Woedend komt militair Lodewijk Stegman terug uit Indonesië waar hij tegen de onafhankelijkheidsstrijders moest vechten. Stegman slaat helemaal door, er wordt een moord gepleegd die weer wordt verdonkeremaand - alles om het beeld van de ‘frischer, fröhlicher Krieg’ niet beschadigen. Hermans op zijn best: provocerend, agressief, zwartgallig, leesbaar.

Met zijn talent voor polemische geschriften stak de Amsterdamse Groninger het lont in een enorm kruitvat en hield er ook nog even de aansteker bij: ministers, katholieken - vooral katholieken -, wie al niet krijgen er verschrikkelijk van langs. Consternatie. Er kwam een rechtszaak. Stond nu Stegman terecht of Hermans zelf? Vette krantenkoppen in de Telegraaf. De rechter sprak Hermans vrij. In een interview zei die bezwaren te hebben tegen àlle religie, niet tegen het katholicisme op zich.

Had de immer boze Hermans gelijk? Zeventig jaar na dato liggen de aanvallen van Nederland op Java en Sumatra in 1947 en 1948 nog steeds gevoelig. Het land dat zo vlot andere naties die ‘fout’ zijn veroordeelt kan nog steeds maar moeilijk zijn eigen terreurverleden accepteren. Kan je nagaan hoe hard dit boek aankwam in 1952.

De feiten en de aantallen zijn nog steeds ongelooflijk. Nadat de Nederlandse regering was teruggekomen op de afspraken over onafhankelijkheid (verdrag van Linggadjati) werden steeds meer militairen gestuurd. Eerst 25.000 (!) beroepsmilitairen, en toen steeds meer dienstplichtigen, die dat helemaal niet zagen zitten.

Tienduizenden jonge kerels, uiteindelijk bijna 100.000, die daar tot wel twee jaar in een soort Vietnamoorlog terechtkwamen. Je zou denken dat die hard nodig waren om Nederland weer op te bouwen, maar nee, er moest vastgehouden worden aan een koloniaal ideaal. 5.000 lieten het leven. Velen, zoals wijlen de vader van mijn zwager, hadden een trauma voor het leven opgelopen van het vechten tegen de Indonesische guerilla’s. Uiteindelijk moest de VS dreigen met het stopzetten van de Marshallhulp om de Nederlandse regering ‘om’ te krijgen.

De fanatieke KVP-er en ex-minister Beel, die in Indonesië tot een soort onderkoning was benoemd, speelde een belangrijke rol in de onverzoenlijkheid. Geen wonder dat Hermans flink losging op alles wat katholiek was. Dit was de periode dat Hermans door confessionelen en conservatieven verketterd werd. Later zou hij weer als schietschijf van ‘links’ dienen, toen hij door Zuid-Afrika toerde ('k doe niet aan politiek’,) en doodleuk meedeelde dat de zwarte meerderheid niet een land kon besturen. Hermans bleef Hermans – auteur èn provocateur.