พุทธฤทธิ์ ยอดพระกัณฑ์ไตรปิฎก by สำนักพิมพ์เลี่ยงเชียง เพียรเพื่อพุทธศาสน์ - Issuu
Á¹µ¤Ò¶Ò·Õèà»š¹»ÃÐ´Ø¨¡ØÞá¨à»´ÊÙ‹¢ØÁ·ÃÑ¾ÂáË‹§ÀÙÁÔ»˜ÞÞÒ ¢Í§ºØÃ¾Ò¨ÒÃÂ ÁÃ´¡¸ÃÃÁ áÅÐ¡ØÈâÅºÒÂÍÑ¹áÂºÂÅ ã¹¡ÒÃÊÒ¹µ‹Í¾Ø·¸¸ÃÃÁ¤ÓÊÍ¹ ·ÕèÍ¹Øª¹ÃØ‹¹ËÅÑ§¤ÇÃÈÖ¡ÉÒ´ŒÇÂ¤ÇÒÁà¢ŒÒã¨áÅÐª×è¹ªÁ รวบรวมเรียบเรียง : ศักดิ์สิทธิ์ พันธุสัตย บรรณาธิการศิลปะ : อรทัย จิตงาม ภาพประกอบ : สมควร กองศิลา ออกแบบปก : อนุชิต คำซองเมือง ศิลปกรรม : อุดมศักดิ์ พักธีรศักดิ์
¸ÃÃÁ·Ò¹ÊÃŒÒ§ºÒÃÁÕ การใหธรรมะเปนทาน จัดเปนทานที่มีผลมาก ผูใดใหธรรมะเปนทาน ผูนั้นชื่อวาไดสรางบารมีที่ยิ่งใหญ เพราะนอกจากจะเปนการใหแสงสวางคือปญญา แกผูอื่นแลว ยังชวยสรางคนใหมีคุณธรรมในใจ สรางคนใหเปนคนดีอีกดวย พระพุทธเจาทรงสรรเสริญวา “สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ การให ธรรมะเปนทาน ชนะการใหทั้งปวง” การที่พระองคตรัสเชนนั้น เพราะการให ธรรมะเปนทาน เปนการใหสิ่งที่มีคาแกผูรับที่หาไมไดจากวัตถุอยางอื่น นั่นคือ ใหความเปนคนดี ปจจุบันโลกกำลังผจญกับปญหาภาวะโลกรอน ซึ่งเปนภัยที่นากลัว แต ภัยที่นากลัวและทำใหโลกรอนยิ่งกวา ก็คือ ภาวะโลกขาดธรรม สงผลใหจิตใจ ของมนุษยถูกแผดเผาดวยไฟกิเลส ขาดความชุมชื้น แหงแลง เปนทุกขงาย ไรชีวิตชีวา ธรรมะเปรียบเสมือนน้ำที่ฉ่ำเย็น เปรียบเหมือนปาไมที่อุดมสมบูรณ การชวยใหผูคนในโลกไดเขาถึงและสัมผัสกับธรรมะ จึงเทากับเปนการคืนความ สุข ความสดชื่นแกผูคน แกสังคม แกโลก ทุกทานสามารถใหธรรมะเปนทานไดงาย ๆ ดวยการชวยบอก ชวยสอน ชวยแนะนำใหคนรอบขางไดรูจักใชธรรมะแกไขปญหาในชีวิตประจำวัน หรือชวย แนะนำหนังสือธรรมะ หรือการหยิบยื่นหนังสือธรรมะดี ๆ สักเลมหนึ่งใหเขาได อาน เชนนี้ก็ไดชื่อวาไดบำเพ็ญธรรมทานแลว การพิมพหนังสือธรรมะแจกเปนธรรมทาน ถือเปนการเติมเชื้อธรรมะ นิวเคลียร DNC (Dhamma NuClear) ใหแผกระจายอยางทั่วถึงและยาวนาน ไมรูจบ เพราะหนั หนังสือเลมหนึ่งมีอายุเกิน ๑๐ ป สอนคนไดมากและไมมีขีดจำกัด ª‹ÇÂ¡Ñ¹ÊÃŒÒ§¸ÃÃÁ·Ò¹ ÁÒ¡æ ¹Ð¤ÃÑº à¾×èÍà»´âÍ¡ÒÊ ãËŒ¤¹´ÕÕä´Œ·Ó´Õ âÅ¡¨Ðä´ŒÊ´ãÊ ÊÑ§¤ÁÊ§ºÊØ¢ ªÕÇÔµäÃŒ·Ø¡¢ ¤ÇÒÁÊØ¢à¾ÔèÁ¾Ù¹
âÅ¡Ã‹ÁàÂç¹à»š¹ÊØ¢ ä´Œ´ŒÇÂ¸ÃÃÁ·Ò¹¹Ð¤Ð
¤Ó¹Ó เมื่ อ เอ ย ถึ ง บทสวดมนต ที่ เ ป น ที่ รู จั ก และนิ ย มสวดกั น อย า งแพร ห ลาย นอกจาก พระคาถาชินบัญชร ของสมเด็จพระพุฒาจารย (โต พรหมรังสี) และ อานิสงสสวดพระพุทธคุณ หรือ คาถาพาหุงมหากา แนะโดยพระธรรมสิงหบุราจารย (หลวงพอจรัญ ิตธมฺโม) วัดอัมพวัน จังหวัดสิงหบุรีแลว พระคาถา ยอดพระกัณฑไตรปฎก ก็เปนอีกบทสวดหนึ่งที่มีผูนิยมสวดกันอยางแพรหลาย เหตุที่พระคาถายอดพระกัณฑไตรปฎกไดรับความนิยม สวนหนึ่งมาจาก คำพรรณนาอานิสงสในหนังสือนำ ที่ไดกลาวอานิสงสการสรางและการสวดไวอยาง อลังการ ซึ่งเปนแรงดึงดูดศรัทธาของผูคนไดเปนอยางดี แตการพรรณนาอานิสงส ไวมากมายเชนนั้นมิใชจะเกิดผลดีแตฝายเดียว เพราะสำหรับบางคนบางกลุมแลว กลับมองวา เปนเรื่องชวนเชื่อหลอกใหหลงงมงายมากกวา แตถึงอยางไรก็ตาม หากไมพึงรีบปลงใจเชื่อหรือมีอคติตอตานเพียงเพราะ ไดอานคำพรรณนาอานิสงส และเปดใจกวางหันมาศึกษาเนื้อความแหงพระคาถา คิดและวิเคราะหในเชิงลึกแลว จักเห็นวา พระคาถายอดพระกัณฑไตรปฎกนั้น เปนทั้งมรดกธรรมอันล้ำคาและมนตคาถาอันเขมขลังที่สะทอนใหเห็นกุศโลบาย อันเปนภูมิปญญาในการสืบทอดและรักษาไวซึ่งพระธรรมคำสอนทางพระพุทธศาสนาของคนรุนเกา วาทานมีวิธีการธำรงและสืบทอดหลักคำสอนใหมาถึงคน รุนหลังอยางเราไดอยางไร พระคาถายอดพระกัณฑไตรปฎก จึงมิใชคาถาที่ตองสวดเพียงเพื่อใหเกิด ความขลังเทานั้น แตเปนคาถาที่ตองสวดเพื่อรับพุทธธรรมคำสอนเขาสูจิตใจ ซึ่ง เปนมรดกธรรมที่ตองสานตอสูคนรุนหลังตอไปอีกดวย ´ŒÇÂ¤ÇÒÁ»ÃÒÃ¶¹Ò´Õ
(น.ธ.เอก, ป.ธ.๗, พธ.บ.)
â»Ã´ãªŒàÅ‹Á¹Õé ãËŒ¤ØŒÁÊØ´¤ØŒÁ & Í‹Ò¹áÅŒÇ -> áº‹§¡Ñ¹Í‹Ò¹ËÅÒÂ·‹Ò¹¹Ð¨Ð Í‹Ò¹ÊÔºÃÍº ÃÐ´ÁÊÁÍ§¤Ô´ÊÔºË¹ ½ƒ¡½¹»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¡ÒÃ»ÃÐÂØ¡µ ãªŒ ã¹ªÕÇÔµ»ÃÐ¨ÓÇÑ¹ ¨ÔµÃÙŒà·‹Ò·Ñ¹ÊÃÃ¾ÊÔè§ ©ÅÒ´ãªŒ à©ÅÕÂÇ¤Ô´ ªÕÇÔµ¨Ñ¡Ê¹Ø¡ ÊØ¢ Ê§º àÂç¹ ÊÓ¹Ñ¡¾ÔÁ¾àÅÕèÂ§àªÕÂ§ à¾ÕÂÃà¾×èÍ¾Ø·¸ÈÒÊ¹ »ÃÒÃ¶¹ÒãËŒ·Ø¡¤ÃÍº¤ÃÑÇÁÕ¤ÇÒÁÊØ¢
¾ÃÐ¤Ò¶ÒÂÍ´¾ÃÐ¡Ñ³±äµÃ»®¡
¢ØÁ·ÃÑ¾Â·Ò§»˜ÞÞÒ ÁÃ´¡¸ÃÃÁ·Õè¤ÇÃ¤‹Òá¡‹¡ÒÃÈÖ¡ÉÒ กอนดินเพียงหนึ่งกอนจากซากปรักหักพัง สามารถบอกเลาถึงความเกาแก และความเปนอยูของคนในยุคสมัยนั้น ๆ ได โครงกระดูกของไดโนเสารที่ขุดพบ สามารถบอกเล า เรื่ อ งราวในอดี ต ในยุ ค ดึ ก ดำบรรพ เ มื่ อ หลายล า นป ก อ นได ซึ่งทั้งหมดถือเปนขุมทรัพยแหงความรูที่มิอาจประเมินคาได พระคาถายอดพระกัณฑไตรปฎกนี้ ก็คือรองรอยแหงขุมทรัพยอันเปน มรดกธรรมที่คนรุนปูยาตาทวดฝากใหคนรุนหลังไดศึกษาคนควารักษาและสานตอ สูรุนตอไป แรกเริ่มเมื่อไดอานหรือสวดพระคาถายอดพระกัณฑไตรปฎก คงมี จำนวนไมนอยที่เกิดความรูสึกวา เนื้อความแหงพระคาถานั้นมีอะไรแอบแฝงไว มากมาย ไมวาจะเปนรูปแบบของคาถา เนื้อหา แนวคิด และจุดประสงค ลวน เปนประเด็นที่ชวนใหขบคิดและคนหาคำตอบ พระคาถายอดพระกัณฑไตรปฎก คือรองรอยแหงอดีตที่จะบอกเลา คุณคาแหงพุทธธรรมคำสอน เปนเงาสะทอนใหเห็นภูมิปญญาและกุศโลบายใน การรักษาและสืบทอดไวซึ่งหลักคำสอนอันเปนมรดกธรรม มรดกแหงความดีของ คนรุนเกาสูคนรุนหลัง การศึกษาอันใดก็ตามถาจะใหไดประโยชนสูงสุด ตองไมศึกษาเพื่อจะ ตัดสินวาสิ่งนั้นถูกหรือผิด เพราะถาเปนเชนนั้นผูศึกษาจะไมไดรับประโยชนอะไร นอกจากทิฐิที่เพิ่มขึ้นและการตำหนิฝายที่เห็นขัดแยงกับตน การศึกษายอดพระกัณฑไตรปฎกก็เชนกัน เราไมควรศึกษาเพื่อชี้ผิดหรือถูก แตควรศึกษาถึงเนื้อหา ภายในอันเปนแกนแท และแนวคิดของผูแตงวาทานตองการนำเสนออะไร และมี จุดประสงคอยางไร เพราะการศึกษาในลักษณะเชนนี้จะเปนทางนำสูความรูความ เขาใจและขจัดขอขัดแยงตาง ๆ อันจะพึงเกิดขึ้นภายหลัง
ª×èÍáÅÐ¤ÇÒÁËÁÒÂ¢Í§ ¾ÃÐ¤Ò¶ÒÂÍ´¾ÃÐ¡Ñ³±äµÃ»®¡ พระคาถายอดพระกัณฑไตรปฎก มาจากคำวา พระคาถา + ยอด + พระกัณฑ + ไตรปฎก แตละคำมีความหมาย ดังนี้ พระคาถา หมายถึง บทสวดหรือคำสวดที่มีความขลังความศักดิ์สิทธิ์ ยอด หมายถึง สวนที่เปนหัวใจสำคัญ, สวนที่ดีที่สุด พระกัณฑ หมายถึง หมวดธรรม, หรือธรรมะหมวดหนึ่ง ๆ ไตรปฎก หมายถึง คัมภีรที่บรรจุหลักธรรมคำสอนที่เปนพระพุทธพจน ทั้งหมด แบงออกเปน ๓ สวนหลัก ๆ คือ พระ วินัยปฎก พระสุตตันตปฎก และพระอภิธรรมปฎก เมื่อนำคำทั้งหมดมารวมกันจึงแปลไดวา บทสวดที่บรรจุหลักธรรมอันเปน หัวใจสำคัญในคัมภีรพระไตรปฎก หมายความวา ผูแตงไดรวบรวมเอาคำสอน ที่เปนหัวใจสำคัญในพระไตรปฎกมารวมกันไวในรูปแบบของคาถา อาจมีคำถามวา ทำไมตองรวบรวมไวในรูปแบบของคาถาที่เนนสวดเพื่อให เกิดความขลังมากกวาการศึกษาเพื่อใหเกิดปญญา คำตอบก็เปนไปไดวา คนใน สมัยนั้นมีความเชื่อเกี่ยวกับเวทมนตรคาถา เครื่องรางของขลังเปนอันมาก โดย เฉพาะชาวบานหรือทหารที่ตองออกรบ ดวยเหตุนี้จึงทำใหพระคาถายอดพระกัณฑไตรปฎกออกมาในรูปแบบของมนตคาถาที่หอหุมแกนแทคือพุทธธรรมเอาไว เปน การประยุกตวิธีการเผยแผพุทธธรรมคำสอนใหเขากับยุคสมัย และความเชื่อของคน ในยุคนั้นนั่นเอง
พระคาถายอดพระกัณฑไตรปฎก จึงเปนมนตคาถาที่สะทอนใหเห็นถึง ความเกงกลาแหงปญญาและความฉลาดเฉลียวของครูบาอาจารยในยุคสุโขทัย ที่สามารถนำเอาแกนแหงพุทธธรรม ซึ่งเปนหัวใจสำคัญในพระไตรปฎกที่เปรียบ เหมือนกับยาขม มาเสริมเติมแตงสีสันดวยบริบทแหงมนตคาถาตาง ๆ ซึ่งลวน แตเปนพระพุทธคุณ ธรรมคุณ สังฆคุณ ที่ทรงพลังและมีอานุภาพยิ่ง ถาจะเปรียบเหมือนเม็ดยา ก็คือยาขมที่เคลือบดวยแคปซูลที่มีสีสันสวย งามเพื่อใหผูปวยรับประทานไดงาย การนำเอาหลักธรรมมาผสมผสานกับศาสตรแหงมนตคาถา ก็เพื่อเปน อุบายนำคนใหเขาถึงพุทธธรรมอันเปนแกนแท หาไดประสงคจะใหหลงงมงาย แตประการใด เชนเดียวกับยารักษาโรคที่หอหุมดวยแคปซูล สีสันภายนอกหาใช ทำขึ้นเพื่อใหหลงใหลในความสวยงาม แตเพื่อใชเปนสื่อนำตัวยาเขาสูรางกาย และทำหนาที่รักษาโรคใหหาย ฉะนั้น ดังนั้น สิ่งที่ผูสวดพระคาถายอดพระกัณฑไตรปฎกจะพึงไดรับอยางนอย ก็มี ๓ ประการ ก็คือ ñ. ไดรับการคุมครองจากอานุภาพแหงพุทธคุณ ธรรมคุณ สังฆคุณ และอานุภาพมนตคาถาที่จะพึงใหสำเร็จผลในสิ่งที่ตนตองการ ò. ไดรักษาและสืบตอหลักธรรมคำสอน อันเปนหัวใจสำคัญในพระไตรปฎกสูรุนตอไป ó. เมื่อศึกษาทราบชัดในหลักธรรมตามที่ปรากฏในพระคาถานี้แลว ยอม ไดปญญา เกิดความรูแจงในหลักธรรม สามารถนำไปประยุกตใชและแกไขปญหา ในชีวิตจริงได ¤‹‹ÍÂ æ Í‹Ò¹ ¤‹ÍÂ æ ¤Ô´¾Ô¨ÒÃ³Ò ¤ÃÒ¤Ô´µÔ´¢Ñ´ ËÂØ´¾Ñ¡ÊÑ¡¹Ô´ ·Ó¨ÔµãËŒÊ§º ¨Ñ¡¾ºáÊ§ÊÇ‹Ò§·Ò§»˜ÞÞÒ
¾Ø·¸Ä·¸Ôì ÂÍ´¾ÃÐ¡Ñ³±äµÃ»®¡
à¹×éÍËÒ´ÕÁÒ¡ µŒÍ§¹ÓÍÍ¡à¼Âá¾Ã‹ ãËŒªÒÇ¾Ø·¸ä´ŒÊÇ´¡Ñ¹
¤ÇÒÁà»š¹ÁÒ¢Í§¾ÃÐ¤Ò¶ÒÂÍ´¾ÃÐ¡Ñ³±äµÃ»®¡ พระคาถายอดพระกัณฑไตรปฎกนี้ ตนฉบับเดิมนั้นเปนคัมภีรใบลาน จารึกดวยอักษรขอม เปดกรุพบในเจดียเกาแกที่เมืองสวรรคโลก (จ.สุโขทัย ในปจจุบัน) พระโบราณาจารยไดแปลเปนอักษรไทยและนำออกเผยแผ ฉบับที่ใช สวดกันในปจจุบันนี้ กลาวกันวา หลวงธรรมาธิกรณ (พระภิกษุแสง) ไดมาแต พระแทนศิลาอาสน มณฑลพิษณุโลก เนื่องจากการเรียนมนตคาถาของคนสมัยกอนจะใชวิธีการทองจำแบบ ปากตอปาก แมจะมีการจดบันทึกบาง ก็เปนการจดบันทึกจากการฟง ไมได คัดลอกจากตนฉบับที่เปนลายมือแท จึงทำใหพระคาถายอดพระกัณฑไตรปฎกที่ ใชสวดกันในปจจุบันมีความแตกตางกันบางในบางสวน แตก็เปนสวนนอยและ เปนขอปลีกยอย สวนหลักธรรมอันเปนหัวใจหรือเปนแกนแทนั้น ยังมีครบถวน บริบูรณ มิไดบุบสลายแตอยางใด จะมีก็แตมนตคาถาบางบทเทานั้นที่เปนงานทาทายสำหรับผูเขียน และ ผูอานทุกทาน ซึ่งเปนอนุชนคนรุนหลังจะตองชวยกันคนหาคำตอบกันตอไป ÊÓ¹Ñ¡¾ÔÁ¾àÅÕèÂ§àªÕÂ§ à¾ÕÂÃà¾×èÍ¾Ø·¸ÈÒÊ¹
ËÅÑ¡¸ÃÃÁ ã¹¾ÃÐ¤Ò¶ÒÂÍ´¾ÃÐ¡Ñ³±äµÃ»®¡ อยางที่กลาวมาแลววา พระคาถายอดพระกัณฑไตรปฎก คือคาถาที่ บรรจุหลักธรรมอันเปนสุดยอดในพระไตรปฎก แตเนื่องจากหลักธรรมคำสอนใน พระไตรปฎกนั้นมีมากถึง ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขันธ การที่จะจดจำหรือเลาเรียน ทั้งหมดในคราวเดียวกันเปนไปไดยาก ดังนั้น เพื่อใหสะดวกแกการศึกษาและ จดจำ ผูแตงจึงไดคัดเอาเฉพาะหลักที่เห็นวาสำคัญเทานั้นมาผูกเปนคาถา ซึ่ง จำแนกออกเปน ๑๖ ขอดังนี้ ขอ ๑, ๒ วาดวย พุทธคุณ ๙ ขอ ๓ วาดวย ขันธ ๕ ขอ ๔ วาดวย ธาตุ ๖ ขอ ๕ วาดวย จักรวาลและสวรรค ๖ ชั้น ขอ ๖ วาดวย ภูมิ ๔ ขอ ๗ วาดวย รูปฌาน ๔ ขอ ๘ วาดวย อรูปฌาน ๔ ขอ ๙ วาดวย อริยมรรค ๔ ขอ ๑๐ วาดวย อริยผล ๔ ขอ ๑๑ วาดวย หัวใจพระไตรปฎก และ หัวใจธรรมตาง ๆ ขอ ๑๒ วาดวยการแสดงตนถึงพระพุทธเจาเปนสรณะ ขอ ๑๓ วาดวยการสรรเสริญพระพุทธเจาเหนือกวาเทวโลกทั้งปวง ขอ ๑๔ วาดวยการขอใหพระรัตนตรัยคุมครอง ขอ ๑๕ วาดวย คาถาทิพยมนต ÂÍ´¾ÃÐ¡Ñ³±Ï ¤× Í·ÕèÃÇÁ¤ÓÊÍ¹ ขอ ๑๖ วาดวย กฎไตรลักษณ ã¹¾ÃÐäµÃ»®¡
ÀÙÁÔ»˜ÞÞÒ·Õè¤¹ÃØ‹¹ËÅÑ§¤ÇÃÀÙÁÔã¨ เนื้อหาของพระคาถายอดพระกัณฑไตรปฎกทั้ง ๑๖ ขอนั้น ผูแตงแตงขึ้น ในลักษณะเปนบทสวดสรรเสริญพระพุทธคุณและแสดงความนอบนอมแดพระ รัตนตรัย ผสมผสานสอดแทรกดวยมนตคาถาตาง ๆ เพื่อใหเกิดพลังอานุภาพ คุมครองตนใหปลอดภัยและมีความสุขสวัสดี เจริญรุงเรือง ประสบในสิ่งที่ ตองการ การกลาวสรรเสริญคุณของพระพุทธเจาในพระคาถายอดพระกัณฑไตรปฎกนี้ แตกตางจากบทสวดอื่น ๆ เพราะยกเอาหลักธรรมในพระไตรปฎกมาเปน ขอกำหนดในการสรรเสริญ เชน เนื้อความในขอที่ ๓ ไดยกขันธ ๕ ขึ้นเปน ขอกำหนดในการสรรเสริญวา รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ของ พระพุทธเจาไมเที่ยงเหมือนกับของสรรพสัตวทั้งหลาย แตถึงจะเปนเชนนั้นพระองค ก็ทรงเปนผูเต็มเปยมดวยพระบารมี คือเปนผูยิ่งกวา สูงสุดกวาสรรพสัตวทั้งหลาย นี่ยอมสะทอนใหเห็นภูมิปญญาของผูแตงเปนอยางดี และยิ่งเมื่อไดศึกษา ขอความในขอที่ ๑๑ ที่ผูแตงไดนำหลักธรรมตาง ๆ มายอใหเหลือเฉพาะอักษร นำหนาคำตัวเดียว เชน อา ปา มะ จุ ปะ, ที มะ สัง อัง ขุ, สัง วิ ธา ปุ กะ ยะ ปะ ซึ่งทั้งหมดเปนชื่อยอของคัมภีรพระไตรปฎก อันเปนคัมภีรสำคัญสูงสุด ในพระพุทธศาสนา การยอคำเชนนี้นอกจากทำใหจดจำงายแลว ยังเปนปริศนาธรรมที่ทิ้งไว ทาทายใหผูสวดไดขบคิดและหาคำตอบ ซึ่งเปนอุบายใหเกิดความสนใจที่จะศึกษา หลักธรรมคำสอน ยิ่งสะทอนใหเห็นความชาญฉลาดลํ้าลึกของคนรุนปูยาตาทวด ของไทย ที่อนุชนคนรุนลูก หลาน เหลน ลื่อ อยางเราควรภูมิใจและชื่นชม
ÍÒ¹ÔÊ§Ê¾ÃÐ¤Ò¶ÒÂÍ´¾ÃÐ¡Ñ³±äµÃ»®¡ มีคำกลาวปรากฏในหนังสือนำจากตนฉบับเดิมวา “¾ÃÐ¤Ò¶ÒÂÍ´¾ÃÐ ¡Ñ³±äµÃ»®¡¹Õé ¼ÙŒã´ÁÕäÇŒ»ÃÐ¨ÓºŒÒ¹àÃ×Í¹ ËÃ×Íä´Œ¾ÔÁ¾á¨¡à»š¹¸ÃÃÁ·Ò¹ á¡‹¼ÙŒÍ×è¹ ¨ÐÁÕ¼ÅÒ¹ÔÊ§ÊÁÒ¡ÁÒÂÊØ´¨Ð¾ÃÃ³¹Ò à»š¹ÁËÒ¡ØÈÅÍÑ¹ÂÔè§ãËÞ‹ ¼ÙŒ¹Ñé¹¨ÐÁÕ¤ÇÒÁÊØ¢ÊÔÃÔÊÇÑÊ´Ôìà¨ÃÔÞÃØ‹§àÃ×Í§ ·Ñé§»˜¨¨ØºÑ¹¡ÒÅáÅÐÍ¹Ò¤µ¡ÒÅ ¨Çº¨¹¶Ö§ÅÙ¡ËÅÒ¹Ê×ºä» áµ‹¶ŒÒ¼ÙŒã´ä´ŒÊÇ´ÀÒÇ¹Ò·Ø¡àªŒÒ¤èÓáÅŒÇ à»š¹¡ÒÃ ºÙªÒÃÓÅÖ¡¶Ö§¾ÃÐ¾Ø·¸à¨ŒÒ ¼ÙŒ¹Ñé¹àÁ×èÍµÒÂä»¨ÐäÁ‹µ¡ÍºÒÂÀÙÁÔ áÁŒ¨ÐÀÒÇ¹Ò ¤Ò¶ÒÍ×è¹ÊÑ¡ ñðð »‚ ÍÒ¹ÔÊ§Ê¡çäÁ‹à·‹ÒÀÒÇ¹Ò¾ÃÐ¤Ò¶ÒÂÍ´¾ÃÐ¡Ñ³±¹Õé ¤ÃÑé§à´ÕÂÇ áÅÐ¶Ö§áÁŒÇ‹Ò ÍÔ¹·Ã ¾ÃËÁ ÂÁ ÂÑ¡É·ÕèÁÕÄ·¸Ôì ¨Ðà¹ÃÁÔµá¼‹¹ ÍÔ°·Í§¤ÓÊÃŒÒ§¾ÃÐÁËÒà¨´ÕÂ ÊÙ§µÑé§áµ‹Á¹ØÉÂâÅ¡¢Öé¹ä»¨¹¶Ö§¾ÃËÁâÅ¡ ÍÒ¹ÔÊ§Ê¡çäÁ‹à·‹ÒÀÒÇ¹Ò¾ÃÐ¤Ò¶ÒÂÍ´¾ÃÐ¡Ñ³±äµÃ»®¡¹Õé áÅÐ¶ŒÒ¼ÙŒã´ºÃÔ¨Ò¤·ÃÑ¾ÂÊÃŒÒ§¶ÇÒÂá´‹¾ÃÐÀÔ¡ÉØÊÒÁà³Ã ËÃ×Íá¨¡ ÞÒµÔÊ¹Ô·ÁÔµÃÊËÒÂ¤ÃºµÒÁ¨Ó¹Ç¹ÍÒÂØ»˜¨¨ØºÑ¹ ËÃ×ÍËÒ¡¼ÙŒã´ÊÇ´¤Ãº µÒÁ¨Ó¹Ç¹à·‹ÒÍÒÂØ»˜¨¨ØºÑ¹¢Í§µ¹µÔ´µ‹Í¨¹¤Ãº ÷ ÇÑ¹ ¡ÃÐ´Ù¡¨ÐÅÍÂ ¹éÓä´Œ áÅÐ¨ÐºÑ§à¡Ô´âª¤ÅÒÀ ·ÓÁÒ¤ŒÒ¢ÒÂà¨ÃÔÞÃØ‹§àÃ×Í§ ¨Ð¾Œ¹à¤ÃÒÐË »ÃÒÈ¨Ò¡·Ø¡¢âÈ¡âÃ¤ÀÑÂ áÅÐÀÑÂ¾ÔºÑµÔ·Ñé§»Ç§” เหตุที่ทานกลาวอานิสงสไวมากมายเชนนี้ อาจจะวิเคราะหไดวา ๑. เปนกุศโลบายที่ทานโบราณาจารยตองการใหคนหันมาสนใจและสวด คาถานี้ใหมาก ๆ เพราะสังคมไทยเปนสังคมที่ใชศรัทธานำหนาปญญา ดังนั้น จึงตองอาศัยการหลอกลอเพื่อเปนสะพานเชื่อมไปสูปญญา ๒. เพราะความเชื่ อ ที่ ว า พระไตรป ฎ กเป น คั ม ภี ร ที่ ยิ่ ง ใหญ แ ละมี ค วาม สำคัญตอพระพุทธศาสนาเปนอยางมาก ดังนั้น บทสวดใดก็ตามที่มีความเกี่ยวพัน กับพระไตรปฎก บทสวดนั้นจึงตองมีความสำคัญหรือมีอานิสงสมากตามไปดวย
๓. ขอความดังกลาวนั้น ไมใชกุศโลบาย ไมใชความเชื่อที่เกี่ยวกับพระ ไตรปฎก แตเปนผลที่เกิดขึ้นจริงจากการที่ผูสวดสวดดวยความตั้งใจจริงอยาง สม่ำเสมอ ไมเสื่อมถอยศรัทธา ก็เปนสิ่งที่เปนไปได เพราะสภาวะของจิตใจขณะ สวดมนตนั้นเปนจิตที่บริสุทธิ์ปราศจากกิเลส (โลภ โกรธ หลง) ภาวะที่จิตบริสุทธิ์ ปราศจากกิเลสนี้พระพุทธเจาตรัสวา เปนบุญมหาศาล เปนกุศลอันยิ่งใหญ ดังพระดำรัสที่วา จิตฺเต อสงฺกิลิฏเ สุคติ ปาฏิกงฺขา เมื่อจิตไมเศราหมอง สุคติเปนอันหวังได
(มัชฌิมนิกาย มูลปณณาสก พระไตรปฎก เลมที่ ๑๒)
จิตฺตํ ทนฺตํ สุขาวหํ จิตที่ฝกดีแลว นำสุขมาให
การใหทาน รักษาศีลนั้นมีผลมาก แตใหผลตอบแทนสูงสุดเพียงมนุษยสมบัติ และสวรรคสมบัติเทานั้น สวนการชำระจิตใหบริสุทธิ์ใหผลยิ่งกวานั้น คือ ใหพระนิพพาน คือความหลุดพนจากทุกขเลยทีเดียว ดังนั้น คำที่ทานกลาวไว จึงไมเกินจริงแตประการใด ¹Ô¾¾Ò¹ÊÁºÑµÔ
ÂÒºŒÒ
ÊØÃÒ
·Ò¹ ÈÕÅ ÀÒÇ¹Ò
¤ÇÒÁ´ÕµŒÍ§ÁÕ ãËŒ¤Ãº·Ñé§ ·Ò¹ ÈÕÅ ÀÒÇ¹Ò
ÊÇÃÃ¤ÊÁºÑµÔ Á¹ØÉÂÊÁºÑµÔ ÍºÒÂÀÙÁÔ
ÇÔ¸ÕÊÇ´ÀÒÇ¹Ò¾ÃÐ¤Ò¶Ò ÂÍ´¾ÃÐ¡Ñ³±äµÃ»®¡ กอนเขาหองบูชาพระ ควรชำระรางกายใหสะอาด นุงหมใหเรียบรอย จากนั้นนั่งคุกเขาประณมมือ (ชายใหนั่งทาเทพนม หญิงใหนั่งคุกเขาราบ) ตั้งจิต มุงตรงตอพระพุทธรูป ระลึกถึงคุณพระรัตนตรัย กราบลง ๓ ครั้ง จุดเทียนธูปบูชาพระรัตนตรัย (ถาไมสะดวกไมจุดก็ได) ใหประณมมือ แลวตั้งใจสวด ตามลำดับดังนี้ ñ. ò. ó. ô. õ.
º·ºÙªÒ¾ÃÐÃÑµ¹µÃÑÂ º·¡ÃÒº¾ÃÐÃÑµ¹µÃÑÂ º·¹Íº¹ŒÍÁ¾ÃÐ¾Ø·¸à¨ŒÒ º·äµÃÊÃ³¤Á¹ º·ÊÃÃàÊÃÔÞ¾ÃÐ¾Ø·¸¤Ø³
ö. ÷. ø. ù. ñð.
º·ÊÃÃàÊÃÔÞ¾ÃÐ¸ÃÃÁ¤Ø³ º·ÊÃÃàÊÃÔÞ¾ÃÐÊÑ§¦¤Ø³ º·¾ÃÐ¤Ò¶ÒÂÍ´¾ÃÐ¡Ñ³±äµÃ»®¡ ¹Ñè§ÊÁÒ¸Ô º·¡ÃÇ´¹éÓÂÍ´¾ÃÐ¡Ñ³±Ï
การสวดจะสวดคำบาลีและคำแปลไปพรอมกันก็ได หรือจะสวดเฉพาะ คำบาลีไปกอนแลวจึงกลับมาอานคำแปลทีหลังก็ได แตถาหากเปนไปไดผูสวดควร อานเนื้อหาทั้งหมดในเลมนี้จนเกิดความเขาใจแนชัดแลวจึงเริ่มสวดจะเปนการ ดีกวา เพราะถาเขาใจถึงแนวความคิดของผูแตง จุดประสงคของการแตง ตลอด ถึงเนื้อหาทั้งหมดของพระคาถายอดพระกัณฑไตรปฎกแลว ทานจะไดสวดดวย ความเขาใจ และสวดดวยความมีศรัทธาอยางแทจริง ซึ่งนั่นก็เทากับวาทานจะได รับผลานิสงส คือความสุข ความเจริญอยางแทจริงเชนกัน
ñ. º·ºÙªÒ¾ÃÐÃÑµ¹µÃÑÂ ñ ÍÔÁÔ¹Ò ÊÑ¡¡ÒàÃ¹Ð ¾Ø·¸Ñ§ ÍÐÀÔ»ÙªÐÂÒÁÔ.
ขาพเจาขอนอมบูชาพระพุทธเจา ดวยเครื่องสักการะนี้.
ÍÔÁÔ¹Ò ÊÑ¡¡ÒàÃ¹Ð ¸ÑÁÁÑ§ ÍÐÀÔ»ÙªÐÂÒÁÔ.
ขาพเจาขอนอมบูชาพระธรรม ดวยเครื่องสักการะนี้.
ÍÔÁÔ¹Ò ÊÑ¡¡ÒàÃ¹Ð ÊÑ§¦Ñ§ ÍÐÀÔ»ÙªÐÂÒÁÔ.
ขาพเจาขอนอมบูชาพระสงฆ ดวยเครื่องสักการะนี้.
๑การบูชานั้นทำได ๒ อยาง คือ ๑. บูชาดวยสิ่งของ เรียกวา อามิสบูชา (อานวา อา-มิด-สะ-บู-ชา) ๒. บูชา ดวยการปฏิบัติตามคำสั่งสอน เรียกวา ปฏิบัติบูชา การบูชาพระรัตนตรัยเปนสิริมงคล เปนเหตุนำความสุข ความเจริญ และความกาวหนามาใหแกผูทำ ÊÓ¹Ñ¡¾ÔÁ¾àÅÕèÂ§àªÕÂ§ à¾ÕÂÃà¾×èÍ¾Ø·¸ÈÒÊ¹
ò. º·¡ÃÒº¾ÃÐÃÑµ¹µÃÑÂ ñ ÍÐÃÐËÑ§ ÊÑÁÁÒÊÑÁ¾Ø·â¸ ÀÐ¤ÐÇÒ,
พระผูมีพระภาคเจา เปนพระอรหันต, ดับเพลิงกิเลส เพลิงทุกข สิ้นเชิง, ตรัสรูชอบไดโดยพระองคเอง ;
¾Ø·¸Ñ§ ÀÐ¤ÐÇÑ¹µÑ§ ÍÐÀÔÇÒà·ÁÔ.
ขาพเจาอภิวาทพระผูมีพระภาคเจา, ผูรู ผูตื่น ผูเบิกบาน. (กราบ)
ÊîÇÒ¡¢Òâµ๒ ÀÐ¤ÐÇÐµÒ ¸ÑÁâÁ,
พระธรรม เปนธรรมที่พระผูมีพระภาคเจาตรัสไวดีแลว ;
¸ÑÁÁÑ§ ¹ÐÁÑÊÊÒÁÔ.
ขาพเจานมัสการพระธรรม. (กราบ)
พระสงฆสาวกของพระผูมีพระภาคเจา, ปฏิบัติดีแลว ;
ÊÑ§¦Ñ§ ¹ÐÁÒÁÔ.
ขาพเจานอบนอมพระสงฆ. (กราบ)
๑พระรัตนตรัย แปลวา แกว ๓ ประการ หมายถึงสิ่งที่ประเสริฐ ๓ อยาง ไดแก พระพุทธ คือทานผูรูดีรูชอบ ดวยพระองคเองกอน แลวสอนใหผูอื่นรูตามดวย, พระธรรม คือคำสั่งสอนของพระพุทธเจา, พระสงฆ คือ หมูชนที่ฟงคำสั่งสอนของพระพุทธเจาแลวปฏิบัติชอบตามจนรูแจงเห็นจริง แลวนําคำสั่งสอนนั้นมาสอนผูอื่น ๒พยัญชนะตนที่มีเครื่องหมาย ๎ ใหอานออกเสียง อะ กึ่งมาตรา ควบกับพยางคหลัง เชน ส๎วากขาโต อานวา สะหวาก-ขา-โต
·Ã§µÃÑÊÃÙŒ·Õè½˜›§áÁ‹¹éÓà¹ÃÑÞªÃÒ àÁ×Í§¤ÂÒ ÍÔ¹à´ÕÂ
ó. º·¹Íº¹ŒÍÁ¾ÃÐ¾Ø·¸à¨ŒÒ ñ (ÊÇ´ ó ¨º) ¹ÐâÁ µÑÊÊÐ ÀÐ¤ÐÇÐâµ,
ขอนอบนอมแดพระผูมีพระภาคเจา๒, พระองคนั้น ;
ÍÐÃÐËÐâµ,
ซึ่งเปนผูไกลจากกิเลส๓ ;
ÊÑÁÁÒÊÑÁ¾Ø·¸ÑÊÊÐ.
ตรัสรูชอบไดโดยพระองคเอง๔.
๑บทสวดเคารพตอคุณของพระพุทธเจา ๓ ประการ คือ พระกรุณาคุณ พระบริสุทธิคุณ และ พระปญญาคุณ ๒พระผูมีพระภาคเจา แปลวา ผูจำแนกธรรมสั่งสอนสัตว มาจากคำบาลีวา ภควา หรือ ภควโต ขอนี้แสดงถึง พระกรุณาคุณของพระพุทธเจาที่ทรงมีเมตตาสั่งสอนสรรพสัตวใหพนจากทุกข ๓ผูไกลจากกิเลส คือ ผูไมมีกิเลสตกคางในใจ มาจากคำบาลีวา อรหํ หรือ อรหโต ขอนี้แสดงถึง พระบริสุทธิคุณ คือ ความบริสุทธิ์จากกิเลสเปนเหตุเศราหมองใจ ๔ตรัสรูชอบไดโดยพระองคเอง คือ ทรงคนพบทางตรัสรูดวยพระองคเอง มาจากคำบาลีวา สมฺมาสมฺพุทฺโธ ขอนี้ แสดงถึงพระปญญาคุณ คือ ความรูแจงในอริยสัจ ๔ อันเปนเหตุใหตรัสรูโดยไมมีใครสั่งสอน ÊÓ¹Ñ¡¾ÔÁ¾àÅÕèÂ§àªÕÂ§ à¾ÕÂÃà¾×èÍ¾Ø·¸ÈÒÊ¹
ô. º·äµÃÊÃ³¤Á¹ ñ
·ØµÔÂÑÁ» ·ØµÔÂÑÁ» ·ØµÔÂÑÁ» µÐµÔÂÑÁ» µÐµÔÂÑÁ» µÐµÔÂÑÁ»
¾Ø·¸Ñ§ ¸ÑÁÁÑ§ ÊÑ§¦Ñ§ ¾Ø·¸Ñ§ ¸ÑÁÁÑ§ ÊÑ§¦Ñ§ ¾Ø·¸Ñ§ ¸ÑÁÁÑ§ ÊÑ§¦Ñ§
ÊÐÃÐ³Ñ§ ÊÐÃÐ³Ñ§ ÊÐÃÐ³Ñ§ ÊÐÃÐ³Ñ§ ÊÐÃÐ³Ñ§ ÊÐÃÐ³Ñ§ ÊÐÃÐ³Ñ§ ÊÐÃÐ³Ñ§ ÊÐÃÐ³Ñ§
¤Ñ¨©ÒÁÔ ¤Ñ¨©ÒÁÔ ¤Ñ¨©ÒÁÔ ¤Ñ¨©ÒÁÔ ¤Ñ¨©ÒÁÔ ¤Ñ¨©ÒÁÔ ¤Ñ¨©ÒÁÔ ¤Ñ¨©ÒÁÔ ¤Ñ¨©ÒÁÔ.
ขาพเจาขอถึงพระพุทธเจา พระธรรม พระสงฆเปนที่พึ่ง แมครั้งที่สอง ขาพเจาขอถึงพระพุทธเจา พระธรรม พระสงฆเปนที่พึ่ง แมครั้งที่สาม ขาพเจาขอถึงพระพุทธเจา พระธรรม พระสงฆเปนที่พึ่ง ๑ ไตรสรณคมน แปลวา การถึงพระรัตนตรัยวาเปนที่พึ่งที่ระลึก หมายถึง การเปลงวาจาขอถึงพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ เปนสรณะที่พึ่งที่ระลึก เปนการนอมกาย วาจา ใจ นอมนำพระรัตนตรัยเขามาไว ในตน เพื่อเปนเครื่องยึดเหนี่ยวและแสดงใหเห็นวาเปนผูมีพระรัตนตรัยเปนที่พึ่ง หากมีอะไรที่จะดึงจิตใหใฝต่ำ คิดชั่ว ทำชั่ว พูดชั่ว ก็สามารถนอมระลึกถึงคุณพระรัตนตรัยเพื่อใหกลับสูสภาวะปกติได
õ. º·ÊÃÃàÊÃÔÞ¾ÃÐ¾Ø·¸¤Ø³ ñ ÍÔµÔ» âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ, พระผูมีพระภาคเจาพระองคนั้น ; ÍÐÃÐËÑ§,1 เปนผูไกลจากกิเลส ; ÊÑÁÁÒÊÑÁ¾Ø·â¸,2 เปนผูตรัสรูชอบไดโดยพระองคเอง ; ÇÔªªÒ¨ÐÃÐ³ÐÊÑÁ»˜¹â¹,3 เปนผูถึงพรอมดวยวิชชาและจรณะ๒; ÊØ¤Ðâµ,4 เปนผูไปแลวดวยดี ; âÅ¡ÐÇÔ·Ù,5 เปนผูรูโลกอยางแจมแจง ; ÍÐ¹ØµµÐâÃ »ØÃÔÊÐ·ÑÁÁÐÊÒÃÐ¶Ô,6 เปนผูสามารถฝกบุรุษที่สมควรฝกไดอยางไมมีใครยิ่งกวา ;
ÊÑµ¶Ò à·ÇÐÁÐ¹ØÊÊÒ¹Ñ§,7
เปนครูผูสอนของเทวดาและมนุษยทั้งหลาย ; ¾Ø·â¸,8 เปนผูรู ผูตื่น ผูเบิกบานดวยธรรม๓ ; ÀÐ¤ÐÇÒµÔ.9 เปนผูมีความจำเริญจำแนกธรรมสั่งสอนสัตว. ๑พระพุทธคุณ แปลวา คุณความดีของพระพุทธเจา มี ๙ ประการ เรียกวา นวหรคุณ (ดูตามเลขอารบิค) บทนี้ สวดเพื่อเพิ่มพูนศรัทธาในพระพุทธเจา เพื่อเปนเกราะปองกันตนไมใหทำชั่ว ๒วิชชา แปลวา ความรูแจง จรณะ แปลวา ความประพฤติ ๓เปนผูรู หมายถึง รูแจงในอริยสัจ ๔, ผูตื่น หมายถึง ตื่นจากการครอบงำของกิเลส, ผูเบิกบาน หมายถึง มีความสุขเบิกบานในภาวะที่พนจากกิเลสแลว ÊÓ¹Ñ¡¾ÔÁ¾àÅÕèÂ§àªÕÂ§ à¾ÕÂÃà¾×èÍ¾Ø·¸ÈÒÊ¹
´Ç§µÒ ËÁÒÂ¶Ö§ ¾ÃÐ¸ÃÃÁ ¤×Í ¤ÇÒÁÃÙŒá¨Œ§·Õè¾ÃÐ¾Ø·¸à¨ŒÒ ÁÍºãËŒá¡‹ÊÑµÇâÅ¡
ö. º·ÊÃÃàÊÃÔÞ¾ÃÐ¸ÃÃÁ¤Ø³ ñ ÊîÇÒ¡¢Òâµ ÀÐ¤ÐÇÐµÒ ¸ÑÁâÁ,1
พระธรรม เปนธรรมที่พระผูมีพระภาคเจา ตรัสไวดีแลว ; ÊÑ¹·Ô¯°Ôâ¡,2 เปนสิ่งที่ผูศึกษาและปฏิบัติพึงเห็นไดดวยตนเอง ; ÍÐ¡ÒÅÔâ¡,3 เปนสิ่งที่ปฏิบัติได และใหผลไดไมจำกัดกาล ; àÍËÔ»˜ÊÊÔâ¡,4 เปนสิ่งที่ควรกลาวกะผูอื่นวาทานจงมาดูเถิด ; âÍ»Ð¹ÐÂÔâ¡,5 เปนสิ่งที่ควรนอมเขามาใสตัว ; »˜¨¨ÑµµÑ§ àÇ·ÔµÑ¾â¾ ÇÔÞÙËÕµÔ.๒,6 เปนสิ่งที่ผูรูก็รูไดเฉพาะตน. ๑ธรรมคุณ แปลวา คุณความดีของพระธรรม มี ๖ ประการ (ดูตามเลขอารบิค) บทนี้สวดเพื่อเพิ่มพูนศรัทธาใน พระธรรมสงผลใหจิตยึดมั่นในการทำความดี ละเวนความชั่ว ๒อานวา วิน-ยู-ฮี-ติ แปลวา ผูรู
¤ÇÒÁ´ÕäÁ‹ÁÕ¢ÒÂ ÍÂÒ¡ä´ŒµŒÍ§·ÓàÍ§¹Ð âÂÁàÍŽÂ ÊÒ¸Ø
÷. º·ÊÃÃàÊÃÔÞ¾ÃÐÊÑ§¦¤Ø³ ñ ÊØ»Ð¯Ô»˜¹â¹ ÀÐ¤ÐÇÐâµ ÊÒÇÐ¡ÐÊÑ§â¦,1
สงฆสาวกของพระผูมีพระภาคเจาหมูใด, ปฏิบัติดีแลว๒;
ÍØªØ»Ð¯Ô»˜¹â¹ ÀÐ¤ÐÇÐâµ ÊÒÇÐ¡ÐÊÑ§â¦,2
สงฆสาวกของพระผูมีพระภาคเจาหมูใด, ปฏิบัติตรงแลว๓;
ÞÒÂÐ»Ð¯Ô»˜¹â¹ ÀÐ¤ÐÇÐâµ ÊÒÇÐ¡ÐÊÑ§â¦,3
สงฆสาวกของพระผูมีพระภาคเจาหมูใด, ปฏิบัติเพื่อรูธรรม เปนเครื่องออกจากทุกขแลว ;
ÊÒÁÕ¨Ô»Ð¯Ô»˜¹â¹ ÀÐ¤ÐÇÐâµ ÊÒÇÐ¡ÐÊÑ§â¦,4
สงฆสาวกของพระผูมีพระภาคเจาหมูใด, ปฏิบัติสมควรแลว๔; ÂÐ·Ô·Ñ§, ไดแกบุคคลเหลานี้ คือ :๑พระสังฆคุณ หมายถึง คุณความดีของพระสงฆ มี ๙ ประการ (ดูตามเลขอารบิค) บทนี้สวดเพื่อเพิ่มพูนศรัทธา ในพระอริยสงฆ และยึดเปนแบบอยางในการทำดี ๒ปฏิบัติดี หมายถึง ไมทำในสิ่งที่ทำใหตัวเองและผูอื่นเดือดรอน ๓ปฏิบัติตรง หมายถึง ปฏิบัติตรงตามพระธรรมวินัยที่พระพุทธเจาทรงแสดงและบัญญัติไว ๔ปฏิบัติสมควร หมายถึง นำธรรมมาปฏิบัติไดถูกตองเหมาะสมกับกาลเวลา สถานที่ และเหตุการณ ÊÓ¹Ñ¡¾ÔÁ¾àÅÕèÂ§àªÕÂ§ à¾ÕÂÃà¾×èÍ¾Ø·¸ÈÒÊ¹
¨ÑµµÒÃÔ »ØÃÔÊÐÂØ¤Ò¹Ô ÍÑ¯°Ð »ØÃÔÊÐ»Ø¤¤ÐÅÒ,
คูแหงบุรุษ ๔ คู นับเรียงตัวบุรุษได ๘ บุรุษ๑ ;
àÍÊÐ ÀÐ¤ÐÇÐâµ ÊÒÇÐ¡ÐÊÑ§â¦,
นั่นแหละ สงฆสาวกของพระผูมีพระภาคเจา ; ÍÒËØà¹ÂâÂ,5 เปนสงฆควรแกสักการะที่เขานํามาบูชา ; »ÒËØà¹ÂâÂ,6 เปนสงฆควรแกสักการะที่เขาจัดไวตอนรับ ; ·Ñ¡¢Ôà³ÂâÂ,7 เปนผูควรรับทักษิณาทาน๒ ; ÍÑÞªÐÅÔ¡ÐÃÐ³ÕâÂ,8 เปนผูที่บุคคลทั่วไปควรทำอัญชลี๓ ;
ÍÐ¹ØµµÐÃÑ§ »ØÞÞÑ¡à¢µµÑ§ âÅ¡ÑÊÊÒµÔ.9
เปนเนื้อนาบุญของโลก๔ ไมมีนาบุญอื่นยิ่งกวา. ÍÒËØà¹ÂâÂ »ÒËØà¹ÂâÂ ·Ñ¡¢Ôà³ÂâÂ ¤ÓÇ‹Ò à¹ÂâÂ ãËŒÍ‹Ò¹ÍÍ¡àÊÕÂ§Ç‹Ò ä¹-âÂ ¹ÐâÂÁ
ต่อหน้า ๒๒
ÍµÚµÒ ËàÇ ªÔµí àÊÂÚâÂ Í‹Ò¹Ç‹Ò ÍÑµµÒ ËÐàÇ ªÔµÑ§ äÊâÂ á»ÅÇ‹Ò ª¹Ðµ¹¹Ñè¹áÅ»ÃÐàÊÃÔ°
๑๘ บุรุษ ไดแก พระอริยบุคคล ๘ คือ พระโสดาปตติมรรค พระโสดาปตติผล, พระสกทาคามิมรรค พระสกทาคามิผล, พระอนาคามิมรรค พระอนาคามิผล, พระอรหัตมรรค, พระอรหัตผล ๒ทักษิณาทาน มาจากคำวา ทักษิณา (ของที่ใหถึงความสุข) + ทาน (การให) หมายถึง ของที่เขานํามาทำบุญอุทิศ ใหแกญาติผูลวงลับไปแลว เพื่อใหเขามีความสุข หลุดพนจากความทุกข ๓อัญชลี หมายถึง การประนมมือไหว เปนการแสดงความเคารพอยางหนึ่ง ๔เนื้อนาบุญของโลก หมายความวา ทานที่ถวายแกพระสงฆยอมมีอานิสงสมากกวาการใหแกผูอื่น เปรียบเสมือน นาดี เมื่อหวานกลาแลวยอมใหผลผลิตมาก ฉะนั้น
à·ÇâÅ¡
Á¹ØÉÂâÅ¡ ÍºÒÂÀÙÁÔ
ø. º·¾ÃÐ¤Ò¶ÒÂÍ´¾ÃÐ¡Ñ³±äµÃ»®¡ อธิบายประกอบยอดพระกัณฑฯ ขอที่ ๑
พระพุทธเจาถือเปนหนึ่งในพระรัตนตรัย ๓ ประการ ที่พุทธบริษัทควรให การเคารพกราบไหวบูชาในฐานะเปนผูทรงคุณอันยิ่งใหญ เปนโลกนาถ คือที่ พึ่งพิงอาศัยของสัตวโลก พระบารมีของพระองคทรงแผไปทั่วทั้งโลก ๓ คือ มนุษยโลก เทวโลก และอบายภูมิ ยังสรรพสัตวทั้งหลายใหคลายทุกข มีสุขเกษมศานต แมเพียงเพราะผูนั้นไดนอมจิตระลึกถึงพระองคและดำรงตั้งมั่นอยูในคำสอน พระพุทธคุณของพระพุทธองคมีมากมายมหาศาล แตเมื่อกลาวโดยยอมี ๙ ประการดวยกัน จะกลาวถึงเฉพาะ ๕ ประการแรกกอน คือ ๑. อะระหัง ทรงเปนพระอรหันต คือเปนผูหางไกลจากกิเลส ๒. สัมมาสัมพุทโธ ทรงเปนผูตรัสรูชอบดวยพระองคเองไมมีผูใดสอนสั่ง ๓. วิชชาจะระณะสัมปนโน ทรงเปนผูถึงพรอมดวย วิชชา คือความรูแจง ทุกสรรพสิ่ง และจรณะ คือความประพฤติที่ดีงาม ๔. สุคะโต ทรงเปนผูเสด็จไปดีแลว คือเปนผูพนแลวจากทุกขในวัฏสงสาร ไมกลับมาเวียนวายตายเกิดอีก ๕. โลกะวิทู ทรงเปนผูรูแจงโลก คือรูแจงสันดานของสรรพสัตวในโลก
ñ. ÍÔµÔ» âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ ÍÐÃÐËÑ§ ÇÐµÐ๑ âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ แมเพราะเหตุนี้ พระผูมีพระภาคเจาพระองคนั้น เปนผูไกลจากกิเลสแล
ÍÔµÔ» âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ ÊÑÁÁÒÊÑÁ¾Ø·â¸ ÇÐµÐ âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ แมเพราะเหตุนี้ พระผูมีพระภาคเจาพระองคนั้น เปนผูตรัสรูเองโดยชอบแล
ÍÔµÔ» âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ ÇÔªªÒ¨ÐÃÐ³ÐÊÑÁ»˜¹â¹ ÇÐµÐ âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ แมเพราะเหตุนี้ พระผูมีพระภาคเจาพระองคนั้น ทรงถึงพรอมดวยวิชชาและจรณะแล
ÍÔµÔ» âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ ÊØ¤Ðâµ ÇÐµÐ âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ แมเพราะเหตุนี้ พระผูมีพระภาคเจาพระองคนั้น เปนผูเสด็จไปดีแลวแล
ÍÔµÔ» âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ âÅ¡ÐÇÔ·Ù ÇÐµÐ âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ
แมเพราะเหตุนี้ พระผูมีพระภาคเจาพระองคนั้น เปนผูรูแจงโลกแล
ÍÐÃÐËÑ¹µÑ§ ÊÐÃÐ³Ñ§ ¤Ñ¨©ÒÁÔ
ขาพเจาขอถึงพระองคผูเปนพระอรหันต วาเปนสรณะ๒
ÍÐÃÐËÑ¹µÑ§ ÊÔÃÐÊÒ ¹ÐÁÒÁÔ
ขาพเจาขอนอบนอมพระองคผูเปนพระอรหันต ดวยเศียรเกลา
ÊÑÁÁÒÊÑÁ¾Ø·¸Ñ§ ÊÐÃÐ³Ñ§ ¤Ñ¨©ÒÁÔ
ขาพเจาขอถึงพระองคผูตรัสรูเองโดยชอบ วาเปนสรณะ
ÊÑÁÁÒÊÑÁ¾Ø·¸Ñ§ ÊÔÃÐÊÒ ¹ÐÁÒÁÔ
ขาพเจาขอนอบนอมพระองคผูตรัสรูเองโดยชอบ ดวยเศียรเกลา
๑บางฉบับเปน วัจจะ ที่ถูกตองตามภาษาบาลีเปน วะตะ แปลวา แล, หนอ ๒สรณะ แปลวา ที่พึ่งกำจัดภัย
ÇÔªªÒ¨ÐÃÐ³ÐÊÑÁ»˜¹¹Ñ§ ÊÐÃÐ³Ñ§ ¤Ñ¨©ÒÁÔ
ขาพเจาขอถึงพระองคผูถึงพรอมดวยวิชชาและจรณะ วาเปนสรณะ
ÇÔªªÒ¨ÐÃÐ³ÐÊÑÁ»˜¹¹Ñ§ ÊÔÃÐÊÒ ¹ÐÁÒÁÔ
ขาพเจาขอนอบนอมพระองคผูถึงพรอมดวยวิชชาและจรณะ ดวยเศียรเกลา
ÊØ¤ÐµÑ§ ÊÐÃÐ³Ñ§ ¤Ñ¨©ÒÁÔ
ขาพเจาขอถึงพระองคผูเสด็จไปดีแลว วาเปนสรณะ
ÊØ¤ÐµÑ§ ÊÔÃÐÊÒ ¹ÐÁÒÁÔ
ขาพเจาขอนอบนอมพระองคผูเสด็จไปดีแลว ดวยเศียรเกลา
âÅ¡ÐÇÔ·Ø§๑ ÊÐÃÐ³Ñ§ ¤Ñ¨©ÒÁÔ
ขาพเจาขอถึงพระองคผูรูแจงโลก วาเปนสรณะ
âÅ¡ÐÇÔ·Ø§๑ ÊÔÃÐÊÒ ¹ÐÁÒÁÔ.
ขาพเจาขอนอบนอมพระองคผูรูแจงโลก ดวยเศียรเกลา.
๑บางฉบับเปน โลกะวิทัง ที่ถูกตองตามภาษาบาลีเปน โลกะวิทุง เพราะมาจากศัพทเดิมวา โลกะวิทู แปลวา ผูรู แจงโลก แยกศัพทเปน โลก (โลก) + วิทู (ผูรู)
ต่อหน้า ๒๕
Ð¨Ð¹¹Ò·‹ÁÂ¤ØŒÒ´ÊØÁ¤ØŒËŒã ¹ÕéÁÅ‹àªŒã´Ã» ÅË¹ÒÍ‹¹¡Ñ§º‹ á >- ÇâÅŒá¹Ò Í‹
Ë¹Ñ§Ê×ÍàÅ‹Á¹ÕéãªŒàÇÅÒã¹¡ÒÃÊÃŒÒ§ÊÃÃ¤ÃÇÁ ñò à´×Í¹ (ÁÔ.Â. õñ - ¾.¤. õò) ¢Í¢Íº¾ÃÐ¤Ø³ ¢Íº¤Ø³ ¼ÙŒ¨Ø´»ÃÐ¡ÒÂ¤ÇÒÁ¤Ô´ ·ÕÁ§Ò¹¡Í§ºÃÃ³Ò¸Ô¡ÒÃ ·Õèª‹ÇÂµÃÇ¨ÊÍº¡ÅÑè¹¡ÃÍ§à¹×éÍËÒ ·ÕÁ§Ò¹ÈÔÅ»¡ÃÃÁ ·Õèª‹ÇÂàÊÃÔÁÈÔÅ»Ð ÀÒ¾»ÃÐ¡Íº ¨Ñ´ÇÃÃ¤µÍ¹ ÒÍÂ‹ ÞÒÞ§ÊÇÂ§ÒÁ »˜¹½¡ƒ½ÃÇÁ¶Ö¹§ËÍÍ¡áºº»¡ ·ÕÁ§Ò¹½†ÒÂ¼ÅÔµ ·ÕèàÍÒã¨ãÊ‹¨Ñ´¾ÔÁ¾ à¢ŒÒàÅ‹Á ´ŒÇÂ ºÕ¾ÊÔÔ¶Ñ¹´·Ø¤Ô¡§¢ÑÍé¹ÁµÍ¹ §ÊÔè¾Ã¤ÇÒÁÅÐàÍÕ ÃÊ¹·ÑÒ·‹Âà´»ÃÐ³Õ µ ¾Ô ¶ ³¼ÙŒÍ‹Ò¹·Ø¡·‹Ò¹·Õèª‹ÇÂÍ‹Ò¹ áÊ´§¤ÇÒÁ ÊÁ´Ð¢Íº¤Ø Ã Œ Ù Ã º µ ÍÃºÊÔ¹ÒÍ‹ Ô ¨ ¹ Ñ Ç Ó ¨ µÇÔªÕ¹âÁ·¹ÒÊÒ¸Ø ¹Âç¤Ô´ààËçº¹ ªÕéá¹Ðã¹¨Ø´º¡¾Ã‹ÐÍÃ§»¢ÍÍ¹Ø ã ªŒ
ã µ¡ÂØÐÃ»ÃÒ¡Ò¹ §Ê ¢ÊØ ¡Ø¹Ê¡¨Ñ µ Ç Ô Õ ª ´¤ÔÇÂÅÕ©à ªŒã´ ²¾Ñ ¤¡·ØËŒãÒ¹¶ÃÒÃ» ÒÅ© ¹ÊÒÈ¸
ÁÒÇ¤ÁÕÇÃÑ¤ºÍÃ
·¾ØÍ¾×èàÃÂ¾Õà § ÂªÕà§ÂÅÕèà¾Á¾Ô¡ ¹ÑÓ
อธิบายประกอบยอดพระกัณฑฯ ขอที่ ๒
ในขอนี้ ไดกลาวถึงพระพุทธคุณอีก ๔ ประการ (๕ ประการแรกอธิบายแลวในหนา ๒๑) ซึ่งจะไดอธิบายเปนลำดับ ดังนี้ อะนุตตะโร๑ ทรงเปนผูยอดเยี่ยม คือ หาผูที่เสมอและ ยิ่งกวาพระองค ดวยศีล สมาธิ ปญญา วิมุตติ๒ วิมุตติญาณทัสสนะ๓ ไมมี ปุริสะทัมมะสาระถิ ทรงเปนผูฉลาดในการฝก คือทรงมี อุบายในการสั่งสอนสัตวที่มีความแตกตางกันทางอุปนิสัยใหสามารถ บรรลุธรรมไดเชนเดียวกัน สัตถา เทวะมะนุสสานัง ทรงเปนครูของเทวดาและมนุษย คือทรงมี คุณสมบัติของความเปนครูอยางบริบูรณ ประทานความรูที่ประเสริฐ ที่ไมวา มนุษยหรือเทวดาก็ควรนอมรับนำไปปฏิบัติ และไดรับผลเปนความสุขเสมอกัน พุทโธ ทรงเปนผูรู ผูตื่น ผูเบิกบาน ที่ชื่อวาเปนผูรู เพราะทรงเปน ผูรูแจงในธรรมที่เปนเหตุใหพนทุกข คืออริยสัจ ๔ ที่ชื่อวาเปนผูตื่น เพราะทรง ตื่นจากการครอบงำของกิเลส ที่ชื่อวาเปนผูเบิกบาน เพราะมีพระทัยที่เบิกบาน จากภาวะที่จิตหลุดพนแลวจากกิเลส ภะคะวา ทรงเปนผูจำแนกธรรมสั่งสอนสัตว คือทรงเปนผูเลือกสรร ธรรมสั่งสอนใหเหมาะกับอุปนิสัยของสัตว ไมวาผูฟงจะมีอุปนิสัยแตกตางกัน อยางไรก็ตาม ดังนั้น ทุกครั้งที่ทรงแสดงธรรมผูฟงจึงไดรับประโยชนสูงสุดเสมอ ๑ ในพระไตรปฎกจะรวมพุทธคุณขอ อะนุตตะโร กับ ปุริสะทัมมะสาระถิ เปนขอเดียวกัน แปลวา เปนผูฝก บุรุษที่สมควรฝกได อยางไมมีใครยิ่งกวา มีเพียงบางแหงเทานั้นที่แยกเปนคนละขอ ๒ อานวา วิ-มุด แปลวา ความหลุดพน คือความที่จิตหลุดพนจากกิเลส ๓ อานวา วิ-มุด-ติ-ยา-นะ-ทัด-สะ-นะ แปลวา ญาณหยั่งรูวาจิตหลุดพนจากกิเลสแลว
ò. ÍÔµÔ» âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ ÍÐ¹ØµµÐâÃ ÇÐµÐ âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ แมเพราะเหตุนี้ พระผูมีพระภาคเจาพระองคนั้น เปนผูยอดเยี่ยมไมมีใครยิ่งกวาแล
ÍÔµÔ» âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ »ØÃÔÊÐ·ÑÁÁÐÊÒÃÐ¶Ô ÇÐµÐ âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ แมเพราะเหตุนี้ พระผูมีพระภาคเจาพระองคนั้น เปนนายสารถีผูฝกบุรุษแล
ÍÔµÔ» âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ ÊÑµ¶Ò à·ÇÐÁÐ¹ØÊÊÒ¹Ñ§ ÇÐµÐ âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ
แมเพราะเหตุนี้ พระผูมีพระภาคเจาพระองคนั้น เปนครูของเหลาเทวดาและมนุษยแล
ÍÔµÔ» âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ ¾Ø·â¸ ÇÐµÐ âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ แมเพราะเหตุนี้ พระผูมีพระภาคเจาพระองคนั้น เปนผูรู ผูตื่น ผูเบิกบานแล
(ÍÔµÔ» âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ ÀÐ¤ÐÇÒ ÇÐµÐ âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ แมเพราะเหตุนี้ พระผูมีพระภาคเจาพระองคนั้น เปนผูจำแนกธรรมสั่งสอนสัตวแล๑)
ÍÐ¹ØµµÐÃÑ§ ÊÐÃÐ³Ñ§ ¤Ñ¨©ÒÁÔ
ขาพเจาขอถึงพระองคผูยอดเยี่ยมไมมีใครยิ่งกวา วาเปนสรณะ
ÍÐ¹ØµµÐÃÑ§ ÊÔÃÐÊÒ ¹ÐÁÒÁÔ
ขาพเจาขอนอบนอมพระองคผูยอดเยี่ยมไมมีใครยิ่งกวา ดวยเศียรเกลา
๑วรรคนี้เพิ่มมาเพื่อใหพระพุทธคุณครบจำนวนตามที่ปรากฏในพระไตรปฎก
»ØÃÔÊÐ·ÑÁÁÐÊÒÃÐ¶Ô§๑ ÊÐÃÐ³Ñ§ ¤Ñ¨©ÒÁÔ
ขาพเจาขอถึงพระองคผูเปนนายสารถีผูฝกบุรุษ วาเปนสรณะ
»ØÃÔÊÐ·ÑÁÁÐÊÒÃÐ¶Ô§๑ ÊÔÃÐÊÒ ¹ÐÁÒÁÔ
ขาพเจาขอนอบนอมพระองคผูเปนนายสารถีผูฝกบุรุษ ดวยเศียรเกลา
ÊÑµ¶ÒÃÑ§๒ à·ÇÐÁÐ¹ØÊÊÒ¹Ñ§ ÊÐÃÐ³Ñ§ ¤Ñ¨©ÒÁÔ
ขาพเจาขอถึงพระองคผูเปนครูของเหลาเทวดาและมนุษย วาเปนสรณะ
ÊÑµ¶ÒÃÑ§๒ à·ÇÐÁÐ¹ØÊÊÒ¹Ñ§ ÊÔÃÐÊÒ ¹ÐÁÒÁÔ
ขาพเจาขอนอบนอมพระองคผูเปนครูของเหลาเทวดาและมนุษย ดวยเศียรเกลา
ขาพเจาขอถึงพระองคผูรู ผูตื่น ผูเบิกบาน วาเปนสรณะ
¾Ø·¸Ñ§ ÊÔÃÐÊÒ ¹ÐÁÒÁÔ
ขาพเจาขอนอบนอมพระองคผูรู ผูตื่น ผูเบิกบาน ดวยเศียรเกลา
(ÀÐ¤ÐÇÑ¹µÑ§ ÊÐÃÐ³Ñ§ ¤Ñ¨©ÒÁÔ
ขาพเจาขอถึงพระองคผูจำแนกธรรมสั่งสอนสัตว วาเปนสรณะ
ÀÐ¤ÐÇÑ¹µÑ§ ÊÔÃÐÊÒ ¹ÐÁÒÁÔ
ขาพเจาขอนอบนอมพระองคผูจำแนกธรรมสั่งสอนสัตว ดวยเศียรเกลา๓)
ÍÔµÔ» âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ.
พระผูมีพระภาคเจาพระองคนั้น กอปรดวยเหตุดังวามานี้แล.
ต่อหน้า ๒๘
๑บางฉบับเปน ปุริสะทัมมะสาระถิ ที่ถูกเปน ปุริสะทัมมะสาระถิง เพราะในที่นี้ใชเปนตัวกรรม (คือประกอบดวย ทุติยาวิภัตติตามหลักภาษาบาลี) ๒บางฉบับเปน สัตถา ที่ถูกเปน สัตถารัง เพราะในที่นี้ใชเปนตัวกรรม ๓ขอความในวงเล็บเพิ่มมาเพื่อใหพระพุทธคุณครบจำนวนตามที่ปรากฏในพระไตรปฎก
อธิบายประกอบยอดพระกัณฑฯ ขอที่ ๓
ขันธ ๕ สรางบารมี
สรรพสัตวทั้งหลายที่มีชีวิตอยูในโลกนี้ ตางประกอบดวยขันธ ๕ คือ รูป = รางกาย เวทนา = ความรูสึกชอบ ชัง หรือเฉย ๆ สัญญา = ความจำได หมายรูในสิ่งตาง ๆ สังขาร = ความคิดปรุงแตง เชน ตาเห็นรูปก็คิดปรุงแตงวา สวย ไมสวย เปนตน วิญญาณ = ความรับรูอารมณที่ผานเขามาทางตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ ขันธทั้ง ๕ นี้ เปนอนิจจัง คือ ไมเที่ยง มีเกิดขึ้น ตั้งอยู และดับไป เปนธรรมดา ชีวิตทุกชีวิตไมวาจะเปนมนุษย สัตว เทพ หรือแมแตพระพุทธเจา ไมมีใครหลีกหนีความเปนอนิจจังไปได แตสิ่งหนึ่งที่พระพุทธเจามีแตกตางจาก สรรพสัตวทั้งหลาย คือ พระองคทรงเปยมลนดวยพระบารมีที่สั่งสมมาอยาง ยาวนานสิ้น ๔ อสงไขยกับอีก ๑ แสนกัป บทสวดนี้ทำใหเราไดรูวา ตัวตนของเรานี้มิไดมีสวนใดที่แตกตางจาก พระพุทธเจาเลย พระองคทรงเปนมนุษย แมตัวเราก็เปนมนุษย เราเกิดแกเจ็บ ตาย พระองคก็ทรงผานการเกิดแกเจ็บตายมาแลวนับไมถวนเชนกัน แตพระองค ทรงเปนพุทธะที่ยิ่งดวยบารมีได ก็เพราะไมทรงประมาทในการทำความดีในแตละ ภพชาติที่เกิด เมื่อไดตระหนักถึงขอนี้แลว ก็พึงยึดพระพุทธองคเปนแบบอยางใน การใชชีวิตเถิด หมั่นสรางความดีเอาไวกอกุศลใหมากยิ่งขึ้น แลวจะไดพบสุขอัน เปนที่สุดอยางพระพุทธเจา ÊÓ¹Ñ¡¾ÔÁ¾àÅÕèÂ§àªÕÂ§ à¾ÕÂÃà¾×èÍ¾Ø·¸ÈÒÊ¹
ÍÔµÔ» âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ ÃÙ»Ð¢Ñ¹â¸ ÍÐ¹Ô¨¨ÐÅÑ¡¢Ð³Ð»ÒÃÐÁÔ ¨Ð ÊÑÁ»˜¹â¹, แมเพราะเหตุนี้ พระผูมีพระภาคเจาพระองคนั้น แมจะมีรูปขันธ เปนอนิจจลักษณะ คือไมเที่ยงแท แตทรงเพียบพรอมดวยพระบารมี
ÍÔµÔ» âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ àÇ·Ð¹Ò¢Ñ¹â¸ ÍÐ¹Ô¨¨ÐÅÑ¡¢Ð³Ð»ÒÃÐÁÔ ¨Ð ÊÑÁ»˜¹â¹,
แมเพราะเหตุนี้ พระผูมีพระภาคเจาพระองคนั้น แมจะมีเวทนาขันธ เปนอนิจจลักษณะ คือไมเที่ยงแท แตทรงเพียบพรอมดวยพระบารมี
ÍÔµÔ» âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ ÊÑÞÞÒ¢Ñ¹â¸ ÍÐ¹Ô¨¨ÐÅÑ¡¢Ð³Ð»ÒÃÐÁÔ ¨Ð ÊÑÁ»˜¹â¹,
แมเพราะเหตุนี้ พระผูมีพระภาคเจาพระองคนั้น แมจะมีสัญญาขันธ เปนอนิจจลักษณะ คือไมเที่ยงแท แตทรงเพียบพรอมดวยพระบารมี
ÍÔµÔ» âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ ÊÑ§¢ÒÃÐ¢Ñ¹â¸ ÍÐ¹Ô¨¨ÐÅÑ¡¢Ð³Ð»ÒÃÐÁÔ ¨Ð ÊÑÁ»˜¹â¹,
แมเพราะเหตุนี้ พระผูมีพระภาคเจาพระองคนั้น แมจะมีสังขารขันธ เปนอนิจจลักษณะ คือไมเที่ยงแท แตทรงเพียบพรอมดวยพระบารมี
ÍÔµÔ» âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ ÇÔÞÞÒ³Ð¢Ñ¹â¸ ÍÐ¹Ô¨¨ÐÅÑ¡¢Ð³Ð»ÒÃÐÁÔ ¨Ð ÊÑÁ»˜¹â¹. แมเพราะเหตุนี้ พระผูมีพระภาคเจาพระองคนั้น แมจะมีวิญญาณขันธ เปนอนิจจลักษณะ คือไมเที่ยงแท แตทรงเพียบพรอมดวยพระบารมี. ต่อ หน้า ๓๐ Ë¹Ñ§Ê×Í ñ àÅ‹Á áº‹§¡Ñ¹Í‹Ò¹ ñð ¤¹ ÁÕÊØ¢ ñð ¤¹ Ë¹Ñ§Ê×Í ñðð àÅ‹Á áº‹§¡Ñ¹Í‹Ò¹ ñ,ððð ¤¹ ÁÕÊØ¢ ñ,ððð ¤¹ Ë¹Ñ§Ê×Í ñðð,ððð àÅ‹Á áº‹§¡Ñ¹Í‹Ò¹ ñ,ððð,ððð ¤¹ ÁÕÊØ¢ ñ,ððð,ððð ¤¹ Ã‹ÇÁ¡Ñ¹á¨¡Ë¹Ñ§Ê×ÍàÅ‹Á¹ÕéãËŒÁÒ¡àÅ‹Á à¾×èÍÊÃŒÒ§ÊØ¢ãËŒ¤Ãº ñð ÅŒÒ¹¤¹
¸ÒµØ¹éÓ
¸ÒµØ´Ô¹
¸ÒµØÅÁ
¸ÒµØä¿
¸ÒµØÍÒ¡ÒÈ
อธิบายประกอบยอดพระกัณฑฯ ขอที่ ๔
¸ÒµØÃÙŒ
ความรูแจงในธาตุ ๖๑
สรรพสิ่งในโลกนี้ พระพุทธเจาตรัสวา เปนอนัตตา ไมมีตัวตนที่แทจริง สรรพสิ่งที่เราเห็นกันเปนรูปรางนี้ ลวนเกิดจากอณูเล็ก ๆ รวมตัวกัน เชน ภูเขา เกิดจากฝุนละอองเล็ก ๆ ตนไมเกิดจากเยื่อเล็ก ๆ รวมกันที่สุดแมรางกายของเรา ก็เกิดจากเซลลเล็ก ๆ เปนลาน ๆ เซลลเกาะกุมกัน อณูเล็ก ๆ หรือเซลลเหลานี้ พระพุทธเจาเรียกวา ธาตุ ซึ่งมีความหมาย วา สิ่งที่เปนตนเดิมไมสามารถแยกยอยไดอีก ความที่สิ่งตาง ๆ เกิดมีขึ้นเพราะ ธาตุประชุมกันนี้ เปนความเรนลับของธรรมชาติที่พระพุทธเจาทรงรูแจงดวยกำลัง แหงสมาธิญาณ และความจริงอันเดียวกันนี้นักวิทยาศาสตรเพิ่งคนพบหลังจากที่ พระพุทธเจาปรินิพพานไปแลวราว ๒,๐๐๐ กวาป โดยเรียกวา อะตอม ธาตุ ที่พระพุทธเจาทรงคนพบนั้น มี ๖ ชนิดดวยกัน คือ ปฐวีธาตุ ธาตุดิน อาโปธาตุ ธาตุน้ำ เตโชธาตุ ธาตุไฟ วาโยธาตุ ธาตุลม อากาศธาตุ ธาตุอากาศ วิญญาณธาตุ ธาตุรู (ดวงจิต) สรรพสิ่งที่ไมมีชีวิต บางอยางเกิดจากธาตุเดียว บางอยางเกิดจากหลาย ธาตุผสมกัน สวนสิ่งมีชีวิตทั้งหลายเกิดจากธาตุทั้ง ๖ ประสมกัน ๑ดูเรื่องธาตุ ๖ เพิ่มเติมไดในหนังสือเรียนนักธรรม ชั้นตรี ฉบับมาตรฐาน บูรณาการชีวิต วิชา ธรรมวิภาค หนา ๑๗๑ : สำนักพิมพเลี่ยงเชียง ; ๒๕๔๙. ÊÓ¹Ñ¡¾ÔÁ¾àÅÕèÂ§àªÕÂ§ à¾ÕÂÃà¾×èÍ¾Ø·¸ÈÒÊ¹
ô. ÍÔµÔ» âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ »Ð°ÐÇÕ¸ÒµØ ÊÐÁÒ¸ÔÞÒ³ÐÊÑÁ»˜¹â¹ แมเพราะเหตุนี้ พระผูมีพระภาคเจาพระองคนั้น ทรงถึงพรอมดวย สมาธิญาณ คือความรูแจงอันเกิดจากสมาธิ ในธาตุดิน
ÍÔµÔ» âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ ÍÒâ»¸ÒµØ ÊÐÁÒ¸ÔÞÒ³ÐÊÑÁ»˜¹â¹
แมเพราะเหตุนี้ พระผูมีพระภาคเจาพระองคนั้น ทรงถึงพรอมดวย สมาธิญาณ คือความรูแจงอันเกิดจากสมาธิ ในธาตุน้ำ
ÍÔµÔ» âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ àµâª¸ÒµØ ÊÐÁÒ¸ÔÞÒ³ÐÊÑÁ»˜¹â¹
แมเพราะเหตุนี้ พระผูมีพระภาคเจาพระองคนั้น ทรงถึงพรอมดวย สมาธิญาณ คือความรูแจงอันเกิดจากสมาธิ ในธาตุไฟ
ÍÔµÔ» âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ ÇÒâÂ¸ÒµØ ÊÐÁÒ¸ÔÞÒ³ÐÊÑÁ»˜¹â¹
แมเพราะเหตุนี้ พระผูมีพระภาคเจาพระองคนั้น ทรงถึงพรอมดวย สมาธิญาณ คือความรูแจงอันเกิดจากสมาธิ ในธาตุลม
ÍÔµÔ» âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ ÍÒ¡ÒÊÐ¸ÒµØ ÊÐÁÒ¸ÔÞÒ³ÐÊÑÁ»˜¹â¹
แมเพราะเหตุนี้ พระผูมีพระภาคเจาพระองคนั้น ทรงถึงพรอมดวย สมาธิญาณ คือความรูแจงอันเกิดจากสมาธิ ในธาตุอากาศ
ÍÔµÔ» âÊ ÀÐ¤ÐÇÒ ÇÔÞÞÒ³Ð¸ÒµØ ÊÐÁÒ¸ÔÞÒ³ÐÊÑÁ»˜¹â¹.
แมเพราะเหตุนี้ พระผูมีพระภาคเจาพระองคนั้น ทรงถึงพรอมดวย สมาธิญาณ คือความรูแจงอันเกิดจากสมาธิ ในธาตุรู. Á¹ØÉÂà¡Ô´¨Ò¡¸ÒµØ·Ñé§ ö »ÃÐ¡Íº¡Ñ¹ àÁ×èÍ¶Ö§¤ÃÒÇµÒÂ ¸ÒµØ·Ñé§ ö ¡çáÂ¡ÊÅÒÂ¨Ò¡¡Ñ¹ ´Ñ§¤ÓÇ‹Ò “à¡Ô´¨Ò¡¸ÃÃÁªÒµÔ ¤×¹ÊÙ‹¸ÃÃÁªÒµÔ” ¹Ñè¹àÍ§ ´Ô¹
ต่อหน้า ๓๒
ÃÙŒ
ÍÒ¡ÒÈ
พุทธฤทธิ์ ยอดพระกัณฑ์ไตรปิฎก