2021	233	34	280	63	581	751	1
Editorial	521	38	555	51	581	751	1
Neogranadina	512	45	565	59	581	751	1
Vol.	214	56	240	78	581	751	1
21(1)	244	56	277	78	581	751	1
enero-junio	233	77	284	90	581	751	1
■	293	79	299	87	581	751	1
ISSN:	308	77	331	90	581	751	1
1657-4702	333	77	376	90	581	751	1
▪	378	79	382	87	581	751	1
e-ISSN:	384	77	416	90	581	751	1
2462-859X	418	77	463	90	581	751	1
■	472	79	477	87	581	751	1
pp.	486	77	500	90	581	751	1
45-60	502	77	526	90	581	751	1
doi:	71	105	87	118	581	751	1
https://doi.org/10.18359/rlbi.5010	89	105	224	118	581	751	1
Consideraciones	113	157	262	186	581	751	1
bioéticas	266	157	348	186	581	751	1
para	113	182	155	211	581	751	1
la	159	182	176	211	581	751	1
investigación	180	182	301	211	581	751	1
científica	305	182	388	211	581	751	1
de	393	182	415	211	581	751	1
plantas	420	182	488	211	581	751	1
medicinales	113	207	222	236	581	751	1
contra	226	207	285	236	581	751	1
el	290	207	306	236	581	751	1
cáncer	311	207	371	236	581	751	1
en	376	207	399	236	581	751	1
México*	403	207	478	236	581	751	1
Oscar	113	244	142	260	581	751	1
Antonio	144	244	183	260	581	751	1
Sánchez-Aguirre	186	244	266	260	581	751	1
a	266	245	270	254	581	751	1
■	274	248	279	256	581	751	1
Pascual	283	244	320	260	581	751	1
Linares-Márquez	323	244	405	260	581	751	1
b	405	245	409	254	581	751	1
■	113	261	119	269	581	751	1
Alberto	123	257	159	273	581	751	1
Sánchez-Medina	162	257	242	273	581	751	1
c	243	258	246	267	581	751	1
■	249	261	255	269	581	751	1
Leticia	259	257	290	273	581	751	1
Margarita	293	257	341	273	581	751	1
Cano-Asseleih	344	257	414	273	581	751	1
d	414	258	418	267	581	751	1
*	113	500	116	509	581	751	1
Artículo	128	498	155	509	581	751	1
de	157	498	166	509	581	751	1
reflexión.	168	498	201	509	581	751	1
a	113	513	117	521	581	751	1
Maestro	128	511	157	522	581	751	1
en	158	511	167	522	581	751	1
química	169	511	196	522	581	751	1
bioorgánica,	198	511	242	522	581	751	1
estudiante	244	511	281	522	581	751	1
de	283	511	291	522	581	751	1
doctorado	293	511	330	522	581	751	1
en	331	511	340	522	581	751	1
ciencias	342	511	370	522	581	751	1
biomédicas.	371	511	414	522	581	751	1
Centro	415	511	439	522	581	751	1
de	441	511	449	522	581	751	1
Investigacio-	451	511	496	522	581	751	1
nes	128	521	140	532	581	751	1
Biomédicas,	142	521	185	532	581	751	1
Universidad	187	521	229	532	581	751	1
Veracruzana,	231	521	277	532	581	751	1
Veracruz,	279	521	311	532	581	751	1
México.	313	521	340	532	581	751	1
Correo	128	533	152	545	581	751	1
electrónico:	154	533	195	545	581	751	1
zs19019635@estudiantes.uv.mx	197	533	310	545	581	751	1
orcid:	128	546	149	558	581	751	1
https://orcid.org/0000-0001-6654-0745	151	546	291	558	581	751	1
b	113	561	117	570	581	751	1
Doctor	128	559	152	571	581	751	1
en	154	559	163	571	581	751	1
bioética.	164	559	194	571	581	751	1
Universidad	196	559	239	571	581	751	1
Veracruzana,	240	559	286	571	581	751	1
Veracruz,	288	559	321	571	581	751	1
México.	323	559	350	571	581	751	1
Correo	128	572	152	584	581	751	1
electrónico:	154	572	195	584	581	751	1
palinares@uv.mx	197	572	257	584	581	751	1
orcid:	128	585	149	596	581	751	1
https://orcid.org/0000-0002-4534-9308	153	585	293	596	581	751	1
c	113	600	116	608	581	751	1
Doctor	128	598	152	609	581	751	1
en	154	598	162	609	581	751	1
farmacología	164	598	210	609	581	751	1
y	212	598	216	609	581	751	1
farmacognosia.	218	598	272	609	581	751	1
Unidad	274	598	299	609	581	751	1
de	301	598	310	609	581	751	1
Servicios	312	598	343	609	581	751	1
de	345	598	354	609	581	751	1
Apoyo	356	598	378	609	581	751	1
en	380	598	389	609	581	751	1
Resolución	391	598	429	609	581	751	1
Analítica,	431	598	463	609	581	751	1
Universi-	465	598	496	609	581	751	1
dad	128	608	141	619	581	751	1
Veracruzana,	143	608	189	619	581	751	1
Veracruz,	191	608	224	619	581	751	1
México.	226	608	252	619	581	751	1
Correo	128	620	152	632	581	751	1
electrónico:	154	620	195	632	581	751	1
albsanchez@uv.mx	197	620	264	632	581	751	1
orcid:	128	633	149	645	581	751	1
https://orcid.org/0000-0002-3017-9801	151	633	290	645	581	751	1
d	113	648	117	657	581	751	1
Doctora	128	646	155	658	581	751	1
en	157	646	165	658	581	751	1
farmacognosia.	167	646	219	658	581	751	1
Centro	221	646	244	658	581	751	1
de	246	646	254	658	581	751	1
Investigaciones	256	646	309	658	581	751	1
Tropicales,	310	646	346	658	581	751	1
Universidad	348	646	388	658	581	751	1
Veracruzana,	390	646	434	658	581	751	1
Veracruz,	436	646	467	658	581	751	1
México.	469	646	495	658	581	751	1
Correo	128	659	152	671	581	751	1
electrónico:	154	659	195	671	581	751	1
lecano@uv.mx	197	659	248	671	581	751	1
orcid:	128	672	149	683	581	751	1
https://orcid.org/0000-0003-4216-3492	151	672	291	683	581	751	1
45	541	717	550	728	581	751	1
Palabras	96	71	131	83	581	751	2
clave:	133	71	156	83	581	751	2
temas	158	71	181	83	581	751	2
bioéticos;	183	71	219	83	581	751	2
medicina	221	71	255	83	581	751	2
tradicional;	257	71	298	83	581	751	2
plantas	300	71	327	83	581	751	2
medicinales;	330	71	376	83	581	751	2
atención	378	71	410	83	581	751	2
del	412	71	423	83	581	751	2
cáncer;	426	71	453	83	581	751	2
pueblos	96	84	126	96	581	751	2
originarios	128	84	169	96	581	751	2
Recibido:	96	103	134	115	581	751	2
15/07/2020	137	102	180	115	581	751	2
Aceptado:	182	103	224	115	581	751	2
27/01/2021	227	102	270	115	581	751	2
Disponible	96	121	141	134	581	751	2
en	143	121	153	134	581	751	2
línea:	156	121	179	134	581	751	2
23/07/2021	181	121	225	134	581	751	2
Cómo	96	140	120	152	581	751	2
citar:	124	140	146	152	581	751	2
Sánchez-Aguirre	150	140	214	152	581	751	2
OA,	218	140	232	152	581	751	2
Linares-Márquez	236	140	301	152	581	751	2
P,	305	140	311	152	581	751	2
Sánchez-Medina	315	140	379	152	581	751	2
A,	383	140	391	152	581	751	2
Cano-Asseleih	395	140	450	152	581	751	2
LM.	454	140	468	152	581	751	2
Consideraciones	96	153	160	165	581	751	2
bioéticas	162	153	197	165	581	751	2
para	199	153	217	165	581	751	2
la	218	153	225	165	581	751	2
investigación	227	153	278	165	581	751	2
científica	280	153	315	165	581	751	2
de	317	153	326	165	581	751	2
plantas	328	153	357	165	581	751	2
medicinales	359	153	405	165	581	751	2
contra	407	153	431	165	581	751	2
el	433	153	440	165	581	751	2
cáncer	442	153	468	165	581	751	2
en	96	166	106	178	581	751	2
México.	108	166	137	178	581	751	2
Rev.	139	166	154	178	581	751	2
latinoam.	156	166	192	178	581	751	2
bioet	194	166	213	178	581	751	2
[Internet].	215	166	254	178	581	751	2
23	256	166	266	178	581	751	2
de	268	166	277	178	581	751	2
julio	279	166	296	178	581	751	2
de	298	166	307	178	581	751	2
2021	309	166	328	178	581	751	2
[citado	330	166	356	178	581	751	2
23	358	166	368	178	581	751	2
de	370	166	380	178	581	751	2
julio	382	166	398	178	581	751	2
de	400	166	409	178	581	751	2
2021];21(1):45-	411	166	468	178	581	751	2
60.	96	179	108	191	581	751	2
Disponible	111	179	152	191	581	751	2
en:	154	179	166	191	581	751	2
https://revistas.unimilitar.edu.co/index.php/rlbi/article/view/5010	168	179	422	191	581	751	2
Bioethical	85	203	135	221	581	751	2
Considerations	138	203	213	221	581	751	2
for	216	203	231	221	581	751	2
Scientific	234	203	279	221	581	751	2
Research	282	203	327	221	581	751	2
of	330	203	340	221	581	751	2
Medicinal	343	203	392	221	581	751	2
Plants	395	203	427	221	581	751	2
Against	85	217	123	235	581	751	2
Cancer	126	217	161	235	581	751	2
in	164	217	174	235	581	751	2
Mexico	177	217	212	235	581	751	2
Keywords:	96	401	138	414	581	751	2
bioethical	140	401	177	414	581	751	2
topics;	179	401	203	414	581	751	2
traditional	205	401	243	414	581	751	2
medicine;	245	401	281	414	581	751	2
medicinal	283	401	319	414	581	751	2
plants;	321	401	346	414	581	751	2
cancer	348	401	373	414	581	751	2
care;	375	401	393	414	581	751	2
indigenous	395	401	436	414	581	751	2
peoples	438	401	468	414	581	751	2
Considerações	85	440	160	457	581	751	2
bioéticas	163	440	210	457	581	751	2
para	213	440	237	457	581	751	2
a	240	440	247	457	581	751	2
pesquisa	250	440	295	457	581	751	2
científica	298	440	345	457	581	751	2
de	348	440	360	457	581	751	2
plantas	363	440	402	457	581	751	2
medicinais	85	454	141	471	581	751	2
contra	145	454	179	471	581	751	2
o	182	454	189	471	581	751	2
câncer	192	454	227	471	581	751	2
no	230	454	243	471	581	751	2
México	246	454	284	471	581	751	2
Palavras-chave:	96	646	160	658	581	751	2
temas	164	646	187	658	581	751	2
bioéticos;	191	646	227	658	581	751	2
medicina	231	646	265	658	581	751	2
tradicional;	269	646	311	658	581	751	2
plantas	315	646	342	658	581	751	2
medicinais;	347	646	388	658	581	751	2
atenção	393	646	422	658	581	751	2
do	427	646	436	658	581	751	2
câncer;	441	646	468	658	581	751	2
povos	96	659	119	671	581	751	2
originários	121	659	161	671	581	751	2
46	31	716	40	727	581	751	2
Revista	71	26	97	38	581	751	3
Latinoamericana	99	26	161	38	581	751	3
de	163	26	172	38	581	751	3
Bioética	174	26	203	38	581	751	3
■	209	29	214	37	581	751	3
Vol.	217	26	231	38	581	751	3
21(1)	232	26	249	38	581	751	3
Introducción	71	54	154	74	581	751	3
El	71	74	79	88	581	751	3
uso	81	74	96	88	581	751	3
de	97	74	107	88	581	751	3
prácticas	109	74	145	88	581	751	3
complementarias	147	74	218	88	581	751	3
en	219	74	229	88	581	751	3
el	231	74	238	88	581	751	3
tratamien-	239	74	283	88	581	751	3
to	71	87	79	102	581	751	3
de	82	87	91	102	581	751	3
la	94	87	101	102	581	751	3
salud	103	87	125	102	581	751	3
es	127	87	136	102	581	751	3
tan	138	87	152	102	581	751	3
antiguo	154	87	186	102	581	751	3
como	188	87	211	102	581	751	3
la	214	87	221	102	581	751	3
aparición	223	87	262	102	581	751	3
de	264	87	274	102	581	751	3
la	276	87	283	102	581	751	3
especie	71	100	100	115	581	751	3
humana,	102	100	139	115	581	751	3
desde	141	100	164	115	581	751	3
el	166	100	173	115	581	751	3
principio	175	100	213	115	581	751	3
de	215	100	225	115	581	751	3
la	227	100	234	115	581	751	3
civilización	236	100	283	115	581	751	3
forman	71	114	102	128	581	751	3
parte	104	114	126	128	581	751	3
de	128	114	138	128	581	751	3
la	140	114	147	128	581	751	3
atención	150	114	185	128	581	751	3
familiar	187	114	221	128	581	751	3
y	223	114	228	128	581	751	3
comunitaria.	230	114	283	128	581	751	3
Entre	71	127	94	141	581	751	3
las	98	127	109	141	581	751	3
distintas	113	127	148	141	581	751	3
prácticas	153	127	189	141	581	751	3
complementarias	194	127	264	141	581	751	3
uti-	269	127	283	141	581	751	3
lizadas	71	140	99	154	581	751	3
y	102	140	107	154	581	751	3
difundidas	110	140	155	154	581	751	3
a	158	140	163	154	581	751	3
través	166	140	190	154	581	751	3
de	193	140	203	154	581	751	3
la	206	140	213	154	581	751	3
cultura	216	140	246	154	581	751	3
popular,	249	140	283	154	581	751	3
el	71	153	78	167	581	751	3
uso	81	153	95	167	581	751	3
de	99	153	108	167	581	751	3
plantas	111	153	141	167	581	751	3
medicinales	144	153	193	167	581	751	3
ha	196	153	206	167	581	751	3
ocupado	209	153	245	167	581	751	3
un	248	153	259	167	581	751	3
lugar	262	153	283	167	581	751	3
destacado	71	166	112	180	581	751	3
y	114	166	119	180	581	751	3
ha	122	166	132	180	581	751	3
sido	134	166	151	180	581	751	3
el	154	166	161	180	581	751	3
principal	164	166	201	180	581	751	3
recurso	204	166	235	180	581	751	3
terapéutico	237	166	283	180	581	751	3
utilizado	71	179	108	193	581	751	3
en	110	179	120	193	581	751	3
los	122	179	133	193	581	751	3
pueblos	135	179	167	193	581	751	3
originarios	169	179	214	193	581	751	3
para	216	179	235	193	581	751	3
tratar	237	179	260	193	581	751	3
la	262	179	270	193	581	751	3
sa-	272	179	283	193	581	751	3
lud	71	192	84	206	581	751	3
de	86	192	96	206	581	751	3
las	98	192	109	206	581	751	3
personas	111	192	148	206	581	751	3
y	150	192	155	206	581	751	3
sus	157	192	170	206	581	751	3
familias	172	192	205	206	581	751	3
(1).	208	192	220	206	581	751	3
Una	85	205	103	219	581	751	3
de	107	205	117	219	581	751	3
las	121	205	133	219	581	751	3
enfermedades	137	205	196	219	581	751	3
que	200	205	215	219	581	751	3
se	220	205	228	219	581	751	3
han	232	205	248	219	581	751	3
tratado	253	205	283	219	581	751	3
con	71	218	86	232	581	751	3
plantas	90	218	121	232	581	751	3
medicinales	124	218	175	232	581	751	3
como	179	218	202	232	581	751	3
recurso	206	218	238	232	581	751	3
terapéuti-	242	218	283	232	581	751	3
co	71	231	81	245	581	751	3
es	84	231	93	245	581	751	3
el	96	231	103	245	581	751	3
cáncer,	107	231	137	245	581	751	3
uno	140	231	157	245	581	751	3
de	160	231	170	245	581	751	3
los	174	231	186	245	581	751	3
principales	189	231	236	245	581	751	3
problemas	239	231	283	245	581	751	3
de	71	244	81	258	581	751	3
salud	84	244	107	258	581	751	3
que	110	244	126	258	581	751	3
enfrenta	129	244	165	258	581	751	3
el	168	244	176	258	581	751	3
ser	179	244	191	258	581	751	3
humano.	195	244	233	258	581	751	3
El	237	244	245	258	581	751	3
término	249	244	283	258	581	751	3
cáncer	71	257	99	271	581	751	3
engloba	101	257	134	271	581	751	3
un	136	257	148	271	581	751	3
grupo	150	257	176	271	581	751	3
numeroso	178	257	220	271	581	751	3
de	223	257	233	271	581	751	3
enfermeda-	235	257	283	271	581	751	3
des	71	270	85	285	581	751	3
que	87	270	102	285	581	751	3
se	105	270	113	285	581	751	3
caracterizan	116	270	168	285	581	751	3
por	171	270	185	285	581	751	3
el	188	270	195	285	581	751	3
desarrollo	197	270	240	285	581	751	3
de	242	270	252	285	581	751	3
células	255	270	283	285	581	751	3
anormales	71	283	115	298	581	751	3
que	119	283	134	298	581	751	3
se	137	283	146	298	581	751	3
dividen,	149	283	184	298	581	751	3
crecen	187	283	215	298	581	751	3
y	218	283	223	298	581	751	3
se	227	283	235	298	581	751	3
diseminan	238	283	283	298	581	751	3
sin	71	297	83	311	581	751	3
control	88	297	118	311	581	751	3
en	123	297	133	311	581	751	3
cualquier	137	297	177	311	581	751	3
parte	181	297	204	311	581	751	3
del	208	297	221	311	581	751	3
cuerpo	225	297	255	311	581	751	3
a	259	297	263	311	581	751	3
tra-	268	297	283	311	581	751	3
vés	71	310	84	324	581	751	3
del	88	310	101	324	581	751	3
torrente	105	310	139	324	581	751	3
sanguíneo	143	310	188	324	581	751	3
y	192	310	197	324	581	751	3
el	201	310	208	324	581	751	3
sistema	212	310	244	324	581	751	3
linfático	248	310	283	324	581	751	3
(2).	71	323	84	337	581	751	3
Existen	87	323	119	337	581	751	3
múltiples	122	323	161	337	581	751	3
factores	165	323	198	337	581	751	3
que	201	323	216	337	581	751	3
dan	219	323	235	337	581	751	3
origen	238	323	265	337	581	751	3
a	268	323	273	337	581	751	3
la	276	323	283	337	581	751	3
transformación	71	336	137	350	581	751	3
de	140	336	150	350	581	751	3
una	154	336	170	350	581	751	3
célula	174	336	198	350	581	751	3
normal	202	336	233	350	581	751	3
a	237	336	241	350	581	751	3
una	245	336	261	350	581	751	3
can-	265	336	283	350	581	751	3
cerosa,	71	349	100	363	581	751	3
y	103	349	108	363	581	751	3
todos	111	349	134	363	581	751	3
ellos	137	349	156	363	581	751	3
conllevan	159	349	201	363	581	751	3
a	204	349	208	363	581	751	3
la	211	349	219	363	581	751	3
adquisición	222	349	270	363	581	751	3
de	273	349	283	363	581	751	3
nuevas	71	362	100	376	581	751	3
características	105	362	165	376	581	751	3
que	170	362	185	376	581	751	3
les	190	362	201	376	581	751	3
permiten	205	362	244	376	581	751	3
sobrevi-	249	362	283	376	581	751	3
vir,	71	375	85	389	581	751	3
proliferar	88	375	129	389	581	751	3
y	133	375	137	389	581	751	3
colonizar	141	375	181	389	581	751	3
nuevos	185	375	214	389	581	751	3
tejidos.	218	375	248	389	581	751	3
Así,	252	375	268	389	581	751	3
los	272	375	283	389	581	751	3
procesos	71	388	108	402	581	751	3
biológicos	110	388	153	402	581	751	3
que	155	388	171	402	581	751	3
se	173	388	182	402	581	751	3
llevan	184	388	210	402	581	751	3
a	212	388	217	402	581	751	3
cabo	220	388	240	402	581	751	3
en	242	388	252	402	581	751	3
células	255	388	283	402	581	751	3
normales	71	401	110	415	581	751	3
se	113	401	121	415	581	751	3
encuentran	124	401	172	415	581	751	3
alterados	175	401	213	415	581	751	3
en	216	401	226	415	581	751	3
las	228	401	240	415	581	751	3
células	242	401	271	415	581	751	3
de	273	401	283	415	581	751	3
cáncer,	71	414	101	428	581	751	3
lo	103	414	111	428	581	751	3
que	114	414	129	428	581	751	3
provoca	132	414	166	428	581	751	3
cambios	168	414	203	428	581	751	3
en	206	414	216	428	581	751	3
su	219	414	228	428	581	751	3
crecimiento,	231	414	283	428	581	751	3
metabolismo,	71	427	128	441	581	751	3
muerte,	131	427	163	441	581	751	3
entre	166	427	188	441	581	751	3
otros.	190	427	214	441	581	751	3
Desde	85	440	111	454	581	751	3
el	114	440	121	454	581	751	3
siglo	124	440	144	454	581	751	3
pasado,	147	440	179	454	581	751	3
el	182	440	189	454	581	751	3
cáncer	192	440	220	454	581	751	3
era	223	440	236	454	581	751	3
considera-	239	440	283	454	581	751	3
do	71	453	82	468	581	751	3
una	86	453	102	468	581	751	3
enfermedad	106	453	156	468	581	751	3
común	160	453	190	468	581	751	3
que	194	453	209	468	581	751	3
progresivamente	213	453	283	468	581	751	3
se	71	466	79	481	581	751	3
convirtió	83	466	122	481	581	751	3
en	125	466	135	481	581	751	3
un	138	466	150	481	581	751	3
problema	153	466	193	481	581	751	3
importante	197	466	244	481	581	751	3
de	248	466	258	481	581	751	3
salud	261	466	283	481	581	751	3
pública	71	480	102	494	581	751	3
a	106	480	110	494	581	751	3
nivel	114	480	135	494	581	751	3
mundial.	139	480	177	494	581	751	3
Según	181	480	207	494	581	751	3
datos	211	480	234	494	581	751	3
de	237	480	247	494	581	751	3
globo-	251	480	283	494	581	751	3
can	71	493	89	507	581	751	3
en	92	493	102	507	581	751	3
2018,	105	493	127	507	581	751	3
se	130	493	138	507	581	751	3
han	141	493	157	507	581	751	3
presentado	160	493	207	507	581	751	3
en	210	493	220	507	581	751	3
el	223	493	230	507	581	751	3
mundo	233	493	264	507	581	751	3
18.1	267	493	283	507	581	751	3
millones	71	506	108	520	581	751	3
de	110	506	120	520	581	751	3
nuevos	123	506	153	520	581	751	3
casos	156	506	178	520	581	751	3
de	181	506	191	520	581	751	3
cáncer	194	506	222	520	581	751	3
y	224	506	229	520	581	751	3
9.6	232	506	244	520	581	751	3
millones	247	506	284	520	581	751	3
de	71	519	81	533	581	751	3
muertes,	83	519	120	533	581	751	3
lo	122	519	130	533	581	751	3
que	132	519	147	533	581	751	3
representa	149	519	193	533	581	751	3
el	196	519	203	533	581	751	3
20.3	205	519	223	533	581	751	3
%	225	519	233	533	581	751	3
de	235	519	245	533	581	751	3
la	247	519	254	533	581	751	3
pobla-	256	519	283	533	581	751	3
ción	71	532	89	546	581	751	3
total	93	532	112	546	581	751	3
de	116	532	126	546	581	751	3
defunciones	129	532	181	546	581	751	3
(5).	184	532	198	546	581	751	3
Tomando	201	532	242	546	581	751	3
en	246	532	256	546	581	751	3
cuen-	260	532	283	546	581	751	3
ta	71	545	79	559	581	751	3
estos	82	545	103	559	581	751	3
datos,	106	545	131	559	581	751	3
se	134	545	142	559	581	751	3
prevé	145	545	168	559	581	751	3
que	171	545	187	559	581	751	3
el	190	545	197	559	581	751	3
número	200	545	233	559	581	751	3
de	236	545	246	559	581	751	3
muertes	249	545	284	559	581	751	3
por	71	558	86	572	581	751	3
cáncer	88	558	116	572	581	751	3
en	119	558	129	572	581	751	3
América	131	558	168	572	581	751	3
aumentará	171	558	216	572	581	751	3
de	219	558	229	572	581	751	3
1.3	231	558	244	572	581	751	3
hasta	246	558	269	572	581	751	3
2.1	271	558	283	572	581	751	3
millones	71	571	108	585	581	751	3
en	111	571	121	585	581	751	3
2030;	124	571	147	585	581	751	3
del	151	571	163	585	581	751	3
mismo	167	571	196	585	581	751	3
modo,	199	571	226	585	581	751	3
se	230	571	238	585	581	751	3
espera	242	571	269	585	581	751	3
un	272	571	283	585	581	751	3
incremento	71	584	119	598	581	751	3
en	123	584	133	598	581	751	3
nuevos	137	584	166	598	581	751	3
casos	170	584	192	598	581	751	3
del	196	584	208	598	581	751	3
67%	212	584	230	598	581	751	3
en	233	584	243	598	581	751	3
América	247	584	283	598	581	751	3
Latina	71	597	98	611	581	751	3
y	101	597	106	611	581	751	3
el	109	597	116	611	581	751	3
Caribe	119	597	148	611	581	751	3
(1.8	151	597	167	611	581	751	3
millones	170	597	206	611	581	751	3
por	210	597	224	611	581	751	3
año),	227	597	249	611	581	751	3
estima-	252	597	283	611	581	751	3
ciones	71	610	97	624	581	751	3
mayores	100	610	136	624	581	751	3
que	139	610	154	624	581	751	3
las	157	610	168	624	581	751	3
esperadas	171	610	212	624	581	751	3
para	215	610	234	624	581	751	3
Norteamé-	237	610	283	624	581	751	3
rica	71	623	87	637	581	751	3
(41%)	89	623	112	637	581	751	3
(6).	115	623	129	637	581	751	3
La	85	636	95	651	581	751	3
magnitud	99	636	140	651	581	751	3
de	144	636	154	651	581	751	3
los	157	636	169	651	581	751	3
efectos	173	636	201	651	581	751	3
del	205	636	218	651	581	751	3
cáncer	221	636	249	651	581	751	3
en	252	636	263	651	581	751	3
Mé-	266	636	283	651	581	751	3
xico	71	649	89	664	581	751	3
no	91	649	102	664	581	751	3
es	105	649	113	664	581	751	3
muy	116	649	134	664	581	751	3
diferente	137	649	175	664	581	751	3
al	177	649	185	664	581	751	3
panorama	187	649	230	664	581	751	3
mundial,	233	649	271	664	581	751	3
ya	274	649	283	664	581	751	3
que	71	663	86	677	581	751	3
es	90	663	98	677	581	751	3
la	101	663	109	677	581	751	3
tercera	112	663	141	677	581	751	3
causa	144	663	168	677	581	751	3
de	171	663	181	677	581	751	3
muerte,	184	663	217	677	581	751	3
seguida	221	663	253	677	581	751	3
de	256	663	266	677	581	751	3
en-	270	663	283	677	581	751	3
fermedades	71	676	120	690	581	751	3
cardiovasculares	124	676	194	690	581	751	3
y	199	676	203	690	581	751	3
la	207	676	215	690	581	751	3
diabetes.	219	676	256	690	581	751	3
Entre	260	676	283	690	581	751	3
los	298	51	309	65	581	751	3
efectos	312	51	341	65	581	751	3
más	343	51	360	65	581	751	3
comunes	363	51	401	65	581	751	3
en	403	51	413	65	581	751	3
la	416	51	423	65	581	751	3
población	425	51	467	65	581	751	3
mexicana	469	51	510	65	581	751	3
se	298	65	306	79	581	751	3
encuentran	309	65	357	79	581	751	3
el	360	65	367	79	581	751	3
cáncer	370	65	398	79	581	751	3
de	401	65	411	79	581	751	3
mama,	414	65	443	79	581	751	3
próstata,	446	65	483	79	581	751	3
cervi-	485	65	510	79	581	751	3
couterino,	298	78	341	92	581	751	3
colorrectal	343	78	389	92	581	751	3
y	391	78	396	92	581	751	3
de	398	78	408	92	581	751	3
pulmón	411	78	444	92	581	751	3
(7).	447	78	461	92	581	751	3
Actualmente,	312	92	369	106	581	751	3
el	372	92	379	106	581	751	3
uso	382	92	397	106	581	751	3
de	400	92	410	106	581	751	3
plantas	413	92	443	106	581	751	3
medicinales	446	92	497	106	581	751	3
ha	500	92	510	106	581	751	3
incrementado	298	105	356	120	581	751	3
considerablemente	358	105	437	120	581	751	3
como	439	105	463	120	581	751	3
alternativa	465	105	510	120	581	751	3
en	298	119	308	133	581	751	3
el	310	119	317	133	581	751	3
tratamiento	319	119	369	133	581	751	3
de	371	119	381	133	581	751	3
diversas	383	119	418	133	581	751	3
enfermedades,	420	119	481	133	581	751	3
ya	483	119	493	133	581	751	3
que	495	119	510	133	581	751	3
estas	298	132	318	147	581	751	3
poseen	321	132	350	147	581	751	3
varias	353	132	378	147	581	751	3
ventajas	381	132	415	147	581	751	3
sobre	417	132	440	147	581	751	3
los	443	132	454	147	581	751	3
medicamen-	457	132	510	147	581	751	3
tos	298	146	310	160	581	751	3
elaborados	312	146	358	160	581	751	3
a	360	146	365	160	581	751	3
partir	367	146	392	160	581	751	3
de	394	146	404	160	581	751	3
productos	406	146	449	160	581	751	3
químicos.	451	146	493	160	581	751	3
Los	495	146	510	160	581	751	3
compuestos	298	160	348	174	581	751	3
derivados	349	160	391	174	581	751	3
de	392	160	402	174	581	751	3
plantas	404	160	435	174	581	751	3
suelen	436	160	463	174	581	751	3
ser	465	160	477	174	581	751	3
más	479	160	496	174	581	751	3
to-	498	160	510	174	581	751	3
lerantes	298	173	331	187	581	751	3
y	333	173	338	187	581	751	3
menos	341	173	369	187	581	751	3
tóxicos	371	173	401	187	581	751	3
para	404	173	423	187	581	751	3
las	426	173	437	187	581	751	3
células	440	173	469	187	581	751	3
humanas	471	173	510	187	581	751	3
normales,	298	187	340	201	581	751	3
por	342	187	357	201	581	751	3
lo	360	187	368	201	581	751	3
tanto,	370	187	395	201	581	751	3
nos	398	187	413	201	581	751	3
ofrecen	415	187	447	201	581	751	3
una	450	187	466	201	581	751	3
oportuni-	468	187	510	201	581	751	3
dad	298	200	313	214	581	751	3
de	316	200	326	214	581	751	3
descubrir	329	200	369	214	581	751	3
nuevos	372	200	402	214	581	751	3
fármacos.	404	200	446	214	581	751	3
El	449	200	457	214	581	751	3
tratamiento	460	200	510	214	581	751	3
del	298	214	310	228	581	751	3
cáncer	314	214	342	228	581	751	3
se	345	214	354	228	581	751	3
lleva	357	214	377	228	581	751	3
a	380	214	385	228	581	751	3
cabo	388	214	408	228	581	751	3
mediante	411	214	451	228	581	751	3
terapias	455	214	488	228	581	751	3
con-	491	214	510	228	581	751	3
vencionales	298	227	347	242	581	751	3
como	349	227	373	242	581	751	3
es	376	227	384	242	581	751	3
el	387	227	394	242	581	751	3
caso	397	227	416	242	581	751	3
de	418	227	428	242	581	751	3
la	431	227	438	242	581	751	3
radioterapia	441	227	493	242	581	751	3
y	495	227	500	242	581	751	3
la	503	227	510	242	581	751	3
quimioterapia;	298	241	360	255	581	751	3
sin	362	241	375	255	581	751	3
embargo,	377	241	417	255	581	751	3
desencadenan	419	241	479	255	581	751	3
efectos	481	241	510	255	581	751	3
secundarios	298	255	349	269	581	751	3
como	353	255	376	269	581	751	3
toxicidad	380	255	419	269	581	751	3
neurológica,	423	255	476	269	581	751	3
proble-	480	255	510	269	581	751	3
mas	298	268	315	282	581	751	3
cardiacos,	318	268	361	282	581	751	3
renales	364	268	394	282	581	751	3
y	398	268	403	282	581	751	3
pulmonares	406	268	457	282	581	751	3
que	460	268	476	282	581	751	3
pueden	479	268	510	282	581	751	3
afectar	298	282	327	296	581	751	3
gravemente	329	282	378	296	581	751	3
la	380	282	387	296	581	751	3
salud	390	282	412	296	581	751	3
de	414	282	424	296	581	751	3
las	426	282	438	296	581	751	3
personas	440	282	477	296	581	751	3
(8).	480	282	493	296	581	751	3
Por	495	282	510	296	581	751	3
la	298	295	305	309	581	751	3
anterior	308	295	343	309	581	751	3
razón,	346	295	373	309	581	751	3
se	376	295	385	309	581	751	3
requiere	388	295	423	309	581	751	3
estudiar	427	295	461	309	581	751	3
las	465	295	476	309	581	751	3
plantas	480	295	510	309	581	751	3
medicinales	298	309	348	323	581	751	3
que	351	309	366	323	581	751	3
son	368	309	383	323	581	751	3
utilizadas	386	309	427	323	581	751	3
para	429	309	448	323	581	751	3
el	451	309	458	323	581	751	3
tratamiento	460	309	510	323	581	751	3
del	298	322	310	337	581	751	3
cáncer	314	322	342	337	581	751	3
con	345	322	361	337	581	751	3
la	364	322	372	337	581	751	3
finalidad	375	322	413	337	581	751	3
de	417	322	427	337	581	751	3
desarrollar	430	322	477	337	581	751	3
nuevos	481	322	510	337	581	751	3
fitofármacos	298	336	351	350	581	751	3
menos	355	336	383	350	581	751	3
tóxicos	388	336	418	350	581	751	3
y	423	336	428	350	581	751	3
posiblemente	432	336	488	350	581	751	3
más	493	336	510	350	581	751	3
eficaces	298	350	330	364	581	751	3
que	332	350	348	364	581	751	3
los	350	350	362	364	581	751	3
medicamentos	364	350	426	364	581	751	3
ya	428	350	438	364	581	751	3
existentes.	440	350	484	364	581	751	3
El	312	363	321	377	581	751	3
conocimiento	323	363	381	377	581	751	3
del	383	363	396	377	581	751	3
uso	398	363	413	377	581	751	3
de	415	363	425	377	581	751	3
plantas	427	363	457	377	581	751	3
proviene	298	377	335	391	581	751	3
de	337	377	347	391	581	751	3
la	349	377	356	391	581	751	3
medicina	358	377	398	391	581	751	3
tradicional	400	377	446	391	581	751	3
también	449	377	483	391	581	751	3
cono-	486	377	510	391	581	751	3
cida	298	390	315	404	581	751	3
como	319	390	343	404	581	751	3
complementaria,	347	390	419	404	581	751	3
alternativa,	423	390	471	404	581	751	3
popular,	475	390	510	404	581	751	3
blanda,	298	404	329	418	581	751	3
marginal,	331	404	372	418	581	751	3
no	374	404	385	418	581	751	3
oficial,	387	404	416	418	581	751	3
no	418	404	429	418	581	751	3
ortodoxa	431	404	469	418	581	751	3
y	471	404	476	418	581	751	3
no	478	404	489	418	581	751	3
con-	491	404	510	418	581	751	3
vencional.	298	417	341	432	581	751	3
Esta	343	417	361	432	581	751	3
medicina	363	417	403	432	581	751	3
representa	405	417	449	432	581	751	3
un	451	417	463	432	581	751	3
cúmulo	465	417	498	432	581	751	3
de	500	417	510	432	581	751	3
saberes	298	431	328	445	581	751	3
tradicionales	332	431	387	445	581	751	3
en	390	431	400	445	581	751	3
torno	404	431	428	445	581	751	3
a	431	431	436	445	581	751	3
la	440	431	447	445	581	751	3
salud	450	431	473	445	581	751	3
y	477	431	481	445	581	751	3
enfer-	485	431	510	445	581	751	3
medad	298	444	327	459	581	751	3
que	330	444	345	459	581	751	3
los	349	444	360	459	581	751	3
pueblos	364	444	396	459	581	751	3
indígenas	400	444	440	459	581	751	3
originarios	444	444	491	459	581	751	3
han	494	444	510	459	581	751	3
recopilado	298	458	342	472	581	751	3
a	345	458	350	472	581	751	3
través	352	458	377	472	581	751	3
del	380	458	393	472	581	751	3
tiempo,	395	458	428	472	581	751	3
en	430	458	440	472	581	751	3
un	443	458	455	472	581	751	3
esfuerzo	457	458	493	472	581	751	3
por	496	458	510	472	581	751	3
atender	298	472	329	486	581	751	3
sus	333	472	347	486	581	751	3
propios	351	472	383	486	581	751	3
padecimientos.	387	472	451	486	581	751	3
Tomando	455	472	496	486	581	751	3
en	500	472	510	486	581	751	3
cuenta	298	485	326	499	581	751	3
la	329	485	336	499	581	751	3
importancia	340	485	392	499	581	751	3
de	395	485	405	499	581	751	3
las	409	485	420	499	581	751	3
plantas	423	485	454	499	581	751	3
en	457	485	467	499	581	751	3
medicina	471	485	510	499	581	751	3
tradicional	298	499	344	513	581	751	3
y	346	499	351	513	581	751	3
en	354	499	364	513	581	751	3
la	366	499	373	513	581	751	3
investigación,	376	499	434	513	581	751	3
cuando	436	499	468	513	581	751	3
los	470	499	482	513	581	751	3
inves-	485	499	510	513	581	751	3
tigadores	298	512	336	526	581	751	3
planeen	339	512	372	526	581	751	3
estudiar	375	512	410	526	581	751	3
estas	412	512	433	526	581	751	3
especies	436	512	470	526	581	751	3
vegetales	472	512	510	526	581	751	3
deben	298	526	323	540	581	751	3
considerar	325	526	370	540	581	751	3
en	372	526	382	540	581	751	3
términos	384	526	423	540	581	751	3
bioéticos	425	526	463	540	581	751	3
algunos	465	526	498	540	581	751	3
de	500	526	510	540	581	751	3
estos	298	539	318	554	581	751	3
aspectos:	322	539	360	554	581	751	3
el	363	539	370	554	581	751	3
tipo	373	539	391	554	581	751	3
de	394	539	404	554	581	751	3
especie	407	539	437	554	581	751	3
que	441	539	456	554	581	751	3
se	459	539	467	554	581	751	3
utiliza,	471	539	500	554	581	751	3
si	504	539	510	554	581	751	3
se	298	553	306	567	581	751	3
encuentra	309	553	352	567	581	751	3
en	355	553	365	567	581	751	3
alguna	369	553	398	567	581	751	3
categoría	401	553	440	567	581	751	3
de	443	553	453	567	581	751	3
protección	457	553	501	567	581	751	3
o	505	553	510	567	581	751	3
restricción	298	567	343	581	581	751	3
de	347	567	357	581	581	751	3
uso,	360	567	377	581	581	751	3
si	381	567	388	581	581	751	3
es	391	567	400	581	581	751	3
endémica	403	567	444	581	581	751	3
o	448	567	453	581	581	751	3
tiene	457	567	478	581	581	751	3
amplia	481	567	510	581	581	751	3
distribución.	298	580	352	594	581	751	3
Así	354	580	368	594	581	751	3
mismo,	370	580	402	594	581	751	3
el	404	580	411	594	581	751	3
investigador	414	580	466	594	581	751	3
debe	468	580	488	594	581	751	3
esta-	490	580	510	594	581	751	3
blecer	298	594	323	608	581	751	3
las	326	594	337	608	581	751	3
plantas	341	594	371	608	581	751	3
medicinales	375	594	425	608	581	751	3
como	429	594	452	608	581	751	3
una	456	594	472	608	581	751	3
posibili-	475	594	510	608	581	751	3
dad	298	607	313	621	581	751	3
de	316	607	326	621	581	751	3
menor	328	607	356	621	581	751	3
daño	359	607	380	621	581	751	3
y	383	607	388	621	581	751	3
mayor	390	607	417	621	581	751	3
calidad	419	607	450	621	581	751	3
en	453	607	463	621	581	751	3
momentos	466	607	510	621	581	751	3
de	298	621	308	635	581	751	3
enfermedad.	310	621	363	635	581	751	3
De	366	621	378	635	581	751	3
la	380	621	388	635	581	751	3
misma	390	621	419	635	581	751	3
forma,	421	621	449	635	581	751	3
es	452	621	460	635	581	751	3
importante	462	621	510	635	581	751	3
considerar	298	634	342	649	581	751	3
en	346	634	356	649	581	751	3
la	359	634	367	649	581	751	3
investigación	370	634	426	649	581	751	3
científica	429	634	468	649	581	751	3
los	471	634	483	649	581	751	3
bene-	487	634	510	649	581	751	3
ficios	298	648	320	662	581	751	3
que	323	648	338	662	581	751	3
se	341	648	350	662	581	751	3
retribuirán	353	648	400	662	581	751	3
a	404	648	408	662	581	751	3
los	411	648	423	662	581	751	3
pueblos	426	648	459	662	581	751	3
que	462	648	477	662	581	751	3
poseen	481	648	510	662	581	751	3
el	298	662	305	676	581	751	3
conocimiento	308	662	367	676	581	751	3
de	370	662	380	676	581	751	3
las	383	662	395	676	581	751	3
plantas	398	662	429	676	581	751	3
y	432	662	437	676	581	751	3
su	440	662	450	676	581	751	3
forma	453	662	478	676	581	751	3
de	482	662	492	676	581	751	3
uso	495	662	510	676	581	751	3
como	298	676	321	690	581	751	3
un	324	676	335	690	581	751	3
valor	338	676	359	690	581	751	3
ancestral.	362	676	403	690	581	751	3
Consideraciones	70	717	130	729	581	751	3
bioéticas	132	717	165	729	581	751	3
para	167	717	184	729	581	751	3
la	186	717	192	729	581	751	3
investigación	194	717	242	729	581	751	3
científica	244	717	277	729	581	751	3
de	279	717	288	729	581	751	3
plantas	290	717	317	729	581	751	3
medicinales	319	717	362	729	581	751	3
contra	364	717	388	729	581	751	3
el	390	717	396	729	581	751	3
cáncer	398	717	422	729	581	751	3
en	424	717	433	729	581	751	3
México	435	717	461	729	581	751	3
47	541	717	550	728	581	751	3
Revista	332	26	358	38	581	751	4
Latinoamericana	360	26	422	38	581	751	4
de	424	26	433	38	581	751	4
Bioética	435	26	464	38	581	751	4
Vol.	478	26	491	38	581	751	4
21(1)	493	26	510	38	581	751	4
costosa	312	51	343	65	581	751	4
que	346	51	362	65	581	751	4
los	365	51	377	65	581	751	4
medicamentos	380	51	442	65	581	751	4
convencionales	446	51	510	65	581	751	4
adquiridos	312	64	358	79	581	751	4
en	360	64	370	79	581	751	4
una	372	64	389	79	581	751	4
farmacia.	391	64	431	79	581	751	4
Medicina	71	54	124	73	581	751	4
tradicional	127	54	190	73	581	751	4
La	71	73	81	87	581	751	4
oms	84	73	101	87	581	751	4
define	104	73	130	87	581	751	4
a	132	73	137	87	581	751	4
la	139	73	147	87	581	751	4
medicina	149	73	188	87	581	751	4
tradicional	191	73	237	87	581	751	4
como:	239	73	265	87	581	751	4
La	85	91	94	103	581	751	4
suma	99	91	118	103	581	751	4
total	123	91	140	103	581	751	4
de	144	91	153	103	581	751	4
los	157	91	168	103	581	751	4
conocimientos,	172	91	228	103	581	751	4
habilidades	233	91	275	103	581	751	4
y	279	91	283	103	581	751	4
prácticas	85	104	118	116	581	751	4
basadas	121	104	149	116	581	751	4
en	152	104	161	116	581	751	4
las	163	104	173	116	581	751	4
teorías,	176	104	203	116	581	751	4
creencias	205	104	239	116	581	751	4
y	242	104	246	116	581	751	4
experien-	248	104	283	116	581	751	4
cias	85	117	99	129	581	751	4
propias	102	117	129	129	581	751	4
de	132	117	140	129	581	751	4
diferentes	143	117	179	129	581	751	4
culturas,	182	117	214	129	581	751	4
sean	217	117	233	129	581	751	4
explicables	236	117	276	129	581	751	4
o	279	117	283	129	581	751	4
no,	85	130	97	142	581	751	4
utilizadas	99	130	135	142	581	751	4
tanto	137	130	156	142	581	751	4
en	158	130	167	142	581	751	4
el	169	130	175	142	581	751	4
mantener	177	130	212	142	581	751	4
la	214	130	220	142	581	751	4
salud	222	130	242	142	581	751	4
como	244	130	264	142	581	751	4
en	266	130	275	142	581	751	4
la	277	130	283	142	581	751	4
prevención,	85	143	128	155	581	751	4
diagnóstico	131	143	174	155	581	751	4
y	176	143	180	155	581	751	4
tratamiento	183	143	227	155	581	751	4
de	230	143	238	155	581	751	4
enfermeda-	241	143	283	155	581	751	4
des	85	156	97	168	581	751	4
físicas	99	156	122	168	581	751	4
y	124	156	128	168	581	751	4
mentales	130	156	163	168	581	751	4
(10).	165	156	181	168	581	751	4
◾	298	84	303	98	581	751	4
Las	312	84	326	98	581	751	4
especies	330	84	364	98	581	751	4
vegetales	367	84	405	98	581	751	4
o	409	84	414	98	581	751	4
sus	417	84	431	98	581	751	4
productos	434	84	477	98	581	751	4
deriva-	480	84	510	98	581	751	4
dos	312	98	327	112	581	751	4
pueden	329	98	360	112	581	751	4
comprados	377	98	424	112	581	751	4
sin	426	98	439	112	581	751	4
receta	441	98	467	112	581	751	4
médica.	469	98	502	112	581	751	4
◾	298	117	303	131	581	751	4
No	312	117	325	131	581	751	4
hay	327	117	342	131	581	751	4
desechos	345	117	383	131	581	751	4
peligrosos	385	117	428	131	581	751	4
que	431	117	446	131	581	751	4
requieran	449	117	490	131	581	751	4
des-	492	117	510	131	581	751	4
hacerse	312	131	343	145	581	751	4
de	346	131	356	145	581	751	4
ellos	358	131	377	145	581	751	4
en	380	131	390	145	581	751	4
forma	392	131	418	145	581	751	4
segura.	420	131	451	145	581	751	4
◾	298	151	303	165	581	751	4
Alternativa	312	150	360	165	581	751	4
para	362	150	381	165	581	751	4
tratar	383	150	407	165	581	751	4
padecimientos	410	150	471	165	581	751	4
severos.	474	150	507	165	581	751	4
Por	85	176	100	190	581	751	4
ello,	104	176	122	190	581	751	4
es	126	176	134	190	581	751	4
catalogada	138	176	184	190	581	751	4
como	188	176	211	190	581	751	4
un	215	176	227	190	581	751	4
componente	231	176	283	190	581	751	4
esencial	71	189	104	203	581	751	4
del	109	189	121	203	581	751	4
patrimonio	126	189	174	203	581	751	4
de	178	189	188	203	581	751	4
la	193	189	200	203	581	751	4
humanidad	204	189	253	203	581	751	4
de	258	189	268	203	581	751	4
las	272	189	283	203	581	751	4
culturas	71	202	106	216	581	751	4
del	108	202	121	216	581	751	4
mundo,	123	202	156	216	581	751	4
un	158	202	170	216	581	751	4
caudal	172	202	200	216	581	751	4
de	202	202	212	216	581	751	4
información,	214	202	269	216	581	751	4
re-	271	202	283	216	581	751	4
cursos	71	215	98	229	581	751	4
y	101	215	106	229	581	751	4
prácticas	108	215	146	229	581	751	4
para	149	215	168	229	581	751	4
el	170	215	177	229	581	751	4
desarrollo,	180	215	225	229	581	751	4
el	228	215	235	229	581	751	4
bienestar	238	215	276	229	581	751	4
y	279	215	283	229	581	751	4
un	71	228	82	242	581	751	4
factor	85	228	109	242	581	751	4
de	111	228	122	242	581	751	4
identidad	124	228	164	242	581	751	4
de	166	228	176	242	581	751	4
numerosas	178	228	224	242	581	751	4
comunidades	227	228	283	242	581	751	4
(9,10).	71	241	96	255	581	751	4
Actualmente	99	241	154	255	581	751	4
la	157	241	165	255	581	751	4
medicina	168	241	207	255	581	751	4
tradicional	211	241	257	255	581	751	4
es	260	241	269	255	581	751	4
un	272	241	283	255	581	751	4
recurso	71	254	103	269	581	751	4
fundamental	106	254	161	269	581	751	4
para	164	254	183	269	581	751	4
la	187	254	194	269	581	751	4
salud	198	254	220	269	581	751	4
humana,	223	254	261	269	581	751	4
con-	264	254	283	269	581	751	4
siderando	71	267	113	282	581	751	4
que	116	267	131	282	581	751	4
plantas	135	267	165	282	581	751	4
y	168	267	173	282	581	751	4
árboles	176	267	207	282	581	751	4
empleados	210	267	255	282	581	751	4
son	258	267	273	282	581	751	4
la	276	267	283	282	581	751	4
base	71	281	89	295	581	751	4
para	93	281	111	295	581	751	4
el	115	281	122	295	581	751	4
desarrollo	125	281	168	295	581	751	4
de	171	281	181	295	581	751	4
la	184	281	191	295	581	751	4
medicina	195	281	234	295	581	751	4
moderna	237	281	276	295	581	751	4
y	279	281	283	295	581	751	4
en	71	294	81	308	581	751	4
algunas	84	294	117	308	581	751	4
zonas	120	294	144	308	581	751	4
rurales	147	294	177	308	581	751	4
e	180	294	184	308	581	751	4
indígenas	187	294	228	308	581	751	4
son	231	294	246	308	581	751	4
el	249	294	256	308	581	751	4
único	259	294	283	308	581	751	4
recurso	71	307	103	321	581	751	4
al	106	307	114	321	581	751	4
alcance	117	307	149	321	581	751	4
de	152	307	162	321	581	751	4
las	166	307	177	321	581	751	4
personas,	180	307	220	321	581	751	4
a	224	307	228	321	581	751	4
falta	232	307	250	321	581	751	4
de	254	307	264	321	581	751	4
ins-	267	307	283	321	581	751	4
tituciones	71	320	112	334	581	751	4
médicas	116	320	151	334	581	751	4
y	154	320	159	334	581	751	4
recursos	163	320	198	334	581	751	4
monetarios	202	320	250	334	581	751	4
para	254	320	273	334	581	751	4
la	276	320	283	334	581	751	4
adquisición	71	333	120	347	581	751	4
de	122	333	132	347	581	751	4
medicamentos	135	333	196	347	581	751	4
(11).	199	333	216	347	581	751	4
El	85	346	94	360	581	751	4
Día	97	346	112	360	581	751	4
Mundial	116	346	152	360	581	751	4
de	156	346	166	360	581	751	4
la	169	346	176	360	581	751	4
Medicina	180	346	220	360	581	751	4
Tradicional	223	346	272	360	581	751	4
se	275	346	283	360	581	751	4
conmemora	71	359	122	373	581	751	4
el	124	359	131	373	581	751	4
22	133	359	143	373	581	751	4
de	146	359	156	373	581	751	4
octubre,	158	359	193	373	581	751	4
día	195	359	208	373	581	751	4
establecido	210	359	257	373	581	751	4
por	259	359	274	373	581	751	4
la	276	359	283	373	581	751	4
oms	71	372	89	386	581	751	4
en	91	372	102	386	581	751	4
1991	104	372	124	386	581	751	4
a	127	372	131	386	581	751	4
través	134	372	159	386	581	751	4
de	162	372	172	386	581	751	4
la	175	372	182	386	581	751	4
Declaración	185	372	236	386	581	751	4
de	239	372	249	386	581	751	4
Beijing,	251	372	283	386	581	751	4
con	71	385	86	400	581	751	4
el	90	385	97	400	581	751	4
objetivo	101	385	135	400	581	751	4
de	138	385	148	400	581	751	4
rescatar,	152	385	188	400	581	751	4
preservar,	191	385	233	400	581	751	4
impulsar	237	385	275	400	581	751	4
y	279	385	283	400	581	751	4
difundir	71	399	107	413	581	751	4
ampliamente	111	399	166	413	581	751	4
el	170	399	177	413	581	751	4
conocimiento	180	399	239	413	581	751	4
de	242	399	252	413	581	751	4
la	256	399	263	413	581	751	4
me-	267	399	283	413	581	751	4
dicina,	71	412	100	426	581	751	4
los	104	412	116	426	581	751	4
tratamientos	120	412	175	426	581	751	4
y	179	412	184	426	581	751	4
las	188	412	200	426	581	751	4
prácticas	204	412	242	426	581	751	4
tradicio-	246	412	283	426	581	751	4
nales.	71	425	95	439	581	751	4
Mediante	99	425	140	439	581	751	4
este	144	425	160	439	581	751	4
acuerdo,	164	425	200	439	581	751	4
se	205	425	213	439	581	751	4
pide	217	425	235	439	581	751	4
a	239	425	244	439	581	751	4
Estados,	248	425	283	439	581	751	4
miembros	71	438	114	452	581	751	4
de	116	438	126	452	581	751	4
la	129	438	136	452	581	751	4
onu,	138	438	159	452	581	751	4
que	161	438	177	452	581	751	4
promuevan	179	438	228	452	581	751	4
políticas	230	438	266	452	581	751	4
que	268	438	283	452	581	751	4
garanticen	71	451	116	465	581	751	4
una	120	451	136	465	581	751	4
segura	140	451	168	465	581	751	4
y	172	451	177	465	581	751	4
eficaz	181	451	205	465	581	751	4
utilización	209	451	254	465	581	751	4
de	258	451	268	465	581	751	4
las	272	451	283	465	581	751	4
medicinas	71	464	114	478	581	751	4
tradicionales.	117	464	174	478	581	751	4
A	85	477	92	491	581	751	4
la	94	477	101	491	581	751	4
fecha,	102	477	126	491	581	751	4
un	127	477	139	491	581	751	4
tercio	140	477	163	491	581	751	4
de	164	477	174	491	581	751	4
la	176	477	183	491	581	751	4
población	184	477	224	491	581	751	4
mexicana	225	477	264	491	581	751	4
acu-	266	477	283	491	581	751	4
de	71	490	81	504	581	751	4
a	83	490	87	504	581	751	4
recursos	89	490	123	504	581	751	4
terapéuticos	125	490	174	504	581	751	4
alternativos	176	490	223	504	581	751	4
de	225	490	235	504	581	751	4
la	237	490	244	504	581	751	4
medicina	246	490	283	504	581	751	4
tradicional.	71	503	117	518	581	751	4
Zonas	119	503	144	518	581	751	4
como	145	503	168	518	581	751	4
la	170	503	177	518	581	751	4
comunidad	179	503	225	518	581	751	4
maya	227	503	248	518	581	751	4
o	250	503	255	518	581	751	4
comu-	257	503	283	518	581	751	4
nidades	71	517	102	531	581	751	4
en	104	517	114	531	581	751	4
el	115	517	122	531	581	751	4
Estado	123	517	151	531	581	751	4
de	152	517	162	531	581	751	4
Chiapas	164	517	196	531	581	751	4
tienen	198	517	223	531	581	751	4
conocimientos	224	517	283	531	581	751	4
ancestrales	71	530	115	544	581	751	4
de	116	530	126	544	581	751	4
diversas	128	530	160	544	581	751	4
especies	161	530	194	544	581	751	4
y	195	530	200	544	581	751	4
cuentan	201	530	234	544	581	751	4
con	235	530	250	544	581	751	4
una	252	530	267	544	581	751	4
tra-	269	530	283	544	581	751	4
dición	71	543	96	557	581	751	4
del	99	543	111	557	581	751	4
uso	113	543	128	557	581	751	4
de	130	543	140	557	581	751	4
plantas	142	543	171	557	581	751	4
en	174	543	183	557	581	751	4
la	186	543	193	557	581	751	4
medicina	195	543	233	557	581	751	4
(12,13).	235	543	264	557	581	751	4
Esta	266	543	283	557	581	751	4
alternativa	71	556	113	570	581	751	4
medicinal	115	556	156	570	581	751	4
es	158	556	166	570	581	751	4
practicada	168	556	210	570	581	751	4
tanto	212	556	233	570	581	751	4
en	235	556	245	570	581	751	4
el	247	556	253	570	581	751	4
círculo	255	556	283	570	581	751	4
familiar	71	569	103	583	581	751	4
como	105	569	128	583	581	751	4
por	129	569	143	583	581	751	4
curanderos	144	569	190	583	581	751	4
profesionales	191	569	244	583	581	751	4
de	245	569	255	583	581	751	4
las	256	569	267	583	581	751	4
res-	268	569	283	583	581	751	4
pectivas	71	582	104	596	581	751	4
comunidades,	106	582	162	596	581	751	4
así	164	582	175	596	581	751	4
como	177	582	200	596	581	751	4
en	202	582	212	596	581	751	4
el	215	582	221	596	581	751	4
campo	224	582	251	596	581	751	4
y	254	582	258	596	581	751	4
en	261	582	270	596	581	751	4
las	273	582	283	596	581	751	4
ciudades	71	595	108	609	581	751	4
(14).	109	595	127	609	581	751	4
Sin	129	595	142	609	581	751	4
embargo,	144	595	183	609	581	751	4
su	185	595	194	609	581	751	4
uso	196	595	211	609	581	751	4
presenta	212	595	248	609	581	751	4
ventajas	250	595	283	609	581	751	4
y	71	609	76	623	581	751	4
desventajas	78	609	126	623	581	751	4
(15):	128	609	147	623	581	751	4
Desventajas:	298	180	361	198	581	751	4
Ventajas:	71	635	117	653	581	751	4
◾	298	632	303	646	581	751	4
Los	312	631	327	646	581	751	4
problemas	329	631	373	646	581	751	4
al	376	631	384	646	581	751	4
momento	386	631	427	646	581	751	4
de	429	631	439	646	581	751	4
asegurar	442	631	479	646	581	751	4
un	481	631	493	646	581	751	4
uso	495	631	510	646	581	751	4
adecuado	312	645	352	659	581	751	4
y	354	645	359	659	581	751	4
correcto	361	645	396	659	581	751	4
de	399	645	409	659	581	751	4
la	411	645	418	659	581	751	4
medicina	420	645	459	659	581	751	4
tradicional.	461	645	510	659	581	751	4
◾	71	657	76	671	581	751	4
Uso	85	657	102	671	581	751	4
de	103	657	113	671	581	751	4
plantas	115	657	145	671	581	751	4
que	146	657	162	671	581	751	4
se	163	657	172	671	581	751	4
encuentran	173	657	221	671	581	751	4
en	222	657	232	671	581	751	4
la	234	657	241	671	581	751	4
localidad.	243	657	283	671	581	751	4
◾	71	676	76	690	581	751	4
La	85	676	95	690	581	751	4
medicina	100	676	139	690	581	751	4
tradicional	144	676	190	690	581	751	4
es	195	676	203	690	581	751	4
rentable	208	676	242	690	581	751	4
y	246	676	251	690	581	751	4
menos	256	676	283	690	581	751	4
48	31	716	40	727	581	751	4
■	470	29	475	37	581	751	4
■	172	718	178	726	581	751	4
O.	182	717	190	729	581	751	4
A.	192	717	199	729	581	751	4
Sánchez-Aguirre	201	717	261	729	581	751	4
■	265	718	270	726	581	751	4
◾	298	202	303	216	581	751	4
No	312	202	325	216	581	751	4
existe	329	202	353	216	581	751	4
una	358	202	374	216	581	751	4
dosis	378	202	400	216	581	751	4
específica	404	202	445	216	581	751	4
de	449	202	459	216	581	751	4
una	463	202	479	216	581	751	4
planta	484	202	510	216	581	751	4
medicinal	312	216	354	230	581	751	4
para	357	216	376	230	581	751	4
cada	378	216	398	230	581	751	4
padecimiento,	400	216	460	230	581	751	4
es	463	216	471	230	581	751	4
decir,	473	216	497	230	581	751	4
no	499	216	510	230	581	751	4
hay	312	230	327	244	581	751	4
un	330	230	341	244	581	751	4
control.	344	230	377	244	581	751	4
Por	380	230	394	244	581	751	4
falta	397	230	416	244	581	751	4
de	419	230	429	244	581	751	4
un	431	230	443	244	581	751	4
consenso,	446	230	487	244	581	751	4
estas	490	230	510	244	581	751	4
dosis	312	244	333	258	581	751	4
suelen	338	244	365	258	581	751	4
variar	370	244	396	258	581	751	4
dependiendo	401	244	456	258	581	751	4
del	461	244	474	258	581	751	4
médico	479	244	510	258	581	751	4
tradicional	312	257	358	272	581	751	4
o	362	257	367	272	581	751	4
terapeuta	370	257	410	272	581	751	4
(puños,	413	257	445	272	581	751	4
manojos,	449	257	488	272	581	751	4
cho-	491	257	510	272	581	751	4
rritos,	312	271	338	285	581	751	4
pizcas).	340	271	371	285	581	751	4
◾	298	291	303	305	581	751	4
Son	312	291	328	305	581	751	4
holísticos,	330	291	373	305	581	751	4
no	375	291	386	305	581	751	4
específicos.	389	291	437	305	581	751	4
◾	298	310	303	324	581	751	4
Son	312	310	327	324	581	751	4
menos	328	310	355	324	581	751	4
eficaces	356	310	386	324	581	751	4
para	387	310	405	324	581	751	4
aliviar	406	310	431	324	581	751	4
un	433	310	444	324	581	751	4
problema	445	310	482	324	581	751	4
agudo.	484	310	510	324	581	751	4
◾	298	330	303	344	581	751	4
Presentan	312	330	353	344	581	751	4
problemas	354	330	397	344	581	751	4
para	399	330	417	344	581	751	4
tratar	419	330	442	344	581	751	4
una	444	330	459	344	581	751	4
emergencia.	461	330	510	344	581	751	4
En	312	343	323	358	581	751	4
casos	326	343	347	358	581	751	4
de	349	343	359	358	581	751	4
crisis,	361	343	385	358	581	751	4
su	387	343	396	358	581	751	4
espectro	398	343	433	358	581	751	4
es	435	343	443	358	581	751	4
muy	445	343	464	358	581	751	4
limitado.	466	343	503	358	581	751	4
◾	298	363	303	377	581	751	4
Llegan	312	363	339	377	581	751	4
a	341	363	346	377	581	751	4
presentar	348	363	386	377	581	751	4
efectos	388	363	416	377	581	751	4
secundarios	418	363	467	377	581	751	4
negativos.	469	363	510	377	581	751	4
◾	298	383	303	396	581	751	4
Puede	312	382	338	396	581	751	4
existir	340	382	367	396	581	751	4
peligro	369	382	399	396	581	751	4
por	402	382	416	396	581	751	4
intoxicación	419	382	471	396	581	751	4
asociado	473	382	510	396	581	751	4
a	312	396	316	410	581	751	4
hierbas	319	396	350	410	581	751	4
silvestres.	352	396	393	410	581	751	4
◾	298	416	303	430	581	751	4
Los	312	416	327	430	581	751	4
“remedios	329	416	371	430	581	751	4
caseros”	373	416	407	430	581	751	4
poseen	409	416	438	430	581	751	4
un	440	416	451	430	581	751	4
conocimiento	453	416	510	430	581	751	4
intangible,	312	429	356	444	581	751	4
puesto	359	429	387	444	581	751	4
que	390	429	405	444	581	751	4
proviene	409	429	445	444	581	751	4
de	448	429	458	444	581	751	4
épocas	462	429	490	444	581	751	4
pre-	493	429	510	444	581	751	4
hispánicas	312	443	356	457	581	751	4
y	358	443	363	457	581	751	4
en	365	443	375	457	581	751	4
muchos	378	443	410	457	581	751	4
casos,	413	443	437	457	581	751	4
a	440	443	444	457	581	751	4
falta	447	443	465	457	581	751	4
de	468	443	477	457	581	751	4
centros	480	443	510	457	581	751	4
de	312	457	322	471	581	751	4
salud,	323	457	348	471	581	751	4
constituyen	350	457	398	471	581	751	4
el	400	457	407	471	581	751	4
único	408	457	432	471	581	751	4
medio	434	457	460	471	581	751	4
de	462	457	472	471	581	751	4
curación	474	457	510	471	581	751	4
para	312	471	330	485	581	751	4
muchas	333	471	365	485	581	751	4
comunidades	367	471	423	485	581	751	4
indígenas	425	471	465	485	581	751	4
y	467	471	472	485	581	751	4
rurales.	474	471	506	485	581	751	4
◾	298	490	303	504	581	751	4
Son	312	490	328	504	581	751	4
pocos	330	490	355	504	581	751	4
los	357	490	368	504	581	751	4
profesionales	370	490	426	504	581	751	4
que	428	490	443	504	581	751	4
poseen	445	490	475	504	581	751	4
el	477	490	484	504	581	751	4
cono-	486	490	510	504	581	751	4
cimiento	312	504	349	518	581	751	4
sobre	352	504	374	518	581	751	4
plantas	377	504	407	518	581	751	4
medicinales.	410	504	463	518	581	751	4
◾	298	524	303	538	581	751	4
La	312	523	322	538	581	751	4
falta	326	523	344	538	581	751	4
de	347	523	357	538	581	751	4
evidencia	361	523	401	538	581	751	4
científica	404	523	443	538	581	751	4
que	446	523	461	538	581	751	4
respalde	465	523	500	538	581	751	4
el	503	523	510	538	581	751	4
uso	312	537	327	551	581	751	4
de	329	537	339	551	581	751	4
la	341	537	349	551	581	751	4
medicina	351	537	390	551	581	751	4
tradicional.	392	537	441	551	581	751	4
Por	443	537	458	551	581	751	4
tanto,	461	537	485	551	581	751	4
es	487	537	496	551	581	751	4
di-	498	537	510	551	581	751	4
fícil	312	551	328	565	581	751	4
determinar	331	551	379	565	581	751	4
la	381	551	388	565	581	751	4
eficacia	391	551	422	565	581	751	4
de	424	551	434	565	581	751	4
sus	437	551	450	565	581	751	4
terapias.	452	551	488	565	581	751	4
◾	298	571	303	585	581	751	4
Las	312	571	326	585	581	751	4
dificultades	329	571	378	585	581	751	4
relacionadas	381	571	434	585	581	751	4
con	437	571	452	585	581	751	4
la	455	571	462	585	581	751	4
protección	465	571	510	585	581	751	4
de	312	584	322	598	581	751	4
los	325	584	336	598	581	751	4
conocimientos	339	584	401	598	581	751	4
indígenas	404	584	445	598	581	751	4
de	448	584	458	598	581	751	4
la	461	584	468	598	581	751	4
medicina	471	584	510	598	581	751	4
tradicional,	312	598	361	612	581	751	4
de	363	598	373	612	581	751	4
ahí	375	598	389	612	581	751	4
que	391	598	407	612	581	751	4
se	409	598	418	612	581	751	4
presente	420	598	455	612	581	751	4
un	458	598	469	612	581	751	4
déficit	472	598	498	612	581	751	4
de	500	598	510	612	581	751	4
información	312	612	364	626	581	751	4
y	367	612	372	626	581	751	4
educación	374	612	417	626	581	751	4
al	419	612	427	626	581	751	4
respecto.	429	612	467	626	581	751	4
No	312	662	325	676	581	751	4
obstante,	327	662	365	676	581	751	4
la	367	662	374	676	581	751	4
práctica	376	662	410	676	581	751	4
de	411	662	421	676	581	751	4
la	423	662	430	676	581	751	4
medicina	432	662	472	676	581	751	4
tradicio-	473	662	510	676	581	751	4
nal	298	676	311	690	581	751	4
ha	314	676	324	690	581	751	4
llegado	326	676	357	690	581	751	4
a	359	676	364	690	581	751	4
cuestionar	367	676	411	690	581	751	4
si	414	676	420	690	581	751	4
la	423	676	430	690	581	751	4
terapia	433	676	462	690	581	751	4
es	464	676	473	690	581	751	4
efectiva,	475	676	510	690	581	751	4
P.	274	717	280	729	581	751	4
Linares-Márquez	282	717	343	729	581	751	4
■	347	718	353	726	581	751	4
A.	357	717	364	729	581	751	4
Sánchez-Medina	366	717	426	729	581	751	4
■	430	718	435	726	581	751	4
L.	439	717	445	729	581	751	4
M.	447	717	456	729	581	751	4
Cano-Asseleih	458	717	510	729	581	751	4
Revista	71	26	97	38	581	751	5
Latinoamericana	99	26	161	38	581	751	5
de	163	26	172	38	581	751	5
Bioética	174	26	203	38	581	751	5
■	209	29	214	37	581	751	5
Vol.	217	26	231	38	581	751	5
21(1)	232	26	249	38	581	751	5
segura	71	51	99	65	581	751	5
o	101	51	106	65	581	751	5
si	109	51	115	65	581	751	5
los	117	51	129	65	581	751	5
medicamentos	131	51	193	65	581	751	5
tradicionales	195	51	250	65	581	751	5
pueden	252	51	283	65	581	751	5
llegar	71	65	95	79	581	751	5
a	99	65	104	79	581	751	5
interactuar	108	65	156	79	581	751	5
con	160	65	176	79	581	751	5
los	181	65	192	79	581	751	5
convencionales.	197	65	264	79	581	751	5
Por	269	65	283	79	581	751	5
otro	71	78	89	92	581	751	5
lado,	92	78	113	92	581	751	5
es	116	78	125	92	581	751	5
cómun	128	78	158	92	581	751	5
el	161	78	168	92	581	751	5
cuestionamiento	172	78	242	92	581	751	5
sobre	246	78	269	92	581	751	5
las	272	78	283	92	581	751	5
personas	71	92	108	106	581	751	5
que	113	92	128	106	581	751	5
practican	132	92	172	106	581	751	5
esta	176	92	193	106	581	751	5
medicina:	197	92	239	106	581	751	5
¿son	243	92	262	106	581	751	5
per-	266	92	283	106	581	751	5
sonas	71	105	94	120	581	751	5
capacitadas?,	99	105	154	120	581	751	5
¿actualizan	159	105	207	120	581	751	5
sus	212	105	225	120	581	751	5
conocimien-	230	105	283	120	581	751	5
tos?,	71	119	89	133	581	751	5
¿se	93	119	105	133	581	751	5
encuentran	108	119	156	133	581	751	5
regulados	160	119	201	133	581	751	5
por	205	119	220	133	581	751	5
un	223	119	235	133	581	751	5
organismo	238	119	283	133	581	751	5
de	71	133	81	147	581	751	5
salud	84	133	106	147	581	751	5
oficial?,	109	133	141	147	581	751	5
¿la	144	133	155	147	581	751	5
información	158	133	211	147	581	751	5
proporcionada	214	133	276	147	581	751	5
a	279	133	283	147	581	751	5
los	71	146	83	160	581	751	5
pacientes	86	146	125	160	581	751	5
sobre	128	146	150	160	581	751	5
las	154	146	165	160	581	751	5
bondades	168	146	208	160	581	751	5
de	212	146	222	160	581	751	5
las	225	146	236	160	581	751	5
terapias	239	146	272	160	581	751	5
es	275	146	283	160	581	751	5
adecuada?	71	160	114	174	581	751	5
Finalmente,	118	160	169	174	581	751	5
¿se	173	160	185	174	581	751	5
han	189	160	205	174	581	751	5
evaluado	209	160	247	174	581	751	5
científi-	250	160	283	174	581	751	5
camente	71	173	107	187	581	751	5
las	110	173	121	187	581	751	5
terapias	124	173	157	187	581	751	5
que	161	173	176	187	581	751	5
lleva	179	173	199	187	581	751	5
a	202	173	207	187	581	751	5
cabo	210	173	230	187	581	751	5
la	233	173	241	187	581	751	5
medicina	244	173	283	187	581	751	5
tradicional?,	71	187	123	201	581	751	5
¿quién	127	187	154	201	581	751	5
regula	158	187	185	201	581	751	5
esas	188	187	205	201	581	751	5
prácticas?,	209	187	253	201	581	751	5
¿cómo	256	187	283	201	581	751	5
se	71	200	79	215	581	751	5
promueve	83	200	125	215	581	751	5
esa	129	200	142	215	581	751	5
práctica?	146	200	184	215	581	751	5
y	188	200	193	215	581	751	5
¿por	196	200	215	215	581	751	5
qué	219	200	234	215	581	751	5
no	238	200	249	215	581	751	5
se	253	200	261	215	581	751	5
pro-	265	200	283	215	581	751	5
mueve	71	214	99	228	581	751	5
de	101	214	111	228	581	751	5
una	113	214	130	228	581	751	5
forma	132	214	157	228	581	751	5
oficial?	160	214	189	228	581	751	5
A	85	228	92	242	581	751	5
nivel	95	228	116	242	581	751	5
internacional,	119	228	178	242	581	751	5
las	181	228	192	242	581	751	5
autoridades	195	228	245	242	581	751	5
en	248	228	258	242	581	751	5
salud	261	228	283	242	581	751	5
han	71	241	87	255	581	751	5
promovido	91	241	137	255	581	751	5
la	141	241	148	255	581	751	5
regulación	152	241	197	255	581	751	5
de	200	241	210	255	581	751	5
estas	213	241	234	255	581	751	5
prácticas	237	241	275	255	581	751	5
y	279	241	283	255	581	751	5
su	71	255	80	269	581	751	5
uso	83	255	98	269	581	751	5
racional;	100	255	137	269	581	751	5
sin	140	255	152	269	581	751	5
embargo,	155	255	195	269	581	751	5
hoy	197	255	213	269	581	751	5
en	215	255	225	269	581	751	5
día	228	255	241	269	581	751	5
existe	244	255	268	269	581	751	5
ca-	271	255	283	269	581	751	5
rencia	71	268	97	282	581	751	5
sobre	99	268	122	282	581	751	5
este	124	268	140	282	581	751	5
tema.	142	268	165	282	581	751	5
Es	167	268	177	282	581	751	5
de	180	268	190	282	581	751	5
suma	192	268	215	282	581	751	5
importancia	217	268	269	282	581	751	5
to-	271	268	283	282	581	751	5
mar	71	282	88	296	581	751	5
en	91	282	101	296	581	751	5
cuenta	104	282	132	296	581	751	5
el	134	282	141	296	581	751	5
cumplimiento	144	282	204	296	581	751	5
o	207	282	212	296	581	751	5
incumplimiento	215	282	283	296	581	751	5
de	71	295	81	310	581	751	5
los	84	295	95	310	581	751	5
cuatro	98	295	125	310	581	751	5
principios	128	295	171	310	581	751	5
fundamentales	173	295	237	310	581	751	5
de	239	295	249	310	581	751	5
la	252	295	259	310	581	751	5
bioé-	262	295	283	310	581	751	5
tica	71	309	86	323	581	751	5
en	90	309	100	323	581	751	5
el	103	309	110	323	581	751	5
uso	113	309	128	323	581	751	5
de	132	309	142	323	581	751	5
la	145	309	152	323	581	751	5
medicina	155	309	195	323	581	751	5
tradicional:	198	309	247	323	581	751	5
autono-	250	309	283	323	581	751	5
mía,	71	323	90	337	581	751	5
beneficencia,	93	323	148	337	581	751	5
no	152	323	163	337	581	751	5
maleficencia	166	323	219	337	581	751	5
y	223	323	228	337	581	751	5
justicia	231	323	262	337	581	751	5
(16).	265	323	283	337	581	751	5
El	71	336	80	350	581	751	5
primero	83	336	118	350	581	751	5
de	121	336	131	350	581	751	5
ellos	134	336	154	350	581	751	5
es	157	336	165	350	581	751	5
la	169	336	176	350	581	751	5
autonomía,	180	336	228	350	581	751	5
que	231	336	246	350	581	751	5
consiste	250	336	283	350	581	751	5
en	71	350	81	364	581	751	5
el	83	350	90	364	581	751	5
derecho	92	350	126	364	581	751	5
del	128	350	141	364	581	751	5
paciente	143	350	178	364	581	751	5
a	180	350	185	364	581	751	5
consultar	187	350	226	364	581	751	5
toda	229	350	247	364	581	751	5
la	250	350	257	364	581	751	5
infor-	259	350	283	364	581	751	5
mación	71	363	102	378	581	751	5
de	105	363	115	378	581	751	5
los	118	363	130	378	581	751	5
tratamientos	133	363	187	378	581	751	5
que	190	363	205	378	581	751	5
tiene	208	363	229	378	581	751	5
a	232	363	237	378	581	751	5
su	240	363	249	378	581	751	5
alcance	252	363	283	378	581	751	5
para	71	377	90	391	581	751	5
elegir	93	377	117	391	581	751	5
un	120	377	131	391	581	751	5
tratamiento	134	377	185	391	581	751	5
o	188	377	193	391	581	751	5
las	196	377	208	391	581	751	5
distintas	211	377	247	391	581	751	5
alterna-	250	377	283	391	581	751	5
tivas.	71	391	93	405	581	751	5
Esto	97	391	115	405	581	751	5
obliga	119	391	145	405	581	751	5
a	149	391	153	405	581	751	5
las	157	391	168	405	581	751	5
personas	172	391	210	405	581	751	5
que	213	391	229	405	581	751	5
practican	232	391	272	405	581	751	5
la	276	391	283	405	581	751	5
medicina	71	404	110	418	581	751	5
tradicional	114	404	161	418	581	751	5
a	165	404	170	418	581	751	5
proporcionar	174	404	230	418	581	751	5
la	234	404	241	418	581	751	5
informa-	245	404	283	418	581	751	5
ción	71	418	89	432	581	751	5
necesaria	92	418	132	432	581	751	5
a	135	418	139	432	581	751	5
sus	142	418	156	432	581	751	5
pacientes	159	418	198	432	581	751	5
sobre	201	418	224	432	581	751	5
los	227	418	238	432	581	751	5
beneficios	241	418	283	432	581	751	5
y	71	431	76	445	581	751	5
evidencias	78	431	123	445	581	751	5
que	125	431	141	445	581	751	5
avalen	143	431	171	445	581	751	5
la	173	431	181	445	581	751	5
efectividad	183	431	230	445	581	751	5
de	233	431	243	445	581	751	5
un	246	431	257	445	581	751	5
trata-	260	431	283	445	581	751	5
miento	71	445	101	459	581	751	5
que	103	445	118	459	581	751	5
ofrece	120	445	146	459	581	751	5
o,	148	445	156	459	581	751	5
por	158	445	172	459	581	751	5
el	174	445	182	459	581	751	5
contrario,	184	445	226	459	581	751	5
informar	228	445	266	459	581	751	5
que	268	445	283	459	581	751	5
no	71	458	82	473	581	751	5
existe	84	458	108	473	581	751	5
o	110	458	115	473	581	751	5
es	117	458	126	473	581	751	5
insuficiente.	128	458	179	473	581	751	5
Por	181	458	196	473	581	751	5
lo	198	458	206	473	581	751	5
general,	208	458	242	473	581	751	5
este	244	458	260	473	581	751	5
prin-	262	458	283	473	581	751	5
cipio	71	472	92	486	581	751	5
bioético	94	472	128	486	581	751	5
no	130	472	141	486	581	751	5
se	143	472	151	486	581	751	5
logra	154	472	175	486	581	751	5
cumplir,	177	472	213	486	581	751	5
puesto	215	472	243	486	581	751	5
que	246	472	261	486	581	751	5
estas	263	472	283	486	581	751	5
prácticas	71	486	109	500	581	751	5
en	112	486	122	500	581	751	5
la	125	486	132	500	581	751	5
mayoría	135	486	170	500	581	751	5
de	173	486	183	500	581	751	5
los	186	486	197	500	581	751	5
casos	200	486	223	500	581	751	5
no	226	486	237	500	581	751	5
se	240	486	248	500	581	751	5
han	251	486	267	500	581	751	5
so-	270	486	283	500	581	751	5
metido	71	499	101	513	581	751	5
a	104	499	109	513	581	751	5
la	112	499	119	513	581	751	5
investigación	123	499	178	513	581	751	5
científica.	182	499	223	513	581	751	5
Los	226	499	241	513	581	751	5
pacientes	244	499	283	513	581	751	5
recurren	71	513	108	527	581	751	5
a	110	513	114	527	581	751	5
la	117	513	124	527	581	751	5
medicina	126	513	166	527	581	751	5
tradicional	168	513	214	527	581	751	5
como	217	513	240	527	581	751	5
una	242	513	259	527	581	751	5
alter-	261	513	283	527	581	751	5
nativa	71	526	97	540	581	751	5
para	99	526	118	540	581	751	5
tratar	121	526	145	540	581	751	5
sus	147	526	161	540	581	751	5
enfermedades,	163	526	225	540	581	751	5
pero	227	526	246	540	581	751	5
también	249	526	283	540	581	751	5
hay	71	540	86	554	581	751	5
casos	88	540	111	554	581	751	5
en	113	540	123	554	581	751	5
que	126	540	141	554	581	751	5
ellos	144	540	163	554	581	751	5
recurren	165	540	202	554	581	751	5
a	204	540	209	554	581	751	5
ella	211	540	226	554	581	751	5
sin	229	540	241	554	581	751	5
consultar	244	540	283	554	581	751	5
previamente	71	553	124	568	581	751	5
a	127	553	131	568	581	751	5
su	134	553	143	568	581	751	5
médico,	146	553	180	568	581	751	5
lo	183	553	191	568	581	751	5
cual	194	553	212	568	581	751	5
puede	214	553	240	568	581	751	5
traer	243	553	263	568	581	751	5
gra-	266	553	283	568	581	751	5
ves	71	567	84	581	581	751	5
consecuencias,	86	567	149	581	581	751	5
debido	151	567	180	581	581	751	5
a	182	567	187	581	581	751	5
que	189	567	204	581	581	751	5
estos	206	567	227	581	581	751	5
tratamientos	229	567	283	581	581	751	5
tradicionales	71	581	126	595	581	751	5
llegan	128	581	153	595	581	751	5
a	156	581	161	595	581	751	5
interferir	163	581	202	595	581	751	5
con	204	581	220	595	581	751	5
el	222	581	229	595	581	751	5
efecto	232	581	257	595	581	751	5
de	259	581	269	595	581	751	5
los	272	581	283	595	581	751	5
medicamentos	71	594	133	608	581	751	5
convencionales	138	594	202	608	581	751	5
e	207	594	212	608	581	751	5
incluso	217	594	247	608	581	751	5
pueden	252	594	283	608	581	751	5
generar	71	608	103	622	581	751	5
efectos	105	608	134	622	581	751	5
secundarios	137	608	188	622	581	751	5
no	190	608	201	622	581	751	5
benéficos.	204	608	245	622	581	751	5
El	85	621	94	635	581	751	5
segundo	97	621	132	635	581	751	5
principio	135	621	173	635	581	751	5
es	176	621	184	635	581	751	5
el	187	621	194	635	581	751	5
de	197	621	207	635	581	751	5
no	210	621	221	635	581	751	5
maleficencia	223	621	275	635	581	751	5
o	278	621	283	635	581	751	5
causar	71	635	98	649	581	751	5
el	101	635	108	649	581	751	5
menor	111	635	138	649	581	751	5
daño	141	635	162	649	581	751	5
posible.	165	635	196	649	581	751	5
Desafortunadamen-	199	635	283	649	581	751	5
te,	71	648	81	663	581	751	5
en	85	648	95	663	581	751	5
las	99	648	110	663	581	751	5
terapias	115	648	147	663	581	751	5
tradicionales	151	648	205	663	581	751	5
no	209	648	220	663	581	751	5
se	224	648	232	663	581	751	5
cuenta	236	648	264	663	581	751	5
con	268	648	283	663	581	751	5
estudios	71	662	105	676	581	751	5
o	107	662	112	676	581	751	5
son	114	662	129	676	581	751	5
insuficientes	131	662	183	676	581	751	5
para	184	662	203	676	581	751	5
garantizar	205	662	248	676	581	751	5
su	250	662	259	676	581	751	5
segu-	261	662	283	676	581	751	5
ridad,	71	676	96	690	581	751	5
por	99	676	113	690	581	751	5
consiguiente,	117	676	171	690	581	751	5
quienes	175	676	206	690	581	751	5
llegan	210	676	235	690	581	751	5
a	238	676	243	690	581	751	5
utilizarla	246	676	283	690	581	751	5
están	298	51	320	65	581	751	5
expuestos	321	51	362	65	581	751	5
a	364	51	369	65	581	751	5
peligros	370	51	404	65	581	751	5
potenciales.	405	51	454	65	581	751	5
Sin	456	51	470	65	581	751	5
embargo,	471	51	510	65	581	751	5
cabe	298	65	316	79	581	751	5
resaltar	320	65	351	79	581	751	5
que	355	65	370	79	581	751	5
las	374	65	385	79	581	751	5
comunidades	389	65	445	79	581	751	5
que	448	65	463	79	581	751	5
hacen	467	65	492	79	581	751	5
uso	495	65	510	79	581	751	5
de	298	78	308	92	581	751	5
las	311	78	322	92	581	751	5
plantas	325	78	355	92	581	751	5
han	359	78	375	92	581	751	5
tenido	378	78	404	92	581	751	5
una	408	78	424	92	581	751	5
historia	427	78	459	92	581	751	5
en	462	78	472	92	581	751	5
el	476	78	483	92	581	751	5
cono-	486	78	510	92	581	751	5
cimiento	298	92	334	106	581	751	5
y	337	92	342	106	581	751	5
uso	345	92	360	106	581	751	5
y	363	92	367	106	581	751	5
no	370	92	381	106	581	751	5
pretenden	384	92	426	106	581	751	5
que	429	92	444	106	581	751	5
sea	447	92	459	106	581	751	5
un	462	92	474	106	581	751	5
medica-	476	92	510	106	581	751	5
mento	298	105	324	119	581	751	5
que	326	105	342	119	581	751	5
se	344	105	352	119	581	751	5
generalice	354	105	396	119	581	751	5
para	398	105	417	119	581	751	5
todas	419	105	441	119	581	751	5
las	444	105	455	119	581	751	5
personas.	457	105	496	119	581	751	5
El	312	119	321	133	581	751	5
tercer	325	119	349	133	581	751	5
principio	353	119	392	133	581	751	5
es	396	119	404	133	581	751	5
de	408	119	418	133	581	751	5
beneficencia	422	119	474	133	581	751	5
y	478	119	483	133	581	751	5
no	487	119	498	133	581	751	5
es	502	119	510	133	581	751	5
suficiente	298	132	338	146	581	751	5
para	342	132	361	146	581	751	5
demostrar	366	132	410	146	581	751	5
que	415	132	430	146	581	751	5
las	435	132	446	146	581	751	5
terapias	451	132	484	146	581	751	5
de	488	132	498	146	581	751	5
la	503	132	510	146	581	751	5
medicina	298	146	337	160	581	751	5
tradicional	339	146	386	160	581	751	5
no	388	146	399	160	581	751	5
provocan	401	146	441	160	581	751	5
daño	443	146	464	160	581	751	5
alguno,	467	146	499	160	581	751	5
ya	501	146	510	160	581	751	5
que	298	159	313	173	581	751	5
es	316	159	324	173	581	751	5
necesario	327	159	367	173	581	751	5
tener	370	159	391	173	581	751	5
evidencias	394	159	438	173	581	751	5
que	441	159	456	173	581	751	5
avalen	459	159	486	173	581	751	5
o	489	159	494	173	581	751	5
ga-	497	159	510	173	581	751	5
ranticen	298	173	333	187	581	751	5
el	335	173	342	187	581	751	5
efecto	345	173	370	187	581	751	5
benéfico	372	173	408	187	581	751	5
en	410	173	420	187	581	751	5
quien	423	173	447	187	581	751	5
lo	449	173	457	187	581	751	5
recibe.	459	173	487	187	581	751	5
Otro	490	173	510	187	581	751	5
punto	298	186	323	200	581	751	5
a	325	186	329	200	581	751	5
considerar	331	186	376	200	581	751	5
es	378	186	387	200	581	751	5
la	389	186	396	200	581	751	5
manifestación	398	186	458	200	581	751	5
de	460	186	470	200	581	751	5
un	472	186	483	200	581	751	5
efecto	485	186	510	200	581	751	5
placebo,	298	200	332	214	581	751	5
ya	335	200	345	214	581	751	5
que	348	200	363	214	581	751	5
suele	366	200	387	214	581	751	5
observarse	390	200	435	214	581	751	5
en	438	200	449	214	581	751	5
muchos	452	200	485	214	581	751	5
casos	488	200	510	214	581	751	5
y,	298	213	304	227	581	751	5
por	307	213	321	227	581	751	5
tanto,	324	213	348	227	581	751	5
surge	350	213	373	227	581	751	5
la	376	213	383	227	581	751	5
pregunta	385	213	423	227	581	751	5
de	426	213	436	227	581	751	5
si	438	213	445	227	581	751	5
esto	447	213	464	227	581	751	5
supone	466	213	496	227	581	751	5
un	499	213	510	227	581	751	5
engaño	298	227	329	241	581	751	5
o	331	227	336	241	581	751	5
un	339	227	350	241	581	751	5
daño.	353	227	376	241	581	751	5
Por	312	240	327	254	581	751	5
último,	329	240	360	254	581	751	5
está	362	240	379	254	581	751	5
el	381	240	388	254	581	751	5
principio	390	240	429	254	581	751	5
de	431	240	441	254	581	751	5
la	444	240	451	254	581	751	5
justicia.	453	240	486	254	581	751	5
Si	488	240	496	254	581	751	5
los	498	240	510	254	581	751	5
tratamientos	298	254	352	268	581	751	5
no	355	254	366	268	581	751	5
son	369	254	384	268	581	751	5
efectivos	387	254	424	268	581	751	5
contra	427	254	454	268	581	751	5
los	457	254	469	268	581	751	5
síntomas	472	254	510	268	581	751	5
de	298	267	308	281	581	751	5
los	311	267	323	281	581	751	5
pacientes,	326	267	368	281	581	751	5
no	371	267	382	281	581	751	5
es	386	267	394	281	581	751	5
justo	397	267	418	281	581	751	5
darles	421	267	447	281	581	751	5
la	450	267	457	281	581	751	5
idea	461	267	478	281	581	751	5
de	482	267	492	281	581	751	5
que	495	267	510	281	581	751	5
estos	298	281	318	295	581	751	5
funcionen	321	281	364	295	581	751	5
y	367	281	371	295	581	751	5
menos	374	281	402	295	581	751	5
el	404	281	411	295	581	751	5
hecho	414	281	439	295	581	751	5
de	441	281	451	295	581	751	5
pagar	454	281	478	295	581	751	5
precios	480	281	510	295	581	751	5
excesivos	298	294	337	308	581	751	5
por	340	294	354	308	581	751	5
ellos	357	294	376	308	581	751	5
(17).	379	294	398	308	581	751	5
Sin	400	294	414	308	581	751	5
embargo,	417	294	457	308	581	751	5
si	459	294	466	308	581	751	5
una	469	294	485	308	581	751	5
espe-	488	294	510	308	581	751	5
cie	298	308	309	322	581	751	5
de	312	308	322	322	581	751	5
planta	324	308	351	322	581	751	5
puede	353	308	379	322	581	751	5
alivar	381	308	406	322	581	751	5
los	408	308	420	322	581	751	5
efectos	422	308	451	322	581	751	5
alternos	454	308	488	322	581	751	5
de	490	308	500	322	581	751	5
la	503	308	510	322	581	751	5
enfermedad,	298	321	351	335	581	751	5
las	353	321	364	335	581	751	5
autoridades	367	321	416	335	581	751	5
en	418	321	428	335	581	751	5
salud,	431	321	456	335	581	751	5
en	458	321	468	335	581	751	5
cualquier	470	321	510	335	581	751	5
lugar	298	335	319	349	581	751	5
del	322	335	335	349	581	751	5
mundo,	338	335	371	349	581	751	5
deben	373	335	399	349	581	751	5
procurar	402	335	440	349	581	751	5
el	442	335	449	349	581	751	5
acceso	452	335	480	349	581	751	5
a	482	335	487	349	581	751	5
estas	490	335	510	349	581	751	5
alternativas	298	348	347	362	581	751	5
medicinales.	349	348	403	362	581	751	5
De	312	362	324	376	581	751	5
acuerdo	330	362	363	376	581	751	5
con	369	362	385	376	581	751	5
estadísticas	390	362	439	376	581	751	5
de	444	362	454	376	581	751	5
la	460	362	467	376	581	751	5
oms,	473	362	493	376	581	751	5
las	499	362	510	376	581	751	5
plantas	298	375	328	389	581	751	5
son	331	375	346	389	581	751	5
utilizadas	350	375	391	389	581	751	5
por	394	375	409	389	581	751	5
el	412	375	420	389	581	751	5
80%	423	375	441	389	581	751	5
de	445	375	455	389	581	751	5
la	458	375	465	389	581	751	5
población	469	375	510	389	581	751	5
mundial	298	389	333	403	581	751	5
para	336	389	355	403	581	751	5
satisfacer	358	389	397	403	581	751	5
o	400	389	405	403	581	751	5
complementar	408	389	468	403	581	751	5
sus	471	389	485	403	581	751	5
nece-	488	389	510	403	581	751	5
sidades	298	402	328	416	581	751	5
médicas.	332	402	369	416	581	751	5
Sin	372	402	386	416	581	751	5
embargo,	389	402	429	416	581	751	5
uno	432	402	449	416	581	751	5
de	453	402	463	416	581	751	5
los	466	402	478	416	581	751	5
princi-	481	402	510	416	581	751	5
pales	298	416	319	430	581	751	5
problemas	321	416	365	430	581	751	5
es	367	416	375	430	581	751	5
su	378	416	387	430	581	751	5
carácter	390	416	423	430	581	751	5
empírico,	426	416	466	430	581	751	5
por	468	416	482	430	581	751	5
lo	485	416	493	430	581	751	5
que	495	416	510	430	581	751	5
es	298	429	306	443	581	751	5
necesario	308	429	348	443	581	751	5
generar	350	429	382	443	581	751	5
estudios	384	429	419	443	581	751	5
científicos	421	429	464	443	581	751	5
que	466	429	481	443	581	751	5
avalen	483	429	510	443	581	751	5
el	298	443	305	457	581	751	5
uso	307	443	322	457	581	751	5
de	325	443	335	457	581	751	5
la	338	443	345	457	581	751	5
medicina	348	443	387	457	581	751	5
tradicional	389	443	435	457	581	751	5
en	438	443	448	457	581	751	5
el	451	443	458	457	581	751	5
tratamiento	461	443	510	457	581	751	5
de	298	456	308	470	581	751	5
enfermedades	311	456	369	470	581	751	5
o	372	456	378	470	581	751	5
que	381	456	396	470	581	751	5
advierta	399	456	434	470	581	751	5
de	437	456	447	470	581	751	5
sus	450	456	463	470	581	751	5
efectos	466	456	495	470	581	751	5
tó-	498	456	510	470	581	751	5
xicos	298	470	319	484	581	751	5
(18).	322	470	340	484	581	751	5
En	343	470	355	484	581	751	5
este	358	470	374	484	581	751	5
sentido,	377	470	409	484	581	751	5
el	412	470	420	484	581	751	5
objetivo	423	470	456	484	581	751	5
principal	459	470	497	484	581	751	5
de	500	470	510	484	581	751	5
la	298	483	305	497	581	751	5
fitoquímica-farmacognosia	309	483	422	497	581	751	5
es	426	483	434	497	581	751	5
el	438	483	445	497	581	751	5
estudio	449	483	480	497	581	751	5
cientí-	483	483	510	497	581	751	5
fico	298	497	313	511	581	751	5
de	316	497	326	511	581	751	5
las	329	497	341	511	581	751	5
plantas	344	497	374	511	581	751	5
tóxicas,	377	497	409	511	581	751	5
medicinales	412	497	462	511	581	751	5
e	466	497	470	511	581	751	5
inclusive	473	497	510	511	581	751	5
aquellas	298	510	331	525	581	751	5
que	334	510	349	525	581	751	5
hasta	351	510	373	525	581	751	5
ahora	375	510	399	525	581	751	5
no	401	510	412	525	581	751	5
han	414	510	430	525	581	751	5
sido	433	510	450	525	581	751	5
utilizadas	452	510	493	525	581	751	5
con	495	510	510	525	581	751	5
fines	298	524	317	538	581	751	5
terapéuticos,	320	524	373	538	581	751	5
para	376	524	394	538	581	751	5
encontrar	397	524	438	538	581	751	5
alguna	440	524	469	538	581	751	5
actividad	471	524	510	538	581	751	5
biológica	298	537	335	552	581	751	5
en	339	537	350	552	581	751	5
sus	354	537	367	552	581	751	5
extractos,	371	537	412	552	581	751	5
aislar	416	537	439	552	581	751	5
e	443	537	447	552	581	751	5
identificar	451	537	494	552	581	751	5
los	499	537	510	552	581	751	5
metabolitos	298	551	347	565	581	751	5
secundarios	350	551	401	565	581	751	5
presentes	404	551	443	565	581	751	5
y	446	551	451	565	581	751	5
encontrar	454	551	495	565	581	751	5
los	499	551	510	565	581	751	5
principios	298	564	340	579	581	751	5
activos	343	564	372	579	581	751	5
involucrados.	375	564	432	579	581	751	5
Plantas	298	588	341	607	581	751	5
medicinales	344	588	414	607	581	751	5
Se	298	608	307	622	581	751	5
considera	309	608	350	622	581	751	5
planta	352	608	378	622	581	751	5
medicinal	380	608	423	622	581	751	5
aquella	425	608	455	622	581	751	5
que	457	608	472	622	581	751	5
posee	474	608	498	622	581	751	5
en	500	608	510	622	581	751	5
alguna	298	622	327	636	581	751	5
de	330	622	340	636	581	751	5
sus	344	622	357	636	581	751	5
partes	361	622	387	636	581	751	5
(tallos,	391	622	420	636	581	751	5
hojas,	423	622	448	636	581	751	5
raíces,	452	622	479	636	581	751	5
frutos,	482	622	510	636	581	751	5
etc.)	298	635	315	649	581	751	5
principios	319	635	362	649	581	751	5
activos	366	635	395	649	581	751	5
que,	399	635	417	649	581	751	5
al	421	635	429	649	581	751	5
ser	432	635	445	649	581	751	5
administrados	449	635	510	649	581	751	5
en	298	649	308	663	581	751	5
una	311	649	327	663	581	751	5
dosis	330	649	352	663	581	751	5
correcta,	355	649	392	663	581	751	5
pueden	396	649	427	663	581	751	5
producir	430	649	467	663	581	751	5
un	470	649	482	663	581	751	5
efecto	485	649	510	663	581	751	5
terapéutico	298	662	345	676	581	751	5
en	349	662	359	676	581	751	5
las	363	662	375	676	581	751	5
enfermedades	379	662	438	676	581	751	5
de	442	662	452	676	581	751	5
los	455	662	467	676	581	751	5
seres	471	662	492	676	581	751	5
hu-	496	662	510	676	581	751	5
manos	298	676	326	690	581	751	5
y	330	676	335	690	581	751	5
animales.	340	676	380	690	581	751	5
En	385	676	397	690	581	751	5
la	401	676	408	690	581	751	5
actualidad	413	676	458	690	581	751	5
se	462	676	470	690	581	751	5
conocen	475	676	510	690	581	751	5
Consideraciones	70	717	130	729	581	751	5
bioéticas	132	717	165	729	581	751	5
para	167	717	184	729	581	751	5
la	186	717	192	729	581	751	5
investigación	194	717	242	729	581	751	5
científica	244	717	277	729	581	751	5
de	279	717	288	729	581	751	5
plantas	290	717	317	729	581	751	5
medicinales	319	717	362	729	581	751	5
contra	364	717	388	729	581	751	5
el	390	717	396	729	581	751	5
cáncer	398	717	422	729	581	751	5
en	424	717	433	729	581	751	5
México	435	717	461	729	581	751	5
49	541	717	550	728	581	751	5
Revista	332	26	358	38	581	751	6
Latinoamericana	360	26	422	38	581	751	6
de	424	26	433	38	581	751	6
Bioética	435	26	464	38	581	751	6
aproximadamente	71	51	148	65	581	751	6
260000	153	51	184	65	581	751	6
especies	189	51	223	65	581	751	6
vegetales,	228	51	269	65	581	751	6
de	273	51	283	65	581	751	6
las	71	65	82	79	581	751	6
cuales	84	65	110	79	581	751	6
el	112	65	119	79	581	751	6
10%	121	65	139	79	581	751	6
es	141	65	149	79	581	751	6
considerado	151	65	203	79	581	751	6
medicinal,	205	65	250	79	581	751	6
es	252	65	260	79	581	751	6
decir	262	65	283	79	581	751	6
que	71	79	86	93	581	751	6
estas	88	79	109	93	581	751	6
plantas	111	79	141	93	581	751	6
están	143	79	166	93	581	751	6
recopiladas	168	79	216	93	581	751	6
en	218	79	228	93	581	751	6
tratados	230	79	265	93	581	751	6
mé-	267	79	283	93	581	751	6
dicos	71	92	93	107	581	751	6
de	95	92	105	107	581	751	6
fitoterapia,	107	92	153	107	581	751	6
modernos	155	92	198	107	581	751	6
y	200	92	205	107	581	751	6
de	207	92	217	107	581	751	6
épocas	219	92	248	107	581	751	6
pasadas	250	92	283	107	581	751	6
por	71	106	86	120	581	751	6
presentar	88	106	128	120	581	751	6
algún	130	106	154	120	581	751	6
uso	157	106	172	120	581	751	6
(19).	174	106	192	120	581	751	6
México	85	120	117	134	581	751	6
es	120	120	129	134	581	751	6
considerado	133	120	184	134	581	751	6
como	188	120	212	134	581	751	6
el	216	120	223	134	581	751	6
segundo	227	120	262	134	581	751	6
país	266	120	283	134	581	751	6
en	71	134	81	148	581	751	6
el	84	134	91	148	581	751	6
mundo	94	134	125	148	581	751	6
con	127	134	143	148	581	751	6
mayor	146	134	173	148	581	751	6
número	176	134	209	148	581	751	6
de	212	134	222	148	581	751	6
plantas	225	134	255	148	581	751	6
medi-	258	134	283	148	581	751	6
cinales	71	148	100	162	581	751	6
registradas,	102	148	151	162	581	751	6
lo	153	148	161	162	581	751	6
cual	163	148	181	162	581	751	6
evidencia	183	148	223	162	581	751	6
el	225	148	232	162	581	751	6
gran	234	148	254	162	581	751	6
poten-	256	148	283	162	581	751	6
cial	71	161	86	175	581	751	6
que	89	161	105	175	581	751	6
tienen	108	161	135	175	581	751	6
para	138	161	157	175	581	751	6
su	161	161	170	175	581	751	6
uso	174	161	189	175	581	751	6
en	192	161	202	175	581	751	6
la	206	161	213	175	581	751	6
terapéutica.	217	161	266	175	581	751	6
Sin	270	161	283	175	581	751	6
embargo,	71	175	110	189	581	751	6
el	114	175	121	189	581	751	6
estudio	125	175	156	189	581	751	6
científico	160	175	199	189	581	751	6
de	203	175	213	189	581	751	6
estas	217	175	237	189	581	751	6
plantas	241	175	271	189	581	751	6
se	275	175	283	189	581	751	6
ha	71	189	81	203	581	751	6
convertido	83	189	129	203	581	751	6
en	131	189	141	203	581	751	6
un	143	189	155	203	581	751	6
reto,	157	189	176	203	581	751	6
pues	178	189	197	203	581	751	6
es	199	189	208	203	581	751	6
necesario	210	189	250	203	581	751	6
demos-	252	189	283	203	581	751	6
trar	71	203	87	217	581	751	6
su	90	203	99	217	581	751	6
eficacia,	102	203	135	217	581	751	6
seguridad	138	203	180	217	581	751	6
y	182	203	187	217	581	751	6
calidad	190	203	221	217	581	751	6
(20).	223	203	242	217	581	751	6
El	245	203	253	217	581	751	6
uso	256	203	271	217	581	751	6
de	273	203	283	217	581	751	6
las	71	216	82	231	581	751	6
plantas	86	216	116	231	581	751	6
medicinales	120	216	171	231	581	751	6
ha	174	216	185	231	581	751	6
sido	188	216	206	231	581	751	6
crucial	209	216	239	231	581	751	6
en	242	216	252	231	581	751	6
la	256	216	263	231	581	751	6
his-	267	216	283	231	581	751	6
toria	71	230	91	244	581	751	6
y	94	230	99	244	581	751	6
cultura	103	230	134	244	581	751	6
de	137	230	147	244	581	751	6
los	151	230	163	244	581	751	6
pueblos	166	230	199	244	581	751	6
indígenas	202	230	243	244	581	751	6
de	247	230	257	244	581	751	6
nues-	260	230	283	244	581	751	6
tro	71	244	83	258	581	751	6
país.	87	244	106	258	581	751	6
De	109	244	121	258	581	751	6
hecho,	125	244	152	258	581	751	6
el	155	244	163	258	581	751	6
conocimiento	166	244	224	258	581	751	6
de	227	244	237	258	581	751	6
sus	240	244	254	258	581	751	6
usos	257	244	276	258	581	751	6
y	279	244	283	258	581	751	6
aplicaciones	71	258	122	272	581	751	6
como	125	258	148	272	581	751	6
un	151	258	163	272	581	751	6
remedio	165	258	200	272	581	751	6
o	203	258	208	272	581	751	6
alternativa	211	258	256	272	581	751	6
frente	259	258	283	272	581	751	6
a	71	272	75	286	581	751	6
las	79	272	90	286	581	751	6
enfermedades	94	272	153	286	581	751	6
ha	156	272	166	286	581	751	6
sido	170	272	187	286	581	751	6
transmitido	191	272	241	286	581	751	6
de	245	272	255	286	581	751	6
forma	258	272	283	286	581	751	6
oral	71	285	88	299	581	751	6
de	91	285	101	299	581	751	6
generación	104	285	150	299	581	751	6
en	154	285	164	299	581	751	6
generación.	167	285	216	299	581	751	6
Desde	219	285	245	299	581	751	6
antes	248	285	270	299	581	751	6
de	273	285	283	299	581	751	6
la	71	299	78	313	581	751	6
época	81	299	106	313	581	751	6
prehispánica	109	299	164	313	581	751	6
existía	167	299	194	313	581	751	6
una	197	299	213	313	581	751	6
enorme	216	299	249	313	581	751	6
riqueza	252	299	283	313	581	751	6
en	71	313	81	327	581	751	6
cuanto	85	313	114	327	581	751	6
al	118	313	125	327	581	751	6
conocimiento	129	313	187	327	581	751	6
de	191	313	201	327	581	751	6
la	205	313	212	327	581	751	6
medicina	216	313	255	327	581	751	6
tradi-	259	313	283	327	581	751	6
cional	71	327	97	341	581	751	6
practicada	101	327	145	341	581	751	6
por	149	327	164	341	581	751	6
diversos	168	327	203	341	581	751	6
grupos	207	327	236	341	581	751	6
indígenas.	240	327	283	341	581	751	6
Las	71	340	85	355	581	751	6
comunidades	88	340	145	355	581	751	6
indígenas	148	340	189	355	581	751	6
son	191	340	206	355	581	751	6
poseedoras	209	340	256	355	581	751	6
de	259	340	269	355	581	751	6
un	272	340	283	355	581	751	6
conocimiento	71	354	129	368	581	751	6
milenario	131	354	173	368	581	751	6
sobre	175	354	198	368	581	751	6
los	200	354	212	368	581	751	6
vegetales	214	354	252	368	581	751	6
y	254	354	259	368	581	751	6
plan-	261	354	283	368	581	751	6
tas	71	368	83	382	581	751	6
medicinales,	86	368	139	382	581	751	6
como	142	368	165	382	581	751	6
también	168	368	203	382	581	751	6
de	206	368	216	382	581	751	6
la	218	368	226	382	581	751	6
anatomía	228	368	268	382	581	751	6
del	271	368	283	382	581	751	6
cuerpo	71	382	101	396	581	751	6
humano.	104	382	142	396	581	751	6
Esto	145	382	164	396	581	751	6
les	167	382	178	396	581	751	6
permitió	181	382	218	396	581	751	6
llegar	221	382	245	396	581	751	6
a	248	382	253	396	581	751	6
aliviar	256	382	283	396	581	751	6
de	71	396	81	410	581	751	6
forma	83	396	109	410	581	751	6
efectiva	111	396	144	410	581	751	6
y	146	396	151	410	581	751	6
certera	153	396	183	410	581	751	6
varias	185	396	210	410	581	751	6
enfermedades.	213	396	274	410	581	751	6
En	85	409	97	423	581	751	6
las	101	409	113	423	581	751	6
últimas	117	409	149	423	581	751	6
décadas,	154	409	190	423	581	751	6
ante	195	409	213	423	581	751	6
la	217	409	224	423	581	751	6
aparición	229	409	269	423	581	751	6
de	273	409	283	423	581	751	6
nuevas	71	423	100	437	581	751	6
enfermedades	103	423	162	437	581	751	6
y	164	423	169	437	581	751	6
la	171	423	179	437	581	751	6
escasez	181	423	212	437	581	751	6
de	214	423	224	437	581	751	6
fármacos	227	423	266	437	581	751	6
que	268	423	283	437	581	751	6
logren	71	437	98	451	581	751	6
aliviar	102	437	129	451	581	751	6
algunas	133	437	166	451	581	751	6
patologías,	170	437	216	451	581	751	6
el	219	437	227	451	581	751	6
consumo	230	437	270	451	581	751	6
de	273	437	283	451	581	751	6
plantas	71	451	101	465	581	751	6
medicinales	104	451	154	465	581	751	6
ha	157	451	167	465	581	751	6
aumentado	169	451	217	465	581	751	6
de	219	451	229	465	581	751	6
forma	232	451	257	465	581	751	6
signi-	259	451	283	465	581	751	6
ficativa	71	464	101	479	581	751	6
como	103	464	127	479	581	751	6
un	129	464	141	479	581	751	6
recurso	143	464	174	479	581	751	6
para	176	464	195	479	581	751	6
aliviar	197	464	225	479	581	751	6
una	227	464	243	479	581	751	6
enferme-	245	464	283	479	581	751	6
dad.	71	478	89	492	581	751	6
A	92	478	99	492	581	751	6
pesar	101	478	124	492	581	751	6
de	126	478	136	492	581	751	6
ello,	139	478	156	492	581	751	6
ha	159	478	169	492	581	751	6
circulado	171	478	211	492	581	751	6
publicidad	214	478	258	492	581	751	6
sobre	261	478	283	492	581	751	6
una	71	492	87	506	581	751	6
infinidad	89	492	128	506	581	751	6
de	130	492	140	506	581	751	6
productos	142	492	185	506	581	751	6
a	187	492	191	506	581	751	6
base	193	492	212	506	581	751	6
de	214	492	224	506	581	751	6
plantas	226	492	256	506	581	751	6
medi-	258	492	283	506	581	751	6
cinales	71	506	100	520	581	751	6
que	102	506	118	520	581	751	6
ha	120	506	130	520	581	751	6
generado	132	506	171	520	581	751	6
una	173	506	190	520	581	751	6
idea	192	506	209	520	581	751	6
falsa	211	506	231	520	581	751	6
sobre	233	506	256	520	581	751	6
lo	258	506	266	520	581	751	6
que	268	506	283	520	581	751	6
entendemos	71	520	122	534	581	751	6
por	125	520	139	534	581	751	6
‘natural',	142	520	180	534	581	751	6
haciéndolo	182	520	229	534	581	751	6
ver	231	520	244	534	581	751	6
como	247	520	271	534	581	751	6
si-	273	520	283	534	581	751	6
nónimo	71	533	105	547	581	751	6
de	107	533	117	547	581	751	6
inocuo.	120	533	152	547	581	751	6
Sin	155	533	168	547	581	751	6
embargo,	171	533	211	547	581	751	6
los	214	533	225	547	581	751	6
estudios	228	533	263	547	581	751	6
quí-	266	533	283	547	581	751	6
micos	71	547	96	561	581	751	6
y	99	547	104	561	581	751	6
biológicos	107	547	150	561	581	751	6
de	153	547	163	561	581	751	6
las	166	547	177	561	581	751	6
plantas	180	547	210	561	581	751	6
medicinales	213	547	264	561	581	751	6
han	267	547	283	561	581	751	6
señalado	71	561	108	575	581	751	6
que	112	561	128	575	581	751	6
los	132	561	144	575	581	751	6
extractos	148	561	187	575	581	751	6
vegetales	191	561	229	575	581	751	6
poseen	233	561	263	575	581	751	6
una	267	561	283	575	581	751	6
gran	71	575	91	589	581	751	6
variedad	93	575	130	589	581	751	6
de	132	575	142	589	581	751	6
componentes	144	575	201	589	581	751	6
químicos	203	575	242	589	581	751	6
(metabo-	245	575	283	589	581	751	6
litos	71	588	89	603	581	751	6
secundarios),	92	588	149	603	581	751	6
de	152	588	162	603	581	751	6
los	166	588	178	603	581	751	6
cuales	181	588	207	603	581	751	6
se	211	588	219	603	581	751	6
han	223	588	239	603	581	751	6
encontra-	242	588	283	603	581	751	6
do	71	602	82	616	581	751	6
algunos	85	602	119	616	581	751	6
componentes	122	602	179	616	581	751	6
tóxicos.	182	602	215	616	581	751	6
Algunos	218	602	254	616	581	751	6
de	258	602	268	616	581	751	6
los	272	602	283	616	581	751	6
grupos	71	616	100	630	581	751	6
de	104	616	114	630	581	751	6
metabolitos	117	616	167	630	581	751	6
secundarios	171	616	222	630	581	751	6
con	225	616	241	630	581	751	6
actividad	244	616	283	630	581	751	6
biológica	71	630	109	644	581	751	6
en	111	630	122	644	581	751	6
células	124	630	153	644	581	751	6
de	155	630	165	644	581	751	6
cáncer	167	630	195	644	581	751	6
son:	198	630	215	644	581	751	6
Alcaloides:	71	647	118	663	581	751	6
son	121	648	136	662	581	751	6
el	138	648	145	662	581	751	6
grupo	148	648	174	662	581	751	6
más	176	648	193	662	581	751	6
activo	196	648	221	662	581	751	6
que	224	648	239	662	581	751	6
puede	242	648	267	662	581	751	6
en-	270	648	283	662	581	751	6
contrarse	71	662	111	676	581	751	6
en	113	662	123	676	581	751	6
las	125	662	136	676	581	751	6
plantas	138	662	169	676	581	751	6
y	171	662	176	676	581	751	6
son	178	662	193	676	581	751	6
fuente	195	662	221	676	581	751	6
importante	223	662	271	676	581	751	6
en	273	662	283	676	581	751	6
la	71	676	78	690	581	751	6
producción	82	676	131	690	581	751	6
de	135	676	145	690	581	751	6
medicamentos	149	676	211	690	581	751	6
comercializados	215	676	283	690	581	751	6
50	31	716	40	727	581	751	6
■	172	718	178	726	581	751	6
O.	182	717	190	729	581	751	6
A.	192	717	199	729	581	751	6
Sánchez-Aguirre	201	717	261	729	581	751	6
■	265	718	270	726	581	751	6
■	470	29	475	37	581	751	6
Vol.	478	26	491	38	581	751	6
21(1)	493	26	510	38	581	751	6
actualmente.	298	51	352	65	581	751	6
Algunos	356	51	393	65	581	751	6
compuestos	396	51	446	65	581	751	6
de	450	51	460	65	581	751	6
este	464	51	481	65	581	751	6
grupo	485	51	510	65	581	751	6
poseen	298	65	327	79	581	751	6
actividades	330	65	377	79	581	751	6
citotóxicas	380	65	425	79	581	751	6
y	428	65	433	79	581	751	6
antiproliferativas,	435	65	510	79	581	751	6
que	298	78	313	92	581	751	6
inciden	315	78	347	92	581	751	6
en	349	78	360	92	581	751	6
la	362	78	369	92	581	751	6
replicación	372	78	418	92	581	751	6
del	421	78	433	92	581	751	6
adn	436	78	454	92	581	751	6
o	456	78	462	92	581	751	6
en	464	78	474	92	581	751	6
la	477	78	484	92	581	751	6
sínte-	486	78	510	92	581	751	6
sis	298	92	308	106	581	751	6
de	311	92	321	106	581	751	6
proteínas	323	92	362	106	581	751	6
de	365	92	375	106	581	751	6
células	377	92	406	106	581	751	6
tumorales,	408	92	453	106	581	751	6
lo	456	92	464	106	581	751	6
que	466	92	481	106	581	751	6
lleva	484	92	503	106	581	751	6
a	506	92	510	106	581	751	6
la	298	105	305	120	581	751	6
apoptosis	307	105	347	120	581	751	6
de	350	105	360	120	581	751	6
estas	362	105	382	120	581	751	6
(21).	385	105	403	120	581	751	6
Flavonoides:	298	122	353	138	581	751	6
la	356	123	363	138	581	751	6
habilidad	366	123	406	138	581	751	6
que	408	123	423	138	581	751	6
poseen	426	123	455	138	581	751	6
para	458	123	477	138	581	751	6
contra-	479	123	510	138	581	751	6
rrestar	298	137	326	151	581	751	6
los	329	137	340	151	581	751	6
efectos	343	137	372	151	581	751	6
causados	375	137	413	151	581	751	6
por	415	137	430	151	581	751	6
los	433	137	444	151	581	751	6
radicales	447	137	485	151	581	751	6
libres	487	137	510	151	581	751	6
es	298	151	306	165	581	751	6
sin	310	151	322	165	581	751	6
duda	326	151	347	165	581	751	6
su	351	151	360	165	581	751	6
actividad	364	151	403	165	581	751	6
biológica	407	151	445	165	581	751	6
más	448	151	466	165	581	751	6
relevante.	469	151	510	165	581	751	6
Existen	298	164	329	178	581	751	6
abundantes	334	164	383	178	581	751	6
estudios	388	164	423	178	581	751	6
que	428	164	443	178	581	751	6
demuestran	448	164	498	178	581	751	6
la	503	164	510	178	581	751	6
actividad	298	178	337	192	581	751	6
anticancerígena	339	178	406	192	581	751	6
de	409	178	419	192	581	751	6
estos	421	178	442	192	581	751	6
compuestos;	444	178	497	192	581	751	6
no	499	178	510	192	581	751	6
obstante,	298	191	336	206	581	751	6
aún	339	191	355	206	581	751	6
se	357	191	366	206	581	751	6
desconoce	368	191	412	206	581	751	6
el	414	191	422	206	581	751	6
mecanismo	424	191	473	206	581	751	6
molecu-	476	191	510	206	581	751	6
lar	298	205	309	219	581	751	6
por	311	205	326	219	581	751	6
el	329	205	336	219	581	751	6
cual	338	205	356	219	581	751	6
generan	358	205	392	219	581	751	6
esta	395	205	411	219	581	751	6
actividad	413	205	453	219	581	751	6
(22).	455	205	474	219	581	751	6
Triterpenos:	298	222	351	238	581	751	6
han	354	223	370	237	581	751	6
mostrado	373	223	414	237	581	751	6
una	417	223	433	237	581	751	6
potente	436	223	468	237	581	751	6
actividad	471	223	510	237	581	751	6
citotóxica	298	237	339	251	581	751	6
contra	341	237	368	251	581	751	6
células	371	237	399	251	581	751	6
tumorales	402	237	445	251	581	751	6
sin	447	237	460	251	581	751	6
generar	462	237	494	251	581	751	6
da-	496	237	510	251	581	751	6
ños	298	250	313	264	581	751	6
en	315	250	326	264	581	751	6
células	328	250	357	264	581	751	6
normales.	360	250	402	264	581	751	6
Su	405	250	415	264	581	751	6
mecanismo	418	250	467	264	581	751	6
de	470	250	480	264	581	751	6
acción	483	250	510	264	581	751	6
es	298	264	306	278	581	751	6
inducir	309	264	340	278	581	751	6
la	343	264	350	278	581	751	6
apoptosis	353	264	393	278	581	751	6
de	396	264	406	278	581	751	6
células	409	264	437	278	581	751	6
neoplásicas	440	264	488	278	581	751	6
para	491	264	510	278	581	751	6
causar	298	277	325	292	581	751	6
la	329	277	336	292	581	751	6
muerte	340	277	371	292	581	751	6
celular	375	277	403	292	581	751	6
programada.	407	277	462	292	581	751	6
La	466	277	476	292	581	751	6
selecti-	480	277	510	292	581	751	6
vidad	298	291	321	305	581	751	6
de	324	291	334	305	581	751	6
los	337	291	349	305	581	751	6
triterpenos	352	291	399	305	581	751	6
hacia	402	291	424	305	581	751	6
células	427	291	455	305	581	751	6
malignas	458	291	497	305	581	751	6
ha	500	291	510	305	581	751	6
llevado	298	305	328	319	581	751	6
a	331	305	336	319	581	751	6
presentarlos	339	305	391	319	581	751	6
como	394	305	418	319	581	751	6
una	421	305	438	319	581	751	6
alternativa	441	305	486	319	581	751	6
en	490	305	500	319	581	751	6
el	503	305	510	319	581	751	6
tratamiento	298	318	348	332	581	751	6
y	350	318	355	332	581	751	6
prevención	357	318	404	332	581	751	6
del	407	318	419	332	581	751	6
cáncer	422	318	450	332	581	751	6
(23).	452	318	471	332	581	751	6
Lactonas	298	335	338	351	581	751	6
sesquiterpénicas:	340	335	417	351	581	751	6
varios	420	336	446	350	581	751	6
compuestos	448	336	498	350	581	751	6
de	500	336	510	350	581	751	6
este	298	350	314	364	581	751	6
grupo	317	350	342	364	581	751	6
han	345	350	361	364	581	751	6
presentado	364	350	411	364	581	751	6
una	413	350	430	364	581	751	6
importante	432	350	480	364	581	751	6
activi-	483	350	510	364	581	751	6
dad	298	363	313	377	581	751	6
anticancerígena,	316	363	385	377	581	751	6
ya	388	363	397	377	581	751	6
que	399	363	415	377	581	751	6
son	417	363	432	377	581	751	6
capaces	434	363	466	377	581	751	6
de	468	363	478	377	581	751	6
inhibir	481	363	510	377	581	751	6
la	298	377	305	391	581	751	6
vía	308	377	321	391	581	751	6
de	324	377	334	391	581	751	6
señalización	338	377	390	391	581	751	6
del	394	377	406	391	581	751	6
Factor	410	377	437	391	581	751	6
Nuclear	440	377	474	391	581	751	6
kB	477	377	489	391	581	751	6
(nf-	492	377	510	391	581	751	6
kb),	298	390	314	405	581	751	6
grupo	319	390	344	405	581	751	6
de	349	390	359	405	581	751	6
proteínas	363	390	402	405	581	751	6
que	407	390	422	405	581	751	6
ayudan	426	390	458	405	581	751	6
a	462	390	467	405	581	751	6
controlar	471	390	510	405	581	751	6
muchas	298	404	330	418	581	751	6
funciones	334	404	375	418	581	751	6
de	379	404	389	418	581	751	6
la	393	404	400	418	581	751	6
célula	404	404	428	418	581	751	6
como	432	404	456	418	581	751	6
la	459	404	467	418	581	751	6
prolifera-	470	404	510	418	581	751	6
ción	298	418	316	432	581	751	6
y	318	418	323	432	581	751	6
la	325	418	332	432	581	751	6
supervivencia.	335	418	396	432	581	751	6
Este	398	418	416	432	581	751	6
factor	418	418	443	432	581	751	6
hace	445	418	464	432	581	751	6
que	466	418	482	432	581	751	6
las	484	418	495	432	581	751	6
cé-	497	418	510	432	581	751	6
lulas	298	431	317	445	581	751	6
cancerosas	319	431	365	445	581	751	6
sean	367	431	386	445	581	751	6
resistentes	388	431	432	445	581	751	6
a	434	431	439	445	581	751	6
la	441	431	448	445	581	751	6
quimioterapia	450	431	510	445	581	751	6
y	298	445	302	459	581	751	6
a	305	445	309	459	581	751	6
la	312	445	319	459	581	751	6
radioterapia	322	445	373	459	581	751	6
(24).	375	445	394	459	581	751	6
En	312	458	324	473	581	751	6
México	327	458	359	473	581	751	6
se	362	458	370	473	581	751	6
ha	374	458	384	473	581	751	6
reportado	387	458	430	473	581	751	6
que	433	458	448	473	581	751	6
del	452	458	464	473	581	751	6
30	468	458	478	473	581	751	6
al	481	458	489	473	581	751	6
70%	492	458	510	473	581	751	6
de	298	472	308	486	581	751	6
los	311	472	323	486	581	751	6
pacientes	326	472	365	486	581	751	6
diagnosticados	368	472	431	486	581	751	6
con	434	472	450	486	581	751	6
algún	453	472	477	486	581	751	6
tipo	480	472	497	486	581	751	6
de	500	472	510	486	581	751	6
cáncer	298	486	326	500	581	751	6
ha	328	486	339	500	581	751	6
recurrido	341	486	382	500	581	751	6
al	384	486	392	500	581	751	6
uso	395	486	410	500	581	751	6
de	412	486	422	500	581	751	6
extractos	425	486	464	500	581	751	6
de	467	486	477	500	581	751	6
hierbas	479	486	510	500	581	751	6
como	298	499	321	513	581	751	6
una	323	499	340	513	581	751	6
terapia	342	499	371	513	581	751	6
alternativa	373	499	418	513	581	751	6
para	420	499	439	513	581	751	6
tratarlo	442	499	473	513	581	751	6
(25).	476	499	494	513	581	751	6
Sin	497	499	510	513	581	751	6
embargo,	298	513	337	527	581	751	6
la	340	513	348	527	581	751	6
información	351	513	403	527	581	751	6
sobre	407	513	429	527	581	751	6
el	432	513	439	527	581	751	6
costo	443	513	465	527	581	751	6
y	468	513	473	527	581	751	6
efectivi-	476	513	510	527	581	751	6
dad	298	526	313	540	581	751	6
de	317	526	327	540	581	751	6
esta	331	526	347	540	581	751	6
práctica	351	526	384	540	581	751	6
es	388	526	396	540	581	751	6
limitada.	400	526	438	540	581	751	6
Muchos	442	526	476	540	581	751	6
pacien-	479	526	510	540	581	751	6
tes	298	540	309	554	581	751	6
con	312	540	327	554	581	751	6
cáncer	330	540	358	554	581	751	6
tienen	361	540	387	554	581	751	6
la	390	540	397	554	581	751	6
idea	400	540	417	554	581	751	6
de	420	540	430	554	581	751	6
que	432	540	448	554	581	751	6
el	450	540	457	554	581	751	6
tratamiento	460	540	510	554	581	751	6
con	298	553	313	568	581	751	6
plantas	317	553	347	568	581	751	6
medicinales	351	553	401	568	581	751	6
es	405	553	413	568	581	751	6
eficiente	417	553	452	568	581	751	6
y	455	553	460	568	581	751	6
seguro	463	553	492	568	581	751	6
por	496	553	510	568	581	751	6
el	298	567	305	581	581	751	6
simple	307	567	335	581	581	751	6
hecho	337	567	363	581	581	751	6
de	365	567	375	581	581	751	6
ser	378	567	390	581	581	751	6
“natural”,	393	567	434	581	581	751	6
aun	436	567	453	581	581	751	6
sabiendo	455	567	492	581	581	751	6
que	495	567	510	581	581	751	6
en	298	581	308	595	581	751	6
la	312	581	319	595	581	751	6
mayoría	323	581	358	595	581	751	6
de	362	581	372	595	581	751	6
los	376	581	387	595	581	751	6
casos	391	581	414	595	581	751	6
no	418	581	429	595	581	751	6
existe	433	581	457	595	581	751	6
alguna	461	581	490	595	581	751	6
evi-	494	581	510	595	581	751	6
dencia	298	594	325	608	581	751	6
científica	328	594	367	608	581	751	6
que	370	594	385	608	581	751	6
avale	388	594	410	608	581	751	6
el	413	594	420	608	581	751	6
tratamiento	423	594	473	608	581	751	6
(26).	476	594	495	608	581	751	6
En	498	594	510	608	581	751	6
este	298	608	314	622	581	751	6
aspecto,	317	608	351	622	581	751	6
los	354	608	366	622	581	751	6
pacientes	369	608	408	622	581	751	6
a	410	608	415	622	581	751	6
menudo	418	608	453	622	581	751	6
llegan	456	608	481	622	581	751	6
a	484	608	489	622	581	751	6
usar	492	608	510	622	581	751	6
estos	298	621	318	635	581	751	6
remedios	324	621	363	635	581	751	6
tradicionales	369	621	424	635	581	751	6
sin	430	621	442	635	581	751	6
medicamentos	448	621	510	635	581	751	6
biomédicos	298	635	346	649	581	751	6
y,	350	635	356	649	581	751	6
en	360	635	370	649	581	751	6
algunos	374	635	407	649	581	751	6
casos,	411	635	436	649	581	751	6
combinados	440	635	491	649	581	751	6
con	495	635	510	649	581	751	6
medicamentos	298	648	360	663	581	751	6
contra	362	648	389	663	581	751	6
el	392	648	399	663	581	751	6
cáncer	402	648	430	663	581	751	6
sin	432	648	445	663	581	751	6
consultar	447	648	487	663	581	751	6
a	490	648	494	663	581	751	6
sus	497	648	510	663	581	751	6
médicos	298	662	333	676	581	751	6
previamente	335	662	388	676	581	751	6
(23).	391	662	409	676	581	751	6
El	412	662	421	676	581	751	6
uso	423	662	438	676	581	751	6
irresponsable	441	662	498	676	581	751	6
de	500	662	510	676	581	751	6
esta	298	676	314	690	581	751	6
práctica	318	676	352	690	581	751	6
constituye	356	676	400	690	581	751	6
un	404	676	415	690	581	751	6
riesgo	419	676	445	690	581	751	6
para	449	676	468	690	581	751	6
salud,	472	676	497	690	581	751	6
ya	501	676	510	690	581	751	6
P.	274	717	280	729	581	751	6
Linares-Márquez	282	717	343	729	581	751	6
■	347	718	353	726	581	751	6
A.	357	717	364	729	581	751	6
Sánchez-Medina	366	717	426	729	581	751	6
■	430	718	435	726	581	751	6
L.	439	717	445	729	581	751	6
M.	447	717	456	729	581	751	6
Cano-Asseleih	458	717	510	729	581	751	6
Revista	71	26	97	38	581	751	7
Latinoamericana	99	26	161	38	581	751	7
de	163	26	172	38	581	751	7
Bioética	174	26	203	38	581	751	7
■	209	29	214	37	581	751	7
Vol.	217	26	231	38	581	751	7
21(1)	232	26	249	38	581	751	7
que	71	51	86	65	581	751	7
estas	90	51	110	65	581	751	7
plantas	114	51	144	65	581	751	7
medicinales	148	51	198	65	581	751	7
poseen	202	51	231	65	581	751	7
componen-	235	51	283	65	581	751	7
tes	71	65	82	79	581	751	7
químicos	86	65	126	79	581	751	7
que	130	65	145	79	581	751	7
pueden	149	65	180	79	581	751	7
interactuar	184	65	231	79	581	751	7
o	235	65	241	79	581	751	7
interferir	245	65	283	79	581	751	7
con	71	78	86	92	581	751	7
los	90	78	101	92	581	751	7
medicamentos	105	78	167	92	581	751	7
recetados	170	78	210	92	581	751	7
y	213	78	218	92	581	751	7
alterar	221	78	249	92	581	751	7
las	252	78	264	92	581	751	7
vías	267	78	283	92	581	751	7
metabólicas	71	92	121	106	581	751	7
de	124	92	134	106	581	751	7
los	136	92	148	106	581	751	7
medicamentos.	150	92	215	106	581	751	7
Así	85	105	99	120	581	751	7
mismo,	103	105	135	120	581	751	7
en	139	105	149	120	581	751	7
México	153	105	184	120	581	751	7
se	188	105	197	120	581	751	7
han	201	105	217	120	581	751	7
registrado	221	105	264	120	581	751	7
300	268	105	283	120	581	751	7
especies	71	119	105	133	581	751	7
de	111	119	121	133	581	751	7
plantas	126	119	156	133	581	751	7
medicinales	162	119	213	133	581	751	7
de	218	119	228	133	581	751	7
90	234	119	244	133	581	751	7
familias	249	119	283	133	581	751	7
que	71	133	86	147	581	751	7
son	89	133	104	147	581	751	7
utilizadas	106	133	148	147	581	751	7
en	151	133	161	147	581	751	7
medicina	163	133	203	147	581	751	7
tradicional	206	133	252	147	581	751	7
para	255	133	274	147	581	751	7
el	276	133	283	147	581	751	7
tratamiento	71	146	121	160	581	751	7
del	124	146	137	160	581	751	7
cáncer,	140	146	170	160	581	751	7
de	173	146	183	160	581	751	7
las	186	146	197	160	581	751	7
cuales	200	146	227	160	581	751	7
solo	230	146	247	160	581	751	7
181	250	146	264	160	581	751	7
han	267	146	283	160	581	751	7
sido	71	160	88	174	581	751	7
analizadas	92	160	137	174	581	751	7
científicamente.	141	160	209	174	581	751	7
Las	213	160	227	174	581	751	7
119	231	160	245	174	581	751	7
especies	249	160	283	174	581	751	7
restantes	71	173	109	187	581	751	7
son	112	173	127	187	581	751	7
utilizadas	131	173	173	187	581	751	7
empíricamente	177	173	240	187	581	751	7
en	244	173	254	187	581	751	7
enfer-	258	173	283	187	581	751	7
medades	71	187	108	201	581	751	7
compatibles	111	187	162	201	581	751	7
con	165	187	181	201	581	751	7
alguno	184	187	214	201	581	751	7
de	217	187	227	201	581	751	7
los	230	187	242	201	581	751	7
síntomas	245	187	283	201	581	751	7
del	71	200	84	215	581	751	7
cáncer.	86	200	116	215	581	751	7
De	119	200	131	215	581	751	7
las	134	200	145	215	581	751	7
especies	148	200	182	215	581	751	7
estudiadas,	185	200	232	215	581	751	7
solo	235	200	252	215	581	751	7
88	254	200	265	215	581	751	7
han	267	200	283	215	581	751	7
sido	71	214	88	228	581	751	7
evaluadas	91	214	133	228	581	751	7
frente	136	214	161	228	581	751	7
alguna	164	214	193	228	581	751	7
línea	196	214	217	228	581	751	7
celular	220	214	248	228	581	751	7
de	252	214	262	228	581	751	7
cán-	265	214	283	228	581	751	7
cer	71	228	84	242	581	751	7
y	86	228	91	242	581	751	7
14	93	228	103	242	581	751	7
de	105	228	115	242	581	751	7
estas	117	228	138	242	581	751	7
88	140	228	150	242	581	751	7
fueron	153	228	181	242	581	751	7
aplicadas	183	228	222	242	581	751	7
en	224	228	235	242	581	751	7
modelos	237	228	273	242	581	751	7
in	275	227	283	242	581	751	7
vivo	71	241	88	255	581	751	7
y,	91	241	97	255	581	751	7
como	100	241	124	255	581	751	7
resultado,	126	241	168	255	581	751	7
una	171	241	187	255	581	751	7
de	189	241	199	255	581	751	7
estas	202	241	222	255	581	751	7
especies	225	241	259	255	581	751	7
mos-	262	241	283	255	581	751	7
tró	71	255	83	269	581	751	7
efectos	88	255	117	269	581	751	7
antineoplásicos	121	255	186	269	581	751	7
(27).	191	255	210	269	581	751	7
En	214	255	226	269	581	751	7
este	230	255	246	269	581	751	7
sentido,	250	255	283	269	581	751	7
el	71	268	78	282	581	751	7
estudio	81	268	113	282	581	751	7
científico	116	268	155	282	581	751	7
de	159	268	169	282	581	751	7
las	172	268	183	282	581	751	7
plantas	187	268	217	282	581	751	7
medicinales	221	268	272	282	581	751	7
es	275	268	283	282	581	751	7
de	71	282	81	296	581	751	7
gran	83	282	103	296	581	751	7
importancia	106	282	158	296	581	751	7
para	161	282	180	296	581	751	7
la	182	282	190	296	581	751	7
generación	192	282	239	296	581	751	7
de	241	282	251	296	581	751	7
nuevos	254	282	283	296	581	751	7
fitofarmácos,	71	295	126	310	581	751	7
ya	129	295	138	310	581	751	7
que	141	295	156	310	581	751	7
la	159	295	166	310	581	751	7
validación	168	295	212	310	581	751	7
química,	215	295	252	310	581	751	7
farma-	255	295	283	310	581	751	7
cológica	71	309	106	323	581	751	7
y	108	309	113	323	581	751	7
biomédica	115	309	159	323	581	751	7
se	162	309	170	323	581	751	7
ha	173	309	183	323	581	751	7
estudiado	185	309	227	323	581	751	7
en	229	309	239	323	581	751	7
un	242	309	253	323	581	751	7
5%	256	309	268	323	581	751	7
del	271	309	283	323	581	751	7
total	71	323	90	337	581	751	7
de	93	323	103	337	581	751	7
las	106	323	117	337	581	751	7
especies	120	323	154	337	581	751	7
registradas	157	323	203	337	581	751	7
(28).	206	323	225	337	581	751	7
Sin	227	323	241	337	581	751	7
embargo,	244	323	283	337	581	751	7
actualmente	71	336	123	350	581	751	7
los	126	336	138	350	581	751	7
recursos	141	336	177	350	581	751	7
fitogénicos	180	336	226	350	581	751	7
en	229	336	239	350	581	751	7
el	242	336	250	350	581	751	7
mundo	253	336	283	350	581	751	7
se	71	350	79	364	581	751	7
están	82	350	105	364	581	751	7
viendo	107	350	136	364	581	751	7
amenazados	139	350	192	364	581	751	7
debido	195	350	223	364	581	751	7
a	226	350	231	364	581	751	7
la	234	350	241	364	581	751	7
acelerada	244	350	283	364	581	751	7
erosión	71	363	102	378	581	751	7
genética	104	363	139	378	581	751	7
de	142	363	152	378	581	751	7
las	154	363	165	378	581	751	7
especies.	168	363	205	378	581	751	7
Así	207	363	221	378	581	751	7
mismo,	223	363	255	378	581	751	7
las	258	363	269	378	581	751	7
es-	271	363	283	378	581	751	7
pecies	71	377	97	391	581	751	7
silvestres	101	377	139	391	581	751	7
han	144	377	160	391	581	751	7
sido	164	377	181	391	581	751	7
sobreexplotadas	186	377	254	391	581	751	7
y,	258	377	264	391	581	751	7
por	269	377	283	391	581	751	7
consiguiente,	71	391	127	405	581	751	7
ha	129	391	139	405	581	751	7
causado	141	391	175	405	581	751	7
la	177	391	185	405	581	751	7
destrucción	186	391	236	405	581	751	7
de	238	391	248	405	581	751	7
hábitats	250	391	283	405	581	751	7
naturales,	71	404	113	418	581	751	7
la	115	404	123	418	581	751	7
pérdida	125	404	158	418	581	751	7
del	161	404	173	418	581	751	7
conocimiento	176	404	234	418	581	751	7
tradicional	237	404	283	418	581	751	7
de	71	418	81	432	581	751	7
estos	84	418	105	432	581	751	7
recursos,	109	418	147	432	581	751	7
entre	151	418	173	432	581	751	7
otros	176	418	198	432	581	751	7
problemas	201	418	246	432	581	751	7
(29).	249	418	268	432	581	751	7
De	271	418	283	432	581	751	7
acuerdo	71	431	105	445	581	751	7
con	108	431	123	445	581	751	7
estudios	127	431	162	445	581	751	7
(30),	165	431	183	445	581	751	7
la	187	431	194	445	581	751	7
tasa	197	431	214	445	581	751	7
de	217	431	227	445	581	751	7
extinción	230	431	270	445	581	751	7
de	273	431	284	445	581	751	7
los	71	445	83	459	581	751	7
recursos	85	445	121	459	581	751	7
vegetales	124	445	162	459	581	751	7
ha	165	445	175	459	581	751	7
incrementado	178	445	236	459	581	751	7
considera-	239	445	283	459	581	751	7
blemente	71	458	109	473	581	751	7
de	112	458	122	473	581	751	7
100	125	458	140	473	581	751	7
a	142	458	147	473	581	751	7
1000	149	458	170	473	581	751	7
veces	172	458	195	473	581	751	7
en	197	458	207	473	581	751	7
comparación	210	458	265	473	581	751	7
con	268	458	283	473	581	751	7
las	71	472	82	486	581	751	7
tasas	86	472	106	486	581	751	7
naturales	110	472	149	486	581	751	7
de	152	472	162	486	581	751	7
desaparición,	166	472	222	486	581	751	7
en	226	472	236	486	581	751	7
la	239	472	247	486	581	751	7
que	250	472	265	486	581	751	7
po-	269	472	283	486	581	751	7
siblemente	71	486	116	500	581	751	7
las	120	486	131	500	581	751	7
plantas	135	486	165	500	581	751	7
medicinales	169	486	220	500	581	751	7
se	224	486	232	500	581	751	7
encuentren	236	486	283	500	581	751	7
involucradas,	71	499	128	513	581	751	7
lo	132	499	140	513	581	751	7
cual	144	499	162	513	581	751	7
nos	166	499	181	513	581	751	7
indica	185	499	211	513	581	751	7
una	215	499	231	513	581	751	7
apremiante	236	499	283	513	581	751	7
conservación	71	513	127	527	581	751	7
de	131	513	141	527	581	751	7
ecosistemas	146	513	196	527	581	751	7
naturales,	200	513	242	527	581	751	7
sitios	247	513	269	527	581	751	7
en	273	513	283	527	581	751	7
donde	71	526	97	540	581	751	7
se	100	526	108	540	581	751	7
encuentran	110	526	159	540	581	751	7
estas	161	526	181	540	581	751	7
plantas	184	526	214	540	581	751	7
medicinales.	217	526	270	540	581	751	7
Desafortunadamente,	85	540	177	554	581	751	7
a	180	540	185	554	581	751	7
través	188	540	213	554	581	751	7
de	216	540	226	554	581	751	7
los	229	540	241	554	581	751	7
años,	244	540	267	554	581	751	7
he-	270	540	283	554	581	751	7
mos	71	553	89	568	581	751	7
presenciado	91	553	141	568	581	751	7
una	144	553	160	568	581	751	7
pérdida	162	553	194	568	581	751	7
en	197	553	207	568	581	751	7
las	209	553	220	568	581	751	7
culturas	222	553	257	568	581	751	7
de	259	553	269	568	581	751	7
los	272	553	283	568	581	751	7
pueblos	71	567	103	581	581	751	7
indígenas,	106	567	149	581	581	751	7
como	152	567	175	581	581	751	7
lo	178	567	186	581	581	751	7
es	188	567	197	581	581	751	7
la	199	567	206	581	581	751	7
extinción	209	567	249	581	581	751	7
de	251	567	261	581	581	751	7
cada	264	567	283	581	581	751	7
lengua.	71	581	102	595	581	751	7
Esto	104	581	122	595	581	751	7
también	125	581	159	595	581	751	7
ha	162	581	172	595	581	751	7
conllevado	174	581	220	595	581	751	7
a	222	581	227	595	581	751	7
la	229	581	237	595	581	751	7
pérdida	239	581	271	595	581	751	7
de	273	581	283	595	581	751	7
conocimientos	71	594	133	608	581	751	7
sobre	135	594	158	608	581	751	7
plantas	160	594	191	608	581	751	7
y	193	594	198	608	581	751	7
sus	200	594	213	608	581	751	7
usos	215	594	234	608	581	751	7
tradiciona-	236	594	283	608	581	751	7
les	71	608	82	622	581	751	7
que	85	608	101	622	581	751	7
podrían	104	608	139	622	581	751	7
ser	142	608	154	622	581	751	7
claves	158	608	183	622	581	751	7
para	186	608	205	622	581	751	7
el	209	608	216	622	581	751	7
tratamiento	220	608	270	622	581	751	7
de	273	608	283	622	581	751	7
enfermedades.	71	621	132	635	581	751	7
En	136	621	148	635	581	751	7
México,	151	621	185	635	581	751	7
en	189	621	199	635	581	751	7
el	203	621	210	635	581	751	7
siglo	213	621	233	635	581	751	7
xvi,	237	621	254	635	581	751	7
se	258	621	266	635	581	751	7
ha-	270	621	283	635	581	751	7
blaban	71	635	99	649	581	751	7
alrededor	102	635	143	649	581	751	7
de	145	635	155	649	581	751	7
170	157	635	172	649	581	751	7
lenguas	174	635	206	649	581	751	7
indígenas	209	635	250	649	581	751	7
(26),	252	635	271	649	581	751	7
en	273	635	283	649	581	751	7
cambio,	71	648	105	663	581	751	7
en	106	648	116	663	581	751	7
la	118	648	125	663	581	751	7
actualidad	126	648	171	663	581	751	7
se	173	648	181	663	581	751	7
hablan	183	648	211	663	581	751	7
68	213	648	223	663	581	751	7
(30).	225	648	243	663	581	751	7
En	245	648	257	663	581	751	7
suma,	258	648	283	663	581	751	7
podemos	71	662	110	676	581	751	7
notar	112	662	135	676	581	751	7
que	137	662	152	676	581	751	7
la	154	662	161	676	581	751	7
conservación	163	662	219	676	581	751	7
de	221	662	231	676	581	751	7
las	233	662	244	676	581	751	7
plantas	246	662	277	676	581	751	7
y	279	662	283	676	581	751	7
los	71	676	83	690	581	751	7
conocimientos	85	676	147	690	581	751	7
de	149	676	159	690	581	751	7
los	161	676	173	690	581	751	7
usos	174	676	193	690	581	751	7
tradicionales	195	676	250	690	581	751	7
implica	252	676	283	690	581	751	7
también	298	51	333	65	581	751	7
la	335	51	343	65	581	751	7
conservación	346	51	402	65	581	751	7
de	405	51	415	65	581	751	7
los	418	51	429	65	581	751	7
ecosistemas	432	51	482	65	581	751	7
diver-	485	51	510	65	581	751	7
sos,	298	65	313	79	581	751	7
de	317	65	327	79	581	751	7
las	330	65	342	79	581	751	7
lenguas	345	65	377	79	581	751	7
indígenas	381	65	422	79	581	751	7
de	425	65	435	79	581	751	7
las	439	65	450	79	581	751	7
comunidades	453	65	510	79	581	751	7
y	298	79	302	93	581	751	7
su	306	79	315	93	581	751	7
amplio	319	79	348	93	581	751	7
bagaje	352	79	378	93	581	751	7
cultural.	381	79	418	93	581	751	7
Cuando	421	79	455	93	581	751	7
perdemos	458	79	500	93	581	751	7
el	503	79	510	93	581	751	7
conocimiento	298	93	356	108	581	751	7
ancestral,	360	93	401	108	581	751	7
estamos	404	93	438	108	581	751	7
perdiendo	442	93	485	108	581	751	7
la	489	93	496	108	581	751	7
ri-	500	93	510	108	581	751	7
queza	298	107	322	122	581	751	7
de	325	107	335	122	581	751	7
los	337	107	349	122	581	751	7
pueblos.	351	107	386	122	581	751	7
Consideraciones	298	132	394	151	581	751	7
para	397	132	424	151	581	751	7
un	427	132	443	151	581	751	7
estudio	446	132	490	151	581	751	7
con	298	148	319	167	581	751	7
plantas	322	148	366	167	581	751	7
medicinales	369	148	439	167	581	751	7
Para	298	169	317	183	581	751	7
llevar	319	169	342	183	581	751	7
a	345	169	349	183	581	751	7
cabo	351	169	371	183	581	751	7
un	374	169	385	183	581	751	7
estudio	387	169	418	183	581	751	7
fitoquímico	420	169	469	183	581	751	7
y	471	169	476	183	581	751	7
biológi-	478	169	510	183	581	751	7
co	298	183	307	197	581	751	7
de	310	183	320	197	581	751	7
plantas	322	183	352	197	581	751	7
medicinales	355	183	405	197	581	751	7
se	407	183	415	197	581	751	7
debe	418	183	438	197	581	751	7
considerar:	440	183	486	197	581	751	7
tener	489	183	510	197	581	751	7
toda	298	197	316	211	581	751	7
la	319	197	326	211	581	751	7
información	328	197	380	211	581	751	7
del	382	197	395	211	581	751	7
uso	397	197	412	211	581	751	7
tradicional	415	197	460	211	581	751	7
de	462	197	472	211	581	751	7
la	475	197	482	211	581	751	7
planta	484	197	510	211	581	751	7
a	298	211	302	225	581	751	7
estudiar,	304	211	340	225	581	751	7
la	342	211	350	225	581	751	7
taxonomía	352	211	396	225	581	751	7
para	399	211	417	225	581	751	7
garantizar	420	211	463	225	581	751	7
su	465	211	474	225	581	751	7
correcta	476	211	510	225	581	751	7
identificación,	298	225	356	239	581	751	7
la	359	225	366	239	581	751	7
información	368	225	420	239	581	751	7
del	422	225	435	239	581	751	7
hábitat,	437	225	468	239	581	751	7
la	470	225	478	239	581	751	7
evalua-	480	225	510	239	581	751	7
ción	298	239	316	253	581	751	7
fitoquímica,	317	239	368	253	581	751	7
farmacológica	369	239	428	253	581	751	7
y	429	239	434	253	581	751	7
toxicológica.	436	239	488	253	581	751	7
En	490	239	501	253	581	751	7
la	503	239	510	253	581	751	7
actualidad,	298	253	344	267	581	751	7
estas	346	253	366	267	581	751	7
plantas	368	253	398	267	581	751	7
medicinales	400	253	450	267	581	751	7
son	452	253	467	267	581	751	7
relevantes	469	253	510	267	581	751	7
porque	298	267	327	282	581	751	7
son	330	267	345	282	581	751	7
fuente	348	267	374	282	581	751	7
directa	378	267	407	282	581	751	7
de	410	267	420	282	581	751	7
agentes	424	267	454	282	581	751	7
terapéuticos,	457	267	510	282	581	751	7
como	298	281	321	296	581	751	7
también	323	281	357	296	581	751	7
materia	359	281	391	296	581	751	7
prima	393	281	418	296	581	751	7
para	420	281	439	296	581	751	7
la	441	281	448	296	581	751	7
elaboración	450	281	498	296	581	751	7
de	500	281	510	296	581	751	7
medicamentos	298	296	358	310	581	751	7
semisintéticos	363	296	421	310	581	751	7
más	426	296	443	310	581	751	7
complejos,	447	296	491	310	581	751	7
por	496	296	510	310	581	751	7
ejemplo,	298	310	333	324	581	751	7
conocer	337	310	370	324	581	751	7
las	375	310	386	324	581	751	7
estructuras	390	310	437	324	581	751	7
químicas	442	310	480	324	581	751	7
de	484	310	494	324	581	751	7
los	499	310	510	324	581	751	7
principios	298	324	339	338	581	751	7
activos	342	324	371	338	581	751	7
de	374	324	384	338	581	751	7
estas	387	324	407	338	581	751	7
plantas	410	324	440	338	581	751	7
sirve	443	324	463	338	581	751	7
como	466	324	489	338	581	751	7
base	492	324	510	338	581	751	7
para	298	338	316	352	581	751	7
el	318	338	325	352	581	751	7
diseño	327	338	354	352	581	751	7
y	356	338	361	352	581	751	7
elaboración	363	338	411	352	581	751	7
de	413	338	422	352	581	751	7
drogas	424	338	452	352	581	751	7
sintéticas.	454	338	495	352	581	751	7
Así	496	338	510	352	581	751	7
mismo,	298	352	329	366	581	751	7
estos	332	352	352	366	581	751	7
principios	355	352	397	366	581	751	7
activos	400	352	429	366	581	751	7
pueden	432	352	462	366	581	751	7
ser	465	352	477	366	581	751	7
utiliza-	480	352	510	366	581	751	7
dos	298	366	312	380	581	751	7
como	315	366	338	380	581	751	7
marcadores	341	366	389	380	581	751	7
taxonómicos	392	366	445	380	581	751	7
en	448	366	458	380	581	751	7
la	461	366	468	380	581	751	7
búsqueda	470	366	510	380	581	751	7
de	298	380	308	394	581	751	7
nuevos	310	380	339	394	581	751	7
medicamentos	341	380	402	394	581	751	7
(31).	404	380	421	394	581	751	7
Antes	312	394	336	408	581	751	7
de	341	394	351	408	581	751	7
emprender	355	394	401	408	581	751	7
un	405	394	417	408	581	751	7
estudio	421	394	453	408	581	751	7
científico	457	394	496	408	581	751	7
de	500	394	510	408	581	751	7
plantas	298	408	328	422	581	751	7
medicinales,	332	408	385	422	581	751	7
es	389	408	398	422	581	751	7
necesario	402	408	442	422	581	751	7
realizar	446	408	478	422	581	751	7
un	482	408	494	422	581	751	7
es-	498	408	510	422	581	751	7
tudio	298	422	320	436	581	751	7
etnobotánico	323	422	380	436	581	751	7
de	383	422	393	436	581	751	7
las	396	422	407	436	581	751	7
especies	410	422	444	436	581	751	7
de	447	422	457	436	581	751	7
interés	460	422	488	436	581	751	7
para	491	422	510	436	581	751	7
conocer	298	436	331	450	581	751	7
los	336	436	347	450	581	751	7
usos	352	436	370	450	581	751	7
de	375	436	385	450	581	751	7
estas	389	436	409	450	581	751	7
plantas	414	436	444	450	581	751	7
en	448	436	458	450	581	751	7
la	463	436	470	450	581	751	7
atención	474	436	510	450	581	751	7
de	298	450	308	465	581	751	7
la	311	450	318	465	581	751	7
salud	321	450	344	465	581	751	7
por	347	450	362	465	581	751	7
médicos	365	450	400	465	581	751	7
tradicionales	404	450	458	465	581	751	7
y	462	450	466	465	581	751	7
de	470	450	480	465	581	751	7
comu-	483	450	510	465	581	751	7
nidades	298	464	331	479	581	751	7
rurales	334	464	364	479	581	751	7
(32).	367	464	385	479	581	751	7
Aquí	388	464	409	479	581	751	7
debe	412	464	432	479	581	751	7
tenerse	436	464	466	479	581	751	7
en	469	464	479	479	581	751	7
cuenta	482	464	510	479	581	751	7
el	298	479	305	493	581	751	7
Protocolo	308	479	349	493	581	751	7
de	352	479	362	493	581	751	7
Nagoya,	364	479	399	493	581	751	7
un	402	479	413	493	581	751	7
tratado	416	479	447	493	581	751	7
complementa-	450	479	510	493	581	751	7
rio	298	493	310	507	581	751	7
al	313	493	320	507	581	751	7
Convenio	323	493	365	507	581	751	7
sobre	368	493	390	507	581	751	7
la	393	493	401	507	581	751	7
Diversidad	404	493	450	507	581	751	7
Biológica	453	493	492	507	581	751	7
que	495	493	510	507	581	751	7
expresa	298	507	330	521	581	751	7
la	333	507	340	521	581	751	7
regulación	344	507	389	521	581	751	7
del	392	507	405	521	581	751	7
acceso	408	507	436	521	581	751	7
apropiado	439	507	482	521	581	751	7
de	485	507	495	521	581	751	7
los	498	507	510	521	581	751	7
recursos	298	521	333	535	581	751	7
biológicos	337	521	380	535	581	751	7
y	383	521	388	535	581	751	7
los	392	521	404	535	581	751	7
conocimientos	407	521	470	535	581	751	7
tradicio-	473	521	510	535	581	751	7
nales.	298	535	322	549	581	751	7
Su	325	535	336	549	581	751	7
principal	339	535	378	549	581	751	7
objetivo	381	535	415	549	581	751	7
es	419	535	427	549	581	751	7
“Regular	431	535	469	549	581	751	7
el	472	535	479	549	581	751	7
acceso	483	535	510	549	581	751	7
a	298	549	302	563	581	751	7
los	306	549	318	563	581	751	7
recursos	321	549	357	563	581	751	7
genéticos	360	549	400	563	581	751	7
y	403	549	408	563	581	751	7
la	411	549	419	563	581	751	7
participación	422	549	478	563	581	751	7
justa	482	549	502	563	581	751	7
y	505	549	510	563	581	751	7
equitativa	298	563	340	577	581	751	7
en	344	563	354	577	581	751	7
los	358	563	370	577	581	751	7
beneficios	374	563	416	577	581	751	7
que	421	563	436	577	581	751	7
se	440	563	448	577	581	751	7
deriven	453	563	484	577	581	751	7
de	489	563	499	577	581	751	7
la	503	563	510	577	581	751	7
utilización	298	577	343	591	581	751	7
de	348	577	358	591	581	751	7
los	363	577	375	591	581	751	7
recursos	380	577	416	591	581	751	7
genéticos”	421	577	464	591	581	751	7
(33).	469	577	487	591	581	751	7
Este	493	577	510	591	581	751	7
tratado	298	591	328	605	581	751	7
busca	331	591	355	605	581	751	7
combatir	358	591	396	605	581	751	7
la	399	591	406	605	581	751	7
biopiratería	409	591	458	605	581	751	7
y	460	591	465	605	581	751	7
el	468	591	475	605	581	751	7
despojo	478	591	510	605	581	751	7
histórico	298	605	335	619	581	751	7
de	338	605	348	619	581	751	7
los	351	605	363	619	581	751	7
recursos	366	605	402	619	581	751	7
naturales	405	605	444	619	581	751	7
y	447	605	452	619	581	751	7
la	455	605	462	619	581	751	7
biodiversi-	465	605	510	619	581	751	7
dad	298	619	313	633	581	751	7
de	316	619	326	633	581	751	7
los	329	619	341	633	581	751	7
pueblos	344	619	376	633	581	751	7
originarios	379	619	426	633	581	751	7
de	428	619	438	633	581	751	7
un	441	619	453	633	581	751	7
Estado.	456	619	487	633	581	751	7
Ade-	489	619	510	633	581	751	7
más	298	633	315	648	581	751	7
proporciona	318	633	369	648	581	751	7
estándares	372	633	417	648	581	751	7
internacionales	420	633	485	648	581	751	7
sobre	488	633	510	648	581	751	7
el	298	647	305	662	581	751	7
consentimiento	309	647	375	662	581	751	7
informado	379	647	424	662	581	751	7
previo	428	647	455	662	581	751	7
y	459	647	464	662	581	751	7
las	467	647	479	662	581	751	7
condi-	483	647	510	662	581	751	7
ciones	298	662	324	676	581	751	7
requeridas	327	662	372	676	581	751	7
que	375	662	390	676	581	751	7
pueden	393	662	425	676	581	751	7
acordar	428	662	460	676	581	751	7
un	463	662	475	676	581	751	7
usuario	478	662	510	676	581	751	7
y	298	676	302	690	581	751	7
el	305	676	313	690	581	751	7
proveedor	316	676	359	690	581	751	7
de	362	676	372	690	581	751	7
tales	375	676	394	690	581	751	7
recursos,	397	676	435	690	581	751	7
de	438	676	448	690	581	751	7
esta	451	676	468	690	581	751	7
forma,	471	676	499	690	581	751	7
se	502	676	510	690	581	751	7
Consideraciones	70	717	130	729	581	751	7
bioéticas	132	717	165	729	581	751	7
para	167	717	184	729	581	751	7
la	186	717	192	729	581	751	7
investigación	194	717	242	729	581	751	7
científica	244	717	277	729	581	751	7
de	279	717	288	729	581	751	7
plantas	290	717	317	729	581	751	7
medicinales	319	717	362	729	581	751	7
contra	364	717	388	729	581	751	7
el	390	717	396	729	581	751	7
cáncer	398	717	422	729	581	751	7
en	424	717	433	729	581	751	7
México	435	717	461	729	581	751	7
51	541	717	550	728	581	751	7
Revista	332	26	358	38	581	751	8
Latinoamericana	360	26	422	38	581	751	8
de	424	26	433	38	581	751	8
Bioética	435	26	464	38	581	751	8
podrá	71	51	96	65	581	751	8
contribuir	98	51	142	65	581	751	8
a	144	51	148	65	581	751	8
la	151	51	158	65	581	751	8
conservación	160	51	216	65	581	751	8
de	218	51	228	65	581	751	8
la	230	51	237	65	581	751	8
diversidad	239	51	283	65	581	751	8
biológica	71	65	109	79	581	751	8
y	111	65	116	79	581	751	8
a	119	65	123	79	581	751	8
la	126	65	133	79	581	751	8
utilización	135	65	181	79	581	751	8
sostenible	183	65	225	79	581	751	8
(33).	227	65	245	79	581	751	8
Posteriormente,	85	78	152	92	581	751	8
se	159	78	167	92	581	751	8
realizará	174	78	211	92	581	751	8
una	218	78	234	92	581	751	8
identifica-	240	78	283	92	581	751	8
ción	71	92	89	106	581	751	8
botánica	93	92	130	106	581	751	8
que	133	92	149	106	581	751	8
consiste	152	92	186	106	581	751	8
en	190	92	200	106	581	751	8
un	231	92	243	106	581	751	8
ejemplar	247	92	283	106	581	751	8
de	71	105	81	120	581	751	8
la	84	105	92	120	581	751	8
especie	95	105	126	120	581	751	8
elegida	129	105	159	120	581	751	8
a	163	105	167	120	581	751	8
un	171	105	182	120	581	751	8
herbario	186	105	222	120	581	751	8
para	226	105	245	120	581	751	8
verificar	248	105	283	120	581	751	8
su	71	119	80	133	581	751	8
identidad	83	119	123	133	581	751	8
botánica	125	119	162	133	581	751	8
(género,	164	119	199	133	581	751	8
especie,	201	119	234	133	581	751	8
subespecie,	236	119	283	133	581	751	8
variedad,	71	133	110	147	581	751	8
familia).	113	133	149	147	581	751	8
Una	151	133	169	147	581	751	8
vez	172	133	186	147	581	751	8
se	188	133	197	147	581	751	8
haya	199	133	219	147	581	751	8
tenido	222	133	249	147	581	751	8
la	251	133	259	147	581	751	8
iden-	261	133	283	147	581	751	8
tificación	71	146	110	160	581	751	8
taxonómica	115	146	165	160	581	751	8
de	170	146	180	160	581	751	8
la	185	146	192	160	581	751	8
especie,	197	146	230	160	581	751	8
puede	235	146	260	160	581	751	8
pro-	265	146	283	160	581	751	8
cederse	71	160	102	174	581	751	8
a	106	160	111	174	581	751	8
la	114	160	122	174	581	751	8
colecta	125	160	155	174	581	751	8
del	159	160	171	174	581	751	8
material	175	160	210	174	581	751	8
vegetal	214	160	244	174	581	751	8
que	247	160	263	174	581	751	8
será	267	160	284	174	581	751	8
utilizado	71	173	109	187	581	751	8
para	112	173	131	187	581	751	8
el	134	173	141	187	581	751	8
estudio	144	173	176	187	581	751	8
químico	179	173	214	187	581	751	8
y	217	173	222	187	581	751	8
biológico.	225	173	267	187	581	751	8
Sin	270	173	283	187	581	751	8
embargo,	71	187	110	201	581	751	8
antes	114	187	136	201	581	751	8
de	139	187	149	201	581	751	8
realizar	153	187	185	201	581	751	8
la	189	187	196	201	581	751	8
colecta,	199	187	231	201	581	751	8
se	235	187	243	201	581	751	8
debe	246	187	266	201	581	751	8
de-	270	187	283	201	581	751	8
terminar	71	200	109	215	581	751	8
la	112	200	120	215	581	751	8
distribución	123	200	175	215	581	751	8
geográfica	179	200	222	215	581	751	8
y	226	200	231	215	581	751	8
la	234	200	242	215	581	751	8
densidad	245	200	283	215	581	751	8
de	71	214	81	228	581	751	8
población	84	214	126	228	581	751	8
de	129	214	139	228	581	751	8
la	143	214	150	228	581	751	8
especie	153	214	183	228	581	751	8
a	187	214	191	228	581	751	8
estudiar,	195	214	231	228	581	751	8
así	235	214	246	228	581	751	8
como	249	214	273	228	581	751	8
el	276	214	283	228	581	751	8
ciclo	71	228	91	242	581	751	8
de	93	228	103	242	581	751	8
vida	105	228	123	242	581	751	8
de	125	228	135	242	581	751	8
las	137	228	149	242	581	751	8
especies,	151	228	188	242	581	751	8
el	190	228	197	242	581	751	8
tiempo	199	228	229	242	581	751	8
de	231	228	241	242	581	751	8
floración,	243	228	283	242	581	751	8
reproducción,	71	241	130	255	581	751	8
entre	133	241	154	255	581	751	8
otros	157	241	179	255	581	751	8
aspectos	182	241	218	255	581	751	8
ecológicos.	220	241	267	255	581	751	8
Así	269	241	283	255	581	751	8
también,	71	255	108	269	581	751	8
es	111	255	120	269	581	751	8
necesario	123	255	163	269	581	751	8
considerar	166	255	211	269	581	751	8
factores	214	255	247	269	581	751	8
como	250	255	273	269	581	751	8
la	276	255	283	269	581	751	8
distancia	71	268	109	282	581	751	8
desde	112	268	136	282	581	751	8
el	138	268	146	282	581	751	8
laboratorio	148	268	195	282	581	751	8
de	198	268	208	282	581	751	8
investigación	210	268	266	282	581	751	8
y	269	268	274	282	581	751	8
la	276	268	283	282	581	751	8
calidad	71	282	102	296	581	751	8
de	105	282	115	296	581	751	8
la	118	282	126	296	581	751	8
planta	129	282	155	296	581	751	8
que	159	282	174	296	581	751	8
se	177	282	186	296	581	751	8
va	189	282	199	296	581	751	8
a	202	282	206	296	581	751	8
colectar.	210	282	245	296	581	751	8
Una	249	282	266	296	581	751	8
vez	270	282	283	296	581	751	8
identificados	71	295	125	310	581	751	8
los	130	295	141	310	581	751	8
sitios	146	295	168	310	581	751	8
de	172	295	182	310	581	751	8
colecta,	187	295	219	310	581	751	8
se	223	295	231	310	581	751	8
tramita	236	295	267	310	581	751	8
un	272	295	283	310	581	751	8
permiso	71	309	106	323	581	751	8
de	110	309	120	323	581	751	8
recolección	124	309	172	323	581	751	8
ante	176	309	194	323	581	751	8
la	198	309	205	323	581	751	8
autoridad	209	309	250	323	581	751	8
federal	254	309	283	323	581	751	8
u	71	323	76	337	581	751	8
otros	79	323	101	337	581	751	8
documentos	104	323	156	337	581	751	8
necesarios	160	323	204	337	581	751	8
de	207	323	217	337	581	751	8
las	220	323	231	337	581	751	8
autoridades	234	323	283	337	581	751	8
gubernamentales	71	336	144	350	581	751	8
y	147	336	152	350	581	751	8
de	155	336	165	350	581	751	8
los	168	336	180	350	581	751	8
propietarios	182	336	234	350	581	751	8
del	237	336	250	350	581	751	8
terreno	252	336	283	350	581	751	8
donde	71	350	97	364	581	751	8
se	101	350	109	364	581	751	8
localice	113	350	145	364	581	751	8
la	149	350	156	364	581	751	8
especie	160	350	190	364	581	751	8
a	194	350	198	364	581	751	8
estudiar.	202	350	239	364	581	751	8
Se	242	350	252	364	581	751	8
llega	256	350	275	364	581	751	8
a	279	350	283	364	581	751	8
esta	71	363	87	378	581	751	8
medida	91	363	123	378	581	751	8
debido	126	363	155	378	581	751	8
a	159	363	163	378	581	751	8
la	167	363	174	378	581	751	8
recolección	178	363	226	378	581	751	8
incontrolada	229	363	283	378	581	751	8
de	71	377	81	391	581	751	8
las	83	377	94	391	581	751	8
plantas	97	377	127	391	581	751	8
medicinales	130	377	180	391	581	751	8
en	183	377	193	391	581	751	8
el	195	377	202	391	581	751	8
medio	205	377	231	391	581	751	8
silvestre.	234	377	271	391	581	751	8
La	273	377	283	391	581	751	8
colecta	71	391	100	405	581	751	8
insostenible	103	391	153	405	581	751	8
pone	156	391	177	405	581	751	8
en	179	391	189	405	581	751	8
peligro	191	391	221	405	581	751	8
la	224	391	231	405	581	751	8
superviven-	233	391	283	405	581	751	8
cia	71	404	83	418	581	751	8
de	86	404	96	418	581	751	8
las	98	404	110	418	581	751	8
plantas	112	404	143	418	581	751	8
medicinales	146	404	196	418	581	751	8
y	199	404	204	418	581	751	8
a	207	404	211	418	581	751	8
las	214	404	225	418	581	751	8
personas	228	404	265	418	581	751	8
que	268	404	283	418	581	751	8
dependen	71	418	112	432	581	751	8
de	115	418	125	432	581	751	8
ellas	127	418	146	432	581	751	8
(34).	148	418	167	432	581	751	8
En	85	431	97	445	581	751	8
esta	99	431	116	445	581	751	8
etapa,	119	431	144	445	581	751	8
hay	147	431	162	445	581	751	8
que	165	431	180	445	581	751	8
asignar	183	431	214	445	581	751	8
un	217	431	228	445	581	751	8
tiempo	231	431	262	445	581	751	8
con-	264	431	283	445	581	751	8
siderable	71	445	109	459	581	751	8
en	113	445	123	459	581	751	8
la	127	445	135	459	581	751	8
planeación	138	445	185	459	581	751	8
para	189	445	209	459	581	751	8
la	212	445	220	459	581	751	8
tramitación	224	445	275	459	581	751	8
y	279	445	283	459	581	751	8
la	71	458	78	473	581	751	8
emisión	81	458	115	473	581	751	8
de	118	458	128	473	581	751	8
dichos	131	458	160	473	581	751	8
permisos.	163	458	205	473	581	751	8
También	208	458	246	473	581	751	8
es	249	458	257	473	581	751	8
nece-	260	458	283	473	581	751	8
sario	71	472	92	486	581	751	8
consultar	96	472	136	486	581	751	8
y	140	472	145	486	581	751	8
respetar	148	472	183	486	581	751	8
la	187	472	194	486	581	751	8
legislación	197	472	243	486	581	751	8
nacional	247	472	283	486	581	751	8
existente	71	486	109	500	581	751	8
(35).	112	486	130	500	581	751	8
La	85	499	95	513	581	751	8
especie	98	499	128	513	581	751	8
a	130	499	134	513	581	751	8
estudiar	136	499	171	513	581	751	8
deberá	173	499	202	513	581	751	8
ser	204	499	216	513	581	751	8
colectada	218	499	258	513	581	751	8
en	260	499	270	513	581	751	8
un	272	499	283	513	581	751	8
período	71	513	104	527	581	751	8
óptimo	108	513	139	527	581	751	8
para	142	513	161	527	581	751	8
garantizar	165	513	209	527	581	751	8
la	212	513	220	527	581	751	8
calidad	223	513	254	527	581	751	8
de	258	513	268	527	581	751	8
los	272	513	283	527	581	751	8
componentes	71	526	127	540	581	751	8
a	130	526	134	540	581	751	8
extraer,	137	526	169	540	581	751	8
ya	171	526	181	540	581	751	8
que	183	526	199	540	581	751	8
la	201	526	208	540	581	751	8
concentración	211	526	271	540	581	751	8
de	273	526	283	540	581	751	8
los	71	540	83	554	581	751	8
componentes	86	540	143	554	581	751	8
químicos	146	540	185	554	581	751	8
con	189	540	204	554	581	751	8
actividad	208	540	247	554	581	751	8
biológi-	251	540	283	554	581	751	8
ca	71	553	80	568	581	751	8
varía	83	553	104	568	581	751	8
de	108	553	118	568	581	751	8
acuerdo	121	553	154	568	581	751	8
con	157	553	173	568	581	751	8
la	176	553	183	568	581	751	8
etapa	186	553	209	568	581	751	8
de	212	553	222	568	581	751	8
crecimiento	225	553	276	568	581	751	8
y	279	553	283	568	581	751	8
desarrollo	71	567	114	581	581	751	8
en	116	567	126	581	581	751	8
la	128	567	136	581	581	751	8
que	138	567	153	581	581	751	8
se	155	567	164	581	581	751	8
encuentre	166	567	208	581	581	751	8
la	210	567	218	581	581	751	8
planta.	220	567	249	581	581	751	8
Tenien-	251	567	283	581	581	751	8
do	71	581	82	595	581	751	8
en	84	581	95	595	581	751	8
cuenta	97	581	125	595	581	751	8
lo	128	581	136	595	581	751	8
anterior,	138	581	174	595	581	751	8
se	177	581	185	595	581	751	8
debe	188	581	208	595	581	751	8
elegir	211	581	234	595	581	751	8
un	237	581	248	595	581	751	8
método	251	581	283	595	581	751	8
de	71	594	81	608	581	751	8
colecta	84	594	113	608	581	751	8
ecológico	116	594	156	608	581	751	8
y	159	594	164	608	581	751	8
no	167	594	178	608	581	751	8
destructivo,	181	594	232	608	581	751	8
que	235	594	250	608	581	751	8
variará	253	594	283	608	581	751	8
considerablemente	71	608	150	622	581	751	8
según	154	608	179	622	581	751	8
la	182	608	190	622	581	751	8
especie.	193	608	226	622	581	751	8
Por	229	608	244	622	581	751	8
ejemplo,	248	608	283	622	581	751	8
para	71	621	90	635	581	751	8
la	93	621	100	635	581	751	8
colecta	103	621	133	635	581	751	8
de	136	621	146	635	581	751	8
raíces	149	621	173	635	581	751	8
de	176	621	186	635	581	751	8
árboles	189	621	220	635	581	751	8
o	223	621	228	635	581	751	8
arbustos,	231	621	269	635	581	751	8
no	272	621	283	635	581	751	8
hay	71	635	86	649	581	751	8
que	88	635	103	649	581	751	8
cortar	105	635	131	649	581	751	8
ni	133	635	142	649	581	751	8
desenterrar	143	635	192	649	581	751	8
en	194	635	204	649	581	751	8
su	206	635	215	649	581	751	8
totalidad,	217	635	258	649	581	751	8
como	260	635	283	649	581	751	8
tampoco	71	648	108	663	581	751	8
cortar	112	648	138	663	581	751	8
la	142	648	149	663	581	751	8
raíz	153	648	169	663	581	751	8
central.	173	648	205	663	581	751	8
En	209	648	220	663	581	751	8
estos	224	648	245	663	581	751	8
casos	249	648	271	663	581	751	8
es	275	648	283	663	581	751	8
recomendable	71	662	130	676	581	751	8
cortar	133	662	159	676	581	751	8
algunas	163	662	196	676	581	751	8
raíces	199	662	223	676	581	751	8
laterales	227	662	261	676	581	751	8
para	265	662	283	676	581	751	8
evitar	71	676	95	690	581	751	8
la	99	676	107	690	581	751	8
extinción	111	676	151	690	581	751	8
de	155	676	165	690	581	751	8
especies	168	676	203	690	581	751	8
que	207	676	222	690	581	751	8
no	226	676	237	690	581	751	8
suelen	241	676	267	690	581	751	8
ser	271	676	284	690	581	751	8
52	31	716	40	727	581	751	8
■	172	718	178	726	581	751	8
O.	182	717	190	729	581	751	8
A.	192	717	199	729	581	751	8
Sánchez-Aguirre	201	717	261	729	581	751	8
■	265	718	270	726	581	751	8
■	470	29	475	37	581	751	8
Vol.	478	26	491	38	581	751	8
21(1)	493	26	510	38	581	751	8
abundantes	298	51	347	65	581	751	8
o	350	51	355	65	581	751	8
que	359	51	374	65	581	751	8
son	377	51	392	65	581	751	8
de	396	51	406	65	581	751	8
difícil	409	51	434	65	581	751	8
localización	437	51	488	65	581	751	8
(36).	491	51	510	65	581	751	8
Todo	298	65	319	79	581	751	8
esto	322	65	339	79	581	751	8
permitirá	342	65	383	79	581	751	8
obtener	386	65	418	79	581	751	8
buenos	421	65	451	79	581	751	8
resultados	454	65	497	79	581	751	8
en	500	65	510	79	581	751	8
los	298	79	309	93	581	751	8
análisis	313	79	345	93	581	751	8
fitoquímicos	349	79	402	93	581	751	8
y	406	79	411	93	581	751	8
biológicos	415	79	458	93	581	751	8
sin	462	79	474	93	581	751	8
generar	478	79	510	93	581	751	8
un	298	92	309	107	581	751	8
impacto	312	92	347	107	581	751	8
negativo	349	92	385	107	581	751	8
a	388	92	392	107	581	751	8
las	395	92	406	107	581	751	8
plantas	409	92	440	107	581	751	8
utilizadas	442	92	484	107	581	751	8
y,	486	92	493	107	581	751	8
por	496	92	510	107	581	751	8
ende,	298	106	320	120	581	751	8
a	323	106	327	120	581	751	8
las	330	106	341	120	581	751	8
poblaciones	343	106	393	120	581	751	8
ecológicas	396	106	439	120	581	751	8
en	441	106	452	120	581	751	8
uso.	454	106	471	120	581	751	8
Investigación	298	130	377	149	581	751	8
para	380	130	407	149	581	751	8
atención	410	130	461	149	581	751	8
del	298	146	316	165	581	751	8
cáncer	319	146	358	165	581	751	8
Desde	298	167	324	181	581	751	8
el	328	167	335	181	581	751	8
siglo	339	167	359	181	581	751	8
pasado,	363	167	395	181	581	751	8
el	399	167	406	181	581	751	8
cáncer	410	167	438	181	581	751	8
era	442	167	455	181	581	751	8
considerado	459	167	510	181	581	751	8
una	298	180	314	195	581	751	8
enfermedad	319	180	370	195	581	751	8
común	375	180	405	195	581	751	8
que	410	180	425	195	581	751	8
paulatinamente	430	180	497	195	581	751	8
se	502	180	510	195	581	751	8
convirtió	298	194	337	208	581	751	8
en	339	194	349	208	581	751	8
un	352	194	363	208	581	751	8
problema	366	194	406	208	581	751	8
importante	408	194	456	208	581	751	8
de	458	194	468	208	581	751	8
salud	471	194	493	208	581	751	8
pú-	496	194	510	208	581	751	8
blica	298	208	318	222	581	751	8
a	321	208	326	222	581	751	8
nivel	330	208	350	222	581	751	8
mundial.	354	208	392	222	581	751	8
De	396	208	408	222	581	751	8
acuerdo	412	208	446	222	581	751	8
con	449	208	465	222	581	751	8
la	468	208	476	222	581	751	8
oms,	479	208	499	222	581	751	8
el	503	208	510	222	581	751	8
cáncer	298	222	326	236	581	751	8
es	329	222	337	236	581	751	8
la	341	222	348	236	581	751	8
primera	351	222	386	236	581	751	8
causa	389	222	412	236	581	751	8
de	416	222	426	236	581	751	8
muerte	429	222	459	236	581	751	8
en	463	222	473	236	581	751	8
el	476	222	483	236	581	751	8
mun-	487	222	510	236	581	751	8
do	298	235	308	250	581	751	8
y	314	235	319	250	581	751	8
la	324	235	331	250	581	751	8
segunda,	337	235	375	250	581	751	8
después	380	235	414	250	581	751	8
de	419	235	429	250	581	751	8
las	434	235	446	250	581	751	8
enfermedades	451	235	510	250	581	751	8
cardiovasculares	298	249	368	263	581	751	8
en	372	249	382	263	581	751	8
los	385	249	397	263	581	751	8
países	400	249	426	263	581	751	8
de	429	249	439	263	581	751	8
ingresos	442	249	477	263	581	751	8
bajos	480	249	502	263	581	751	8
y	505	249	510	263	581	751	8
medianos	298	263	339	277	581	751	8
(pertenecientes	342	263	406	277	581	751	8
a	409	263	414	277	581	751	8
África,	417	263	446	277	581	751	8
Asia,	450	263	471	277	581	751	8
América	474	263	510	277	581	751	8
Central	298	277	330	291	581	751	8
y	332	277	337	291	581	751	8
Sudamérica)	340	277	393	291	581	751	8
con	396	277	411	291	581	751	8
más	414	277	431	291	581	751	8
del	434	277	447	291	581	751	8
70%	449	277	467	291	581	751	8
de	470	277	480	291	581	751	8
las	482	277	494	291	581	751	8
de-	496	277	510	291	581	751	8
funciones	298	290	339	305	581	751	8
registradas.	342	290	391	305	581	751	8
Esta	393	290	411	305	581	751	8
situación	414	290	452	305	581	751	8
está	455	290	471	305	581	751	8
asociada	474	290	510	305	581	751	8
con	298	304	313	318	581	751	8
deficiencias	317	304	366	318	581	751	8
en	370	304	380	318	581	751	8
las	384	304	395	318	581	751	8
estrategias	399	304	443	318	581	751	8
de	447	304	457	318	581	751	8
prevención,	461	304	510	318	581	751	8
diagnóstico	298	318	347	332	581	751	8
y	349	318	354	332	581	751	8
tratamiento	357	318	407	332	581	751	8
de	409	318	419	332	581	751	8
la	422	318	429	332	581	751	8
enfermedad	431	318	482	332	581	751	8
(4).	484	318	498	332	581	751	8
A	312	332	319	346	581	751	8
nivel	322	332	343	346	581	751	8
mundial,	346	332	384	346	581	751	8
el	387	332	395	346	581	751	8
cáncer	397	332	426	346	581	751	8
es	429	332	437	346	581	751	8
una	440	332	456	346	581	751	8
enfermedad	459	332	510	346	581	751	8
que	298	345	313	360	581	751	8
va	317	345	327	360	581	751	8
en	331	345	342	360	581	751	8
aumento	346	345	384	360	581	751	8
y	388	345	393	360	581	751	8
es	397	345	406	360	581	751	8
considerada	410	345	461	360	581	751	8
como	466	345	490	360	581	751	8
una	494	345	510	360	581	751	8
de	298	359	308	373	581	751	8
las	311	359	323	373	581	751	8
principales	326	359	374	373	581	751	8
causas	377	359	405	373	581	751	8
de	409	359	419	373	581	751	8
muerte.	422	359	455	373	581	751	8
Tan	459	359	475	373	581	751	8
solo	479	359	496	373	581	751	8
en	500	359	510	373	581	751	8
el	298	373	305	387	581	751	8
2012	309	373	328	387	581	751	8
se	332	373	341	387	581	751	8
registraron	344	373	392	387	581	751	8
14	396	373	406	387	581	751	8
millones	410	373	447	387	581	751	8
de	450	373	460	387	581	751	8
casos	464	373	487	387	581	751	8
nue-	491	373	510	387	581	751	8
vos	298	387	312	401	581	751	8
y	314	387	319	401	581	751	8
8.2	322	387	334	401	581	751	8
millones	337	387	374	401	581	751	8
de	377	387	387	401	581	751	8
personas	389	387	427	401	581	751	8
fallecidas,	430	387	472	401	581	751	8
según	475	387	500	401	581	751	8
la	503	387	510	401	581	751	8
oms,	298	400	318	415	581	751	8
en	321	400	331	415	581	751	8
su	334	400	343	415	581	751	8
Informe	346	400	382	415	581	751	8
mundial	385	400	421	415	581	751	8
sobre	424	400	447	415	581	751	8
el	450	400	457	415	581	751	8
cáncer	460	400	488	415	581	751	8
2014	491	400	510	415	581	751	8
(37,38).	298	414	328	428	581	751	8
No	331	414	345	428	581	751	8
obstante,	348	414	387	428	581	751	8
en	390	414	401	428	581	751	8
el	404	414	411	428	581	751	8
2018,	415	414	437	428	581	751	8
se	440	414	449	428	581	751	8
estima	452	414	481	428	581	751	8
que	484	414	499	428	581	751	8
la	503	414	510	428	581	751	8
carga	298	428	321	442	581	751	8
del	324	428	337	442	581	751	8
cáncer	340	428	368	442	581	751	8
ascendió	372	428	409	442	581	751	8
a	413	428	417	442	581	751	8
18	421	428	430	442	581	751	8
millones	434	428	471	442	581	751	8
de	474	428	484	442	581	751	8
casos	488	428	510	442	581	751	8
nuevos	298	442	328	456	581	751	8
y	333	442	338	456	581	751	8
9.6	343	442	355	456	581	751	8
millones	360	442	397	456	581	751	8
de	403	442	413	456	581	751	8
muertes.	418	442	455	456	581	751	8
Además,	460	442	498	456	581	751	8
la	503	442	510	456	581	751	8
sobrevivencia	298	455	356	470	581	751	8
se	360	455	369	470	581	751	8
calcula	373	455	403	470	581	751	8
cinco	408	455	431	470	581	751	8
años	435	455	455	470	581	751	8
después	459	455	493	470	581	751	8
del	497	455	510	470	581	751	8
diagnóstico	298	469	348	483	581	751	8
y	352	469	357	483	581	751	8
actualmente	361	469	414	483	581	751	8
hay	418	469	433	483	581	751	8
43.8	437	469	455	483	581	751	8
millones	459	469	496	483	581	751	8
de	500	469	510	483	581	751	8
personas	298	483	335	497	581	751	8
en	338	483	348	497	581	751	8
esta	351	483	367	497	581	751	8
situación	370	483	409	497	581	751	8
(39).	411	483	430	497	581	751	8
Debido	312	497	343	511	581	751	8
a	348	497	352	511	581	751	8
los	357	497	369	511	581	751	8
cambios	373	497	409	511	581	751	8
en	413	497	423	511	581	751	8
el	428	497	435	511	581	751	8
crecimiento	439	497	491	511	581	751	8
po-	495	497	510	511	581	751	8
blacional	298	511	337	525	581	751	8
y	340	511	345	525	581	751	8
el	349	511	356	525	581	751	8
envejecimiento,	359	511	427	525	581	751	8
la	430	511	438	525	581	751	8
oms	441	511	459	525	581	751	8
estima	463	511	491	525	581	751	8
que	495	511	510	525	581	751	8
para	298	524	317	538	581	751	8
el	321	524	329	538	581	751	8
2030	333	524	353	538	581	751	8
los	358	524	370	538	581	751	8
casos	374	524	397	538	581	751	8
nuevos	402	524	432	538	581	751	8
sobrepasarán	436	524	494	538	581	751	8
los	498	524	510	538	581	751	8
20	298	538	308	552	581	751	8
millones	311	538	349	552	581	751	8
anuales.	352	538	387	552	581	751	8
Sin	390	538	404	552	581	751	8
embargo,	407	538	448	552	581	751	8
esos	451	538	469	552	581	751	8
números	472	538	510	552	581	751	8
podrían	298	552	333	566	581	751	8
reducirse	335	552	375	566	581	751	8
significativamente,	377	552	459	566	581	751	8
pues	461	552	481	566	581	751	8
se	483	552	492	566	581	751	8
cal-	494	552	510	566	581	751	8
cula	298	566	316	580	581	751	8
que	318	566	334	580	581	751	8
entre	336	566	358	580	581	751	8
el	361	566	368	580	581	751	8
30%	370	566	389	580	581	751	8
y	391	566	396	580	581	751	8
el	398	566	405	580	581	751	8
50%	408	566	426	580	581	751	8
de	429	566	439	580	581	751	8
los	441	566	453	580	581	751	8
cánceres	456	566	493	580	581	751	8
son	495	566	510	580	581	751	8
prevenibles	298	579	347	593	581	751	8
mediante	349	579	389	593	581	751	8
la	392	579	399	593	581	751	8
adopción	401	579	441	593	581	751	8
de	443	579	454	593	581	751	8
hábitos	456	579	487	593	581	751	8
salu-	489	579	510	593	581	751	8
dables,	298	593	327	607	581	751	8
vacunación,	331	593	383	607	581	751	8
diagnósticos	388	593	442	607	581	751	8
y	446	593	451	607	581	751	8
tratamientos	455	593	510	607	581	751	8
oportunos	298	607	343	621	581	751	8
(39).	345	607	364	621	581	751	8
El	312	621	321	635	581	751	8
cáncer	325	621	353	635	581	751	8
es	357	621	365	635	581	751	8
un	369	621	381	635	581	751	8
trastorno,	385	621	427	635	581	751	8
en	431	621	442	635	581	751	8
esencia	446	621	477	635	581	751	8
genéti-	481	621	510	635	581	751	8
co,	298	634	310	648	581	751	8
caracterizado	315	634	373	648	581	751	8
por	378	634	393	648	581	751	8
un	398	634	410	648	581	751	8
desequilibrio	415	634	471	648	581	751	8
entre	476	634	498	648	581	751	8
la	503	634	510	648	581	751	8
proliferación	298	648	353	662	581	751	8
celular	357	648	386	662	581	751	8
y	389	648	394	662	581	751	8
los	398	648	410	662	581	751	8
mecanismos	413	648	467	662	581	751	8
normales	470	648	510	662	581	751	8
de	298	662	308	676	581	751	8
muerte	312	662	343	676	581	751	8
celular,	347	662	378	676	581	751	8
lo	383	662	390	676	581	751	8
que	395	662	410	676	581	751	8
conduce	415	662	450	676	581	751	8
al	455	662	462	676	581	751	8
desarrollo	467	662	510	676	581	751	8
de	298	676	308	690	581	751	8
clones	311	676	337	690	581	751	8
capaces	340	676	373	690	581	751	8
de	376	676	386	690	581	751	8
invadir	389	676	420	690	581	751	8
y	423	676	428	690	581	751	8
lesionar	431	676	464	690	581	751	8
los	467	676	479	690	581	751	8
tejidos	482	676	510	690	581	751	8
P.	274	717	280	729	581	751	8
Linares-Márquez	282	717	343	729	581	751	8
■	347	718	353	726	581	751	8
A.	357	717	364	729	581	751	8
Sánchez-Medina	366	717	426	729	581	751	8
■	430	718	435	726	581	751	8
L.	439	717	445	729	581	751	8
M.	447	717	456	729	581	751	8
Cano-Asseleih	458	717	510	729	581	751	8
Revista	71	26	97	38	581	751	9
Latinoamericana	99	26	161	38	581	751	9
de	163	26	172	38	581	751	9
Bioética	174	26	203	38	581	751	9
■	209	29	214	37	581	751	9
Vol.	217	26	231	38	581	751	9
21(1)	232	26	249	38	581	751	9
adyacentes,	71	51	120	65	581	751	9
así	124	51	135	65	581	751	9
como	139	51	163	65	581	751	9
diseminarse	167	51	219	65	581	751	9
hacia	223	51	245	65	581	751	9
órganos	249	51	283	65	581	751	9
distantes	71	65	109	79	581	751	9
y	112	65	117	79	581	751	9
deteriorar	119	65	162	79	581	751	9
su	165	65	174	79	581	751	9
función	177	65	210	79	581	751	9
hasta	213	65	236	79	581	751	9
conducir	238	65	276	79	581	751	9
a	279	65	283	79	581	751	9
la	71	78	78	92	581	751	9
muerte	81	78	111	92	581	751	9
(40).	114	78	133	92	581	751	9
Para	85	92	104	106	581	751	9
el	107	92	114	106	581	751	9
paciente,	118	92	155	106	581	751	9
cáncer	158	92	185	106	581	751	9
significa	189	92	224	106	581	751	9
una	227	92	243	106	581	751	9
amenaza	246	92	283	106	581	751	9
a	71	105	75	120	581	751	9
su	79	105	88	120	581	751	9
vida	91	105	109	120	581	751	9
y	112	105	117	120	581	751	9
bienestar,	120	105	159	120	581	751	9
pero	162	105	181	120	581	751	9
para	184	105	203	120	581	751	9
los	206	105	218	120	581	751	9
sistemas	221	105	255	120	581	751	9
de	259	105	268	120	581	751	9
sa-	272	105	283	120	581	751	9
lud	71	119	84	133	581	751	9
pública	86	119	117	133	581	751	9
es	119	119	127	133	581	751	9
un	129	119	140	133	581	751	9
problema	142	119	182	133	581	751	9
vinculado	184	119	225	133	581	751	9
a	227	119	232	133	581	751	9
una	234	119	250	133	581	751	9
enorme	252	119	283	133	581	751	9
pérdida	71	133	103	147	581	751	9
de	106	133	116	147	581	751	9
vidas	119	133	141	147	581	751	9
humanas	144	133	182	147	581	751	9
y	185	133	190	147	581	751	9
recursos	193	133	228	147	581	751	9
económicos.	232	133	283	147	581	751	9
A	71	146	78	160	581	751	9
pesar	82	146	104	160	581	751	9
de	108	146	118	160	581	751	9
los	122	146	133	160	581	751	9
importantes	137	146	188	160	581	751	9
avances	192	146	224	160	581	751	9
en	228	146	238	160	581	751	9
el	242	146	249	160	581	751	9
conoci-	252	146	283	160	581	751	9
miento	71	160	100	174	581	751	9
y	103	160	107	174	581	751	9
tratamiento	110	160	159	174	581	751	9
de	161	160	171	174	581	751	9
este	173	160	189	174	581	751	9
padecimiento,	191	160	250	174	581	751	9
poco	252	160	273	174	581	751	9
es	275	160	283	174	581	751	9
el	71	173	78	187	581	751	9
impacto	80	173	114	187	581	751	9
en	117	173	127	187	581	751	9
la	129	173	136	187	581	751	9
baja	139	173	156	187	581	751	9
del	158	173	170	187	581	751	9
índice	173	173	198	187	581	751	9
de	201	173	211	187	581	751	9
mortalidad.	213	173	262	187	581	751	9
Para	264	173	283	187	581	751	9
abatir	71	187	95	201	581	751	9
de	99	187	109	201	581	751	9
forma	113	187	138	201	581	751	9
significativa	142	187	192	201	581	751	9
esta	196	187	212	201	581	751	9
situación,	216	187	256	201	581	751	9
se	259	187	268	201	581	751	9
re-	272	187	283	201	581	751	9
quiere	71	200	97	215	581	751	9
una	99	200	115	215	581	751	9
prevención	116	200	162	215	581	751	9
y	164	200	169	215	581	751	9
diagnóstico	171	200	219	215	581	751	9
temprano,	221	200	264	215	581	751	9
ade-	265	200	283	215	581	751	9
más	71	214	88	228	581	751	9
de	90	214	100	228	581	751	9
un	102	214	114	228	581	751	9
tratamiento	116	214	165	228	581	751	9
oportuno	167	214	207	228	581	751	9
y	209	214	214	228	581	751	9
adecuado	216	214	256	228	581	751	9
(41).	258	214	275	228	581	751	9
Existen	85	228	117	242	581	751	9
múltiples	120	228	160	242	581	751	9
factores	163	228	196	242	581	751	9
que	200	228	215	242	581	751	9
dan	218	228	235	242	581	751	9
origen	238	228	265	242	581	751	9
a	268	228	273	242	581	751	9
la	276	228	283	242	581	751	9
transformación	71	241	137	255	581	751	9
de	141	241	151	255	581	751	9
una	154	241	171	255	581	751	9
célula	174	241	199	255	581	751	9
normal	203	241	234	255	581	751	9
a	238	241	242	255	581	751	9
cancero-	246	241	283	255	581	751	9
sa;	71	255	82	269	581	751	9
todos	85	255	109	269	581	751	9
ellos	111	255	131	269	581	751	9
conllevan	134	255	176	269	581	751	9
la	178	255	186	269	581	751	9
adquisición	189	255	238	269	581	751	9
de	241	255	251	269	581	751	9
nuevas	254	255	283	269	581	751	9
características	71	268	132	282	581	751	9
que	135	268	151	282	581	751	9
les	154	268	165	282	581	751	9
permiten	168	268	208	282	581	751	9
sobrevivir,	211	268	256	282	581	751	9
proli-	259	268	283	282	581	751	9
ferar	71	282	91	296	581	751	9
y	94	282	99	296	581	751	9
colonizar	102	282	142	296	581	751	9
nuevos	145	282	175	296	581	751	9
tejidos.	178	282	209	296	581	751	9
Así,	212	282	228	296	581	751	9
los	231	282	243	296	581	751	9
procesos	246	282	283	296	581	751	9
biológicos	71	295	114	310	581	751	9
en	117	295	127	310	581	751	9
células	129	295	158	310	581	751	9
normales	161	295	201	310	581	751	9
se	203	295	212	310	581	751	9
ven	214	295	229	310	581	751	9
alterados	232	295	271	310	581	751	9
en	273	295	283	310	581	751	9
las	71	309	82	323	581	751	9
células	85	309	114	323	581	751	9
de	118	309	128	323	581	751	9
cáncer,	131	309	161	323	581	751	9
esto	164	309	181	323	581	751	9
provoca	185	309	219	323	581	751	9
cambios	222	309	257	323	581	751	9
en	261	309	271	323	581	751	9
su	274	309	283	323	581	751	9
crecimiento,	71	323	124	337	581	751	9
metabolismo,	126	323	184	337	581	751	9
muerte,	187	323	220	337	581	751	9
entre	222	323	244	337	581	751	9
otros.	246	323	271	337	581	751	9
La	273	323	283	337	581	751	9
visualización	71	336	127	350	581	751	9
de	131	336	141	350	581	751	9
estos	144	336	165	350	581	751	9
procesos	169	336	206	350	581	751	9
permite	209	336	243	350	581	751	9
observar	246	336	283	350	581	751	9
el	71	350	78	364	581	751	9
conjunto	83	350	121	364	581	751	9
de	126	350	136	364	581	751	9
células	141	350	170	364	581	751	9
que	174	350	190	364	581	751	9
constituyen	194	350	244	364	581	751	9
la	249	350	257	364	581	751	9
masa	261	350	283	364	581	751	9
tumoral	71	363	106	378	581	751	9
como	108	363	132	378	581	751	9
una	135	363	151	378	581	751	9
población	154	363	196	378	581	751	9
heterogénea	199	363	250	378	581	751	9
que	253	363	268	378	581	751	9
in-	271	363	283	378	581	751	9
teractúa	71	377	106	391	581	751	9
entre	109	377	131	391	581	751	9
sí	134	377	141	391	581	751	9
y	144	377	149	391	581	751	9
recibe	153	377	178	391	581	751	9
estímulos	182	377	223	391	581	751	9
de	226	377	236	391	581	751	9
las	240	377	251	391	581	751	9
células	254	377	283	391	581	751	9
no	71	391	82	405	581	751	9
malignas	85	391	124	405	581	751	9
alrededor	126	391	167	405	581	751	9
de	170	391	180	405	581	751	9
ellas	183	391	202	405	581	751	9
(3).	204	391	218	405	581	751	9
Este	220	391	238	405	581	751	9
microam-	241	391	283	405	581	751	9
biente	71	404	97	418	581	751	9
es	100	404	109	418	581	751	9
el	112	404	119	418	581	751	9
que	123	404	138	418	581	751	9
contribuye	142	404	188	418	581	751	9
al	191	404	199	418	581	751	9
desarrollo	202	404	246	418	581	751	9
de	249	404	259	418	581	751	9
estas	263	404	283	418	581	751	9
características	71	418	132	432	581	751	9
propias	134	418	166	432	581	751	9
de	168	418	178	432	581	751	9
las	181	418	192	432	581	751	9
células	194	418	223	432	581	751	9
malignas.	226	418	267	432	581	751	9
Es-	270	418	283	432	581	751	9
tas	71	431	83	445	581	751	9
son	86	431	101	445	581	751	9
las	103	431	115	445	581	751	9
características	117	431	179	445	581	751	9
de	181	431	191	445	581	751	9
las	194	431	206	445	581	751	9
células	208	431	237	445	581	751	9
de	240	431	250	445	581	751	9
cáncer:	253	431	283	445	581	751	9
inflamación	71	445	122	459	581	751	9
tumoral,	129	445	166	459	581	751	9
inmortalidad	173	445	230	459	581	751	9
replicativa,	236	445	283	459	581	751	9
evasión	71	458	103	473	581	751	9
de	106	458	116	473	581	751	9
la	119	458	127	473	581	751	9
destrucción	130	458	180	473	581	751	9
inmune,	184	458	220	473	581	751	9
evasión	223	458	255	473	581	751	9
de	258	458	268	473	581	751	9
los	272	458	283	473	581	751	9
supresores	71	472	116	486	581	751	9
de	120	472	130	486	581	751	9
crecimiento,	133	472	187	486	581	751	9
sostienen	190	472	230	486	581	751	9
la	234	472	242	486	581	751	9
señaliza-	245	472	283	486	581	751	9
ción	71	486	89	500	581	751	9
proliferativa,	92	486	148	500	581	751	9
desregulación	150	486	210	500	581	751	9
de	213	486	223	500	581	751	9
la	226	486	233	500	581	751	9
energía	236	486	268	500	581	751	9
ce-	271	486	283	500	581	751	9
lular,	71	499	93	513	581	751	9
resistencia	97	499	142	513	581	751	9
a	145	499	150	513	581	751	9
la	154	499	161	513	581	751	9
muerte	165	499	196	513	581	751	9
celular,	200	499	231	513	581	751	9
mutación	235	499	275	513	581	751	9
e	279	499	283	513	581	751	9
inestabilidad	71	513	126	527	581	751	9
genómica,	129	513	172	527	581	751	9
inducción	175	513	217	527	581	751	9
a	220	513	224	527	581	751	9
angiogénesis,	226	513	283	527	581	751	9
invasión	71	526	107	540	581	751	9
y	110	526	114	540	581	751	9
metástasis.	117	526	164	540	581	751	9
En	85	540	97	554	581	751	9
la	99	540	106	554	581	751	9
investigación	108	540	164	554	581	751	9
científica	166	540	204	554	581	751	9
de	206	540	216	554	581	751	9
plantas	219	540	249	554	581	751	9
medici-	251	540	283	554	581	751	9
nales	71	553	93	568	581	751	9
contra	95	553	122	568	581	751	9
el	124	553	131	568	581	751	9
cáncer	133	553	161	568	581	751	9
puede	163	553	189	568	581	751	9
aplicarse	191	553	228	568	581	751	9
una	230	553	246	568	581	751	9
gran	248	553	268	568	581	751	9
va-	270	553	283	568	581	751	9
riedad	71	567	98	581	581	751	9
de	100	567	110	581	581	751	9
modelos	112	567	148	581	581	751	9
biológicos	150	567	193	581	581	751	9
para	195	567	214	581	581	751	9
evaluar	216	567	247	581	581	751	9
el	249	567	256	581	581	751	9
efecto	258	567	283	581	581	751	9
citotóxico.	71	581	115	595	581	751	9
El	119	581	127	595	581	751	9
primer	131	581	160	595	581	751	9
paso	164	581	184	595	581	751	9
consiste	187	581	221	595	581	751	9
en	225	581	235	595	581	751	9
evaluar	238	581	270	595	581	751	9
de	273	581	283	595	581	751	9
manera	71	594	103	608	581	751	9
general	105	594	136	608	581	751	9
los	138	594	150	608	581	751	9
efectos	152	594	181	608	581	751	9
de	183	594	193	608	581	751	9
una	195	594	211	608	581	751	9
planta	213	594	239	608	581	751	9
medicinal	241	594	283	608	581	751	9
sobre	71	608	94	622	581	751	9
células	97	608	125	622	581	751	9
tumorales	128	608	171	622	581	751	9
y	174	608	179	622	581	751	9
no	182	608	193	622	581	751	9
tumorales;	196	608	241	622	581	751	9
para	244	608	263	622	581	751	9
ello,	266	608	283	622	581	751	9
se	71	621	79	635	581	751	9
utilizan	81	621	114	635	581	751	9
modelos	116	621	152	635	581	751	9
in	154	621	163	635	581	751	9
vitro	165	621	185	635	581	751	9
en	187	621	197	635	581	751	9
líneas	199	621	224	635	581	751	9
celulares	226	621	263	635	581	751	9
(42).	265	621	283	635	581	751	9
Las	85	635	100	649	581	751	9
líneas	106	635	130	649	581	751	9
celulares	136	635	173	649	581	751	9
son	179	635	194	649	581	751	9
utilizadas	200	635	242	649	581	751	9
frecuen-	248	635	283	649	581	751	9
temente	71	648	105	663	581	751	9
en	112	648	122	663	581	751	9
investigación	129	648	184	663	581	751	9
científica	191	648	230	663	581	751	9
como	237	648	260	663	581	751	9
una	267	648	283	663	581	751	9
herramienta	71	662	123	676	581	751	9
fundamental	129	662	184	676	581	751	9
para	190	662	209	676	581	751	9
la	214	662	222	676	581	751	9
búsqueda	227	662	268	676	581	751	9
de	273	662	283	676	581	751	9
nuevos	71	676	101	690	581	751	9
fármacos	103	676	142	690	581	751	9
a	145	676	149	690	581	751	9
partir	152	676	177	690	581	751	9
de	180	676	190	690	581	751	9
plantas	192	676	223	690	581	751	9
medicinales	225	676	276	690	581	751	9
y	279	676	283	690	581	751	9
compuestos	298	51	348	65	581	751	9
orgánicos	351	51	392	65	581	751	9
sintetizados,	395	51	448	65	581	751	9
así	451	51	463	65	581	751	9
como	466	51	489	65	581	751	9
mo-	493	51	510	65	581	751	9
delo	298	65	316	79	581	751	9
para	319	65	338	79	581	751	9
el	342	65	349	79	581	751	9
estudio	353	65	385	79	581	751	9
de	388	65	398	79	581	751	9
mecanismos	402	65	455	79	581	751	9
moleculares	459	65	510	79	581	751	9
relacionados	298	78	351	92	581	751	9
con	355	78	371	92	581	751	9
el	375	78	382	92	581	751	9
cáncer	387	78	415	92	581	751	9
(42).	419	78	438	92	581	751	9
Estas	442	78	464	92	581	751	9
células	469	78	497	92	581	751	9
se	502	78	510	92	581	751	9
diferencian	298	92	346	106	581	751	9
genética	349	92	384	106	581	751	9
y	387	92	392	106	581	751	9
morfológicamente	395	92	473	106	581	751	9
de	476	92	486	106	581	751	9
célu-	490	92	510	106	581	751	9
las	298	105	309	120	581	751	9
que	313	105	328	120	581	751	9
se	332	105	340	120	581	751	9
han	344	105	360	120	581	751	9
derivado	364	105	401	120	581	751	9
y	405	105	410	120	581	751	9
mantenido	413	105	459	120	581	751	9
en	463	105	473	120	581	751	9
cultivos	477	105	510	120	581	751	9
primarios.	298	119	342	133	581	751	9
El	345	119	354	133	581	751	9
cambio	357	119	388	133	581	751	9
de	392	119	402	133	581	751	9
un	405	119	416	133	581	751	9
cultivo	419	119	449	133	581	751	9
primario	452	119	490	133	581	751	9
a	493	119	498	133	581	751	9
lí-	501	119	510	133	581	751	9
nea	298	133	312	147	581	751	9
celular	315	133	344	147	581	751	9
es	347	133	355	147	581	751	9
el	358	133	365	147	581	751	9
resultado	368	133	407	147	581	751	9
de	410	133	420	147	581	751	9
una	423	133	439	147	581	751	9
transformación.	442	133	510	147	581	751	9
Cada	298	146	320	160	581	751	9
línea	323	146	343	160	581	751	9
celular	346	146	375	160	581	751	9
posee	378	146	402	160	581	751	9
características	405	146	466	160	581	751	9
diferentes	469	146	510	160	581	751	9
como,	298	160	324	174	581	751	9
por	327	160	342	174	581	751	9
ejemplo,	345	160	381	174	581	751	9
la	384	160	392	174	581	751	9
sensibilidad	395	160	445	174	581	751	9
al	449	160	456	174	581	751	9
crecimiento	460	160	510	174	581	751	9
de	298	173	308	187	581	751	9
virus,	311	173	336	187	581	751	9
lo	340	173	348	187	581	751	9
que	351	173	367	187	581	751	9
indica	370	173	397	187	581	751	9
que	401	173	416	187	581	751	9
no	420	173	431	187	581	751	9
hay	435	173	450	187	581	751	9
un	453	173	465	187	581	751	9
tipo	469	173	486	187	581	751	9
celu-	490	173	510	187	581	751	9
lar	298	187	309	201	581	751	9
universal.	314	187	355	201	581	751	9
Las	360	187	374	201	581	751	9
líneas	379	187	404	201	581	751	9
celulares	408	187	445	201	581	751	9
son	450	187	465	201	581	751	9
obtenidas	469	187	510	201	581	751	9
de	298	200	308	215	581	751	9
tumores,	311	200	349	215	581	751	9
por	352	200	367	215	581	751	9
producto	370	200	409	215	581	751	9
de	412	200	422	215	581	751	9
transformación	426	200	491	215	581	751	9
con	495	200	510	215	581	751	9
oncogenes	298	214	342	228	581	751	9
o	345	214	350	228	581	751	9
por	354	214	369	228	581	751	9
tratamiento	372	214	422	228	581	751	9
con	426	214	441	228	581	751	9
carcinogénicos;	444	214	510	228	581	751	9
además,	298	228	332	242	581	751	9
tienen	335	228	361	242	581	751	9
la	364	228	372	242	581	751	9
particularidad	375	228	436	242	581	751	9
de	439	228	449	242	581	751	9
crecer	452	228	478	242	581	751	9
de	480	228	490	242	581	751	9
ma-	493	228	510	242	581	751	9
nera	298	241	316	255	581	751	9
indefinida	319	241	362	255	581	751	9
(43).	365	241	383	255	581	751	9
Un	312	255	325	269	581	751	9
cultivo	327	255	357	269	581	751	9
primario	359	255	397	269	581	751	9
da	400	255	410	269	581	751	9
origen	412	255	439	269	581	751	9
a	442	255	446	269	581	751	9
las	449	255	460	269	581	751	9
líneas	463	255	487	269	581	751	9
celu-	490	255	510	269	581	751	9
lares,	298	268	320	282	581	751	9
lo	322	268	330	282	581	751	9
que	332	268	347	282	581	751	9
conlleva	349	268	384	282	581	751	9
a	386	268	391	282	581	751	9
la	393	268	400	282	581	751	9
presencia	402	268	442	282	581	751	9
de	443	268	453	282	581	751	9
varios	455	268	481	282	581	751	9
linajes	483	268	510	282	581	751	9
de	298	282	308	296	581	751	9
fenotipos	311	282	350	296	581	751	9
similares	354	282	393	296	581	751	9
o	396	282	401	296	581	751	9
distintos.	405	282	445	296	581	751	9
En	448	282	460	296	581	751	9
muchos	464	282	497	296	581	751	9
de	500	282	510	296	581	751	9
los	298	295	309	310	581	751	9
casos	312	295	334	310	581	751	9
existe	337	295	361	310	581	751	9
gran	363	295	383	310	581	751	9
similitud	385	295	424	310	581	751	9
entre	427	295	448	310	581	751	9
células	451	295	479	310	581	751	9
de	482	295	492	310	581	751	9
una	494	295	510	310	581	751	9
línea	298	309	318	323	581	751	9
y	321	309	325	323	581	751	9
otra;	328	309	348	323	581	751	9
sin	350	309	362	323	581	751	9
embargo,	365	309	404	323	581	751	9
no	407	309	418	323	581	751	9
son	420	309	435	323	581	751	9
idénticas.	437	309	477	323	581	751	9
La	479	309	490	323	581	751	9
uni-	492	309	510	323	581	751	9
formidad	298	323	337	337	581	751	9
genética	339	323	374	337	581	751	9
de	376	323	386	337	581	751	9
una	388	323	404	337	581	751	9
línea	406	323	427	337	581	751	9
celular	429	323	458	337	581	751	9
es	460	323	468	337	581	751	9
mejorada	470	323	510	337	581	751	9
por	298	336	312	350	581	751	9
clonado	316	336	349	350	581	751	9
celular,	352	336	383	350	581	751	9
en	386	336	396	350	581	751	9
este	400	336	416	350	581	751	9
caso	419	336	437	350	581	751	9
se	441	336	449	350	581	751	9
aísla	452	336	471	350	581	751	9
una	474	336	491	350	581	751	9
sola	494	336	510	350	581	751	9
célula	298	350	322	364	581	751	9
que	325	350	340	364	581	751	9
debe	342	350	362	364	581	751	9
proliferar	365	350	405	364	581	751	9
para	407	350	426	364	581	751	9
formar	429	350	458	364	581	751	9
una	461	350	477	364	581	751	9
colonia	479	350	510	364	581	751	9
de	298	363	308	378	581	751	9
células	310	363	339	378	581	751	9
clonales.	342	363	378	378	581	751	9
Al	381	363	391	378	581	751	9
elegir	394	363	418	378	581	751	9
uno	421	363	437	378	581	751	9
de	440	363	450	378	581	751	9
los	453	363	465	378	581	751	9
linajes	468	363	495	378	581	751	9
ce-	497	363	510	378	581	751	9
lulares	298	377	326	391	581	751	9
(ya	328	377	341	391	581	751	9
sea	344	377	357	391	581	751	9
por	359	377	374	391	581	751	9
clonado,	377	377	412	391	581	751	9
por	415	377	430	391	581	751	9
separación	432	377	478	391	581	751	9
física	480	377	502	391	581	751	9
o	505	377	510	391	581	751	9
por	298	391	312	405	581	751	9
otra	316	391	333	405	581	751	9
técnica	336	391	366	405	581	751	9
de	370	391	380	405	581	751	9
selección),	383	391	427	405	581	751	9
se	430	391	439	405	581	751	9
obtienen	442	391	479	405	581	751	9
ciertas	482	391	510	405	581	751	9
propiedades	298	404	349	418	581	751	9
específicas	352	404	397	418	581	751	9
que	399	404	415	418	581	751	9
han	417	404	434	418	581	751	9
sido	436	404	454	418	581	751	9
identificadas	456	404	510	418	581	751	9
en	298	418	308	432	581	751	9
la	311	418	318	432	581	751	9
masa	321	418	342	432	581	751	9
de	345	418	355	432	581	751	9
células	358	418	387	432	581	751	9
del	389	418	402	432	581	751	9
cultivo;	405	418	436	432	581	751	9
esta	439	418	455	432	581	751	9
línea	458	418	479	432	581	751	9
celular	481	418	510	432	581	751	9
se	298	431	306	445	581	751	9
transforma	308	431	356	445	581	751	9
en	358	431	368	445	581	751	9
cepa	371	431	390	445	581	751	9
celular.	392	431	423	445	581	751	9
Normalmente,	312	445	374	459	581	751	9
las	378	445	389	459	581	751	9
líneas	393	445	418	459	581	751	9
celulares	422	445	459	459	581	751	9
tienen	463	445	490	459	581	751	9
una	494	445	510	459	581	751	9
vida	298	458	316	473	581	751	9
finita	320	458	342	473	581	751	9
que,	346	458	363	473	581	751	9
de	367	458	377	473	581	751	9
acuerdo	381	458	415	473	581	751	9
con	418	458	434	473	581	751	9
el	438	458	445	473	581	751	9
tipo	448	458	466	473	581	751	9
de	469	458	479	473	581	751	9
célula,	483	458	510	473	581	751	9
puede	298	472	323	486	581	751	9
prolongarse	325	472	375	486	581	751	9
entre	378	472	399	486	581	751	9
20	401	472	412	486	581	751	9
y	414	472	419	486	581	751	9
80	421	472	431	486	581	751	9
generaciones.	433	472	490	486	581	751	9
Una	492	472	510	486	581	751	9
vez	298	486	311	500	581	751	9
superado	315	486	353	500	581	751	9
ese	356	486	369	500	581	751	9
límite,	373	486	400	500	581	751	9
las	403	486	415	500	581	751	9
células	418	486	446	500	581	751	9
entran	450	486	478	500	581	751	9
en	481	486	491	500	581	751	9
una	494	486	510	500	581	751	9
etapa	298	499	320	513	581	751	9
denominada	324	499	377	513	581	751	9
senescencia	381	499	430	513	581	751	9
en	434	499	444	513	581	751	9
la	448	499	455	513	581	751	9
que	459	499	474	513	581	751	9
pierden	478	499	510	513	581	751	9
la	298	513	305	527	581	751	9
capacidad	308	513	350	527	581	751	9
de	353	513	363	527	581	751	9
proliferar,	366	513	408	527	581	751	9
debido	411	513	440	527	581	751	9
al	443	513	451	527	581	751	9
acortamiento	453	513	510	527	581	751	9
de	298	526	308	540	581	751	9
telómero	311	526	348	540	581	751	9
y,	351	526	358	540	581	751	9
por	361	526	375	540	581	751	9
lo	378	526	386	540	581	751	9
tanto,	389	526	414	540	581	751	9
mueren.	417	526	451	540	581	751	9
Existen	454	526	486	540	581	751	9
otras	489	526	510	540	581	751	9
células	298	540	326	554	581	751	9
(de	329	540	342	554	581	751	9
roedores	345	540	382	554	581	751	9
y	384	540	389	554	581	751	9
tumorales)	392	540	438	554	581	751	9
que	441	540	456	554	581	751	9
evitan	459	540	485	554	581	751	9
la	488	540	495	554	581	751	9
se-	498	540	510	554	581	751	9
nescencia	298	553	338	568	581	751	9
y	341	553	346	568	581	751	9
dan	349	553	365	568	581	751	9
lugar	368	553	390	568	581	751	9
a	393	553	398	568	581	751	9
líneas	401	553	426	568	581	751	9
celulares	429	553	466	568	581	751	9
continuas	469	553	510	568	581	751	9
que	298	567	313	581	581	751	9
crecen	315	567	343	581	581	751	9
indefinidamente	345	567	415	581	581	751	9
(44).	418	567	436	581	581	751	9
El	312	581	321	595	581	751	9
Instituto	325	581	362	595	581	751	9
Nacional	367	581	405	595	581	751	9
del	410	581	423	595	581	751	9
Cáncer	428	581	458	595	581	751	9
(nci)	463	581	484	595	581	751	9
pone	489	581	510	595	581	751	9
a	298	594	302	608	581	751	9
disposición	306	594	354	608	581	751	9
de	358	594	368	608	581	751	9
la	371	594	379	608	581	751	9
comunidad	382	594	431	608	581	751	9
científica	434	594	473	608	581	751	9
el	476	594	483	608	581	751	9
panel	487	594	510	608	581	751	9
nci-60	298	608	326	622	581	751	9
de	331	608	341	622	581	751	9
líneas	345	608	370	622	581	751	9
celulares	375	608	412	622	581	751	9
de	416	608	426	622	581	751	9
tumores	431	608	466	622	581	751	9
humanos	471	608	510	622	581	751	9
que	298	621	313	635	581	751	9
ha	315	621	325	635	581	751	9
sido	327	621	345	635	581	751	9
útil	347	621	362	635	581	751	9
por	364	621	378	635	581	751	9
más	380	621	398	635	581	751	9
de	400	621	410	635	581	751	9
20	412	621	422	635	581	751	9
años.	424	621	446	635	581	751	9
Este	449	621	466	635	581	751	9
panel	468	621	492	635	581	751	9
em-	494	621	510	635	581	751	9
pezó	298	635	318	649	581	751	9
a	320	635	325	649	581	751	9
operar	327	635	355	649	581	751	9
en	358	635	368	649	581	751	9
1990	370	635	390	649	581	751	9
y	393	635	398	649	581	751	9
de	430	635	440	649	581	751	9
60	442	635	452	649	581	751	9
líneas	455	635	480	649	581	751	9
celula-	482	635	510	649	581	751	9
res	298	648	310	663	581	751	9
diferentes	312	648	354	663	581	751	9
de	356	648	366	663	581	751	9
tumores	368	648	403	663	581	751	9
humanos	405	648	445	663	581	751	9
que	447	648	462	663	581	751	9
son	464	648	479	663	581	751	9
usados	481	648	510	663	581	751	9
para	298	662	317	676	581	751	9
identificar	320	662	363	676	581	751	9
y	366	662	371	676	581	751	9
caracterizar	374	662	425	676	581	751	9
nuevos	428	662	457	676	581	751	9
compuestos	460	662	510	676	581	751	9
químicos	298	676	337	690	581	751	9
capaces	341	676	373	690	581	751	9
de	377	676	387	690	581	751	9
inhibir	391	676	420	690	581	751	9
la	424	676	431	690	581	751	9
proliferación	435	676	490	690	581	751	9
o	494	676	499	690	581	751	9
la	503	676	510	690	581	751	9
Consideraciones	70	717	130	729	581	751	9
bioéticas	132	717	165	729	581	751	9
para	167	717	184	729	581	751	9
la	186	717	192	729	581	751	9
investigación	194	717	242	729	581	751	9
científica	244	717	277	729	581	751	9
de	279	717	288	729	581	751	9
plantas	290	717	317	729	581	751	9
medicinales	319	717	362	729	581	751	9
contra	364	717	388	729	581	751	9
el	390	717	396	729	581	751	9
cáncer	398	717	422	729	581	751	9
en	424	717	433	729	581	751	9
México	435	717	461	729	581	751	9
53	541	717	550	728	581	751	9
Revista	332	26	358	38	581	751	10
Latinoamericana	360	26	422	38	581	751	10
de	424	26	433	38	581	751	10
Bioética	435	26	464	38	581	751	10
destrucción	71	51	121	65	581	751	10
de	124	51	134	65	581	751	10
estas	138	51	158	65	581	751	10
células	162	51	191	65	581	751	10
malignas.	194	51	235	65	581	751	10
Este	239	51	257	65	581	751	10
panel	260	51	283	65	581	751	10
está	71	65	87	79	581	751	10
diseñado	89	65	127	79	581	751	10
para	129	65	148	79	581	751	10
detectar	150	65	185	79	581	751	10
hasta	187	65	209	79	581	751	10
3000	211	65	232	79	581	751	10
compuestos	233	65	283	79	581	751	10
de	71	78	81	92	581	751	10
productos	85	78	127	92	581	751	10
naturales	131	78	171	92	581	751	10
o	174	78	180	92	581	751	10
sintéticos	184	78	224	92	581	751	10
por	227	78	242	92	581	751	10
año,	246	78	264	92	581	751	10
con	268	78	283	92	581	751	10
posible	71	92	101	106	581	751	10
actividad	104	92	144	106	581	751	10
anticancerígena.	147	92	217	106	581	751	10
El	220	92	229	106	581	751	10
panel	233	92	256	106	581	751	10
posee	260	92	283	106	581	751	10
células	71	105	100	120	581	751	10
de	103	105	113	120	581	751	10
diferentes	117	105	158	120	581	751	10
tipos	162	105	183	120	581	751	10
de	186	105	196	120	581	751	10
cáncer	200	105	228	120	581	751	10
como	231	105	255	120	581	751	10
leuce-	258	105	283	120	581	751	10
mia,	71	119	90	133	581	751	10
melanoma,	92	119	139	133	581	751	10
cáncer	141	119	169	133	581	751	10
de	171	119	181	133	581	751	10
pulmón,	183	119	219	133	581	751	10
colon,	222	119	247	133	581	751	10
cerebro,	249	119	283	133	581	751	10
ovario,	71	133	100	147	581	751	10
mama,	103	133	132	147	581	751	10
próstata	134	133	169	147	581	751	10
y	171	133	176	147	581	751	10
riñón.	178	133	204	147	581	751	10
La	85	146	95	160	581	751	10
utilidad	100	146	133	160	581	751	10
de	137	146	147	160	581	751	10
este	152	146	168	160	581	751	10
panel	172	146	195	160	581	751	10
es	200	146	208	160	581	751	10
única,	212	146	238	160	581	751	10
ya	243	146	252	160	581	751	10
que	257	146	272	160	581	751	10
la	276	146	283	160	581	751	10
complejidad	71	160	123	174	581	751	10
de	126	160	136	174	581	751	10
la	139	160	147	174	581	751	10
dosis	150	160	171	174	581	751	10
de	175	160	185	174	581	751	10
las	188	160	199	174	581	751	10
60	202	160	213	174	581	751	10
líneas	216	160	241	174	581	751	10
celulares,	244	160	283	174	581	751	10
producida	71	173	114	187	581	751	10
por	116	173	130	187	581	751	10
el	132	173	139	187	581	751	10
compuesto	141	173	187	187	581	751	10
de	189	173	199	187	581	751	10
prueba,	200	173	232	187	581	751	10
da	234	173	244	187	581	751	10
como	246	173	270	187	581	751	10
re-	271	173	283	187	581	751	10
sultado	71	187	102	201	581	751	10
una	105	187	121	201	581	751	10
respuesta	124	187	163	201	581	751	10
biológica	166	187	204	201	581	751	10
que	207	187	222	201	581	751	10
puede	225	187	250	201	581	751	10
ser	253	187	265	201	581	751	10
uti-	268	187	283	201	581	751	10
lizada	71	200	96	215	581	751	10
en	99	200	109	215	581	751	10
algoritmos	111	200	157	215	581	751	10
para	159	200	178	215	581	751	10
conocer	180	200	214	215	581	751	10
los	216	200	228	215	581	751	10
mecanismos	231	200	283	215	581	751	10
de	71	214	81	228	581	751	10
acción	84	214	112	228	581	751	10
del	115	214	128	228	581	751	10
compuesto	131	214	177	228	581	751	10
de	180	214	191	228	581	751	10
prueba	194	214	223	228	581	751	10
o	227	214	232	228	581	751	10
determinar	235	214	283	228	581	751	10
un	71	228	82	242	581	751	10
patrón	85	228	113	242	581	751	10
de	116	228	126	242	581	751	10
respuesta	129	228	169	242	581	751	10
que	171	228	187	242	581	751	10
pudiera	189	228	222	242	581	751	10
ser	225	228	237	242	581	751	10
o	240	228	245	242	581	751	10
no	248	228	259	242	581	751	10
simi-	261	228	283	242	581	751	10
lar	71	241	82	255	581	751	10
a	85	241	89	255	581	751	10
alguno	92	241	121	255	581	751	10
de	124	241	134	255	581	751	10
los	136	241	148	255	581	751	10
compuestos	150	241	200	255	581	751	10
prototipo	202	241	242	255	581	751	10
incluidos	245	241	283	255	581	751	10
en	71	255	81	269	581	751	10
la	85	255	92	269	581	751	10
base	95	255	114	269	581	751	10
de	117	255	127	269	581	751	10
datos	131	255	153	269	581	751	10
del	157	255	170	269	581	751	10
nci.	173	255	190	269	581	751	10
Además,	194	255	231	269	581	751	10
después	234	255	267	269	581	751	10
del	271	255	283	269	581	751	10
estudio	71	268	102	282	581	751	10
de	106	268	116	282	581	751	10
varios	120	268	146	282	581	751	10
objetivos	150	268	187	282	581	751	10
moleculares	191	268	242	282	581	751	10
celulares	246	268	283	282	581	751	10
en	71	282	81	296	581	751	10
las	86	282	97	296	581	751	10
60	101	282	112	296	581	751	10
líneas	116	282	141	296	581	751	10
celulares,	145	282	185	296	581	751	10
es	189	282	198	296	581	751	10
posible	202	282	232	296	581	751	10
seleccionar	237	282	283	296	581	751	10
los	71	295	83	310	581	751	10
compuestos	87	295	137	310	581	751	10
con	141	295	156	310	581	751	10
mayor	160	295	187	310	581	751	10
probabilidad	191	295	245	310	581	751	10
de	249	295	259	310	581	751	10
inte-	263	295	283	310	581	751	10
ractuar	71	309	102	323	581	751	10
con	105	309	120	323	581	751	10
un	123	309	135	323	581	751	10
objetivo	138	309	172	323	581	751	10
molecular	175	309	218	323	581	751	10
específico	220	309	262	323	581	751	10
(45).	265	309	283	323	581	751	10
El	71	323	80	337	581	751	10
estudio	83	323	114	337	581	751	10
de	117	323	127	337	581	751	10
muerte	130	323	160	337	581	751	10
celular	163	323	192	337	581	751	10
es	195	323	204	337	581	751	10
materia	207	323	239	337	581	751	10
de	242	323	252	337	581	751	10
interés	255	323	283	337	581	751	10
para	71	336	90	350	581	751	10
reactivar	92	336	129	350	581	751	10
este	132	336	148	350	581	751	10
proceso	150	336	183	350	581	751	10
en	185	336	195	350	581	751	10
las	197	336	208	350	581	751	10
células	211	336	239	350	581	751	10
de	241	336	251	350	581	751	10
cáncer.	253	336	283	350	581	751	10
En	71	350	83	364	581	751	10
la	85	350	93	364	581	751	10
investigación	95	350	151	364	581	751	10
científica	154	350	192	364	581	751	10
de	195	350	205	364	581	751	10
plantas	207	350	238	364	581	751	10
medicina-	240	350	283	364	581	751	10
les	71	363	82	378	581	751	10
contra	85	363	112	378	581	751	10
el	115	363	122	378	581	751	10
cáncer	125	363	153	378	581	751	10
se	156	363	164	378	581	751	10
busca	167	363	191	378	581	751	10
que	194	363	209	378	581	751	10
un	212	363	223	378	581	751	10
extracto	226	363	261	378	581	751	10
o	264	363	269	378	581	751	10
un	272	363	284	378	581	751	10
compuesto	71	377	117	391	581	751	10
aislado	119	377	149	391	581	751	10
de	152	377	162	391	581	751	10
una	164	377	180	391	581	751	10
parte	183	377	205	391	581	751	10
de	208	377	218	391	581	751	10
la	220	377	227	391	581	751	10
planta	230	377	256	391	581	751	10
afecte	259	377	283	391	581	751	10
la	71	391	78	405	581	751	10
viabilidad	82	391	124	405	581	751	10
y	128	391	133	405	581	751	10
proliferación	136	391	191	405	581	751	10
de	195	391	205	405	581	751	10
células	208	391	237	405	581	751	10
tumorales	241	391	283	405	581	751	10
y	71	404	76	418	581	751	10
no	79	404	90	418	581	751	10
tumorales.	93	404	138	418	581	751	10
De	141	404	153	418	581	751	10
esta	156	404	173	418	581	751	10
manera,	176	404	211	418	581	751	10
en	214	404	224	418	581	751	10
estos	227	404	248	418	581	751	10
ensayos	251	404	283	418	581	751	10
podemos	71	418	110	432	581	751	10
encontrar	114	418	156	432	581	751	10
posibles	160	418	194	432	581	751	10
efectos	198	418	227	432	581	751	10
citoestáticos	231	418	283	432	581	751	10
y	71	431	76	445	581	751	10
citotóxicos.	79	431	128	445	581	751	10
Así	131	431	145	445	581	751	10
mismo,	149	431	180	445	581	751	10
permiten	184	431	223	445	581	751	10
cuantificar	227	431	273	445	581	751	10
el	276	431	283	445	581	751	10
número	71	445	104	459	581	751	10
de	108	445	118	459	581	751	10
células	122	445	151	459	581	751	10
vivas	155	445	177	459	581	751	10
o	181	445	186	459	581	751	10
la	190	445	197	459	581	751	10
velocidad	201	445	242	459	581	751	10
de	246	445	256	459	581	751	10
creci-	260	445	283	459	581	751	10
miento	71	458	101	473	581	751	10
de	103	458	113	473	581	751	10
la	116	458	123	473	581	751	10
población	126	458	167	473	581	751	10
celular.	170	458	201	473	581	751	10
Para	203	458	223	473	581	751	10
ello,	225	458	243	473	581	751	10
se	245	458	254	473	581	751	10
miden	256	458	283	473	581	751	10
marcadores	71	472	120	486	581	751	10
de	123	472	133	486	581	751	10
actividad	135	472	175	486	581	751	10
celular	177	472	206	486	581	751	10
como	208	472	232	486	581	751	10
la	234	472	242	486	581	751	10
actividad	244	472	283	486	581	751	10
metabólica,	71	486	120	500	581	751	10
el	123	486	130	500	581	751	10
número	133	486	166	500	581	751	10
de	169	486	179	500	581	751	10
células	182	486	211	500	581	751	10
viables	213	486	242	500	581	751	10
o	245	486	251	500	581	751	10
no	253	486	264	500	581	751	10
via-	267	486	283	500	581	751	10
bles	71	499	87	513	581	751	10
presentes	90	499	129	513	581	751	10
en	132	499	142	513	581	751	10
un	144	499	156	513	581	751	10
cultivo,	158	499	190	513	581	751	10
el	193	499	200	513	581	751	10
número	202	499	236	513	581	751	10
de	239	499	249	513	581	751	10
divisio-	251	499	283	513	581	751	10
nes	71	513	85	527	581	751	10
que	88	513	103	527	581	751	10
ocurren	106	513	140	527	581	751	10
en	142	513	153	527	581	751	10
la	155	513	163	527	581	751	10
población,	165	513	210	527	581	751	10
la	212	513	220	527	581	751	10
producción	222	513	271	527	581	751	10
de	273	513	283	527	581	751	10
atp	71	526	87	540	581	751	10
o	91	526	96	540	581	751	10
la	100	526	107	540	581	751	10
síntesis	111	526	141	540	581	751	10
de	145	526	155	540	581	751	10
adn.	159	526	179	540	581	751	10
Los	183	526	198	540	581	751	10
métodos	202	526	238	540	581	751	10
utilizados	242	526	283	540	581	751	10
para	71	540	90	554	581	751	10
estas	92	540	113	554	581	751	10
mediciones	115	540	163	554	581	751	10
frecuentemente	166	540	231	554	581	751	10
son	234	540	248	554	581	751	10
ensayos	251	540	283	554	581	751	10
colorimétricos,	71	553	135	568	581	751	10
de	137	553	147	568	581	751	10
unión	150	553	175	568	581	751	10
y	178	553	182	568	581	751	10
tinciones.	185	553	226	568	581	751	10
Cuando	85	567	119	581	581	751	10
se	123	567	131	581	581	751	10
trabaja	136	567	165	581	581	751	10
con	169	567	184	581	581	751	10
extractos	188	567	227	581	581	751	10
vegetales	231	567	269	581	581	751	10
en	273	567	283	581	581	751	10
alguna	71	581	100	595	581	751	10
línea	104	581	125	595	581	751	10
celular	129	581	157	595	581	751	10
del	162	581	174	595	581	751	10
nci-60,	178	581	209	595	581	751	10
se	213	581	222	595	581	751	10
debe	226	581	246	595	581	751	10
conocer	250	581	283	595	581	751	10
la	71	594	78	608	581	751	10
concentración	83	594	143	608	581	751	10
del	147	594	160	608	581	751	10
extracto	164	594	199	608	581	751	10
capaz	204	594	228	608	581	751	10
de	232	594	242	608	581	751	10
producir	246	594	283	608	581	751	10
un	71	608	82	622	581	751	10
efecto	85	608	111	622	581	751	10
antiproliferativo.	114	608	186	622	581	751	10
Para	189	608	208	622	581	751	10
ello,	211	608	229	622	581	751	10
se	232	608	240	622	581	751	10
calcula	243	608	273	622	581	751	10
la	276	608	283	622	581	751	10
IC50	71	621	92	635	581	751	10
que	94	621	110	635	581	751	10
es	112	621	121	635	581	751	10
la	124	621	131	635	581	751	10
concentración	134	621	195	635	581	751	10
necesaria	197	621	237	635	581	751	10
para	240	621	259	635	581	751	10
inhi-	262	621	283	635	581	751	10
bir	71	635	83	649	581	751	10
en	86	635	97	649	581	751	10
un	100	635	112	649	581	751	10
50	115	635	125	649	581	751	10
%	128	635	136	649	581	751	10
la	140	635	147	649	581	751	10
proliferación	150	635	205	649	581	751	10
celular	209	635	238	649	581	751	10
de	241	635	251	649	581	751	10
una	255	635	271	649	581	751	10
lí-	274	635	283	649	581	751	10
nea	71	648	86	663	581	751	10
celular	88	648	117	663	581	751	10
en	119	648	130	663	581	751	10
un	132	648	143	663	581	751	10
determinado	146	648	201	663	581	751	10
periodo	203	648	236	663	581	751	10
de	239	648	249	663	581	751	10
tiempo.	251	648	283	663	581	751	10
De	71	662	83	676	581	751	10
acuerdo	87	662	121	676	581	751	10
con	124	662	140	676	581	751	10
el	144	662	151	676	581	751	10
estudio	154	662	186	676	581	751	10
realizado	190	662	229	676	581	751	10
por	233	662	248	676	581	751	10
Atjana-	251	662	283	676	581	751	10
suppat	71	676	99	690	581	751	10
et	102	675	110	690	581	751	10
al.	113	675	123	690	581	751	10
(46),	126	676	145	690	581	751	10
la	148	676	155	690	581	751	10
actividad	158	676	198	690	581	751	10
antiproliferativa	201	676	270	690	581	751	10
de	273	676	283	690	581	751	10
54	31	716	40	727	581	751	10
■	172	718	178	726	581	751	10
O.	182	717	190	729	581	751	10
A.	192	717	199	729	581	751	10
Sánchez-Aguirre	201	717	261	729	581	751	10
■	265	718	270	726	581	751	10
■	470	29	475	37	581	751	10
Vol.	478	26	491	38	581	751	10
21(1)	493	26	510	38	581	751	10
extractos	298	51	337	65	581	751	10
vegetales	339	51	377	65	581	751	10
se	380	51	388	65	581	751	10
categoriza	391	51	434	65	581	751	10
según	437	51	462	65	581	751	10
su	464	51	474	65	581	751	10
concen-	476	51	510	65	581	751	10
tración	298	65	328	79	581	751	10
inhibitoria	331	65	377	79	581	751	10
media	379	65	406	79	581	751	10
(IC	409	65	423	79	581	751	10
50	423	71	429	79	581	751	10
)	429	65	432	79	581	751	10
en	435	65	445	79	581	751	10
cuatro	448	65	475	79	581	751	10
grupos:	478	65	510	79	581	751	10
≤	298	79	304	93	581	751	10
20	307	79	317	93	581	751	10
μg/mL,	321	79	352	93	581	751	10
activo;	356	79	384	93	581	751	10
>	387	79	393	93	581	751	10
20-100	396	79	425	93	581	751	10
μg/mL,	429	79	460	93	581	751	10
moderada-	463	79	510	93	581	751	10
mente	298	92	324	106	581	751	10
activo;	328	92	356	106	581	751	10
>	360	92	366	106	581	751	10
100-1000	370	92	409	106	581	751	10
μg/mL	413	92	442	106	581	751	10
débilmente	446	92	493	106	581	751	10
ac-	497	92	510	106	581	751	10
tivo	298	106	314	120	581	751	10
y	318	106	323	120	581	751	10
≥	326	106	332	120	581	751	10
1000	336	106	356	120	581	751	10
μg/mL,	360	106	391	120	581	751	10
inactivo.	395	106	432	120	581	751	10
Con	436	106	454	120	581	751	10
base	458	106	476	120	581	751	10
en	480	106	490	120	581	751	10
este	494	106	510	120	581	751	10
criterio,	298	120	332	134	581	751	10
se	334	120	343	134	581	751	10
pueden	346	120	377	134	581	751	10
tomar	380	120	406	134	581	751	10
decisiones	409	120	453	134	581	751	10
para	456	120	475	134	581	751	10
deducir	478	120	510	134	581	751	10
la	298	133	305	147	581	751	10
actividad	307	133	347	147	581	751	10
de	350	133	360	147	581	751	10
un	362	133	374	147	581	751	10
extracto.	376	133	414	147	581	751	10
Dilema	298	157	339	176	581	751	10
bioético	342	157	389	176	581	751	10
en	392	157	407	176	581	751	10
investigación	410	157	488	176	581	751	10
del	298	174	316	192	581	751	10
uso	319	174	340	192	581	751	10
de	343	174	358	192	581	751	10
plantas	361	174	405	192	581	751	10
medicinales	408	174	478	192	581	751	10
contra	298	190	336	209	581	751	10
el	339	190	349	209	581	751	10
cáncer	352	190	392	209	581	751	10
Desde	298	210	324	224	581	751	10
hace	327	210	347	224	581	751	10
miles	350	210	373	224	581	751	10
de	377	210	387	224	581	751	10
años	390	210	410	224	581	751	10
los	413	210	425	224	581	751	10
médicos	429	210	464	224	581	751	10
egipcios	468	210	502	224	581	751	10
y	505	210	510	224	581	751	10
griegos	298	223	328	238	581	751	10
describían	331	223	375	238	581	751	10
el	378	223	385	238	581	751	10
cáncer	389	223	417	238	581	751	10
como	420	223	443	238	581	751	10
enfermedad	446	223	497	238	581	751	10
en	500	223	510	238	581	751	10
sus	298	237	311	251	581	751	10
trabajos.	313	237	350	251	581	751	10
De	352	237	364	251	581	751	10
hecho,	366	237	394	251	581	751	10
se	396	237	405	251	581	751	10
han	407	237	423	251	581	751	10
encontrado	426	237	474	251	581	751	10
momias	476	237	510	251	581	751	10
peruanas	298	251	337	265	581	751	10
y	340	251	345	265	581	751	10
egipcias	348	251	382	265	581	751	10
con	385	251	400	265	581	751	10
cáncer,	404	251	433	265	581	751	10
como	437	251	460	265	581	751	10
se	463	251	472	265	581	751	10
constata	475	251	510	265	581	751	10
en	298	265	308	279	581	751	10
el	310	265	317	279	581	751	10
Papiro	320	265	348	279	581	751	10
Ebers,	350	265	376	279	581	751	10
4000	379	265	399	279	581	751	10
años	402	265	422	279	581	751	10
a.c.	424	265	439	279	581	751	10
(47).	441	265	460	279	581	751	10
Es	312	278	322	292	581	751	10
bien	326	278	344	292	581	751	10
sabido	348	278	376	292	581	751	10
que	380	278	395	292	581	751	10
las	399	278	410	292	581	751	10
enfermedades	415	278	474	292	581	751	10
con	478	278	493	292	581	751	10
ca-	497	278	510	292	581	751	10
racterísticas	298	292	349	306	581	751	10
similares	353	292	392	306	581	751	10
al	397	292	404	306	581	751	10
cáncer	409	292	437	306	581	751	10
han	442	292	458	306	581	751	10
aumentado	463	292	510	306	581	751	10
considerablemente	298	306	377	320	581	751	10
en	380	306	391	320	581	751	10
los	394	306	406	320	581	751	10
últimos	410	306	442	320	581	751	10
años	446	306	466	320	581	751	10
y	469	306	474	320	581	751	10
el	478	306	485	320	581	751	10
prin-	488	306	510	320	581	751	10
cipal	298	319	318	334	581	751	10
factor	321	319	345	334	581	751	10
de	348	319	358	334	581	751	10
riesgo	360	319	386	334	581	751	10
es	388	319	397	334	581	751	10
la	399	319	407	334	581	751	10
edad.	409	319	432	334	581	751	10
Cada	435	319	457	334	581	751	10
año	459	319	475	334	581	751	10
se	478	319	486	334	581	751	10
diag-	488	319	510	334	581	751	10
nostican	298	333	334	347	581	751	10
nuevos	337	333	367	347	581	751	10
casos	370	333	393	347	581	751	10
de	396	333	406	347	581	751	10
cáncer	409	333	437	347	581	751	10
a	440	333	445	347	581	751	10
nivel	448	333	469	347	581	751	10
mundial;	472	333	510	347	581	751	10
sin	298	347	310	361	581	751	10
embargo,	314	347	354	361	581	751	10
existe	357	347	381	361	581	751	10
todavía	385	347	417	361	581	751	10
un	420	347	432	361	581	751	10
enorme	436	347	468	361	581	751	10
descono-	472	347	510	361	581	751	10
cimiento	298	360	335	375	581	751	10
social	338	360	363	375	581	751	10
sobre	366	360	388	375	581	751	10
esta	391	360	408	375	581	751	10
enfermedad,	411	360	464	375	581	751	10
ya	467	360	476	375	581	751	10
sea	479	360	493	375	581	751	10
por	496	360	510	375	581	751	10
ignorancia	298	374	343	388	581	751	10
o	346	374	351	388	581	751	10
por	354	374	368	388	581	751	10
el	371	374	378	388	581	751	10
miedo	381	374	408	388	581	751	10
de	411	374	421	388	581	751	10
pensar	423	374	452	388	581	751	10
en	455	374	465	388	581	751	10
la	467	374	475	388	581	751	10
muerte.	478	374	510	388	581	751	10
Este	298	388	315	402	581	751	10
panorama,	319	388	365	402	581	751	10
desafortunadamente	369	388	456	402	581	751	10
favorece	460	388	495	402	581	751	10
al-	499	388	510	402	581	751	10
gunas	298	402	323	416	581	751	10
falsas	326	402	350	416	581	751	10
ideas	353	402	375	416	581	751	10
en	378	402	388	416	581	751	10
torno	392	402	415	416	581	751	10
al	418	402	426	416	581	751	10
cáncer	429	402	457	416	581	751	10
que	461	402	476	416	581	751	10
se	479	402	488	416	581	751	10
con-	491	402	510	416	581	751	10
vierten	298	415	328	429	581	751	10
en	331	415	341	429	581	751	10
mitos.	344	415	371	429	581	751	10
Tales	374	415	396	429	581	751	10
mitos	399	415	423	429	581	751	10
y	426	415	431	429	581	751	10
leyendas	434	415	470	429	581	751	10
en	473	415	484	429	581	751	10
torno	487	415	510	429	581	751	10
al	298	429	305	443	581	751	10
cáncer	309	429	337	443	581	751	10
se	341	429	350	443	581	751	10
reproducen	354	429	402	443	581	751	10
de	406	429	416	443	581	751	10
tal	420	429	431	443	581	751	10
modo	435	429	460	443	581	751	10
que	464	429	479	443	581	751	10
apare-	483	429	510	443	581	751	10
cen	298	443	312	457	581	751	10
en	316	443	326	457	581	751	10
escena	329	443	357	457	581	751	10
terapias	360	443	393	457	581	751	10
pseudocientíficas,	397	443	472	457	581	751	10
es	475	443	484	457	581	751	10
decir,	487	443	510	457	581	751	10
aquellas	298	456	332	471	581	751	10
prácticas	334	456	372	471	581	751	10
que	375	456	390	471	581	751	10
no	393	456	404	471	581	751	10
poseen	406	456	436	471	581	751	10
valor	438	456	460	471	581	751	10
terapéutico	463	456	510	471	581	751	10
alguno	298	470	327	484	581	751	10
y	331	470	335	484	581	751	10
que	339	470	354	484	581	751	10
no	357	470	368	484	581	751	10
pueden	372	470	403	484	581	751	10
formar	406	470	436	484	581	751	10
parte	439	470	461	484	581	751	10
del	465	470	477	484	581	751	10
cuerpo	481	470	510	484	581	751	10
del	298	484	310	498	581	751	10
conocimiento	315	484	373	498	581	751	10
médico	377	484	409	498	581	751	10
o	413	484	418	498	581	751	10
científico,	422	484	464	498	581	751	10
pues	468	484	488	498	581	751	10
pro-	492	484	510	498	581	751	10
meten	298	497	324	512	581	751	10
curaciones	327	497	373	512	581	751	10
milagrosas	376	497	422	512	581	751	10
que	425	497	440	512	581	751	10
han	443	497	459	512	581	751	10
empeorado	463	497	510	512	581	751	10
y	298	511	302	525	581	751	10
llevado	305	511	336	525	581	751	10
a	339	511	343	525	581	751	10
la	346	511	354	525	581	751	10
muerte	356	511	387	525	581	751	10
a	390	511	394	525	581	751	10
pacientes	397	511	436	525	581	751	10
que	439	511	454	525	581	751	10
han	457	511	473	525	581	751	10
acudido	476	511	510	525	581	751	10
a	298	525	302	539	581	751	10
ellas	305	525	324	539	581	751	10
(47).	327	525	345	539	581	751	10
Es	348	525	358	539	581	751	10
aquí	361	525	380	539	581	751	10
donde	383	525	409	539	581	751	10
las	412	525	423	539	581	751	10
plantas	426	525	457	539	581	751	10
medicinales	460	525	510	539	581	751	10
juegan	298	539	326	553	581	751	10
un	328	539	340	553	581	751	10
papel	342	539	365	553	581	751	10
importante	367	539	415	553	581	751	10
como	417	539	441	553	581	751	10
alternativa	443	539	488	553	581	751	10
en	491	539	501	553	581	751	10
el	503	539	510	553	581	751	10
tratamiento	298	552	348	566	581	751	10
del	351	552	364	566	581	751	10
cáncer,	367	552	397	566	581	751	10
ya	400	552	409	566	581	751	10
que	412	552	428	566	581	751	10
son	431	552	446	566	581	751	10
una	449	552	465	566	581	751	10
fuente	468	552	494	566	581	751	10
ac-	498	552	510	566	581	751	10
cesible,	298	566	328	580	581	751	10
asequible	331	566	371	580	581	751	10
y	374	566	379	580	581	751	10
culturalmente	382	566	442	580	581	751	10
apropiada	446	566	488	580	581	751	10
para	491	566	510	580	581	751	10
la	298	580	305	594	581	751	10
atención	308	580	344	594	581	751	10
primaria	347	580	384	594	581	751	10
de	387	580	397	594	581	751	10
la	400	580	407	594	581	751	10
salud	410	580	432	594	581	751	10
para	435	580	454	594	581	751	10
más	457	580	474	594	581	751	10
del	477	580	489	594	581	751	10
80%	492	580	510	594	581	751	10
de	298	593	308	608	581	751	10
la	311	593	318	608	581	751	10
población.	322	593	366	608	581	751	10
La	369	593	380	608	581	751	10
importancia	383	593	435	608	581	751	10
de	439	593	449	608	581	751	10
uso	452	593	467	608	581	751	10
radica	470	593	497	608	581	751	10
en	500	593	510	608	581	751	10
que	298	607	313	621	581	751	10
durante	315	607	348	621	581	751	10
las	351	607	362	621	581	751	10
primeras	364	607	402	621	581	751	10
etapas	405	607	431	621	581	751	10
del	433	607	446	621	581	751	10
cáncer	448	607	476	621	581	751	10
es	478	607	487	621	581	751	10
posi-	489	607	510	621	581	751	10
ble	298	621	310	635	581	751	10
detener	313	621	344	635	581	751	10
la	347	621	354	635	581	751	10
proliferación	357	621	411	635	581	751	10
de	414	621	424	635	581	751	10
las	426	621	438	635	581	751	10
células	440	621	469	635	581	751	10
malignas	472	621	510	635	581	751	10
(48).	298	634	316	649	581	751	10
Las	321	634	335	649	581	751	10
comunidades	340	634	397	649	581	751	10
marginadas	401	634	451	649	581	751	10
de	456	634	466	649	581	751	10
las	470	634	482	649	581	751	10
zonas	486	634	510	649	581	751	10
rurales	298	648	327	662	581	751	10
e	330	648	335	662	581	751	10
indígenas	338	648	379	662	581	751	10
que	382	648	397	662	581	751	10
no	400	648	411	662	581	751	10
tienen	414	648	440	662	581	751	10
acceso	443	648	471	662	581	751	10
a	474	648	478	662	581	751	10
los	481	648	493	662	581	751	10
sis-	496	648	510	662	581	751	10
temas	298	662	323	676	581	751	10
de	326	662	336	676	581	751	10
atención	339	662	375	676	581	751	10
médica	379	662	409	676	581	751	10
de	413	662	423	676	581	751	10
su	426	662	436	676	581	751	10
país	439	662	456	676	581	751	10
son	460	662	474	676	581	751	10
quienes	478	662	510	676	581	751	10
dependen	298	676	339	690	581	751	10
de	344	676	354	690	581	751	10
los	359	676	371	690	581	751	10
conocimientos	376	676	438	690	581	751	10
de	443	676	453	690	581	751	10
la	458	676	466	690	581	751	10
medicina	471	676	510	690	581	751	10
P.	274	717	280	729	581	751	10
Linares-Márquez	282	717	343	729	581	751	10
■	347	718	353	726	581	751	10
A.	357	717	364	729	581	751	10
Sánchez-Medina	366	717	426	729	581	751	10
■	430	718	435	726	581	751	10
L.	439	717	445	729	581	751	10
M.	447	717	456	729	581	751	10
Cano-Asseleih	458	717	510	729	581	751	10
Revista	71	26	97	38	581	751	11
Latinoamericana	99	26	161	38	581	751	11
de	163	26	172	38	581	751	11
Bioética	174	26	203	38	581	751	11
■	209	29	214	37	581	751	11
Vol.	217	26	231	38	581	751	11
21(1)	232	26	249	38	581	751	11
tradicional,	71	51	120	65	581	751	11
puesto	124	51	152	65	581	751	11
que	156	51	172	65	581	751	11
son	176	51	191	65	581	751	11
culturalmente	196	51	256	65	581	751	11
fami-	260	51	283	65	581	751	11
liares,	71	65	96	79	581	751	11
técnicamente	99	65	156	79	581	751	11
simples,	159	65	193	79	581	751	11
económicos	196	65	246	79	581	751	11
y	249	65	254	79	581	751	11
suelen	257	65	283	79	581	751	11
tener	71	78	92	92	581	751	11
algunos	95	78	128	92	581	751	11
efectos	131	78	160	92	581	751	11
positivos	162	78	200	92	581	751	11
(49).	202	78	221	92	581	751	11
El	85	92	94	106	581	751	11
objetivo	97	92	131	106	581	751	11
principal	134	92	172	106	581	751	11
de	175	92	185	106	581	751	11
la	188	92	195	106	581	751	11
fitoquímica	198	92	247	106	581	751	11
es	250	92	258	106	581	751	11
el	261	92	268	106	581	751	11
es-	271	92	283	106	581	751	11
tudio	71	105	94	120	581	751	11
de	96	105	106	120	581	751	11
los	108	105	119	120	581	751	11
constituyentes	121	105	182	120	581	751	11
químicos	184	105	223	120	581	751	11
de	225	105	235	120	581	751	11
las	237	105	249	120	581	751	11
plantas.	250	105	283	120	581	751	11
Dicho	71	119	97	133	581	751	11
estudio	100	119	131	133	581	751	11
abarca	134	119	161	133	581	751	11
su	164	119	174	133	581	751	11
biosíntesis,	177	119	223	133	581	751	11
metabolismo,	226	119	283	133	581	751	11
distribución	71	133	123	147	581	751	11
natural,	127	133	160	147	581	751	11
función	165	133	198	147	581	751	11
biológica,	202	133	243	147	581	751	11
purifica-	247	133	283	147	581	751	11
ción	71	146	89	160	581	751	11
y	93	146	98	160	581	751	11
elucidación	102	146	150	160	581	751	11
de	154	146	164	160	581	751	11
estructuras	167	146	215	160	581	751	11
químicas.	219	146	260	160	581	751	11
Para	264	146	283	160	581	751	11
empezar	71	160	107	174	581	751	11
un	110	160	121	174	581	751	11
estudio	124	160	155	174	581	751	11
fitoquímico	158	160	208	174	581	751	11
eficiente,	210	160	248	174	581	751	11
se	250	160	259	174	581	751	11
reco-	261	160	283	174	581	751	11
mienda	71	173	103	187	581	751	11
que	106	173	121	187	581	751	11
la	124	173	131	187	581	751	11
especie	134	173	164	187	581	751	11
a	167	173	172	187	581	751	11
estudiar	174	173	209	187	581	751	11
no	212	173	223	187	581	751	11
sea	226	173	239	187	581	751	11
muy	242	173	261	187	581	751	11
rara,	263	173	283	187	581	751	11
que	71	187	86	201	581	751	11
sea	89	187	102	201	581	751	11
accesible	105	187	142	201	581	751	11
por	145	187	160	201	581	751	11
su	163	187	172	201	581	751	11
ubicación	175	187	216	201	581	751	11
y	219	187	223	201	581	751	11
que	226	187	242	201	581	751	11
exista	245	187	269	201	581	751	11
un	272	187	283	201	581	751	11
número	71	200	104	215	581	751	11
suficiente	108	200	148	215	581	751	11
de	152	200	162	215	581	751	11
ejemplares.	166	200	214	215	581	751	11
También	218	200	255	215	581	751	11
se	259	200	268	215	581	751	11
re-	271	200	283	215	581	751	11
comienda	71	214	113	228	581	751	11
establecer	115	214	157	228	581	751	11
el	160	214	167	228	581	751	11
valor	169	214	191	228	581	751	11
de	194	214	204	228	581	751	11
la	206	214	214	228	581	751	11
cultura	216	214	247	228	581	751	11
popular	250	214	283	228	581	751	11
sobre	71	228	94	242	581	751	11
las	96	228	108	242	581	751	11
propiedades	111	228	162	242	581	751	11
de	165	228	175	242	581	751	11
las	178	228	189	242	581	751	11
plantas	192	228	222	242	581	751	11
que	225	228	240	242	581	751	11
han	243	228	259	242	581	751	11
utili-	262	228	283	242	581	751	11
zado.	71	241	93	255	581	751	11
Posteriormente,	96	241	164	255	581	751	11
esta	167	241	183	255	581	751	11
información	187	241	239	255	581	751	11
puede	243	241	268	255	581	751	11
ser	271	241	283	255	581	751	11
de	71	255	81	269	581	751	11
gran	84	255	104	269	581	751	11
utilidad,	107	255	143	269	581	751	11
por	146	255	161	269	581	751	11
eso	164	255	178	269	581	751	11
el	181	255	188	269	581	751	11
estudio	192	255	223	269	581	751	11
debe	226	255	246	269	581	751	11
ser	249	255	261	269	581	751	11
muy	265	255	283	269	581	751	11
cuidadoso	71	268	114	282	581	751	11
y	117	268	122	282	581	751	11
lo	125	268	133	282	581	751	11
más	136	268	153	282	581	751	11
metódico	156	268	196	282	581	751	11
posible,	199	268	231	282	581	751	11
sin	234	268	246	282	581	751	11
dejar	249	268	271	282	581	751	11
de	273	268	283	282	581	751	11
lado	71	282	89	296	581	751	11
que	92	282	107	296	581	751	11
México	111	282	142	296	581	751	11
se	145	282	154	296	581	751	11
encuentra	157	282	199	296	581	751	11
en	202	282	212	296	581	751	11
sus	215	282	229	296	581	751	11
inicios	232	282	260	296	581	751	11
en	263	282	273	296	581	751	11
el	276	282	283	296	581	751	11
desarrollo	71	295	114	310	581	751	11
y	117	295	121	310	581	751	11
estudio	124	295	156	310	581	751	11
de	158	295	168	310	581	751	11
los	171	295	183	310	581	751	11
productos	186	295	228	310	581	751	11
naturales	231	295	271	310	581	751	11
de	273	295	283	310	581	751	11
manera	71	309	103	323	581	751	11
formal	105	309	134	323	581	751	11
(50).	136	309	155	323	581	751	11
Las	85	323	100	337	581	751	11
plantas	102	323	133	337	581	751	11
y	135	323	140	337	581	751	11
sus	142	323	156	337	581	751	11
constituyentes	158	323	219	337	581	751	11
como	222	323	245	337	581	751	11
metabo-	248	323	283	337	581	751	11
litos	71	336	89	350	581	751	11
secundarios	92	336	143	350	581	751	11
tienen	146	336	173	350	581	751	11
una	176	336	192	350	581	751	11
larga	195	336	216	350	581	751	11
historia	220	336	252	350	581	751	11
de	255	336	265	350	581	751	11
uso	268	336	283	350	581	751	11
en	71	350	81	364	581	751	11
la	85	350	92	364	581	751	11
medicina	95	350	135	364	581	751	11
moderna	138	350	177	364	581	751	11
y	180	350	185	364	581	751	11
en	189	350	199	364	581	751	11
ciertos	203	350	231	364	581	751	11
sistemas	234	350	270	364	581	751	11
de	273	350	283	364	581	751	11
medicina	71	363	110	378	581	751	11
tradicional,	114	363	163	378	581	751	11
ya	167	363	176	378	581	751	11
que	180	363	196	378	581	751	11
son	199	363	214	378	581	751	11
fuentes	218	363	249	378	581	751	11
de	253	363	263	378	581	751	11
me-	267	363	283	378	581	751	11
dicamentos	71	377	120	391	581	751	11
importantes	123	377	175	391	581	751	11
como	179	377	202	391	581	751	11
atropina,	206	377	244	391	581	751	11
codeína,	248	377	283	391	581	751	11
digoxina,	71	391	111	405	581	751	11
morfina,	114	391	151	405	581	751	11
quinina	154	391	187	405	581	751	11
y	190	391	195	405	581	751	11
vincristina	198	391	244	405	581	751	11
(51).	248	391	265	405	581	751	11
Por	269	391	283	405	581	751	11
lo	71	404	79	418	581	751	11
tanto,	81	404	105	418	581	751	11
hay	107	404	122	418	581	751	11
que	124	404	139	418	581	751	11
evaluar	141	404	173	418	581	751	11
las	175	404	186	418	581	751	11
necesidades	188	404	238	418	581	751	11
de	240	404	250	418	581	751	11
investi-	252	404	283	418	581	751	11
gación	71	418	99	432	581	751	11
médica	101	418	132	432	581	751	11
con	134	418	150	432	581	751	11
antecedentes	152	418	206	432	581	751	11
y	209	418	213	432	581	751	11
bases	216	418	238	432	581	751	11
éticas.	241	418	267	432	581	751	11
En	85	431	97	445	581	751	11
cuanto	100	431	129	445	581	751	11
al	133	431	140	445	581	751	11
estudio	144	431	175	445	581	751	11
de	178	431	188	445	581	751	11
las	192	431	203	445	581	751	11
plantas	207	431	237	445	581	751	11
medicina-	240	431	283	445	581	751	11
les,	71	445	84	459	581	751	11
la	87	445	94	459	581	751	11
bioética	97	445	130	459	581	751	11
puede	133	445	158	459	581	751	11
definirse	161	445	198	459	581	751	11
como	201	445	225	459	581	751	11
una	227	445	243	459	581	751	11
reflexión	246	445	283	459	581	751	11
sobre	71	458	94	473	581	751	11
la	97	458	105	473	581	751	11
naturaleza	108	458	153	473	581	751	11
y	157	458	162	473	581	751	11
la	166	458	173	473	581	751	11
definición	177	458	219	473	581	751	11
de	223	458	233	473	581	751	11
“lo	237	458	249	473	581	751	11
bueno”	253	458	283	473	581	751	11
en	71	472	81	486	581	751	11
la	86	472	93	486	581	751	11
aplicación	98	472	141	486	581	751	11
de	146	472	156	486	581	751	11
alternativas	161	472	210	486	581	751	11
a	215	472	220	486	581	751	11
enfermedades	224	472	283	486	581	751	11
de	71	486	81	500	581	751	11
padecimiento	86	486	143	500	581	751	11
humano.	148	486	186	500	581	751	11
Tal	191	486	205	500	581	751	11
reflexión	209	486	247	500	581	751	11
se	252	486	260	500	581	751	11
basa	265	486	283	500	581	751	11
en	71	499	81	513	581	751	11
los	84	499	96	513	581	751	11
efectos	99	499	128	513	581	751	11
de	131	499	141	513	581	751	11
una	144	499	160	513	581	751	11
posibilidad	163	499	210	513	581	751	11
tradicional	213	499	260	513	581	751	11
fren-	263	499	283	513	581	751	11
te	71	513	79	527	581	751	11
a	82	513	87	527	581	751	11
la	90	513	98	527	581	751	11
complejidad	101	513	153	527	581	751	11
de	156	513	166	527	581	751	11
la	170	513	177	527	581	751	11
enfermedad.	181	513	234	527	581	751	11
Como	237	513	264	527	581	751	11
una	267	513	283	527	581	751	11
búsqueda	71	526	111	540	581	751	11
académica,	115	526	162	540	581	751	11
la	167	526	174	540	581	751	11
bioética	178	526	211	540	581	751	11
filosófica	215	526	253	540	581	751	11
y	257	526	262	540	581	751	11
reli-	266	526	283	540	581	751	11
giosa	71	540	93	554	581	751	11
examina	96	540	133	554	581	751	11
los	136	540	148	554	581	751	11
orígenes,	151	540	189	554	581	751	11
prioridades,	192	540	243	554	581	751	11
énfasis	247	540	276	554	581	751	11
e	279	540	283	554	581	751	11
implicaciones	71	553	129	568	581	751	11
prácticas	133	553	171	568	581	751	11
de	175	553	185	568	581	751	11
diversos	188	553	223	568	581	751	11
bienes	227	553	254	568	581	751	11
en	257	553	267	568	581	751	11
es-	271	553	283	568	581	751	11
tas	71	567	83	581	581	751	11
aplicaciones	86	567	137	581	581	751	11
de	141	567	151	581	581	751	11
la	154	567	161	581	581	751	11
medicina	164	567	204	581	581	751	11
tradicional	207	567	253	581	581	751	11
y,	256	567	263	581	581	751	11
a	266	567	271	581	581	751	11
su	274	567	283	581	581	751	11
vez,	71	581	87	595	581	751	11
establece	92	581	130	595	581	751	11
la	134	581	142	595	581	751	11
importancia	147	581	199	595	581	751	11
de	204	581	214	595	581	751	11
la	218	581	226	595	581	751	11
cosmovisión	230	581	283	595	581	751	11
ancestral	71	594	109	608	581	751	11
en	112	594	123	608	581	751	11
el	125	594	133	608	581	751	11
entendimiento	136	594	198	608	581	751	11
de	201	594	211	608	581	751	11
la	214	594	221	608	581	751	11
salud	224	594	246	608	581	751	11
desde	249	594	273	608	581	751	11
la	276	594	283	608	581	751	11
relación	71	608	105	622	581	751	11
de	108	608	118	622	581	751	11
los	121	608	133	622	581	751	11
seres	136	608	156	622	581	751	11
humanos	159	608	199	622	581	751	11
con	202	608	217	622	581	751	11
las	220	608	232	622	581	751	11
plantas	235	608	265	622	581	751	11
que	268	608	283	622	581	751	11
conforman	71	621	118	635	581	751	11
su	121	621	130	635	581	751	11
entorno	133	621	167	635	581	751	11
próximo,	169	621	208	635	581	751	11
casa,	211	621	232	635	581	751	11
hábitat.	234	621	266	635	581	751	11
Las	269	621	283	635	581	751	11
personas	71	635	108	649	581	751	11
valoran	113	635	145	649	581	751	11
las	150	635	161	649	581	751	11
diferentes	166	635	207	649	581	751	11
cualidades,	212	635	260	649	581	751	11
pero	264	635	283	649	581	751	11
también	71	648	106	663	581	751	11
sus	108	648	121	663	581	751	11
bienes	123	648	150	663	581	751	11
de	152	648	162	663	581	751	11
varias	164	648	189	663	581	751	11
maneras	191	648	227	663	581	751	11
en	229	648	239	663	581	751	11
relaciones	241	648	283	663	581	751	11
diversas	71	662	105	676	581	751	11
entre	107	662	129	676	581	751	11
sí,	132	662	141	676	581	751	11
por	143	662	158	676	581	751	11
razones	160	662	193	676	581	751	11
de	195	662	205	676	581	751	11
tipo	207	662	224	676	581	751	11
cultural,	227	662	263	676	581	751	11
eco-	265	662	283	676	581	751	11
nómico	71	676	103	690	581	751	11
o	106	676	111	690	581	751	11
antropológico,	114	676	176	690	581	751	11
dependiendo	178	676	234	690	581	751	11
de	236	676	246	690	581	751	11
los	249	676	261	690	581	751	11
fines	264	676	283	690	581	751	11
(52).	298	51	316	65	581	751	11
El	319	51	328	65	581	751	11
uso	331	51	346	65	581	751	11
de	349	51	359	65	581	751	11
las	362	51	373	65	581	751	11
plantas	376	51	407	65	581	751	11
con	410	51	425	65	581	751	11
fines	429	51	449	65	581	751	11
medicinales	452	51	502	65	581	751	11
y	505	51	510	65	581	751	11
conocimiento	298	65	356	79	581	751	11
tradicional	358	65	404	79	581	751	11
se	406	65	415	79	581	751	11
debe	417	65	437	79	581	751	11
identificar	439	65	482	79	581	751	11
y	485	65	489	79	581	751	11
ana-	491	65	510	79	581	751	11
lizar	298	79	317	93	581	751	11
dentro	320	79	348	93	581	751	11
de	351	79	361	93	581	751	11
un	364	79	376	93	581	751	11
conjunto	379	79	417	93	581	751	11
general	420	79	451	93	581	751	11
de	454	79	464	93	581	751	11
valores	467	79	497	93	581	751	11
en	500	79	510	93	581	751	11
esta	298	93	314	107	581	751	11
relación	317	93	351	107	581	751	11
de	353	93	363	107	581	751	11
investigación	366	93	422	107	581	751	11
científica.	424	93	465	107	581	751	11
Por	468	93	483	107	581	751	11
tanto,	486	93	510	107	581	751	11
es	298	106	306	121	581	751	11
prioritario	308	106	353	121	581	751	11
ubicar	356	106	382	121	581	751	11
las	385	106	396	121	581	751	11
necesidades	399	106	449	121	581	751	11
de	451	106	461	121	581	751	11
los	463	106	475	121	581	751	11
pueblos	478	106	510	121	581	751	11
originarios	298	120	345	134	581	751	11
en	348	120	358	134	581	751	11
un	361	120	372	134	581	751	11
entorno	375	120	409	134	581	751	11
natural	412	120	443	134	581	751	11
y	446	120	451	134	581	751	11
el	454	120	461	134	581	751	11
papel	464	120	487	134	581	751	11
de	490	120	500	134	581	751	11
la	503	120	510	134	581	751	11
ciencia	298	134	327	148	581	751	11
en	330	134	340	148	581	751	11
la	343	134	350	148	581	751	11
mejora	353	134	382	148	581	751	11
de	385	134	395	148	581	751	11
los	398	134	410	148	581	751	11
padecimientos	412	134	474	148	581	751	11
de	477	134	487	148	581	751	11
estos	489	134	510	148	581	751	11
pueblos.	298	148	333	162	581	751	11
En	337	148	348	162	581	751	11
esta	352	148	369	162	581	751	11
triada	373	148	398	162	581	751	11
de	402	148	412	162	581	751	11
ciencia,	416	148	448	162	581	751	11
conocimiento	452	148	510	162	581	751	11
tradicional	298	162	344	176	581	751	11
y	349	162	354	176	581	751	11
sociedad	358	162	395	176	581	751	11
(pueblos	400	162	436	176	581	751	11
primigenios),	441	162	497	176	581	751	11
se	502	162	510	176	581	751	11
enfrentan,	298	175	341	190	581	751	11
principios	344	175	386	190	581	751	11
de	389	175	399	190	581	751	11
justicia,	401	175	434	190	581	751	11
responsabilidad	436	175	503	190	581	751	11
y	505	175	510	190	581	751	11
equidad	298	189	332	203	581	751	11
para	334	189	353	203	581	751	11
con	356	189	371	203	581	751	11
los	373	189	385	203	581	751	11
seres	388	189	408	203	581	751	11
humanos.	411	189	453	203	581	751	11
En	312	203	324	217	581	751	11
general,	326	203	359	217	581	751	11
la	362	203	369	217	581	751	11
ética	371	203	391	217	581	751	11
de	394	203	404	217	581	751	11
la	406	203	413	217	581	751	11
investigación	416	203	472	217	581	751	11
se	474	203	482	217	581	751	11
puede	485	203	510	217	581	751	11
clasificar	298	217	335	231	581	751	11
en	339	217	350	231	581	751	11
cuatro	354	217	381	231	581	751	11
líneas	385	217	410	231	581	751	11
de	414	217	424	231	581	751	11
pensamiento:	428	217	485	231	581	751	11
valor	489	217	510	231	581	751	11
social,	298	231	324	245	581	751	11
validez	329	231	359	245	581	751	11
científica,	364	231	405	245	581	751	11
relación	411	231	444	245	581	751	11
beneficio-ries-	449	231	510	245	581	751	11
go	298	245	308	259	581	751	11
favorable	312	245	350	259	581	751	11
y,	354	245	361	259	581	751	11
por	365	245	380	259	581	751	11
último,	384	245	415	259	581	751	11
asociaciones	419	245	472	259	581	751	11
de	476	245	486	259	581	751	11
cola-	490	245	510	259	581	751	11
boración.	298	258	338	273	581	751	11
Esto	341	258	360	273	581	751	11
tendría	364	258	395	273	581	751	11
el	398	258	406	273	581	751	11
potencial	409	258	449	273	581	751	11
de	452	258	462	273	581	751	11
evocar	466	258	495	273	581	751	11
los	498	258	510	273	581	751	11
desafíos	298	272	332	286	581	751	11
específicos	336	272	381	286	581	751	11
en	385	272	396	286	581	751	11
las	400	272	411	286	581	751	11
comunidades	415	272	472	286	581	751	11
interna-	476	272	510	286	581	751	11
cionales	298	286	332	300	581	751	11
de	335	286	345	300	581	751	11
investigación	349	286	404	300	581	751	11
a	408	286	412	300	581	751	11
base	416	286	434	300	581	751	11
de	438	286	448	300	581	751	11
plantas	451	286	482	300	581	751	11
medi-	485	286	510	300	581	751	11
cinales,	298	300	329	314	581	751	11
con	332	300	347	314	581	751	11
el	350	300	357	314	581	751	11
fin	359	300	371	314	581	751	11
de	374	300	384	314	581	751	11
abordar	386	300	420	314	581	751	11
todas	422	300	445	314	581	751	11
las	447	300	459	314	581	751	11
deficiencias	461	300	510	314	581	751	11
en	298	314	308	328	581	751	11
la	311	314	319	328	581	751	11
investigación	322	314	378	328	581	751	11
y	382	314	387	328	581	751	11
lograr	390	314	416	328	581	751	11
una	420	314	436	328	581	751	11
práctica	439	314	473	328	581	751	11
bioética	477	314	510	328	581	751	11
adecuada	298	328	337	342	581	751	11
(53).	340	328	358	342	581	751	11
En	312	341	324	356	581	751	11
el	326	341	333	356	581	751	11
aspecto	336	341	368	356	581	751	11
normativo,	371	341	417	356	581	751	11
en	420	341	430	356	581	751	11
México	433	341	464	356	581	751	11
la	467	341	474	356	581	751	11
recolec-	477	341	510	356	581	751	11
ción	298	355	316	369	581	751	11
y	319	355	324	369	581	751	11
comercialización	327	355	399	369	581	751	11
de	402	355	412	369	581	751	11
especies	415	355	450	369	581	751	11
vegetales	453	355	491	369	581	751	11
está	494	355	510	369	581	751	11
reglamentada,	298	369	358	383	581	751	11
por	361	369	375	383	581	751	11
tanto,	378	369	402	383	581	751	11
para	405	369	424	383	581	751	11
evitar	427	369	451	383	581	751	11
problemas	454	369	498	383	581	751	11
de	500	369	510	383	581	751	11
tipo	298	383	315	397	581	751	11
legal	317	383	337	397	581	751	11
de	339	383	349	397	581	751	11
orden	351	383	376	397	581	751	11
federal,	379	383	410	397	581	751	11
es	413	383	421	397	581	751	11
conveniente	423	383	474	397	581	751	11
conocer	477	383	510	397	581	751	11
los	298	397	309	411	581	751	11
reglamentos,	312	397	366	411	581	751	11
dependencias	369	397	426	411	581	751	11
y	428	397	433	411	581	751	11
trámites	436	397	471	411	581	751	11
idóneos.	473	397	509	411	581	751	11
Reglamentos	298	423	363	441	581	751	11
Los	298	443	313	457	581	751	11
reglamentos	317	443	369	457	581	751	11
más	373	443	390	457	581	751	11
importantes	394	443	446	457	581	751	11
en	450	443	460	457	581	751	11
materia	464	443	496	457	581	751	11
de	500	443	510	457	581	751	11
protección	298	457	343	471	581	751	11
de	345	457	355	471	581	751	11
flora	357	457	377	471	581	751	11
y	379	457	384	471	581	751	11
fauna	386	457	410	471	581	751	11
a	413	457	417	471	581	751	11
nivel	420	457	440	471	581	751	11
federal	442	457	472	471	581	751	11
son:	474	457	491	471	581	751	11
a)	298	473	305	487	581	751	11
La	312	473	322	487	581	751	11
Norma	326	473	356	487	581	751	11
Oficial	361	473	389	487	581	751	11
Mexicana	393	473	434	487	581	751	11
nom-059-semar-	438	473	510	487	581	751	11
nat-2010,	312	487	353	501	581	751	11
Protección	364	487	409	501	581	751	11
ambiental,	420	487	464	501	581	751	11
Especies	475	487	510	501	581	751	11
Nativas	312	501	343	515	581	751	11
de	347	501	357	515	581	751	11
México	361	501	392	515	581	751	11
de	396	501	406	515	581	751	11
flora	410	501	429	515	581	751	11
y	433	501	438	515	581	751	11
fauna	442	501	465	515	581	751	11
silvestres-	469	501	510	515	581	751	11
Categorías	312	515	356	529	581	751	11
de	359	515	369	529	581	751	11
riesgo	373	515	398	529	581	751	11
y	401	515	406	529	581	751	11
especificaciones	409	515	475	529	581	751	11
para	479	515	497	529	581	751	11
su	501	515	510	529	581	751	11
inclusión,	312	529	352	543	581	751	11
exclusión	355	529	394	543	581	751	11
o	397	529	403	543	581	751	11
cambio-Lista	406	529	460	543	581	751	11
de	464	529	474	543	581	751	11
especies	477	529	510	543	581	751	11
en	312	542	322	557	581	751	11
riesgo,	326	542	353	557	581	751	11
la	357	542	364	557	581	751	11
cual	368	542	386	557	581	751	11
menciona	389	542	430	557	581	751	11
a	434	542	439	557	581	751	11
las	443	542	454	557	581	751	11
especies	458	542	491	557	581	751	11
con	495	542	510	557	581	751	11
riesgo	312	556	337	570	581	751	11
dentro	339	556	367	570	581	751	11
del	369	556	381	570	581	751	11
país.	383	556	403	570	581	751	11
b)	298	576	306	590	581	751	11
Ley	312	576	327	590	581	751	11
General	330	576	364	590	581	751	11
del	366	576	379	590	581	751	11
Equilibrio	382	576	425	590	581	751	11
Ecológico	428	576	469	590	581	751	11
y	472	576	477	590	581	751	11
Protec-	479	576	510	590	581	751	11
ción	312	589	330	604	581	751	11
al	332	589	340	604	581	751	11
Ambiente	342	589	384	604	581	751	11
(lgeepa).	386	589	426	604	581	751	11
c)	298	609	305	623	581	751	11
Ley	312	609	327	623	581	751	11
General	329	609	363	623	581	751	11
de	366	609	376	623	581	751	11
Vida	378	609	398	623	581	751	11
Silvestre.	401	609	439	623	581	751	11
d)	298	628	307	643	581	751	11
Ley	312	628	327	643	581	751	11
Federal	330	628	361	643	581	751	11
de	364	628	374	643	581	751	11
Derechos,	376	628	419	643	581	751	11
establece	421	628	459	643	581	751	11
las	462	628	473	643	581	751	11
cuotas	475	628	503	643	581	751	11
y	505	628	510	643	581	751	11
las	312	642	323	656	581	751	11
condiciones	327	642	377	656	581	751	11
de	380	642	390	656	581	751	11
estudio	394	642	425	656	581	751	11
y	429	642	433	656	581	751	11
explotación	437	642	486	656	581	751	11
de	489	642	499	656	581	751	11
la	503	642	510	656	581	751	11
flora	312	656	331	670	581	751	11
y	334	656	338	670	581	751	11
fauna	341	656	365	670	581	751	11
silvestres.	367	656	408	670	581	751	11
e)	298	676	305	690	581	751	11
Catálogo	312	676	350	690	581	751	11
de	353	676	363	690	581	751	11
la	367	676	374	690	581	751	11
Convención	377	676	428	690	581	751	11
sobre	432	676	455	690	581	751	11
el	458	676	465	690	581	751	11
Comercio	469	676	510	690	581	751	11
Consideraciones	70	717	130	729	581	751	11
bioéticas	132	717	165	729	581	751	11
para	167	717	184	729	581	751	11
la	186	717	192	729	581	751	11
investigación	194	717	242	729	581	751	11
científica	244	717	277	729	581	751	11
de	279	717	288	729	581	751	11
plantas	290	717	317	729	581	751	11
medicinales	319	717	362	729	581	751	11
contra	364	717	388	729	581	751	11
el	390	717	396	729	581	751	11
cáncer	398	717	422	729	581	751	11
en	424	717	433	729	581	751	11
México	435	717	461	729	581	751	11
55	541	717	550	728	581	751	11
Revista	332	26	358	38	581	751	12
Latinoamericana	360	26	422	38	581	751	12
de	424	26	433	38	581	751	12
Bioética	435	26	464	38	581	751	12
Internacional	85	51	142	65	581	751	12
de	145	51	155	65	581	751	12
Especies	157	51	193	65	581	751	12
Amenazadas	195	51	250	65	581	751	12
de	252	51	262	65	581	751	12
Fau-	264	51	283	65	581	751	12
na	85	65	95	79	581	751	12
y	99	65	104	79	581	751	12
Flora	108	65	130	79	581	751	12
Silvestres	134	65	174	79	581	751	12
(cites,	177	65	207	79	581	751	12
por	210	65	225	79	581	751	12
sus	229	65	242	79	581	751	12
siglas	246	65	269	79	581	751	12
en	273	65	283	79	581	751	12
inglés)	85	78	113	92	581	751	12
de	115	78	126	92	581	751	12
especies	128	78	162	92	581	751	12
amenazadas	165	78	217	92	581	751	12
por	219	78	234	92	581	751	12
extinción	236	78	276	92	581	751	12
a	279	78	283	92	581	751	12
nivel	85	92	106	106	581	751	12
mundial.	108	92	147	106	581	751	12
Dependencias	71	121	142	139	581	751	12
Las	71	140	85	154	581	751	12
dependencias	87	140	144	154	581	751	12
que	145	140	161	154	581	751	12
se	162	140	170	154	581	751	12
encargan	172	140	211	154	581	751	12
de	212	140	222	154	581	751	12
la	224	140	231	154	581	751	12
observación	233	140	283	154	581	751	12
de	71	154	81	168	581	751	12
la	83	154	90	168	581	751	12
aplicación	92	154	135	168	581	751	12
adecuada	136	154	176	168	581	751	12
de	178	154	188	168	581	751	12
la	190	154	197	168	581	751	12
legislación	199	154	243	168	581	751	12
y	245	154	250	168	581	751	12
progra-	252	154	283	168	581	751	12
mas	71	167	88	182	581	751	12
ecológicos	90	167	133	182	581	751	12
en	135	167	145	182	581	751	12
México	147	167	179	182	581	751	12
son	181	167	196	182	581	751	12
la	198	167	205	182	581	751	12
semarnat	207	167	252	182	581	751	12
(Secre-	254	167	283	182	581	751	12
taría	71	181	90	195	581	751	12
del	94	181	107	195	581	751	12
Medio	111	181	138	195	581	751	12
Ambiente	142	181	183	195	581	751	12
y	187	181	192	195	581	751	12
Recursos	195	181	234	195	581	751	12
Naturales),	237	181	283	195	581	751	12
el	71	195	78	209	581	751	12
inecc	80	195	106	209	581	751	12
(Instituto	109	195	149	209	581	751	12
Nacional	151	195	189	209	581	751	12
de	192	195	201	209	581	751	12
Ecología	204	195	240	209	581	751	12
y	243	195	247	209	581	751	12
Cambio	250	195	283	209	581	751	12
climático)	71	208	113	222	581	751	12
y	116	208	121	222	581	751	12
la	125	208	132	222	581	751	12
profepa	136	208	172	222	581	751	12
(Procuraduría	175	208	235	222	581	751	12
Federal	239	208	270	222	581	751	12
de	274	208	283	222	581	751	12
Protección	71	222	116	236	581	751	12
al	119	222	126	236	581	751	12
Ambiente),	129	222	175	236	581	751	12
esta	178	222	194	236	581	751	12
última	197	222	225	236	581	751	12
se	227	222	236	236	581	751	12
encarga	238	222	271	236	581	751	12
de	273	222	283	236	581	751	12
investigar	71	235	112	249	581	751	12
los	114	235	126	249	581	751	12
delitos	128	235	155	249	581	751	12
ecológicos.	157	235	203	249	581	751	12
En	205	235	217	249	581	751	12
cada	219	235	238	249	581	751	12
municipio	240	235	283	249	581	751	12
también	71	249	105	263	581	751	12
existen	107	249	137	263	581	751	12
las	139	249	150	263	581	751	12
comisiones	152	249	199	263	581	751	12
municipales	201	249	252	263	581	751	12
de	254	249	264	263	581	751	12
eco-	265	249	283	263	581	751	12
logía	71	262	91	277	581	751	12
o	93	262	99	277	581	751	12
las	101	262	112	277	581	751	12
direcciones	114	262	161	277	581	751	12
del	163	262	176	277	581	751	12
medio	178	262	205	277	581	751	12
ambiente	207	262	245	277	581	751	12
encarga-	247	262	283	277	581	751	12
das	71	276	85	290	581	751	12
de	87	276	97	290	581	751	12
la	99	276	106	290	581	751	12
elaboración	109	276	157	290	581	751	12
y	159	276	164	290	581	751	12
cuidado	166	276	200	290	581	751	12
de	202	276	212	290	581	751	12
las	214	276	225	290	581	751	12
disposiciones	228	276	283	290	581	751	12
de	71	290	81	304	581	751	12
sus	83	290	97	304	581	751	12
reglamentos	99	290	151	304	581	751	12
internos.	153	290	190	304	581	751	12
A	193	290	200	304	581	751	12
nivel	202	290	223	304	581	751	12
internacional,	225	290	283	304	581	751	12
se	71	303	79	317	581	751	12
tienen	82	303	108	317	581	751	12
dependencias	111	303	168	317	581	751	12
de	171	303	181	317	581	751	12
la	184	303	192	317	581	751	12
onu	195	303	213	317	581	751	12
que	216	303	231	317	581	751	12
brindan	234	303	268	317	581	751	12
in-	271	303	283	317	581	751	12
formación	71	317	114	331	581	751	12
científica	117	317	155	331	581	751	12
y	157	317	162	331	581	751	12
financiamiento	165	317	228	331	581	751	12
a	231	317	236	331	581	751	12
programas	238	317	283	331	581	751	12
ecológicos	71	330	114	344	581	751	12
importantes,	117	330	171	344	581	751	12
además	174	330	206	344	581	751	12
de	209	330	219	344	581	751	12
organismos	222	330	270	344	581	751	12
de	274	330	283	344	581	751	12
vigilancia	71	344	112	358	581	751	12
y	115	344	120	358	581	751	12
denuncia	123	344	161	358	581	751	12
que	164	344	179	358	581	751	12
no	182	344	193	358	581	751	12
pertenecen	196	344	242	358	581	751	12
a	245	344	250	358	581	751	12
la	253	344	260	358	581	751	12
onu,	263	344	283	358	581	751	12
como	71	357	94	372	581	751	12
Greenpeace.	97	357	148	372	581	751	12
Trámites	71	384	114	402	581	751	12
El	71	403	80	417	581	751	12
siguiente	83	403	121	417	581	751	12
listado	124	403	152	417	581	751	12
muestra	155	403	190	417	581	751	12
la	193	403	200	417	581	751	12
secuencia	203	403	244	417	581	751	12
de	247	403	257	417	581	751	12
pasos	260	403	283	417	581	751	12
para	71	417	90	431	581	751	12
solicitar	92	417	126	431	581	751	12
un	128	417	140	431	581	751	12
permiso	142	417	177	431	581	751	12
de	179	417	189	431	581	751	12
colecta	191	417	220	431	581	751	12
de	222	417	232	431	581	751	12
plantas.	234	417	267	431	581	751	12
Así	269	417	283	431	581	751	12
mismo,	71	430	103	444	581	751	12
permite	106	430	139	444	581	751	12
un	142	430	153	444	581	751	12
control	157	430	187	444	581	751	12
de	190	430	200	444	581	751	12
colecta	203	430	233	444	581	751	12
y	236	430	241	444	581	751	12
la	244	430	251	444	581	751	12
valida-	254	430	283	444	581	751	12
ción	71	444	89	458	581	751	12
de	92	444	102	458	581	751	12
uso	104	444	119	458	581	751	12
de	122	444	132	458	581	751	12
las	134	444	146	458	581	751	12
plantas,	148	444	181	458	581	751	12
de	184	444	194	458	581	751	12
acuerdo	196	444	230	458	581	751	12
con	233	444	248	458	581	751	12
su	251	444	260	458	581	751	12
cate-	263	444	283	458	581	751	12
goría	71	457	92	471	581	751	12
de	95	457	105	471	581	751	12
conservación:	107	457	166	471	581	751	12
1)	71	474	79	488	581	751	12
Identificar	89	474	133	488	581	751	12
el	137	474	144	488	581	751	12
género	148	474	176	488	581	751	12
y	180	474	185	488	581	751	12
especie	188	474	219	488	581	751	12
del	222	474	235	488	581	751	12
espécimen	239	474	283	488	581	751	12
a	89	487	93	501	581	751	12
estudiar	96	487	131	501	581	751	12
2)	71	507	79	521	581	751	12
Verificar	89	507	126	521	581	751	12
que	131	507	146	521	581	751	12
no	151	507	162	521	581	751	12
se	167	507	176	521	581	751	12
encuentre	181	507	223	521	581	751	12
en	228	507	238	521	581	751	12
el	243	507	250	521	581	751	12
listado	255	507	283	521	581	751	12
de	89	520	99	534	581	751	12
la	103	520	110	534	581	751	12
cites	114	520	138	534	581	751	12
o	141	520	147	534	581	751	12
de	151	520	161	534	581	751	12
la	164	520	172	534	581	751	12
Norma	176	520	206	534	581	751	12
Oficial	210	520	238	534	581	751	12
Mexicana	242	520	283	534	581	751	12
nom-059-semarnat-2010.	89	534	201	548	581	751	12
3)	71	553	79	567	581	751	12
Realizar	89	553	124	567	581	751	12
un	127	553	138	567	581	751	12
oficio	141	553	165	567	581	751	12
para	167	553	186	567	581	751	12
solicitar	189	553	223	567	581	751	12
el	226	553	233	567	581	751	12
permiso	236	553	271	567	581	751	12
de	273	553	283	567	581	751	12
colecta	89	566	118	581	581	751	12
junto	121	566	144	581	581	751	12
con	147	566	162	581	581	751	12
la	165	566	173	581	581	751	12
solicitud	176	566	212	581	581	751	12
para	215	566	234	581	581	751	12
registro	237	566	270	581	581	751	12
de	273	566	283	581	581	751	12
Unidades	89	580	129	594	581	751	12
de	132	580	142	594	581	751	12
Manejo	145	580	177	594	581	751	12
para	180	580	199	594	581	751	12
la	202	580	209	594	581	751	12
Conservación	212	580	271	594	581	751	12
de	273	580	283	594	581	751	12
Vida	89	594	109	608	581	751	12
Silvestre	112	594	147	608	581	751	12
(uma).	150	594	178	608	581	751	12
4)	71	613	79	627	581	751	12
Llenar	89	613	116	627	581	751	12
registro	119	613	151	627	581	751	12
del	154	613	167	627	581	751	12
plan	169	613	188	627	581	751	12
de	190	613	200	627	581	751	12
manejo.	202	613	236	627	581	751	12
5)	71	632	79	646	581	751	12
Realizar	89	632	124	646	581	751	12
la	126	632	133	646	581	751	12
colecta	135	632	165	646	581	751	12
y	167	632	172	646	581	751	12
el	173	632	181	646	581	751	12
informe	183	632	217	646	581	751	12
anual	219	632	242	646	581	751	12
de	244	632	254	646	581	751	12
activi-	256	632	283	646	581	751	12
dades	89	646	113	660	581	751	12
de	116	646	126	660	581	751	12
la	128	646	135	660	581	751	12
uma.	138	646	160	660	581	751	12
En	71	662	83	676	581	751	12
cuanto	86	662	115	676	581	751	12
a	118	662	122	676	581	751	12
las	125	662	137	676	581	751	12
decisiones	140	662	183	676	581	751	12
éticas	186	662	210	676	581	751	12
en	213	662	223	676	581	751	12
la	226	662	233	676	581	751	12
medicina	236	662	276	676	581	751	12
y	279	662	283	676	581	751	12
el	71	676	78	690	581	751	12
uso	80	676	95	690	581	751	12
de	97	676	107	690	581	751	12
plantas	109	676	139	690	581	751	12
medicinales,	141	676	195	690	581	751	12
existen	197	676	227	690	581	751	12
varias	229	676	254	690	581	751	12
pautas	256	676	283	690	581	751	12
56	31	716	40	727	581	751	12
■	172	718	178	726	581	751	12
O.	182	717	190	729	581	751	12
A.	192	717	199	729	581	751	12
Sánchez-Aguirre	201	717	261	729	581	751	12
■	265	718	270	726	581	751	12
■	470	29	475	37	581	751	12
Vol.	478	26	491	38	581	751	12
21(1)	493	26	510	38	581	751	12
en	298	51	308	65	581	751	12
línea	311	51	331	65	581	751	12
que	334	51	350	65	581	751	12
sirven	353	51	379	65	581	751	12
como	381	51	405	65	581	751	12
orientación	408	51	456	65	581	751	12
en	459	51	469	65	581	751	12
el	472	51	479	65	581	751	12
uso	482	51	497	65	581	751	12
de	500	51	510	65	581	751	12
la	298	65	305	79	581	751	12
medicina	308	65	347	79	581	751	12
convencional.	350	65	409	79	581	751	12
Esto	412	65	430	79	581	751	12
incluye	433	65	464	79	581	751	12
los	466	65	478	79	581	751	12
princi-	481	65	510	79	581	751	12
pios	298	79	315	93	581	751	12
de	319	79	329	93	581	751	12
beneficencia,	332	79	387	93	581	751	12
no	391	79	402	93	581	751	12
maleficencia,	406	79	461	93	581	751	12
autonomía	465	79	510	93	581	751	12
del	298	92	310	106	581	751	12
paciente,	312	92	350	106	581	751	12
justicia	352	92	382	106	581	751	12
y	384	92	389	106	581	751	12
responsabilidad	391	92	458	106	581	751	12
pública.	461	92	494	106	581	751	12
Ta-	496	92	510	106	581	751	12
les	298	106	309	120	581	751	12
principios	312	106	355	120	581	751	12
proporcionan	358	106	416	120	581	751	12
una	419	106	435	120	581	751	12
guía	439	106	457	120	581	751	12
sobre	461	106	483	120	581	751	12
cómo	487	106	510	120	581	751	12
los	298	120	309	134	581	751	12
médicos	313	120	348	134	581	751	12
deben	351	120	376	134	581	751	12
interactuar	380	120	427	134	581	751	12
con	430	120	445	134	581	751	12
los	448	120	460	134	581	751	12
pacientes	463	120	502	134	581	751	12
y	505	120	510	134	581	751	12
cuál	298	133	316	147	581	751	12
es	319	133	327	147	581	751	12
la	331	133	338	147	581	751	12
función	341	133	375	147	581	751	12
principal	378	133	416	147	581	751	12
de	420	133	430	147	581	751	12
los	433	133	445	147	581	751	12
medicamentos	448	133	510	147	581	751	12
en	298	147	308	161	581	751	12
medicina	313	147	352	161	581	751	12
complementaria	358	147	426	161	581	751	12
y	432	147	436	161	581	751	12
alternativa	442	147	487	161	581	751	12
(15).	492	147	510	161	581	751	12
Por	298	161	312	175	581	751	12
su	315	161	324	175	581	751	12
parte,	327	161	352	175	581	751	12
la	354	161	361	175	581	751	12
beneficencia	364	161	416	175	581	751	12
satisface	419	161	454	175	581	751	12
la	456	161	464	175	581	751	12
obligación	466	161	510	175	581	751	12
del	298	174	310	189	581	751	12
médico	313	174	345	189	581	751	12
en	348	174	358	189	581	751	12
la	361	174	368	189	581	751	12
promoción	371	174	418	189	581	751	12
de	420	174	431	189	581	751	12
la	433	174	441	189	581	751	12
buena	444	174	469	189	581	751	12
salud	472	174	495	189	581	751	12
del	498	174	510	189	581	751	12
paciente.	298	188	335	202	581	751	12
Esto	339	188	358	202	581	751	12
requiere	362	188	397	202	581	751	12
medidas	401	188	437	202	581	751	12
apropiadas	441	188	487	202	581	751	12
para	491	188	510	202	581	751	12
que	298	202	313	216	581	751	12
solo	317	202	334	216	581	751	12
se	337	202	346	216	581	751	12
puedan	350	202	381	216	581	751	12
asegurar	385	202	422	216	581	751	12
resultados	426	202	469	216	581	751	12
positivos	473	202	510	216	581	751	12
en	298	216	308	230	581	751	12
el	311	216	318	230	581	751	12
tratamiento	321	216	371	230	581	751	12
de	374	216	384	230	581	751	12
los	387	216	399	230	581	751	12
pacientes,	401	216	443	230	581	751	12
como	446	216	469	230	581	751	12
lo	472	216	480	230	581	751	12
espera	483	216	510	230	581	751	12
la	298	229	305	243	581	751	12
práctica	307	229	341	243	581	751	12
médica	344	229	374	243	581	751	12
(54).	377	229	395	243	581	751	12
Conclusiones	298	257	383	277	581	751	12
El	298	278	306	292	581	751	12
cáncer	309	278	337	292	581	751	12
es	340	278	349	292	581	751	12
una	352	278	368	292	581	751	12
de	371	278	381	292	581	751	12
las	384	278	395	292	581	751	12
enfermedades	398	278	458	292	581	751	12
con	461	278	476	292	581	751	12
las	479	278	490	292	581	751	12
ma-	493	278	510	292	581	751	12
yores	298	292	320	306	581	751	12
tasas	322	292	343	306	581	751	12
de	346	292	356	306	581	751	12
mortalidad	358	292	406	306	581	751	12
en	408	292	418	306	581	751	12
el	421	292	428	306	581	751	12
mundo,	431	292	464	306	581	751	12
además,	466	292	500	306	581	751	12
la	503	292	510	306	581	751	12
cifra	298	306	317	320	581	751	12
de	321	306	331	320	581	751	12
nuevos	335	306	364	320	581	751	12
casos	368	306	390	320	581	751	12
de	394	306	404	320	581	751	12
personas	408	306	445	320	581	751	12
con	449	306	465	320	581	751	12
cáncer	468	306	496	320	581	751	12
ha	500	306	510	320	581	751	12
incrementado	298	319	356	333	581	751	12
sorprendentemente	361	319	443	333	581	751	12
en	447	319	457	333	581	751	12
los	461	319	473	333	581	751	12
últimos	478	319	510	333	581	751	12
años.	298	333	320	347	581	751	12
Debido	323	333	354	347	581	751	12
a	356	333	361	347	581	751	12
la	364	333	371	347	581	751	12
falta	374	333	393	347	581	751	12
de	395	333	405	347	581	751	12
acceso	408	333	436	347	581	751	12
a	438	333	443	347	581	751	12
los	446	333	458	347	581	751	12
servicios	460	333	497	347	581	751	12
de	500	333	510	347	581	751	12
salud	298	347	320	361	581	751	12
pública	323	347	354	361	581	751	12
y	357	347	362	361	581	751	12
al	365	347	373	361	581	751	12
alto	376	347	392	361	581	751	12
costo	395	347	417	361	581	751	12
de	420	347	430	361	581	751	12
los	433	347	445	361	581	751	12
medicamentos	448	347	510	361	581	751	12
utilizados	298	360	339	375	581	751	12
en	344	360	354	375	581	751	12
la	358	360	365	375	581	751	12
quimioterapia,	369	360	432	375	581	751	12
muchas	436	360	469	375	581	751	12
personas	473	360	510	375	581	751	12
que	298	374	313	388	581	751	12
habitan	316	374	348	388	581	751	12
principalmente	352	374	417	388	581	751	12
en	420	374	430	388	581	751	12
zonas	433	374	458	388	581	751	12
rurales	461	374	491	388	581	751	12
han	494	374	510	388	581	751	12
considerado	298	388	349	402	581	751	12
la	353	388	360	402	581	751	12
medicina	363	388	403	402	581	751	12
tradicional	406	388	453	402	581	751	12
para	456	388	475	402	581	751	12
atender	479	388	510	402	581	751	12
esta	298	402	314	416	581	751	12
enfermedad.	317	402	370	416	581	751	12
Sin	373	402	387	416	581	751	12
embargo,	390	402	429	416	581	751	12
la	432	402	439	416	581	751	12
ausencia	442	402	478	416	581	751	12
de	481	402	491	416	581	751	12
una	494	402	510	416	581	751	12
regulación	298	415	343	429	581	751	12
para	345	415	364	429	581	751	12
el	366	415	373	429	581	751	12
uso	375	415	390	429	581	751	12
adecuado	392	415	433	429	581	751	12
de	435	415	445	429	581	751	12
extractos	447	415	486	429	581	751	12
vege-	488	415	510	429	581	751	12
tales	298	429	317	443	581	751	12
conlleva	319	429	355	443	581	751	12
a	357	429	362	443	581	751	12
una	364	429	380	443	581	751	12
mala	383	429	404	443	581	751	12
práctica	406	429	440	443	581	751	12
en	443	429	453	443	581	751	12
el	455	429	462	443	581	751	12
tratamien-	465	429	510	443	581	751	12
to	298	443	306	457	581	751	12
de	308	443	318	457	581	751	12
las	320	443	332	457	581	751	12
enfermedades	334	443	393	457	581	751	12
de	395	443	405	457	581	751	12
los	407	443	419	457	581	751	12
pacientes	421	443	460	457	581	751	12
que	462	443	478	457	581	751	12
acuden	480	443	510	457	581	751	12
a	298	456	302	470	581	751	12
productos	306	456	349	470	581	751	12
a	352	456	357	470	581	751	12
base	361	456	379	470	581	751	12
de	383	456	393	470	581	751	12
plantas	397	456	427	470	581	751	12
medicinales	431	456	481	470	581	751	12
y,	485	456	492	470	581	751	12
por	496	456	510	470	581	751	12
consiguiente,	298	470	354	484	581	751	12
pueden	357	470	388	484	581	751	12
poner	391	470	416	484	581	751	12
en	418	470	429	484	581	751	12
riesgo	432	470	457	484	581	751	12
su	460	470	469	484	581	751	12
salud.	472	470	497	484	581	751	12
Es	500	470	510	484	581	751	12
por	298	484	312	498	581	751	12
ello	316	484	332	498	581	751	12
que	336	484	351	498	581	751	12
cumplir	355	484	389	498	581	751	12
con	393	484	408	498	581	751	12
un	412	484	424	498	581	751	12
perfil	428	484	450	498	581	751	12
de	454	484	464	498	581	751	12
seguridad	468	484	510	498	581	751	12
y	298	497	302	512	581	751	12
eficacia	306	497	337	512	581	751	12
a	340	497	345	512	581	751	12
través	348	497	373	512	581	751	12
de	377	497	387	512	581	751	12
ensayos	390	497	423	512	581	751	12
clínicos	426	497	459	512	581	751	12
se	462	497	470	512	581	751	12
hace	474	497	493	512	581	751	12
ne-	496	497	510	512	581	751	12
cesario.	298	511	330	525	581	751	12
En	333	511	345	525	581	751	12
la	348	511	356	525	581	751	12
medicina	359	511	398	525	581	751	12
tradicional	402	511	448	525	581	751	12
los	451	511	463	525	581	751	12
efectos	466	511	495	525	581	751	12
te-	499	511	510	525	581	751	12
rapéuticos	298	525	342	539	581	751	12
que	345	525	360	539	581	751	12
pudieran	364	525	403	539	581	751	12
encontrarse	406	525	456	539	581	751	12
aún	460	525	476	539	581	751	12
no	479	525	490	539	581	751	12
han	494	525	510	539	581	751	12
sido	298	539	315	553	581	751	12
reconocidos;	318	539	372	553	581	751	12
sin	374	539	387	553	581	751	12
embargo,	390	539	430	553	581	751	12
existe	433	539	457	553	581	751	12
una	460	539	476	553	581	751	12
riqueza	479	539	510	553	581	751	12
importante	298	552	346	566	581	751	12
de	348	552	358	566	581	751	12
conocimiento	361	552	419	566	581	751	12
en	422	552	432	566	581	751	12
la	434	552	442	566	581	751	12
medicina	444	552	483	566	581	751	12
tradi-	486	552	510	566	581	751	12
cional	298	566	323	580	581	751	12
por	326	566	340	580	581	751	12
explorar.	342	566	380	580	581	751	12
Es	382	566	392	580	581	751	12
tarea	394	566	415	580	581	751	12
de	417	566	427	580	581	751	12
la	429	566	437	580	581	751	12
comunidad	439	566	487	580	581	751	12
cien-	489	566	510	580	581	751	12
tífica	298	580	319	594	581	751	12
avalar	322	580	348	594	581	751	12
o	351	580	356	594	581	751	12
desmentir	360	580	402	594	581	751	12
el	405	580	413	594	581	751	12
uso	416	580	431	594	581	751	12
tradicional	434	580	480	594	581	751	12
que	483	580	499	594	581	751	12
se	502	580	510	594	581	751	12
le	298	593	305	608	581	751	12
está	307	593	323	608	581	751	12
dando	325	593	352	608	581	751	12
a	354	593	359	608	581	751	12
las	361	593	372	608	581	751	12
especies	375	593	409	608	581	751	12
vegetales.	411	593	451	608	581	751	12
para	453	593	472	608	581	751	12
lograrlo,	474	593	510	608	581	751	12
se	298	607	306	621	581	751	12
deben	309	607	334	621	581	751	12
cumplir	337	607	371	621	581	751	12
criterios	373	607	408	621	581	751	12
de	411	607	421	621	581	751	12
responsabilidad,	423	607	493	621	581	751	12
ho-	496	607	510	621	581	751	12
nestidad	298	621	334	635	581	751	12
en	337	621	347	635	581	751	12
la	350	621	357	635	581	751	12
información	360	621	413	635	581	751	12
y	416	621	420	635	581	751	12
una	423	621	439	635	581	751	12
validación	442	621	486	635	581	751	12
cien-	489	621	510	635	581	751	12
tífica	298	634	319	649	581	751	12
en	321	634	331	649	581	751	12
los	333	634	345	649	581	751	12
efectos	347	634	376	649	581	751	12
del	378	634	391	649	581	751	12
uso	393	634	408	649	581	751	12
de	410	634	420	649	581	751	12
plantas	422	634	452	649	581	751	12
para	454	634	473	649	581	751	12
crear	475	634	497	649	581	751	12
un	499	634	510	649	581	751	12
vínculo	298	648	330	662	581	751	12
entre	333	648	355	662	581	751	12
la	358	648	366	662	581	751	12
teoría,	369	648	396	662	581	751	12
la	399	648	407	662	581	751	12
investigación	410	648	466	662	581	751	12
y	469	648	474	662	581	751	12
la	478	648	485	662	581	751	12
prác-	488	648	510	662	581	751	12
tica,	298	662	316	676	581	751	12
con	319	662	334	676	581	751	12
la	337	662	344	676	581	751	12
finalidad	347	662	385	676	581	751	12
de	388	662	398	676	581	751	12
ofrecer	401	662	431	676	581	751	12
soluciones	434	662	478	676	581	751	12
a	481	662	486	676	581	751	12
largo	489	662	510	676	581	751	12
plazo	298	676	320	690	581	751	12
y	323	676	328	690	581	751	12
garantizar	331	676	375	690	581	751	12
la	378	676	385	690	581	751	12
protección	388	676	433	690	581	751	12
ética	436	676	456	690	581	751	12
de	458	676	468	690	581	751	12
pacientes	471	676	510	690	581	751	12
P.	274	717	280	729	581	751	12
Linares-Márquez	282	717	343	729	581	751	12
■	347	718	353	726	581	751	12
A.	357	717	364	729	581	751	12
Sánchez-Medina	366	717	426	729	581	751	12
■	430	718	435	726	581	751	12
L.	439	717	445	729	581	751	12
M.	447	717	456	729	581	751	12
Cano-Asseleih	458	717	510	729	581	751	12
Revista	71	26	97	38	581	751	13
Latinoamericana	99	26	161	38	581	751	13
de	163	26	172	38	581	751	13
Bioética	174	26	203	38	581	751	13
■	209	29	214	37	581	751	13
Vol.	217	26	231	38	581	751	13
21(1)	232	26	249	38	581	751	13
con	71	51	86	65	581	751	13
cáncer	91	51	118	65	581	751	13
que	123	51	138	65	581	751	13
acuden	142	51	173	65	581	751	13
a	177	51	181	65	581	751	13
esta	185	51	202	65	581	751	13
alternativa.	206	51	254	65	581	751	13
Final-	258	51	283	65	581	751	13
mente,	71	65	100	79	581	751	13
es	103	65	111	79	581	751	13
de	114	65	124	79	581	751	13
vital	127	65	146	79	581	751	13
importancia	149	65	201	79	581	751	13
establecer	204	65	246	79	581	751	13
desde	249	65	273	79	581	751	13
la	276	65	283	79	581	751	13
medicina	71	79	110	93	581	751	13
la	114	79	121	93	581	751	13
intervención	124	79	178	93	581	751	13
con	181	79	197	93	581	751	13
fines	200	79	220	93	581	751	13
de	223	79	233	93	581	751	13
pruebas	236	79	270	93	581	751	13
en	273	79	283	93	581	751	13
pacientes	71	92	110	107	581	751	13
con	112	92	128	107	581	751	13
cáncer	130	92	158	107	581	751	13
y,	160	92	167	107	581	751	13
con	169	92	185	107	581	751	13
mayor	187	92	214	107	581	751	13
énfasis,	216	92	248	107	581	751	13
desde	250	92	274	107	581	751	13
la	276	92	283	107	581	751	13
medicina	71	106	110	120	581	751	13
tradicional,	113	106	161	120	581	751	13
aspectos	163	106	199	120	581	751	13
bioéticos	201	106	239	120	581	751	13
relaciona-	241	106	283	120	581	751	13
dos	71	120	86	134	581	751	13
con	88	120	104	134	581	751	13
la	107	120	114	134	581	751	13
salud	117	120	139	134	581	751	13
del	142	120	155	134	581	751	13
paciente.	158	120	195	134	581	751	13
De	198	120	210	134	581	751	13
igual	213	120	235	134	581	751	13
manera,	237	120	272	134	581	751	13
se	275	120	283	134	581	751	13
deben	71	134	96	148	581	751	13
considerar	98	134	143	148	581	751	13
el	145	134	152	148	581	751	13
cumplimiento	154	134	214	148	581	751	13
de	216	134	226	148	581	751	13
la	228	134	236	148	581	751	13
normativi-	237	134	283	148	581	751	13
dad	71	148	87	162	581	751	13
y	89	148	94	162	581	751	13
la	96	148	103	162	581	751	13
responsabilidad	106	148	173	162	581	751	13
en	175	148	185	162	581	751	13
el	187	148	195	162	581	751	13
uso	197	148	212	162	581	751	13
de	214	148	224	162	581	751	13
plantas,	226	148	259	162	581	751	13
prin-	262	148	283	162	581	751	13
cipios	71	161	95	176	581	751	13
de	97	161	107	176	581	751	13
justicia	110	161	140	176	581	751	13
y	142	161	147	176	581	751	13
cuidado	149	161	183	176	581	751	13
de	185	161	195	176	581	751	13
la	197	161	205	176	581	751	13
autonomía	207	161	252	176	581	751	13
con	254	161	270	176	581	751	13
los	272	161	283	176	581	751	13
seres	71	175	91	189	581	751	13
humanos	94	175	133	189	581	751	13
en	136	175	146	189	581	751	13
México	148	175	180	189	581	751	13
y	182	175	187	189	581	751	13
el	189	175	197	189	581	751	13
mundo.	199	175	232	189	581	751	13
Referencias	71	203	147	224	581	751	13
1.	71	224	77	236	581	751	13
Badke	85	224	108	236	581	751	13
M,	110	224	120	236	581	751	13
Budó	123	224	142	236	581	751	13
M,	144	224	155	236	581	751	13
Alvim	157	224	180	236	581	751	13
N,	182	224	191	236	581	751	13
Zanetti	193	224	221	236	581	751	13
G,	223	224	232	236	581	751	13
Heisler	234	224	260	236	581	751	13
E.	262	224	270	236	581	751	13
Sa-	272	224	283	236	581	751	13
beres	85	237	104	249	581	751	13
e	107	237	111	249	581	751	13
práticas	114	237	143	249	581	751	13
populares	146	237	182	249	581	751	13
de	185	237	194	249	581	751	13
cuidado	197	237	227	249	581	751	13
em	230	237	241	249	581	751	13
saúde	244	237	265	249	581	751	13
com	268	237	283	249	581	751	13
o	85	249	90	261	581	751	13
uso	94	249	107	261	581	751	13
de	112	249	120	261	581	751	13
plantas	125	249	151	261	581	751	13
medicinais.	156	249	198	261	581	751	13
Texto	203	249	223	261	581	751	13
e	228	249	232	261	581	751	13
Context	236	249	266	261	581	751	13
En-	270	249	283	261	581	751	13
ferm.	85	261	105	273	581	751	13
2012;	108	261	127	273	581	751	13
21(2):	131	261	151	273	581	751	13
363-70.	155	261	181	273	581	751	13
Disponible	185	261	225	273	581	751	13
en:	229	261	240	273	581	751	13
https://doi.	244	261	283	273	581	751	13
org/10.1590/S0104-07072012000200014	85	273	230	286	581	751	13
2.	71	289	77	301	581	751	13
Puente	85	289	110	301	581	751	13
J,	113	289	118	301	581	751	13
Velasco	121	289	149	301	581	751	13
G.	152	289	160	301	581	751	13
¿Qué	163	289	182	301	581	751	13
es	185	289	192	301	581	751	13
el	195	289	201	301	581	751	13
cáncer	204	289	228	301	581	751	13
y	231	289	235	301	581	751	13
cómo	238	289	259	301	581	751	13
se	261	289	269	301	581	751	13
de-	272	289	283	301	581	751	13
sarrolla?	85	301	116	313	581	751	13
[Internet].	119	301	157	313	581	751	13
Sociedad	159	301	192	313	581	751	13
Española	195	301	229	313	581	751	13
de	232	301	240	313	581	751	13
Oncología.	243	301	283	313	581	751	13
2019	85	313	102	325	581	751	13
[citado	107	313	132	325	581	751	13
5	136	313	141	325	581	751	13
mayo	145	313	165	325	581	751	13
2020].	170	313	192	325	581	751	13
Disponible	197	313	237	325	581	751	13
en:	242	313	252	325	581	751	13
https://	257	313	283	325	581	751	13
seom.org/informacion-sobre-el-cancer/que-es-el-can-	85	325	283	338	581	751	13
cer-y-como-se-desarrolla	85	338	178	350	581	751	13
3.	71	353	77	365	581	751	13
Hanahan	85	353	119	365	581	751	13
D,	123	353	132	365	581	751	13
Weinberg	136	353	172	365	581	751	13
R.	175	353	183	365	581	751	13
Hallmarks	187	353	227	365	581	751	13
of	230	353	238	365	581	751	13
cancer:	241	353	268	365	581	751	13
the	272	353	283	365	581	751	13
next	85	365	101	377	581	751	13
generation.	105	365	146	377	581	751	13
Cell.	150	365	167	377	581	751	13
2011;	170	365	189	377	581	751	13
144:646-674.	193	365	240	377	581	751	13
Disponible	243	365	283	377	581	751	13
en:	85	377	96	390	581	751	13
https://doi.org/10.1016/j.cell.2011.02.013	98	377	244	390	581	751	13
4.	71	393	77	405	581	751	13
Rizo	85	393	102	405	581	751	13
P,	105	393	112	405	581	751	13
González	115	393	150	405	581	751	13
A,	153	393	161	405	581	751	13
Sánchez	165	393	195	405	581	751	13
F,	198	393	205	405	581	751	13
Murguía	208	393	240	405	581	751	13
P.	243	393	250	405	581	751	13
Tenden-	253	393	283	405	581	751	13
cia	85	405	95	417	581	751	13
de	98	405	106	417	581	751	13
la	109	405	115	417	581	751	13
mortalidad	118	405	159	417	581	751	13
por	161	405	174	417	581	751	13
cáncer	177	405	201	417	581	751	13
en	203	405	212	417	581	751	13
México:1990-2012.	214	405	283	417	581	751	13
Evid.	85	417	104	429	581	751	13
Medica	106	417	133	429	581	751	13
e	135	417	139	429	581	751	13
Investig.	141	417	172	429	581	751	13
en	175	417	183	429	581	751	13
Salud.	185	417	208	429	581	751	13
2015;	210	417	229	429	581	751	13
8(1):5-15.	231	417	265	429	581	751	13
5.	71	432	77	444	581	751	13
who.	85	432	105	444	581	751	13
Nota	107	432	126	444	581	751	13
Descriptiva:	128	432	173	444	581	751	13
Cáncer	175	432	202	444	581	751	13
[Internet].	204	432	242	444	581	751	13
who.	244	432	264	444	581	751	13
2018	267	432	283	444	581	751	13
[citado	85	445	110	457	581	751	13
22	113	445	122	457	581	751	13
febrero	125	445	151	457	581	751	13
2020].	154	445	176	457	581	751	13
Disponible	179	445	219	457	581	751	13
en:	222	445	233	457	581	751	13
https://www.	236	445	283	457	581	751	13
who.int/es/news-room/fact-sheets/detail/cancer	85	457	260	469	581	751	13
6.	71	472	77	484	581	751	13
Ferlay	85	472	108	484	581	751	13
J,	110	472	115	484	581	751	13
Ervik	117	472	138	484	581	751	13
M,	140	472	150	484	581	751	13
Dikshit	152	472	180	484	581	751	13
R,	182	472	190	484	581	751	13
Eser	192	472	208	484	581	751	13
S,	210	472	217	484	581	751	13
Mathers	219	472	250	484	581	751	13
C,	251	472	260	484	581	751	13
Rebe-	262	472	283	484	581	751	13
lo	85	484	92	496	581	751	13
M,	94	484	104	496	581	751	13
Parkin	107	484	132	496	581	751	13
D,	134	484	143	496	581	751	13
Forman	145	484	175	496	581	751	13
D.,	177	484	188	496	581	751	13
Bray	190	484	207	496	581	751	13
F.	210	484	216	496	581	751	13
Cancer	218	484	245	496	581	751	13
incidence	248	484	283	496	581	751	13
and	85	497	99	509	581	751	13
mortality	100	497	136	509	581	751	13
worldwide:	137	497	179	509	581	751	13
sources,	180	497	211	509	581	751	13
methods	212	497	245	509	581	751	13
and	246	497	260	509	581	751	13
major	262	497	283	509	581	751	13
patterns	85	509	116	521	581	751	13
in	119	509	127	521	581	751	13
globocan	130	509	170	521	581	751	13
2012.	173	509	193	521	581	751	13
Int	196	509	207	521	581	751	13
J	210	509	213	521	581	751	13
Cancer.	216	509	245	521	581	751	13
2015;	248	509	267	521	581	751	13
136	270	509	283	521	581	751	13
(5):	85	521	97	533	581	751	13
E359-86.	101	521	134	533	581	751	13
Disponible	137	521	178	533	581	751	13
en:	181	521	192	533	581	751	13
https://doi.org/10.1002/	196	521	283	533	581	751	13
ijc.29210	85	533	118	546	581	751	13
7.	71	549	77	561	581	751	13
Sociedad	85	549	118	561	581	751	13
Mexicana	121	549	157	561	581	751	13
de	160	549	168	561	581	751	13
Oncología.	171	549	211	561	581	751	13
Prevención	214	549	255	561	581	751	13
y	258	549	262	561	581	751	13
diag-	265	549	283	561	581	751	13
nóstico	85	561	112	573	581	751	13
oportuno	118	561	153	573	581	751	13
del	159	561	170	573	581	751	13
cáncer	176	561	201	573	581	751	13
[Internet].	207	561	244	573	581	751	13
Sociedad	250	561	283	573	581	751	13
Mexicana	85	573	121	585	581	751	13
de	124	573	133	585	581	751	13
Oncología.	137	573	177	585	581	751	13
2016	180	573	197	585	581	751	13
[citado	200	573	226	585	581	751	13
9	229	573	234	585	581	751	13
enero	237	573	258	585	581	751	13
2020].	261	573	283	585	581	751	13
Disponible	85	585	125	598	581	751	13
en:	132	585	143	598	581	751	13
https://www.smeo.org.mx/descarga-	150	585	283	598	581	751	13
bles/COPREDOC_GUIA.pdf	85	598	193	610	581	751	13
8.	71	613	77	625	581	751	13
Roy	85	613	99	625	581	751	13
A,	103	613	111	625	581	751	13
Ahuja	115	613	137	625	581	751	13
S,	141	613	147	625	581	751	13
Bharadvaja	151	613	192	625	581	751	13
N.	196	613	204	625	581	751	13
A	208	613	214	625	581	751	13
Review	218	613	244	625	581	751	13
on	248	613	257	625	581	751	13
Medi-	261	613	283	625	581	751	13
cinal	85	625	103	637	581	751	13
Plants	107	625	130	637	581	751	13
Againts	133	625	162	637	581	751	13
Cancer.	166	625	194	637	581	751	13
J.	198	625	203	637	581	751	13
Plant	207	625	226	637	581	751	13
Sci	229	625	240	637	581	751	13
Agric	244	625	265	637	581	751	13
Res.	268	625	283	637	581	751	13
2017;	85	637	104	650	581	751	13
2(1):	106	637	121	650	581	751	13
008.	123	637	139	650	581	751	13
9.	71	653	77	665	581	751	13
Ocegueda	85	653	122	665	581	751	13
S,	124	653	131	665	581	751	13
Moreno	133	653	162	665	581	751	13
E,	165	653	172	665	581	751	13
Koleff	174	653	196	665	581	751	13
P.	199	653	205	665	581	751	13
Plantas	207	653	234	665	581	751	13
utilizadas	236	653	272	665	581	751	13
en	275	653	283	665	581	751	13
la	85	665	91	677	581	751	13
medicina	95	665	129	677	581	751	13
tradicional	132	665	172	677	581	751	13
y	176	665	180	677	581	751	13
su	183	665	191	677	581	751	13
identificación	194	665	245	677	581	751	13
científica.	248	665	283	677	581	751	13
Biodiversitas.	85	677	135	689	581	751	13
2005;	137	677	156	689	581	751	13
62:	158	677	169	689	581	751	13
12-15.	171	677	193	689	581	751	13
10.	298	52	308	64	581	751	13
who.	314	52	334	64	581	751	13
Estrategia	336	52	373	64	581	751	13
de	375	52	384	64	581	751	13
la	386	52	392	64	581	751	13
oms	394	52	410	64	581	751	13
sobre	412	52	431	64	581	751	13
medicina	434	52	468	64	581	751	13
tradicional	470	52	510	64	581	751	13
2014-2023.	312	64	351	76	581	751	13
2013.	353	64	372	76	581	751	13
11.	298	79	308	91	581	751	13
Jiménez	312	79	341	91	581	751	13
A.	345	79	353	91	581	751	13
Medicina	356	79	391	91	581	751	13
tradicional.	394	79	437	91	581	751	13
Boletín	440	79	467	91	581	751	13
del	470	79	481	91	581	751	13
Centro	484	79	510	91	581	751	13
Colaborador	312	91	358	103	581	751	13
de	360	91	369	103	581	751	13
la	371	91	377	103	581	751	13
ops/oms	379	91	411	103	581	751	13
en	413	91	421	103	581	751	13
materia	423	91	451	103	581	751	13
de	454	91	462	103	581	751	13
calidad	464	91	491	103	581	751	13
y	493	91	497	103	581	751	13
ce-	499	91	510	103	581	751	13
guridad	312	103	341	116	581	751	13
del	343	103	354	116	581	751	13
paciente.	356	103	389	116	581	751	13
2017;	391	103	409	116	581	751	13
13:	411	103	422	116	581	751	13
31-32.	424	103	445	116	581	751	13
12.	298	118	309	131	581	751	13
Escamilla	312	118	348	131	581	751	13
B,	351	118	358	131	581	751	13
Moreno	361	118	390	131	581	751	13
P,	393	118	399	131	581	751	13
Pérez	402	118	422	131	581	751	13
E,	425	118	433	131	581	751	13
Utrera	435	118	459	131	581	751	13
E,	462	118	470	131	581	751	13
Tronco	473	118	499	131	581	751	13
C,	502	118	510	131	581	751	13
Tronco	312	131	338	143	581	751	13
B,	342	131	349	143	581	751	13
Tronco	352	131	379	143	581	751	13
G.	382	131	391	143	581	751	13
Plantas	394	131	420	143	581	751	13
medicinales	424	131	468	143	581	751	13
de	471	131	480	143	581	751	13
La	483	131	492	143	581	751	13
Ma-	495	131	510	143	581	751	13
tamba	312	143	335	155	581	751	13
y	338	143	343	155	581	751	13
el	346	143	352	155	581	751	13
Piñonal	356	143	385	155	581	751	13
municipio	388	143	426	155	581	751	13
de	429	143	438	155	581	751	13
Jamapa,	442	143	471	155	581	751	13
Veracruz.	475	143	510	155	581	751	13
México:	312	155	341	167	581	751	13
Instituto	343	155	375	167	581	751	13
de	377	155	386	167	581	751	13
Ecología;	388	155	422	167	581	751	13
2015.	424	155	443	167	581	751	13
13.	298	170	308	183	581	751	13
Cruz	312	170	330	183	581	751	13
M,	336	170	346	183	581	751	13
Campos	351	170	382	183	581	751	13
R,	387	170	395	183	581	751	13
López	400	170	423	183	581	751	13
R.	428	170	436	183	581	751	13
Visión	441	170	465	183	581	751	13
campesina	470	170	510	183	581	751	13
del	312	183	323	195	581	751	13
uso	330	183	343	195	581	751	13
tradicional	351	183	392	195	581	751	13
de	399	183	408	195	581	751	13
plantas	415	183	442	195	581	751	13
medicinales	449	183	494	195	581	751	13
en	501	183	510	195	581	751	13
huertos	312	195	340	207	581	751	13
de	347	195	355	207	581	751	13
traspatio.	362	195	397	207	581	751	13
Rev	404	195	418	207	581	751	13
Mex	424	195	440	207	581	751	13
agroecosistemas.	447	195	510	207	581	751	13
2016;	312	207	331	219	581	751	13
3(2):	333	207	350	219	581	751	13
239-249.	352	207	384	219	581	751	13
14.	298	222	308	234	581	751	13
Magaña	312	222	342	234	581	751	13
M,	345	222	355	234	581	751	13
Gama	358	222	381	234	581	751	13
L,	384	222	391	234	581	751	13
Mariaca	394	222	425	234	581	751	13
R.	428	222	436	234	581	751	13
El	439	222	447	234	581	751	13
uso	450	222	463	234	581	751	13
de	466	222	475	234	581	751	13
las	478	222	488	234	581	751	13
plan-	491	222	510	234	581	751	13
tas	312	235	322	247	581	751	13
medicinales	328	235	373	247	581	751	13
en	379	235	388	247	581	751	13
las	394	235	404	247	581	751	13
comunidades	409	235	460	247	581	751	13
maya-chon-	465	235	510	247	581	751	13
tales	312	247	329	259	581	751	13
de	334	247	342	259	581	751	13
Nacajuca,	347	247	384	259	581	751	13
Tabasco,	389	247	421	259	581	751	13
México.	426	247	456	259	581	751	13
Polibotánica.	461	247	510	259	581	751	13
2010;	312	259	331	271	581	751	13
29:	333	259	344	271	581	751	13
213-262.	346	259	377	271	581	751	13
15.	298	274	308	286	581	751	13
Martínez	312	274	346	286	581	751	13
R.	349	274	357	286	581	751	13
La	359	274	368	286	581	751	13
medicina	371	274	405	286	581	751	13
mexicana,	408	274	446	286	581	751	13
Historia.	448	274	481	286	581	751	13
Boletín	483	274	510	286	581	751	13
conamep-ops.	312	286	366	299	581	751	13
2017;	368	286	387	299	581	751	13
10:	389	286	400	299	581	751	13
10-16.	402	286	424	299	581	751	13
16.	298	302	308	314	581	751	13
Gale	312	302	329	314	581	751	13
R.	334	302	342	314	581	751	13
Base	347	302	364	314	581	751	13
celular	369	302	394	314	581	751	13
y	399	302	403	314	581	751	13
molecular	408	302	445	314	581	751	13
del	451	302	462	314	581	751	13
cáncer	467	302	491	314	581	751	13
[In-	496	302	510	314	581	751	13
ternet].	312	314	338	326	581	751	13
Manual	345	314	374	326	581	751	13
msd	381	314	396	326	581	751	13
versión	403	314	430	326	581	751	13
para	437	314	453	326	581	751	13
profesionales.	460	314	510	326	581	751	13
2018	312	326	329	338	581	751	13
[citado	334	326	359	338	581	751	13
18	365	326	373	338	581	751	13
febrero	378	326	405	338	581	751	13
2020].	410	326	432	338	581	751	13
Disponible	438	326	478	338	581	751	13
en:	483	326	494	338	581	751	13
ht-	500	326	510	338	581	751	13
t	312	338	315	350	581	751	13
ps://w	316	338	342	350	581	751	13
w	343	338	349	350	581	751	13
w.m	350	338	367	350	581	751	13
s	368	338	371	350	581	751	13
d	372	338	377	350	581	751	13
ma	378	338	390	350	581	751	13
nu	391	338	402	350	581	751	13
a	403	338	407	350	581	751	13
l	408	338	410	350	581	751	13
s	411	338	414	350	581	751	13
.c	415	338	422	350	581	751	13
om	423	338	436	350	581	751	13
/e	437	338	444	350	581	751	13
s/profe	445	338	475	350	581	751	13
s	476	338	479	350	581	751	13
siona	480	338	503	350	581	751	13
l	504	338	506	350	581	751	13
/	507	338	510	350	581	751	13
hematolog%C3%ADa-y-oncolog%C3%ADa/genera-	312	351	510	363	581	751	13
lidades-sobre-el-c%C3%A1ncer/base-celular-y-mole-	312	363	510	375	581	751	13
cular-del-c%C3%A1ncer	312	375	402	387	581	751	13
17.	298	390	307	402	581	751	13
Beauchamp	312	390	355	402	581	751	13
T,	359	390	366	402	581	751	13
Childrees	369	390	405	402	581	751	13
J.	409	390	414	402	581	751	13
Principles	417	390	454	402	581	751	13
of	458	390	465	402	581	751	13
Biomedical	469	390	510	402	581	751	13
Ethics.	312	403	337	415	581	751	13
USA:	339	403	358	415	581	751	13
Oxford	360	403	387	415	581	751	13
University	389	403	427	415	581	751	13
Press;	429	403	451	415	581	751	13
2008.	453	403	473	415	581	751	13
18.	298	418	308	430	581	751	13
Instituto	312	418	344	430	581	751	13
Nacional	348	418	381	430	581	751	13
de	385	418	393	430	581	751	13
Ciencias	397	418	428	430	581	751	13
Médicas	432	418	463	430	581	751	13
y	466	418	470	430	581	751	13
Nutrición	474	418	510	430	581	751	13
Salvador	312	430	344	442	581	751	13
Zubirán.	347	430	379	442	581	751	13
Generalidades	381	430	434	442	581	751	13
y	437	430	441	442	581	751	13
aspectos	444	430	475	442	581	751	13
éticos	478	430	499	442	581	751	13
de	502	430	510	442	581	751	13
la	312	442	318	454	581	751	13
medicina	321	442	355	454	581	751	13
tradicional	357	442	397	454	581	751	13
[Internet].	400	442	437	454	581	751	13
Gobierno	440	442	475	454	581	751	13
de	477	442	486	454	581	751	13
Méxi-	488	442	510	454	581	751	13
co.	312	454	322	467	581	751	13
2017	324	454	341	467	581	751	13
[citado	343	454	369	467	581	751	13
30	371	454	379	467	581	751	13
marzo	382	454	405	467	581	751	13
2020].	407	454	430	467	581	751	13
Disponible	432	454	472	467	581	751	13
en:	474	454	485	467	581	751	13
http://	487	454	510	467	581	751	13
www.innsz.mx/opencms/contenido/investigacion/co-	312	467	510	479	581	751	13
miteEtica/medicinaTradicional.html	312	479	446	491	581	751	13
19.	298	494	308	506	581	751	13
Cosme	312	494	337	506	581	751	13
I.	340	494	345	506	581	751	13
El	348	494	355	506	581	751	13
uso	358	494	371	506	581	751	13
de	374	494	382	506	581	751	13
las	385	494	395	506	581	751	13
plantas	398	494	424	506	581	751	13
medicinales.	427	494	473	506	581	751	13
Rev	476	494	489	506	581	751	13
Univ	492	494	510	506	581	751	13
Ver	312	506	325	518	581	751	13
Intercult.	327	506	361	518	581	751	13
2008;	363	506	383	518	581	751	13
23-26.	385	506	408	518	581	751	13
20.	298	521	309	534	581	751	13
Saavedra	312	521	345	534	581	751	13
D.	347	521	355	534	581	751	13
México,	357	521	387	534	581	751	13
segundo	389	521	420	534	581	751	13
lugar	422	521	441	534	581	751	13
en	443	521	452	534	581	751	13
plantas	454	521	480	534	581	751	13
medici-	482	521	510	534	581	751	13
nales.	312	534	333	546	581	751	13
Academia	335	534	372	546	581	751	13
Gaceta	374	534	399	546	581	751	13
UNAM.	401	534	431	546	581	751	13
2018;	433	534	452	546	581	751	13
5(16):	454	534	475	546	581	751	13
9.	477	534	483	546	581	751	13
21.	298	549	308	561	581	751	13
Isah	312	549	327	561	581	751	13
T.	330	549	337	561	581	751	13
Anticancer	339	549	380	561	581	751	13
alkaloids	383	549	416	561	581	751	13
from	419	549	437	561	581	751	13
trees:	439	549	459	561	581	751	13
Development	461	549	510	561	581	751	13
into	312	561	327	573	581	751	13
drugs.	329	561	352	573	581	751	13
Pharmacogn	354	561	401	573	581	751	13
Rev.	403	561	419	573	581	751	13
2016;	421	561	440	573	581	751	13
10(20):	442	561	467	573	581	751	13
90-99.	469	561	492	573	581	751	13
Dis-	494	561	510	573	581	751	13
ponible	312	573	339	585	581	751	13
en:	341	573	352	585	581	751	13
https://doi.org/10.4103/0973-7847.194047	354	573	505	585	581	751	13
22.	298	588	309	601	581	751	13
Kopustinskiene	312	588	369	601	581	751	13
DM,	372	588	389	601	581	751	13
Jakstas	392	588	418	601	581	751	13
V,	421	588	429	601	581	751	13
Savickas	432	588	463	601	581	751	13
A,	466	588	475	601	581	751	13
Bernato-	478	588	510	601	581	751	13
niene	312	601	332	613	581	751	13
J.	336	601	341	613	581	751	13
Flavonoids	345	601	385	613	581	751	13
as	389	601	397	613	581	751	13
anticancer	401	601	439	613	581	751	13
agents.	443	601	469	613	581	751	13
Nutrients.	473	601	510	613	581	751	13
2020;	312	613	332	625	581	751	13
12,	335	613	346	625	581	751	13
457.	349	613	363	625	581	751	13
Disponible	367	613	407	625	581	751	13
en:	410	613	421	625	581	751	13
https://doi.org/10.3390/	424	613	510	625	581	751	13
nu12020457	312	625	356	637	581	751	13
23.	298	640	308	652	581	751	13
Chudzik	312	640	343	652	581	751	13
M,	345	640	355	652	581	751	13
Korzonek-Szlacheta	357	640	430	652	581	751	13
I,	431	640	436	652	581	751	13
Król	438	640	455	652	581	751	13
W.	456	640	466	652	581	751	13
Triterpenes	468	640	510	652	581	751	13
as	312	653	319	665	581	751	13
potentially	322	653	362	665	581	751	13
cytotoxic	364	653	398	665	581	751	13
compounds.	401	653	446	665	581	751	13
Molecules.	449	653	489	665	581	751	13
2015;	491	653	510	665	581	751	13
20:	312	665	323	677	581	751	13
1610-1625.	326	665	364	677	581	751	13
Disponible	367	665	407	677	581	751	13
en:	410	665	421	677	581	751	13
https://doi.org/10.3390/	424	665	510	677	581	751	13
molecules20011610	312	677	382	689	581	751	13
Consideraciones	70	717	130	729	581	751	13
bioéticas	132	717	165	729	581	751	13
para	167	717	184	729	581	751	13
la	186	717	192	729	581	751	13
investigación	194	717	242	729	581	751	13
científica	244	717	277	729	581	751	13
de	279	717	288	729	581	751	13
plantas	290	717	317	729	581	751	13
medicinales	319	717	362	729	581	751	13
contra	364	717	388	729	581	751	13
el	390	717	396	729	581	751	13
cáncer	398	717	422	729	581	751	13
en	424	717	433	729	581	751	13
México	435	717	461	729	581	751	13
57	541	717	550	728	581	751	13
Revista	332	26	358	38	581	751	14
Latinoamericana	360	26	422	38	581	751	14
de	424	26	433	38	581	751	14
Bioética	435	26	464	38	581	751	14
24.	71	52	82	64	581	751	14
Babaei	85	52	109	64	581	751	14
G,	114	52	122	64	581	751	14
Aliarab	127	52	154	64	581	751	14
A,	159	52	167	64	581	751	14
Abroon	171	52	200	64	581	751	14
S,	204	52	210	64	581	751	14
Rasmi	215	52	238	64	581	751	14
Y,	242	52	249	64	581	751	14
Aziz,	254	52	273	64	581	751	14
S.	277	52	283	64	581	751	14
Application	85	64	128	76	581	751	14
of	130	64	137	76	581	751	14
sesquiterpene	139	64	189	76	581	751	14
lactone:	191	64	220	76	581	751	14
A	221	64	227	76	581	751	14
new	229	64	244	76	581	751	14
promising	246	64	283	76	581	751	14
way	85	76	99	88	581	751	14
for	103	76	113	88	581	751	14
cancer	116	76	141	88	581	751	14
therapy	144	76	172	88	581	751	14
based	175	76	196	88	581	751	14
on	200	76	209	88	581	751	14
anticancer	212	76	251	88	581	751	14
activity.	254	76	283	88	581	751	14
Biomed	85	88	113	100	581	751	14
Pharmacother.	115	88	170	100	581	751	14
2018;	172	88	191	100	581	751	14
106:	193	88	208	100	581	751	14
239-246.	210	88	241	100	581	751	14
Disponible	243	88	283	100	581	751	14
en:	85	100	96	112	581	751	14
https://doi.org/10.1016/j.biopha.2018.06.131	98	100	257	112	581	751	14
25.	71	115	82	127	581	751	14
Gomez-Martinez	85	115	149	127	581	751	14
R,	152	115	159	127	581	751	14
Tlacuilo-Parra	162	115	216	127	581	751	14
A,	219	115	228	127	581	751	14
Garibaldi-Co-	231	115	283	127	581	751	14
varrubias	85	127	120	140	581	751	14
R.	124	127	132	140	581	751	14
Use	136	127	150	140	581	751	14
of	154	127	161	140	581	751	14
complementary	165	127	223	140	581	751	14
and	227	127	240	140	581	751	14
alternative	244	127	283	140	581	751	14
medicine	85	140	119	152	581	751	14
in	121	140	129	152	581	751	14
children	131	140	162	152	581	751	14
with	164	140	181	152	581	751	14
cancer	183	140	207	152	581	751	14
in	209	140	217	152	581	751	14
Occidental	219	140	259	152	581	751	14
Mexi-	261	140	283	152	581	751	14
co.	85	152	96	164	581	751	14
Pediatr.	97	152	126	164	581	751	14
Blood	128	152	149	164	581	751	14
Cancer.	151	152	180	164	581	751	14
2007;	181	152	201	164	581	751	14
49:	203	152	214	164	581	751	14
820–823.	216	152	249	164	581	751	14
Disponi-	251	152	283	164	581	751	14
ble	85	164	96	176	581	751	14
en:	98	164	109	176	581	751	14
https://doi.org/10.1002/pbc.21101	111	164	232	176	581	751	14
26.	71	179	82	191	581	751	14
Gerson-Cwilich	85	179	144	191	581	751	14
R,	146	179	154	191	581	751	14
Serrano-Olvera	155	179	212	191	581	751	14
A,	214	179	223	191	581	751	14
Villalobos-Prie-	224	179	283	191	581	751	14
to	85	191	92	203	581	751	14
A.	95	191	103	203	581	751	14
Complementary	105	191	165	203	581	751	14
and	168	191	182	203	581	751	14
alternative	184	191	223	203	581	751	14
medicine	225	191	259	203	581	751	14
(cam)	261	191	283	203	581	751	14
in	85	203	93	216	581	751	14
Mexican	97	203	129	216	581	751	14
patients	133	203	162	216	581	751	14
with	166	203	182	216	581	751	14
cancer.	186	203	212	216	581	751	14
Clin.	216	203	235	216	581	751	14
Transl.	239	203	265	216	581	751	14
On-	269	203	283	216	581	751	14
col.	85	216	98	228	581	751	14
2006;	104	216	124	228	581	751	14
8:	130	216	136	228	581	751	14
200–207.	142	216	175	228	581	751	14
Disponible	181	216	221	228	581	751	14
en:	227	216	238	228	581	751	14
https://doi.	243	216	283	228	581	751	14
org/10.1007/s12094-006-0011-2	85	228	200	240	581	751	14
27.	71	243	81	255	581	751	14
Alonso-Castro	85	243	140	255	581	751	14
A,	143	243	151	255	581	751	14
Villareal	155	243	187	255	581	751	14
M,	190	243	201	255	581	751	14
Salazar-Olivo	204	243	255	255	581	751	14
L,	258	243	265	255	581	751	14
Go-	269	243	283	255	581	751	14
mez-Sanchez	85	255	133	267	581	751	14
M,	137	255	147	267	581	751	14
Dominguez	151	255	194	267	581	751	14
F,	198	255	204	267	581	751	14
Garcaa-Carranca	208	255	272	267	581	751	14
A.	275	255	283	267	581	751	14
Mexican	85	267	117	279	581	751	14
medicinal	120	267	157	279	581	751	14
plants	160	267	182	279	581	751	14
used	185	267	202	279	581	751	14
for	205	267	215	279	581	751	14
cancer	218	267	242	279	581	751	14
treatment:	245	267	283	279	581	751	14
Pharmacological,	85	279	149	292	581	751	14
phytochemical	152	279	207	292	581	751	14
and	210	279	224	292	581	751	14
ethnobotanical	227	279	283	292	581	751	14
studies.	85	292	113	304	581	751	14
J	115	292	118	304	581	751	14
Ethnopharmacol.	120	292	185	304	581	751	14
2011;	187	292	205	304	581	751	14
113:	207	292	222	304	581	751	14
945-972.	224	292	256	304	581	751	14
Dispo-	258	292	283	304	581	751	14
nible	85	304	103	316	581	751	14
en:	105	304	116	316	581	751	14
https://doi.org/10.1016/j.jep.2010.11.055	118	304	262	316	581	751	14
28.	71	319	82	331	581	751	14
Schlaepfer	85	319	123	331	581	751	14
L,	126	319	133	331	581	751	14
Mendoza-Espinoza	136	319	207	331	581	751	14
JA.	210	319	221	331	581	751	14
Las	224	319	237	331	581	751	14
plantas	240	319	266	331	581	751	14
me-	269	319	283	331	581	751	14
dicinales	85	331	118	343	581	751	14
en	120	331	129	343	581	751	14
la	132	331	138	343	581	751	14
lucha	141	331	161	343	581	751	14
contra	163	331	187	343	581	751	14
el	190	331	196	343	581	751	14
cáncer,	199	331	224	343	581	751	14
relevancia	227	331	264	343	581	751	14
para	267	331	283	343	581	751	14
México.	85	343	114	355	581	751	14
Rev.	116	343	132	355	581	751	14
Mex.	134	343	152	355	581	751	14
Ciencias	154	343	185	355	581	751	14
Farm.	187	343	209	355	581	751	14
2010;	211	343	231	355	581	751	14
41(4):18-27.	233	343	274	355	581	751	14
29.	71	358	81	370	581	751	14
Millan,	85	358	112	370	581	751	14
J.	115	358	120	370	581	751	14
Percepciones	123	358	170	370	581	751	14
y	173	358	177	370	581	751	14
actitudes	180	358	213	370	581	751	14
de	216	358	225	370	581	751	14
los	227	358	238	370	581	751	14
campesinos	240	358	283	370	581	751	14
del	85	370	96	383	581	751	14
municipio	99	370	137	383	581	751	14
de	140	370	149	383	581	751	14
Tanhuato,	152	370	189	383	581	751	14
Michoacán,	192	370	235	383	581	751	14
sobre	238	370	258	383	581	751	14
el	261	370	267	383	581	751	14
uso	271	370	283	383	581	751	14
de	85	383	94	395	581	751	14
agroquímicos	97	383	148	395	581	751	14
en	151	383	160	395	581	751	14
la	163	383	169	395	581	751	14
agricultura	172	383	213	395	581	751	14
y	217	383	221	395	581	751	14
su	224	383	232	395	581	751	14
impacto	235	383	266	395	581	751	14
am-	269	383	283	395	581	751	14
biental.	85	395	112	407	581	751	14
Centro	115	395	141	407	581	751	14
Universitario	143	395	192	407	581	751	14
de	195	395	203	407	581	751	14
Ciencias	206	395	237	407	581	751	14
Biológicas	239	395	277	407	581	751	14
y	279	395	283	407	581	751	14
Agropecuarias.	85	407	141	419	581	751	14
Universidad	143	407	188	419	581	751	14
de	190	407	199	419	581	751	14
Guadalajara.	201	407	248	419	581	751	14
2006	250	407	268	419	581	751	14
30.	71	422	82	434	581	751	14
Secretaría	85	422	122	434	581	751	14
de	125	422	133	434	581	751	14
Cultura.	137	422	168	434	581	751	14
¿Sabías	171	422	197	434	581	751	14
que	200	422	213	434	581	751	14
en	216	422	225	434	581	751	14
México	228	422	256	434	581	751	14
hay	259	422	272	434	581	751	14
68	275	422	283	434	581	751	14
lenguas	85	434	113	446	581	751	14
indígenas,	118	434	156	446	581	751	14
además	161	434	188	446	581	751	14
del	194	434	205	446	581	751	14
español?	210	434	241	446	581	751	14
[Internet].	246	434	283	446	581	751	14
Gobierno	85	446	120	458	581	751	14
de	123	446	131	458	581	751	14
México.	134	446	163	458	581	751	14
2018	165	446	182	458	581	751	14
[citado	185	446	210	458	581	751	14
16	212	446	221	458	581	751	14
abril	223	446	240	458	581	751	14
2020].	243	446	265	458	581	751	14
Dis-	268	446	283	458	581	751	14
ponible	85	459	113	471	581	751	14
en:	121	459	132	471	581	751	14
https://www.gob.mx/cultura/articulos/	141	459	283	471	581	751	14
lenguas-indigenas?idiom=es	85	471	189	483	581	751	14
31.	71	486	81	498	581	751	14
Rivas-Morales	85	486	138	498	581	751	14
C,	142	486	151	498	581	751	14
Oranday-Cárdenas	155	486	225	498	581	751	14
M,	230	486	240	498	581	751	14
Verde-Star	244	486	283	498	581	751	14
M.	85	498	95	510	581	751	14
Investigación	99	498	148	510	581	751	14
en	151	498	160	510	581	751	14
plantas	164	498	190	510	581	751	14
de	194	498	202	510	581	751	14
importancia	206	498	251	510	581	751	14
médica.	255	498	283	510	581	751	14
México:	85	510	114	522	581	751	14
Omnia	117	510	143	522	581	751	14
science;	146	510	175	522	581	751	14
2016.	178	510	197	522	581	751	14
Disponible	200	510	240	522	581	751	14
en:	243	510	254	522	581	751	14
https://	257	510	283	522	581	751	14
doi.org/10.3926/oms.313	85	522	175	534	581	751	14
32.	71	537	82	549	581	751	14
Gheno-Heredia	85	537	142	549	581	751	14
Y,	145	537	152	549	581	751	14
Nava-Bernal	155	537	201	549	581	751	14
G,	204	537	213	549	581	751	14
Martínez-Campos	215	537	283	549	581	751	14
Á,	85	550	93	562	581	751	14
Sánchez-Vera	95	550	145	562	581	751	14
E.	147	550	154	562	581	751	14
Las	156	550	169	562	581	751	14
plantas	171	550	197	562	581	751	14
medicinales	199	550	243	562	581	751	14
de	245	550	254	562	581	751	14
la	256	550	262	562	581	751	14
orga-	264	550	283	562	581	751	14
nización	85	562	117	574	581	751	14
de	118	562	127	574	581	751	14
parteras	129	562	159	574	581	751	14
y	161	562	165	574	581	751	14
médicos	166	562	197	574	581	751	14
indígenas	199	562	234	574	581	751	14
tradicionales	236	562	283	574	581	751	14
de	85	574	94	586	581	751	14
Ixhuatlancillo,	96	574	150	586	581	751	14
Veracruz,	153	574	188	586	581	751	14
México	191	574	218	586	581	751	14
y	220	574	224	586	581	751	14
su	227	574	235	586	581	751	14
significancia	237	574	283	586	581	751	14
cultural.	85	586	117	598	581	751	14
Polibotánica.	119	586	167	598	581	751	14
2011;	169	586	188	598	581	751	14
31:199-251.	190	586	230	598	581	751	14
33.	71	601	81	613	581	751	14
Hernández,	85	601	128	613	581	751	14
S.	131	601	137	613	581	751	14
El	140	601	148	613	581	751	14
protocolo	150	601	186	613	581	751	14
de	188	601	197	613	581	751	14
Nagoya	200	601	227	613	581	751	14
en	230	601	239	613	581	751	14
México:	241	601	271	613	581	751	14
un	274	601	283	613	581	751	14
análisis	85	613	113	625	581	751	14
legal	115	613	132	625	581	751	14
del	134	613	145	625	581	751	14
cumplimiento	147	613	199	625	581	751	14
y	201	613	205	625	581	751	14
el	207	613	213	625	581	751	14
papel	215	613	235	625	581	751	14
de	237	613	246	625	581	751	14
los	248	613	258	625	581	751	14
proto-	260	613	283	625	581	751	14
colos	85	625	104	638	581	751	14
comunitarios	107	625	156	638	581	751	14
bioculturales.	159	625	210	638	581	751	14
R	213	625	218	638	581	751	14
Fac	221	625	234	638	581	751	14
Der	237	625	251	638	581	751	14
México.	254	625	283	638	581	751	14
2019;	85	638	104	650	581	751	14
69(275):	108	638	137	650	581	751	14
611-646.	141	638	172	650	581	751	14
Disponible	176	638	216	650	581	751	14
en:	220	638	231	650	581	751	14
http://dx.doi.	235	638	283	650	581	751	14
org/10.22201/fder.24488933e.2019.275-2.69422	85	650	256	662	581	751	14
34.	71	665	82	677	581	751	14
Chatfield	85	665	119	677	581	751	14
K,	120	665	129	677	581	751	14
Salehi	130	665	153	677	581	751	14
B,	154	665	162	677	581	751	14
Sharifi-Rad	163	665	205	677	581	751	14
J,	207	665	212	677	581	751	14
Afshar	214	665	239	677	581	751	14
L.	240	665	248	677	581	751	14
Applying	249	665	283	677	581	751	14
an	85	677	94	689	581	751	14
ethical	97	677	122	689	581	751	14
framework	125	677	165	689	581	751	14
to	168	677	175	689	581	751	14
herbal	178	677	201	689	581	751	14
medicine.	204	677	240	689	581	751	14
Evid-based	243	677	283	689	581	751	14
58	31	716	40	727	581	751	14
■	172	718	178	726	581	751	14
O.	182	717	190	729	581	751	14
A.	192	717	199	729	581	751	14
Sánchez-Aguirre	201	717	261	729	581	751	14
■	265	718	270	726	581	751	14
■	470	29	475	37	581	751	14
Vol.	478	26	491	38	581	751	14
21(1)	493	26	510	38	581	751	14
Complementary	312	52	372	64	581	751	14
Altern	374	52	398	64	581	751	14
Med.	401	52	420	64	581	751	14
2018;	423	52	442	64	581	751	14
128:	444	52	460	64	581	751	14
1-7.	462	52	475	64	581	751	14
Disponi-	478	52	510	64	581	751	14
ble	312	64	322	76	581	751	14
en:	325	64	335	76	581	751	14
https://doi.org/10.1155/2018/1903629	337	64	472	76	581	751	14
35.	298	78	307	91	581	751	14
who.	312	78	331	91	581	751	14
Directrices	332	78	369	91	581	751	14
de	371	78	379	91	581	751	14
la	380	78	386	91	581	751	14
oms	387	78	402	91	581	751	14
sobre	403	78	422	91	581	751	14
buenas	423	78	447	91	581	751	14
prácticas	448	78	479	91	581	751	14
agrícolas	480	78	510	91	581	751	14
y	312	91	316	103	581	751	14
de	318	91	326	103	581	751	14
recolección	328	91	369	103	581	751	14
(bpar)	371	91	395	103	581	751	14
de	396	91	405	103	581	751	14
plantas	407	91	433	103	581	751	14
medicinales.	435	91	480	103	581	751	14
2003.	482	91	501	103	581	751	14
36.	298	105	309	118	581	751	14
Centro	312	105	338	118	581	751	14
Orientamento	344	105	396	118	581	751	14
Educativo.	401	105	440	118	581	751	14
Guía	446	105	464	118	581	751	14
de	470	105	479	118	581	751	14
buenas	485	105	510	118	581	751	14
prácticas	312	118	345	130	581	751	14
de	350	118	358	130	581	751	14
recolección	363	118	405	130	581	751	14
y	409	118	413	130	581	751	14
manufactura	418	118	466	130	581	751	14
de	470	118	479	130	581	751	14
plantas	484	118	510	130	581	751	14
medicinales.	312	130	358	142	581	751	14
Buenos	361	130	388	142	581	751	14
Aires:	392	130	413	142	581	751	14
Asociación	417	130	458	142	581	751	14
Argentina	461	130	498	142	581	751	14
de	502	130	510	142	581	751	14
Fitomedicina;	312	142	363	154	581	751	14
2005.	365	142	384	154	581	751	14
37.	298	157	308	169	581	751	14
Parkin	312	157	337	169	581	751	14
D,	340	157	349	169	581	751	14
Bray	352	157	369	169	581	751	14
F,	373	157	379	169	581	751	14
Ferlay	383	157	405	169	581	751	14
J,	409	157	414	169	581	751	14
Piasani	417	157	444	169	581	751	14
P.	448	157	454	169	581	751	14
Global	458	157	482	169	581	751	14
cancer	486	157	510	169	581	751	14
statistics,	312	169	346	181	581	751	14
2002.	348	169	368	181	581	751	14
CA.	370	169	384	181	581	751	14
Cancer	386	169	413	181	581	751	14
J.	415	169	420	181	581	751	14
Clin.	422	169	440	181	581	751	14
2005;	442	169	462	181	581	751	14
55(2):74-108.	464	169	510	181	581	751	14
Disponible	312	181	352	193	581	751	14
en:	354	181	365	193	581	751	14
https://doi.org/10.3322/canjclin.55.2.74	367	181	510	193	581	751	14
38.	298	196	308	208	581	751	14
Pisani	312	196	335	208	581	751	14
P,	337	196	343	208	581	751	14
Bray	346	196	362	208	581	751	14
F,	365	196	371	208	581	751	14
Parkin	373	196	398	208	581	751	14
M.	400	196	411	208	581	751	14
Estimates	413	196	449	208	581	751	14
of	451	196	458	208	581	751	14
the	460	196	472	208	581	751	14
world-wi-	474	196	510	208	581	751	14
de	312	208	320	220	581	751	14
prevalence	323	208	362	220	581	751	14
of	365	208	372	220	581	751	14
cancer	374	208	398	220	581	751	14
for	401	208	411	220	581	751	14
25	414	208	422	220	581	751	14
sites	425	208	441	220	581	751	14
in	443	208	451	220	581	751	14
the	453	208	465	220	581	751	14
adult	467	208	486	220	581	751	14
popu-	488	208	510	220	581	751	14
lation.	312	220	335	232	581	751	14
Int	338	220	349	232	581	751	14
J	352	220	355	232	581	751	14
Cancer.	358	220	386	232	581	751	14
2002;	389	220	409	232	581	751	14
97(1):72-81.	411	220	453	232	581	751	14
Disponible	456	220	496	232	581	751	14
en:	499	220	510	232	581	751	14
https://doi.org/10.1002/ijc.1571	312	232	425	244	581	751	14
39.	298	247	308	259	581	751	14
Wild	312	247	330	259	581	751	14
C,	333	247	341	259	581	751	14
Weiderpass	343	247	386	259	581	751	14
E,	388	247	396	259	581	751	14
Stewart	398	247	426	259	581	751	14
B.	428	247	435	259	581	751	14
Cancer	438	247	464	259	581	751	14
research	467	247	497	259	581	751	14
for	500	247	510	259	581	751	14
cancer	312	259	336	271	581	751	14
prevention	342	259	381	271	581	751	14
[Internet].	387	259	424	271	581	751	14
International	430	259	478	271	581	751	14
Cancer	484	259	510	271	581	751	14
Control	312	271	341	283	581	751	14
Partnership.	345	271	391	283	581	751	14
2020	395	271	413	283	581	751	14
[citado	417	271	442	283	581	751	14
10	447	271	455	283	581	751	14
marzo	460	271	483	283	581	751	14
2020].	488	271	510	283	581	751	14
Disponible	312	283	352	295	581	751	14
en:	358	283	369	295	581	751	14
https://www.iccp-portal.org/sites/de-	374	283	510	295	581	751	14
fault/files/resources/IARC%20World%20Cancer%20	312	295	510	307	581	751	14
Report%202020.pdf	312	307	385	319	581	751	14
40.	298	322	309	334	581	751	14
Stewart	312	322	340	334	581	751	14
W,	346	322	356	334	581	751	14
Chris	362	322	382	334	581	751	14
W.	389	322	399	334	581	751	14
World	405	322	428	334	581	751	14
cancer	434	322	458	334	581	751	14
report	464	322	487	334	581	751	14
2014	494	322	510	334	581	751	14
[Internet].	312	334	349	346	581	751	14
International	355	334	404	346	581	751	14
Agency	411	334	438	346	581	751	14
for	444	334	455	346	581	751	14
Research	461	334	494	346	581	751	14
on	501	334	510	346	581	751	14
Cancer.	312	346	340	358	581	751	14
2014	343	346	360	358	581	751	14
[citado	362	346	388	358	581	751	14
11	391	346	399	358	581	751	14
febrero	402	346	428	358	581	751	14
2020].	431	346	453	358	581	751	14
Disponible	456	346	496	358	581	751	14
en:	499	346	510	358	581	751	14
https://shop.iarc.fr/products/world-cancer-report-2014	312	358	509	370	581	751	14
41.	298	373	308	385	581	751	14
who.	312	373	332	385	581	751	14
Latest	335	373	357	385	581	751	14
global	361	373	383	385	581	751	14
cancer	387	373	411	385	581	751	14
data:	414	373	432	385	581	751	14
cancer	436	373	460	385	581	751	14
burden	464	373	490	385	581	751	14
rises	493	373	510	385	581	751	14
to	312	385	319	397	581	751	14
18.1	322	385	336	397	581	751	14
million	339	385	366	397	581	751	14
new	369	385	384	397	581	751	14
cases	386	385	405	397	581	751	14
and	408	385	422	397	581	751	14
9.6	424	385	435	397	581	751	14
million	438	385	465	397	581	751	14
cancer	467	385	492	397	581	751	14
dea-	494	385	510	397	581	751	14
ths	312	397	323	409	581	751	14
in	327	397	334	409	581	751	14
2018	338	397	355	409	581	751	14
[Internet].	358	397	396	409	581	751	14
who.	399	397	419	409	581	751	14
2018	423	397	439	409	581	751	14
[citado	443	397	468	409	581	751	14
27	472	397	480	409	581	751	14
febrero	484	397	510	409	581	751	14
2020].	312	409	334	422	581	751	14
Disponible	336	409	377	422	581	751	14
en:	379	409	390	422	581	751	14
https://www.iarc.fr/wp-content/	392	409	510	422	581	751	14
uploads/2018/09/pr263_E.pdf	312	421	421	434	581	751	14
42.	298	436	309	449	581	751	14
Louzada	312	436	343	449	581	751	14
S,	348	436	355	449	581	751	14
Adega	360	436	383	449	581	751	14
F,	388	436	394	449	581	751	14
Chaves	399	436	426	449	581	751	14
R.	431	436	439	449	581	751	14
Defining	444	436	476	449	581	751	14
the	481	436	493	449	581	751	14
sis-	498	436	510	449	581	751	14
ter	312	448	322	461	581	751	14
rat	328	448	338	461	581	751	14
mammary	344	448	383	461	581	751	14
tumor	388	448	412	461	581	751	14
cell	418	448	430	461	581	751	14
lines	436	448	453	461	581	751	14
HH-16	459	448	484	461	581	751	14
cl.2/1	490	448	510	461	581	751	14
and	312	461	326	473	581	751	14
HH-16.cl.4	329	461	369	473	581	751	14
as	372	461	380	473	581	751	14
an	383	461	392	473	581	751	14
In	395	461	404	473	581	751	14
Vitro	407	461	427	473	581	751	14
cell	430	461	442	473	581	751	14
model	446	461	469	473	581	751	14
for	472	461	483	473	581	751	14
Erbb2.	486	461	510	473	581	751	14
PLoS	312	473	331	485	581	751	14
One.	339	473	357	485	581	751	14
2012;	365	473	384	485	581	751	14
7(1):	392	473	407	485	581	751	14
e29923.	415	473	443	485	581	751	14
Disponible	451	473	491	485	581	751	14
en:	499	473	510	485	581	751	14
https://doi.org/10.1371/journal.pone.0029923	312	485	477	497	581	751	14
43.	298	500	308	512	581	751	14
Cossío	312	500	335	512	581	751	14
R,	337	500	345	512	581	751	14
Rojas	346	500	365	512	581	751	14
C,	367	500	375	512	581	751	14
Miranda	377	500	408	512	581	751	14
E,	410	500	417	512	581	751	14
Álvarez	419	500	446	512	581	751	14
J,	448	500	452	512	581	751	14
Figueroa	454	500	485	512	581	751	14
J.	487	500	491	512	581	751	14
Vega	493	500	510	512	581	751	14
C.	312	512	320	524	581	751	14
Cultivo	323	512	350	524	581	751	14
in	353	512	360	524	581	751	14
vitro	364	512	381	524	581	751	14
de	384	512	393	524	581	751	14
células	396	512	420	524	581	751	14
animales	423	512	455	524	581	751	14
y	459	512	463	524	581	751	14
aplicaciones.	466	512	510	524	581	751	14
1a	312	524	320	536	581	751	14
ed.	323	524	334	536	581	751	14
Libro	338	524	357	536	581	751	14
técnico	361	524	386	536	581	751	14
no	390	524	399	536	581	751	14
3.	403	524	409	536	581	751	14
México:	413	524	441	536	581	751	14
Instituto	445	524	475	536	581	751	14
Nacional	479	524	510	536	581	751	14
de	312	536	320	548	581	751	14
Investigación	322	536	368	548	581	751	14
Forestales,	370	536	406	548	581	751	14
Agrícolas	408	536	441	548	581	751	14
y	443	536	447	548	581	751	14
Pecuarias;	449	536	484	548	581	751	14
2011.	486	536	503	548	581	751	14
44.	298	551	309	563	581	751	14
Freshney	312	551	345	563	581	751	14
RI.	349	551	360	563	581	751	14
Culture	363	551	392	563	581	751	14
of	395	551	403	563	581	751	14
Animal	406	551	434	563	581	751	14
Cells:	438	551	458	563	581	751	14
A	462	551	468	563	581	751	14
manual	471	551	499	563	581	751	14
of	503	551	510	563	581	751	14
basic	312	563	330	575	581	751	14
technique	336	563	373	575	581	751	14
and	379	563	393	575	581	751	14
specialized	399	563	439	575	581	751	14
applications.	445	563	492	575	581	751	14
6th	498	563	510	575	581	751	14
ed.	312	575	323	587	581	751	14
USA:	326	575	345	587	581	751	14
John	348	575	366	587	581	751	14
Wiley	369	575	391	587	581	751	14
and	394	575	408	587	581	751	14
Sons.	411	575	431	587	581	751	14
2011.	434	575	453	587	581	751	14
Disponible	456	575	496	587	581	751	14
en:	499	575	510	587	581	751	14
https://doi.org/10.1002/9780470649367	312	587	454	599	581	751	14
45.	298	602	308	614	581	751	14
National	312	602	344	614	581	751	14
Cancer	349	602	376	614	581	751	14
Institute.	382	602	415	614	581	751	14
nci-60	421	602	446	614	581	751	14
Human	451	602	480	614	581	751	14
Tumor	485	602	510	614	581	751	14
Cell	312	614	327	626	581	751	14
Lines	331	614	351	626	581	751	14
Screen	356	614	380	626	581	751	14
[Internet].	385	614	422	626	581	751	14
National	427	614	459	626	581	751	14
Institutes	464	614	498	626	581	751	14
of	503	614	510	626	581	751	14
Health.	312	626	339	638	581	751	14
2015	342	626	359	638	581	751	14
[citado	362	626	387	638	581	751	14
25	390	626	399	638	581	751	14
febrero	402	626	428	638	581	751	14
2020].	431	626	453	638	581	751	14
Disponible	456	626	496	638	581	751	14
en:	499	626	510	638	581	751	14
https://dtp.cancer.gov/discovery_development/nci-60/	312	638	510	650	581	751	14
46.	298	653	309	665	581	751	14
Atjanasuppat	312	653	361	665	581	751	14
K,	365	653	373	665	581	751	14
Wongkham	377	653	421	665	581	751	14
W,	424	653	435	665	581	751	14
Meepowpan	438	653	484	665	581	751	14
P,	488	653	494	665	581	751	14
Ki-	498	653	510	665	581	751	14
ttakoop	312	665	340	677	581	751	14
P,	346	665	352	677	581	751	14
Sobhon	358	665	385	677	581	751	14
P,	391	665	397	677	581	751	14
Bartlett	402	665	431	677	581	751	14
A,	436	665	444	677	581	751	14
Whitfield	450	665	485	677	581	751	14
P.	490	665	497	677	581	751	14
In	502	665	510	677	581	751	14
vitro	312	677	330	689	581	751	14
screening	333	677	368	689	581	751	14
for	372	677	382	689	581	751	14
anthelmintic	385	677	433	689	581	751	14
and	436	677	450	689	581	751	14
antitumour	453	677	496	689	581	751	14
ac-	499	677	510	689	581	751	14
P.	274	717	280	729	581	751	14
Linares-Márquez	282	717	343	729	581	751	14
■	347	718	353	726	581	751	14
A.	357	717	364	729	581	751	14
Sánchez-Medina	366	717	426	729	581	751	14
■	430	718	435	726	581	751	14
L.	439	717	445	729	581	751	14
M.	447	717	456	729	581	751	14
Cano-Asseleih	458	717	510	729	581	751	14
Revista	71	26	97	38	581	751	15
Latinoamericana	99	26	161	38	581	751	15
de	163	26	172	38	581	751	15
Bioética	174	26	203	38	581	751	15
■	209	29	214	37	581	751	15
Vol.	217	26	231	38	581	751	15
21(1)	232	26	249	38	581	751	15
tivity	85	52	105	64	581	751	15
of	107	52	114	64	581	751	15
ethnomedicinal	117	52	175	64	581	751	15
plants	177	52	199	64	581	751	15
from	202	52	220	64	581	751	15
Thailand.	222	52	258	64	581	751	15
J.	260	52	265	64	581	751	15
Eth-	267	52	283	64	581	751	15
nopharmacol.	85	64	136	76	581	751	15
2009;	140	64	160	76	581	751	15
129(3):	164	64	189	76	581	751	15
475-482.	193	64	225	76	581	751	15
Disponible	228	64	269	76	581	751	15
en:	273	64	283	76	581	751	15
https://doi.org/10.1016/j.jep.2009.03.010	85	76	230	88	581	751	15
47.	71	90	81	102	581	751	15
Grupo	85	90	109	102	581	751	15
español	112	90	140	102	581	751	15
de	142	90	151	102	581	751	15
pacientes	153	90	187	102	581	751	15
con	189	90	203	102	581	751	15
cáncer.	205	90	231	102	581	751	15
Mitos	233	90	255	102	581	751	15
y	257	90	261	102	581	751	15
pseu-	263	90	283	102	581	751	15
doterapias	85	102	123	114	581	751	15
creados	126	102	154	114	581	751	15
en	156	102	165	114	581	751	15
torno	168	102	188	114	581	751	15
al	191	102	197	114	581	751	15
cáncer.	200	102	226	114	581	751	15
Grupo	229	102	253	114	581	751	15
español	255	102	283	114	581	751	15
de	85	114	94	126	581	751	15
pacientes	96	114	130	126	581	751	15
con	132	114	145	126	581	751	15
cáncer.	147	114	173	126	581	751	15
Madrid,	175	114	205	126	581	751	15
España.	207	114	236	126	581	751	15
2016.	238	114	257	126	581	751	15
48.	71	129	82	141	581	751	15
Ahmad	85	129	113	141	581	751	15
R,	114	129	122	141	581	751	15
Ahmad	124	129	151	141	581	751	15
N,	153	129	162	141	581	751	15
Naqvi	163	129	185	141	581	751	15
AA,	187	129	202	141	581	751	15
Shehzad	203	129	234	141	581	751	15
A,	235	129	244	141	581	751	15
Al-Gham-	245	129	283	141	581	751	15
di	85	141	92	153	581	751	15
MS.	95	141	109	153	581	751	15
Role	112	141	128	153	581	751	15
of	130	141	138	153	581	751	15
traditional	140	141	179	153	581	751	15
islamic	182	141	208	153	581	751	15
and	210	141	224	153	581	751	15
arabic	226	141	249	153	581	751	15
plants	251	141	274	153	581	751	15
in	276	141	283	153	581	751	15
cancer	85	153	109	165	581	751	15
therapy.	112	153	142	165	581	751	15
J	145	153	147	165	581	751	15
Tradit	150	153	173	165	581	751	15
and	176	153	190	165	581	751	15
Complement	192	153	240	165	581	751	15
Med.	243	153	262	165	581	751	15
2016;	265	153	283	165	581	751	15
7(2):195-204.	85	165	132	177	581	751	15
Disponible	136	165	176	177	581	751	15
en:	180	165	191	177	581	751	15
https://doi.org/10.1016/j.	195	165	283	177	581	751	15
jtcme.2016.05.002	85	177	151	189	581	751	15
49.	71	192	81	204	581	751	15
Sivakrishnan,	85	192	136	204	581	751	15
S.	140	192	146	204	581	751	15
Traditional	151	192	192	204	581	751	15
herbal	196	192	219	204	581	751	15
medicines	223	192	261	204	581	751	15
a	265	192	269	204	581	751	15
re-	273	192	283	204	581	751	15
view.	85	204	104	216	581	751	15
Int	106	204	117	216	581	751	15
J	119	204	122	216	581	751	15
Res	124	204	137	216	581	751	15
Anal	139	204	157	216	581	751	15
Rev.	159	204	174	216	581	751	15
2018;	176	204	195	216	581	751	15
5(4):	197	204	213	216	581	751	15
611-614.	215	204	245	216	581	751	15
50.	71	219	82	231	581	751	15
Gómez	85	219	111	231	581	751	15
D.	115	219	124	231	581	751	15
Apoyo	128	219	152	231	581	751	15
teórico-práctico	156	219	215	231	581	751	15
al	219	219	226	231	581	751	15
laboratorio	230	219	271	231	581	751	15
de	275	219	283	231	581	751	15
fitoquímica.	85	231	130	243	581	751	15
Trabajo	136	231	164	243	581	751	15
Práctico	170	231	201	243	581	751	15
Educativo.	207	231	246	243	581	751	15
Facultad	252	231	283	243	581	751	15
de	85	243	94	255	581	751	15
Ciencias	96	243	127	255	581	751	15
Químicas.	129	243	167	255	581	751	15
Universidad	169	243	214	255	581	751	15
Veracruzana.	216	243	265	255	581	751	15
Ori-	268	243	283	255	581	751	15
zaba,	85	255	104	267	581	751	15
Veracruz.	106	255	142	267	581	751	15
2003.	144	255	163	267	581	751	15
51.	71	270	81	282	581	751	15
Patil	85	270	102	282	581	751	15
M,	108	270	118	282	581	751	15
Khan	123	270	144	282	581	751	15
P.	149	270	156	282	581	751	15
Primary	161	270	192	282	581	751	15
phytochemical	198	270	252	282	581	751	15
studies	258	270	283	282	581	751	15
of	85	282	92	294	581	751	15
catunaregam	99	282	147	294	581	751	15
spinosa	154	282	181	294	581	751	15
(thunb.)	188	282	218	294	581	751	15
Tirven	224	282	249	294	581	751	15
for	256	282	266	294	581	751	15
se-	273	282	283	294	581	751	15
condary	85	294	115	306	581	751	15
metabolites.	120	294	165	306	581	751	15
Int.	169	294	182	306	581	751	15
J.	187	294	192	306	581	751	15
Pharma	197	294	226	306	581	751	15
Bio	230	294	243	306	581	751	15
Sci.	247	294	260	306	581	751	15
2017;	265	294	283	306	581	751	15
8(2):	85	306	101	318	581	751	15
320-323.	104	306	135	318	581	751	15
Disponible	137	306	178	318	581	751	15
en:	180	306	191	318	581	751	15
https://doi.org/10.22376/	193	306	283	318	581	751	15
ijpbs.2017.8.2.p320-323	85	318	170	330	581	751	15
52.	71	333	82	345	581	751	15
Norton	85	333	112	345	581	751	15
B.	119	333	126	345	581	751	15
Searching	133	333	169	345	581	751	15
for	176	333	187	345	581	751	15
sustainability:	193	333	245	345	581	751	15
interdis-	252	333	283	345	581	751	15
ciplinary	85	345	118	357	581	751	15
essays	125	345	147	357	581	751	15
in	154	345	161	357	581	751	15
the	168	345	180	357	581	751	15
philosophy	186	345	227	357	581	751	15
of	234	345	241	357	581	751	15
conserva-	248	345	283	357	581	751	15
tion	85	357	100	369	581	751	15
biology.	104	357	133	369	581	751	15
Cambridge	137	357	178	369	581	751	15
Studies	182	357	209	369	581	751	15
in	213	357	220	369	581	751	15
Philosophy	224	357	266	369	581	751	15
and	270	357	283	369	581	751	15
Biology.	85	369	115	381	581	751	15
2002.	118	369	138	381	581	751	15
Disponible	141	369	182	381	581	751	15
en:	185	369	196	381	581	751	15
https://doi.org/10.1017/	199	369	283	381	581	751	15
CBO9780511613821	85	381	158	393	581	751	15
53.	71	395	81	407	581	751	15
Emanuel	85	395	118	407	581	751	15
E,	119	395	127	407	581	751	15
Wendler	129	395	160	407	581	751	15
D,	162	395	170	407	581	751	15
Killen	172	395	195	407	581	751	15
J,	196	395	201	407	581	751	15
Grady	203	395	226	407	581	751	15
C.	228	395	236	407	581	751	15
What	238	395	258	407	581	751	15
makes	260	395	283	407	581	751	15
clinical	85	407	112	419	581	751	15
research	115	407	146	419	581	751	15
in	149	407	156	419	581	751	15
developing	159	407	199	419	581	751	15
countries	202	407	236	419	581	751	15
ethical?	239	407	267	419	581	751	15
The	270	407	283	419	581	751	15
benchmarks	85	419	130	431	581	751	15
of	132	419	139	431	581	751	15
ethical	141	419	166	431	581	751	15
research.	168	419	201	431	581	751	15
J	202	419	205	431	581	751	15
Infect	207	419	229	431	581	751	15
Dis.	230	419	245	431	581	751	15
2004;	247	419	267	431	581	751	15
189:	269	419	283	431	581	751	15
930-937.	85	431	116	443	581	751	15
Disponible	118	431	158	443	581	751	15
en:	160	431	171	443	581	751	15
https://doi.org/10.1086/381709	173	431	283	443	581	751	15
54.	71	446	82	458	581	751	15
Kemper	85	446	114	458	581	751	15
K,	119	446	127	458	581	751	15
Cohen	132	446	156	458	581	751	15
M.	161	446	171	458	581	751	15
Ethics	176	446	199	458	581	751	15
meet	203	446	221	458	581	751	15
complementary	226	446	283	458	581	751	15
and	85	458	99	470	581	751	15
alternative	101	458	141	470	581	751	15
medicine:	143	458	179	470	581	751	15
new	182	458	197	470	581	751	15
light	199	458	216	470	581	751	15
on	219	458	228	470	581	751	15
old	231	458	242	470	581	751	15
principles.	245	458	283	470	581	751	15
Contemp.	85	470	121	482	581	751	15
Paediatr.	125	470	157	482	581	751	15
2004;	161	470	181	482	581	751	15
4:	184	470	191	482	581	751	15
482-487.	194	470	225	482	581	751	15
Disponible	229	470	269	482	581	751	15
en:	273	470	283	482	581	751	15
https://doi.org/10.1367/A04-050R.1	85	482	213	494	581	751	15
Consideraciones	70	717	130	729	581	751	15
bioéticas	132	717	165	729	581	751	15
para	167	717	184	729	581	751	15
la	186	717	192	729	581	751	15
investigación	194	717	242	729	581	751	15
científica	244	717	277	729	581	751	15
de	279	717	288	729	581	751	15
plantas	290	717	317	729	581	751	15
medicinales	319	717	362	729	581	751	15
contra	364	717	388	729	581	751	15
el	390	717	396	729	581	751	15
cáncer	398	717	422	729	581	751	15
en	424	717	433	729	581	751	15
México	435	717	461	729	581	751	15
59	541	717	550	728	581	751	15
