een verhalende wijze neer te zetten. Respect.