Alle zes de verhalen in deze bundel van Murakami zijn gerelateerd aan de aardbeving in Kobe, in 1995. In het nawoord schrijft Murakami: “Ik breng de aardbeving alleen indirect ter sprake, alles speelt zich af op plaatsen die veer van Kobe verwijderd zijn, en ik beschrijf de situaties die door de aardbeving zijn veroorzaakt zo symbolisch mogelijk. (..) ik geef de essentie, het wezen, van de ramp weer door hem toe te vertrouwen aan ‘ iets anders’.” Het begrip aardbeving, waarbij de aarde verschuift, de grond onder je voeten in vloeistof verandert en je wereld op zijn kop zet, wordt als uitgangspunt genomen. Het is niet de kern van het verhaal, niet de spil. In typische Murakami-symboliek, waarop ik zo verliefd werd bij Spoetnikliefde, laat hij zijn personages vertellen over hun manier van omgaan met psychologische gevolgen van verlies.

Elk personage heeft iets traumatisch meegemaakt, op of rond de aardbeving in Kobe. Een man wordt verlaten door zijn vrouw, een vrouw denkt in Thailand terug aan haar mislukte huwelijk, een jong meisje sluit vriendschap met een zonderlinge veertigjarige: beide kennen verlies, een man wordt thuis opgewacht door een reusachtige kikker die hem eindelijk een kans geeft iets te betekenen in zijn leven en in het slotverhaal, waarbij Murakami terugkeert naar zijn eigen stijl, probeert een man te ontdekken welke richting hij uit moet in zijn leven, en in de liefde. Zoals gewend van Murakami wordt geen van de verhalen zo opgelepeld. Ze worden beleefd, moeten ervaren worden, en spreken bovenal tot de verbeelding.

Het verhaal Kikker redt Tokyo tekent zich af als een klassieke strijd tussen goed en kwaad, en een gevecht om het lot van de wereld, maar dan in een typische Murakami-wereld, met een pratende kikker -genaamd Kikker- van twee meter breed die enkel voor de hoofdpersoon zichtbaar is, en het kwaad: een wurm die onder de grond leeft en zo boos is dat hij in staat is een aardbeving te veroorzaken met honderdvijftigduizend doden tot gevolg. Kikker heeft de mannelijke hoofdpersoon nodig, en kiest hem juist vanwege zijn bescheidenheid, zijn ijzersterke werkethos en zijn morele kompas. Via Kikker ontwaakt de man, uit de roes die zijn leven is. Ook in andere verhalen sijpelen de typische Murakami-trekjes tussen de zinnen door. In Gods kinderen dansen allemaal groeit de hoofdpersoon op bij een moeder die zich heeft aangesloten bij een sekte. Enkele elementen hiervan deden mij sterk denken aan 1Q84.

Zelf schrijft Murakami dat velen vinden dat hij met zijn laatste verhaal, Honingkoekjes, het meest trouw blijft aan zijn eigen stijl. Ik ben het hiermee eens. Dit verhaal laat zich het beste lezen als een Murakami, met een mannelijk hoofdpersoon dat afwachtend, berustend en passief is. Met een sterke symboliek, een vreemde driehoeksverhouding in de liefde en bijzondere details, zoals de verhalen die de hoofdpersoon met het vierjarige dochtertje van zijn heimelijke liefde deelt. Toen ik begon met lezen zocht ik naar een connectie met aardbevingen, maar besefte daarna algauw: er hoeft geen letterlijke aardbeving plaats te vinden om de grond onder je voeten te doen schuiven.

Dit gegeven wordt door Murakami intelligent ingezet om zijn verhalen diepte en inhoud te geven. De ene keer slaagt hij hier beter in dan de andere keer, maar over het algemeen kan ik zeggen dat Na de aardbeving mij aangenaam heeft verrast. Symboliek verweven in zijn verhalen; er is er maar één die deze techniek tot in de puntjes beheerst. Opnieuw weet hij te verbazen, opnieuw weet hij te boeien, opnieuw weet hij te raken. Over die andere vreselijke gebeurtenis uit 1995, de gifgasaanval in de metro van Tokyo, schreef Murakami onder andere Underground, waarvoor hij persoonlijke verhalen van mensen verzamelde en bundelde. Nodeloos te zeggen dat dit boek nu hoog op mijn leeslijst staat.

Deze recensie verscheen eerder op tessaheitmeijer.com