Achthonderd bladzijden en ...heel veel personages. In de helft van het boek dacht ik eraan om toch eens een schema te maken van de namen en de familieverbanden. Ik heb het niet gedaan, en uiteindelijk kan je ze, als lezer, wel uiteen houden. Maar er is wel wat aandacht bij nodig.
Dorothea en Rosamond zijn de hoofdpesonages, maar ook hun broer en zus worden uitgebreid beschreven, en hun vader en hun oom en en dr. Lydgate.
George Elliot leefde in de 19e eeuw en nam een mannelijke schuilnaam, omdat vrouwelijke schrijvers niet aanvaard werden.
Zij beschrijft zo minutieus de sociale verhoudingen in een klein stadje, de verschillende standen, de moderniseringen en de onderlinge spanningen en intriges, dat je je er echt een goed idee van kunt vormen hoe het in die tijd was. (rond 1830)
Met humor fileert ze de “normen en waarden” van die tijd, en fijntjes geeft ze kritiek op de tweederangsrol van de vrouw.
De tijden veranderden. Men ijverde voor een nieuw kiesstelsel, waardoor meer mannen van de lagere middenklasse stemrecht kregen. (Vrouwen nog niet. Daar was nog geen sprake van.)
Er werden opmetingen gedaan voor een treinverbinding, dwars door Middlemarch. Er was veel tegenkanting tegen de komst van de trein. (Men verplaatste zich nog steeds met paard en koets.)
En ook in de geneeskunde werden heel veel nieuwe dingen ontdekt.
In het begin gaat het in elk hoofdstuk over een andere persoon, maar alle personages hebben wel iets met elkaar te maken, en op het einde komt het allemaal mooi samen.
De vlotte schrijfstijl draagt ertoe bij dat je als lezer helemaal meeleeft en dat je al eens een personage vervloekt, waarna je, bij het verder lezen, toch weer mededogen voelt met datzelfde personage.
Er komt natuurlijk ook veel romantiek en liefdesverdriet in voor.
Wat opvalt, is dat de mens, met al zijn kleine kantjes en zijn verzuchtingen, eigenlijk altijd hetzelfde blijft, of hij nu in de 19e eeuw leeft of in de 21e.
Het is een prachtig boek, dat, volgens mij, niet snel gedateerd zal aanvoelen. En dat is natuurlijk het kenmerk van grote literatuur.