ISSN	53	68	67	78	595	842	1
2216-0159	69	68	97	78	595	842	1
e-ISSN	99	68	118	78	595	842	1
2462-8603	119	68	148	78	595	842	1
2021,	53	74	68	84	595	842	1
12(28),	70	74	89	84	595	842	1
e11532	90	74	110	84	595	842	1
https://doi.org/10.19053/22160159.v12.n28.2021.11532	53	81	201	91	595	842	1
Etnoecología	103	131	237	164	595	842	1
en	242	131	270	164	595	842	1
el	274	131	294	164	595	842	1
aula	298	131	346	164	595	842	1
de	350	131	378	164	595	842	1
clase:	382	131	441	164	595	842	1
una	445	131	488	164	595	842	1
propuesta	103	156	209	189	595	842	1
para	214	156	264	189	595	842	1
la	269	156	289	189	595	842	1
formación	293	156	400	189	595	842	1
docente	405	156	488	189	595	842	1
contextualizada	57	181	219	214	595	842	1
en	224	181	252	214	595	842	1
comunidades	256	181	398	214	595	842	1
tradicionales	402	181	534	214	595	842	1
Karina	244	232	275	248	595	842	1
Vieira	277	232	304	248	595	842	1
Martins	306	232	342	248	595	842	1
1	344	233	347	243	595	842	1
,	356	232	359	248	595	842	1
Geilsa	361	232	389	248	595	842	1
Baptista	391	232	427	248	595	842	1
,	435	232	438	248	595	842	1
Rosiléia	442	232	477	248	595	842	1
Almeida	479	232	518	248	595	842	1
Universidade	302	246	339	256	595	842	1
Estadual	340	246	365	256	595	842	1
de	366	246	373	256	595	842	1
Feira	374	246	388	256	595	842	1
de	390	246	397	256	595	842	1
Santana,	398	246	423	256	595	842	1
Universidade	424	246	461	256	595	842	1
Federal	463	246	483	256	595	842	1
da	485	246	492	256	595	842	1
Bahia,	493	246	512	256	595	842	1
Brasil	513	246	529	256	595	842	1
Resumen	224	299	287	317	595	842	1
Autor	63	560	90	573	595	842	1
de	93	560	104	573	595	842	1
correspondencia:	106	560	187	573	595	842	1
1	63	572	66	580	595	842	1
karinamartinns@gmail.com	65	571	167	584	595	842	1
Recibido:	63	582	101	595	595	842	1
30	103	582	113	595	595	842	1
de	115	582	124	595	595	842	1
julio	126	582	144	595	595	842	1
de	146	582	155	595	595	842	1
2020	157	582	178	595	595	842	1
Revisado:	63	593	102	606	595	842	1
28	104	593	114	606	595	842	1
agosto	116	593	141	606	595	842	1
de	143	593	153	606	595	842	1
2020	155	593	176	606	595	842	1
Aprobado:	63	604	103	617	595	842	1
05	105	604	115	617	595	842	1
de	117	604	126	617	595	842	1
noviembre	127	604	168	617	595	842	1
de	169	604	179	617	595	842	1
2020	180	604	200	617	595	842	1
Publicado:	63	615	105	628	595	842	1
02	107	615	117	628	595	842	1
de	119	615	129	628	595	842	1
enero	131	615	153	628	595	842	1
Palabras	224	664	268	681	595	842	1
clave:	278	664	307	681	595	842	1
etnoecología,	317	665	383	681	595	842	1
formación	393	665	445	681	595	842	1
de	455	665	467	681	595	842	1
profesores,	478	665	531	681	595	842	1
enseñanza	224	681	275	697	595	842	1
de	278	681	290	697	595	842	1
las	293	681	306	697	595	842	1
ciencias	309	681	348	697	595	842	1
Para	67	737	90	753	595	842	1
citar	92	737	115	753	595	842	1
este	117	737	136	753	595	842	1
artículo:	138	737	181	753	595	842	1
Martins,	183	737	223	753	595	842	1
K,	225	737	236	753	595	842	1
Baptista,	238	737	279	753	595	842	1
G.,	281	737	295	753	595	842	1
&	297	737	306	753	595	842	1
Almeida,	308	737	352	753	595	842	1
R.	354	737	364	753	595	842	1
de.	366	737	380	753	595	842	1
(2021).	382	737	416	753	595	842	1
Etnoecología	418	737	481	753	595	842	1
en	483	737	494	753	595	842	1
el	496	737	504	753	595	842	1
aula	506	737	526	753	595	842	1
de	67	749	79	765	595	842	1
clase:	81	749	106	765	595	842	1
una	109	749	127	765	595	842	1
propuesta	129	749	176	765	595	842	1
para	178	749	200	765	595	842	1
la	202	749	210	765	595	842	1
formación	212	749	262	765	595	842	1
docente	264	749	302	765	595	842	1
contextualizada	304	749	379	765	595	842	1
en	382	749	393	765	595	842	1
comunidades	395	749	460	765	595	842	1
tradicionales.	462	749	526	765	595	842	1
Praxis	67	761	97	777	595	842	1
&	100	761	109	777	595	842	1
Saber,	111	761	140	777	595	842	1
12(28),	143	761	177	777	595	842	1
e11532.	179	761	216	777	595	842	1
https://doi.org/10.19053/22160159.v12.n28.2021.11532	219	761	482	777	595	842	1
Vieira,	63	26	85	40	595	842	2
et	87	26	94	40	595	842	2
al.	96	26	104	40	595	842	2
Etnoecología	439	28	483	37	595	842	2
en	486	28	494	37	595	842	2
el	496	28	502	37	595	842	2
aula	504	28	518	37	595	842	2
de	520	28	529	37	595	842	2
clase	531	28	549	37	595	842	2
Ethnoecology	159	75	257	94	595	842	2
in	261	75	275	94	595	842	2
classrooms:	279	75	365	94	595	842	2
a	369	75	377	94	595	842	2
proposal	381	75	445	94	595	842	2
for	448	75	470	94	595	842	2
teacher	156	90	210	109	595	842	2
training	214	90	272	109	595	842	2
in	276	90	290	109	595	842	2
the	294	90	317	109	595	842	2
context	321	90	374	109	595	842	2
of	378	90	392	109	595	842	2
traditional	396	90	473	109	595	842	2
communities	267	105	362	124	595	842	2
Keywords:	130	361	179	376	595	842	2
ethnoecology,	181	361	242	376	595	842	2
teacher	245	361	277	376	595	842	2
training,	279	361	317	376	595	842	2
science	319	361	351	376	595	842	2
education	354	361	397	376	595	842	2
Etnoecologia	166	399	260	418	595	842	2
na	263	399	281	418	595	842	2
sala	285	399	313	418	595	842	2
de	317	399	334	418	595	842	2
aula:	338	399	374	418	595	842	2
uma	377	399	409	418	595	842	2
proposta	413	399	478	418	595	842	2
de	143	414	161	433	595	842	2
formação	164	414	233	433	595	842	2
de	237	414	254	433	595	842	2
professores	258	414	342	433	595	842	2
contextualizada	346	414	460	433	595	842	2
em	464	414	486	433	595	842	2
comunidades	221	429	318	448	595	842	2
tradicionais	321	429	408	448	595	842	2
Palavras-chave:	130	712	201	727	595	842	2
etnoecologia,	204	712	262	727	595	842	2
formação	265	712	306	727	595	842	2
de	309	712	319	727	595	842	2
professores,	322	712	374	727	595	842	2
ensino	376	712	405	727	595	842	2
de	408	712	418	727	595	842	2
ciências	421	712	455	727	595	842	2
Praxis	365	796	387	806	595	842	2
&	389	796	394	806	595	842	2
Saber,	396	796	419	806	595	842	2
2021,	421	796	441	806	595	842	2
12(28),	443	796	467	806	595	842	2
e11532	469	796	496	806	595	842	2
https://doi.org/10.19053/22160159.v12.n28.2021.11532	298	806	496	815	595	842	2
2	523	798	529	815	595	842	2
Vieira,	63	27	85	41	595	842	3
et	87	27	94	41	595	842	3
al.	96	27	104	41	595	842	3
Etnoecología	440	29	484	38	595	842	3
en	486	29	495	38	595	842	3
el	497	29	503	38	595	842	3
aula	505	29	519	38	595	842	3
de	521	29	530	38	595	842	3
clase	532	29	550	38	595	842	3
Para	130	76	150	91	595	842	3
Fleuri	154	76	180	91	595	842	3
(2003),	184	76	215	91	595	842	3
es	218	76	227	91	595	842	3
necesario	231	76	272	91	595	842	3
establecer	276	76	319	91	595	842	3
una	323	76	340	91	595	842	3
estrategia	343	76	385	91	595	842	3
intercultural	389	76	444	91	595	842	3
que	447	76	463	91	595	842	3
permita	467	76	502	91	595	842	3
la	505	76	513	91	595	842	3
interacción	116	91	166	106	595	842	3
de	168	91	179	106	595	842	3
los	181	91	194	106	595	842	3
conocimientos	196	91	261	106	595	842	3
que	264	91	280	106	595	842	3
preceden	282	91	322	106	595	842	3
el	325	91	333	106	595	842	3
aprendizaje	335	91	385	106	595	842	3
escolar	388	91	419	106	595	842	3
con	421	91	437	106	595	842	3
la	440	91	448	106	595	842	3
ciencia,	450	91	483	106	595	842	3
lo	486	91	494	106	595	842	3
que	497	91	513	106	595	842	3
consiste	116	106	151	121	595	842	3
en	153	106	164	121	595	842	3
promover	166	106	209	121	595	842	3
la	211	106	218	121	595	842	3
relación	220	106	256	121	595	842	3
entre	257	106	280	121	595	842	3
las	282	106	293	121	595	842	3
personas,	295	106	337	121	595	842	3
por	339	106	354	121	595	842	3
ejemplo,	356	106	393	121	595	842	3
aquellos	395	106	431	121	595	842	3
que	433	106	449	121	595	842	3
son	451	106	467	121	595	842	3
miembros	469	106	513	121	595	842	3
de	116	121	127	136	595	842	3
sociedades	130	121	177	136	595	842	3
tradicionales,	180	121	240	136	595	842	3
como	243	121	267	136	595	842	3
comunidades	271	121	330	136	595	842	3
pesqueras.	333	121	379	136	595	842	3
La	382	121	393	136	595	842	3
mayoría	396	121	432	136	595	842	3
de	435	121	446	136	595	842	3
los	449	121	462	136	595	842	3
contenidos	465	121	513	136	595	842	3
curriculares	116	136	169	151	595	842	3
son	171	136	187	151	595	842	3
de	189	136	199	151	595	842	3
carácter	201	136	236	151	595	842	3
universalista,	238	136	296	151	595	842	3
cientificista	298	136	348	151	595	842	3
y	351	136	356	151	595	842	3
homogeneizador,	358	136	434	151	595	842	3
y	436	136	441	151	595	842	3
son	443	136	458	151	595	842	3
presentados	460	136	513	151	595	842	3
como	116	151	141	166	595	842	3
la	144	151	152	166	595	842	3
única	155	151	179	166	595	842	3
referencia	182	151	226	166	595	842	3
para	229	151	248	166	595	842	3
explicar	251	151	286	166	595	842	3
la	289	151	297	166	595	842	3
naturaleza	300	151	346	166	595	842	3
y	349	151	354	166	595	842	3
llevar	357	151	381	166	595	842	3
a	384	151	389	166	595	842	3
los	392	151	405	166	595	842	3
ciudadanos	408	151	458	166	595	842	3
a	461	151	466	166	595	842	3
remplazar	469	151	513	166	595	842	3
sus	116	166	130	181	595	842	3
conocimientos	133	166	197	181	595	842	3
y	200	166	205	181	595	842	3
prácticas	207	166	247	181	595	842	3
diarias	249	166	279	181	595	842	3
por	281	166	296	181	595	842	3
conocimientos	299	166	364	181	595	842	3
y	366	166	371	181	595	842	3
prácticas	374	166	413	181	595	842	3
científicas.	415	166	462	181	595	842	3
Entendemos	130	187	185	202	595	842	3
que	188	187	204	202	595	842	3
solo	207	187	225	202	595	842	3
a	228	187	233	202	595	842	3
través	236	187	262	202	595	842	3
de	265	187	276	202	595	842	3
una	278	187	295	202	595	842	3
interacción	298	187	347	202	595	842	3
dialógica	350	187	390	202	595	842	3
será	393	187	411	202	595	842	3
posible	414	187	445	202	595	842	3
esta	448	187	465	202	595	842	3
relación	468	187	503	202	595	842	3
y,	506	187	513	202	595	842	3
por	116	202	132	217	595	842	3
consiguiente,	134	202	191	217	595	842	3
la	193	202	201	217	595	842	3
formación	203	202	249	217	595	842	3
de	251	202	261	217	595	842	3
un	263	202	275	217	595	842	3
individuo	277	202	320	217	595	842	3
preparado	322	202	367	217	595	842	3
para	369	202	388	217	595	842	3
vivir	390	202	410	217	595	842	3
en	412	202	423	217	595	842	3
un	425	202	437	217	595	842	3
mundo	438	202	471	217	595	842	3
complejo	472	202	513	217	595	842	3
y	116	217	121	232	595	842	3
diverso,	124	217	159	232	595	842	3
donde	162	217	190	232	595	842	3
las	193	217	205	232	595	842	3
sociedades	208	217	255	232	595	842	3
están	258	217	281	232	595	842	3
cambiando	284	217	333	232	595	842	3
rápidamente,	336	217	394	232	595	842	3
dadas	397	217	423	232	595	842	3
las	426	217	438	232	595	842	3
influencias	441	217	488	232	595	842	3
de	492	217	502	232	595	842	3
la	505	217	513	232	595	842	3
ciencia	116	232	147	247	595	842	3
y	151	232	156	247	595	842	3
la	159	232	167	247	595	842	3
tecnología	170	232	216	247	595	842	3
occidentales.	220	232	276	247	595	842	3
La	280	232	291	247	595	842	3
escuela	294	232	326	247	595	842	3
tiene	330	232	351	247	595	842	3
grandes	355	232	389	247	595	842	3
desafíos	393	232	428	247	595	842	3
para	432	232	451	247	595	842	3
proporcionar	455	232	513	247	595	842	3
acceso	116	247	145	262	595	842	3
al	147	247	155	262	595	842	3
conocimiento	157	247	218	262	595	842	3
científico,	221	247	264	262	595	842	3
sin	266	247	279	262	595	842	3
dejar	282	247	304	262	595	842	3
de	306	247	317	262	595	842	3
lado	319	247	338	262	595	842	3
las	341	247	352	262	595	842	3
realidades	355	247	399	262	595	842	3
culturales	402	247	445	262	595	842	3
de	447	247	458	262	595	842	3
los	460	247	473	262	595	842	3
sujetos	475	247	505	262	595	842	3
y	508	247	513	262	595	842	3
sus	116	262	130	277	595	842	3
necesidades.	132	262	187	277	595	842	3
Por	189	262	204	277	595	842	3
lo	206	262	215	277	595	842	3
tanto,	217	262	242	277	595	842	3
debe	244	262	265	277	595	842	3
estar	267	262	287	277	595	842	3
preparada	289	262	334	277	595	842	3
para	336	262	355	277	595	842	3
ofrecer	357	262	388	277	595	842	3
una	390	262	407	277	595	842	3
educación	409	262	454	277	595	842	3
intercultural,	456	262	513	277	595	842	3
que	116	277	132	292	595	842	3
cumpla	136	277	169	292	595	842	3
su	173	277	183	292	595	842	3
papel	187	277	211	292	595	842	3
en	215	277	226	292	595	842	3
la	230	277	238	292	595	842	3
construcción	242	277	299	292	595	842	3
de	303	277	314	292	595	842	3
una	318	277	335	292	595	842	3
sociedad	339	277	378	292	595	842	3
más	382	277	400	292	595	842	3
solidaria	404	277	442	292	595	842	3
y	446	277	451	292	595	842	3
que	455	277	471	292	595	842	3
combata	475	277	513	292	595	842	3
las	116	292	128	307	595	842	3
desigualdades,	132	292	196	307	595	842	3
en	199	292	210	307	595	842	3
el	214	292	221	307	595	842	3
sentido	225	292	258	307	595	842	3
de	261	292	272	307	595	842	3
una	276	292	292	307	595	842	3
participación	296	292	355	307	595	842	3
efectiva	358	292	392	307	595	842	3
y	396	292	401	307	595	842	3
del	405	292	418	307	595	842	3
ejercicio	422	292	459	307	595	842	3
pleno	463	292	487	307	595	842	3
de	491	292	502	307	595	842	3
la	505	292	513	307	595	842	3
ciudadanía	116	307	165	322	595	842	3
(Silva	167	307	192	322	595	842	3
&	194	307	202	322	595	842	3
Rebolo,	204	307	238	322	595	842	3
2017).	240	307	268	322	595	842	3
La	130	328	141	343	595	842	3
palabra	145	328	177	343	595	842	3
diálogo	180	328	211	343	595	842	3
proviene	215	328	252	343	595	842	3
del	256	328	269	343	595	842	3
griego	272	328	300	343	595	842	3
διάλογος,	303	328	344	343	595	842	3
donde	348	328	375	343	595	842	3
διά	378	328	392	343	595	842	3
significa	396	328	431	343	595	842	3
“a	435	328	443	343	595	842	3
través”	447	328	476	343	595	842	3
y	480	328	485	343	595	842	3
λογος	488	328	513	343	595	842	3
significa	116	343	152	358	595	842	3
“palabra”.	157	343	197	358	595	842	3
Para	202	343	222	358	595	842	3
Bohm	227	343	254	358	595	842	3
(2004),	259	343	289	358	595	842	3
el	295	343	302	358	595	842	3
diálogo	307	343	339	358	595	842	3
puede	344	343	371	358	595	842	3
ocurrir	376	343	407	358	595	842	3
con	412	343	428	358	595	842	3
cualquier	433	343	474	358	595	842	3
número	479	343	513	358	595	842	3
de	116	358	127	373	595	842	3
individuos,	131	358	179	373	595	842	3
y	183	358	188	373	595	842	3
no	192	358	204	373	595	842	3
solo	208	358	226	373	595	842	3
entre	230	358	252	373	595	842	3
dos.	256	358	274	373	595	842	3
Esto	278	358	297	373	595	842	3
sugiere,	301	358	334	373	595	842	3
según	338	358	364	373	595	842	3
el	368	358	375	373	595	842	3
autor,	379	358	404	373	595	842	3
que	408	358	424	373	595	842	3
hay	428	358	443	373	595	842	3
una	448	358	464	373	595	842	3
cadena	468	358	499	373	595	842	3
de	503	358	513	373	595	842	3
significados	116	373	167	388	595	842	3
que	170	373	186	388	595	842	3
fluye	189	373	209	388	595	842	3
entre	212	373	234	388	595	842	3
y	237	373	242	388	595	842	3
a	245	373	250	388	595	842	3
través	253	373	278	388	595	842	3
de	281	373	291	388	595	842	3
los	294	373	306	388	595	842	3
interlocutores.	309	373	371	388	595	842	3
Esto	374	373	393	388	595	842	3
tiende	396	373	422	388	595	842	3
a	425	373	430	388	595	842	3
permitir	433	373	469	388	595	842	3
un	472	373	484	388	595	842	3
nuevo	486	373	513	388	595	842	3
flujo	116	388	136	403	595	842	3
de	139	388	149	403	595	842	3
significados	153	388	204	403	595	842	3
en	207	388	217	403	595	842	3
el	221	388	228	403	595	842	3
grupo,	231	388	259	403	595	842	3
del	263	388	276	403	595	842	3
cual	279	388	297	403	595	842	3
surgirá	300	388	330	403	595	842	3
una	333	388	350	403	595	842	3
expansión	353	388	397	403	595	842	3
del	400	388	413	403	595	842	3
conocimiento,	417	388	478	403	595	842	3
y	481	388	486	403	595	842	3
no	490	388	501	403	595	842	3
se	504	388	513	403	595	842	3
superpondrá	116	403	172	418	595	842	3
uno	175	403	192	418	595	842	3
sobre	196	403	219	418	595	842	3
el	223	403	230	418	595	842	3
otro.	234	403	254	418	595	842	3
El	258	403	267	418	595	842	3
diálogo	271	403	303	418	595	842	3
intercultural	306	403	360	418	595	842	3
se	364	403	372	418	595	842	3
presenta	376	403	412	418	595	842	3
como	416	403	440	418	595	842	3
un	444	403	456	418	595	842	3
instrumento	460	403	513	418	595	842	3
indispensable	116	418	175	433	595	842	3
para	177	418	196	433	595	842	3
el	198	418	205	433	595	842	3
establecimiento	207	418	274	433	595	842	3
de	276	418	286	433	595	842	3
una	288	418	304	433	595	842	3
nueva	306	418	332	433	595	842	3
dinámica	334	418	374	433	595	842	3
de	376	418	386	433	595	842	3
conocimiento,	388	418	449	433	595	842	3
entre	451	418	473	433	595	842	3
docentes	475	418	513	433	595	842	3
y	116	433	121	448	595	842	3
alumnos,	123	433	163	448	595	842	3
en	165	433	176	448	595	842	3
el	178	433	185	448	595	842	3
que	187	433	203	448	595	842	3
la	205	433	213	448	595	842	3
reflexión	215	433	253	448	595	842	3
sobre	255	433	278	448	595	842	3
temas	280	433	306	448	595	842	3
científicos	308	433	351	448	595	842	3
se	353	433	362	448	595	842	3
realiza	364	433	392	448	595	842	3
a	394	433	399	448	595	842	3
partir	401	433	426	448	595	842	3
del	428	433	441	448	595	842	3
reconocimiento,	443	433	513	448	595	842	3
la	116	448	124	463	595	842	3
consideración	126	448	186	463	595	842	3
y	189	448	194	463	595	842	3
significado	196	448	243	463	595	842	3
de	245	448	255	463	595	842	3
las	258	448	269	463	595	842	3
voces	271	448	295	463	595	842	3
involucradas	297	448	352	463	595	842	3
(Canen	354	448	386	463	595	842	3
&	389	448	397	463	595	842	3
Xavier,	399	448	429	463	595	842	3
2011).	431	448	458	463	595	842	3
Es	130	469	141	484	595	842	3
necesaria	144	469	185	484	595	842	3
una	188	469	204	484	595	842	3
nueva	207	469	234	484	595	842	3
mirada	237	469	268	484	595	842	3
sobre	271	469	295	484	595	842	3
el	298	469	306	484	595	842	3
papel	309	469	333	484	595	842	3
del	336	469	349	484	595	842	3
profesor	352	469	388	484	595	842	3
en	392	469	402	484	595	842	3
el	405	469	413	484	595	842	3
proceso	416	469	450	484	595	842	3
de	453	469	464	484	595	842	3
valoración	467	469	513	484	595	842	3
de	116	484	127	499	595	842	3
las	130	484	142	499	595	842	3
culturas,	145	484	183	499	595	842	3
además	186	484	220	499	595	842	3
de	223	484	233	499	595	842	3
la	237	484	244	499	595	842	3
(trans)formación	248	484	323	499	595	842	3
de	327	484	337	499	595	842	3
la	341	484	348	499	595	842	3
identidad	352	484	394	499	595	842	3
docente	397	484	432	499	595	842	3
(Canen	435	484	468	499	595	842	3
&	471	484	479	499	595	842	3
Xavier,	483	484	513	499	595	842	3
2011).	116	499	144	514	595	842	3
Es	148	499	158	514	595	842	3
importante	162	499	211	514	595	842	3
promover	215	499	259	514	595	842	3
una	263	499	279	514	595	842	3
formación	283	499	329	514	595	842	3
desde	333	499	358	514	595	842	3
el	362	499	370	514	595	842	3
pregrado,	374	499	416	514	595	842	3
que	420	499	436	514	595	842	3
se	440	499	449	514	595	842	3
preocupe	453	499	494	514	595	842	3
por	498	499	513	514	595	842	3
la	116	514	124	529	595	842	3
diversidad	127	514	173	529	595	842	3
cultural	176	514	210	529	595	842	3
y	214	514	219	529	595	842	3
que,	222	514	240	529	595	842	3
además	244	514	277	529	595	842	3
de	280	514	290	529	595	842	3
promover	294	514	337	529	595	842	3
el	340	514	348	529	595	842	3
conocimiento	351	514	412	529	595	842	3
técnico	415	514	447	529	595	842	3
y	450	514	455	529	595	842	3
científico,	458	514	501	529	595	842	3
se	504	514	513	529	595	842	3
comprometa	116	529	172	544	595	842	3
con	176	529	192	544	595	842	3
una	196	529	212	544	595	842	3
perspectiva	216	529	266	544	595	842	3
docente	270	529	304	544	595	842	3
innovadora	308	529	359	544	595	842	3
e	362	529	367	544	595	842	3
integrada	371	529	412	544	595	842	3
con	416	529	432	544	595	842	3
la	436	529	443	544	595	842	3
realidad	447	529	483	544	595	842	3
de	486	529	497	544	595	842	3
los	501	529	513	544	595	842	3
alumnos.	116	544	157	559	595	842	3
Se	130	565	140	580	595	842	3
necesita	143	565	178	580	595	842	3
preparar	180	565	218	580	595	842	3
a	220	565	225	580	595	842	3
los	227	565	239	580	595	842	3
docentes	241	565	280	580	595	842	3
para	282	565	302	580	595	842	3
la	304	565	311	580	595	842	3
reflexión	314	565	352	580	595	842	3
sobre	355	565	378	580	595	842	3
el	380	565	388	580	595	842	3
diálogo	390	565	423	580	595	842	3
intercultural	425	565	480	580	595	842	3
al	482	565	490	580	595	842	3
abrir	492	565	513	580	595	842	3
espacios	116	580	153	595	595	842	3
en	156	580	167	595	595	842	3
las	171	580	182	595	595	842	3
escuelas	186	580	222	595	595	842	3
como	225	580	250	595	595	842	3
una	254	580	270	595	595	842	3
forma	274	580	301	595	595	842	3
de	304	580	315	595	595	842	3
romper	318	580	351	595	595	842	3
las	355	580	367	595	595	842	3
barreras	370	580	406	595	595	842	3
del	410	580	423	595	595	842	3
cientificismo	427	580	483	595	595	842	3
en	487	580	498	595	595	842	3
las	501	580	513	595	595	842	3
clases	116	595	141	610	595	842	3
de	144	595	155	610	595	842	3
ciencias,	158	595	195	610	595	842	3
donde	198	595	226	610	595	842	3
se	229	595	238	610	595	842	3
respeten	241	595	278	610	595	842	3
las	281	595	293	610	595	842	3
diferentes	296	595	339	610	595	842	3
formaciones	342	595	397	610	595	842	3
de	400	595	410	610	595	842	3
identidad	413	595	455	610	595	842	3
presentes	458	595	499	610	595	842	3
en	502	595	513	610	595	842	3
el	116	610	124	625	595	842	3
contexto	126	610	164	625	595	842	3
escolar.	167	610	199	625	595	842	3
Además,	202	610	240	625	595	842	3
los	243	610	255	625	595	842	3
cursos	258	610	286	625	595	842	3
iniciales	289	610	325	625	595	842	3
de	328	610	338	625	595	842	3
capacitación	341	610	396	625	595	842	3
docente	398	610	433	625	595	842	3
también	436	610	472	625	595	842	3
deberían	474	610	513	625	595	842	3
alentar	116	625	147	640	595	842	3
a	149	625	154	640	595	842	3
los	156	625	169	640	595	842	3
graduados	171	625	217	640	595	842	3
a	220	625	225	640	595	842	3
actuar	227	625	255	640	595	842	3
como	257	625	282	640	595	842	3
sujetos	284	625	314	640	595	842	3
de	317	625	327	640	595	842	3
su	330	625	340	640	595	842	3
propio	342	625	372	640	595	842	3
aprendizaje.	374	625	427	640	595	842	3
Por	130	646	146	661	595	842	3
lo	149	646	158	661	595	842	3
tanto,	161	646	187	661	595	842	3
los	190	646	203	661	595	842	3
planes	206	646	234	661	595	842	3
de	238	646	248	661	595	842	3
estudio	252	646	284	661	595	842	3
universitarios	288	646	348	661	595	842	3
deberían	351	646	390	661	595	842	3
priorizar	394	646	433	661	595	842	3
las	436	646	448	661	595	842	3
reflexiones	451	646	499	661	595	842	3
de	503	646	513	661	595	842	3
los	116	661	129	676	595	842	3
futuros	131	661	163	676	595	842	3
educadores	166	661	215	676	595	842	3
sobre	218	661	242	676	595	842	3
sus	244	661	258	676	595	842	3
identidades,	261	661	314	676	595	842	3
lo	317	661	325	676	595	842	3
que	328	661	344	676	595	842	3
implica	347	661	379	676	595	842	3
el	382	661	389	676	595	842	3
conocimiento	392	661	453	676	595	842	3
local,	456	661	479	676	595	842	3
y	482	661	487	676	595	842	3
sobre	489	661	513	676	595	842	3
cómo	116	676	141	691	595	842	3
los	143	676	156	691	595	842	3
conocimientos	158	676	223	691	595	842	3
inherentes	225	676	271	691	595	842	3
de	274	676	284	691	595	842	3
cada	287	676	307	691	595	842	3
entorno	309	676	344	691	595	842	3
sociocultural	347	676	404	691	595	842	3
pueden	407	676	439	691	595	842	3
relacionarse	442	676	495	691	595	842	3
con	497	676	513	691	595	842	3
el	116	691	124	706	595	842	3
conocimiento	126	691	187	706	595	842	3
escolar,	189	691	222	706	595	842	3
de	224	691	235	706	595	842	3
modo	237	691	263	706	595	842	3
que	266	691	282	706	595	842	3
se	284	691	293	706	595	842	3
contribuya	296	691	343	706	595	842	3
a	346	691	351	706	595	842	3
no	353	691	365	706	595	842	3
silenciar	367	691	404	706	595	842	3
las	407	691	418	706	595	842	3
culturas	421	691	456	706	595	842	3
minoritarias	459	691	513	706	595	842	3
(Pansini	116	706	153	721	595	842	3
&	157	706	164	721	595	842	3
Nenevé,	168	706	204	721	595	842	3
2008).	208	706	235	721	595	842	3
En	239	706	251	721	595	842	3
esta	255	706	272	721	595	842	3
dirección,	276	706	320	721	595	842	3
articular	324	706	361	721	595	842	3
la	365	706	373	721	595	842	3
enseñanza	377	706	422	721	595	842	3
y	426	706	431	721	595	842	3
la	435	706	443	721	595	842	3
investigación	447	706	504	721	595	842	3
a	508	706	513	721	595	842	3
través	116	721	142	736	595	842	3
de	144	721	155	736	595	842	3
aspectos	157	721	194	736	595	842	3
teóricos	196	721	231	736	595	842	3
metodológicos	233	721	297	736	595	842	3
de	299	721	310	736	595	842	3
la	312	721	320	736	595	842	3
etnoecología	322	721	378	736	595	842	3
en	380	721	390	736	595	842	3
la	392	721	400	736	595	842	3
formación	402	721	448	736	595	842	3
docente	450	721	484	736	595	842	3
puede	486	721	513	736	595	842	3
representar	116	736	166	751	595	842	3
un	168	736	180	751	595	842	3
posible	183	736	214	751	595	842	3
camino.	217	736	252	751	595	842	3
Praxis	363	796	385	806	595	842	3
&	387	796	392	806	595	842	3
Saber,	394	796	417	806	595	842	3
2021,	419	796	439	806	595	842	3
12(28),	441	796	465	806	595	842	3
e11532	470	796	496	806	595	842	3
https://doi.org/10.19053/22160159.v12.n28.2021.11532	298	806	496	815	595	842	3
3	524	798	530	815	595	842	3
Vieira,	63	26	85	40	595	842	4
et	87	26	94	40	595	842	4
al.	96	26	104	40	595	842	4
Etnoecología	439	28	483	37	595	842	4
en	486	28	494	37	595	842	4
el	496	28	502	37	595	842	4
aula	504	28	518	37	595	842	4
de	520	28	529	37	595	842	4
clase	531	28	549	37	595	842	4
En	130	76	143	91	595	842	4
este	146	76	162	91	595	842	4
artículo,	165	76	202	91	595	842	4
consideramos	205	76	265	91	595	842	4
la	268	76	276	91	595	842	4
etnoecología	279	76	335	91	595	842	4
según	338	76	364	91	595	842	4
la	367	76	374	91	595	842	4
definición	377	76	422	91	595	842	4
de	425	76	436	91	595	842	4
Marques	439	76	478	91	595	842	4
(1995),	481	76	513	91	595	842	4
para	116	91	136	106	595	842	4
quien	139	91	165	106	595	842	4
es	168	91	177	106	595	842	4
un	180	91	192	106	595	842	4
campo	195	91	225	106	595	842	4
de	229	91	239	106	595	842	4
investigación	242	91	301	106	595	842	4
que	305	91	321	106	595	842	4
estudia	324	91	356	106	595	842	4
los	359	91	372	106	595	842	4
conocimientos,	375	91	444	106	595	842	4
sentimientos	447	91	505	106	595	842	4
y	508	91	513	106	595	842	4
comportamientos	116	106	196	121	595	842	4
que	200	106	216	121	595	842	4
intermedian	220	106	275	121	595	842	4
en	279	106	290	121	595	842	4
las	294	106	305	121	595	842	4
interacciones	309	106	369	121	595	842	4
entre	373	106	395	121	595	842	4
las	399	106	411	121	595	842	4
poblaciones	415	106	469	121	595	842	4
humanas	472	106	513	121	595	842	4
—incluyendo	116	121	175	136	595	842	4
a	178	121	183	136	595	842	4
las	185	121	197	136	595	842	4
comunidades	200	121	258	136	595	842	4
tradicionales—	261	121	328	136	595	842	4
y	330	121	335	136	595	842	4
los	338	121	350	136	595	842	4
demás	353	121	381	136	595	842	4
elementos	384	121	428	136	595	842	4
de	431	121	441	136	595	842	4
los	444	121	456	136	595	842	4
ecosistemas.	459	121	513	136	595	842	4
Para	116	136	136	151	595	842	4
Diegues	142	136	177	151	595	842	4
y	183	136	188	151	595	842	4
Arruda	194	136	226	151	595	842	4
(2001),	232	136	264	151	595	842	4
las	269	136	281	151	595	842	4
comunidades	287	136	346	151	595	842	4
tradicionales	352	136	408	151	595	842	4
son	414	136	430	151	595	842	4
grupos	436	136	466	151	595	842	4
humanos	472	136	513	151	595	842	4
culturalmente	116	151	178	166	595	842	4
situados	182	151	218	166	595	842	4
y	222	151	227	166	595	842	4
diferenciados,	231	151	293	166	595	842	4
que	297	151	313	166	595	842	4
viven	317	151	341	166	595	842	4
de	345	151	355	166	595	842	4
la	359	151	367	166	595	842	4
cooperación	371	151	426	166	595	842	4
y	430	151	435	166	595	842	4
de	439	151	449	166	595	842	4
las	453	151	465	166	595	842	4
relaciones	469	151	513	166	595	842	4
propias	116	166	149	181	595	842	4
con	152	166	168	181	595	842	4
la	171	166	179	181	595	842	4
naturaleza	181	166	227	181	595	842	4
en	230	166	241	181	595	842	4
su	244	166	254	181	595	842	4
entorno.	257	166	294	181	595	842	4
Como	297	166	324	181	595	842	4
ejemplos	327	166	366	181	595	842	4
de	369	166	380	181	595	842	4
comunidades	383	166	442	181	595	842	4
tradicionales	445	166	501	181	595	842	4
es	504	166	513	181	595	842	4
posible	116	181	148	196	595	842	4
citar	150	181	170	196	595	842	4
a	172	181	177	196	595	842	4
los	180	181	192	196	595	842	4
indígenas,	195	181	239	196	595	842	4
pescadores	242	181	290	196	595	842	4
artesanales,	292	181	343	196	595	842	4
agricultores,	345	181	400	196	595	842	4
palenques,	402	181	449	196	595	842	4
entre	451	181	474	196	595	842	4
otras.	476	181	501	196	595	842	4
Esas	130	202	150	217	595	842	4
interacciones	153	202	211	217	595	842	4
entre	213	202	236	217	595	842	4
los	239	202	251	217	595	842	4
seres	254	202	276	217	595	842	4
humanos	279	202	319	217	595	842	4
y	322	202	327	217	595	842	4
el	330	202	338	217	595	842	4
medio	340	202	369	217	595	842	4
ambiente	371	202	412	217	595	842	4
producen	415	202	457	217	595	842	4
importantes	460	202	513	217	595	842	4
conocimientos,	116	217	184	232	595	842	4
los	187	217	200	232	595	842	4
cuales	204	217	231	232	595	842	4
contribuyen	235	217	288	232	595	842	4
no	292	217	304	232	595	842	4
solo	307	217	326	232	595	842	4
a	329	217	334	232	595	842	4
su	338	217	348	232	595	842	4
propia	352	217	381	232	595	842	4
existencia,	384	217	430	232	595	842	4
sino	434	217	453	232	595	842	4
también	457	217	493	232	595	842	4
a	497	217	501	232	595	842	4
la	505	217	513	232	595	842	4
manutención	116	232	174	247	595	842	4
del	178	232	191	247	595	842	4
patrimonio	195	232	245	247	595	842	4
natural,	249	232	282	247	595	842	4
cultural	286	232	320	247	595	842	4
e	324	232	328	247	595	842	4
histórico.	332	232	373	247	595	842	4
Para	377	232	396	247	595	842	4
Toledo	400	232	430	247	595	842	4
(1992)	434	232	462	247	595	842	4
y	466	232	471	247	595	842	4
Marques	475	232	513	247	595	842	4
(1995),	116	247	147	262	595	842	4
los	150	247	163	262	595	842	4
conocimientos	166	247	230	262	595	842	4
tradicionales	233	247	290	262	595	842	4
han	293	247	309	262	595	842	4
sido	312	247	330	262	595	842	4
con	392	247	408	262	595	842	4
las	411	247	422	262	595	842	4
prácticas	425	247	464	262	595	842	4
de	467	247	477	262	595	842	4
manejo	480	247	513	262	595	842	4
de	116	262	127	277	595	842	4
recursos	130	262	167	277	595	842	4
naturales	171	262	211	277	595	842	4
sustentables,	214	262	269	277	595	842	4
para	273	262	292	277	595	842	4
favorecer	296	262	336	277	595	842	4
el	339	262	347	277	595	842	4
desarrollo	350	262	394	277	595	842	4
de	398	262	408	277	595	842	4
modelos	412	262	449	277	595	842	4
más	453	262	470	277	595	842	4
éticos	474	262	499	277	595	842	4
de	503	262	513	277	595	842	4
uso	116	277	132	292	595	842	4
de	134	277	145	292	595	842	4
estos	147	277	169	292	595	842	4
recursos.	171	277	211	292	595	842	4
La	130	298	141	313	595	842	4
etnoecología	145	298	201	313	595	842	4
es	206	298	214	313	595	842	4
una	218	298	235	313	595	842	4
propuesta	239	298	283	313	595	842	4
que	287	298	303	313	595	842	4
agrega	307	298	335	313	595	842	4
mejoras	340	298	374	313	595	842	4
a	379	298	383	313	595	842	4
la	387	298	395	313	595	842	4
enseñanza	399	298	445	313	595	842	4
de	449	298	459	313	595	842	4
la	463	298	471	313	595	842	4
biología,	475	298	513	313	595	842	4
pues	116	313	136	328	595	842	4
sus	139	313	153	328	595	842	4
elementos	155	313	199	328	595	842	4
pueden	202	313	235	328	595	842	4
ofrecer	237	313	268	328	595	842	4
formas	270	313	301	328	595	842	4
para	303	313	323	328	595	842	4
que	325	313	341	328	595	842	4
el	343	313	351	328	595	842	4
profesor	353	313	390	328	595	842	4
use	392	313	407	328	595	842	4
contenidos	409	313	457	328	595	842	4
y	460	313	465	328	595	842	4
estrategias	467	313	513	328	595	842	4
que	116	328	132	343	595	842	4
permitan	135	328	176	343	595	842	4
el	179	328	186	343	595	842	4
contacto	189	328	227	343	595	842	4
del	230	328	244	343	595	842	4
estudiante	247	328	292	343	595	842	4
con	295	328	311	343	595	842	4
explicaciones	314	328	372	343	595	842	4
científicas	375	328	419	343	595	842	4
sobre	422	328	446	343	595	842	4
los	449	328	462	343	595	842	4
fenómenos	465	328	513	343	595	842	4
naturales,	116	343	159	358	595	842	4
las	162	343	174	358	595	842	4
transformaciones	177	343	253	358	595	842	4
producidas	256	343	306	358	595	842	4
por	309	343	324	358	595	842	4
los	327	343	340	358	595	842	4
seres	343	343	364	358	595	842	4
humanos	367	343	408	358	595	842	4
y	411	343	416	358	595	842	4
el	420	343	427	358	595	842	4
reconocimiento	430	343	500	358	595	842	4
de	503	343	513	358	595	842	4
las	116	358	128	373	595	842	4
relaciones	132	358	176	373	595	842	4
entre	180	358	202	373	595	842	4
los	206	358	219	373	595	842	4
seres	223	358	244	373	595	842	4
vivos,	248	358	274	373	595	842	4
de	278	358	288	373	595	842	4
manera	292	358	325	373	595	842	4
integrada	330	358	371	373	595	842	4
con	375	358	391	373	595	842	4
la	395	358	403	373	595	842	4
realidad	407	358	443	373	595	842	4
sociocultural	447	358	504	373	595	842	4
y	508	358	513	373	595	842	4
ecológica	116	373	157	388	595	842	4
en	160	373	170	388	595	842	4
la	173	373	181	388	595	842	4
que	183	373	199	388	595	842	4
se	202	373	210	388	595	842	4
insertan	213	373	249	388	595	842	4
los	251	373	264	388	595	842	4
alumnos.	266	373	307	388	595	842	4
En	130	394	143	409	595	842	4
el	146	394	153	409	595	842	4
caso	156	394	175	409	595	842	4
de	178	394	189	409	595	842	4
las	192	394	203	409	595	842	4
comunidades	206	394	265	409	595	842	4
pesqueras	268	394	312	409	595	842	4
—el	315	394	333	409	595	842	4
escenario	336	394	377	409	595	842	4
de	380	394	391	409	595	842	4
nuestro	394	394	427	409	595	842	4
estudio—,	430	394	475	409	595	842	4
Diegues	478	394	513	409	595	842	4
(1983)	116	409	145	424	595	842	4
advierte	148	409	183	424	595	842	4
que	186	409	202	424	595	842	4
debemos	205	409	244	424	595	842	4
considerar	247	409	294	424	595	842	4
el	296	409	304	424	595	842	4
sistema	307	409	339	424	595	842	4
de	342	409	353	424	595	842	4
representación	356	409	420	424	595	842	4
del	423	409	436	424	595	842	4
medio	439	409	467	424	595	842	4
ambiente,	470	409	513	424	595	842	4
ya	116	424	126	439	595	842	4
que	128	424	145	439	595	842	4
es	147	424	156	439	595	842	4
a	158	424	163	439	595	842	4
partir	165	424	190	439	595	842	4
de	193	424	203	439	595	842	4
esto	206	424	223	439	595	842	4
que	226	424	242	439	595	842	4
los	244	424	256	439	595	842	4
grupos	259	424	289	439	595	842	4
actúan	292	424	321	439	595	842	4
sobre	324	424	347	439	595	842	4
su	350	424	360	439	595	842	4
entorno.	362	424	399	439	595	842	4
No	402	424	415	439	595	842	4
se	417	424	426	439	595	842	4
trata	429	424	449	439	595	842	4
de	451	424	462	439	595	842	4
reemplazar	464	424	513	439	595	842	4
los	116	439	129	454	595	842	4
etnoconocimientos,	133	439	220	454	595	842	4
sino	224	439	242	454	595	842	4
de	246	439	257	454	595	842	4
utilizarlos	261	439	304	454	595	842	4
como	308	439	333	454	595	842	4
una	337	439	354	454	595	842	4
forma	358	439	384	454	595	842	4
de	388	439	399	454	595	842	4
movilización	403	439	460	454	595	842	4
cognitiva	463	439	504	454	595	842	4
y	508	439	513	454	595	842	4
afectiva	116	454	150	469	595	842	4
del	153	454	166	469	595	842	4
alumno	169	454	203	469	595	842	4
para	206	454	225	469	595	842	4
ampliar	228	454	262	469	595	842	4
sus	265	454	279	469	595	842	4
visiones	282	454	317	469	595	842	4
de	320	454	331	469	595	842	4
la	334	454	341	469	595	842	4
naturaleza	344	454	390	469	595	842	4
con	393	454	409	469	595	842	4
el	412	454	419	469	595	842	4
nuevo	422	454	449	469	595	842	4
conocimiento	452	454	513	469	595	842	4
curricular	116	469	160	484	595	842	4
que	165	469	181	484	595	842	4
se	185	469	194	484	595	842	4
le	198	469	205	484	595	842	4
presenta:	210	469	249	484	595	842	4
el	254	469	261	484	595	842	4
científico.	265	469	308	484	595	842	4
Mortimer	312	469	356	484	595	842	4
(1996)	360	469	389	484	595	842	4
argumenta	393	469	440	484	595	842	4
que	445	469	461	484	595	842	4
el	465	469	472	484	595	842	4
profesor	477	469	513	484	595	842	4
necesita	116	484	151	499	595	842	4
demostrar	155	484	200	499	595	842	4
que	203	484	219	499	595	842	4
“aprender	223	484	266	499	595	842	4
ciencias	269	484	304	499	595	842	4
implica	307	484	340	499	595	842	4
la	343	484	351	499	595	842	4
iniciación	354	484	397	499	595	842	4
de	401	484	411	499	595	842	4
los	414	484	427	499	595	842	4
estudiantes	430	484	479	499	595	842	4
en	482	484	493	499	595	842	4
una	496	484	513	499	595	842	4
nueva	116	499	143	514	595	842	4
forma	145	499	172	514	595	842	4
de	174	499	185	514	595	842	4
pensar	187	499	217	514	595	842	4
y	219	499	224	514	595	842	4
explicar	227	499	262	514	595	842	4
el	264	499	271	514	595	842	4
mundo	274	499	306	514	595	842	4
natural,	309	499	342	514	595	842	4
que	345	499	361	514	595	842	4
es	364	499	372	514	595	842	4
fundamentalmente	375	499	459	514	595	842	4
diferente	461	499	500	514	595	842	4
de	503	499	513	514	595	842	4
las	116	514	128	529	595	842	4
formas	130	514	161	529	595	842	4
disponibles	163	514	213	529	595	842	4
en	216	514	227	529	595	842	4
el	229	514	237	529	595	842	4
sentido	239	514	271	529	595	842	4
común”	274	514	308	529	595	842	4
(p.	311	514	322	529	595	842	4
24).	325	514	342	529	595	842	4
La	130	535	141	550	595	842	4
etnoecología	146	535	202	550	595	842	4
permite	207	535	242	550	595	842	4
una	247	535	263	550	595	842	4
amplia	268	535	298	550	595	842	4
comprensión	303	535	361	550	595	842	4
de	366	535	376	550	595	842	4
las	381	535	393	550	595	842	4
relaciones	398	535	442	550	595	842	4
entre	447	535	469	550	595	842	4
los	474	535	487	550	595	842	4
seres	492	535	513	550	595	842	4
humanos	116	550	157	565	595	842	4
y	160	550	165	565	595	842	4
sus	168	550	182	565	595	842	4
culturas	185	550	220	565	595	842	4
con	223	550	239	565	595	842	4
otros	242	550	265	565	595	842	4
seres	268	550	289	565	595	842	4
vivos	292	550	315	565	595	842	4
y	318	550	323	565	595	842	4
con	326	550	342	565	595	842	4
los	345	550	358	565	595	842	4
elementos	361	550	405	565	595	842	4
del	408	550	422	565	595	842	4
entorno	425	550	460	565	595	842	4
natural	463	550	494	565	595	842	4
que	497	550	513	565	595	842	4
los	116	565	129	580	595	842	4
rodea.	133	565	160	580	595	842	4
Este	165	565	183	580	595	842	4
enfoque	187	565	223	580	595	842	4
en	227	565	237	580	595	842	4
la	242	565	249	580	595	842	4
formación	253	565	299	580	595	842	4
del	303	565	317	580	595	842	4
profesorado	321	565	374	580	595	842	4
tiene	378	565	399	580	595	842	4
profundas	404	565	448	580	595	842	4
implicaciones	453	565	513	580	595	842	4
en	116	580	127	595	595	842	4
la	131	580	138	595	595	842	4
enseñanza	142	580	188	595	595	842	4
de	191	580	202	595	595	842	4
la	206	580	213	595	595	842	4
biología,	217	580	255	595	595	842	4
ya	259	580	269	595	595	842	4
que	272	580	288	595	595	842	4
los	292	580	305	595	595	842	4
futuros	308	580	340	595	595	842	4
docentes	344	580	382	595	595	842	4
podrán	386	580	418	595	595	842	4
delimitar	422	580	462	595	595	842	4
en	466	580	477	595	595	842	4
la	481	580	488	595	595	842	4
clase	492	580	513	595	595	842	4
las	116	595	128	610	595	842	4
diferentes	132	595	175	610	595	842	4
formas	178	595	209	610	595	842	4
en	213	595	223	610	595	842	4
que	227	595	243	610	595	842	4
las	247	595	258	610	595	842	4
culturas	262	595	297	610	595	842	4
entienden	301	595	345	610	595	842	4
y	349	595	354	610	595	842	4
conciben	357	595	397	610	595	842	4
la	401	595	409	610	595	842	4
naturaleza	412	595	458	610	595	842	4
a	462	595	467	610	595	842	4
través	470	595	496	610	595	842	4
del	500	595	513	610	595	842	4
diálogo	116	610	149	625	595	842	4
intercultural.	153	610	210	625	595	842	4
Por	214	610	230	625	595	842	4
lo	234	610	242	625	595	842	4
tanto,	246	610	271	625	595	842	4
este	275	610	292	625	595	842	4
artículo	296	610	330	625	595	842	4
tiene	334	610	355	625	595	842	4
como	359	610	384	625	595	842	4
objetivo	388	610	424	625	595	842	4
analizar	428	610	462	625	595	842	4
la	466	610	474	625	595	842	4
práctica	478	610	513	625	595	842	4
pedagógica	116	625	166	640	595	842	4
con	170	625	187	640	595	842	4
respecto	191	625	228	640	595	842	4
a	233	625	237	640	595	842	4
las	242	625	254	640	595	842	4
interacciones	258	625	316	640	595	842	4
discursivas	321	625	369	640	595	842	4
en	374	625	384	640	595	842	4
las	389	625	401	640	595	842	4
clases	405	625	430	640	595	842	4
desarrolladas	435	625	493	640	595	842	4
por	498	625	513	640	595	842	4
docentes	116	640	155	655	595	842	4
en	158	640	168	655	595	842	4
formación	171	640	217	655	595	842	4
inicial	219	640	247	655	595	842	4
en	249	640	260	655	595	842	4
biología,	263	640	300	655	595	842	4
en	303	640	314	655	595	842	4
un	316	640	328	655	595	842	4
curso	331	640	355	655	595	842	4
de	358	640	369	655	595	842	4
extensión	371	640	413	655	595	842	4
universitaria	416	640	472	655	595	842	4
centrado	474	640	513	655	595	842	4
en	116	655	127	670	595	842	4
la	129	655	137	670	595	842	4
etnoecología	140	655	196	670	595	842	4
para	198	655	218	670	595	842	4
la	220	655	228	670	595	842	4
enseñanza	230	655	276	670	595	842	4
y	278	655	283	670	595	842	4
diálogo	286	655	319	670	595	842	4
intercultural	321	655	376	670	595	842	4
de	378	655	389	670	595	842	4
la	391	655	399	670	595	842	4
ecología.	401	655	440	670	595	842	4
Procedimientos	116	672	230	692	595	842	4
metodológicos	234	672	339	692	595	842	4
Contextualización	116	697	199	712	595	842	4
del	201	697	215	712	595	842	4
área	217	697	237	712	595	842	4
de	240	697	250	712	595	842	4
estudio	253	697	285	712	595	842	4
y	288	697	293	712	595	842	4
sujetos	295	697	326	712	595	842	4
participantes	328	697	387	712	595	842	4
El	130	718	139	733	595	842	4
curso	143	718	168	733	595	842	4
se	172	718	181	733	595	842	4
desarrolló	185	718	229	733	595	842	4
en	233	718	243	733	595	842	4
2017,	247	718	271	733	595	842	4
los	275	718	288	733	595	842	4
sábados,	292	718	329	733	595	842	4
en	333	718	344	733	595	842	4
el	348	718	355	733	595	842	4
campus	359	718	393	733	595	842	4
de	397	718	407	733	595	842	4
la	411	718	419	733	595	842	4
Universidad	423	718	476	733	595	842	4
Federal	480	718	513	733	595	842	4
de	116	733	127	748	595	842	4
Bahía	131	733	156	748	595	842	4
(figura	161	733	191	748	595	842	4
1).	195	733	207	748	595	842	4
Hubo	211	733	236	748	595	842	4
salidas	241	733	270	748	595	842	4
de	275	733	286	748	595	842	4
campo	290	733	320	748	595	842	4
al	324	733	332	748	595	842	4
Colegio	337	733	371	748	595	842	4
Estadual	375	733	413	748	595	842	4
Desembargador	418	733	488	748	595	842	4
Júlio	493	733	513	748	595	842	4
Praxis	365	796	387	806	595	842	4
&	389	796	394	806	595	842	4
Saber,	396	796	419	806	595	842	4
2021,	421	796	441	806	595	842	4
12(28),	443	796	467	806	595	842	4
e11532	469	796	496	806	595	842	4
https://doi.org/10.19053/22160159.v12.n28.2021.11532	298	806	496	815	595	842	4
4	523	798	529	815	595	842	4
Vieira,	63	27	85	41	595	842	5
et	87	27	94	41	595	842	5
al.	96	27	104	41	595	842	5
Etnoecología	440	29	484	38	595	842	5
en	486	29	495	38	595	842	5
el	497	29	503	38	595	842	5
aula	505	29	519	38	595	842	5
de	521	29	530	38	595	842	5
clase	532	29	550	38	595	842	5
Virgínio	116	76	153	91	595	842	5
de	156	76	166	91	595	842	5
Santana,	169	76	207	91	595	842	5
ubicado	209	76	245	91	595	842	5
en	247	76	258	91	595	842	5
una	261	76	278	91	595	842	5
comunidad	281	76	331	91	595	842	5
de	334	76	344	91	595	842	5
pescadores	347	76	395	91	595	842	5
denominada	398	76	453	91	595	842	5
Mar	456	76	475	91	595	842	5
Grande,	478	76	513	91	595	842	5
en	116	91	127	106	595	842	5
el	130	91	137	106	595	842	5
municipio	140	91	185	106	595	842	5
de	188	91	198	106	595	842	5
Vera	201	91	221	106	595	842	5
Cruz,	224	91	249	106	595	842	5
isla	251	91	266	106	595	842	5
de	269	91	279	106	595	842	5
Itaparica,	282	91	323	106	595	842	5
Recôncavo	326	91	373	106	595	842	5
Baiano,	376	91	409	106	595	842	5
Estado	412	91	442	106	595	842	5
de	444	91	455	106	595	842	5
Bahía,	458	91	485	106	595	842	5
Brasil	488	91	513	106	595	842	5
(figura	116	106	146	121	595	842	5
1).	148	106	160	121	595	842	5
El	162	106	171	121	595	842	5
colegio	173	106	204	121	595	842	5
atiende	207	106	239	121	595	842	5
a	241	106	246	121	595	842	5
varias	248	106	274	121	595	842	5
comunidades,	276	106	337	121	595	842	5
esencialmente	340	106	402	121	595	842	5
formadas	404	106	445	121	595	842	5
por	447	106	463	121	595	842	5
pescadores	465	106	513	121	595	842	5
y	116	121	121	136	595	842	5
recolectores	124	121	176	136	595	842	5
de	179	121	189	136	595	842	5
mariscos,	192	121	233	136	595	842	5
como	236	121	261	136	595	842	5
las	263	121	275	136	595	842	5
comunidades	277	121	336	136	595	842	5
de	339	121	349	136	595	842	5
Baiacu	352	121	381	136	595	842	5
y	384	121	389	136	595	842	5
Matarandiba.	391	121	450	136	595	842	5
Figura	116	143	144	157	595	842	5
1	146	143	151	157	595	842	5
Localización	116	164	165	178	595	842	5
geográfica	169	164	208	178	595	842	5
de	211	164	220	178	595	842	5
municipio	224	164	263	178	595	842	5
de	267	164	276	178	595	842	5
Vera	279	164	297	178	595	842	5
Cruz,	301	164	323	178	595	842	5
isla	326	164	339	178	595	842	5
de	343	164	352	178	595	842	5
Itaparica,	355	164	393	178	595	842	5
Recôncavo	396	164	437	178	595	842	5
Baiano,	441	164	471	178	595	842	5
Estado	474	164	501	178	595	842	5
de	504	164	513	178	595	842	5
Bahía,	116	179	142	193	595	842	5
Brasil.	144	179	169	193	595	842	5
Tomado	116	431	149	445	595	842	5
de	152	431	161	445	595	842	5
Google	163	431	192	445	595	842	5
Maps	195	431	217	445	595	842	5
(2020)	219	431	245	445	595	842	5
.	245	431	247	445	595	842	5
Participaron	130	452	185	466	595	842	5
del	187	452	201	466	595	842	5
curso	203	452	227	466	595	842	5
15	230	452	240	466	595	842	5
docentes	243	452	281	466	595	842	5
en	284	452	294	466	595	842	5
formación	297	452	342	466	595	842	5
inicial	345	452	372	466	595	842	5
en	374	452	385	466	595	842	5
biología,	387	452	425	466	595	842	5
hombres	428	452	466	466	595	842	5
y	468	452	473	466	595	842	5
mujeres,	476	452	513	466	595	842	5
entre	116	467	139	481	595	842	5
los	141	467	154	481	595	842	5
19	156	467	167	481	595	842	5
y	169	467	174	481	595	842	5
30	177	467	187	481	595	842	5
años.	190	467	212	481	595	842	5
Ellos	215	467	236	481	595	842	5
firmaron	239	467	278	481	595	842	5
previamente	281	467	335	481	595	842	5
un	338	467	349	481	595	842	5
formulario	352	467	400	481	595	842	5
de	402	467	413	481	595	842	5
consentimiento	415	467	483	481	595	842	5
libre	486	467	506	481	595	842	5
y	508	467	513	481	595	842	5
esclarecido,	116	482	167	496	595	842	5
donde	170	482	197	496	595	842	5
se	200	482	209	496	595	842	5
detalla	211	482	241	496	595	842	5
el	243	482	251	496	595	842	5
objetivo	253	482	289	496	595	842	5
y	291	482	296	496	595	842	5
la	299	482	306	496	595	842	5
justificación	309	482	362	496	595	842	5
del	365	482	378	496	595	842	5
curso.	381	482	407	496	595	842	5
Se	410	482	420	496	595	842	5
les	422	482	434	496	595	842	5
informó,	436	482	475	496	595	842	5
además,	477	482	513	496	595	842	5
que	116	497	132	511	595	842	5
no	137	497	149	511	595	842	5
habría	153	497	181	511	595	842	5
consecuencias	186	497	249	511	595	842	5
para	254	497	273	511	595	842	5
los	278	497	290	511	595	842	5
participantes	295	497	352	511	595	842	5
en	357	497	368	511	595	842	5
la	372	497	380	511	595	842	5
investigación	385	497	443	511	595	842	5
(Ministério	448	497	498	511	595	842	5
da	502	497	513	511	595	842	5
Saúde,	116	512	145	526	595	842	5
2012).	147	512	175	526	595	842	5
Esta	177	512	196	526	595	842	5
investigación	198	512	256	526	595	842	5
tuvo	259	512	278	526	595	842	5
la	281	512	288	526	595	842	5
autorización	291	512	346	526	595	842	5
del	348	512	361	526	595	842	5
Comité	364	512	396	526	595	842	5
de	399	512	409	526	595	842	5
Ética	412	512	434	526	595	842	5
de	436	512	447	526	595	842	5
la	449	512	457	526	595	842	5
Universidad	459	512	513	526	595	842	5
Estadual	116	527	154	541	595	842	5
de	156	527	167	541	595	842	5
Feira	169	527	192	541	595	842	5
de	194	527	205	541	595	842	5
Santana	207	527	242	541	595	842	5
1	242	527	245	536	595	842	5
.	245	527	247	541	595	842	5
La	130	548	141	562	595	842	5
Bahía	144	548	169	562	595	842	5
de	172	548	183	562	595	842	5
Todos	186	548	213	562	595	842	5
los	216	548	228	562	595	842	5
Santos	231	548	260	562	595	842	5
[BTS]	263	548	289	562	595	842	5
se	292	548	301	562	595	842	5
encuentra	304	548	348	562	595	842	5
en	351	548	362	562	595	842	5
el	365	548	372	562	595	842	5
litoral	375	548	401	562	595	842	5
este	404	548	421	562	595	842	5
de	424	548	434	562	595	842	5
la	437	548	445	562	595	842	5
costa	448	548	470	562	595	842	5
brasileña	473	548	513	562	595	842	5
(Castro	116	563	149	577	595	842	5
&	151	563	159	577	595	842	5
Pires,	161	563	186	577	595	842	5
2001)	188	563	213	577	595	842	5
y	215	563	220	577	595	842	5
es	222	563	231	577	595	842	5
un	233	563	245	577	595	842	5
Área	247	563	268	577	595	842	5
de	271	563	281	577	595	842	5
Protección	283	563	331	577	595	842	5
Ambiental	333	563	379	577	595	842	5
[APA]	381	563	410	577	595	842	5
(Governo	412	563	454	577	595	842	5
do	457	563	468	577	595	842	5
Estado	470	563	500	577	595	842	5
da	502	563	513	577	595	842	5
Bahia,	116	578	144	592	595	842	5
1999).	146	578	174	592	595	842	5
Es	176	578	186	592	595	842	5
el	189	578	196	592	595	842	5
área	199	578	217	592	595	842	5
de	219	578	230	592	595	842	5
mayor	232	578	260	592	595	842	5
biodiversidad	263	578	323	592	595	842	5
en	325	578	336	592	595	842	5
el	338	578	346	592	595	842	5
Atlántico	348	578	388	592	595	842	5
Sur	391	578	406	592	595	842	5
(Leão	408	578	433	592	595	842	5
&	436	578	443	592	595	842	5
Kikuchi,	446	578	483	592	595	842	5
2005).	486	578	513	592	595	842	5
En	116	593	128	607	595	842	5
el	131	593	138	607	595	842	5
Sistema	140	593	174	607	595	842	5
Nacional	177	593	216	607	595	842	5
de	218	593	229	607	595	842	5
Unidades	231	593	273	607	595	842	5
de	275	593	286	607	595	842	5
Conservación	288	593	349	607	595	842	5
se	351	593	360	607	595	842	5
afirma	362	593	391	607	595	842	5
que	393	593	409	607	595	842	5
el	411	593	419	607	595	842	5
propósito	421	593	463	607	595	842	5
de	466	593	476	607	595	842	5
un	478	593	490	607	595	842	5
APA	493	593	513	607	595	842	5
es	116	608	125	622	595	842	5
el	128	608	135	622	595	842	5
desarrollo	138	608	182	622	595	842	5
sostenible	185	608	229	622	595	842	5
y	232	608	237	622	595	842	5
la	240	608	248	622	595	842	5
conservación	250	608	309	622	595	842	5
de	312	608	322	622	595	842	5
la	325	608	333	622	595	842	5
biodiversidad,	336	608	398	622	595	842	5
que	401	608	417	622	595	842	5
es	420	608	429	622	595	842	5
extensa	432	608	464	622	595	842	5
y	467	608	472	622	595	842	5
habitada	475	608	513	622	595	842	5
(Brasil,	116	623	148	637	595	842	5
2000).	150	623	177	637	595	842	5
La	130	644	141	658	595	842	5
isla	143	644	158	658	595	842	5
de	159	644	170	658	595	842	5
Itaparica	172	644	210	658	595	842	5
tiene	212	644	233	658	595	842	5
un	235	644	247	658	595	842	5
área	249	644	267	658	595	842	5
total	269	644	289	658	595	842	5
de	290	644	301	658	595	842	5
215.92	303	644	331	658	595	842	5
km²	333	644	351	658	595	842	5
y	353	644	358	658	595	842	5
una	360	644	377	658	595	842	5
población	378	644	422	658	595	842	5
de	424	644	434	658	595	842	5
58	436	644	446	658	595	842	5
292	448	644	464	658	595	842	5
habitantes.	466	644	513	658	595	842	5
Está	116	659	135	673	595	842	5
dividida	138	659	175	673	595	842	5
en	178	659	189	673	595	842	5
los	192	659	205	673	595	842	5
municipios	209	659	258	673	595	842	5
de	261	659	272	673	595	842	5
Vera	276	659	296	673	595	842	5
Cruz	299	659	321	673	595	842	5
e	325	659	330	673	595	842	5
Itaparica.	333	659	374	673	595	842	5
Vera	378	659	398	673	595	842	5
Cruz	402	659	424	673	595	842	5
ocupa	427	659	454	673	595	842	5
el	458	659	465	673	595	842	5
87%	469	659	488	673	595	842	5
de	491	659	502	673	595	842	5
la	505	659	513	673	595	842	5
extensión	116	674	158	688	595	842	5
territorial	161	674	203	688	595	842	5
de	206	674	216	688	595	842	5
la	219	674	226	688	595	842	5
isla	229	674	243	688	595	842	5
en	246	674	256	688	595	842	5
la	259	674	267	688	595	842	5
parte	269	674	292	688	595	842	5
oriental,	294	674	331	688	595	842	5
mientras	333	674	372	688	595	842	5
que	374	674	390	688	595	842	5
el	393	674	400	688	595	842	5
13%	402	674	421	688	595	842	5
restante	424	674	458	688	595	842	5
conforma	461	674	503	688	595	842	5
el	506	674	513	688	595	842	5
municipio	116	689	161	703	595	842	5
de	164	689	174	703	595	842	5
Itaparica.	177	689	218	703	595	842	5
Vera	130	710	151	724	595	842	5
Cruz	154	710	176	724	595	842	5
cuenta	179	710	209	724	595	842	5
con	212	710	228	724	595	842	5
40	232	710	242	724	595	842	5
km	246	710	260	724	595	842	5
de	264	710	274	724	595	842	5
playas	277	710	304	724	595	842	5
protegidas	308	710	354	724	595	842	5
por	357	710	372	724	595	842	5
arrecifes	376	710	413	724	595	842	5
en	416	710	427	724	595	842	5
la	430	710	438	724	595	842	5
costa	441	710	464	724	595	842	5
este.	467	710	486	724	595	842	5
En	490	710	502	724	595	842	5
la	505	710	513	724	595	842	5
1	116	737	120	747	595	842	5
Registrada	129	737	163	747	595	842	5
con	165	737	177	747	595	842	5
el	178	737	184	747	595	842	5
dictamen	186	737	216	747	595	842	5
número	217	737	243	747	595	842	5
1.007.254,	245	737	277	747	595	842	5
de	279	737	286	747	595	842	5
26/03/2015	288	737	324	747	595	842	5
e	326	737	329	747	595	842	5
inscrita	331	737	355	747	595	842	5
en	357	737	365	747	595	842	5
el	367	737	372	747	595	842	5
Sistema	374	737	398	747	595	842	5
Nacional	400	737	429	747	595	842	5
de	431	737	438	747	595	842	5
Gestión	440	737	465	747	595	842	5
del	467	737	477	747	595	842	5
Patrimo-	478	737	507	747	595	842	5
nio	116	746	127	757	595	842	5
Genético	129	746	158	757	595	842	5
y	159	746	163	757	595	842	5
Conocimientos	165	746	214	757	595	842	5
Tradicionales	216	746	259	757	595	842	5
Asociados	261	746	294	757	595	842	5
—SisGen,	295	746	327	757	595	842	5
número	329	746	354	757	595	842	5
ADC817D—.	356	746	399	757	595	842	5
Praxis	363	796	385	806	595	842	5
&	387	796	392	806	595	842	5
Saber,	394	796	417	806	595	842	5
2021,	419	796	439	806	595	842	5
12(28),	441	796	465	806	595	842	5
e11532	470	796	496	806	595	842	5
https://doi.org/10.19053/22160159.v12.n28.2021.11532	298	806	496	815	595	842	5
5	524	798	530	815	595	842	5
Vieira,	63	26	85	40	595	842	6
et	87	26	94	40	595	842	6
al.	96	26	104	40	595	842	6
Etnoecología	439	28	483	37	595	842	6
en	486	28	494	37	595	842	6
el	496	28	502	37	595	842	6
aula	504	28	518	37	595	842	6
de	520	28	529	37	595	842	6
clase	531	28	549	37	595	842	6
costa	116	76	139	91	595	842	6
oeste,	141	76	166	91	595	842	6
hay	168	76	184	91	595	842	6
un	186	76	198	91	595	842	6
importante	201	76	250	91	595	842	6
sistema	252	76	285	91	595	842	6
ecológico,	287	76	331	91	595	842	6
con	334	76	350	91	595	842	6
una	352	76	369	91	595	842	6
ocupación	371	76	417	91	595	842	6
de	420	76	430	91	595	842	6
pequeños	432	76	475	91	595	842	6
núcleos,	477	76	513	91	595	842	6
vinculados	116	91	164	106	595	842	6
principalmente	168	91	235	106	595	842	6
a	238	91	243	106	595	842	6
la	247	91	255	106	595	842	6
pesca	258	91	282	106	595	842	6
y	286	91	291	106	595	842	6
a	295	91	300	106	595	842	6
las	303	91	315	106	595	842	6
actividades	319	91	368	106	595	842	6
rurales.	372	91	405	106	595	842	6
La	408	91	419	106	595	842	6
biodiversidad	423	91	483	106	595	842	6
de	486	91	497	106	595	842	6
los	501	91	513	106	595	842	6
ecosistemas,	116	106	170	121	595	842	6
como	174	106	199	121	595	842	6
los	203	106	215	121	595	842	6
manglares,	219	106	266	121	595	842	6
los	270	106	282	121	595	842	6
bancos	286	106	317	121	595	842	6
de	320	106	331	121	595	842	6
arena	335	106	359	121	595	842	6
y	363	106	368	121	595	842	6
el	371	106	379	121	595	842	6
bosque	382	106	414	121	595	842	6
atlántico,	418	106	458	121	595	842	6
así	462	106	473	121	595	842	6
como	477	106	502	121	595	842	6
la	505	106	513	121	595	842	6
flora	116	121	136	136	595	842	6
y	139	121	145	136	595	842	6
fauna	148	121	172	136	595	842	6
marina,	175	121	209	136	595	842	6
dieron	212	121	241	136	595	842	6
como	244	121	269	136	595	842	6
resultado	272	121	313	136	595	842	6
la	315	121	323	136	595	842	6
creación	326	121	363	136	595	842	6
de	366	121	377	136	595	842	6
dos	380	121	395	136	595	842	6
unidades	398	121	438	136	595	842	6
de	441	121	452	136	595	842	6
conservación	455	121	513	136	595	842	6
municipales:	116	136	172	151	595	842	6
el	174	136	182	151	595	842	6
Parque	184	136	215	151	595	842	6
Ecológico	218	136	261	151	595	842	6
Baiacu	263	136	293	151	595	842	6
y	296	136	301	151	595	842	6
el	303	136	310	151	595	842	6
APA	313	136	333	151	595	842	6
Recife	336	136	363	151	595	842	6
das	365	136	380	151	595	842	6
Pinaúnas.	383	136	425	151	595	842	6
Enfoque	116	157	153	172	595	842	6
de	155	157	166	172	595	842	6
la	168	157	177	172	595	842	6
investigación	179	157	238	172	595	842	6
El	130	178	139	193	595	842	6
presente	142	178	179	193	595	842	6
trabajo	181	178	212	193	595	842	6
es	215	178	223	193	595	842	6
una	226	178	242	193	595	842	6
investigación	245	178	303	193	595	842	6
cualitativa	305	178	350	193	595	842	6
de	353	178	363	193	595	842	6
intervención	366	178	421	193	595	842	6
que	424	178	440	193	595	842	6
buscó	442	178	468	193	595	842	6
investigar	470	178	513	193	595	842	6
la	116	193	124	208	595	842	6
vida	127	193	146	208	595	842	6
de	149	193	159	208	595	842	6
las	162	193	174	208	595	842	6
colectividades	177	193	239	208	595	842	6
en	242	193	253	208	595	842	6
su	256	193	266	208	595	842	6
diversidad.	269	193	317	208	595	842	6
Se	320	193	330	208	595	842	6
hizo	333	193	353	208	595	842	6
una	356	193	372	208	595	842	6
intervención	375	193	431	208	595	842	6
de	434	193	445	208	595	842	6
carácter	448	193	483	208	595	842	6
socio-	486	193	513	208	595	842	6
analítico,	116	208	156	223	595	842	6
en	159	208	170	223	595	842	6
el	173	208	180	223	595	842	6
que	183	208	199	223	595	842	6
se	202	208	211	223	595	842	6
acompañaron	214	208	274	223	595	842	6
las	277	208	289	223	595	842	6
prácticas	292	208	331	223	595	842	6
cotidianas	334	208	379	223	595	842	6
y	382	208	387	223	595	842	6
se	390	208	399	223	595	842	6
buscó	401	208	427	223	595	842	6
crear	430	208	452	223	595	842	6
un	455	208	467	223	595	842	6
campo	470	208	500	223	595	842	6
de	503	208	513	223	595	842	6
problematización	116	223	193	238	595	842	6
(Rocha	195	223	227	238	595	842	6
&	229	223	237	238	595	842	6
Aguiar,	240	223	272	238	595	842	6
2003).	274	223	302	238	595	842	6
De	130	244	143	259	595	842	6
acuerdo	145	244	181	259	595	842	6
con	183	244	199	259	595	842	6
Rocha	201	244	229	259	595	842	6
y	231	244	236	259	595	842	6
Aguiar	238	244	268	259	595	842	6
(2003),	270	244	301	259	595	842	6
en	303	244	314	259	595	842	6
la	316	244	324	259	595	842	6
investigación	326	244	384	259	595	842	6
de	386	244	396	259	595	842	6
intervención	398	244	454	259	595	842	6
no	456	244	468	259	595	842	6
buscamos	470	244	513	259	595	842	6
un	116	259	128	274	595	842	6
cambio	131	259	163	274	595	842	6
inmediato	166	259	211	274	595	842	6
frente	214	259	240	274	595	842	6
a	242	259	247	274	595	842	6
la	250	259	258	274	595	842	6
acción	260	259	289	274	595	842	6
instituida,	292	259	336	274	595	842	6
sino	339	259	357	274	595	842	6
que	360	259	376	274	595	842	6
buscamos,	379	259	425	274	595	842	6
a	428	259	433	274	595	842	6
través	435	259	461	274	595	842	6
del	464	259	477	274	595	842	6
vínculo	480	259	513	274	595	842	6
entre	116	274	139	289	595	842	6
la	141	274	148	289	595	842	6
génesis	151	274	182	289	595	842	6
teórica	184	274	214	289	595	842	6
y	216	274	221	289	595	842	6
social,	224	274	251	289	595	842	6
formas	253	274	284	289	595	842	6
de	286	274	296	289	595	842	6
producir	299	274	337	289	595	842	6
otra	339	274	357	289	595	842	6
relación	359	274	394	289	595	842	6
entre	396	274	419	289	595	842	6
la	421	274	429	289	595	842	6
teoría	431	274	456	289	595	842	6
y	458	274	464	289	595	842	6
la	466	274	473	289	595	842	6
práctica,	475	274	513	289	595	842	6
así	116	289	128	304	595	842	6
como	131	289	156	304	595	842	6
entre	159	289	182	304	595	842	6
sujeto	185	289	211	304	595	842	6
y	215	289	220	304	595	842	6
objeto.	223	289	253	304	595	842	6
Este	256	289	274	304	595	842	6
método	278	289	312	304	595	842	6
logra	315	289	338	304	595	842	6
alejarse	341	289	374	304	595	842	6
de	377	289	387	304	595	842	6
las	391	289	402	304	595	842	6
normas,	406	289	442	304	595	842	6
de	445	289	455	304	595	842	6
lo	459	289	467	304	595	842	6
universal,	470	289	513	304	595	842	6
y	116	304	121	319	595	842	6
se	125	304	134	319	595	842	6
dirige	138	304	164	319	595	842	6
hacia	168	304	191	319	595	842	6
lo	195	304	203	319	595	842	6
singular.	207	304	245	319	595	842	6
Afecta	249	304	277	319	595	842	6
no	281	304	293	319	595	842	6
solo	297	304	315	319	595	842	6
al	319	304	326	319	595	842	6
campo	330	304	360	319	595	842	6
de	364	304	374	319	595	842	6
investigación,	378	304	439	319	595	842	6
sino	443	304	461	319	595	842	6
también	465	304	501	319	595	842	6
al	505	304	513	319	595	842	6
investigador	116	319	170	334	595	842	6
(Rocha	172	319	204	334	595	842	6
&	206	319	214	334	595	842	6
Uziel,	216	319	241	334	595	842	6
2008),	243	319	271	334	595	842	6
lo	273	319	281	334	595	842	6
que	283	319	299	334	595	842	6
coincide	302	319	339	334	595	842	6
con	341	319	357	334	595	842	6
nuestros	359	319	396	334	595	842	6
objetivos	399	319	438	334	595	842	6
de	440	319	451	334	595	842	6
investigación.	453	319	513	334	595	842	6
Recolección	116	340	169	355	595	842	6
de	171	340	182	355	595	842	6
datos	184	340	208	355	595	842	6
Las	130	361	145	376	595	842	6
intervenciones	147	361	212	376	595	842	6
didácticas	214	361	259	376	595	842	6
analizadas	261	361	307	376	595	842	6
en	309	361	320	376	595	842	6
este	322	361	339	376	595	842	6
artículo	341	361	376	376	595	842	6
se	379	361	387	376	595	842	6
desarrollaron	390	361	450	376	595	842	6
en	452	361	463	376	595	842	6
el	465	361	472	376	595	842	6
contexto	474	361	513	376	595	842	6
de	116	376	127	391	595	842	6
un	129	376	140	391	595	842	6
curso	142	376	167	391	595	842	6
titulado	169	376	204	391	595	842	6
“Enseñanza	206	376	258	391	595	842	6
de	260	376	270	391	595	842	6
la	272	376	280	391	595	842	6
Ecología	281	376	320	391	595	842	6
y	322	376	327	391	595	842	6
el	329	376	336	391	595	842	6
Diálogo	338	376	374	391	595	842	6
Intercultural:	375	376	435	391	595	842	6
Perspectivas	436	376	492	391	595	842	6
para	493	376	513	391	595	842	6
la	116	391	124	406	595	842	6
Formación	127	391	176	406	595	842	6
Inicial	178	391	207	406	595	842	6
de	210	391	220	406	595	842	6
Profesores	223	391	269	406	595	842	6
de	272	391	283	406	595	842	6
Biología”,	285	391	327	406	595	842	6
que	330	391	346	406	595	842	6
fue	349	391	363	406	595	842	6
desarrollado	365	391	421	406	595	842	6
por	424	391	440	406	595	842	6
la	442	391	450	406	595	842	6
investigadora	453	391	513	406	595	842	6
—primera	116	406	162	421	595	842	6
autora	165	406	194	421	595	842	6
de	196	406	207	421	595	842	6
este	209	406	226	421	595	842	6
artículo—,	229	406	277	421	595	842	6
su	279	406	289	421	595	842	6
orientadora	292	406	344	421	595	842	6
—segunda	347	406	394	421	595	842	6
autora—	397	406	436	421	595	842	6
y	438	406	443	421	595	842	6
co-orientadora	446	406	513	421	595	842	6
—tercera	116	421	157	436	595	842	6
autora—.	161	421	202	436	595	842	6
Tuvo	207	421	229	436	595	842	6
por	234	421	250	436	595	842	6
objetivo	254	421	290	436	595	842	6
analizar	295	421	330	436	595	842	6
y	335	421	340	436	595	842	6
comprender	345	421	398	436	595	842	6
cómo	403	421	428	436	595	842	6
este	433	421	450	436	595	842	6
curso	454	421	479	436	595	842	6
podría	484	421	513	436	595	842	6
colaborar	116	436	158	451	595	842	6
en	160	436	171	451	595	842	6
la	173	436	181	451	595	842	6
sensibilización	183	436	247	451	595	842	6
de	250	436	260	451	595	842	6
los	262	436	275	451	595	842	6
futuros	277	436	309	451	595	842	6
profesores	311	436	356	451	595	842	6
de	358	436	369	451	595	842	6
biología	371	436	407	451	595	842	6
para	409	436	428	451	595	842	6
enseñar	430	436	465	451	595	842	6
la	467	436	475	451	595	842	6
ecología	477	436	513	451	595	842	6
centrada	116	451	154	466	595	842	6
en	156	451	167	466	595	842	6
la	169	451	176	466	595	842	6
diversidad	178	451	224	466	595	842	6
cultural.	226	451	262	466	595	842	6
Los	264	451	280	466	595	842	6
quince	282	451	311	466	595	842	6
estudiantes	313	451	362	466	595	842	6
universitarios	364	451	424	466	595	842	6
participaron	426	451	481	466	595	842	6
de	483	451	493	466	595	842	6
diez	495	451	513	466	595	842	6
clases,	116	466	144	481	595	842	6
divididas	146	466	186	481	595	842	6
con	188	466	204	481	595	842	6
la	206	466	213	481	595	842	6
siguiente	215	466	254	481	595	842	6
carga:	256	466	282	481	595	842	6
cuarenta	284	466	322	481	595	842	6
horas	324	466	348	481	595	842	6
de	350	466	360	481	595	842	6
teoría,	362	466	390	481	595	842	6
sesenta	392	466	424	481	595	842	6
horas	426	466	450	481	595	842	6
de	452	466	462	481	595	842	6
actividades	464	466	513	481	595	842	6
prácticas	116	481	155	496	595	842	6
de	158	481	168	496	595	842	6
campo	171	481	201	496	595	842	6
y	203	481	208	496	595	842	6
treinta	211	481	240	496	595	842	6
horas	242	481	266	496	595	842	6
para	269	481	288	496	595	842	6
elaboración	291	481	342	496	595	842	6
de	345	481	355	496	595	842	6
las	358	481	369	496	595	842	6
intervenciones	372	481	436	496	595	842	6
didácticas.	439	481	485	496	595	842	6
A	130	502	138	517	595	842	6
lo	141	502	149	517	595	842	6
largo	152	502	174	517	595	842	6
del	176	502	190	517	595	842	6
curso	192	502	216	517	595	842	6
de	219	502	230	517	595	842	6
extensión,	232	502	277	517	595	842	6
buscamos	279	502	323	517	595	842	6
incorporar	325	502	373	517	595	842	6
temas	376	502	401	517	595	842	6
específicos	404	502	451	517	595	842	6
de	453	502	464	517	595	842	6
la	467	502	474	517	595	842	6
ecología	477	502	513	517	595	842	6
y	116	517	121	532	595	842	6
de	126	517	136	532	595	842	6
la	141	517	148	532	595	842	6
etnoecología,	153	517	211	532	595	842	6
siempre	216	517	250	532	595	842	6
con	255	517	271	532	595	842	6
el	276	517	283	532	595	842	6
propósito	287	517	330	532	595	842	6
de	334	517	345	532	595	842	6
correlacionar	349	517	407	532	595	842	6
la	412	517	419	532	595	842	6
práctica	424	517	459	532	595	842	6
pedagógica	464	517	513	532	595	842	6
con	116	532	132	547	595	842	6
el	136	532	143	547	595	842	6
diálogo	147	532	179	547	595	842	6
intercultural.	183	532	240	547	595	842	6
Nuestra	243	532	278	547	595	842	6
intención	281	532	323	547	595	842	6
con	327	532	343	547	595	842	6
el	346	532	354	547	595	842	6
curso	357	532	381	547	595	842	6
fue	385	532	399	547	595	842	6
ofrecer	402	532	433	547	595	842	6
a	436	532	441	547	595	842	6
los	445	532	457	547	595	842	6
docentes	460	532	499	547	595	842	6
en	502	532	513	547	595	842	6
formación	116	547	162	562	595	842	6
inicial	165	547	192	562	595	842	6
estrategias	195	547	240	562	595	842	6
teóricas	243	547	277	562	595	842	6
y	280	547	285	562	595	842	6
metodológicas	288	547	352	562	595	842	6
para	354	547	374	562	595	842	6
la	377	547	384	562	595	842	6
enseñanza	387	547	433	562	595	842	6
de	435	547	446	562	595	842	6
la	449	547	456	562	595	842	6
biología	459	547	494	562	595	842	6
con	497	547	513	562	595	842	6
el	116	562	124	577	595	842	6
fin	126	562	138	577	595	842	6
de	141	562	151	577	595	842	6
ampliar	154	562	188	577	595	842	6
sus	190	562	204	577	595	842	6
visiones	207	562	242	577	595	842	6
del	244	562	258	577	595	842	6
mundo.	260	562	295	577	595	842	6
Así,	297	562	314	577	595	842	6
fueron	317	562	346	577	595	842	6
desafiados	348	562	394	577	595	842	6
a	397	562	401	577	595	842	6
adoptar	404	562	438	577	595	842	6
metodologías	441	562	500	577	595	842	6
de	503	562	513	577	595	842	6
enseñanza	116	577	162	592	595	842	6
cuya	165	577	185	592	595	842	6
propuesta	189	577	232	592	595	842	6
se	235	577	244	592	595	842	6
fundamente	247	577	301	592	595	842	6
en	304	577	315	592	595	842	6
un	318	577	330	592	595	842	6
aprendizaje	333	577	383	592	595	842	6
pluralista	387	577	428	592	595	842	6
y	431	577	436	592	595	842	6
que	439	577	455	592	595	842	6
permita	458	577	493	592	595	842	6
una	496	577	513	592	595	842	6
articulación	116	592	169	607	595	842	6
entre	172	592	195	607	595	842	6
la	198	592	206	607	595	842	6
investigación	210	592	267	607	595	842	6
y	271	592	276	607	595	842	6
el	279	592	287	607	595	842	6
diálogo	290	592	323	607	595	842	6
intercultural,	327	592	384	607	595	842	6
para	387	592	407	607	595	842	6
dar	410	592	425	607	595	842	6
a	429	592	433	607	595	842	6
los	437	592	449	607	595	842	6
estudiantes	453	592	502	607	595	842	6
la	505	592	513	607	595	842	6
oportunidad	116	607	172	622	595	842	6
de	175	607	186	622	595	842	6
vivir	189	607	209	622	595	842	6
con	212	607	229	622	595	842	6
la	232	607	240	622	595	842	6
diversidad	243	607	289	622	595	842	6
de	292	607	302	622	595	842	6
saberes,	306	607	340	622	595	842	6
de	344	607	354	622	595	842	6
modo	357	607	383	622	595	842	6
que	387	607	403	622	595	842	6
tengan	406	607	436	622	595	842	6
la	439	607	447	622	595	842	6
posibilidad	450	607	499	622	595	842	6
de	503	607	513	622	595	842	6
ampliar	116	622	150	637	595	842	6
su	153	622	162	637	595	842	6
aprendizaje.	165	622	218	637	595	842	6
Utilizamos	130	643	178	658	595	842	6
la	180	643	188	658	595	842	6
triangulación	190	643	249	658	595	842	6
metodológica	251	643	311	658	595	842	6
de	313	643	324	658	595	842	6
los	326	643	338	658	595	842	6
datos,	340	643	366	658	595	842	6
ya	368	643	378	658	595	842	6
que	380	643	396	658	595	842	6
implica	399	643	431	658	595	842	6
la	433	643	441	658	595	842	6
combinación	443	643	500	658	595	842	6
de	503	643	513	658	595	842	6
dos	116	658	132	673	595	842	6
o	134	658	140	673	595	842	6
más	142	658	160	673	595	842	6
puntos	163	658	193	673	595	842	6
de	195	658	206	673	595	842	6
vista	208	658	229	673	595	842	6
para	231	658	250	673	595	842	6
comprender	253	658	307	673	595	842	6
mejor	309	658	335	673	595	842	6
los	338	658	350	673	595	842	6
diferentes	353	658	396	673	595	842	6
aspectos	398	658	435	673	595	842	6
de	438	658	448	673	595	842	6
una	451	658	467	673	595	842	6
realidad	470	658	506	673	595	842	6
y	508	658	513	673	595	842	6
evitar	116	673	141	688	595	842	6
el	144	673	151	688	595	842	6
sesgo	154	673	177	688	595	842	6
de	180	673	191	688	595	842	6
una	193	673	210	688	595	842	6
metodología	213	673	268	688	595	842	6
única.	271	673	298	688	595	842	6
Como	300	673	328	688	595	842	6
fuente	331	673	358	688	595	842	6
de	361	673	371	688	595	842	6
datos,	374	673	400	688	595	842	6
aplicamos	403	673	447	688	595	842	6
la	449	673	457	688	595	842	6
observación	460	673	513	688	595	842	6
participante,	116	688	172	703	595	842	6
entrevistas	174	688	221	703	595	842	6
semiestructuradas	223	688	303	703	595	842	6
con	305	688	322	703	595	842	6
estudiantes	324	688	373	703	595	842	6
y	375	688	380	703	595	842	6
pescadores	383	688	431	703	595	842	6
de	433	688	443	703	595	842	6
la	446	688	453	703	595	842	6
comunidad	456	688	506	703	595	842	6
y	508	688	513	703	595	842	6
los	116	703	129	718	595	842	6
videos	131	703	159	718	595	842	6
de	162	703	172	718	595	842	6
clases	175	703	200	718	595	842	6
realizadas	202	703	246	718	595	842	6
por	248	703	264	718	595	842	6
los	266	703	279	718	595	842	6
docentes	281	703	320	718	595	842	6
en	322	703	333	718	595	842	6
formación	336	703	381	718	595	842	6
inicial.	384	703	413	718	595	842	6
Para	130	724	150	739	595	842	6
el	153	724	161	739	595	842	6
diálogo	164	724	197	739	595	842	6
intercultural	200	724	255	739	595	842	6
en	258	724	269	739	595	842	6
la	272	724	280	739	595	842	6
enseñanza	283	724	329	739	595	842	6
de	332	724	342	739	595	842	6
ecología,	346	724	385	739	595	842	6
es	388	724	397	739	595	842	6
necesario	400	724	441	739	595	842	6
conocer	445	724	480	739	595	842	6
de	483	724	494	739	595	842	6
qué	497	724	513	739	595	842	6
hablaban	116	739	156	754	595	842	6
los	159	739	171	754	595	842	6
estudiantes.	173	739	225	754	595	842	6
Los	227	739	243	754	595	842	6
docentes	245	739	284	754	595	842	6
en	286	739	297	754	595	842	6
formación	300	739	345	754	595	842	6
inicial	348	739	375	754	595	842	6
hicieron	377	739	414	754	595	842	6
visitas	416	739	443	754	595	842	6
a	446	739	450	754	595	842	6
la	453	739	460	754	595	842	6
comunidad	463	739	513	754	595	842	6
Praxis	365	796	387	806	595	842	6
&	389	796	394	806	595	842	6
Saber,	396	796	419	806	595	842	6
2021,	421	796	441	806	595	842	6
12(28),	443	796	467	806	595	842	6
e11532	469	796	496	806	595	842	6
https://doi.org/10.19053/22160159.v12.n28.2021.11532	298	806	496	815	595	842	6
6	523	798	529	815	595	842	6
Vieira,	63	27	85	41	595	842	7
et	87	27	94	41	595	842	7
al.	96	27	104	41	595	842	7
Etnoecología	440	29	484	38	595	842	7
en	486	29	495	38	595	842	7
el	497	29	503	38	595	842	7
aula	505	29	519	38	595	842	7
de	521	29	530	38	595	842	7
clase	532	29	550	38	595	842	7
antes	116	76	139	91	595	842	7
y	145	76	150	91	595	842	7
durante	157	76	191	91	595	842	7
la	198	76	205	91	595	842	7
construcción	212	76	269	91	595	842	7
de	276	76	286	91	595	842	7
intervenciones	293	76	357	91	595	842	7
didácticas	364	76	408	91	595	842	7
para	414	76	434	91	595	842	7
comprender	440	76	494	91	595	842	7
los	501	76	513	91	595	842	7
conocimientos	116	91	181	106	595	842	7
del	184	91	197	106	595	842	7
entorno	200	91	235	106	595	842	7
donde	238	91	266	106	595	842	7
se	269	91	278	106	595	842	7
encuentra	281	91	325	106	595	842	7
la	328	91	336	106	595	842	7
escuela.	339	91	373	106	595	842	7
Para	376	91	396	106	595	842	7
esto,	399	91	419	106	595	842	7
utilizaron	422	91	464	106	595	842	7
cuadernos	467	91	513	106	595	842	7
de	116	106	127	121	595	842	7
campo	130	106	160	121	595	842	7
y	164	106	169	121	595	842	7
guiones	172	106	206	121	595	842	7
de	210	106	220	121	595	842	7
entrevistas	224	106	271	121	595	842	7
semiestructuradas,	274	106	357	121	595	842	7
como	361	106	385	121	595	842	7
métodos	389	106	427	121	595	842	7
de	431	106	441	121	595	842	7
recopilación	445	106	499	121	595	842	7
de	503	106	513	121	595	842	7
los	116	121	129	136	595	842	7
conocimientos	132	121	197	136	595	842	7
ecológicos	201	121	247	136	595	842	7
tradicionales	250	121	307	136	595	842	7
de	310	121	321	136	595	842	7
los	325	121	337	136	595	842	7
pescadores	341	121	389	136	595	842	7
y	393	121	398	136	595	842	7
de	401	121	412	136	595	842	7
la	415	121	423	136	595	842	7
comunidad	427	121	477	136	595	842	7
escolar,	481	121	513	136	595	842	7
representados	116	136	177	151	595	842	7
por	180	136	195	151	595	842	7
los	198	136	210	151	595	842	7
estudiantes	213	136	262	151	595	842	7
del	264	136	278	151	595	842	7
tercer	280	136	305	151	595	842	7
año	308	136	324	151	595	842	7
de	327	136	337	151	595	842	7
secundaria	340	136	388	151	595	842	7
y	390	136	395	151	595	842	7
el	398	136	405	151	595	842	7
profesor	407	136	444	151	595	842	7
de	447	136	457	151	595	842	7
biología.	460	136	497	151	595	842	7
Las	130	157	145	172	595	842	7
intervenciones	147	157	211	172	595	842	7
fueron	213	157	242	172	595	842	7
desarrolladas	244	157	302	172	595	842	7
por	304	157	319	172	595	842	7
cuatro	321	157	349	172	595	842	7
docentes	350	157	389	172	595	842	7
en	391	157	401	172	595	842	7
formación	403	157	449	172	595	842	7
inicial.	450	157	480	172	595	842	7
Fueron	482	157	513	172	595	842	7
acompañadas	116	172	176	187	595	842	7
por	178	172	194	187	595	842	7
la	196	172	204	187	595	842	7
investigadora	207	172	265	187	595	842	7
in	268	172	277	187	595	842	7
loco	279	172	296	187	595	842	7
y	299	172	304	187	595	842	7
se	306	172	315	187	595	842	7
registraron	317	172	366	187	595	842	7
con	368	172	384	187	595	842	7
una	387	172	404	187	595	842	7
cámara.	406	172	441	187	595	842	7
Los	443	172	459	187	595	842	7
docentes	461	172	500	187	595	842	7
en	502	172	513	187	595	842	7
formación	116	187	162	202	595	842	7
inicial	164	187	192	202	595	842	7
se	194	187	203	202	595	842	7
dispusieron	205	187	256	202	595	842	7
libremente	259	187	306	202	595	842	7
aplicar	308	187	338	202	595	842	7
las	340	187	352	202	595	842	7
intervenciones	354	187	419	202	595	842	7
didácticas.	421	187	468	202	595	842	7
Cada	470	187	493	202	595	842	7
uno	496	187	513	202	595	842	7
dispuso	116	202	150	217	595	842	7
de	153	202	163	217	595	842	7
dos	166	202	181	217	595	842	7
horas	184	202	208	217	595	842	7
de	211	202	221	217	595	842	7
clase	224	202	245	217	595	842	7
para	247	202	267	217	595	842	7
desarrollar	269	202	317	217	595	842	7
la	319	202	327	217	595	842	7
intervención	330	202	386	217	595	842	7
y	388	202	393	217	595	842	7
las	396	202	407	217	595	842	7
modalidades	410	202	466	217	595	842	7
didácticas	469	202	513	217	595	842	7
que	116	217	132	232	595	842	7
eligieron:	134	217	175	232	595	842	7
clase	177	217	198	232	595	842	7
expositiva,	200	217	247	232	595	842	7
resolución	249	217	295	232	595	842	7
de	297	217	308	232	595	842	7
problemas,	310	217	358	232	595	842	7
taller	360	217	383	232	595	842	7
de	385	217	395	232	595	842	7
creación	397	217	435	232	595	842	7
de	437	217	447	232	595	842	7
obras	449	217	473	232	595	842	7
de	475	217	485	232	595	842	7
teatro	488	217	513	232	595	842	7
y	116	232	121	247	595	842	7
taller	124	232	146	247	595	842	7
de	149	232	159	247	595	842	7
producción	162	232	212	247	595	842	7
de	215	232	225	247	595	842	7
video.	228	232	254	247	595	842	7
En	130	253	143	268	595	842	7
este	144	253	161	268	595	842	7
artículo	162	253	196	268	595	842	7
analizaremos	197	253	255	268	595	842	7
las	256	253	268	268	595	842	7
intervenciones	269	253	334	268	595	842	7
didácticas	335	253	379	268	595	842	7
de	380	253	391	268	595	842	7
dos	392	253	408	268	595	842	7
profesoras	409	253	454	268	595	842	7
en	455	253	466	268	595	842	7
formación	467	253	513	268	595	842	7
inicial.	116	268	146	283	595	842	7
Consideramos	149	268	212	283	595	842	7
que	215	268	231	283	595	842	7
la	234	268	241	283	595	842	7
elección	244	268	280	283	595	842	7
de	283	268	293	283	595	842	7
estas	296	268	317	283	595	842	7
dos	320	268	335	283	595	842	7
intervenciones	338	268	402	283	595	842	7
es	405	268	414	283	595	842	7
más	416	268	434	283	595	842	7
apropiada	437	268	481	283	595	842	7
para	484	268	503	283	595	842	7
el	506	268	513	283	595	842	7
análisis	116	283	149	298	595	842	7
del	152	283	165	298	595	842	7
tipo	168	283	186	298	595	842	7
de	189	283	199	298	595	842	7
enfoque	202	283	238	298	595	842	7
de	241	283	251	298	595	842	7
comunicación	254	283	317	298	595	842	7
que	320	283	336	298	595	842	7
proponemos	339	283	394	298	595	842	7
en	397	283	408	298	595	842	7
este	411	283	428	298	595	842	7
estudio	431	283	463	298	595	842	7
(Mortimer	466	283	513	298	595	842	7
&	116	298	124	313	595	842	7
Scott,	127	298	151	313	595	842	7
2002).	154	298	181	313	595	842	7
Las	130	319	145	334	595	842	7
intervenciones	150	319	214	334	595	842	7
tuvieron	218	319	255	334	595	842	7
lugar	260	319	282	334	595	842	7
en	286	319	297	334	595	842	7
las	301	319	313	334	595	842	7
tres	317	319	333	334	595	842	7
secciones	337	319	379	334	595	842	7
del	383	319	396	334	595	842	7
tercer	400	319	426	334	595	842	7
año	430	319	446	334	595	842	7
de	450	319	461	334	595	842	7
secundaria	465	319	513	334	595	842	7
(figura	116	334	146	349	595	842	7
2),	149	334	160	349	595	842	7
compuestas	163	334	215	349	595	842	7
por	218	334	233	349	595	842	7
63	236	334	247	349	595	842	7
estudiantes	250	334	299	349	595	842	7
de	302	334	312	349	595	842	7
entre	315	334	338	349	595	842	7
16	341	334	351	349	595	842	7
y	354	334	359	349	595	842	7
20	362	334	373	349	595	842	7
años,	376	334	398	349	595	842	7
de	401	334	412	349	595	842	7
los	415	334	427	349	595	842	7
géneros	430	334	464	349	595	842	7
masculino	467	334	513	349	595	842	7
y	116	349	121	364	595	842	7
femenino,	124	349	168	364	595	842	7
en	171	349	181	364	595	842	7
el	184	349	191	364	595	842	7
turno	194	349	219	364	595	842	7
matutino,	221	349	264	364	595	842	7
en	267	349	277	364	595	842	7
el	280	349	287	364	595	842	7
Colegio	290	349	324	364	595	842	7
Estadual	327	349	365	364	595	842	7
Desembargador	367	349	437	364	595	842	7
Júlio	440	349	461	364	595	842	7
Virgínio	463	349	500	364	595	842	7
de	503	349	513	364	595	842	7
Santana.	116	364	153	379	595	842	7
Figura	116	386	144	400	595	842	7
2	146	386	151	400	595	842	7
A-	116	407	126	421	595	842	7
Presentación	129	407	178	421	595	842	7
de	181	407	190	421	595	842	7
las	193	407	204	421	595	842	7
profesoras	207	407	246	421	595	842	7
en	249	407	258	421	595	842	7
formación	261	407	301	421	595	842	7
inicial	304	407	328	421	595	842	7
a	331	407	336	421	595	842	7
los	339	407	350	421	595	842	7
estudiantes	353	407	396	421	595	842	7
de	399	407	408	421	595	842	7
la	411	407	418	421	595	842	7
escuela	421	407	449	421	595	842	7
participante.	452	407	501	421	595	842	7
B-	504	407	513	421	595	842	7
Intervención	116	422	165	436	595	842	7
didáctica	168	422	203	436	595	842	7
por	205	422	219	436	595	842	7
una	221	422	236	436	595	842	7
de	238	422	248	436	595	842	7
ellas.	250	422	269	436	595	842	7
Tomado	116	569	149	583	595	842	7
de	152	569	162	583	595	842	7
Formação	165	569	204	583	595	842	7
inicial	207	569	231	583	595	842	7
de	234	569	243	583	595	842	7
professores	246	569	288	583	595	842	7
de	291	569	300	583	595	842	7
biologia:	303	569	336	583	595	842	7
elementos	339	569	377	583	595	842	7
da	380	569	390	583	595	842	7
etnoecología	393	569	441	583	595	842	7
para	444	569	462	583	595	842	7
uma	465	569	483	583	595	842	7
prática	486	569	513	583	595	842	7
docente	116	584	146	598	595	842	7
sensível	150	584	179	598	595	842	7
à	183	584	188	598	595	842	7
diversidade	192	584	236	598	595	842	7
cultural	240	584	270	598	595	842	7
[Tesis	274	584	297	598	595	842	7
de	301	584	310	598	595	842	7
doctorado,	314	584	357	598	595	842	7
Universidad	361	584	410	598	595	842	7
Federal	414	584	443	598	595	842	7
de	447	584	457	598	595	842	7
Bahía]	461	584	487	598	595	842	7
de	491	584	500	598	595	842	7
K,	504	584	513	598	595	842	7
Martins,	116	599	150	613	595	842	7
(p.	154	599	165	613	595	842	7
114).	169	599	189	613	595	842	7
Repositorio	194	599	240	613	595	842	7
de	244	599	254	613	595	842	7
la	258	599	265	613	595	842	7
Universidad	269	599	318	613	595	842	7
Federal	322	599	352	613	595	842	7
de	356	599	365	613	595	842	7
Bahía	370	599	392	613	595	842	7
(http://repositorio.ufba.br/ri/	397	599	513	613	595	842	7
handle/ri/30700).	116	614	186	628	595	842	7
Todas	130	635	156	649	595	842	7
las	159	635	171	649	595	842	7
intervenciones	173	635	238	649	595	842	7
fueron	240	635	270	649	595	842	7
presentadas	272	635	324	649	595	842	7
en	327	635	337	649	595	842	7
la	340	635	348	649	595	842	7
clase	350	635	371	649	595	842	7
durante	374	635	408	649	595	842	7
el	410	635	418	649	595	842	7
curso.	420	635	447	649	595	842	7
El	450	635	459	649	595	842	7
objetivo	461	635	497	649	595	842	7
fue	499	635	513	649	595	842	7
abrir	116	650	138	664	595	842	7
un	140	650	152	664	595	842	7
espacio	155	650	188	664	595	842	7
para	191	650	210	664	595	842	7
el	213	650	220	664	595	842	7
análisis	223	650	256	664	595	842	7
y	259	650	264	664	595	842	7
la	267	650	274	664	595	842	7
discusión,	277	650	321	664	595	842	7
de	324	650	335	664	595	842	7
modo	338	650	364	664	595	842	7
que	367	650	383	664	595	842	7
los	386	650	398	664	595	842	7
estudiantes	401	650	450	664	595	842	7
universitarios	453	650	513	664	595	842	7
pudieran	116	665	156	679	595	842	7
reflexionar	158	665	205	679	595	842	7
sobre	207	665	231	679	595	842	7
la	233	665	240	679	595	842	7
contribución	242	665	299	679	595	842	7
de	300	665	311	679	595	842	7
la	313	665	320	679	595	842	7
etnoecología	322	665	378	679	595	842	7
y	380	665	385	679	595	842	7
sobre	387	665	410	679	595	842	7
el	412	665	420	679	595	842	7
diálogo	421	665	454	679	595	842	7
intercultural,	456	665	513	679	595	842	7
desde	116	680	141	694	595	842	7
la	143	680	150	694	595	842	7
planificación	152	680	209	694	595	842	7
hasta	210	680	233	694	595	842	7
la	235	680	242	694	595	842	7
ejecución	244	680	286	694	595	842	7
de	287	680	298	694	595	842	7
acciones	299	680	336	694	595	842	7
en	338	680	348	694	595	842	7
la	350	680	358	694	595	842	7
escuela	359	680	391	694	595	842	7
secundaria	392	680	440	694	595	842	7
de	442	680	452	694	595	842	7
la	454	680	461	694	595	842	7
comunidad	463	680	513	694	595	842	7
de	116	695	127	709	595	842	7
Mar	129	695	148	709	595	842	7
Grande.	150	695	186	709	595	842	7
En	130	716	143	730	595	842	7
la	145	716	152	730	595	842	7
perspectiva	154	716	204	730	595	842	7
de	206	716	216	730	595	842	7
mejorar	218	716	253	730	595	842	7
el	255	716	262	730	595	842	7
proceso	264	716	299	730	595	842	7
de	300	716	311	730	595	842	7
enseñanza	313	716	358	730	595	842	7
y	360	716	365	730	595	842	7
aprendizaje	367	716	418	730	595	842	7
de	419	716	430	730	595	842	7
la	432	716	439	730	595	842	7
ciencia	441	716	472	730	595	842	7
—en	474	716	495	730	595	842	7
este	496	716	513	730	595	842	7
caso	116	731	135	745	595	842	7
con	138	731	154	745	595	842	7
las	157	731	169	745	595	842	7
metodologías	172	731	231	745	595	842	7
de	234	731	244	745	595	842	7
etnoecología—,	247	731	316	745	595	842	7
las	318	731	330	745	595	842	7
profesoras	333	731	378	745	595	842	7
en	381	731	392	745	595	842	7
formación	394	731	440	745	595	842	7
inicial	443	731	470	745	595	842	7
buscaron	473	731	513	745	595	842	7
Praxis	363	796	385	806	595	842	7
&	387	796	392	806	595	842	7
Saber,	394	796	417	806	595	842	7
2021,	419	796	439	806	595	842	7
12(28),	441	796	465	806	595	842	7
e11532	470	796	496	806	595	842	7
https://doi.org/10.19053/22160159.v12.n28.2021.11532	298	806	496	815	595	842	7
7	524	798	530	815	595	842	7
Vieira,	63	26	85	40	595	842	8
et	87	26	94	40	595	842	8
al.	96	26	104	40	595	842	8
Etnoecología	439	28	483	37	595	842	8
en	486	28	494	37	595	842	8
el	496	28	502	37	595	842	8
aula	504	28	518	37	595	842	8
de	520	28	529	37	595	842	8
clase	531	28	549	37	595	842	8
promover	116	76	159	91	595	842	8
en	162	76	173	91	595	842	8
sus	176	76	190	91	595	842	8
intervenciones	193	76	257	91	595	842	8
el	260	76	267	91	595	842	8
diálogo	270	76	303	91	595	842	8
para	306	76	325	91	595	842	8
la	328	76	336	91	595	842	8
expansión	339	76	384	91	595	842	8
del	386	76	400	91	595	842	8
conocimiento	403	76	463	91	595	842	8
a	466	76	471	91	595	842	8
través	474	76	500	91	595	842	8
de	503	76	513	91	595	842	8
diversas	116	91	152	106	595	842	8
fuentes	154	91	185	106	595	842	8
de	187	91	198	106	595	842	8
investigación	200	91	258	106	595	842	8
y	260	91	265	106	595	842	8
saberes.	267	91	301	106	595	842	8
El	303	91	312	106	595	842	8
enfoque	314	91	350	106	595	842	8
de	352	91	362	106	595	842	8
las	364	91	376	106	595	842	8
profesoras	378	91	423	106	595	842	8
en	425	91	436	106	595	842	8
formación	438	91	484	106	595	842	8
inicial	486	91	513	106	595	842	8
en	116	106	127	121	595	842	8
los	129	106	141	121	595	842	8
métodos	143	106	181	121	595	842	8
y	182	106	187	121	595	842	8
técnicas	189	106	224	121	595	842	8
vinculados	226	106	274	121	595	842	8
a	275	106	280	121	595	842	8
la	282	106	289	121	595	842	8
etnoecología	291	106	347	121	595	842	8
es	349	106	357	121	595	842	8
una	359	106	376	121	595	842	8
variación	377	106	418	121	595	842	8
importante	420	106	469	121	595	842	8
en	471	106	481	121	595	842	8
cuanto	483	106	513	121	595	842	8
a	116	121	121	136	595	842	8
las	124	121	136	136	595	842	8
metodologías	138	121	198	136	595	842	8
de	201	121	211	136	595	842	8
enseñanza	214	121	260	136	595	842	8
escolar,	262	121	295	136	595	842	8
ya	298	121	307	136	595	842	8
que	310	121	326	136	595	842	8
ofrece	329	121	356	136	595	842	8
a	359	121	364	136	595	842	8
los	367	121	379	136	595	842	8
estudiantes	382	121	431	136	595	842	8
la	434	121	441	136	595	842	8
oportunidad	444	121	500	136	595	842	8
de	503	121	513	136	595	842	8
acceder	116	136	150	151	595	842	8
a	152	136	157	151	595	842	8
nuevas	159	136	190	151	595	842	8
formas	192	136	223	151	595	842	8
de	225	136	236	151	595	842	8
conocer	238	136	274	151	595	842	8
y	276	136	281	151	595	842	8
de	284	136	294	151	595	842	8
actuar	297	136	324	151	595	842	8
sobre	327	136	350	151	595	842	8
el	353	136	360	151	595	842	8
medio	363	136	391	151	595	842	8
ambiente.	393	136	436	151	595	842	8
Las	130	157	145	172	595	842	8
intervenciones	150	157	215	172	595	842	8
didácticas	220	157	264	172	595	842	8
tuvieron	269	157	306	172	595	842	8
como	311	157	336	172	595	842	8
tema	341	157	363	172	595	842	8
principal	368	157	408	172	595	842	8
la	413	157	421	172	595	842	8
bio-invasión	426	157	481	172	595	842	8
de	486	157	496	172	595	842	8
las	501	157	513	172	595	842	8
especies	116	172	152	187	595	842	8
de	157	172	168	187	595	842	8
coral	173	172	195	187	595	842	8
Tubastraea	200	172	248	187	595	842	8
spp.	253	172	271	187	595	842	8
en	276	172	287	187	595	842	8
la	292	172	300	187	595	842	8
BTS	305	172	323	187	595	842	8
y	329	172	334	187	595	842	8
sus	339	172	353	187	595	842	8
principales	358	172	406	187	595	842	8
impactos	412	172	452	187	595	842	8
ecológicos	457	172	503	187	595	842	8
y	508	172	513	187	595	842	8
sociales.	116	187	153	202	595	842	8
Este	156	187	175	202	595	842	8
ecosistema	179	187	226	202	595	842	8
ya	230	187	240	202	595	842	8
ha	244	187	255	202	595	842	8
sufrido	259	187	290	202	595	842	8
amenazas	294	187	337	202	595	842	8
contundentes	341	187	400	202	595	842	8
como:	404	187	431	202	595	842	8
a	435	187	440	202	595	842	8
escala	444	187	470	202	595	842	8
mundial,	474	187	513	202	595	842	8
el	116	202	124	217	595	842	8
blanqueamiento	128	202	199	217	595	842	8
de	203	202	213	217	595	842	8
los	217	202	230	217	595	842	8
corales;	234	202	267	217	595	842	8
a	271	202	275	217	595	842	8
nivel	279	202	301	217	595	842	8
regional,	305	202	343	217	595	842	8
la	347	202	355	217	595	842	8
bio-invasión;	359	202	416	217	595	842	8
y	420	202	425	217	595	842	8
en	429	202	440	217	595	842	8
el	444	202	451	217	595	842	8
ámbito	455	202	486	217	595	842	8
local,	490	202	513	217	595	842	8
la	116	217	124	232	595	842	8
sobrepesca	128	217	176	232	595	842	8
y	181	217	186	232	595	842	8
la	190	217	198	232	595	842	8
explotación	202	217	254	232	595	842	8
ilegal	258	217	281	232	595	842	8
de	286	217	296	232	595	842	8
organismos	301	217	352	232	595	842	8
marinos,	356	217	395	232	595	842	8
entre	399	217	422	232	595	842	8
otros.	426	217	451	232	595	842	8
Los	456	217	472	232	595	842	8
arrecifes	476	217	513	232	595	842	8
brasileños	116	232	161	247	595	842	8
ya	163	232	173	247	595	842	8
están	175	232	198	247	595	842	8
afectados	201	232	242	247	595	842	8
por	244	232	260	247	595	842	8
estas	262	232	283	247	595	842	8
amenazas	285	232	328	247	595	842	8
(Leão	330	232	355	247	595	842	8
&	358	232	366	247	595	842	8
Kikuchi,	368	232	405	247	595	842	8
2005)	408	232	433	247	595	842	8
y	435	232	440	247	595	842	8
la	443	232	450	247	595	842	8
ocurrencia	453	232	500	247	595	842	8
de	503	232	513	247	595	842	8
bio-invasión	116	247	171	262	595	842	8
por	174	247	189	262	595	842	8
el	191	247	199	262	595	842	8
coral-sol	201	247	239	262	595	842	8
Tubastraea	242	247	290	262	595	842	8
spp.	292	247	309	262	595	842	8
es	312	247	321	262	595	842	8
el	323	247	330	262	595	842	8
capítulo	333	247	368	262	595	842	8
más	370	247	388	262	595	842	8
reciente	390	247	425	262	595	842	8
como	427	247	452	262	595	842	8
consecuencia	454	247	513	262	595	842	8
de	116	262	127	277	595	842	8
la	129	262	137	277	595	842	8
presión	139	262	172	277	595	842	8
de	175	262	185	277	595	842	8
las	188	262	199	277	595	842	8
actividades	202	262	251	277	595	842	8
humanas	253	262	293	277	595	842	8
en	296	262	307	277	595	842	8
la	309	262	317	277	595	842	8
conservación	319	262	377	277	595	842	8
de	380	262	390	277	595	842	8
los	393	262	405	277	595	842	8
ecosistemas.	408	262	462	277	595	842	8
Análisis	116	283	152	298	595	842	8
de	155	283	165	298	595	842	8
datos	168	283	192	298	595	842	8
El	130	304	139	319	595	842	8
análisis	142	304	174	319	595	842	8
de	176	304	187	319	595	842	8
las	189	304	201	319	595	842	8
grabaciones	203	304	255	319	595	842	8
de	258	304	268	319	595	842	8
video	271	304	295	319	595	842	8
nos	297	304	313	319	595	842	8
permitió	315	304	354	319	595	842	8
seleccionar	356	304	405	319	595	842	8
secuencias	407	304	454	319	595	842	8
de	456	304	466	319	595	842	8
turnos	469	304	497	319	595	842	8
del	500	304	513	319	595	842	8
habla	116	319	140	334	595	842	8
—llamados	142	319	192	334	595	842	8
episodios	195	319	234	334	595	842	8
de	236	319	246	334	595	842	8
enseñanza	249	319	294	334	595	842	8
(Carvalho	296	319	341	334	595	842	8
1996;	343	319	367	334	595	842	8
Carvalho	370	319	410	334	595	842	8
et	413	319	421	334	595	842	8
al.,	423	319	436	334	595	842	8
1992)—,	439	319	476	334	595	842	8
que	479	319	495	334	595	842	8
son	497	319	513	334	595	842	8
momentos	116	334	163	349	595	842	8
en	166	334	177	349	595	842	8
los	180	334	192	349	595	842	8
que	196	334	212	349	595	842	8
las	215	334	226	349	595	842	8
situaciones	230	334	278	349	595	842	8
que	281	334	297	349	595	842	8
queremos	301	334	344	349	595	842	8
investigar	347	334	390	349	595	842	8
se	393	334	402	349	595	842	8
hicieron	405	334	441	349	595	842	8
evidentes:	444	334	488	349	595	842	8
si	491	334	498	349	595	842	8
las	501	334	513	349	595	842	8
profesoras	116	349	162	364	595	842	8
en	164	349	175	364	595	842	8
formación	178	349	223	364	595	842	8
inicial	226	349	253	364	595	842	8
pudieron	256	349	296	364	595	842	8
estimular	299	349	340	364	595	842	8
el	343	349	351	364	595	842	8
diálogo	353	349	386	364	595	842	8
intercultural	389	349	443	364	595	842	8
en	446	349	457	364	595	842	8
una	460	349	476	364	595	842	8
clase	479	349	500	364	595	842	8
de	503	349	513	364	595	842	8
ecología;	116	364	155	379	595	842	8
la	158	364	165	379	595	842	8
producción	168	364	218	379	595	842	8
de	221	364	231	379	595	842	8
significados	234	364	286	379	595	842	8
construidos;	288	364	342	379	595	842	8
y	345	364	350	379	595	842	8
los	352	364	365	379	595	842	8
malentendidos,	367	364	435	379	595	842	8
las	437	364	449	379	595	842	8
situaciones	452	364	500	379	595	842	8
de	503	364	513	379	595	842	8
conflicto	116	379	155	394	595	842	8
o	157	379	163	394	595	842	8
la	165	379	172	394	595	842	8
diferenciación	174	379	237	394	595	842	8
entre	239	379	262	394	595	842	8
significados	264	379	316	394	595	842	8
o	318	379	324	394	595	842	8
puntos	326	379	356	394	595	842	8
de	358	379	369	394	595	842	8
vista.	371	379	394	394	595	842	8
Por	396	379	411	394	595	842	8
lo	413	379	422	394	595	842	8
tanto,	424	379	449	394	595	842	8
adaptamos	451	379	499	394	595	842	8
los	501	379	513	394	595	842	8
pasos	116	394	141	409	595	842	8
descritos	143	394	182	409	595	842	8
por	185	394	200	409	595	842	8
Carvalho	203	394	243	409	595	842	8
(1996)	246	394	275	409	595	842	8
para	277	394	297	409	595	842	8
el	299	394	307	409	595	842	8
análisis	309	394	341	409	595	842	8
de	344	394	354	409	595	842	8
los	357	394	369	409	595	842	8
videos:	372	394	403	409	595	842	8
1.	130	415	138	430	595	842	8
Ver	145	415	160	430	595	842	8
e	162	415	167	430	595	842	8
rever	170	415	192	430	595	842	8
grabaciones	195	415	247	430	595	842	8
de	249	415	260	430	595	842	8
las	262	415	274	430	595	842	8
clases	276	415	302	430	595	842	8
para	304	415	323	430	595	842	8
separar	326	415	358	430	595	842	8
los	361	415	373	430	595	842	8
posibles	376	415	411	430	595	842	8
episodios.	414	415	458	430	595	842	8
2.	130	436	138	451	595	842	8
Seleccionar	145	436	195	451	595	842	8
de	197	436	208	451	595	842	8
manera	210	436	243	451	595	842	8
más	246	436	264	451	595	842	8
precisa	266	436	297	451	595	842	8
los	299	436	312	451	595	842	8
episodios	314	436	356	451	595	842	8
de	358	436	369	451	595	842	8
enseñanza	371	436	417	451	595	842	8
y	419	436	424	451	595	842	8
analizarlos.	427	436	477	451	595	842	8
3.	130	457	138	472	595	842	8
Buscar	145	457	174	472	595	842	8
triangular	177	457	221	472	595	842	8
los	223	457	236	472	595	842	8
datos	238	457	262	472	595	842	8
obtenidos	264	457	307	472	595	842	8
por	310	457	325	472	595	842	8
medio	328	457	356	472	595	842	8
de	358	457	369	472	595	842	8
los	371	457	384	472	595	842	8
diferentes	386	457	429	472	595	842	8
instrumentos,	432	457	493	472	595	842	8
por	130	472	146	487	595	842	8
ejemplo,	148	472	186	487	595	842	8
al	188	472	196	487	595	842	8
relacionar	198	472	242	487	595	842	8
el	245	472	252	487	595	842	8
material	255	472	291	487	595	842	8
grabado	294	472	330	487	595	842	8
en	332	472	343	487	595	842	8
video	345	472	369	487	595	842	8
con	372	472	388	487	595	842	8
trabajos	391	472	426	487	595	842	8
escritos,	428	472	464	487	595	842	8
diario	466	472	493	487	595	842	8
de	130	487	141	502	595	842	8
campo	143	487	173	502	595	842	8
y	176	487	181	502	595	842	8
entrevistas	183	487	230	502	595	842	8
semiestructuradas	232	487	313	502	595	842	8
realizadas	315	487	359	502	595	842	8
por	361	487	377	502	595	842	8
las	379	487	391	502	595	842	8
profesoras	393	487	439	502	595	842	8
en	441	487	452	502	595	842	8
formación	454	487	500	502	595	842	8
inicial	130	502	158	517	595	842	8
en	160	502	171	517	595	842	8
la	173	502	181	517	595	842	8
comunidad.	183	502	236	517	595	842	8
Los	130	523	146	538	595	842	8
episodios	149	523	191	538	595	842	8
de	194	523	205	538	595	842	8
enseñanza	208	523	254	538	595	842	8
extraídos	257	523	298	538	595	842	8
de	301	523	311	538	595	842	8
la	315	523	323	538	595	842	8
transcripción	326	523	385	538	595	842	8
de	388	523	399	538	595	842	8
los	402	523	414	538	595	842	8
datos	418	523	441	538	595	842	8
de	445	523	455	538	595	842	8
la	458	523	466	538	595	842	8
grabación	470	523	513	538	595	842	8
se	116	538	125	553	595	842	8
insertan	128	538	164	553	595	842	8
en	167	538	178	553	595	842	8
la	181	538	189	553	595	842	8
cadena	192	538	223	553	595	842	8
de	226	538	237	553	595	842	8
eventos	240	538	273	553	595	842	8
desarrollados	276	538	335	553	595	842	8
en	338	538	349	553	595	842	8
la	352	538	360	553	595	842	8
clase.	363	538	387	553	595	842	8
Los	390	538	406	553	595	842	8
mapas	409	538	437	553	595	842	8
de	440	538	451	553	595	842	8
actividad	454	538	494	553	595	842	8
son	497	538	513	553	595	842	8
útiles	116	553	140	568	595	842	8
para	142	553	162	568	595	842	8
la	164	553	171	568	595	842	8
contextualización	174	553	251	568	595	842	8
de	253	553	264	568	595	842	8
estos	266	553	288	568	595	842	8
episodios,	290	553	334	568	595	842	8
ya	336	553	346	568	595	842	8
que	348	553	364	568	595	842	8
indican	366	553	400	568	595	842	8
el	402	553	409	568	595	842	8
momento	411	553	454	568	595	842	8
de	457	553	467	568	595	842	8
la	469	553	477	568	595	842	8
clase	479	553	500	568	595	842	8
en	502	553	513	568	595	842	8
que	116	568	132	583	595	842	8
los	135	568	147	583	595	842	8
enunciados	150	568	200	583	595	842	8
fueron	203	568	233	583	595	842	8
producidos.	235	568	288	583	595	842	8
Los	290	568	306	583	595	842	8
episodios	309	568	350	583	595	842	8
seleccionados	353	568	413	583	595	842	8
para	416	568	436	583	595	842	8
el	439	568	446	583	595	842	8
análisis	449	568	481	583	595	842	8
fueron	484	568	513	583	595	842	8
aquellos	116	583	152	598	595	842	8
en	156	583	166	598	595	842	8
los	170	583	182	598	595	842	8
que	186	583	202	598	595	842	8
la	205	583	213	598	595	842	8
profesora	216	583	258	598	595	842	8
en	261	583	272	598	595	842	8
formación	275	583	321	598	595	842	8
inicial	324	583	352	598	595	842	8
incorporó	355	583	399	598	595	842	8
el	403	583	410	598	595	842	8
diálogo	414	583	446	598	595	842	8
intercultural	450	583	505	598	595	842	8
y	508	583	513	598	595	842	8
el	116	598	124	613	595	842	8
conocimiento	127	598	188	613	595	842	8
etnoecológico	191	598	253	613	595	842	8
para	256	598	276	613	595	842	8
expandir	279	598	319	613	595	842	8
el	322	598	329	613	595	842	8
conocimiento	333	598	394	613	595	842	8
científico	397	598	438	613	595	842	8
en	441	598	452	613	595	842	8
la	455	598	463	613	595	842	8
clase.	467	598	490	613	595	842	8
Para	493	598	513	613	595	842	8
esto,	116	613	136	628	595	842	8
de	139	613	149	628	595	842	8
acuerdo	152	613	187	628	595	842	8
con	190	613	206	628	595	842	8
la	208	613	216	628	595	842	8
metodología	219	613	274	628	595	842	8
adoptada	277	613	317	628	595	842	8
por	320	613	335	628	595	842	8
Amaral	338	613	371	628	595	842	8
y	374	613	379	628	595	842	8
Mortimer	381	613	424	628	595	842	8
(2011),	427	613	458	628	595	842	8
preparamos	461	613	513	628	595	842	8
los	116	628	129	643	595	842	8
mapas	132	628	160	643	595	842	8
de	163	628	173	643	595	842	8
actividad,	176	628	219	643	595	842	8
que	222	628	238	643	595	842	8
permitieron	241	628	294	643	595	842	8
una	297	628	314	643	595	842	8
visión	317	628	343	643	595	842	8
global	346	628	373	643	595	842	8
de	376	628	386	643	595	842	8
la	389	628	397	643	595	842	8
secuencia	400	628	442	643	595	842	8
a	445	628	450	643	595	842	8
ser	453	628	466	643	595	842	8
analizada.	469	628	513	643	595	842	8
Después,	116	643	156	658	595	842	8
elegimos	161	643	200	658	595	842	8
episodios	205	643	246	658	595	842	8
representativos	251	643	317	658	595	842	8
del	322	643	336	658	595	842	8
desarrollo	341	643	385	658	595	842	8
temático	390	643	428	658	595	842	8
de	433	643	443	658	595	842	8
las	448	643	460	658	595	842	8
clases.	465	643	492	658	595	842	8
Los	497	643	513	658	595	842	8
episodios	116	658	158	673	595	842	8
seleccionados	161	658	221	673	595	842	8
se	225	658	234	673	595	842	8
analizaron	237	658	283	673	595	842	8
con	287	658	303	673	595	842	8
la	306	658	314	673	595	842	8
estructura	317	658	362	673	595	842	8
presentada	366	658	413	673	595	842	8
por	417	658	432	673	595	842	8
Mortimer	436	658	479	673	595	842	8
y	482	658	488	673	595	842	8
Scott	491	658	513	673	595	842	8
(2002)	116	673	145	688	595	842	8
para	147	673	167	688	595	842	8
el	169	673	177	688	595	842	8
enfoque	179	673	215	688	595	842	8
comunicativo	217	673	277	688	595	842	8
en	280	673	291	688	595	842	8
la	293	673	301	688	595	842	8
clase	303	673	324	688	595	842	8
(cuadro	327	673	361	688	595	842	8
1).	364	673	375	688	595	842	8
En	130	694	143	709	595	842	8
estos	149	694	170	709	595	842	8
mapas,	176	694	207	709	595	842	8
especificamos	213	694	274	709	595	842	8
el	280	694	288	709	595	842	8
tiempo	294	694	325	709	595	842	8
de	331	694	342	709	595	842	8
cada	348	694	368	709	595	842	8
actividad,	374	694	417	709	595	842	8
las	423	694	435	709	595	842	8
acciones	441	694	478	709	595	842	8
de	484	694	495	709	595	842	8
los	501	694	513	709	595	842	8
participantes	116	709	173	724	595	842	8
y	176	709	181	724	595	842	8
los	183	709	196	724	595	842	8
temas	198	709	224	724	595	842	8
trabajados	226	709	272	724	595	842	8
en	274	709	285	724	595	842	8
la	288	709	295	724	595	842	8
clase,	298	709	321	724	595	842	8
en	324	709	334	724	595	842	8
vista	337	709	357	724	595	842	8
de	360	709	370	724	595	842	8
la	373	709	380	724	595	842	8
importancia	383	709	437	724	595	842	8
de	439	709	449	724	595	842	8
estos	452	709	474	724	595	842	8
aspectos	476	709	513	724	595	842	8
en	116	724	127	739	595	842	8
la	131	724	138	739	595	842	8
producción	142	724	193	739	595	842	8
del	197	724	210	739	595	842	8
discurso	214	724	251	739	595	842	8
y	255	724	260	739	595	842	8
en	264	724	274	739	595	842	8
la	278	724	286	739	595	842	8
constitución	290	724	344	739	595	842	8
del	348	724	361	739	595	842	8
género	365	724	395	739	595	842	8
del	399	724	412	739	595	842	8
discurso	416	724	453	739	595	842	8
de	457	724	467	739	595	842	8
la	471	724	479	739	595	842	8
ciencia	482	724	513	739	595	842	8
escolar.	116	739	149	754	595	842	8
Seguimos	152	739	194	754	595	842	8
el	198	739	205	754	595	842	8
protocolo	208	739	251	754	595	842	8
sugerido	254	739	292	754	595	842	8
por	295	739	311	754	595	842	8
Amaral	314	739	347	754	595	842	8
y	350	739	355	754	595	842	8
Mortimer	358	739	401	754	595	842	8
(2011),	405	739	436	754	595	842	8
según	439	739	465	754	595	842	8
el	468	739	475	754	595	842	8
cual,	478	739	499	754	595	842	8
en	502	739	513	754	595	842	8
Praxis	365	796	387	806	595	842	8
&	389	796	394	806	595	842	8
Saber,	396	796	419	806	595	842	8
2021,	421	796	441	806	595	842	8
12(28),	443	796	467	806	595	842	8
e11532	469	796	496	806	595	842	8
https://doi.org/10.19053/22160159.v12.n28.2021.11532	298	806	496	815	595	842	8
8	523	798	529	815	595	842	8
Vieira,	63	27	85	41	595	842	9
et	87	27	94	41	595	842	9
al.	96	27	104	41	595	842	9
Etnoecología	440	29	484	38	595	842	9
en	486	29	495	38	595	842	9
el	497	29	503	38	595	842	9
aula	505	29	519	38	595	842	9
de	521	29	530	38	595	842	9
clase	532	29	550	38	595	842	9
la	116	76	124	91	595	842	9
primera	127	76	162	91	595	842	9
columna,	166	76	207	91	595	842	9
se	210	76	219	91	595	842	9
muestra	222	76	258	91	595	842	9
el	261	76	268	91	595	842	9
tiempo	272	76	303	91	595	842	9
dedicado	306	76	347	91	595	842	9
a	350	76	355	91	595	842	9
cada	358	76	378	91	595	842	9
actividad,	381	76	424	91	595	842	9
que	428	76	444	91	595	842	9
se	447	76	456	91	595	842	9
detalla	459	76	488	91	595	842	9
en	492	76	502	91	595	842	9
la	505	76	513	91	595	842	9
segunda	116	91	153	106	595	842	9
columna.	155	91	196	106	595	842	9
La	198	91	209	106	595	842	9
tercera	211	91	241	106	595	842	9
columna	243	91	282	106	595	842	9
presenta	284	91	321	106	595	842	9
los	323	91	335	106	595	842	9
temas	337	91	363	106	595	842	9
centrales	365	91	404	106	595	842	9
discutidos	406	91	451	106	595	842	9
en	453	91	464	106	595	842	9
momentos	466	91	513	106	595	842	9
específicos	116	106	163	121	595	842	9
de	167	106	178	121	595	842	9
la	181	106	189	121	595	842	9
clase.	193	106	216	121	595	842	9
La	220	106	231	121	595	842	9
cuarta	235	106	263	121	595	842	9
columna	267	106	305	121	595	842	9
muestra	309	106	344	121	595	842	9
las	348	106	360	121	595	842	9
acciones	364	106	401	121	595	842	9
tomadas	405	106	442	121	595	842	9
por	446	106	461	121	595	842	9
el	465	106	473	121	595	842	9
profesor	477	106	513	121	595	842	9
y	116	121	121	136	595	842	9
los	125	121	138	136	595	842	9
alumnos,	141	121	182	136	595	842	9
lo	186	121	194	136	595	842	9
cual	198	121	216	136	595	842	9
da	220	121	231	136	595	842	9
pistas	235	121	259	136	595	842	9
sobre	263	121	287	136	595	842	9
los	291	121	303	136	595	842	9
tipos	307	121	329	136	595	842	9
de	333	121	343	136	595	842	9
enfoque	347	121	382	136	595	842	9
comunicativo	386	121	446	136	595	842	9
y	450	121	455	136	595	842	9
los	459	121	471	136	595	842	9
patrones	475	121	513	136	595	842	9
de	116	136	127	151	595	842	9
interacción	130	136	179	151	595	842	9
establecidos	182	136	235	151	595	842	9
en	239	136	249	151	595	842	9
la	252	136	260	151	595	842	9
clase	263	136	284	151	595	842	9
durante	287	136	322	151	595	842	9
las	325	136	336	151	595	842	9
actividades.	340	136	391	151	595	842	9
La	394	136	405	151	595	842	9
quinta	408	136	437	151	595	842	9
columna	440	136	479	151	595	842	9
es	482	136	490	151	595	842	9
para	494	136	513	151	595	842	9
observaciones	116	151	178	166	595	842	9
generales.	181	151	224	166	595	842	9
Cuadro	116	173	148	187	595	842	9
1	150	173	155	187	595	842	9
Tipos	116	194	137	208	595	842	9
de	139	194	149	208	595	842	9
enfoque	151	194	181	208	595	842	9
comunicativo	184	194	236	208	595	842	9
Interactivo	276	217	318	229	595	842	9
No	411	217	422	229	595	842	9
interactivo	424	217	466	229	595	842	9
Dialógico	155	233	191	245	595	842	9
interactivo	257	233	296	245	595	842	9
/	298	233	301	245	595	842	9
dialógico	303	233	336	245	595	842	9
No	392	233	403	245	595	842	9
interactivo	406	233	444	245	595	842	9
/	446	233	449	245	595	842	9
dialógico	451	233	485	245	595	842	9
de	148	247	157	259	595	842	9
autoridad	160	247	198	259	595	842	9
interactivo	252	247	290	259	595	842	9
/	293	247	295	259	595	842	9
de	297	247	306	259	595	842	9
autoridad	308	247	342	259	595	842	9
No	387	247	398	259	595	842	9
interactivo	400	247	438	259	595	842	9
/	441	247	443	259	595	842	9
de	445	247	454	259	595	842	9
autoridad	456	247	490	259	595	842	9
Tomado	116	262	149	275	595	842	9
de	152	262	162	275	595	842	9
“Atividade	165	262	206	275	595	842	9
discursiva	209	262	249	275	595	842	9
nas	252	262	266	275	595	842	9
salas	269	262	288	275	595	842	9
de	291	262	300	275	595	842	9
aula	303	262	320	275	595	842	9
de	323	262	332	275	595	842	9
ciências:	335	262	369	275	595	842	9
uma	372	262	390	275	595	842	9
ferramenta	393	262	437	275	595	842	9
sociocultural	440	262	492	275	595	842	9
para	495	262	513	275	595	842	9
analisar	116	277	147	290	595	842	9
e	150	277	155	290	595	842	9
planejar	158	277	190	290	595	842	9
o	193	277	198	290	595	842	9
ensino”	201	277	231	290	595	842	9
de	234	277	243	290	595	842	9
Mortimer	246	277	286	290	595	842	9
y	289	277	293	290	595	842	9
Scott,	296	277	319	290	595	842	9
2002,	322	277	343	290	595	842	9
Investigações	346	277	396	290	595	842	9
em	399	277	411	290	595	842	9
Ensino	414	277	441	290	595	842	9
de	444	277	453	290	595	842	9
Ciências,	456	277	491	290	595	842	9
7(3),	494	277	513	290	595	842	9
pp.	116	292	129	305	595	842	9
283-306.	131	292	165	305	595	842	9
Resultados	116	328	196	348	595	842	9
y	200	328	208	348	595	842	9
discusión	211	328	280	348	595	842	9
Presentaremos	130	354	195	369	595	842	9
los	201	354	214	369	595	842	9
resultados	220	354	264	369	595	842	9
de	271	354	281	369	595	842	9
las	287	354	299	369	595	842	9
intervenciones	305	354	369	369	595	842	9
didácticas	375	354	419	369	595	842	9
en	425	354	436	369	595	842	9
dos	442	354	458	369	595	842	9
momentos:	464	354	513	369	595	842	9
primero	116	369	152	384	595	842	9
el	156	369	163	384	595	842	9
análisis	167	369	199	384	595	842	9
de	203	369	214	384	595	842	9
la	217	369	225	384	595	842	9
intervención	229	369	285	384	595	842	9
aplicada	289	369	325	384	595	842	9
por	329	369	344	384	595	842	9
la	348	369	355	384	595	842	9
profesora	359	369	401	384	595	842	9
en	404	369	415	384	595	842	9
formación	419	369	465	384	595	842	9
inicial	468	369	496	384	595	842	9
L2;	499	369	513	384	595	842	9
y	116	384	121	399	595	842	9
luego,	125	384	151	399	595	842	9
el	154	384	161	399	595	842	9
análisis	165	384	197	399	595	842	9
de	200	384	211	399	595	842	9
la	214	384	222	399	595	842	9
intervención	225	384	281	399	595	842	9
de	284	384	295	399	595	842	9
la	298	384	306	399	595	842	9
profesora	309	384	351	399	595	842	9
en	354	384	365	399	595	842	9
formación	368	384	414	399	595	842	9
inicial	417	384	444	399	595	842	9
L3;	448	384	461	399	595	842	9
ambos	465	384	494	399	595	842	9
con	497	384	513	399	595	842	9
sus	116	399	130	414	595	842	9
respectivas	133	399	181	414	595	842	9
discusiones.	184	399	237	414	595	842	9
A	240	399	248	414	595	842	9
continuación,	251	399	311	414	595	842	9
en	314	399	325	414	595	842	9
el	328	399	335	414	595	842	9
cuadro	338	399	369	414	595	842	9
2,	372	399	380	414	595	842	9
se	383	399	392	414	595	842	9
presentan	395	399	438	414	595	842	9
los	441	399	453	414	595	842	9
mapas	456	399	484	414	595	842	9
de	487	399	498	414	595	842	9
los	501	399	513	414	595	842	9
principales	116	414	165	429	595	842	9
eventos	167	414	200	429	595	842	9
que	202	414	218	429	595	842	9
ocurrieron	221	414	268	429	595	842	9
durante	270	414	305	429	595	842	9
la	307	414	315	429	595	842	9
intervención	317	414	373	429	595	842	9
de	375	414	385	429	595	842	9
L2;	388	414	401	429	595	842	9
y	404	414	409	429	595	842	9
en	411	414	422	429	595	842	9
los	424	414	436	429	595	842	9
cuadros	439	414	473	429	595	842	9
3	476	414	481	429	595	842	9
y	483	414	488	429	595	842	9
4,	491	414	498	429	595	842	9
los	501	414	513	429	595	842	9
episodios	116	429	158	444	595	842	9
de	160	429	171	444	595	842	9
enseñanza	173	429	219	444	595	842	9
que	221	429	237	444	595	842	9
serán	240	429	263	444	595	842	9
analizados.	266	429	315	444	595	842	9
Intervención	116	450	173	465	595	842	9
didáctica	176	450	218	465	595	842	9
de	220	450	231	465	595	842	9
L2	233	450	245	465	595	842	9
La	130	471	141	486	595	842	9
intervención	144	471	200	486	595	842	9
construida	202	471	249	486	595	842	9
y	252	471	257	486	595	842	9
conducida	259	471	305	486	595	842	9
por	308	471	323	486	595	842	9
L2	326	471	337	486	595	842	9
tenía	339	471	361	486	595	842	9
los	364	471	376	486	595	842	9
objetivos	379	471	418	486	595	842	9
de	421	471	431	486	595	842	9
enseñanza	434	471	479	486	595	842	9
de:	482	471	495	486	595	842	9
•	130	492	133	506	595	842	9
Conducir	145	492	187	507	595	842	9
una	189	492	206	507	595	842	9
clase	208	492	229	507	595	842	9
expositiva	232	492	276	507	595	842	9
para	279	492	298	507	595	842	9
relacionar	301	492	345	507	595	842	9
el	347	492	355	507	595	842	9
contenido	357	492	401	507	595	842	9
con	404	492	420	507	595	842	9
la	423	492	430	507	595	842	9
vida	433	492	451	507	595	842	9
diaria	454	492	479	507	595	842	9
de	482	492	492	507	595	842	9
los	495	492	507	507	595	842	9
estudiantes.	130	507	182	522	595	842	9
•	130	528	133	542	595	842	9
Exhibir	145	528	177	543	595	842	9
videos	180	528	208	543	595	842	9
cortos	211	528	238	543	595	842	9
sobre	240	528	264	543	595	842	9
el	267	528	274	543	595	842	9
tema	276	528	298	543	595	842	9
de	301	528	311	543	595	842	9
la	314	528	321	543	595	842	9
bio-invasión	324	528	379	543	595	842	9
por	381	528	397	543	595	842	9
medio	399	528	427	543	595	842	9
del	430	528	443	543	595	842	9
caso	446	528	465	543	595	842	9
del	467	528	481	543	595	842	9
coral-	483	528	509	543	595	842	9
sol.	130	543	145	558	595	842	9
•	130	564	133	578	595	842	9
Identificar	145	564	190	579	595	842	9
la	193	564	200	579	595	842	9
presencia	203	564	244	579	595	842	9
del	247	564	260	579	595	842	9
coral-sol	262	564	301	579	595	842	9
en	303	564	314	579	595	842	9
la	316	564	324	579	595	842	9
región	326	564	355	579	595	842	9
—BTS—	357	564	396	579	595	842	9
a	398	564	403	579	595	842	9
través	406	564	432	579	595	842	9
de	434	564	445	579	595	842	9
una	447	564	464	579	595	842	9
clase	466	564	487	579	595	842	9
expositiva	130	579	175	594	595	842	9
con	177	579	193	594	595	842	9
duración	196	579	235	594	595	842	9
de	238	579	248	594	595	842	9
100	251	579	267	594	595	842	9
minutos.	269	579	308	594	595	842	9
Esta	130	600	149	615	595	842	9
clase	151	600	172	615	595	842	9
se	175	600	183	615	595	842	9
realizó	186	600	215	615	595	842	9
en	218	600	228	615	595	842	9
el	231	600	238	615	595	842	9
auditorio	241	600	281	615	595	842	9
de	284	600	294	615	595	842	9
la	296	600	304	615	595	842	9
Biblioteca	306	600	350	615	595	842	9
Municipal	352	600	398	615	595	842	9
de	400	600	410	615	595	842	9
Vera	413	600	433	615	595	842	9
Cruz,	435	600	460	615	595	842	9
y	462	600	467	615	595	842	9
contó	470	600	495	615	595	842	9
con	497	600	513	615	595	842	9
la	116	615	124	630	595	842	9
presencia	127	615	169	630	595	842	9
de	172	615	183	630	595	842	9
estudiantes	186	615	235	630	595	842	9
de	239	615	249	630	595	842	9
las	253	615	264	630	595	842	9
tres	268	615	284	630	595	842	9
secciones	287	615	328	630	595	842	9
del	332	615	345	630	595	842	9
tercer	348	615	374	630	595	842	9
año	377	615	394	630	595	842	9
de	397	615	407	630	595	842	9
secundaria	411	615	459	630	595	842	9
del	462	615	475	630	595	842	9
Colegio	479	615	513	630	595	842	9
Estadual	116	630	154	645	595	842	9
Desembargador	156	630	227	645	595	842	9
Júlio	229	630	250	645	595	842	9
Virgínio	252	630	289	645	595	842	9
de	292	630	302	645	595	842	9
Santana.	305	630	342	645	595	842	9
El	130	651	139	666	595	842	9
episodio	143	651	180	666	595	842	9
seleccionado	183	651	239	666	595	842	9
tuvo	243	651	262	666	595	842	9
lugar	265	651	288	666	595	842	9
al	291	651	299	666	595	842	9
inicio	302	651	327	666	595	842	9
de	330	651	341	666	595	842	9
la	344	651	351	666	595	842	9
clase,	354	651	378	666	595	842	9
luego	381	651	405	666	595	842	9
de	408	651	419	666	595	842	9
la	422	651	429	666	595	842	9
presentación	432	651	489	666	595	842	9
de	492	651	502	666	595	842	9
la	505	651	513	666	595	842	9
L2	116	666	127	681	595	842	9
y	130	666	135	681	595	842	9
del	138	666	151	681	595	842	9
tema	154	666	175	681	595	842	9
de	178	666	189	681	595	842	9
la	191	666	199	681	595	842	9
clase	201	666	222	681	595	842	9
al	225	666	233	681	595	842	9
grupo,	235	666	264	681	595	842	9
con	267	666	283	681	595	842	9
la	286	666	293	681	595	842	9
intención	296	666	338	681	595	842	9
de	340	666	351	681	595	842	9
recuperar	353	666	396	681	595	842	9
los	399	666	411	681	595	842	9
conocimientos	414	666	478	681	595	842	9
previos	481	666	513	681	595	842	9
de	116	681	127	696	595	842	9
los	130	681	142	696	595	842	9
estudiantes	145	681	195	696	595	842	9
y,	198	681	204	696	595	842	9
con	208	681	224	696	595	842	9
esto,	227	681	247	696	595	842	9
dialogar	250	681	286	696	595	842	9
con	289	681	305	696	595	842	9
los	308	681	321	696	595	842	9
contenidos	324	681	372	696	595	842	9
científicos.	376	681	423	696	595	842	9
Sin	426	681	440	696	595	842	9
embargo,	443	681	484	696	595	842	9
L2	487	681	498	696	595	842	9
no	502	681	513	696	595	842	9
parecía	116	696	148	711	595	842	9
estar	150	696	171	711	595	842	9
cómoda	173	696	208	711	595	842	9
para	210	696	230	711	595	842	9
explorar	232	696	269	711	595	842	9
las	271	696	282	711	595	842	9
respuestas	284	696	329	711	595	842	9
de	331	696	342	711	595	842	9
los	344	696	356	711	595	842	9
estudiantes,	358	696	410	711	595	842	9
que	412	696	428	711	595	842	9
podrían	430	696	465	711	595	842	9
ser	468	696	480	711	595	842	9
mucho	482	696	513	711	595	842	9
más	116	711	134	726	595	842	9
ricas	137	711	158	726	595	842	9
frente	161	711	187	726	595	842	9
a	190	711	195	726	595	842	9
un	199	711	211	726	595	842	9
diálogo	214	711	247	726	595	842	9
intercultural.	250	711	307	726	595	842	9
Cuando	311	711	346	726	595	842	9
los	349	711	362	726	595	842	9
conceptos	365	711	409	726	595	842	9
son	412	711	428	726	595	842	9
presentados	431	711	484	726	595	842	9
en	487	711	498	726	595	842	9
un	501	711	513	726	595	842	9
medio	116	726	144	741	595	842	9
de	147	726	158	741	595	842	9
diálogo,	160	726	195	741	595	842	9
se	198	726	207	741	595	842	9
crean	210	726	234	741	595	842	9
oportunidades	237	726	301	741	595	842	9
de	304	726	314	741	595	842	9
participación	317	726	375	741	595	842	9
de	378	726	388	741	595	842	9
los	391	726	404	741	595	842	9
estudiantes,	406	726	458	741	595	842	9
lo	461	726	469	741	595	842	9
cual	472	726	490	741	595	842	9
hace	493	726	513	741	595	842	9
el	116	741	124	756	595	842	9
momento	126	741	169	756	595	842	9
más	172	741	189	756	595	842	9
agradable	192	741	235	756	595	842	9
e	237	741	242	756	595	842	9
interesante	244	741	292	756	595	842	9
y	295	741	300	756	595	842	9
desafía	303	741	333	756	595	842	9
a	336	741	341	756	595	842	9
los	343	741	356	756	595	842	9
estudiantes	358	741	407	756	595	842	9
a	410	741	415	756	595	842	9
alcanzar	417	741	454	756	595	842	9
una	457	741	473	756	595	842	9
solución	476	741	513	756	595	842	9
Praxis	363	796	385	806	595	842	9
&	387	796	392	806	595	842	9
Saber,	394	796	417	806	595	842	9
2021,	419	796	439	806	595	842	9
12(28),	441	796	465	806	595	842	9
e11532	470	796	496	806	595	842	9
https://doi.org/10.19053/22160159.v12.n28.2021.11532	298	806	496	815	595	842	9
9	524	798	530	815	595	842	9
Vieira,	63	26	85	40	595	842	10
et	87	26	94	40	595	842	10
al.	96	26	104	40	595	842	10
Etnoecología	439	28	483	37	595	842	10
en	486	28	494	37	595	842	10
el	496	28	502	37	595	842	10
aula	504	28	518	37	595	842	10
de	520	28	529	37	595	842	10
clase	531	28	549	37	595	842	10
más	116	76	134	91	595	842	10
viable	137	76	163	91	595	842	10
a	165	76	170	91	595	842	10
un	173	76	185	91	595	842	10
problema	188	76	230	91	595	842	10
propuesto.	232	76	279	91	595	842	10
De	282	76	294	91	595	842	10
esta	297	76	314	91	595	842	10
forma,	317	76	346	91	595	842	10
el	349	76	356	91	595	842	10
profesor	359	76	396	91	595	842	10
promueve	398	76	443	91	595	842	10
el	445	76	453	91	595	842	10
desarrollo	456	76	500	91	595	842	10
de	503	76	513	91	595	842	10
capacidades	116	91	169	106	595	842	10
de	171	91	181	106	595	842	10
interacción	184	91	233	106	595	842	10
y	235	91	240	106	595	842	10
de	242	91	253	106	595	842	10
negociación	255	91	308	106	595	842	10
de	310	91	320	106	595	842	10
informaciones	322	91	385	106	595	842	10
y	387	91	393	106	595	842	10
el	395	91	402	106	595	842	10
estímulo	404	91	442	106	595	842	10
para	444	91	464	106	595	842	10
desarrollar	466	91	513	106	595	842	10
la	116	106	124	121	595	842	10
capacidad	128	106	172	121	595	842	10
de	175	106	186	121	595	842	10
autorregulación	189	106	259	121	595	842	10
del	263	106	276	121	595	842	10
proceso	279	106	314	121	595	842	10
de	317	106	328	121	595	842	10
enseñanza	332	106	377	121	595	842	10
y	381	106	386	121	595	842	10
aprendizaje	389	106	440	121	595	842	10
(Torres	443	106	475	121	595	842	10
&	479	106	487	121	595	842	10
Irala,	490	106	513	121	595	842	10
2007).	116	121	144	136	595	842	10
Cuadro	116	143	148	157	595	842	10
2	150	143	155	157	595	842	10
Mapa	116	164	139	178	595	842	10
de	141	164	151	178	595	842	10
eventos	153	164	181	178	595	842	10
durante	184	164	214	178	595	842	10
la	216	164	224	178	595	842	10
intervención	226	164	275	178	595	842	10
didáctica	277	164	313	178	595	842	10
de	315	164	324	178	595	842	10
L2	326	164	336	178	595	842	10
Tiempo	121	197	150	209	595	842	10
4:18	120	279	136	291	595	842	10
23:35	120	464	141	476	595	842	10
Actividad	179	190	217	202	595	842	10
desarrollada	174	203	222	215	595	842	10
Temas	258	190	283	202	595	842	10
principales	249	203	292	215	595	842	10
L2	304	222	314	234	595	842	10
mencionó	317	222	352	234	595	842	10
que	354	222	367	234	595	842	10
la	370	222	376	234	595	842	10
clase	378	222	396	234	595	842	10
forma	304	235	326	247	595	842	10
parte	328	235	346	247	595	842	10
del	348	235	359	247	595	842	10
proyecto	362	235	393	247	595	842	10
que	304	249	317	261	595	842	10
tendrá	320	249	342	261	595	842	10
continuidad	344	249	387	261	595	842	10
con	389	249	402	261	595	842	10
el	304	262	311	274	595	842	10
grupo	313	262	334	274	595	842	10
por	336	262	348	274	595	842	10
las	351	262	361	274	595	842	10
próximas	363	262	396	274	595	842	10
semanas.	304	276	337	288	595	842	10
Presentación	159	265	205	277	595	842	10
de	207	265	216	277	595	842	10
la	218	265	224	277	595	842	10
L2	159	279	169	291	595	842	10
y	171	279	176	291	595	842	10
del	178	279	189	291	595	842	10
tema	191	279	209	291	595	842	10
de	211	279	219	291	595	842	10
la	222	279	228	291	595	842	10
clase.	159	292	179	304	595	842	10
Introducción	159	421	205	433	595	842	10
al	207	421	214	433	595	842	10
tema	216	421	233	433	595	842	10
de	159	434	167	446	595	842	10
la	170	434	176	446	595	842	10
clase.	178	434	199	446	595	842	10
Episodio	201	434	234	446	595	842	10
1:	159	448	166	460	595	842	10
“Especies	169	448	206	460	595	842	10
exóticas	159	461	189	473	595	842	10
invasoras	192	461	228	473	595	842	10
y	159	475	163	487	595	842	10
conservación	166	475	216	487	595	842	10
ambiental”	159	488	202	500	595	842	10
47:00	120	642	141	654	595	842	10
Explicaciones	159	602	209	613	595	842	10
sobre	212	602	231	613	595	842	10
el	159	615	165	627	595	842	10
ecosistema	168	615	207	627	595	842	10
de	209	615	218	627	595	842	10
arrecifes:	159	629	192	640	595	842	10
biología	195	629	224	640	595	842	10
y	159	642	163	654	595	842	10
sus	166	642	177	654	595	842	10
amenazas.	179	642	217	654	595	842	10
Episodio	159	655	192	667	595	842	10
2:	195	655	202	667	595	842	10
“¿Qué	204	655	229	667	595	842	10
son	159	669	172	681	595	842	10
los	174	669	185	681	595	842	10
arrecifes	187	669	220	681	595	842	10
de	223	669	232	681	595	842	10
coral?”	159	682	187	694	595	842	10
68:10	120	713	141	725	595	842	10
Video	159	706	180	718	595	842	10
sobre	183	706	202	718	595	842	10
el	204	706	211	718	595	842	10
coral-	213	706	234	718	595	842	10
sol	159	720	169	731	595	842	10
Acciones	305	197	339	209	595	842	10
de	341	197	350	209	595	842	10
los	353	197	363	209	595	842	10
participantes	365	197	416	209	595	842	10
También	304	295	336	307	595	842	10
recuerda	338	295	369	307	595	842	10
que	371	295	384	307	595	842	10
las	387	295	397	307	595	842	10
preguntas	304	309	339	321	595	842	10
forman	342	309	368	321	595	842	10
parte	370	309	388	321	595	842	10
de	390	309	399	321	595	842	10
la	401	309	407	321	595	842	10
construcción	304	322	350	334	595	842	10
del	353	322	364	334	595	842	10
conocimiento	366	322	415	334	595	842	10
científico.	304	336	340	348	595	842	10
“Especies	245	437	280	449	595	842	10
exóticas	245	451	274	463	595	842	10
invasoras	245	464	279	476	595	842	10
y	281	464	286	476	595	842	10
conservación	245	478	292	490	595	842	10
ambiental”	245	491	284	503	595	842	10
“¿Qué	245	629	268	640	595	842	10
son	270	629	283	640	595	842	10
los	285	629	295	640	595	842	10
arrecifes	245	642	276	654	595	842	10
de	278	642	287	654	595	842	10
coral?	245	656	267	667	595	842	10
“	269	656	273	667	595	842	10
Comentarios	442	197	492	209	595	842	10
Los	424	265	438	277	595	842	10
estudiantes	440	265	480	277	595	842	10
prestan	482	265	508	277	595	842	10
atención	424	279	455	291	595	842	10
con	457	279	470	291	595	842	10
miradas	472	279	501	291	595	842	10
curiosas.	424	292	456	304	595	842	10
Los	304	350	318	362	595	842	10
estudiantes	320	350	360	362	595	842	10
amplían	362	350	391	362	595	842	10
sus	304	364	316	376	595	842	10
conocimientos	318	364	371	376	595	842	10
sobre	373	364	392	376	595	842	10
el	395	364	401	376	595	842	10
tema,	304	377	324	389	595	842	10
a	326	377	330	389	595	842	10
partir	333	377	352	389	595	842	10
de	354	377	363	389	595	842	10
una	365	377	378	389	595	842	10
pregunta	380	377	412	389	595	842	10
generadora	304	391	344	403	595	842	10
de	347	391	355	403	595	842	10
L2:	357	391	370	403	595	842	10
“¿Alguien	372	391	409	403	595	842	10
sabe	304	404	320	416	595	842	10
explicar	323	404	352	416	595	842	10
lo	354	404	361	416	595	842	10
que	363	404	376	416	595	842	10
son	378	404	391	416	595	842	10
las	393	404	403	416	595	842	10
especies	304	418	334	430	595	842	10
nativas	337	418	362	430	595	842	10
y	364	418	369	430	595	842	10
lo	371	418	378	430	595	842	10
que	380	418	393	430	595	842	10
son	396	418	408	430	595	842	10
especies	304	431	334	443	595	842	10
exóticas?”.	337	431	376	443	595	842	10
L2	304	451	314	463	595	842	10
busca	317	451	337	463	595	842	10
exploración	339	451	382	463	595	842	10
o	384	451	389	463	595	842	10
diálogo.	304	464	334	476	595	842	10
L2	304	484	314	496	595	842	10
muestra	317	484	345	496	595	842	10
ejemplos	347	484	380	496	595	842	10
con	382	484	395	496	595	842	10
la	304	497	311	509	595	842	10
ayuda	313	497	335	509	595	842	10
de	337	497	345	509	595	842	10
imágenes,	348	497	384	509	595	842	10
de	386	497	395	509	595	842	10
especies	304	511	334	523	595	842	10
exóticas	337	511	366	523	595	842	10
y	368	511	373	523	595	842	10
nativas	375	511	401	523	595	842	10
que	304	524	317	536	595	842	10
los	320	524	330	536	595	842	10
propios	332	524	359	536	595	842	10
estudiantes	362	524	402	536	595	842	10
revelaron	304	538	338	550	595	842	10
durante	341	538	368	550	595	842	10
la	370	538	376	550	595	842	10
entrevista	379	538	414	550	595	842	10
realizada	304	551	337	563	595	842	10
con	339	551	352	563	595	842	10
ellos,	354	551	374	563	595	842	10
durante	376	551	403	563	595	842	10
la	405	551	412	563	595	842	10
aplicación	304	565	341	577	595	842	10
de	344	565	352	577	595	842	10
los	354	565	365	577	595	842	10
instrumentos	367	565	414	577	595	842	10
de	304	578	313	590	595	842	10
la	315	578	322	590	595	842	10
etnoecología.	324	578	372	590	595	842	10
L2	424	444	434	456	595	842	10
busca	437	444	457	456	595	842	10
estimular	459	444	493	456	595	842	10
el	495	444	502	456	595	842	10
diálogo	424	457	451	469	595	842	10
por	454	457	466	469	595	842	10
medio	468	457	490	469	595	842	10
de	493	457	501	469	595	842	10
una	424	471	437	483	595	842	10
pregunta	440	471	471	483	595	842	10
directa	473	471	498	483	595	842	10
y	500	471	505	483	595	842	10
objetiva.	424	484	456	496	595	842	10
Los	304	605	318	617	595	842	10
estudiantes	320	605	360	617	595	842	10
explicaron	362	605	400	617	595	842	10
sus	403	605	414	617	595	842	10
conocimientos	304	619	357	631	595	842	10
sobre	359	619	379	631	595	842	10
el	381	619	387	631	595	842	10
tema.	390	619	409	631	595	842	10
L2	304	638	314	650	595	842	10
busca	317	638	337	650	595	842	10
utilizar	339	638	365	650	595	842	10
el	367	638	374	650	595	842	10
diálogo	376	638	403	650	595	842	10
surgido	304	652	331	664	595	842	10
para	334	652	349	664	595	842	10
ampliar	351	652	379	664	595	842	10
los	381	652	392	664	595	842	10
conocimientos	304	665	357	677	595	842	10
de	359	665	368	677	595	842	10
los	370	665	380	677	595	842	10
estudiantes.	304	679	347	691	595	842	10
Praxis	365	796	387	806	595	842	10
&	389	796	394	806	595	842	10
Saber,	396	796	419	806	595	842	10
2021,	421	796	441	806	595	842	10
12(28),	443	796	467	806	595	842	10
e11532	469	796	496	806	595	842	10
https://doi.org/10.19053/22160159.v12.n28.2021.11532	298	806	496	815	595	842	10
10	521	798	532	815	595	842	10
Vieira,	63	27	85	41	595	842	11
et	87	27	94	41	595	842	11
al.	96	27	104	41	595	842	11
Etnoecología	440	29	484	38	595	842	11
en	486	29	495	38	595	842	11
el	497	29	503	38	595	842	11
aula	505	29	519	38	595	842	11
de	521	29	530	38	595	842	11
clase	532	29	550	38	595	842	11
93:00	120	131	141	143	595	842	11
L2	304	84	314	96	595	842	11
pregunta	317	84	348	96	595	842	11
a	350	84	354	96	595	842	11
los	357	84	367	96	595	842	11
estudiantes	369	84	409	96	595	842	11
lo	304	97	311	109	595	842	11
que	314	97	327	109	595	842	11
piensan	329	97	356	109	595	842	11
sobre	359	97	378	109	595	842	11
el	380	97	387	109	595	842	11
video.	389	97	411	109	595	842	11
Los	304	111	318	123	595	842	11
estudiantes	320	111	360	123	595	842	11
realizan	362	111	391	123	595	842	11
algunas	304	124	332	136	595	842	11
preguntas	334	124	369	136	595	842	11
y	371	124	376	136	595	842	11
reciben	378	124	405	136	595	842	11
una	304	138	317	150	595	842	11
respuesta	320	138	353	150	595	842	11
directa	355	138	380	150	595	842	11
de	382	138	391	150	595	842	11
parte	393	138	411	150	595	842	11
de	304	151	313	163	595	842	11
la	315	151	322	163	595	842	11
profesora	324	151	358	163	595	842	11
en	360	151	369	163	595	842	11
formación	371	151	408	163	595	842	11
inicial,	304	165	329	177	595	842	11
sin	331	165	342	177	595	842	11
estimular	344	165	378	177	595	842	11
el	380	165	386	177	595	842	11
diálogo	389	165	416	177	595	842	11
intercultural.	304	178	351	190	595	842	11
Diálogos	159	101	191	113	595	842	11
sobre	194	101	213	113	595	842	11
el	215	101	222	113	595	842	11
video	159	115	179	127	595	842	11
y	181	115	186	127	595	842	11
correlaciones	188	115	236	127	595	842	11
con	159	128	172	140	595	842	11
el	174	128	181	140	595	842	11
caso	183	128	199	140	595	842	11
coral-sol	201	128	233	140	595	842	11
en	159	142	167	154	595	842	11
la	170	142	176	154	595	842	11
BTS.	178	142	197	154	595	842	11
El	424	84	432	96	595	842	11
tema	435	84	452	96	595	842	11
del	454	84	465	96	595	842	11
video	468	84	488	96	595	842	11
dejó	424	97	440	109	595	842	11
a	442	97	446	109	595	842	11
los	448	97	459	109	595	842	11
estudiantes	461	97	501	109	595	842	11
muy	424	111	440	123	595	842	11
curiosos	443	111	473	123	595	842	11
sobre	475	111	494	123	595	842	11
como	424	124	444	136	595	842	11
acontece	447	124	478	136	595	842	11
la	480	124	487	136	595	842	11
bio-	489	124	504	136	595	842	11
invasión.	424	138	457	150	595	842	11
Sin	459	138	471	150	595	842	11
embargo,	474	138	507	150	595	842	11
L2	424	151	434	163	595	842	11
no	437	151	446	163	595	842	11
aprovechó	448	151	485	163	595	842	11
este	488	151	502	163	595	842	11
momento	424	165	458	177	595	842	11
para	461	165	476	177	595	842	11
ampliar	478	165	506	177	595	842	11
los	424	178	435	190	595	842	11
diálogos.	437	178	470	190	595	842	11
En	130	201	143	216	595	842	11
este	147	201	164	216	595	842	11
episodio,	169	201	208	216	595	842	11
L2	213	201	224	216	595	842	11
podría	229	201	258	216	595	842	11
haber	263	201	288	216	595	842	11
explorado	292	201	336	216	595	842	11
más	341	201	359	216	595	842	11
las	363	201	375	216	595	842	11
respuestas	380	201	425	216	595	842	11
de	429	201	440	216	595	842	11
los	444	201	457	216	595	842	11
estudiantes,	462	201	513	216	595	842	11
al	116	216	124	231	595	842	11
alentarlos,	129	216	174	231	595	842	11
por	179	216	194	231	595	842	11
ejemplo,	199	216	237	231	595	842	11
a	242	216	247	231	595	842	11
citar	251	216	271	231	595	842	11
ejemplos	276	216	315	231	595	842	11
de	320	216	331	231	595	842	11
especies	336	216	371	231	595	842	11
de	376	216	387	231	595	842	11
flora	392	216	412	231	595	842	11
o	417	216	422	231	595	842	11
fauna	427	216	452	231	595	842	11
que	457	216	473	231	595	842	11
podrían	478	216	513	231	595	842	11
clasificar	116	231	155	246	595	842	11
como	159	231	183	246	595	842	11
exóticas	187	231	222	246	595	842	11
o	226	231	232	246	595	842	11
nativas	236	231	267	246	595	842	11
de	270	231	281	246	595	842	11
la	285	231	292	246	595	842	11
región.	296	231	327	246	595	842	11
Por	331	231	346	246	595	842	11
el	350	231	358	246	595	842	11
contrario,	361	231	404	246	595	842	11
optó	408	231	428	246	595	842	11
por	432	231	448	246	595	842	11
presentar	451	231	493	246	595	842	11
una	496	231	513	246	595	842	11
lista	116	246	134	261	595	842	11
de	138	246	148	261	595	842	11
imágenes	152	246	193	261	595	842	11
de	196	246	207	261	595	842	11
especies	210	246	246	261	595	842	11
y	249	246	254	261	595	842	11
clasificarlas	258	246	308	261	595	842	11
como	311	246	336	261	595	842	11
exóticas	339	246	374	261	595	842	11
o	378	246	384	261	595	842	11
nativas,	387	246	420	261	595	842	11
según	424	246	450	261	595	842	11
las	453	246	465	261	595	842	11
respuestas	468	246	513	261	595	842	11
que	116	261	132	276	595	842	11
los	135	261	148	276	595	842	11
mismos	150	261	185	276	595	842	11
estudiantes	188	261	237	276	595	842	11
dieron	240	261	269	276	595	842	11
en	272	261	282	276	595	842	11
días	285	261	303	276	595	842	11
anteriores	306	261	349	276	595	842	11
durante	352	261	386	276	595	842	11
una	389	261	406	276	595	842	11
reunión	409	261	444	276	595	842	11
para	446	261	466	276	595	842	11
aplicar	469	261	498	276	595	842	11
un	501	261	513	276	595	842	11
cuestionario	116	276	171	291	595	842	11
para	174	276	193	291	595	842	11
la	196	276	204	291	595	842	11
encuesta	207	276	245	291	595	842	11
previa	248	276	275	291	595	842	11
de	278	276	289	291	595	842	11
estos	292	276	313	291	595	842	11
estudiantes	316	276	365	291	595	842	11
sobre	368	276	392	291	595	842	11
especies	395	276	431	291	595	842	11
exóticas	434	276	469	291	595	842	11
invasoras	472	276	513	291	595	842	11
y	116	291	121	306	595	842	11
sus	126	291	140	306	595	842	11
impactos	145	291	185	306	595	842	11
ecológicos	189	291	235	306	595	842	11
y	240	291	245	306	595	842	11
sociales.	250	291	286	306	595	842	11
Las	291	291	306	306	595	842	11
respuestas	310	291	355	306	595	842	11
de	360	291	371	306	595	842	11
los	375	291	388	306	595	842	11
estudiantes	392	291	442	306	595	842	11
al	446	291	454	306	595	842	11
cuestionario	459	291	513	306	595	842	11
podrían	116	306	151	321	595	842	11
haber	155	306	180	321	595	842	11
sido	184	306	203	321	595	842	11
ampliamente	206	306	263	321	595	842	11
exploradas	267	306	315	321	595	842	11
oralmente,	319	306	366	321	595	842	11
para	369	306	389	321	595	842	11
facilitar	393	306	426	321	595	842	11
la	430	306	438	321	595	842	11
relación	442	306	477	321	595	842	11
con	481	306	497	321	595	842	11
los	501	306	513	321	595	842	11
conocimientos	116	321	181	336	595	842	11
científicos	183	321	228	336	595	842	11
que	230	321	246	336	595	842	11
se	248	321	256	336	595	842	11
trabajaron	258	321	304	336	595	842	11
durante	306	321	340	336	595	842	11
las	342	321	354	336	595	842	11
intervenciones.	356	321	423	336	595	842	11
Para	425	321	444	336	595	842	11
Cobern	446	321	480	336	595	842	11
(2000),	482	321	513	336	595	842	11
el	116	336	124	351	595	842	11
profesor	127	336	164	351	595	842	11
no	168	336	179	351	595	842	11
debe	183	336	204	351	595	842	11
hacer	207	336	231	351	595	842	11
preguntas	235	336	278	351	595	842	11
directas	282	336	316	351	595	842	11
sobre	320	336	344	351	595	842	11
conceptos	347	336	391	351	595	842	11
específicos,	395	336	445	351	595	842	11
sino	448	336	467	351	595	842	11
investigar	470	336	513	351	595	842	11
si	116	351	123	366	595	842	11
la	126	351	134	366	595	842	11
ciencia	137	351	168	366	595	842	11
constituye	171	351	216	366	595	842	11
una	220	351	236	366	595	842	11
parte	240	351	262	366	595	842	11
del	266	351	279	366	595	842	11
pensamiento	282	351	339	366	595	842	11
diario	342	351	368	366	595	842	11
del	371	351	385	366	595	842	11
alumno.	388	351	424	366	595	842	11
Con	427	351	446	366	595	842	11
esto,	450	351	469	366	595	842	11
se	473	351	481	366	595	842	11
logran	485	351	513	366	595	842	11
desarrollar	116	366	164	381	595	842	11
estrategias	167	366	213	381	595	842	11
de	216	366	226	381	595	842	11
enseñanza	230	366	275	381	595	842	11
que	279	366	295	381	595	842	11
ayuden	298	366	330	381	595	842	11
a	333	366	338	381	595	842	11
cruzar	341	366	369	381	595	842	11
los	373	366	385	381	595	842	11
límites	389	366	418	381	595	842	11
culturales	421	366	464	381	595	842	11
necesarios	467	366	513	381	595	842	11
para	116	381	136	396	595	842	11
el	138	381	146	396	595	842	11
aprendizaje	148	381	198	396	595	842	11
de	201	381	211	396	595	842	11
las	214	381	226	396	595	842	11
ciencias	228	381	263	396	595	842	11
(Cobern,	265	381	305	396	595	842	11
1996).	308	381	335	396	595	842	11
A	130	402	138	417	595	842	11
menudo,	139	402	178	417	595	842	11
los	179	402	192	417	595	842	11
contenidos	193	402	242	417	595	842	11
se	243	402	252	417	595	842	11
trabajan	253	402	289	417	595	842	11
de	290	402	301	417	595	842	11
forma	302	402	329	417	595	842	11
desconectada	330	402	389	417	595	842	11
de	390	402	401	417	595	842	11
la	402	402	410	417	595	842	11
realidad,	411	402	449	417	595	842	11
de	451	402	461	417	595	842	11
los	462	402	475	417	595	842	11
aspectos	476	402	513	417	595	842	11
históricos	116	417	159	432	595	842	11
y	162	417	167	432	595	842	11
de	171	417	181	432	595	842	11
las	184	417	196	432	595	842	11
cuestiones	199	417	245	432	595	842	11
sociales.	248	417	284	432	595	842	11
Por	288	417	303	432	595	842	11
lo	306	417	314	432	595	842	11
tanto,	318	417	343	432	595	842	11
se	346	417	355	432	595	842	11
alentó	358	417	385	432	595	842	11
a	388	417	393	432	595	842	11
los	396	417	409	432	595	842	11
docentes	412	417	450	432	595	842	11
en	454	417	464	432	595	842	11
formación	467	417	513	432	595	842	11
inicial	116	432	143	447	595	842	11
a	147	432	152	447	595	842	11
buscar,	156	432	186	447	595	842	11
a	190	432	195	447	595	842	11
lo	198	432	207	447	595	842	11
largo	210	432	233	447	595	842	11
del	236	432	249	447	595	842	11
curso,	253	432	280	447	595	842	11
correlacionar	283	432	342	447	595	842	11
los	345	432	358	447	595	842	11
contenidos	361	432	410	447	595	842	11
que	413	432	429	447	595	842	11
se	433	432	442	447	595	842	11
trabajarían	445	432	493	447	595	842	11
con	497	432	513	447	595	842	11
la	116	447	124	462	595	842	11
realidad	127	447	163	462	595	842	11
sociohistórica	166	447	227	462	595	842	11
de	231	447	241	462	595	842	11
los	244	447	257	462	595	842	11
estudiantes,	260	447	312	462	595	842	11
siempre	315	447	350	462	595	842	11
teniendo	353	447	392	462	595	842	11
en	395	447	406	462	595	842	11
cuenta	409	447	438	462	595	842	11
el	442	447	449	462	595	842	11
conocimiento	452	447	513	462	595	842	11
ecológico	116	462	158	477	595	842	11
tradicional	161	462	209	477	595	842	11
asociado	212	462	250	477	595	842	11
con	253	462	269	477	595	842	11
la	272	462	280	477	595	842	11
comunidad	283	462	333	477	595	842	11
en	336	462	347	477	595	842	11
la	350	462	358	477	595	842	11
que	361	462	377	477	595	842	11
se	380	462	388	477	595	842	11
inserta	391	462	422	477	595	842	11
la	425	462	432	477	595	842	11
escuela.	435	462	469	477	595	842	11
Podemos	472	462	513	477	595	842	11
notar	116	477	140	492	595	842	11
que	144	477	160	492	595	842	11
L2	163	477	175	492	595	842	11
buscó	178	477	204	492	595	842	11
esta	208	477	224	492	595	842	11
correlación,	228	477	280	492	595	842	11
al	284	477	292	492	595	842	11
alentar	295	477	326	492	595	842	11
a	329	477	334	492	595	842	11
los	338	477	350	492	595	842	11
estudiantes	354	477	403	492	595	842	11
a	407	477	412	492	595	842	11
comprender,	415	477	471	492	595	842	11
desde	474	477	500	492	595	842	11
su	503	477	513	492	595	842	11
propio	116	492	145	507	595	842	11
contexto,	149	492	189	507	595	842	11
cómo	192	492	216	507	595	842	11
identificar	219	492	264	507	595	842	11
el	267	492	275	507	595	842	11
ecosistema	278	492	326	507	595	842	11
que	329	492	345	507	595	842	11
estaban	348	492	381	507	595	842	11
estudiando,	384	492	435	507	595	842	11
como	438	492	463	507	595	842	11
se	466	492	474	507	595	842	11
muestra	477	492	513	507	595	842	11
en	116	507	127	522	595	842	11
el	129	507	137	522	595	842	11
cuadro	139	507	170	522	595	842	11
3.	173	507	180	522	595	842	11
Cuadro	116	529	148	542	595	842	11
3	150	529	155	542	595	842	11
Episodio	116	550	150	563	595	842	11
de	152	550	161	563	595	842	11
enseñanza	163	550	204	563	595	842	11
1	207	550	211	563	595	842	11
de	214	550	223	563	595	842	11
la	225	550	232	563	595	842	11
intervención	235	550	283	563	595	842	11
didáctica	286	550	321	563	595	842	11
de	324	550	333	563	595	842	11
L2:	335	550	347	563	595	842	11
Especies	350	550	381	563	595	842	11
exóticas	383	550	414	563	595	842	11
invasoras	417	550	453	563	595	842	11
y	456	550	460	563	595	842	11
conservación	462	550	513	563	595	842	11
ambiental	116	565	155	578	595	842	11
L2:	120	588	134	600	595	842	11
¿Alguien	191	588	224	600	595	842	11
puede	226	588	248	600	595	842	11
explicar	250	588	279	600	595	842	11
qué	281	588	294	600	595	842	11
son	297	588	309	600	595	842	11
las	311	588	321	600	595	842	11
nativas	356	588	381	600	595	842	11
y	384	588	388	600	595	842	11
las	390	588	400	600	595	842	11
especies	403	588	433	600	595	842	11
exóticas?	435	588	468	600	595	842	11
Estudiante	120	605	162	617	595	842	11
1:	164	605	171	617	595	842	11
La	191	605	201	617	595	842	11
nativa	203	605	225	617	595	842	11
es	227	605	235	617	595	842	11
como	237	605	257	617	595	842	11
ya	259	605	268	617	595	842	11
dice,	270	605	287	617	595	842	11
¿no?	289	605	306	617	595	842	11
Es	309	605	318	617	595	842	11
aquella	320	605	346	617	595	842	11
local.	348	605	368	617	595	842	11
L2:	120	622	134	634	595	842	11
¿Y	191	622	202	634	595	842	11
la	204	622	210	634	595	842	11
especie	212	622	239	634	595	842	11
exótica?	241	622	271	634	595	842	11
Estudiante	120	639	162	651	595	842	11
1:	164	639	171	651	595	842	11
Digamos	191	639	224	651	595	842	11
que	226	639	239	651	595	842	11
es	241	639	249	651	595	842	11
la	251	639	257	651	595	842	11
¿forastera?	260	639	299	651	595	842	11
Estudiante	120	656	162	668	595	842	11
2:	164	656	171	668	595	842	11
Son	191	656	205	668	595	842	11
más	207	656	222	668	595	842	11
difíciles	224	656	253	668	595	842	11
de	255	656	264	668	595	842	11
ser	266	656	277	668	595	842	11
encontradas.	279	656	324	668	595	842	11
En	130	677	143	692	595	842	11
este	148	677	164	692	595	842	11
segundo	170	677	207	692	595	842	11
episodio	212	677	249	692	595	842	11
destacado,	254	677	300	692	595	842	11
podemos	305	677	346	692	595	842	11
ver	351	677	365	692	595	842	11
que	370	677	386	692	595	842	11
algunos	391	677	426	692	595	842	11
de	431	677	441	692	595	842	11
los	446	677	459	692	595	842	11
estudiantes	464	677	513	692	595	842	11
hablaron	116	692	155	707	595	842	11
antes	158	692	180	707	595	842	11
de	183	692	194	707	595	842	11
la	196	692	204	707	595	842	11
pregunta	206	692	246	707	595	842	11
de	248	692	259	707	595	842	11
L2,	261	692	275	707	595	842	11
y	278	692	283	707	595	842	11
que	285	692	301	707	595	842	11
hubo	304	692	327	707	595	842	11
confusión	329	692	373	707	595	842	11
sobre	376	692	399	707	595	842	11
lo	402	692	410	707	595	842	11
que	413	692	429	707	595	842	11
serían	432	692	458	707	595	842	11
los	461	692	473	707	595	842	11
arrecifes	476	692	513	707	595	842	11
de	116	707	127	722	595	842	11
coral,	129	707	153	722	595	842	11
a	155	707	160	722	595	842	11
pesar	162	707	186	722	595	842	11
de	188	707	198	722	595	842	11
que	200	707	216	722	595	842	11
todos	219	707	243	722	595	842	11
eran	245	707	265	722	595	842	11
residentes	267	707	311	722	595	842	11
de	313	707	323	722	595	842	11
la	325	707	333	722	595	842	11
isla	335	707	350	722	595	842	11
de	352	707	362	722	595	842	11
Itaparica,	364	707	405	722	595	842	11
con	408	707	424	722	595	842	11
una	426	707	442	722	595	842	11
fuerte	445	707	471	722	595	842	11
conexión	473	707	513	722	595	842	11
social	116	722	141	737	595	842	11
y	144	722	149	737	595	842	11
cultural	152	722	186	737	595	842	11
con	189	722	205	737	595	842	11
el	208	722	216	737	595	842	11
mar.	218	722	238	737	595	842	11
Y	241	722	248	737	595	842	11
nuevamente,	251	722	307	737	595	842	11
L2	310	722	321	737	595	842	11
decidió	324	722	356	737	595	842	11
no	359	722	371	737	595	842	11
alentarlos	373	722	416	737	595	842	11
a	419	722	424	737	595	842	11
hablar	427	722	455	737	595	842	11
más	457	722	475	737	595	842	11
sobre	478	722	502	737	595	842	11
lo	505	722	513	737	595	842	11
que	116	737	132	752	595	842	11
sabían	135	737	163	752	595	842	11
y,	166	737	173	752	595	842	11
por	176	737	191	752	595	842	11
lo	194	737	203	752	595	842	11
tanto,	206	737	231	752	595	842	11
promover	234	737	277	752	595	842	11
el	280	737	287	752	595	842	11
intercambio	290	737	343	752	595	842	11
de	346	737	357	752	595	842	11
significados	360	737	412	752	595	842	11
en	415	737	426	752	595	842	11
el	429	737	436	752	595	842	11
espacio	439	737	472	752	595	842	11
social	474	737	500	752	595	842	11
de	503	737	513	752	595	842	11
Praxis	363	796	385	806	595	842	11
&	387	796	392	806	595	842	11
Saber,	394	796	417	806	595	842	11
2021,	419	796	439	806	595	842	11
12(28),	441	796	465	806	595	842	11
e11532	470	796	496	806	595	842	11
https://doi.org/10.19053/22160159.v12.n28.2021.11532	298	806	496	815	595	842	11
11	522	798	533	815	595	842	11
Vieira,	63	26	85	40	595	842	12
et	87	26	94	40	595	842	12
al.	96	26	104	40	595	842	12
Etnoecología	439	28	483	37	595	842	12
en	486	28	494	37	595	842	12
el	496	28	502	37	595	842	12
aula	504	28	518	37	595	842	12
de	520	28	529	37	595	842	12
clase	531	28	549	37	595	842	12
la	116	76	124	91	595	842	12
clase.	126	76	150	91	595	842	12
Esto	152	76	171	91	595	842	12
puede	174	76	200	91	595	842	12
haber	203	76	228	91	595	842	12
sucedido	230	76	269	91	595	842	12
debido	272	76	302	91	595	842	12
a	304	76	309	91	595	842	12
la	311	76	319	91	595	842	12
falta	321	76	340	91	595	842	12
de	343	76	353	91	595	842	12
experiencia	356	76	406	91	595	842	12
en	409	76	419	91	595	842	12
clase	422	76	443	91	595	842	12
de	445	76	455	91	595	842	12
L2,	458	76	471	91	595	842	12
o	474	76	479	91	595	842	12
porque	482	76	513	91	595	842	12
todavía	116	91	149	106	595	842	12
no	151	91	163	106	595	842	12
se	166	91	174	106	595	842	12
sentía	177	91	203	106	595	842	12
cómoda	206	91	241	106	595	842	12
con	244	91	260	106	595	842	12
el	263	91	270	106	595	842	12
instrumento	273	91	328	106	595	842	12
de	330	91	341	106	595	842	12
diálogo	344	91	376	106	595	842	12
en	379	91	390	106	595	842	12
la	392	91	400	106	595	842	12
clase	403	91	424	106	595	842	12
como	427	91	451	106	595	842	12
una	454	91	471	106	595	842	12
forma	473	91	500	106	595	842	12
de	503	91	513	106	595	842	12
estimular	116	106	158	121	595	842	12
la	160	106	168	121	595	842	12
argumentación	170	106	237	121	595	842	12
por	239	106	255	121	595	842	12
parte	257	106	280	121	595	842	12
de	282	106	293	121	595	842	12
los	295	106	308	121	595	842	12
estudiantes.	310	106	362	121	595	842	12
Cuadro	116	128	148	142	595	842	12
4	150	128	155	142	595	842	12
Episodio	116	149	150	163	595	842	12
de	152	149	161	163	595	842	12
enseñanza	163	149	204	163	595	842	12
2	207	149	211	163	595	842	12
de	214	149	223	163	595	842	12
la	225	149	232	163	595	842	12
intervención	235	149	283	163	595	842	12
didáctica	286	149	321	163	595	842	12
de	324	149	333	163	595	842	12
L2:	335	149	347	163	595	842	12
¿Que	350	149	370	163	595	842	12
son	372	149	385	163	595	842	12
los	388	149	398	163	595	842	12
arrecifes	400	149	433	163	595	842	12
de	435	149	444	163	595	842	12
coral?	446	149	469	163	595	842	12
L2:	120	184	134	196	595	842	12
¿Todos	212	171	238	183	595	842	12
aquí	241	171	256	183	595	842	12
saben	259	171	279	183	595	842	12
explicarme	282	171	322	183	595	842	12
lo	325	171	332	183	595	842	12
que	335	171	348	183	595	842	12
es	351	171	358	183	595	842	12
un	361	171	370	183	595	842	12
arrecife	373	171	400	183	595	842	12
de	403	171	412	183	595	842	12
coral?	414	171	436	183	595	842	12
Si	439	171	447	183	595	842	12
ustedes	449	171	476	183	595	842	12
fuesen	479	171	502	183	595	842	12
a	505	171	509	183	595	842	12
una	212	185	225	196	595	842	12
playa	228	185	247	196	595	842	12
y	251	185	255	196	595	842	12
observasen	258	185	298	196	595	842	12
un	301	185	310	196	595	842	12
arrecife,	313	185	343	196	595	842	12
o	346	185	351	196	595	842	12
un	354	185	363	196	595	842	12
coral,	366	185	386	196	595	842	12
¿sabrían	389	185	419	196	595	842	12
identificarlos?	422	185	473	196	595	842	12
¿Alguien	476	185	509	196	595	842	12
sabría	212	198	233	210	595	842	12
identificarlos?	236	198	287	210	595	842	12
Algunos	120	212	152	224	595	842	12
estudiantes:	154	212	200	224	595	842	12
—Entre	214	212	243	224	595	842	12
murmullos—	245	212	293	224	595	842	12
¡Yo	295	212	308	224	595	842	12
no!	310	212	322	224	595	842	12
Estudiante	120	226	162	238	595	842	12
3:	164	226	171	238	595	842	12
Es	212	227	221	238	595	842	12
una	223	227	236	238	595	842	12
piedra.	238	227	263	238	595	842	12
Donde	265	227	289	238	595	842	12
se	292	227	299	238	595	842	12
queda	301	227	323	238	595	842	12
el	325	227	332	238	595	842	12
pez.	334	227	349	238	595	842	12
Estudiante	120	241	162	253	595	842	12
4:	164	241	171	253	595	842	12
¡Oye!	212	241	233	253	595	842	12
¿Quién	235	241	261	253	595	842	12
dijo	263	241	277	253	595	842	12
que	280	241	293	253	595	842	12
es	295	241	302	253	595	842	12
una	305	241	318	253	595	842	12
piedra?	320	241	346	253	595	842	12
L2:	120	255	134	267	595	842	12
Ahora,	212	255	237	267	595	842	12
¿ustedes	239	255	269	267	595	842	12
pueden	272	255	298	267	595	842	12
explicar	300	255	329	267	595	842	12
dónde	331	255	353	267	595	842	12
hay	355	255	368	267	595	842	12
un	371	255	380	267	595	842	12
arrecife	382	255	409	267	595	842	12
de	412	255	420	267	595	842	12
coral	422	255	440	267	595	842	12
en	443	255	451	267	595	842	12
la	453	255	460	267	595	842	12
isla?	462	255	479	267	595	842	12
Estudiante	120	269	162	281	595	842	12
5:	164	269	171	281	595	842	12
¡Ah,	212	269	228	281	595	842	12
yo	230	269	239	281	595	842	12
sé!	242	269	252	281	595	842	12
Ahí	254	269	267	281	595	842	12
donde	270	269	292	281	595	842	12
queda	294	269	315	281	595	842	12
la	318	269	324	281	595	842	12
entrada	326	269	353	281	595	842	12
de	355	269	364	281	595	842	12
la	366	269	372	281	595	842	12
lancha.	375	269	400	281	595	842	12
Aquella	402	269	431	281	595	842	12
cosa,	433	269	451	281	595	842	12
¿no?	453	269	470	281	595	842	12
Estudiante	120	283	162	295	595	842	12
4:	164	283	171	295	595	842	12
¡Ah,	212	283	228	295	595	842	12
que	230	283	243	295	595	842	12
interesante!	246	283	288	295	595	842	12
L2:	120	304	134	316	595	842	12
¡Muy	212	298	232	310	595	842	12
bien!	235	298	253	310	595	842	12
Y	255	298	262	310	595	842	12
sobre	264	298	284	310	595	842	12
el	287	298	293	310	595	842	12
coral-sol,	296	298	329	310	595	842	12
el	332	298	339	310	595	842	12
bio-invasor	341	298	382	310	595	842	12
que	385	298	398	310	595	842	12
estamos	401	298	430	310	595	842	12
estudiando	433	298	472	310	595	842	12
hoy,	474	298	489	310	595	842	12
¿qué	492	298	509	310	595	842	12
saben	212	311	232	323	595	842	12
sobre	235	311	254	323	595	842	12
él?	256	311	267	323	595	842	12
Estudiante	120	325	162	337	595	842	12
1:	164	325	171	337	595	842	12
Por	212	325	224	337	595	842	12
lo	227	325	234	337	595	842	12
menos	236	325	259	337	595	842	12
ya	262	325	270	337	595	842	12
sabemos	272	325	303	337	595	842	12
que	306	325	319	337	595	842	12
es	321	325	328	337	595	842	12
una	331	325	344	337	595	842	12
amenaza.	346	325	380	337	595	842	12
Estudiante	120	339	162	351	595	842	12
3:	164	339	171	351	595	842	12
¿Cómo	212	340	238	352	595	842	12
se	240	340	248	352	595	842	12
descubrió	250	340	285	352	595	842	12
que	287	340	300	352	595	842	12
existe	302	340	323	352	595	842	12
coral-sol	326	340	357	352	595	842	12
aquí	359	340	375	352	595	842	12
en	377	340	386	352	595	842	12
la	388	340	394	352	595	842	12
isla?	397	340	413	352	595	842	12
L2:	120	367	134	379	595	842	12
La	212	354	221	366	595	842	12
participación	224	354	271	366	595	842	12
de	273	354	282	366	595	842	12
pescadores-buceadores	284	354	367	366	595	842	12
fue	369	354	381	366	595	842	12
muy	383	354	399	366	595	842	12
importante.	402	354	443	366	595	842	12
Por	445	354	458	366	595	842	12
eso	460	354	472	366	595	842	12
es	475	354	482	366	595	842	12
impor-	485	354	509	366	595	842	12
tante	212	367	229	379	595	842	12
estar	232	367	249	379	595	842	12
atentos	252	367	277	379	595	842	12
al	280	367	287	379	595	842	12
lugar	289	367	308	379	595	842	12
donde	310	367	332	379	595	842	12
vivimos.	335	367	366	379	595	842	12
Es	369	367	378	379	595	842	12
una	381	367	394	379	595	842	12
de	397	367	405	379	595	842	12
las	408	367	418	379	595	842	12
formas	420	367	445	379	595	842	12
de	448	367	457	379	595	842	12
colaborar	459	367	493	379	595	842	12
con	496	367	509	379	595	842	12
la	212	381	218	393	595	842	12
ciencia.	221	381	248	393	595	842	12
El	130	401	139	415	595	842	12
intercambio	144	401	197	415	595	842	12
de	201	401	212	415	595	842	12
información	216	401	271	415	595	842	12
sobre	276	401	299	415	595	842	12
la	304	401	311	415	595	842	12
composición	316	401	372	415	595	842	12
de	377	401	387	415	595	842	12
las	392	401	404	415	595	842	12
especies	408	401	444	415	595	842	12
que	448	401	464	415	595	842	12
forman	469	401	501	415	595	842	12
el	506	401	513	415	595	842	12
arrecife	116	416	149	430	595	842	12
de	153	416	163	430	595	842	12
coral	167	416	189	430	595	842	12
entre	192	416	215	430	595	842	12
los	218	416	231	430	595	842	12
estudiantes	234	416	283	430	595	842	12
presentes	287	416	328	430	595	842	12
es	331	416	340	430	595	842	12
una	344	416	360	430	595	842	12
rica	364	416	380	430	595	842	12
corriente	384	416	424	430	595	842	12
de	427	416	438	430	595	842	12
significados	441	416	493	430	595	842	12
que	497	416	513	430	595	842	12
fluye	116	431	137	445	595	842	12
entre	140	431	162	445	595	842	12
y	165	431	170	445	595	842	12
a	173	431	178	445	595	842	12
través	180	431	206	445	595	842	12
de	209	431	219	445	595	842	12
los	222	431	234	445	595	842	12
individuos	237	431	284	445	595	842	12
que	286	431	302	445	595	842	12
componen	305	431	352	445	595	842	12
el	355	431	362	445	595	842	12
diálogo.	365	431	400	445	595	842	12
Esto	402	431	421	445	595	842	12
tiende	424	431	452	445	595	842	12
a	454	431	459	445	595	842	12
permitir	462	431	499	445	595	842	12
un	501	431	513	445	595	842	12
flujo	116	446	136	460	595	842	12
de	139	446	149	460	595	842	12
significados	152	446	204	460	595	842	12
en	207	446	218	460	595	842	12
todo	220	446	241	460	595	842	12
el	243	446	251	460	595	842	12
grupo,	254	446	282	460	595	842	12
a	285	446	290	460	595	842	12
partir	293	446	318	460	595	842	12
del	321	446	334	460	595	842	12
cual	336	446	355	460	595	842	12
surgirá	357	446	388	460	595	842	12
una	391	446	408	460	595	842	12
nueva	410	446	437	460	595	842	12
comprensión,	440	446	500	460	595	842	12
en	502	446	513	460	595	842	12
la	116	461	124	475	595	842	12
que	127	461	143	475	595	842	12
una	146	461	163	475	595	842	12
idea	166	461	184	475	595	842	12
no	187	461	199	475	595	842	12
se	202	461	210	475	595	842	12
superpondrá	213	461	270	475	595	842	12
o	273	461	278	475	595	842	12
se	281	461	290	475	595	842	12
considerará	293	461	344	475	595	842	12
mejor	348	461	374	475	595	842	12
que	377	461	393	475	595	842	12
la	396	461	403	475	595	842	12
otra.	406	461	427	475	595	842	12
L2	430	461	441	475	595	842	12
no	444	461	455	475	595	842	12
motivó	458	461	490	475	595	842	12
a	493	461	498	475	595	842	12
los	501	461	513	475	595	842	12
estudiantes	116	476	165	490	595	842	12
a	169	476	174	490	595	842	12
revelar	177	476	207	490	595	842	12
el	211	476	218	490	595	842	12
conocimiento	221	476	282	490	595	842	12
que	286	476	302	490	595	842	12
existe	305	476	330	490	595	842	12
en	333	476	344	490	595	842	12
sus	348	476	361	490	595	842	12
comunidades	365	476	424	490	595	842	12
sobre	427	476	451	490	595	842	12
el	454	476	462	490	595	842	12
ecosistema	465	476	513	490	595	842	12
del	116	491	129	505	595	842	12
arrecife	135	491	167	505	595	842	12
e	173	491	177	505	595	842	12
hizo	182	491	201	505	595	842	12
poco	206	491	228	505	595	842	12
para	233	491	253	505	595	842	12
ayudarlos	258	491	300	505	595	842	12
a	305	491	310	505	595	842	12
comprender	315	491	369	505	595	842	12
los	374	491	387	505	595	842	12
contenidos	392	491	440	505	595	842	12
que	445	491	461	505	595	842	12
se	466	491	475	505	595	842	12
estaban	480	491	513	505	595	842	12
desarrollando	116	506	177	520	595	842	12
a	179	506	184	520	595	842	12
partir	187	506	212	520	595	842	12
del	214	506	228	520	595	842	12
breve	230	506	254	520	595	842	12
diálogo.	256	506	291	520	595	842	12
Sin	130	527	145	541	595	842	12
embargo,	149	527	190	541	595	842	12
para	194	527	214	541	595	842	12
que	218	527	234	541	595	842	12
el	239	527	246	541	595	842	12
estudiante	251	527	296	541	595	842	12
exponga	300	527	338	541	595	842	12
sus	342	527	356	541	595	842	12
pensamientos	360	527	421	541	595	842	12
durante	426	527	460	541	595	842	12
la	464	527	472	541	595	842	12
clase,	476	527	500	541	595	842	12
es	504	527	513	541	595	842	12
necesario	116	542	158	556	595	842	12
que	162	542	178	556	595	842	12
el	182	542	189	556	595	842	12
profesor	193	542	230	556	595	842	12
planifique	234	542	278	556	595	842	12
su	282	542	291	556	595	842	12
enseñanza	295	542	341	556	595	842	12
para	345	542	364	556	595	842	12
este	368	542	385	556	595	842	12
propósito	389	542	431	556	595	842	12
(Carvalho,	435	542	482	556	595	842	12
1996),	486	542	513	556	595	842	12
que	116	557	132	571	595	842	12
fue	135	557	149	571	595	842	12
estimulado	152	557	200	571	595	842	12
durante	203	557	237	571	595	842	12
todo	240	557	260	571	595	842	12
el	263	557	271	571	595	842	12
curso	273	557	298	571	595	842	12
de	300	557	311	571	595	842	12
extensión,	314	557	358	571	595	842	12
principalmente	361	557	428	571	595	842	12
de	431	557	441	571	595	842	12
la	444	557	452	571	595	842	12
etnoecología,	455	557	513	571	595	842	12
porque	116	572	148	586	595	842	12
se	152	572	161	586	595	842	12
trata	165	572	186	586	595	842	12
de	190	572	201	586	595	842	12
un	205	572	217	586	595	842	12
instrumento	221	572	276	586	595	842	12
que	280	572	296	586	595	842	12
proporcionará	301	572	364	586	595	842	12
una	368	572	385	586	595	842	12
experiencia	389	572	440	586	595	842	12
con	445	572	461	586	595	842	12
la	465	572	473	586	595	842	12
realidad	477	572	513	586	595	842	12
socioambiental	116	587	183	601	595	842	12
del	188	587	201	601	595	842	12
estudiante	206	587	251	601	595	842	12
y	256	587	261	601	595	842	12
de	266	587	276	601	595	842	12
la	281	587	288	601	595	842	12
comunidad	293	587	343	601	595	842	12
en	348	587	359	601	595	842	12
general,	364	587	398	601	595	842	12
lo	403	587	412	601	595	842	12
que	416	587	432	601	595	842	12
puede	437	587	464	601	595	842	12
reducir	469	587	501	601	595	842	12
la	505	587	513	601	595	842	12
distancia	116	602	156	616	595	842	12
entre	159	602	181	616	595	842	12
lo	184	602	193	616	595	842	12
que	196	602	212	616	595	842	12
se	215	602	224	616	595	842	12
enseña	227	602	258	616	595	842	12
y	261	602	266	616	595	842	12
lo	269	602	277	616	595	842	12
que	281	602	297	616	595	842	12
pertenece	300	602	343	616	595	842	12
a	346	602	351	616	595	842	12
la	354	602	361	616	595	842	12
identidad	365	602	407	616	595	842	12
cultural	410	602	444	616	595	842	12
experimentada	447	602	513	616	595	842	12
por	116	617	132	631	595	842	12
el	134	617	142	631	595	842	12
estudiante.	144	617	192	631	595	842	12
Intervención	116	637	173	652	595	842	12
didáctica	176	637	218	652	595	842	12
de	220	637	231	652	595	842	12
L3	233	637	245	652	595	842	12
La	130	659	141	673	595	842	12
siguiente	144	659	183	673	595	842	12
intervención	186	659	242	673	595	842	12
que	245	659	261	673	595	842	12
vamos	264	659	292	673	595	842	12
a	295	659	300	673	595	842	12
analizar	303	659	337	673	595	842	12
es	340	659	349	673	595	842	12
la	352	659	359	673	595	842	12
de	362	659	373	673	595	842	12
L3,	376	659	389	673	595	842	12
cuyo	392	659	413	673	595	842	12
objetivo	416	659	451	673	595	842	12
de	454	659	465	673	595	842	12
enseñanza	467	659	513	673	595	842	12
fue:	116	674	133	688	595	842	12
estimular	136	674	177	688	595	842	12
la	181	674	189	688	595	842	12
argumentación,	192	674	261	688	595	842	12
la	265	674	272	688	595	842	12
resolución	276	674	322	688	595	842	12
de	325	674	336	688	595	842	12
problemas	339	674	385	688	595	842	12
y	389	674	394	688	595	842	12
el	398	674	405	688	595	842	12
trabajo	409	674	440	688	595	842	12
en	443	674	454	688	595	842	12
equipo.	457	674	490	688	595	842	12
Para	493	674	513	688	595	842	12
alcanzar	116	689	153	703	595	842	12
este	156	689	172	703	595	842	12
objetivo,	175	689	213	703	595	842	12
L3	216	689	227	703	595	842	12
comenzó	230	689	270	703	595	842	12
su	273	689	283	703	595	842	12
intervención	286	689	341	703	595	842	12
con	344	689	361	703	595	842	12
una	363	689	380	703	595	842	12
clase	383	689	404	703	595	842	12
expositiva	407	689	451	703	595	842	12
sobre	454	689	478	703	595	842	12
el	481	689	488	703	595	842	12
tema	491	689	513	703	595	842	12
propuesto	116	704	160	718	595	842	12
y,	164	704	170	718	595	842	12
a	174	704	179	718	595	842	12
partir	182	704	207	718	595	842	12
de	210	704	221	718	595	842	12
eso,	224	704	241	718	595	842	12
buscó	244	704	270	718	595	842	12
estimular	273	704	314	718	595	842	12
a	318	704	323	718	595	842	12
los	326	704	338	718	595	842	12
estudiantes,	342	704	393	718	595	842	12
por	397	704	412	718	595	842	12
medio	415	704	443	718	595	842	12
de	447	704	457	718	595	842	12
situaciones-	461	704	513	718	595	842	12
problema,	116	719	161	733	595	842	12
a	164	719	169	733	595	842	12
argumentar	172	719	224	733	595	842	12
sobre	227	719	251	733	595	842	12
cuáles	254	719	281	733	595	842	12
son	285	719	301	733	595	842	12
las	304	719	316	733	595	842	12
mejores	319	719	354	733	595	842	12
estrategias	357	719	403	733	595	842	12
de	406	719	417	733	595	842	12
control	420	719	452	733	595	842	12
y	455	719	460	733	595	842	12
prevención	464	719	513	733	595	842	12
de	116	734	127	748	595	842	12
especies	130	734	166	748	595	842	12
exóticas	169	734	204	748	595	842	12
invasoras	207	734	248	748	595	842	12
en	252	734	262	748	595	842	12
el	266	734	273	748	595	842	12
ambiente	276	734	317	748	595	842	12
natural.	320	734	354	748	595	842	12
Esta	357	734	376	748	595	842	12
clase	379	734	400	748	595	842	12
tuvo	403	734	423	748	595	842	12
una	426	734	443	748	595	842	12
duración	446	734	486	748	595	842	12
de	489	734	499	748	595	842	12
90	503	734	513	748	595	842	12
Praxis	365	796	387	806	595	842	12
&	389	796	394	806	595	842	12
Saber,	396	796	419	806	595	842	12
2021,	421	796	441	806	595	842	12
12(28),	443	796	467	806	595	842	12
e11532	469	796	496	806	595	842	12
https://doi.org/10.19053/22160159.v12.n28.2021.11532	298	806	496	815	595	842	12
12	521	798	532	815	595	842	12
Vieira,	63	27	85	41	595	842	13
et	87	27	94	41	595	842	13
al.	96	27	104	41	595	842	13
Etnoecología	440	29	484	38	595	842	13
en	486	29	495	38	595	842	13
el	497	29	503	38	595	842	13
aula	505	29	519	38	595	842	13
de	521	29	530	38	595	842	13
clase	532	29	550	38	595	842	13
minutos	116	76	153	91	595	842	13
y	157	76	162	91	595	842	13
fue	166	76	180	91	595	842	13
realizada	184	76	223	91	595	842	13
en	228	76	238	91	595	842	13
un	242	76	254	91	595	842	13
aula	258	76	277	91	595	842	13
de	281	76	291	91	595	842	13
clase	295	76	316	91	595	842	13
del	321	76	334	91	595	842	13
Colegio	338	76	372	91	595	842	13
Estadual	376	76	414	91	595	842	13
Desembargador	418	76	488	91	595	842	13
Júlio	493	76	513	91	595	842	13
Virgínio	116	91	153	106	595	842	13
de	155	91	166	106	595	842	13
Santana,	168	91	205	106	595	842	13
con	207	91	223	106	595	842	13
el	226	91	233	106	595	842	13
grupo	235	91	262	106	595	842	13
del	264	91	277	106	595	842	13
tercer	279	91	305	106	595	842	13
año	307	91	323	106	595	842	13
de	325	91	336	106	595	842	13
la	338	91	346	106	595	842	13
secundaria.	348	91	398	106	595	842	13
En	400	91	413	106	595	842	13
el	415	91	422	106	595	842	13
cuadro	425	91	455	106	595	842	13
5	457	91	463	106	595	842	13
se	465	91	474	106	595	842	13
presenta	476	91	513	106	595	842	13
el	116	106	124	121	595	842	13
mapa	126	106	150	121	595	842	13
con	153	106	169	121	595	842	13
los	171	106	184	121	595	842	13
principales	186	106	235	121	595	842	13
eventos	237	106	270	121	595	842	13
ocurridos	273	106	316	121	595	842	13
durante	318	106	352	121	595	842	13
la	354	106	362	121	595	842	13
intervención	365	106	420	121	595	842	13
de	423	106	433	121	595	842	13
L3;	436	106	449	121	595	842	13
y	452	106	457	121	595	842	13
en	459	106	470	121	595	842	13
el	472	106	480	121	595	842	13
cuadro	482	106	513	121	595	842	13
6,	116	121	124	136	595	842	13
el	127	121	134	136	595	842	13
episodio	136	121	174	136	595	842	13
de	176	121	187	136	595	842	13
enseñanza	189	121	235	136	595	842	13
que	237	121	253	136	595	842	13
analizaremos.	256	121	316	136	595	842	13
Cuadro	116	143	148	157	595	842	13
5	150	143	155	157	595	842	13
Mapa	116	164	139	178	595	842	13
de	141	164	151	178	595	842	13
eventos	153	164	181	178	595	842	13
durante	184	164	214	178	595	842	13
la	216	164	224	178	595	842	13
intervención	226	164	275	178	595	842	13
didáctica	277	164	313	178	595	842	13
de	315	164	324	178	595	842	13
L3	326	164	336	178	595	842	13
Tiempo	120	194	150	206	595	842	13
7:18	120	250	136	262	595	842	13
Actividad	183	188	220	200	595	842	13
desarrollada	178	201	226	213	595	842	13
Temas	263	188	288	200	595	842	13
principales	254	201	297	213	595	842	13
Acciones	306	194	340	206	595	842	13
de	342	194	351	206	595	842	13
los	353	194	364	206	595	842	13
participantes	366	194	417	206	595	842	13
L3	305	220	315	232	595	842	13
recordó	317	220	345	232	595	842	13
que	347	220	360	232	595	842	13
la	362	220	369	232	595	842	13
clase	371	220	389	232	595	842	13
forma	391	220	413	232	595	842	13
Muchos	425	223	454	235	595	842	13
todavía	456	223	483	235	595	842	13
parte	305	233	323	245	595	842	13
del	325	233	336	245	595	842	13
proyecto	339	233	370	245	595	842	13
iniciado	372	233	401	245	595	842	13
con	404	233	417	245	595	842	13
estaban	425	236	452	248	595	842	13
fuera	454	236	473	248	595	842	13
del	475	236	486	248	595	842	13
aula,	488	236	506	248	595	842	13
la	305	247	312	259	595	842	13
primera	314	247	342	259	595	842	13
clase	344	247	362	259	595	842	13
expositiva.	364	247	404	259	595	842	13
pero	425	250	441	262	595	842	13
ingresaron	443	250	481	262	595	842	13
en	484	250	492	262	595	842	13
silencio	425	263	453	275	595	842	13
sin	455	263	466	275	595	842	13
interferir	468	263	500	275	595	842	13
Los	305	266	319	278	595	842	13
estudiantes	321	266	361	278	595	842	13
prestan	363	266	389	278	595	842	13
en	425	277	434	289	595	842	13
el	436	277	442	289	595	842	13
desarrollo.	445	277	483	289	595	842	13
atención.	305	280	338	292	595	842	13
Presentación	158	243	204	255	595	842	13
de	206	243	215	255	595	842	13
L3	217	243	227	255	595	842	13
y	229	243	234	255	595	842	13
del	158	257	169	268	595	842	13
tema	171	257	189	268	595	842	13
de	191	257	200	268	595	842	13
la	202	257	208	268	595	842	13
clase.	211	257	231	268	595	842	13
Los	305	297	319	308	595	842	13
estudiantes	321	297	361	308	595	842	13
detallan	363	297	392	308	595	842	13
sus	394	297	405	308	595	842	13
conocimientos	305	310	358	322	595	842	13
sobre	360	310	379	322	595	842	13
el	382	310	388	322	595	842	13
tema	390	310	408	322	595	842	13
con	305	324	318	335	595	842	13
base	320	324	336	335	595	842	13
en	339	324	347	335	595	842	13
la	349	324	356	335	595	842	13
última	358	324	381	335	595	842	13
clase.	383	324	404	335	595	842	13
46:48	120	354	141	365	595	842	13
47:00	120	465	141	477	595	842	13
Introducción	158	347	204	359	595	842	13
al	206	347	213	359	595	842	13
tema	215	347	232	359	595	842	13
de	235	347	243	359	595	842	13
la	158	360	165	372	595	842	13
clase.	167	360	187	372	595	842	13
L3	158	425	168	437	595	842	13
problematiza	170	425	217	437	595	842	13
a	220	425	223	437	595	842	13
los	158	438	169	450	595	842	13
estudiantes	171	438	211	450	595	842	13
con	213	438	226	450	595	842	13
la	158	452	165	464	595	842	13
pregunta:	167	452	201	464	595	842	13
“¿Cómo	203	452	233	464	595	842	13
la	158	465	165	477	595	842	13
comunidad	167	465	207	477	595	842	13
puede	209	465	231	477	595	842	13
actuar	158	479	180	491	595	842	13
para	182	479	198	491	595	842	13
el	200	479	206	491	595	842	13
control	209	479	234	491	595	842	13
de	158	492	167	504	595	842	13
la	169	492	175	504	595	842	13
problemática	178	492	224	504	595	842	13
del	227	492	238	504	595	842	13
coral-sol?”	158	506	197	518	595	842	13
Diálogos	158	525	191	537	595	842	13
sobre	193	525	212	537	595	842	13
la	215	525	221	537	595	842	13
cuestión	158	538	188	550	595	842	13
surgida.	190	538	219	550	595	842	13
57:25	120	568	141	580	595	842	13
72:10	120	664	141	676	595	842	13
Episodio	158	558	192	570	595	842	13
1	194	558	198	570	595	842	13
“¿Cómo	201	558	233	570	595	842	13
la	158	571	165	583	595	842	13
comunidad	167	571	210	583	595	842	13
puede	213	571	236	583	595	842	13
actuar	158	585	183	597	595	842	13
para	185	585	203	597	595	842	13
el	205	585	212	597	595	842	13
control	214	585	241	597	595	842	13
de	158	598	167	610	595	842	13
la	169	598	176	610	595	842	13
problemática	179	598	229	610	595	842	13
del	232	598	243	610	595	842	13
coral-sol?”	158	612	200	624	595	842	13
Video	158	631	179	642	595	842	13
de	182	631	190	642	595	842	13
un	192	631	201	642	595	842	13
pescador	204	631	236	642	595	842	13
de	158	644	167	656	595	842	13
la	169	644	175	656	595	842	13
comunidad	178	644	218	656	595	842	13
que	158	658	171	669	595	842	13
relata	173	658	193	669	595	842	13
su	196	658	204	669	595	842	13
primer	206	658	230	669	595	842	13
registro	158	671	186	683	595	842	13
del	188	671	199	683	595	842	13
coral-sol	201	671	232	683	595	842	13
en	235	671	243	683	595	842	13
ambiente	158	685	191	696	595	842	13
natural	193	685	218	696	595	842	13
en	221	685	229	696	595	842	13
la	231	685	238	696	595	842	13
isla	158	698	171	710	595	842	13
de	173	698	181	710	595	842	13
Itaparica.	184	698	217	710	595	842	13
Comentarios	443	194	492	206	595	842	13
“Especies	253	340	289	352	595	842	13
exóticas	253	354	283	365	595	842	13
invasoras”	253	367	291	379	595	842	13
L3	305	343	315	355	595	842	13
muestra	317	343	346	355	595	842	13
algunos	348	343	376	355	595	842	13
fragmentos	305	357	346	368	595	842	13
de	348	357	356	368	595	842	13
reportajes	359	357	394	368	595	842	13
publicados	305	370	344	382	595	842	13
en	346	370	355	382	595	842	13
periódicos	357	370	395	382	595	842	13
y	305	384	310	395	595	842	13
televisión	312	384	347	395	595	842	13
sobre	349	384	369	395	595	842	13
la	371	384	377	395	595	842	13
bio-	380	384	394	395	595	842	13
invasión	305	397	336	409	595	842	13
del	338	397	349	409	595	842	13
coral-sol	351	397	383	409	595	842	13
en	385	397	393	409	595	842	13
la	396	397	402	409	595	842	13
BTS.	305	411	324	422	595	842	13
L3	425	314	435	326	595	842	13
no	437	314	446	326	595	842	13
explora	449	314	476	326	595	842	13
las	478	314	488	326	595	842	13
referencias	425	327	465	339	595	842	13
de	467	327	475	339	595	842	13
los	478	327	488	339	595	842	13
estudiantes.	425	341	467	353	595	842	13
Transforma	425	380	467	392	595	842	13
la	469	380	476	392	595	842	13
clase	478	380	496	392	595	842	13
en	498	380	507	392	595	842	13
una	425	393	438	405	595	842	13
charla	440	393	462	405	595	842	13
individual.	465	393	503	405	595	842	13
Los	305	429	319	440	595	842	13
estudiantes	321	429	361	440	595	842	13
explican	363	429	394	440	595	842	13
sus	396	429	407	440	595	842	13
conocimientos	305	442	358	454	595	842	13
sobre	360	442	379	454	595	842	13
el	382	442	388	454	595	842	13
tema.	390	442	410	454	595	842	13
L3	305	462	315	473	595	842	13
busca	317	462	338	473	595	842	13
utilizar	340	462	366	473	595	842	13
el	368	462	374	473	595	842	13
diálogo	377	462	404	473	595	842	13
surgido	305	475	332	487	595	842	13
para	334	475	350	487	595	842	13
ampliar	352	475	380	487	595	842	13
los	382	475	392	487	595	842	13
conocimientos	305	489	358	500	595	842	13
de	360	489	368	500	595	842	13
los	371	489	381	500	595	842	13
estudiantes.	305	502	347	514	595	842	13
En	425	528	435	540	595	842	13
un	437	528	446	540	595	842	13
primer	449	528	473	540	595	842	13
momento	475	528	509	540	595	842	13
los	425	541	436	553	595	842	13
estudiantes	438	541	478	553	595	842	13
parecen	425	555	453	567	595	842	13
no	455	555	464	567	595	842	13
entender	467	555	498	567	595	842	13
la	500	555	506	567	595	842	13
propuesta,	425	568	462	580	595	842	13
pero	465	568	481	580	595	842	13
luego	483	568	503	580	595	842	13
comienzan	425	582	464	594	595	842	13
a	466	582	470	594	595	842	13
hablar	473	582	495	594	595	842	13
sobre	425	595	445	607	595	842	13
lo	447	595	454	607	595	842	13
que	456	595	469	607	595	842	13
saben	471	595	492	607	595	842	13
del	494	595	505	607	595	842	13
tema.	425	609	445	621	595	842	13
Prestan	425	644	452	656	595	842	13
atención	454	644	484	656	595	842	13
al	487	644	493	656	595	842	13
video	425	658	445	669	595	842	13
y	447	658	452	669	595	842	13
algunos	454	658	482	669	595	842	13
de	484	658	493	669	595	842	13
los	495	658	506	669	595	842	13
alumnos	425	671	456	683	595	842	13
reconocen	458	671	495	683	595	842	13
al	497	671	504	683	595	842	13
pescador.	425	685	459	696	595	842	13
Praxis	363	796	385	806	595	842	13
&	387	796	392	806	595	842	13
Saber,	394	796	417	806	595	842	13
2021,	419	796	439	806	595	842	13
12(28),	441	796	465	806	595	842	13
e11532	470	796	496	806	595	842	13
https://doi.org/10.19053/22160159.v12.n28.2021.11532	298	806	496	815	595	842	13
13	522	798	533	815	595	842	13
Vieira,	63	26	85	40	595	842	14
et	87	26	94	40	595	842	14
al.	96	26	104	40	595	842	14
Etnoecología	439	28	483	37	595	842	14
en	486	28	494	37	595	842	14
el	496	28	502	37	595	842	14
aula	504	28	518	37	595	842	14
de	520	28	529	37	595	842	14
clase	531	28	549	37	595	842	14
75:35	120	131	141	143	595	842	14
83:40	120	240	141	252	595	842	14
L3	158	81	168	93	595	842	14
orienta	170	81	195	93	595	842	14
a	198	81	202	93	595	842	14
los	204	81	214	93	595	842	14
estudiantes	158	95	198	106	595	842	14
a	200	95	204	106	595	842	14
realizar	207	95	233	106	595	842	14
la	236	95	242	106	595	842	14
actividad	158	108	191	120	595	842	14
de	193	108	202	120	595	842	14
resolución	204	108	241	120	595	842	14
de	158	122	167	133	595	842	14
problemas.	169	122	209	133	595	842	14
Los	305	98	319	110	595	842	14
estudiantes	321	98	361	110	595	842	14
forman	363	98	389	110	595	842	14
equipos.	305	112	335	124	595	842	14
Distribución	158	141	203	153	595	842	14
de	205	141	214	153	595	842	14
los	216	141	227	153	595	842	14
problemas	158	155	196	166	595	842	14
elaborados	198	155	237	166	595	842	14
por	158	168	170	180	595	842	14
ella	172	168	185	180	595	842	14
para	188	168	203	180	595	842	14
los	205	168	216	180	595	842	14
alumnos.	158	182	191	193	595	842	14
L3	305	151	315	163	595	842	14
explica	317	151	343	163	595	842	14
la	346	151	352	163	595	842	14
forma	354	151	376	163	595	842	14
en	378	151	387	163	595	842	14
que	389	151	402	163	595	842	14
la	404	151	411	163	595	842	14
actividad	305	164	338	176	595	842	14
será	340	164	355	176	595	842	14
desarrollada.	357	164	403	176	595	842	14
Los	158	213	172	225	595	842	14
alumnos	174	213	204	225	595	842	14
representantes	158	226	209	238	595	842	14
de	212	226	220	238	595	842	14
los	222	226	233	238	595	842	14
equipos	158	240	186	252	595	842	14
presentan	188	240	223	252	595	842	14
las	158	253	168	265	595	842	14
soluciones	170	253	208	265	595	842	14
desarrolladas.	158	267	208	279	595	842	14
Después	305	226	336	238	595	842	14
de	338	226	346	238	595	842	14
la	349	226	355	238	595	842	14
presentación	357	226	403	238	595	842	14
de	405	226	414	238	595	842	14
los	305	240	316	252	595	842	14
estudiantes,	318	240	360	252	595	842	14
L3	362	240	372	252	595	842	14
agradece	375	240	407	252	595	842	14
la	409	240	415	252	595	842	14
atención	305	253	336	265	595	842	14
y	338	253	342	265	595	842	14
finaliza	345	253	371	265	595	842	14
la	373	253	380	265	595	842	14
clase.	382	253	402	265	595	842	14
Los	425	104	439	116	595	842	14
estudiantes	441	104	481	116	595	842	14
discuten	425	118	455	130	595	842	14
entre	457	118	475	130	595	842	14
sí	478	118	484	130	595	842	14
la	425	131	432	143	595	842	14
forma	434	131	455	143	595	842	14
en	458	131	466	143	595	842	14
que	468	131	481	143	595	842	14
responderán	425	145	469	157	595	842	14
los	471	145	482	157	595	842	14
cuestionamientos.	425	158	490	170	595	842	14
L3	425	199	435	211	595	842	14
no	437	199	446	211	595	842	14
utiliza	449	199	471	211	595	842	14
la	473	199	480	211	595	842	14
presentación	425	213	471	225	595	842	14
de	473	213	481	225	595	842	14
las	484	213	494	225	595	842	14
soluciones	425	226	463	238	595	842	14
como	465	226	485	238	595	842	14
una	488	226	501	238	595	842	14
oportunidad	425	240	469	252	595	842	14
para	471	240	486	252	595	842	14
la	425	253	432	265	595	842	14
ampliación	434	253	474	265	595	842	14
de	476	253	485	265	595	842	14
conocimientos	425	267	478	279	595	842	14
sobre	480	267	499	279	595	842	14
el	502	267	508	279	595	842	14
tema	425	280	443	292	595	842	14
desarrollado.	445	280	492	292	595	842	14
El	130	303	139	318	595	842	14
conocimiento	146	303	207	318	595	842	14
acumulado	213	303	263	318	595	842	14
por	269	303	285	318	595	842	14
las	291	303	303	318	595	842	14
poblaciones	309	303	362	318	595	842	14
tradicionales	368	303	425	318	595	842	14
incluye	431	303	463	318	595	842	14
los	469	303	482	318	595	842	14
ciclos	488	303	513	318	595	842	14
naturales,	116	318	159	333	595	842	14
la	161	318	169	333	595	842	14
reproducción	172	318	231	333	595	842	14
y	233	318	238	333	595	842	14
el	241	318	248	333	595	842	14
desarrollo	251	318	295	333	595	842	14
de	297	318	308	333	595	842	14
especies,	310	318	348	333	595	842	14
el	351	318	358	333	595	842	14
manejo	361	318	394	333	595	842	14
temporal	396	318	436	333	595	842	14
en	439	318	449	333	595	842	14
la	452	318	459	333	595	842	14
explotación	462	318	513	333	595	842	14
de	116	333	127	348	595	842	14
recursos,	128	333	168	348	595	842	14
entre	170	333	192	348	595	842	14
otros	194	333	217	348	595	842	14
conocimientos	218	333	283	348	595	842	14
que	285	333	301	348	595	842	14
pueden	303	333	335	348	595	842	14
aportar	337	333	369	348	595	842	14
beneficios	371	333	415	348	595	842	14
a	417	333	422	348	595	842	14
la	424	333	431	348	595	842	14
conservación	433	333	491	348	595	842	14
de	493	333	504	348	595	842	14
la	505	333	513	348	595	842	14
biodiversidad	116	348	176	363	595	842	14
en	178	348	189	363	595	842	14
un	190	348	202	363	595	842	14
determinado	204	348	261	363	595	842	14
contexto	262	348	300	363	595	842	14
(Martins	302	348	341	363	595	842	14
et	342	348	350	363	595	842	14
al.,	352	348	365	363	595	842	14
2016).	367	348	394	363	595	842	14
Por	396	348	411	363	595	842	14
lo	413	348	421	363	595	842	14
tanto,	423	348	448	363	595	842	14
una	450	348	466	363	595	842	14
educación	468	348	513	363	595	842	14
que	116	363	132	378	595	842	14
apunta	135	363	165	378	595	842	14
a	169	363	173	378	595	842	14
la	176	363	184	378	595	842	14
formación	187	363	233	378	595	842	14
de	236	363	246	378	595	842	14
valores	249	363	280	378	595	842	14
y	283	363	288	378	595	842	14
al	291	363	299	378	595	842	14
ejercicio	302	363	339	378	595	842	14
de	342	363	353	378	595	842	14
la	356	363	363	378	595	842	14
ciudadanía	366	363	415	378	595	842	14
es	418	363	426	378	595	842	14
una	429	363	446	378	595	842	14
educación	449	363	494	378	595	842	14
que	497	363	513	378	595	842	14
también	116	378	152	393	595	842	14
se	154	378	163	393	595	842	14
ocupa	165	378	192	393	595	842	14
de	194	378	204	393	595	842	14
la	206	378	214	393	595	842	14
forma	216	378	242	393	595	842	14
en	244	378	255	393	595	842	14
que	257	378	273	393	595	842	14
los	275	378	287	393	595	842	14
estudiantes	289	378	338	393	595	842	14
aplicarán	340	378	380	393	595	842	14
los	382	378	395	393	595	842	14
conocimientos	396	378	461	393	595	842	14
adquiridos.	463	378	513	393	595	842	14
En	116	393	128	408	595	842	14
ese	131	393	144	408	595	842	14
sentido,	147	393	181	408	595	842	14
L3	184	393	195	408	595	842	14
buscó	197	393	223	408	595	842	14
aplicar	226	393	255	408	595	842	14
instrumentos	258	393	316	408	595	842	14
que	319	393	335	408	595	842	14
permitieran	337	393	390	408	595	842	14
a	392	393	397	408	595	842	14
los	399	393	412	408	595	842	14
estudiantes	414	393	463	408	595	842	14
desarrollar	466	393	513	408	595	842	14
sus	116	408	130	423	595	842	14
estructuras	132	408	181	423	595	842	14
cognitivas,	184	408	231	423	595	842	14
sus	233	408	247	423	595	842	14
recursos	249	408	286	423	595	842	14
de	289	408	299	423	595	842	14
razonamiento	301	408	362	423	595	842	14
y	365	408	370	423	595	842	14
su	372	408	382	423	595	842	14
actuación	384	408	427	423	595	842	14
para	429	408	449	423	595	842	14
convertirse	451	408	500	423	595	842	14
en	502	408	513	423	595	842	14
sujetos	116	423	146	438	595	842	14
reflexivos,	149	423	193	438	595	842	14
como	196	423	220	438	595	842	14
afirma	223	423	251	438	595	842	14
Libâneo	254	423	289	438	595	842	14
(2004),	291	423	323	438	595	842	14
en	325	423	336	438	595	842	14
la	338	423	346	438	595	842	14
forma	348	423	375	438	595	842	14
de	377	423	388	438	595	842	14
actividades	390	423	439	438	595	842	14
de	441	423	452	438	595	842	14
resolución	454	423	500	438	595	842	14
de	503	423	513	438	595	842	14
problemas.	116	438	165	453	595	842	14
Sin	130	459	145	474	595	842	14
embargo,	149	459	190	474	595	842	14
enfatizamos	194	459	247	474	595	842	14
en	252	459	262	474	595	842	14
que	267	459	283	474	595	842	14
la	288	459	295	474	595	842	14
inclusión	300	459	340	474	595	842	14
de	345	459	355	474	595	842	14
estos	360	459	381	474	595	842	14
ejercicios	386	459	427	474	595	842	14
en	431	459	442	474	595	842	14
las	447	459	458	474	595	842	14
clases	463	459	488	474	595	842	14
debe	492	459	513	474	595	842	14
ser	116	474	129	489	595	842	14
cuidadosa	133	474	177	489	595	842	14
para	181	474	200	489	595	842	14
garantizar	203	474	248	489	595	842	14
una	251	474	268	489	595	842	14
correcta	271	474	307	489	595	842	14
ejecución:	311	474	355	489	595	842	14
el	359	474	366	489	595	842	14
profesor	369	474	406	489	595	842	14
debe	409	474	430	489	595	842	14
tener	434	474	456	489	595	842	14
un	460	474	472	489	595	842	14
dominio	475	474	513	489	595	842	14
completo	116	489	157	504	595	842	14
del	161	489	174	504	595	842	14
contenido;	178	489	225	504	595	842	14
el	228	489	236	504	595	842	14
ejercicio	239	489	276	504	595	842	14
debe	280	489	301	504	595	842	14
ser	305	489	318	504	595	842	14
leído	321	489	343	504	595	842	14
cuidadosamente;	347	489	421	504	595	842	14
debe	425	489	446	504	595	842	14
haber	449	489	474	504	595	842	14
un	478	489	490	504	595	842	14
plan	494	489	513	504	595	842	14
para	116	504	136	519	595	842	14
la	139	504	146	519	595	842	14
aplicación	150	504	194	519	595	842	14
del	197	504	211	519	595	842	14
ejercicio;	214	504	253	519	595	842	14
hay	256	504	272	519	595	842	14
que	275	504	291	519	595	842	14
presentar	294	504	335	519	595	842	14
el	338	504	346	519	595	842	14
problema	349	504	391	519	595	842	14
adecuadamente	394	504	463	519	595	842	14
y	466	504	471	519	595	842	14
ofrecerlo	474	504	513	519	595	842	14
de	116	519	127	534	595	842	14
forma	129	519	156	534	595	842	14
oral	158	519	175	534	595	842	14
y	178	519	183	534	595	842	14
escrita;	185	519	216	534	595	842	14
y	219	519	224	534	595	842	14
permitir	226	519	263	534	595	842	14
la	265	519	273	534	595	842	14
participación	275	519	334	534	595	842	14
de	336	519	347	534	595	842	14
todos	349	519	373	534	595	842	14
los	376	519	388	534	595	842	14
estudiantes,	391	519	442	534	595	842	14
de	445	519	455	534	595	842	14
modo	457	519	483	534	595	842	14
que	486	519	502	534	595	842	14
se	504	519	513	534	595	842	14
animen	116	534	150	549	595	842	14
a	152	534	157	549	595	842	14
expresar	159	534	196	549	595	842	14
sus	199	534	213	549	595	842	14
opiniones	215	534	258	549	595	842	14
(Krasilchik,	261	534	312	549	595	842	14
2004).	315	534	342	549	595	842	14
Las	130	555	145	570	595	842	14
pesquisas	148	555	190	570	595	842	14
implican	192	555	230	570	595	842	14
necesariamente	233	555	301	570	595	842	14
la	303	555	311	570	595	842	14
discusión	313	555	355	570	595	842	14
de	358	555	368	570	595	842	14
ideas,	370	555	395	570	595	842	14
la	398	555	405	570	595	842	14
elaboración	408	555	459	570	595	842	14
de	461	555	472	570	595	842	14
hipótesis	474	555	513	570	595	842	14
explicativas,	116	570	170	585	595	842	14
lo	172	570	181	585	595	842	14
que	183	570	199	585	595	842	14
permite	202	570	236	585	595	842	14
al	239	570	247	585	595	842	14
estudiante	249	570	294	585	595	842	14
experimentar	297	570	356	585	595	842	14
un	359	570	371	585	595	842	14
ciclo	374	570	394	585	595	842	14
de	397	570	407	585	595	842	14
investigación.	410	570	470	585	595	842	14
Le	473	570	484	585	595	842	14
queda	486	570	513	585	595	842	14
al	116	585	124	600	595	842	14
profesor	126	585	163	600	595	842	14
crear	165	585	188	600	595	842	14
las	190	585	202	600	595	842	14
posibilidades	204	585	262	600	595	842	14
de	264	585	275	600	595	842	14
mediación,	277	585	326	600	595	842	14
para	329	585	348	600	595	842	14
optimizar	351	585	393	600	595	842	14
las	396	585	408	600	595	842	14
acciones	410	585	447	600	595	842	14
de	450	585	460	600	595	842	14
aprendizaje	463	585	513	600	595	842	14
del	116	600	129	615	595	842	14
estudiante,	134	600	181	615	595	842	14
una	185	600	202	615	595	842	14
estrategia	206	600	248	615	595	842	14
que	252	600	268	615	595	842	14
las	272	600	284	615	595	842	14
profesoras	288	600	334	615	595	842	14
en	338	600	348	615	595	842	14
formación	353	600	398	615	595	842	14
inicial	403	600	430	615	595	842	14
buscaron	434	600	474	615	595	842	14
usar,	478	600	499	615	595	842	14
ya	503	600	513	615	595	842	14
que	116	615	132	630	595	842	14
entendieron	137	615	190	630	595	842	14
la	195	615	203	630	595	842	14
importancia	207	615	261	630	595	842	14
en	266	615	277	630	595	842	14
el	281	615	289	630	595	842	14
contexto	293	615	331	630	595	842	14
del	336	615	349	630	595	842	14
diálogo	354	615	387	630	595	842	14
intercultural.	392	615	449	630	595	842	14
Sin	453	615	468	630	595	842	14
embargo,	472	615	513	630	595	842	14
posiblemente	116	630	175	645	595	842	14
debido	180	630	210	645	595	842	14
a	214	630	219	645	595	842	14
la	224	630	231	645	595	842	14
cultura	236	630	267	645	595	842	14
académica	271	630	318	645	595	842	14
difundida	322	630	366	645	595	842	14
en	370	630	381	645	595	842	14
la	385	630	393	645	595	842	14
mayoría	397	630	433	645	595	842	14
de	438	630	448	645	595	842	14
los	453	630	465	645	595	842	14
cursos	470	630	498	645	595	842	14
de	503	630	513	645	595	842	14
licenciatura	116	645	168	660	595	842	14
y	171	645	176	660	595	842	14
a	179	645	184	660	595	842	14
lo	188	645	196	660	595	842	14
observado	199	645	245	660	595	842	14
en	248	645	259	660	595	842	14
la	262	645	270	660	595	842	14
Licenciatura	274	645	328	660	595	842	14
en	331	645	342	660	595	842	14
Ciencias	345	645	383	660	595	842	14
Biológicas	386	645	431	660	595	842	14
de	435	645	445	660	595	842	14
la	448	645	456	660	595	842	14
Universidad	459	645	513	660	595	842	14
Federal	116	660	149	675	595	842	14
de	153	660	164	675	595	842	14
Bahía,	168	660	196	675	595	842	14
las	200	660	212	675	595	842	14
profesoras	217	660	262	675	595	842	14
en	267	660	277	675	595	842	14
formación	282	660	327	675	595	842	14
inicial	332	660	359	675	595	842	14
repitieron	364	660	407	675	595	842	14
la	412	660	419	675	595	842	14
práctica	424	660	459	675	595	842	14
pedagógica	464	660	513	675	595	842	14
transmisiva	116	675	167	690	595	842	14
de	170	675	180	690	595	842	14
contenidos	183	675	231	690	595	842	14
científicos.	233	675	281	690	595	842	14
Las	130	696	145	711	595	842	14
actividades	149	696	198	711	595	842	14
de	202	696	212	711	595	842	14
experimentación	216	696	290	711	595	842	14
deben	294	696	321	711	595	842	14
comenzar	325	696	368	711	595	842	14
con	372	696	388	711	595	842	14
problemas	391	696	437	711	595	842	14
de	441	696	452	711	595	842	14
investigación	455	696	513	711	595	842	14
relacionados	116	711	172	726	595	842	14
con	176	711	192	726	595	842	14
la	196	711	203	726	595	842	14
vida	207	711	226	726	595	842	14
de	230	711	240	726	595	842	14
los	244	711	257	726	595	842	14
estudiantes.	260	711	312	726	595	842	14
El	316	711	325	726	595	842	14
profesor	329	711	365	726	595	842	14
tiene	369	711	391	726	595	842	14
un	395	711	407	726	595	842	14
papel	411	711	434	726	595	842	14
diferenciado	438	711	493	726	595	842	14
que	497	711	513	726	595	842	14
lo	116	726	125	741	595	842	14
identifica	130	726	171	741	595	842	14
como	176	726	201	741	595	842	14
mediador,	207	726	251	741	595	842	14
asesor	256	726	284	741	595	842	14
y	289	726	294	741	595	842	14
cuestionador	300	726	357	741	595	842	14
(Teo,	362	726	384	741	595	842	14
2013).	390	726	417	741	595	842	14
Sin	423	726	437	741	595	842	14
embargo,	442	726	483	741	595	842	14
como	488	726	513	741	595	842	14
podemos	116	741	157	756	595	842	14
ver	159	741	173	756	595	842	14
en	175	741	186	756	595	842	14
el	188	741	195	756	595	842	14
cuadro	198	741	228	756	595	842	14
5,	230	741	238	756	595	842	14
L3	240	741	252	756	595	842	14
dedicó	254	741	283	756	595	842	14
una	286	741	302	756	595	842	14
buena	304	741	331	756	595	842	14
parte	333	741	356	756	595	842	14
de	358	741	369	756	595	842	14
su	371	741	381	756	595	842	14
clase	383	741	404	756	595	842	14
a	406	741	411	756	595	842	14
explicar	413	741	448	756	595	842	14
los	450	741	463	756	595	842	14
contenidos	465	741	513	756	595	842	14
Praxis	365	796	387	806	595	842	14
&	389	796	394	806	595	842	14
Saber,	396	796	419	806	595	842	14
2021,	421	796	441	806	595	842	14
12(28),	443	796	467	806	595	842	14
e11532	469	796	496	806	595	842	14
https://doi.org/10.19053/22160159.v12.n28.2021.11532	298	806	496	815	595	842	14
14	521	798	532	815	595	842	14
Vieira,	63	27	85	41	595	842	15
et	87	27	94	41	595	842	15
al.	96	27	104	41	595	842	15
Etnoecología	440	29	484	38	595	842	15
en	486	29	495	38	595	842	15
el	497	29	503	38	595	842	15
aula	505	29	519	38	595	842	15
de	521	29	530	38	595	842	15
clase	532	29	550	38	595	842	15
conceptuales,	116	76	175	91	595	842	15
que	177	76	193	91	595	842	15
los	195	76	208	91	595	842	15
estudiantes	209	76	259	91	595	842	15
ya	260	76	270	91	595	842	15
conocían	272	76	312	91	595	842	15
al	314	76	322	91	595	842	15
haber	324	76	349	91	595	842	15
tenido	351	76	379	91	595	842	15
contacto	381	76	419	91	595	842	15
con	421	76	437	91	595	842	15
L2,	439	76	453	91	595	842	15
cuyo	455	76	476	91	595	842	15
objetivo	478	76	513	91	595	842	15
fue	116	91	130	106	595	842	15
una	132	91	149	106	595	842	15
clase	151	91	172	106	595	842	15
expositiva.	174	91	221	106	595	842	15
Ella	223	91	240	106	595	842	15
exploró	242	91	275	106	595	842	15
poco	278	91	299	106	595	842	15
el	302	91	309	106	595	842	15
potencial	311	91	352	106	595	842	15
del	354	91	367	106	595	842	15
diálogo	369	91	402	106	595	842	15
intercultural	404	91	459	106	595	842	15
proveniente	461	91	513	106	595	842	15
del	116	106	129	121	595	842	15
conocimiento	133	106	193	121	595	842	15
ecológico	196	106	238	121	595	842	15
tradicional	241	106	289	121	595	842	15
de	292	106	303	121	595	842	15
los	306	106	318	121	595	842	15
estudiantes	321	106	370	121	595	842	15
dentro	373	106	403	121	595	842	15
de	406	106	416	121	595	842	15
la	419	106	427	121	595	842	15
actividad	430	106	470	121	595	842	15
principal	473	106	513	121	595	842	15
propuesta	116	121	160	136	595	842	15
en	162	121	172	136	595	842	15
la	174	121	182	136	595	842	15
intervención,	184	121	242	136	595	842	15
es	244	121	253	136	595	842	15
decir,	255	121	279	136	595	842	15
la	281	121	289	136	595	842	15
expansión	291	121	336	136	595	842	15
del	338	121	351	136	595	842	15
conocimiento	353	121	414	136	595	842	15
a	416	121	421	136	595	842	15
través	423	121	449	136	595	842	15
de	451	121	461	136	595	842	15
la	463	121	471	136	595	842	15
actividad	473	121	513	136	595	842	15
de	116	136	127	151	595	842	15
resolución	131	136	177	151	595	842	15
de	182	136	192	151	595	842	15
problemas.	197	136	245	151	595	842	15
El	250	136	259	151	595	842	15
discurso	264	136	301	151	595	842	15
juega	306	136	329	151	595	842	15
un	334	136	345	151	595	842	15
papel	350	136	374	151	595	842	15
central	378	136	409	151	595	842	15
como	413	136	438	151	595	842	15
mediador	443	136	485	151	595	842	15
en	490	136	501	151	595	842	15
la	505	136	513	151	595	842	15
construcción	116	151	173	166	595	842	15
de	176	151	186	166	595	842	15
significados	189	151	241	166	595	842	15
en	243	151	254	166	595	842	15
la	256	151	264	166	595	842	15
clase,	266	151	290	166	595	842	15
a	292	151	297	166	595	842	15
través	300	151	325	166	595	842	15
de	328	151	338	166	595	842	15
sus	341	151	355	166	595	842	15
interacciones	357	151	415	166	595	842	15
verbales	418	151	453	166	595	842	15
y	456	151	461	166	595	842	15
no	463	151	475	166	595	842	15
verbales	477	151	513	166	595	842	15
y	116	166	121	181	595	842	15
para,	126	166	148	181	595	842	15
en	152	166	163	181	595	842	15
este	167	166	183	181	595	842	15
proceso,	188	166	224	181	595	842	15
crear	229	166	251	181	595	842	15
oportunidades	255	166	319	181	595	842	15
de	324	166	334	181	595	842	15
aprendizaje	338	166	389	181	595	842	15
para	393	166	412	181	595	842	15
diferentes	417	166	460	181	595	842	15
estudiantes	464	166	513	181	595	842	15
(Castanheira,	116	181	175	196	595	842	15
2004).	178	181	205	196	595	842	15
Cuadro	116	203	148	217	595	842	15
6	150	203	155	217	595	842	15
Episodio	116	224	150	238	595	842	15
de	153	224	162	238	595	842	15
enseñanza	165	224	206	238	595	842	15
1:	210	224	217	238	595	842	15
¿Cómo	220	224	247	238	595	842	15
la	250	224	258	238	595	842	15
comunidad	261	224	305	238	595	842	15
puede	308	224	331	238	595	842	15
actuar	335	224	360	238	595	842	15
para	363	224	381	238	595	842	15
el	385	224	391	238	595	842	15
control	394	224	421	238	595	842	15
de	425	224	434	238	595	842	15
la	437	224	444	238	595	842	15
problemática	448	224	498	238	595	842	15
del	502	224	513	238	595	842	15
coral-sol?	116	239	153	253	595	842	15
L3:	120	268	134	280	595	842	15
Entonces,	191	261	226	273	595	842	15
estudiantes,	230	261	272	273	595	842	15
a	275	261	279	273	595	842	15
partir	282	261	302	273	595	842	15
de	305	261	313	273	595	842	15
todo	316	261	332	273	595	842	15
lo	336	261	343	273	595	842	15
que	346	261	359	273	595	842	15
vimos	362	261	384	273	595	842	15
hasta	387	261	406	273	595	842	15
ahora,	409	261	431	273	595	842	15
¿cómo	434	261	458	273	595	842	15
ustedes	461	261	488	273	595	842	15
de	491	261	499	273	595	842	15
la	503	261	509	273	595	842	15
comunidad	191	275	231	286	595	842	15
pueden	233	275	259	286	595	842	15
actuar	262	275	284	286	595	842	15
para	286	275	301	286	595	842	15
ayudar	304	275	328	286	595	842	15
en	330	275	339	286	595	842	15
el	341	275	348	286	595	842	15
control	350	275	375	286	595	842	15
del	378	275	389	286	595	842	15
coral-sol?	391	275	426	286	595	842	15
Estudiante	120	290	162	302	595	842	15
1:	164	290	171	302	595	842	15
Creo	191	290	209	302	595	842	15
que	211	290	224	302	595	842	15
debemos	226	290	258	302	595	842	15
hablar	260	290	283	302	595	842	15
más	285	290	300	302	595	842	15
sobre	302	290	321	302	595	842	15
eso	324	290	336	302	595	842	15
con	338	290	351	302	595	842	15
las	353	290	363	302	595	842	15
personas,	365	290	399	302	595	842	15
tener	401	290	419	302	595	842	15
más	422	290	436	302	595	842	15
charlas.	438	290	466	302	595	842	15
Estudiante	120	312	162	324	595	842	15
2:	164	312	171	324	595	842	15
Y	191	306	198	318	595	842	15
con	200	306	213	318	595	842	15
los	215	306	226	318	595	842	15
buceadores	228	306	268	318	595	842	15
también,	271	306	302	318	595	842	15
para	304	306	320	318	595	842	15
que	322	306	335	318	595	842	15
ellos	338	306	355	318	595	842	15
no	357	306	366	318	595	842	15
saquen	368	306	393	318	595	842	15
todo.	396	306	414	318	595	842	15
Porque	416	306	442	318	595	842	15
hay	444	306	457	318	595	842	15
coral	459	306	477	318	595	842	15
que	480	306	493	318	595	842	15
está	495	306	509	318	595	842	15
prohibido	191	319	226	331	595	842	15
sacar	228	319	247	331	595	842	15
y	249	319	254	331	595	842	15
vender.	256	319	282	331	595	842	15
L3:	120	340	134	352	595	842	15
Eso,	191	334	207	345	595	842	15
coral	209	334	227	345	595	842	15
nativo	229	334	251	345	595	842	15
está	253	334	267	345	595	842	15
prohibido.	269	334	307	345	595	842	15
Y	308	334	315	345	595	842	15
debemos	317	334	349	345	595	842	15
recordar	351	334	381	345	595	842	15
que	383	334	396	345	595	842	15
para	398	334	413	345	595	842	15
retirar	415	334	437	345	595	842	15
el	439	334	446	345	595	842	15
coral-sol	448	334	479	345	595	842	15
hay	481	334	494	345	595	842	15
una	496	334	509	345	595	842	15
forma	191	347	213	359	595	842	15
correcta	215	347	244	359	595	842	15
y	246	347	251	359	595	842	15
no	253	347	262	359	595	842	15
aumentar	264	347	298	359	595	842	15
el	300	347	306	359	595	842	15
problema.	309	347	345	359	595	842	15
Estudiante	120	368	162	380	595	842	15
2:	164	368	171	380	595	842	15
También	191	361	222	373	595	842	15
está	225	361	239	373	595	842	15
el	241	361	248	373	595	842	15
gobierno,	250	361	284	373	595	842	15
el	287	361	293	373	595	842	15
intendente	296	361	333	373	595	842	15
podría	336	361	359	373	595	842	15
hacer	361	361	381	373	595	842	15
algo	383	361	399	373	595	842	15
junto	401	361	420	373	595	842	15
al	422	361	428	373	595	842	15
PRÓ-MAR	431	361	472	373	595	842	15
2	472	362	474	369	595	842	15
,	474	361	477	373	595	842	15
para	479	361	495	373	595	842	15
po-	497	361	509	373	595	842	15
der	191	375	203	387	595	842	15
orientar	205	375	233	387	595	842	15
mejor	235	375	256	387	595	842	15
a	258	375	262	387	595	842	15
la	265	375	271	387	595	842	15
población.	273	375	311	387	595	842	15
L3:	120	402	134	414	595	842	15
Esto	191	389	207	401	595	842	15
es	209	389	217	401	595	842	15
muy	219	389	235	401	595	842	15
interesante,	238	389	279	401	595	842	15
porque	281	389	306	401	595	842	15
recordaron	309	389	348	401	595	842	15
el	350	389	356	401	595	842	15
reportaje	359	389	391	401	595	842	15
que	393	389	406	401	595	842	15
traje	408	389	424	401	595	842	15
en	427	389	435	401	595	842	15
el	438	389	444	401	595	842	15
inicio	446	389	467	401	595	842	15
de	469	389	478	401	595	842	15
la	480	389	487	401	595	842	15
clase.	489	389	509	401	595	842	15
Habla	191	403	213	414	595	842	15
exactamente	215	403	260	414	595	842	15
que	262	403	275	414	595	842	15
una	278	403	291	414	595	842	15
de	293	403	302	414	595	842	15
las	304	403	314	414	595	842	15
dificultades	316	403	358	414	595	842	15
del	360	403	371	414	595	842	15
PRÓ-MAR	374	403	415	414	595	842	15
es	417	403	425	414	595	842	15
la	427	403	434	414	595	842	15
ausencia	436	403	467	414	595	842	15
de	469	403	478	414	595	842	15
apoyo	480	403	502	414	595	842	15
y	505	403	509	414	595	842	15
soporte	191	416	218	428	595	842	15
para	220	416	235	428	595	842	15
la	238	416	244	428	595	842	15
realización	246	416	286	428	595	842	15
de	288	416	297	428	595	842	15
actividades	299	416	339	428	595	842	15
de	342	416	350	428	595	842	15
conservación	352	416	400	428	595	842	15
del	402	416	413	428	595	842	15
ambiente	415	416	448	428	595	842	15
arrecifal.	451	416	483	428	595	842	15
La	130	436	141	451	595	842	15
estrategia	144	436	186	451	595	842	15
desarrollada	189	436	243	451	595	842	15
por	247	436	262	451	595	842	15
L3,	265	436	279	451	595	842	15
en	282	436	293	451	595	842	15
el	296	436	303	451	595	842	15
episodio	307	436	344	451	595	842	15
destacado	347	436	391	451	595	842	15
en	394	436	405	451	595	842	15
el	408	436	415	451	595	842	15
cuadro	419	436	449	451	595	842	15
5,	452	436	460	451	595	842	15
tenía	463	436	485	451	595	842	15
como	488	436	513	451	595	842	15
objetivos:	116	451	158	466	595	842	15
•	130	472	133	486	595	842	15
Alentar	145	472	178	487	595	842	15
a	180	472	185	487	595	842	15
los	188	472	200	487	595	842	15
estudiantes	202	472	252	487	595	842	15
a	254	472	259	487	595	842	15
desarrollar	261	472	309	487	595	842	15
iniciativas	311	472	356	487	595	842	15
y	358	472	363	487	595	842	15
la	366	472	373	487	595	842	15
capacidad	376	472	420	487	595	842	15
de	422	472	433	487	595	842	15
decidir.	435	472	468	487	595	842	15
•	130	493	133	507	595	842	15
Establecer	145	493	189	508	595	842	15
un	192	493	204	508	595	842	15
guion	206	493	231	508	595	842	15
para	233	493	253	508	595	842	15
presentar	255	493	296	508	595	842	15
un	299	493	310	508	595	842	15
producto	313	493	353	508	595	842	15
final	355	493	375	508	595	842	15
con	377	493	393	508	595	842	15
las	396	493	407	508	595	842	15
conclusiones	409	493	466	508	595	842	15
obtenidas.	468	493	513	508	595	842	15
•	130	514	133	528	595	842	15
Tener	145	514	170	529	595	842	15
argumentos	173	514	225	529	595	842	15
más	228	514	246	529	595	842	15
sólidos	250	514	280	529	595	842	15
desde	284	514	309	529	595	842	15
el	312	514	319	529	595	842	15
punto	323	514	349	529	595	842	15
de	352	514	363	529	595	842	15
vista	366	514	386	529	595	842	15
del	390	514	403	529	595	842	15
conocimiento	406	514	467	529	595	842	15
científico,	470	514	513	529	595	842	15
para	130	529	150	544	595	842	15
llevar	152	529	177	544	595	842	15
a	179	529	184	544	595	842	15
cabo	186	529	207	544	595	842	15
la	210	529	217	544	595	842	15
actividad	220	529	260	544	595	842	15
final	263	529	282	544	595	842	15
de	285	529	295	544	595	842	15
resolución	298	529	344	544	595	842	15
de	346	529	357	544	595	842	15
problemas.	359	529	407	544	595	842	15
Para	130	550	150	565	595	842	15
esto,	153	550	172	565	595	842	15
el	175	550	182	565	595	842	15
profesor	185	550	222	565	595	842	15
debe	224	550	245	565	595	842	15
conocer	248	550	283	565	595	842	15
las	286	550	297	565	595	842	15
condiciones	300	550	353	565	595	842	15
para	355	550	375	565	595	842	15
la	377	550	385	565	595	842	15
interpretación	388	550	450	565	595	842	15
del	453	550	466	565	595	842	15
contenido	469	550	513	565	595	842	15
por	116	565	132	580	595	842	15
parte	135	565	157	580	595	842	15
de	161	565	171	580	595	842	15
los	174	565	187	580	595	842	15
estudiantes,	190	565	241	580	595	842	15
además	245	565	278	580	595	842	15
de	281	565	291	580	595	842	15
la	295	565	302	580	595	842	15
capacidad	305	565	349	580	595	842	15
de	352	565	363	580	595	842	15
investigar,	366	565	411	580	595	842	15
de	414	565	424	580	595	842	15
localizar	427	565	465	580	595	842	15
fuentes	468	565	499	580	595	842	15
de	503	565	513	580	595	842	15
información	116	580	171	595	595	842	15
y	172	580	178	595	595	842	15
de	179	580	190	595	595	842	15
usar	191	580	210	595	595	842	15
instrumentos	212	580	270	595	595	842	15
y	272	580	277	595	595	842	15
estrategias	279	580	324	595	595	842	15
que	326	580	342	595	595	842	15
le	344	580	351	595	595	842	15
permitan	353	580	393	595	595	842	15
ampliar	395	580	429	595	595	842	15
sus	430	580	444	595	595	842	15
conocimientos.	446	580	513	595	595	842	15
Para	116	595	136	610	595	842	15
aprender	139	595	178	610	595	842	15
a	182	595	187	610	595	842	15
adquirir	190	595	226	610	595	842	15
nuevos	229	595	260	610	595	842	15
conocimientos	263	595	328	610	595	842	15
con	331	595	348	610	595	842	15
autonomía,	351	595	401	610	595	842	15
los	404	595	416	610	595	842	15
estudiantes	420	595	469	610	595	842	15
necesitan	472	595	513	610	595	842	15
vivir	116	610	136	625	595	842	15
situaciones	139	610	188	625	595	842	15
y	191	610	196	625	595	842	15
desafíos	199	610	234	625	595	842	15
en	237	610	248	625	595	842	15
diferentes	250	610	293	625	595	842	15
contextos,	296	610	341	625	595	842	15
de	344	610	354	625	595	842	15
modo	357	610	383	625	595	842	15
que	386	610	402	625	595	842	15
haya	405	610	425	625	595	842	15
un	428	610	440	625	595	842	15
flujo	443	610	463	625	595	842	15
continuo	466	610	505	625	595	842	15
a	508	610	513	625	595	842	15
través	116	625	142	640	595	842	15
de	145	625	155	640	595	842	15
las	158	625	169	640	595	842	15
diferentes	172	625	215	640	595	842	15
formas	217	625	248	640	595	842	15
de	250	625	261	640	595	842	15
investigar	263	625	306	640	595	842	15
y	308	625	313	640	595	842	15
conocer.	316	625	353	640	595	842	15
Dentro	130	646	162	661	595	842	15
del	166	646	180	661	595	842	15
contexto	184	646	222	661	595	842	15
general	226	646	259	661	595	842	15
de	263	646	273	661	595	842	15
tales	278	646	298	661	595	842	15
discusiones,	302	646	355	661	595	842	15
más	360	646	377	661	595	842	15
específicamente	382	646	451	661	595	842	15
con	456	646	472	661	595	842	15
respecto	476	646	513	661	595	842	15
a	116	661	121	676	595	842	15
la	125	661	132	676	595	842	15
ecología,	136	661	175	676	595	842	15
esta	178	661	195	676	595	842	15
emerge	199	661	231	676	595	842	15
como	234	661	259	676	595	842	15
la	262	661	270	676	595	842	15
ciencia	273	661	304	676	595	842	15
que	308	661	324	676	595	842	15
propone	327	661	364	676	595	842	15
estudiar	368	661	403	676	595	842	15
las	407	661	418	676	595	842	15
complejas	422	661	466	676	595	842	15
relaciones	469	661	513	676	595	842	15
involucradas	116	676	172	691	595	842	15
en	174	676	185	691	595	842	15
la	187	676	195	691	595	842	15
existencia	197	676	240	691	595	842	15
de	243	676	253	691	595	842	15
todos	255	676	280	691	595	842	15
los	282	676	295	691	595	842	15
seres	297	676	318	691	595	842	15
vivos,	320	676	346	691	595	842	15
que	348	676	364	691	595	842	15
incluyen	366	676	404	691	595	842	15
al	406	676	414	691	595	842	15
ser	416	676	429	691	595	842	15
humano	431	676	468	691	595	842	15
y	470	676	475	691	595	842	15
el	477	676	485	691	595	842	15
poder	487	676	513	691	595	842	15
de	116	691	127	706	595	842	15
sus	131	691	144	706	595	842	15
acciones	148	691	185	706	595	842	15
sobre	189	691	213	706	595	842	15
la	217	691	225	706	595	842	15
naturaleza.	228	691	276	706	595	842	15
Por	280	691	296	706	595	842	15
lo	300	691	308	706	595	842	15
tanto,	312	691	337	706	595	842	15
el	341	691	348	706	595	842	15
conocimiento	352	691	413	706	595	842	15
de	417	691	427	706	595	842	15
la	431	691	438	706	595	842	15
ecología	442	691	479	706	595	842	15
escolar	482	691	513	706	595	842	15
debe	116	706	137	721	595	842	15
realizarse	139	706	181	721	595	842	15
a	183	706	188	721	595	842	15
partir	190	706	215	721	595	842	15
del	217	706	230	721	595	842	15
conocimiento	233	706	293	721	595	842	15
construido	295	706	343	721	595	842	15
socialmente,	345	706	400	721	595	842	15
en	403	706	413	721	595	842	15
la	415	706	423	721	595	842	15
interacción	425	706	475	721	595	842	15
entre	477	706	499	721	595	842	15
las	501	706	513	721	595	842	15
2	116	737	120	747	595	842	15
PRÓ-MAR	129	737	165	747	595	842	15
es	167	737	173	747	595	842	15
una	175	737	187	747	595	842	15
ONG	189	737	206	747	595	842	15
de	208	737	216	747	595	842	15
carácter	218	737	243	747	595	842	15
socioambiental,	245	737	295	747	595	842	15
con	297	737	309	747	595	842	15
sede	311	737	325	747	595	842	15
en	327	737	334	747	595	842	15
la	336	737	342	747	595	842	15
isla	343	737	354	747	595	842	15
de	356	737	363	747	595	842	15
Itaparica,	365	737	395	747	595	842	15
cuya	397	737	412	747	595	842	15
misión	414	737	436	747	595	842	15
es	438	737	444	747	595	842	15
buscar	446	737	467	747	595	842	15
alternativas	469	737	505	747	595	842	15
de	116	746	124	757	595	842	15
educación	126	746	158	757	595	842	15
para	160	746	174	757	595	842	15
diversos	176	746	202	757	595	842	15
segmentos	204	746	238	757	595	842	15
sociales.	240	746	266	757	595	842	15
Praxis	363	796	385	806	595	842	15
&	387	796	392	806	595	842	15
Saber,	394	796	417	806	595	842	15
2021,	419	796	439	806	595	842	15
12(28),	441	796	465	806	595	842	15
e11532	470	796	496	806	595	842	15
https://doi.org/10.19053/22160159.v12.n28.2021.11532	298	806	496	815	595	842	15
15	522	798	533	815	595	842	15
Vieira,	63	26	85	40	595	842	16
et	87	26	94	40	595	842	16
al.	96	26	104	40	595	842	16
Etnoecología	439	28	483	37	595	842	16
en	486	28	494	37	595	842	16
el	496	28	502	37	595	842	16
aula	504	28	518	37	595	842	16
de	520	28	529	37	595	842	16
clase	531	28	549	37	595	842	16
personas	116	76	155	91	595	842	16
y	157	76	163	91	595	842	16
no	165	76	176	91	595	842	16
solo	179	76	197	91	595	842	16
a	199	76	204	91	595	842	16
través	206	76	232	91	595	842	16
de	234	76	245	91	595	842	16
la	247	76	255	91	595	842	16
transferencia	257	76	314	91	595	842	16
del	316	76	329	91	595	842	16
profesor	332	76	368	91	595	842	16
al	370	76	378	91	595	842	16
alumno	380	76	414	91	595	842	16
(Torres	417	76	448	91	595	842	16
&	451	76	458	91	595	842	16
Irala,	461	76	483	91	595	842	16
2007).	486	76	513	91	595	842	16
Según	130	97	157	112	595	842	16
los	160	97	173	112	595	842	16
episodios	176	97	217	112	595	842	16
de	220	97	231	112	595	842	16
enseñanza	234	97	279	112	595	842	16
que	282	97	298	112	595	842	16
se	301	97	310	112	595	842	16
destacaron	313	97	360	112	595	842	16
durante	363	97	397	112	595	842	16
las	400	97	412	112	595	842	16
intervenciones,	415	97	482	112	595	842	16
ambas	485	97	513	112	595	842	16
estudiantes	116	112	165	127	595	842	16
universitarias	171	112	230	127	595	842	16
adoptaron	235	112	280	127	595	842	16
un	286	112	298	127	595	842	16
enfoque	303	112	338	127	595	842	16
comunicativo	344	112	404	127	595	842	16
del	409	112	422	127	595	842	16
tipo	427	112	445	127	595	842	16
interactivo	450	112	497	127	595	842	16
de	503	112	513	127	595	842	16
autoridad,	116	127	161	142	595	842	16
que,	165	127	183	142	595	842	16
según	187	127	213	142	595	842	16
Mortimer	217	127	260	142	595	842	16
y	263	127	269	142	595	842	16
Scott	272	127	294	142	595	842	16
(2002),	298	127	329	142	595	842	16
es	333	127	342	142	595	842	16
cuando	345	127	378	142	595	842	16
el	382	127	389	142	595	842	16
profesor	393	127	429	142	595	842	16
interactúa	433	127	477	142	595	842	16
con	481	127	497	142	595	842	16
los	501	127	513	142	595	842	16
estudiantes	116	142	165	157	595	842	16
en	168	142	178	157	595	842	16
la	181	142	188	157	595	842	16
clase,	191	142	214	157	595	842	16
pero	216	142	237	157	595	842	16
solo	239	142	257	157	595	842	16
considera	259	142	302	157	595	842	16
el	304	142	311	157	595	842	16
punto	314	142	340	157	595	842	16
de	342	142	353	157	595	842	16
vista	355	142	375	157	595	842	16
de	378	142	388	157	595	842	16
la	391	142	398	157	595	842	16
ciencia	401	142	431	157	595	842	16
escolar	434	142	464	157	595	842	16
que	467	142	483	157	595	842	16
se	485	142	494	157	595	842	16
está	496	142	513	157	595	842	16
construyendo,	116	157	179	172	595	842	16
con	181	157	197	172	595	842	16
el	200	157	207	172	595	842	16
objetivo	210	157	245	172	595	842	16
de	248	157	258	172	595	842	16
guiar	261	157	283	172	595	842	16
a	286	157	291	172	595	842	16
los	293	157	305	172	595	842	16
estudiantes	308	157	357	172	595	842	16
a	359	157	364	172	595	842	16
través	367	157	393	172	595	842	16
de	395	157	405	172	595	842	16
secuencias	408	157	454	172	595	842	16
de	457	157	467	172	595	842	16
preguntas	470	157	513	172	595	842	16
y	116	172	121	187	595	842	16
respuestas	124	172	168	187	595	842	16
para	171	172	190	187	595	842	16
llegar	192	172	217	187	595	842	16
a	219	172	224	187	595	842	16
un	226	172	238	187	595	842	16
punto	240	172	266	187	595	842	16
de	268	172	279	187	595	842	16
vista	281	172	301	187	595	842	16
específico.	304	172	349	187	595	842	16
A	351	172	359	187	595	842	16
partir	361	172	386	187	595	842	16
de	388	172	399	187	595	842	16
las	401	172	413	187	595	842	16
observaciones	415	172	477	187	595	842	16
in	479	172	488	187	595	842	16
situ	490	172	506	187	595	842	16
y	508	172	513	187	595	842	16
de	116	187	127	202	595	842	16
las	129	187	140	202	595	842	16
transcripciones	142	187	210	202	595	842	16
de	212	187	222	202	595	842	16
los	224	187	237	202	595	842	16
videos,	239	187	269	202	595	842	16
observamos	271	187	324	202	595	842	16
que	326	187	342	202	595	842	16
ambos	344	187	373	202	595	842	16
buscaban	375	187	416	202	595	842	16
guiar	418	187	441	202	595	842	16
a	443	187	448	202	595	842	16
los	450	187	462	202	595	842	16
estudiantes	464	187	513	202	595	842	16
siempre	116	202	151	217	595	842	16
con	153	202	169	217	595	842	16
el	172	202	179	217	595	842	16
objetivo	181	202	217	217	595	842	16
de	219	202	230	217	595	842	16
alcanzar	232	202	268	217	595	842	16
puntos	271	202	301	217	595	842	16
de	303	202	314	217	595	842	16
vista	316	202	336	217	595	842	16
específicos	339	202	386	217	595	842	16
dentro	388	202	417	217	595	842	16
de	419	202	430	217	595	842	16
la	432	202	440	217	595	842	16
ecología	442	202	478	217	595	842	16
escolar,	481	202	513	217	595	842	16
sin	116	217	129	232	595	842	16
explorar	133	217	169	232	595	842	16
mucho	173	217	204	232	595	842	16
el	207	217	215	232	595	842	16
conocimiento	218	217	279	232	595	842	16
ecológico	282	217	324	232	595	842	16
tradicional,	328	217	378	232	595	842	16
como	382	217	406	232	595	842	16
se	410	217	419	232	595	842	16
estimuló	422	217	460	232	595	842	16
durante	464	217	498	232	595	842	16
las	501	217	513	232	595	842	16
clases	116	232	141	247	595	842	16
teóricas	144	232	178	247	595	842	16
del	180	232	194	247	595	842	16
curso	196	232	220	247	595	842	16
de	223	232	233	247	595	842	16
Etnoecología	236	232	293	247	595	842	16
para	296	232	315	247	595	842	16
Enseñar	318	232	354	247	595	842	16
Biología.	356	232	395	247	595	842	16
Aunque	130	253	165	268	595	842	16
las	167	253	178	268	595	842	16
profesoras	180	253	225	268	595	842	16
en	227	253	238	268	595	842	16
formación	239	253	285	268	595	842	16
inicial	286	253	313	268	595	842	16
no	315	253	326	268	595	842	16
exploraron	328	253	376	268	595	842	16
las	377	253	389	268	595	842	16
posiciones	390	253	437	268	595	842	16
de	438	253	449	268	595	842	16
los	450	253	463	268	595	842	16
estudiantes	464	253	513	268	595	842	16
durante	116	268	150	283	595	842	16
los	153	268	165	283	595	842	16
pocos	167	268	193	283	595	842	16
momentos	196	268	242	283	595	842	16
de	245	268	255	283	595	842	16
diálogo	258	268	290	283	595	842	16
en	293	268	303	283	595	842	16
la	306	268	313	283	595	842	16
clase,	316	268	339	283	595	842	16
cuando	341	268	374	283	595	842	16
los	376	268	389	283	595	842	16
estudiantes	391	268	440	283	595	842	16
podían	443	268	474	283	595	842	16
expresar	476	268	513	283	595	842	16
su	116	283	126	298	595	842	16
propio	130	283	159	298	595	842	16
conocimiento	162	283	223	298	595	842	16
cultural,	227	283	263	298	595	842	16
como	267	283	291	298	595	842	16
lo	295	283	303	298	595	842	16
proporciona	307	283	361	298	595	842	16
la	365	283	372	298	595	842	16
dimensión	376	283	423	298	595	842	16
dialógica	426	283	466	298	595	842	16
defendida	469	283	513	298	595	842	16
por	116	298	132	313	595	842	16
Mortimer	134	298	177	313	595	842	16
y	180	298	185	313	595	842	16
Scott	188	298	210	313	595	842	16
(2002),	212	298	244	313	595	842	16
nos	246	298	262	313	595	842	16
dimos	264	298	292	313	595	842	16
cuenta	294	298	324	313	595	842	16
de	326	298	337	313	595	842	16
que	339	298	355	313	595	842	16
había	358	298	382	313	595	842	16
una	384	298	401	313	595	842	16
intención	404	298	445	313	595	842	16
de	448	298	458	313	595	842	16
hacerlo.	461	298	496	313	595	842	16
Las	498	298	513	313	595	842	16
posibilidades	116	313	174	328	595	842	16
de	176	313	187	328	595	842	16
nuevas	189	313	219	328	595	842	16
consultas,	221	313	264	328	595	842	16
de	266	313	277	328	595	842	16
esta	279	313	296	328	595	842	16
manera,	298	313	333	328	595	842	16
fueron	336	313	365	328	595	842	16
bloqueadas	367	313	416	328	595	842	16
por	418	313	434	328	595	842	16
el	436	313	443	328	595	842	16
tipo	445	313	463	328	595	842	16
de	465	313	476	328	595	842	16
enfoque	478	313	513	328	595	842	16
revelado	116	328	154	343	595	842	16
por	156	328	172	343	595	842	16
las	175	328	186	343	595	842	16
profesoras	189	328	235	343	595	842	16
en	238	328	248	343	595	842	16
formación	251	328	297	343	595	842	16
inicial.	300	328	329	343	595	842	16
En	332	328	344	343	595	842	16
este	347	328	364	343	595	842	16
caso,	367	328	388	343	595	842	16
es	391	328	400	343	595	842	16
posible	403	328	434	343	595	842	16
que	437	328	453	343	595	842	16
la	456	328	463	343	595	842	16
restricción	466	328	513	343	595	842	16
en	116	343	127	358	595	842	16
la	130	343	138	358	595	842	16
visión	141	343	167	358	595	842	16
pedagógica	171	343	220	358	595	842	16
haya	223	343	244	358	595	842	16
contribuido	247	343	299	358	595	842	16
a	302	343	307	358	595	842	16
la	310	343	318	358	595	842	16
dicotomía	321	343	365	358	595	842	16
entre	369	343	391	358	595	842	16
teoría	394	343	420	358	595	842	16
y	423	343	428	358	595	842	16
práctica,	431	343	469	358	595	842	16
ya	472	343	482	358	595	842	16
que	485	343	501	358	595	842	16
se	504	343	513	358	595	842	16
trata	116	358	137	373	595	842	16
de	139	358	150	373	595	842	16
estudiantes	152	358	201	373	595	842	16
universitarias	204	358	263	373	595	842	16
de	266	358	276	373	595	842	16
ciencias	278	358	313	373	595	842	16
biológicas.	316	358	362	373	595	842	16
Consideraciones	116	375	236	395	595	842	16
finales	240	375	287	395	595	842	16
Es	130	400	141	415	595	842	16
posible	144	400	175	415	595	842	16
argumentar,	178	400	231	415	595	842	16
dados	234	400	261	415	595	842	16
los	264	400	276	415	595	842	16
resultados	279	400	324	415	595	842	16
expuestos	327	400	370	415	595	842	16
en	373	400	384	415	595	842	16
este	387	400	403	415	595	842	16
estudio,	406	400	440	415	595	842	16
que	444	400	460	415	595	842	16
un	463	400	474	415	595	842	16
enfoque	477	400	513	415	595	842	16
centrado	116	415	155	430	595	842	16
en	159	415	170	430	595	842	16
los	173	415	186	430	595	842	16
instrumentos	190	415	248	430	595	842	16
que	252	415	268	430	595	842	16
tiene	272	415	293	430	595	842	16
la	297	415	305	430	595	842	16
etnoecología	309	415	365	430	595	842	16
puede	368	415	395	430	595	842	16
contribuir	399	415	444	430	595	842	16
a	447	415	452	430	595	842	16
la	456	415	464	430	595	842	16
formación	467	415	513	430	595	842	16
inicial	116	430	143	445	595	842	16
de	147	430	158	445	595	842	16
profesores	162	430	207	445	595	842	16
de	211	430	221	445	595	842	16
biología	225	430	260	445	595	842	16
sensibles	264	430	303	445	595	842	16
a	307	430	311	445	595	842	16
la	315	430	323	445	595	842	16
diversidad	327	430	372	445	595	842	16
cultural.	376	430	413	445	595	842	16
Esto	417	430	436	445	595	842	16
se	440	430	448	445	595	842	16
debe	452	430	473	445	595	842	16
a	477	430	482	445	595	842	16
que	486	430	502	445	595	842	16
la	505	430	513	445	595	842	16
práctica	116	445	151	460	595	842	16
que	153	445	169	460	595	842	16
realizamos	171	445	218	460	595	842	16
alentó	220	445	247	460	595	842	16
a	248	445	253	460	595	842	16
las	255	445	266	460	595	842	16
docentes	268	445	307	460	595	842	16
en	308	445	319	460	595	842	16
formación	321	445	366	460	595	842	16
inicial	368	445	395	460	595	842	16
a	397	445	402	460	595	842	16
reflexionar	403	445	451	460	595	842	16
y	453	445	458	460	595	842	16
comprender	459	445	513	460	595	842	16
la	116	460	124	475	595	842	16
importancia	127	460	180	475	595	842	16
de	183	460	194	475	595	842	16
considerar	196	460	243	475	595	842	16
los	245	460	258	475	595	842	16
conocimientos	261	460	325	475	595	842	16
ecológicos	328	460	374	475	595	842	16
tradicionales	376	460	433	475	595	842	16
de	436	460	446	475	595	842	16
los	449	460	461	475	595	842	16
estudiantes	464	460	513	475	595	842	16
en	116	475	127	490	595	842	16
las	130	475	142	490	595	842	16
intervenciones	145	475	209	490	595	842	16
didácticas,	213	475	259	490	595	842	16
lo	262	475	271	490	595	842	16
cual	274	475	292	490	595	842	16
es	295	475	304	490	595	842	16
un	307	475	319	490	595	842	16
primer	322	475	352	490	595	842	16
paso	356	475	376	490	595	842	16
hacia	379	475	402	490	595	842	16
una	405	475	422	490	595	842	16
práctica	425	475	460	490	595	842	16
pedagógica	463	475	513	490	595	842	16
orientada	116	490	158	505	595	842	16
al	161	490	168	505	595	842	16
diálogo	171	490	204	505	595	842	16
entre	206	490	229	505	595	842	16
los	231	490	244	505	595	842	16
saberes	246	490	278	505	595	842	16
culturales	280	490	323	505	595	842	16
presentes	326	490	367	505	595	842	16
en	369	490	380	505	595	842	16
el	382	490	390	505	595	842	16
aula.	392	490	413	505	595	842	16
Sin	130	511	145	526	595	842	16
embargo,	148	511	189	526	595	842	16
con	193	511	209	526	595	842	16
base	213	511	232	526	595	842	16
en	236	511	247	526	595	842	16
los	250	511	263	526	595	842	16
datos	267	511	290	526	595	842	16
presentados,	294	511	349	526	595	842	16
es	353	511	362	526	595	842	16
posible	365	511	397	526	595	842	16
inferir	401	511	429	526	595	842	16
que	432	511	448	526	595	842	16
las	452	511	464	526	595	842	16
profesoras	468	511	513	526	595	842	16
en	116	526	127	541	595	842	16
formación	131	526	177	541	595	842	16
inicial	181	526	208	541	595	842	16
no	212	526	224	541	595	842	16
pudieron	228	526	269	541	595	842	16
incorporar	273	526	320	541	595	842	16
con	324	526	341	541	595	842	16
precisión	345	526	385	541	595	842	16
el	389	526	397	541	595	842	16
diálogo	401	526	434	541	595	842	16
intercultural	438	526	493	541	595	842	16
con	497	526	513	541	595	842	16
los	116	541	129	556	595	842	16
estudiantes	133	541	182	556	595	842	16
durante	187	541	221	556	595	842	16
las	225	541	237	556	595	842	16
intervenciones	242	541	306	556	595	842	16
en	311	541	321	556	595	842	16
clase,	326	541	349	556	595	842	16
a	354	541	359	556	595	842	16
pesar	363	541	387	556	595	842	16
de	391	541	402	556	595	842	16
que	406	541	422	556	595	842	16
participaron	427	541	481	556	595	842	16
en	486	541	497	556	595	842	16
un	501	541	513	556	595	842	16
curso	116	556	141	571	595	842	16
para	145	556	165	571	595	842	16
este	170	556	186	571	595	842	16
propósito	191	556	234	571	595	842	16
y	238	556	243	571	595	842	16
utilizaron	248	556	291	571	595	842	16
instrumentos	296	556	355	571	595	842	16
de	359	556	370	571	595	842	16
la	375	556	382	571	595	842	16
etnoecología	387	556	443	571	595	842	16
para	448	556	468	571	595	842	16
construir	473	556	513	571	595	842	16
sus	116	571	130	586	595	842	16
intervenciones,	134	571	201	586	595	842	16
las	205	571	217	586	595	842	16
cuales	220	571	247	586	595	842	16
revelaron	251	571	293	586	595	842	16
un	296	571	308	586	595	842	16
enfoque	312	571	348	586	595	842	16
comunicativo	352	571	412	586	595	842	16
de	415	571	426	586	595	842	16
tipo	430	571	448	586	595	842	16
interactivo	451	571	499	586	595	842	16
de	503	571	513	586	595	842	16
autoridad.	116	586	161	601	595	842	16
Sin	164	586	178	601	595	842	16
embargo,	180	586	221	601	595	842	16
pudimos	223	586	262	601	595	842	16
darnos	264	586	294	601	595	842	16
cuenta	296	586	326	601	595	842	16
de	328	586	338	601	595	842	16
que	341	586	357	601	595	842	16
había	359	586	383	601	595	842	16
una	385	586	401	601	595	842	16
intención	404	586	445	601	595	842	16
de	448	586	458	601	595	842	16
promover	460	586	503	601	595	842	16
el	506	586	513	601	595	842	16
diálogo	116	601	149	616	595	842	16
intercultural	151	601	206	616	595	842	16
y	209	601	214	616	595	842	16
la	216	601	224	616	595	842	16
inclusión	226	601	267	616	595	842	16
de	269	601	280	616	595	842	16
elementos	282	601	327	616	595	842	16
etnoecológicos.	329	601	397	616	595	842	16
Algunos	130	622	167	637	595	842	16
factores	172	622	206	637	595	842	16
pueden	211	622	244	637	595	842	16
señalarse	249	622	289	637	595	842	16
como	294	622	318	637	595	842	16
limitantes	323	622	367	637	595	842	16
en	371	622	382	637	595	842	16
este	387	622	403	637	595	842	16
caso,	408	622	430	637	595	842	16
como:	434	622	462	637	595	842	16
la	466	622	474	637	595	842	16
falta	479	622	498	637	595	842	16
de	503	622	513	637	595	842	16
experiencia	116	637	167	652	595	842	16
en	170	637	180	652	595	842	16
el	183	637	190	652	595	842	16
aula	193	637	211	652	595	842	16
de	214	637	224	652	595	842	16
clase,	227	637	250	652	595	842	16
ya	253	637	263	652	595	842	16
que	266	637	282	652	595	842	16
L3	284	637	296	652	595	842	16
estaba	298	637	325	652	595	842	16
cursando	328	637	369	652	595	842	16
el	372	637	379	652	595	842	16
tercer	382	637	407	652	595	842	16
semestre	410	637	448	652	595	842	16
y	451	637	456	652	595	842	16
L2	459	637	470	652	595	842	16
estaba	472	637	500	652	595	842	16
en	502	637	513	652	595	842	16
el	116	652	124	667	595	842	16
séptimo	127	652	162	667	595	842	16
semestre;	166	652	207	667	595	842	16
las	210	652	222	667	595	842	16
profesoras	226	652	271	667	595	842	16
en	274	652	285	667	595	842	16
formación	289	652	334	667	595	842	16
inicial	338	652	365	667	595	842	16
no	368	652	380	667	595	842	16
tuvieron	383	652	421	667	595	842	16
contacto	424	652	462	667	595	842	16
previo	465	652	493	667	595	842	16
con	497	652	513	667	595	842	16
los	116	667	129	682	595	842	16
estudiantes,	132	667	183	682	595	842	16
lo	186	667	195	682	595	842	16
que	198	667	214	682	595	842	16
inevitablemente	217	667	287	682	595	842	16
lleva	290	667	310	682	595	842	16
a	313	667	318	682	595	842	16
una	321	667	338	682	595	842	16
extrañeza	341	667	383	682	595	842	16
en	386	667	397	682	595	842	16
ambos	400	667	429	682	595	842	16
lados	432	667	455	682	595	842	16
y	458	667	463	682	595	842	16
dificulta	466	667	503	682	595	842	16
el	506	667	513	682	595	842	16
proceso	116	682	151	697	595	842	16
de	154	682	165	697	595	842	16
diálogo;	168	682	204	697	595	842	16
la	207	682	215	697	595	842	16
práctica	218	682	254	697	595	842	16
pedagógica	257	682	307	697	595	842	16
centrada	310	682	348	697	595	842	16
en	352	682	363	697	595	842	16
la	366	682	374	697	595	842	16
pedagogía	378	682	423	697	595	842	16
transmisiva	426	682	477	697	595	842	16
todavía	481	682	513	697	595	842	16
está	116	697	133	712	595	842	16
presente	138	697	175	712	595	842	16
en	180	697	190	712	595	842	16
la	195	697	203	712	595	842	16
formación	208	697	253	712	595	842	16
inicial	258	697	285	712	595	842	16
de	290	697	301	712	595	842	16
estas	306	697	326	712	595	842	16
profesoras.	331	697	379	712	595	842	16
Este	384	697	402	712	595	842	16
resultado	407	697	448	712	595	842	16
corrobora	453	697	497	712	595	842	16
las	501	697	513	712	595	842	16
conclusiones	116	712	173	727	595	842	16
de	175	712	185	727	595	842	16
Baptista	188	712	223	727	595	842	16
(2012)	225	712	254	727	595	842	16
sobre	256	712	280	727	595	842	16
la	283	712	290	727	595	842	16
educación	292	712	337	727	595	842	16
continua,	340	712	381	727	595	842	16
que	383	712	399	727	595	842	16
revela	402	712	428	727	595	842	16
que	430	712	446	727	595	842	16
la	448	712	456	727	595	842	16
capacitación	458	712	513	727	595	842	16
de	116	727	127	742	595	842	16
profesores	130	727	175	742	595	842	16
de	177	727	188	742	595	842	16
biología	191	727	226	742	595	842	16
sensibles	229	727	268	742	595	842	16
a	270	727	275	742	595	842	16
la	278	727	286	742	595	842	16
diversidad	289	727	334	742	595	842	16
cultural	337	727	371	742	595	842	16
es	374	727	383	742	595	842	16
un	386	727	397	742	595	842	16
proceso	400	727	435	742	595	842	16
lento	437	727	460	742	595	842	16
y	462	727	467	742	595	842	16
complejo,	470	727	513	742	595	842	16
que	116	742	132	757	595	842	16
no	136	742	147	757	595	842	16
debe	151	742	171	757	595	842	16
ocurrir	175	742	207	757	595	842	16
en	210	742	221	757	595	842	16
momentos	224	742	271	757	595	842	16
específicos	274	742	321	757	595	842	16
durante	325	742	359	757	595	842	16
el	362	742	370	757	595	842	16
periodo	373	742	408	757	595	842	16
de	411	742	422	757	595	842	16
capacitación	425	742	480	757	595	842	16
inicial,	483	742	513	757	595	842	16
Praxis	365	796	387	806	595	842	16
&	389	796	394	806	595	842	16
Saber,	396	796	419	806	595	842	16
2021,	421	796	441	806	595	842	16
12(28),	443	796	467	806	595	842	16
e11532	469	796	496	806	595	842	16
https://doi.org/10.19053/22160159.v12.n28.2021.11532	298	806	496	815	595	842	16
16	521	798	532	815	595	842	16
Vieira,	63	27	85	41	595	842	17
et	87	27	94	41	595	842	17
al.	96	27	104	41	595	842	17
Etnoecología	440	29	484	38	595	842	17
en	486	29	495	38	595	842	17
el	497	29	503	38	595	842	17
aula	505	29	519	38	595	842	17
de	521	29	530	38	595	842	17
clase	532	29	550	38	595	842	17
sino	116	76	135	91	595	842	17
que	138	76	154	91	595	842	17
se	157	76	166	91	595	842	17
debe	169	76	190	91	595	842	17
estimular	193	76	235	91	595	842	17
a	238	76	243	91	595	842	17
los	246	76	258	91	595	842	17
estudiantes	262	76	311	91	595	842	17
en	314	76	325	91	595	842	17
experiencias	328	76	383	91	595	842	17
más	386	76	404	91	595	842	17
prolongadas	407	76	461	91	595	842	17
de	464	76	475	91	595	842	17
relación	478	76	513	91	595	842	17
entre	116	91	139	106	595	842	17
universidad	141	91	193	106	595	842	17
y	196	91	201	106	595	842	17
escuela	203	91	235	106	595	842	17
Este	130	112	149	127	595	842	17
hecho	150	112	177	127	595	842	17
no	178	112	189	127	595	842	17
excluye	191	112	223	127	595	842	17
la	225	112	232	127	595	842	17
calidad	234	112	265	127	595	842	17
e	267	112	271	127	595	842	17
importancia	273	112	326	127	595	842	17
de	328	112	338	127	595	842	17
un	340	112	352	127	595	842	17
curso	353	112	377	127	595	842	17
dirigido	378	112	414	127	595	842	17
al	415	112	423	127	595	842	17
diálogo	424	112	457	127	595	842	17
intercultural	458	112	513	127	595	842	17
en	116	127	127	142	595	842	17
la	131	127	138	142	595	842	17
enseñanza	142	127	188	142	595	842	17
de	191	127	202	142	595	842	17
la	206	127	213	142	595	842	17
biología	217	127	252	142	595	842	17
en	256	127	267	142	595	842	17
la	271	127	278	142	595	842	17
formación	282	127	328	142	595	842	17
de	332	127	342	142	595	842	17
los	346	127	358	142	595	842	17
profesores,	362	127	410	142	595	842	17
pero	413	127	434	142	595	842	17
puede	437	127	464	142	595	842	17
demostrar	468	127	513	142	595	842	17
que	116	142	132	157	595	842	17
hay	135	142	151	157	595	842	17
una	154	142	171	157	595	842	17
falla	174	142	193	157	595	842	17
en	196	142	207	157	595	842	17
el	210	142	217	157	595	842	17
proceso	220	142	255	157	595	842	17
de	258	142	268	157	595	842	17
la	272	142	279	157	595	842	17
formación	282	142	328	157	595	842	17
inicial	331	142	358	157	595	842	17
de	362	142	372	157	595	842	17
los	375	142	388	157	595	842	17
profesores	391	142	436	157	595	842	17
que	439	142	455	157	595	842	17
participaron	459	142	513	157	595	842	17
de	116	157	127	172	595	842	17
nuestro	131	157	164	172	595	842	17
estudio.	169	157	203	172	595	842	17
Consideramos	207	157	271	172	595	842	17
que	276	157	292	172	595	842	17
un	296	157	308	172	595	842	17
enfoque	312	157	348	172	595	842	17
centrado	352	157	391	172	595	842	17
en	396	157	406	172	595	842	17
los	411	157	423	172	595	842	17
instrumentos	428	157	486	172	595	842	17
de	491	157	501	172	595	842	17
la	505	157	513	172	595	842	17
etnoecología	116	172	172	187	595	842	17
puede	175	172	201	187	595	842	17
contribuir	204	172	248	187	595	842	17
a	251	172	256	187	595	842	17
la	258	172	266	187	595	842	17
formación	268	172	314	187	595	842	17
de	316	172	327	187	595	842	17
profesores	329	172	374	187	595	842	17
de	376	172	387	187	595	842	17
biología	389	172	425	187	595	842	17
que	427	172	443	187	595	842	17
sean	445	172	465	187	595	842	17
sensibles	467	172	506	187	595	842	17
a	508	172	513	187	595	842	17
la	116	187	124	202	595	842	17
diversidad	126	187	172	202	595	842	17
cultural.	174	187	210	202	595	842	17
Esto	212	187	231	202	595	842	17
se	234	187	242	202	595	842	17
debe	244	187	265	202	595	842	17
a	267	187	272	202	595	842	17
que	274	187	290	202	595	842	17
la	292	187	300	202	595	842	17
práctica	302	187	337	202	595	842	17
realizada	339	187	378	202	595	842	17
buscó	380	187	406	202	595	842	17
alentar	408	187	438	202	595	842	17
a	440	187	445	202	595	842	17
los	447	187	460	202	595	842	17
docentes	462	187	500	202	595	842	17
en	502	187	513	202	595	842	17
formación	116	202	162	217	595	842	17
inicial	164	202	192	217	595	842	17
a	194	202	199	217	595	842	17
reflexionar	202	202	249	217	595	842	17
y	252	202	257	217	595	842	17
comprender	259	202	313	217	595	842	17
el	316	202	323	217	595	842	17
conocimiento	326	202	386	217	595	842	17
ecológico	389	202	431	217	595	842	17
tradicional,	433	202	484	217	595	842	17
lo	486	202	494	217	595	842	17
que	497	202	513	217	595	842	17
es	116	217	125	232	595	842	17
un	128	217	140	232	595	842	17
primer	143	217	174	232	595	842	17
paso	177	217	197	232	595	842	17
hacia	200	217	224	232	595	842	17
una	227	217	243	232	595	842	17
práctica	247	217	282	232	595	842	17
pedagógica	285	217	335	232	595	842	17
dirigida	338	217	373	232	595	842	17
al	376	217	383	232	595	842	17
diálogo	387	217	419	232	595	842	17
entre	423	217	445	232	595	842	17
conocimientos	448	217	513	232	595	842	17
culturales	116	232	159	247	595	842	17
en	162	232	172	247	595	842	17
la	175	232	182	247	595	842	17
clase.	185	232	208	247	595	842	17
Es	130	253	141	268	595	842	17
necesario	143	253	185	268	595	842	17
que	187	253	203	268	595	842	17
este	206	253	223	268	595	842	17
tipo	225	253	243	268	595	842	17
de	245	253	256	268	595	842	17
enfoque	258	253	294	268	595	842	17
que	296	253	313	268	595	842	17
aplicamos	315	253	359	268	595	842	17
en	362	253	372	268	595	842	17
este	375	253	392	268	595	842	17
estudio	394	253	426	268	595	842	17
se	429	253	437	268	595	842	17
trabaje	440	253	470	268	595	842	17
a	473	253	477	268	595	842	17
lo	480	253	488	268	595	842	17
largo	491	253	513	268	595	842	17
de	116	268	127	283	595	842	17
la	130	268	138	283	595	842	17
capacitación	141	268	196	283	595	842	17
inicial,	199	268	229	283	595	842	17
lo	232	268	240	283	595	842	17
que	243	268	260	283	595	842	17
puede	263	268	289	283	595	842	17
reducir	293	268	325	283	595	842	17
la	328	268	336	283	595	842	17
falta	339	268	358	283	595	842	17
de	361	268	372	283	595	842	17
conexión	375	268	415	283	595	842	17
entre	419	268	441	283	595	842	17
el	444	268	452	283	595	842	17
contenido	455	268	499	283	595	842	17
de	503	268	513	283	595	842	17
enseñanza	116	283	162	298	595	842	17
específico	165	283	208	298	595	842	17
y	211	283	216	298	595	842	17
el	218	283	226	298	595	842	17
conocimiento	229	283	289	298	595	842	17
cultural	292	283	326	298	595	842	17
de	329	283	340	298	595	842	17
los	343	283	355	298	595	842	17
estudiantes,	358	283	409	298	595	842	17
y	412	283	417	298	595	842	17
disminuir	420	283	464	298	595	842	17
también	466	283	503	298	595	842	17
la	505	283	513	298	595	842	17
práctica	116	298	151	313	595	842	17
de	154	298	164	313	595	842	17
la	167	298	175	313	595	842	17
pedagogía	177	298	222	313	595	842	17
transmisiva	225	298	275	313	595	842	17
del	278	298	291	313	595	842	17
contenido.	294	298	340	313	595	842	17
Sin	343	298	357	313	595	842	17
embargo,	359	298	400	313	595	842	17
con	403	298	419	313	595	842	17
base	421	298	441	313	595	842	17
en	443	298	454	313	595	842	17
lo	457	298	465	313	595	842	17
observado	467	298	513	313	595	842	17
y	116	313	121	328	595	842	17
lo	125	313	133	328	595	842	17
analizado,	136	313	181	328	595	842	17
no	184	313	196	328	595	842	17
podemos	199	313	240	328	595	842	17
decir	243	313	265	328	595	842	17
que	269	313	285	328	595	842	17
habrá	288	313	313	328	595	842	17
un	316	313	328	328	595	842	17
cambio	331	313	364	328	595	842	17
en	367	313	378	328	595	842	17
la	381	313	389	328	595	842	17
práctica	392	313	427	328	595	842	17
pedagógica	431	313	480	328	595	842	17
futura,	484	313	513	328	595	842	17
sino	116	328	135	343	595	842	17
que	137	328	153	343	595	842	17
hubo	156	328	179	343	595	842	17
una	181	328	198	343	595	842	17
conciencia	200	328	247	343	595	842	17
de	250	328	260	343	595	842	17
una	263	328	279	343	595	842	17
práctica	282	328	317	343	595	842	17
docente	319	328	354	343	595	842	17
dirigida	356	328	391	343	595	842	17
a	394	328	398	343	595	842	17
la	401	328	409	343	595	842	17
diversidad	411	328	457	343	595	842	17
cultural.	459	328	496	343	595	842	17
Finalmente,	130	349	183	364	595	842	17
este	187	349	203	364	595	842	17
estudio	207	349	239	364	595	842	17
confirma	243	349	283	364	595	842	17
que	287	349	303	364	595	842	17
es	307	349	315	364	595	842	17
necesario	319	349	361	364	595	842	17
alentar	365	349	395	364	595	842	17
a	399	349	404	364	595	842	17
los	407	349	420	364	595	842	17
futuros	424	349	455	364	595	842	17
profesores	459	349	504	364	595	842	17
a	508	349	513	364	595	842	17
debatir	116	364	147	379	595	842	17
y	150	364	156	379	595	842	17
reflexionar	159	364	206	379	595	842	17
sobre	209	364	233	379	595	842	17
sus	236	364	250	379	595	842	17
propias	253	364	286	379	595	842	17
acciones	289	364	326	379	595	842	17
en	329	364	340	379	595	842	17
la	343	364	350	379	595	842	17
clase,	353	364	377	379	595	842	17
ya	380	364	390	379	595	842	17
que	393	364	409	379	595	842	17
es	412	364	421	379	595	842	17
necesario	424	364	465	379	595	842	17
llevarlos	469	364	505	379	595	842	17
a	508	364	513	379	595	842	17
cuestionar	116	379	162	394	595	842	17
sus	164	379	178	394	595	842	17
concepciones	180	379	239	394	595	842	17
sobre	241	379	265	394	595	842	17
los	267	379	280	394	595	842	17
diferentes	282	379	325	394	595	842	17
aspectos	327	379	364	394	595	842	17
de	366	379	377	394	595	842	17
la	379	379	387	394	595	842	17
enseñanza	389	379	435	394	595	842	17
cuya	437	379	457	394	595	842	17
importancia	459	379	513	394	595	842	17
en	116	394	127	409	595	842	17
las	131	394	143	409	595	842	17
actividades	147	394	196	409	595	842	17
puede	201	394	227	409	595	842	17
ser	231	394	244	409	595	842	17
igual	249	394	270	409	595	842	17
o	275	394	280	409	595	842	17
más	284	394	302	409	595	842	17
relevante	307	394	346	409	595	842	17
que	351	394	367	409	595	842	17
la	371	394	378	409	595	842	17
elección	383	394	419	409	595	842	17
de	423	394	433	409	595	842	17
los	438	394	450	409	595	842	17
instrumentos	454	394	513	409	595	842	17
utilizados	116	409	159	424	595	842	17
durante	161	409	196	424	595	842	17
la	198	409	206	424	595	842	17
clase.	208	409	232	424	595	842	17
Referencias	116	426	202	446	595	842	17
Amaral,	116	451	152	466	595	842	17
E.,	154	451	165	466	595	842	17
&	168	451	176	466	595	842	17
Mortimer,	178	451	223	466	595	842	17
E.	226	451	234	466	595	842	17
(2011).	237	451	268	466	595	842	17
Uma	271	451	292	466	595	842	17
metodologia	294	451	350	466	595	842	17
para	352	451	372	466	595	842	17
análise	374	451	404	466	595	842	17
da	407	451	417	466	595	842	17
dinâmica	420	451	461	466	595	842	17
entre	463	451	486	466	595	842	17
zonas	488	451	513	466	595	842	17
de	130	466	141	481	595	842	17
um	144	466	159	481	595	842	17
perfil	162	466	185	481	595	842	17
conceitual	188	466	233	481	595	842	17
no	236	466	247	481	595	842	17
discurso	250	466	288	481	595	842	17
da	290	466	301	481	595	842	17
sala	304	466	321	481	595	842	17
de	324	466	334	481	595	842	17
aula.	337	466	358	481	595	842	17
En	361	466	373	481	595	842	17
F.	376	466	383	481	595	842	17
Santos,	386	466	417	481	595	842	17
&	420	466	428	481	595	842	17
I.	431	466	437	481	595	842	17
Greca	440	466	466	481	595	842	17
(Orgs.),	469	466	503	481	595	842	17
A	506	466	513	481	595	842	17
pesquisa	130	481	167	496	595	842	17
em	169	481	182	496	595	842	17
Ensino	184	481	213	496	595	842	17
de	215	481	225	496	595	842	17
Ciências	227	481	263	496	595	842	17
no	265	481	276	496	595	842	17
Brasil	278	481	303	496	595	842	17
e	305	481	309	496	595	842	17
suas	311	481	330	496	595	842	17
metodologias	332	481	388	496	595	842	17
(2a	390	481	404	496	595	842	17
ed.,	406	481	421	496	595	842	17
pp.	423	481	437	496	595	842	17
239-296).	439	481	481	496	595	842	17
Unijuí.	483	481	513	496	595	842	17
Baptista,	116	502	154	517	595	842	17
G.	157	502	167	517	595	842	17
(2012).	170	502	201	517	595	842	17
Elaboração	203	502	252	517	595	842	17
de	255	502	266	517	595	842	17
materiais	268	502	308	517	595	842	17
didáticos	311	502	351	517	595	842	17
como	353	502	378	517	595	842	17
apoio	381	502	405	517	595	842	17
ao	408	502	418	517	595	842	17
diálogo	421	502	454	517	595	842	17
entre	456	502	479	517	595	842	17
saberes	481	502	513	517	595	842	17
no	130	517	142	532	595	842	17
ensino	144	517	173	532	595	842	17
de	175	517	186	532	595	842	17
biologia	188	517	223	532	595	842	17
nas	225	517	240	532	595	842	17
escolas	242	517	273	532	595	842	17
do	275	517	286	532	595	842	17
campo.	288	517	320	532	595	842	17
Revista	322	517	354	532	595	842	17
Iberoamericana	356	517	424	532	595	842	17
de	426	517	436	532	595	842	17
Educación,	438	517	485	532	595	842	17
60(4),	487	517	513	532	595	842	17
9.	130	532	138	547	595	842	17
https://doi.org/10.35362/rie6041293	141	532	299	547	595	842	17
Bohm,	116	553	146	568	595	842	17
D.	148	553	158	568	595	842	17
(2004).	161	553	192	568	595	842	17
On	195	553	208	568	595	842	17
Dialogue	211	553	250	568	595	842	17
(2a	252	553	265	568	595	842	17
ed.).	267	553	286	568	595	842	17
Routledge.	289	553	336	568	595	842	17
Brasil.	116	574	144	589	595	842	17
(2000).	146	574	178	589	595	842	17
Lei	180	574	194	589	595	842	17
Federal	197	574	228	589	595	842	17
Nº	231	574	242	589	595	842	17
9.985,	245	574	271	589	595	842	17
de	274	574	284	589	595	842	17
18/07/2000.	286	574	338	589	595	842	17
Institui	341	574	372	589	595	842	17
o	374	574	380	589	595	842	17
Sistema	382	574	416	589	595	842	17
Nacional	418	574	457	589	595	842	17
de	460	574	470	589	595	842	17
Unidades	473	574	513	589	595	842	17
de	130	589	140	604	595	842	17
Conservação.	143	589	200	604	595	842	17
http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/leis/l9985.htm,	202	589	431	604	595	842	17
em	433	589	447	604	595	842	17
3	449	589	454	604	595	842	17
de	457	589	467	604	595	842	17
dezembro	469	589	513	604	595	842	17
de	130	604	141	619	595	842	17
2020.	143	604	167	619	595	842	17
Canen,	116	625	148	640	595	842	17
A.,	151	625	164	640	595	842	17
&	168	625	175	640	595	842	17
Xavier,	179	625	210	640	595	842	17
G.	213	625	224	640	595	842	17
(2011).	228	625	259	640	595	842	17
Formação	263	625	307	640	595	842	17
continuada	310	625	360	640	595	842	17
de	364	625	374	640	595	842	17
professores	378	625	427	640	595	842	17
para	431	625	450	640	595	842	17
a	454	625	459	640	595	842	17
diversidade	463	625	513	640	595	842	17
cultural:	130	640	167	655	595	842	17
ênfases,	171	640	205	655	595	842	17
silêncios	208	640	246	655	595	842	17
e	250	640	254	655	595	842	17
perspectivas.	258	640	314	655	595	842	17
Revista	318	640	349	655	595	842	17
Brasileira	353	640	394	655	595	842	17
de	398	640	407	655	595	842	17
Educação,	411	640	455	655	595	842	17
16(48),	459	640	490	655	595	842	17
641-	493	640	513	655	595	842	17
661.	130	655	149	670	595	842	17
https://doi.org/10.1590/S1413-24782011000300007	151	655	376	670	595	842	17
Carvalho,	116	676	159	691	595	842	17
A.	162	676	172	691	595	842	17
(1996).	175	676	206	691	595	842	17
O	209	676	217	691	595	842	17
uso	219	676	235	691	595	842	17
do	238	676	249	691	595	842	17
vídeo	252	676	276	691	595	842	17
na	279	676	289	691	595	842	17
tomada	292	676	325	691	595	842	17
de	328	676	338	691	595	842	17
dados:	341	676	370	691	595	842	17
pesquisando	372	676	427	691	595	842	17
o	430	676	436	691	595	842	17
desenvolvimento	438	676	513	691	595	842	17
do	130	691	142	706	595	842	17
ensino	144	691	173	706	595	842	17
em	176	691	190	706	595	842	17
sala	192	691	209	706	595	842	17
de	211	691	222	706	595	842	17
aula.	224	691	245	706	595	842	17
Pro-Posições,	247	691	303	706	595	842	17
7(1),	306	691	327	706	595	842	17
5-13.	329	691	351	706	595	842	17
Carvalho,	116	712	159	727	595	842	17
A.,	162	712	175	727	595	842	17
Castro,	177	712	209	727	595	842	17
R.,	212	712	224	727	595	842	17
Laburu,	226	712	261	727	595	842	17
C.,	264	712	276	727	595	842	17
&	279	712	287	727	595	842	17
Mortimer,	290	712	335	727	595	842	17
E.	337	712	346	727	595	842	17
(1992).	349	712	380	727	595	842	17
Pressupostos	383	712	440	727	595	842	17
epistemológicos	443	712	513	727	595	842	17
para	130	727	150	742	595	842	17
a	152	727	157	742	595	842	17
pesquisa	160	727	198	742	595	842	17
em	200	727	214	742	595	842	17
ensino	216	727	245	742	595	842	17
de	248	727	258	742	595	842	17
ciências.	261	727	298	742	595	842	17
Cadernos	301	727	342	742	595	842	17
de	344	727	354	742	595	842	17
Pesquisa,	357	727	396	742	595	842	17
(82),	399	727	419	742	595	842	17
85-89.	422	727	449	742	595	842	17
Praxis	363	796	385	806	595	842	17
&	387	796	392	806	595	842	17
Saber,	394	796	417	806	595	842	17
2021,	419	796	439	806	595	842	17
12(28),	441	796	465	806	595	842	17
e11532	470	796	496	806	595	842	17
https://doi.org/10.19053/22160159.v12.n28.2021.11532	298	806	496	815	595	842	17
17	522	798	533	815	595	842	17
Vieira,	63	26	85	40	595	842	18
et	87	26	94	40	595	842	18
al.	96	26	104	40	595	842	18
Etnoecología	439	28	483	37	595	842	18
en	486	28	494	37	595	842	18
el	496	28	502	37	595	842	18
aula	504	28	518	37	595	842	18
de	520	28	529	37	595	842	18
clase	531	28	549	37	595	842	18
Castanheira,	116	76	172	91	595	842	18
M.	174	76	186	91	595	842	18
(2004).	189	76	220	91	595	842	18
Aprendizagem	222	76	284	91	595	842	18
contextualizada:	287	76	358	91	595	842	18
discursos	360	76	399	91	595	842	18
e	401	76	406	91	595	842	18
inclusão	408	76	444	91	595	842	18
na	446	76	457	91	595	842	18
sala	460	76	477	91	595	842	18
de	479	76	489	91	595	842	18
aula.	491	76	513	91	595	842	18
CEALE,	130	91	166	106	595	842	18
Autêntica.	169	91	214	106	595	842	18
Castro,	116	112	148	127	595	842	18
C.,	150	112	163	127	595	842	18
&	165	112	173	127	595	842	18
Pires,	176	112	200	127	595	842	18
D.	203	112	213	127	595	842	18
(2001).	216	112	247	127	595	842	18
Brazilian	250	112	289	127	595	842	18
coral	292	112	314	127	595	842	18
reefs:	317	112	340	127	595	842	18
what	343	112	364	127	595	842	18
we	367	112	379	127	595	842	18
already	382	112	414	127	595	842	18
know	417	112	441	127	595	842	18
and	444	112	460	127	595	842	18
what	463	112	485	127	595	842	18
is	487	112	494	127	595	842	18
still	497	112	513	127	595	842	18
missing.	130	127	167	142	595	842	18
Bulletin	169	127	203	142	595	842	18
of	206	127	214	142	595	842	18
Marine	216	127	248	142	595	842	18
Science,	250	127	284	142	595	842	18
69(2),	286	127	312	142	595	842	18
357-371.	315	127	353	142	595	842	18
Cobern,	116	148	152	163	595	842	18
W.	152	148	164	163	595	842	18
(1996).	164	148	195	163	595	842	18
Constructivism	196	148	265	163	595	842	18
and	265	148	282	163	595	842	18
non-Western	282	148	340	163	595	842	18
science	341	148	373	163	595	842	18
education	373	148	417	163	595	842	18
research.	417	148	456	163	595	842	18
International	457	148	513	163	595	842	18
Journal	130	163	162	178	595	842	18
of	165	163	173	178	595	842	18
Science	175	163	206	178	595	842	18
Education,	209	163	255	178	595	842	18
4(3),	258	163	278	178	595	842	18
287-302.	281	163	319	178	595	842	18
https://doi.org/10.1080/0950069960180303	322	163	511	178	595	842	18
Cobern,	116	184	152	199	595	842	18
W.	155	184	167	199	595	842	18
(2000).	170	184	201	199	595	842	18
The	204	184	221	199	595	842	18
nature	224	184	252	199	595	842	18
of	255	184	264	199	595	842	18
science	267	184	299	199	595	842	18
and	302	184	319	199	595	842	18
the	322	184	336	199	595	842	18
role	339	184	356	199	595	842	18
of	359	184	368	199	595	842	18
knowledge	371	184	418	199	595	842	18
and	421	184	438	199	595	842	18
belief.	441	184	467	199	595	842	18
Science	470	184	502	199	595	842	18
&	505	184	513	199	595	842	18
Education,	130	199	177	214	595	842	18
9(3),	179	199	200	214	595	842	18
219-246.	202	199	240	214	595	842	18
https://doi.org/10.1023/A:1008747309880	243	199	426	214	595	842	18
Diegues,	116	220	154	235	595	842	18
A.	157	220	167	235	595	842	18
(1983).	169	220	200	235	595	842	18
Pescadores,	203	220	251	235	595	842	18
camponeses	254	220	304	235	595	842	18
e	306	220	311	235	595	842	18
trabalhadores	313	220	372	235	595	842	18
do	375	220	385	235	595	842	18
mar.	388	220	408	235	595	842	18
Ática.	411	220	436	235	595	842	18
Diegues,	116	241	154	256	595	842	18
A.,	157	241	169	256	595	842	18
&	172	241	180	256	595	842	18
Arruda,	182	241	217	256	595	842	18
R.	219	241	229	256	595	842	18
(2001).	231	241	263	256	595	842	18
Saberes	265	241	297	256	595	842	18
tradicionais	300	241	350	256	595	842	18
e	353	241	357	256	595	842	18
biodiversidade	360	241	422	256	595	842	18
no	425	241	436	256	595	842	18
Brasil.	438	241	465	256	595	842	18
Brasília.	468	241	503	256	595	842	18
Fleuri,	116	262	145	277	595	842	18
R.	150	262	159	277	595	842	18
(2003).	164	262	195	277	595	842	18
Intercultura	200	262	252	277	595	842	18
e	257	262	261	277	595	842	18
Educação.	266	262	311	277	595	842	18
Revista	315	262	347	277	595	842	18
Brasileira	351	262	392	277	595	842	18
de	397	262	407	277	595	842	18
Educação,	412	262	456	277	595	842	18
(23),	460	262	481	277	595	842	18
16-35.	486	262	513	277	595	842	18
https://doi.org/10.1590/S1413-24782003000200003	130	277	355	292	595	842	18
Governo	116	298	155	313	595	842	18
do	157	298	169	313	595	842	18
Estado	171	298	201	313	595	842	18
da	203	298	213	313	595	842	18
Bahia.	215	298	243	313	595	842	18
(9	245	298	254	313	595	842	18
de	256	298	267	313	595	842	18
junho,	269	298	297	313	595	842	18
1999).	299	298	327	313	595	842	18
Decreto	329	298	362	313	595	842	18
de	364	298	374	313	595	842	18
Lei	376	298	389	313	595	842	18
do	391	298	402	313	595	842	18
Estado	404	298	433	313	595	842	18
da	436	298	446	313	595	842	18
Bahia	449	298	474	313	595	842	18
Nº	476	298	487	313	595	842	18
7.595	489	298	513	313	595	842	18
de	130	313	140	328	595	842	18
05/06/1999.	142	313	194	328	595	842	18
Cria	196	313	215	328	595	842	18
a	218	313	223	328	595	842	18
Área	225	313	246	328	595	842	18
de	248	313	258	328	595	842	18
Proteção	260	313	297	328	595	842	18
Ambiental	299	313	344	328	595	842	18
—	346	313	356	328	595	842	18
APA	358	313	378	328	595	842	18
da	380	313	391	328	595	842	18
Baía	393	313	413	328	595	842	18
de	415	313	425	328	595	842	18
Todos	427	313	452	328	595	842	18
os	455	313	463	328	595	842	18
Santos	465	313	494	328	595	842	18
e	496	313	500	328	595	842	18
dá	502	313	513	328	595	842	18
outras	130	328	157	343	595	842	18
providências.	160	328	217	343	595	842	18
Diário	220	328	248	343	595	842	18
Oficial	251	328	280	343	595	842	18
do	283	328	294	343	595	842	18
Estado.	297	328	329	343	595	842	18
http://www.icmbio.gov.br/cepsul/images/	332	328	513	343	595	842	18
stories/legislacao/Decretos/1999/dec_7595_1999_uc_criaapabaiadetodossantos_ba.pdf	130	343	512	358	595	842	18
Krasilchik,	116	364	164	379	595	842	18
M.	166	364	178	379	595	842	18
(2004).	181	364	212	379	595	842	18
Prática	215	364	245	379	595	842	18
de	248	364	258	379	595	842	18
Ensino	260	364	290	379	595	842	18
de	292	364	302	379	595	842	18
Biologia.	305	364	342	379	595	842	18
Edusp.	345	364	375	379	595	842	18
Leão,	116	385	140	400	595	842	18
Z.,	142	385	154	400	595	842	18
&	156	385	164	400	595	842	18
Kikuchi,	166	385	204	400	595	842	18
R.	206	385	215	400	595	842	18
(2005).	218	385	249	400	595	842	18
A	252	385	259	400	595	842	18
relic	262	385	280	400	595	842	18
coral	283	385	305	400	595	842	18
fauna	307	385	332	400	595	842	18
threatened	334	385	381	400	595	842	18
by	384	385	394	400	595	842	18
global	396	385	423	400	595	842	18
changes	426	385	461	400	595	842	18
and	463	385	479	400	595	842	18
human	482	385	513	400	595	842	18
activities,	130	400	172	415	595	842	18
Eastern	178	400	211	415	595	842	18
Brazil.	218	400	246	415	595	842	18
Marine	252	400	284	415	595	842	18
Pollution	291	400	330	415	595	842	18
Bulletin,	336	400	372	415	595	842	18
51(5-7),	379	400	414	415	595	842	18
599-611.	420	400	458	415	595	842	18
https://doi.	465	400	513	415	595	842	18
org/10.1016/j.marpolbul.2005.04.024	130	415	293	430	595	842	18
Libâneo,	116	436	154	451	595	842	18
J.	156	436	162	451	595	842	18
(2004).	165	436	196	451	595	842	18
Organização	198	436	253	451	595	842	18
e	256	436	260	451	595	842	18
Gestão	263	436	292	451	595	842	18
da	294	436	305	451	595	842	18
Escola:	308	436	338	451	595	842	18
Teoria	340	436	368	451	595	842	18
e	370	436	374	451	595	842	18
Prática	377	436	408	451	595	842	18
(5a	410	436	423	451	595	842	18
ed.).	425	436	444	451	595	842	18
Alternativa.	447	436	499	451	595	842	18
Marques,	116	457	157	472	595	842	18
J.	160	457	165	472	595	842	18
(1995).	168	457	199	472	595	842	18
Pescando	201	457	241	472	595	842	18
pescadores	244	457	289	472	595	842	18
(2a	291	457	304	472	595	842	18
ed.).	306	457	326	472	595	842	18
NUPAUBUSP.	328	457	391	472	595	842	18
Martins,	116	478	154	493	595	842	18
K.	157	478	167	493	595	842	18
(2019).	171	478	202	493	595	842	18
Formação	206	478	249	493	595	842	18
inicial	253	478	279	493	595	842	18
de	283	478	293	493	595	842	18
professores	297	478	342	493	595	842	18
de	346	478	356	493	595	842	18
biologia:	359	478	396	493	595	842	18
elementos	400	478	442	493	595	842	18
da	446	478	456	493	595	842	18
etnoecología	460	478	513	493	595	842	18
para	130	493	150	508	595	842	18
uma	152	493	172	508	595	842	18
prática	174	493	204	508	595	842	18
docente	206	493	239	508	595	842	18
sensível	241	493	273	508	595	842	18
à	275	493	281	508	595	842	18
diversidade	283	493	332	508	595	842	18
cultural	334	493	368	508	595	842	18
[Tesis	370	493	395	508	595	842	18
de	397	493	408	508	595	842	18
doctorado,	410	493	457	508	595	842	18
Universidad	459	493	513	508	595	842	18
Federal	130	508	163	523	595	842	18
da	167	508	177	523	595	842	18
Bahía].	181	508	212	523	595	842	18
Repositorio	216	508	267	523	595	842	18
de	271	508	281	523	595	842	18
la	285	508	292	523	595	842	18
Universidad	296	508	350	523	595	842	18
Federal	353	508	386	523	595	842	18
da	389	508	400	523	595	842	18
Bahía.	404	508	431	523	595	842	18
http://repositorio.	435	508	513	523	595	842	18
ufba.br/ri/handle/ri/30700	130	523	247	538	595	842	18
Martins,	116	545	154	559	595	842	18
K.,	156	545	169	559	595	842	18
Baptista,	172	545	210	559	595	842	18
G.,	212	545	225	559	595	842	18
&	228	545	236	559	595	842	18
Almeida,	239	545	279	559	595	842	18
R.	282	545	291	559	595	842	18
(2016).	294	545	326	559	595	842	18
Construindo	328	545	385	559	595	842	18
um	388	545	403	559	595	842	18
recurso	406	545	439	559	595	842	18
didático	441	545	477	559	595	842	18
a	480	545	485	559	595	842	18
partir	488	545	513	559	595	842	18
dos	130	560	146	574	595	842	18
saberes	151	560	183	574	595	842	18
tradicionais:	188	560	243	574	595	842	18
implicações	248	560	300	574	595	842	18
e	305	560	309	574	595	842	18
proposições	315	560	367	574	595	842	18
para	373	560	392	574	595	842	18
o	397	560	403	574	595	842	18
ensino	408	560	437	574	595	842	18
intercultural	443	560	497	574	595	842	18
de	503	560	513	574	595	842	18
biologia.	130	575	168	589	595	842	18
Revista	171	574	202	589	595	842	18
da	205	574	216	589	595	842	18
SBEnBIO,	218	574	261	589	595	842	18
(9).	264	574	279	589	595	842	18
http://dx.doi.org/10.22276/ethnoscientia.v0i0.234	282	575	499	589	595	842	18
Ministério	116	596	162	610	595	842	18
da	165	596	176	610	595	842	18
Saúde.	179	596	207	610	595	842	18
(2012).	210	596	241	610	595	842	18
Conselho	244	595	284	610	595	842	18
Nacional	286	595	325	610	595	842	18
de	328	595	338	610	595	842	18
Saúde.	341	595	370	610	595	842	18
Resolução	372	595	415	610	595	842	18
nº	418	595	427	610	595	842	18
466	430	595	446	610	595	842	18
de	449	595	459	610	595	842	18
12/12/2012.	461	595	513	610	595	842	18
Brasília,	130	611	166	625	595	842	18
Brasil.	168	611	196	625	595	842	18
http://www.conselho.saude.gov.br/resolucoes/2012/Reso466.pdf	198	611	479	625	595	842	18
Mortimer,	116	632	161	646	595	842	18
E.	164	632	173	646	595	842	18
(1996).	176	632	207	646	595	842	18
Construtivismo,	210	632	281	646	595	842	18
mudança	284	632	325	646	595	842	18
conceitual	328	632	373	646	595	842	18
e	376	632	380	646	595	842	18
ensino	383	632	412	646	595	842	18
de	415	632	426	646	595	842	18
ciências:	429	632	466	646	595	842	18
para	469	632	488	646	595	842	18
onde	491	632	513	646	595	842	18
vamos?	130	647	163	661	595	842	18
Investigações	165	646	220	661	595	842	18
em	223	646	236	661	595	842	18
Ensino	239	646	268	661	595	842	18
de	270	646	280	661	595	842	18
Ciências,	283	646	322	661	595	842	18
1(1),	324	646	345	661	595	842	18
20-39.	347	647	375	661	595	842	18
Mortimer,	116	668	161	682	595	842	18
E.,	165	668	176	682	595	842	18
&	180	668	188	682	595	842	18
Scott,	191	668	216	682	595	842	18
P.	220	668	227	682	595	842	18
(2002).	230	668	262	682	595	842	18
Atividade	265	668	308	682	595	842	18
discursiva	312	668	356	682	595	842	18
nas	360	668	374	682	595	842	18
salas	378	668	399	682	595	842	18
de	402	668	413	682	595	842	18
aula	417	668	435	682	595	842	18
de	438	668	449	682	595	842	18
ciências:	453	668	490	682	595	842	18
uma	493	668	513	682	595	842	18
ferramenta	130	683	179	697	595	842	18
sociocultural	182	683	240	697	595	842	18
para	243	683	263	697	595	842	18
analisar	266	683	300	697	595	842	18
e	304	683	309	697	595	842	18
planejar	312	683	348	697	595	842	18
o	351	683	357	697	595	842	18
ensino.	360	683	392	697	595	842	18
Investigações	395	682	450	697	595	842	18
em	454	682	467	697	595	842	18
Ensino	470	682	500	697	595	842	18
de	503	682	513	697	595	842	18
Ciências,	130	697	169	712	595	842	18
7(3),	172	697	192	712	595	842	18
283-306.	195	698	233	712	595	842	18
Pansini,	116	719	151	733	595	842	18
F.,	155	719	164	733	595	842	18
&	168	719	176	733	595	842	18
Nenevé,	180	719	215	733	595	842	18
M.	219	719	231	733	595	842	18
(2008).	235	719	266	733	595	842	18
Educação	270	719	312	733	595	842	18
multicultural	316	719	373	733	595	842	18
e	377	719	382	733	595	842	18
formação	385	719	427	733	595	842	18
docente.	431	719	468	733	595	842	18
Currículo	471	718	513	733	595	842	18
sem	130	733	147	748	595	842	18
Fronteiras,	150	733	196	748	595	842	18
8(1),	198	733	219	748	595	842	18
31-48.	221	734	249	748	595	842	18
Praxis	365	796	387	806	595	842	18
&	389	796	394	806	595	842	18
Saber,	396	796	419	806	595	842	18
2021,	421	796	441	806	595	842	18
12(28),	443	796	467	806	595	842	18
e11532	469	796	496	806	595	842	18
https://doi.org/10.19053/22160159.v12.n28.2021.11532	298	806	496	815	595	842	18
18	521	798	532	815	595	842	18
Vieira,	63	27	85	41	595	842	19
et	87	27	94	41	595	842	19
al.	96	27	104	41	595	842	19
Etnoecología	440	29	484	38	595	842	19
en	486	29	495	38	595	842	19
el	497	29	503	38	595	842	19
aula	505	29	519	38	595	842	19
de	521	29	530	38	595	842	19
clase	532	29	550	38	595	842	19
Rocha,	116	76	147	91	595	842	19
M.,	151	76	166	91	595	842	19
&	170	76	178	91	595	842	19
Aguiar,	182	76	215	91	595	842	19
K.	219	76	229	91	595	842	19
(2003).	233	76	265	91	595	842	19
Pesquisa-intervenção	269	76	363	91	595	842	19
e	367	76	372	91	595	842	19
a	376	76	381	91	595	842	19
produção	385	76	427	91	595	842	19
de	432	76	442	91	595	842	19
novas	447	76	472	91	595	842	19
análises.	476	76	513	91	595	842	19
Psicologia	130	91	173	106	595	842	19
Ciência	185	91	218	106	595	842	19
e	230	91	235	106	595	842	19
Profissão,	247	91	288	106	595	842	19
23(4),	300	91	326	106	595	842	19
64-73.	339	91	366	106	595	842	19
https://doi.org/10.1590/S1414-	378	91	513	106	595	842	19
98932003000400010	130	106	220	121	595	842	19
Rocha,	116	127	147	142	595	842	19
M.,	151	127	166	142	595	842	19
&	171	127	179	142	595	842	19
Uziel,	184	127	209	142	595	842	19
A.	214	127	224	142	595	842	19
(2008).	228	127	260	142	595	842	19
Pesquisa-intervenção	265	127	358	142	595	842	19
e	363	127	368	142	595	842	19
novas	372	127	398	142	595	842	19
análises	403	127	437	142	595	842	19
no	442	127	453	142	595	842	19
encontro	458	127	498	142	595	842	19
da	502	127	513	142	595	842	19
Psicologia	130	142	175	157	595	842	19
com	178	142	197	157	595	842	19
as	200	142	209	157	595	842	19
instituições	211	142	262	157	595	842	19
de	264	142	275	157	595	842	19
formação.	278	142	322	157	595	842	19
En	325	142	337	157	595	842	19
L.	340	142	348	157	595	842	19
Castro	351	142	380	157	595	842	19
&	383	142	391	157	595	842	19
V.	394	142	402	157	595	842	19
Besset	405	142	433	157	595	842	19
(Orgs.),	436	142	470	157	595	842	19
Pesquisa-	472	142	513	157	595	842	19
intervenção	130	157	180	172	595	842	19
na	183	157	194	172	595	842	19
infância	197	157	232	172	595	842	19
e	234	157	239	172	595	842	19
juventude	241	157	283	172	595	842	19
(pp.	286	157	303	172	595	842	19
532-556).	306	157	348	172	595	842	19
FAPERJ.	350	157	388	172	595	842	19
Silva,	116	178	140	193	595	842	19
V.,	143	178	154	193	595	842	19
&	158	178	165	193	595	842	19
Rebolo,	169	178	202	193	595	842	19
F.	206	178	213	193	595	842	19
(2017).	216	178	247	193	595	842	19
A	251	178	259	193	595	842	19
educação	262	178	303	193	595	842	19
intercultural	306	178	361	193	595	842	19
e	365	178	369	193	595	842	19
os	373	178	382	193	595	842	19
desafios	386	178	421	193	595	842	19
para	424	178	444	193	595	842	19
a	447	178	452	193	595	842	19
escola	455	178	482	193	595	842	19
e	485	178	490	193	595	842	19
para	494	178	513	193	595	842	19
o	130	193	136	208	595	842	19
professor.	144	193	186	208	595	842	19
Interações,	195	193	240	208	595	842	19
18(1),	248	193	274	208	595	842	19
179-190.	282	193	320	208	595	842	19
https://doi.org/10.20435/1984-042x-2017-	328	193	513	208	595	842	19
v.18-n.1(14)	130	208	184	223	595	842	19
Teo,	116	229	134	244	595	842	19
W.	138	229	149	244	595	842	19
(2013).	152	229	184	244	595	842	19
Different	187	229	226	244	595	842	19
perspectives	229	229	283	244	595	842	19
of	286	229	295	244	595	842	19
cultural	298	229	332	244	595	842	19
mediation:	336	229	383	244	595	842	19
implications	386	229	440	244	595	842	19
for	444	229	456	244	595	842	19
the	459	229	473	244	595	842	19
research	476	229	513	244	595	842	19
design	130	244	159	259	595	842	19
on	162	244	173	259	595	842	19
studies	176	244	206	259	595	842	19
examining	209	244	255	259	595	842	19
its	258	244	268	259	595	842	19
effect	271	244	294	259	595	842	19
on	297	244	308	259	595	842	19
students'	311	244	350	259	595	842	19
cognition.	352	244	397	259	595	842	19
Cultural	400	244	436	259	595	842	19
Studies	438	244	469	259	595	842	19
of	471	244	479	259	595	842	19
Science	482	244	513	259	595	842	19
Education,	130	259	177	274	595	842	19
(8),	179	259	195	274	595	842	19
295-305.	197	259	235	274	595	842	19
https://doi.org/10.1007/s11422-012-9437-8	238	259	427	274	595	842	19
Toledo,	116	280	149	295	595	842	19
V.	154	280	162	295	595	842	19
(1992).	167	280	198	295	595	842	19
What	203	280	228	295	595	842	19
is	233	280	240	295	595	842	19
ethnoecology?	245	280	308	295	595	842	19
Origins,	313	280	349	295	595	842	19
scope	354	280	379	295	595	842	19
and	384	280	400	295	595	842	19
implications	405	280	460	295	595	842	19
of	464	280	473	295	595	842	19
a	478	280	483	295	595	842	19
rising	488	280	513	295	595	842	19
discipline.	130	295	175	310	595	842	19
Etnoecológica,	178	295	239	310	595	842	19
1,	241	295	249	310	595	842	19
5-21.	252	295	274	310	595	842	19
Torres,	116	316	147	331	595	842	19
P.,	150	316	159	331	595	842	19
&	162	316	170	331	595	842	19
Irala,	173	316	196	331	595	842	19
E.	199	316	208	331	595	842	19
(2007).	211	316	242	331	595	842	19
Algumas	245	316	283	331	595	842	19
vias	286	316	303	331	595	842	19
para	306	316	326	331	595	842	19
entretecer	329	316	371	331	595	842	19
o	374	316	379	331	595	842	19
pensar	382	316	410	331	595	842	19
e	413	316	418	331	595	842	19
o	421	316	426	331	595	842	19
agir.	429	316	448	331	595	842	19
Aprendizagem	451	316	513	331	595	842	19
colaborativa.	130	331	186	346	595	842	19
SANAR.	188	331	226	346	595	842	19
Praxis	363	796	385	806	595	842	19
&	387	796	392	806	595	842	19
Saber,	394	796	417	806	595	842	19
2021,	419	796	439	806	595	842	19
12(28),	441	796	465	806	595	842	19
e11532	470	796	496	806	595	842	19
https://doi.org/10.19053/22160159.v12.n28.2021.11532	298	806	496	815	595	842	19
19	522	798	533	815	595	842	19
