Universidad	105	43	157	55	612	792	1
y	159	43	164	55	612	792	1
Salud	167	43	190	55	612	792	1
ARTÍCULO	105	55	156	68	612	792	1
DE	158	55	172	68	612	792	1
REFLEXIÓN	174	55	230	68	612	792	1
La	137	95	151	110	612	792	1
salud	154	95	187	110	612	792	1
bucal,	190	95	225	110	612	792	1
entre	228	95	260	110	612	792	1
la	263	95	274	110	612	792	1
salud	277	95	309	110	612	792	1
sistémica	312	95	368	110	612	792	1
y	371	95	378	110	612	792	1
la	381	95	392	110	612	792	1
salud	395	95	427	110	612	792	1
pública	430	95	475	110	612	792	1
Oral	186	121	204	132	612	792	1
health	207	121	235	132	612	792	1
between	237	121	277	132	612	792	1
systemic	279	121	316	132	612	792	1
health	318	121	346	132	612	792	1
and	349	121	366	132	612	792	1
public	369	121	396	132	612	792	1
health	399	121	426	132	612	792	1
Álvaro	196	137	223	148	612	792	1
Franco-Giraldo	225	137	288	148	612	792	1
1	288	138	291	145	612	792	1
*	291	137	294	148	612	792	1
orcid.org/0000-0003-4342-4025	299	138	417	147	612	792	1
1.	43	168	49	178	612	792	1
Facultad	64	168	99	178	612	792	1
de	101	168	111	178	612	792	1
Odontología,	114	168	166	178	612	792	1
Institución	168	168	207	178	612	792	1
Universitaria	209	168	255	178	612	792	1
Visión	257	168	279	178	612	792	1
de	281	168	292	178	612	792	1
las	294	168	304	178	612	792	1
Américas,	306	168	345	178	612	792	1
Medellín,	347	168	383	178	612	792	1
Colombia.	385	168	426	178	612	792	1
Fecha	45	198	70	208	612	792	1
de	72	198	83	208	612	792	1
recepción:	85	198	128	208	612	792	1
Noviembre	130	198	173	208	612	792	1
29	175	198	184	208	612	792	1
-	186	198	189	208	612	792	1
2019	191	198	209	208	612	792	1
Fecha	233	198	258	208	612	792	1
de	260	198	271	208	612	792	1
revisión:	273	198	303	208	612	792	1
Septiembre	306	198	350	208	612	792	1
17	353	198	362	208	612	792	1
-	364	198	366	208	612	792	1
2020	369	198	386	208	612	792	1
Fecha	413	198	438	208	612	792	1
de	440	198	450	208	612	792	1
aceptación:	453	198	501	208	612	792	1
Agosto	504	198	531	208	612	792	1
30	533	198	542	208	612	792	1
-	544	198	547	208	612	792	1
2021	549	198	567	208	612	792	1
Franco-Giraldo	43	219	100	230	612	792	1
A.	108	219	115	230	612	792	1
La	123	219	133	230	612	792	1
salud	141	219	161	230	612	792	1
bucal,	169	219	192	230	612	792	1
entre	200	219	220	230	612	792	1
la	228	219	235	230	612	792	1
salud	243	219	263	230	612	792	1
sistémica	272	219	306	230	612	792	1
y	315	219	319	230	612	792	1
la	327	219	334	230	612	792	1
salud	342	219	363	230	612	792	1
pública.	371	219	401	230	612	792	1
Univ.	409	219	428	230	612	792	1
Salud.	436	219	459	230	612	792	1
2021;23(3):291-300.	467	219	545	230	612	792	1
DOI:	553	219	570	230	612	792	1
https://doi.org/10.22267/rus.212303.243	43	230	201	240	612	792	1
Palabras	43	432	81	443	612	792	1
clave:	83	432	108	443	612	792	1
Salud	110	432	133	443	612	792	1
bucal;	135	432	159	443	612	792	1
salud	161	432	183	443	612	792	1
pública;	185	432	218	443	612	792	1
salud	220	432	241	443	612	792	1
global;	244	432	271	443	612	792	1
promoción	273	432	317	443	612	792	1
de	319	432	329	443	612	792	1
la	331	432	338	443	612	792	1
salud;	341	432	365	443	612	792	1
Colombia.	367	432	407	443	612	792	1
(Fuente:	410	432	444	443	612	792	1
DeCS,	446	432	469	443	612	792	1
Bireme).	471	432	506	443	612	792	1
Keywords:	43	619	89	631	612	792	1
Oral	91	619	109	631	612	792	1
health;	111	619	139	631	612	792	1
public	141	619	166	631	612	792	1
health;	168	619	196	631	612	792	1
global	198	619	223	631	612	792	1
health;	225	619	253	631	612	792	1
health	255	619	281	631	612	792	1
promotion;	283	619	329	631	612	792	1
Colombia.	331	619	371	631	612	792	1
(Source:	373	619	407	631	612	792	1
DeCS,	409	619	432	631	612	792	1
Bireme).	434	619	470	631	612	792	1
*	46	658	50	669	612	792	1
Autor	50	659	71	669	612	792	1
de	73	659	82	669	612	792	1
correspondencia	84	659	146	669	612	792	1
Álvaro	46	669	69	678	612	792	1
Franco-Giraldo.	71	669	124	678	612	792	1
e-mail:	46	678	70	688	612	792	1
alvarofrancogiraldo@hotmail.com	72	678	189	688	612	792	1
[291]	295	749	317	759	612	792	1
Este	598	381	606	394	612	792	1
artículo	598	356	606	379	612	792	1
es	598	348	606	355	612	792	1
de	598	339	606	347	612	792	1
acceso	598	318	606	338	612	792	1
abierto	598	295	606	317	612	792	1
bajo	598	281	606	294	612	792	1
licencia	598	257	606	279	612	792	1
Creative	598	230	606	255	612	792	1
Commons	598	199	606	229	612	792	1
de	598	190	606	197	612	792	1
Atribución-NoComercial	598	115	606	188	612	792	1
4.0	598	105	606	114	612	792	1
Internacional	598	63	606	103	612	792	1
(CC	598	51	606	61	612	792	1
BY-NC	598	30	606	49	612	792	1
4.0)	598	16	606	28	612	792	1
DOI:	392	13	407	22	612	792	1
https://doi.org/10.22267/rus.212303.243	409	13	556	22	612	792	1
Franco-Giraldo	214	30	259	37	612	792	2
A.	260	30	266	37	612	792	2
Univ.	268	30	283	37	612	792	2
Salud.	285	30	303	37	612	792	2
23(3):291-300,	305	30	350	37	612	792	2
2021	351	30	367	37	612	792	2
(Sep	368	30	381	37	612	792	2
-	383	30	385	37	612	792	2
Dic)	387	30	399	37	612	792	2
La	320	57	332	70	612	792	2
promoción	337	57	388	70	612	792	2
de	394	57	405	70	612	792	2
la	411	57	419	70	612	792	2
salud	424	57	450	70	612	792	2
bucal	455	57	480	70	612	792	2
se	486	57	496	70	612	792	2
puede	501	57	530	70	612	792	2
definir,	536	57	569	70	612	792	2
siguiendo	320	70	366	83	612	792	2
el	368	70	377	83	612	792	2
enfoque	379	70	417	83	612	792	2
de	420	70	431	83	612	792	2
la	433	70	442	83	612	792	2
carta	444	70	468	83	612	792	2
de	470	70	482	83	612	792	2
Ottawa	484	70	518	83	612	792	2
como	520	70	546	83	612	792	2
(5)	546	71	555	79	612	792	2
:	555	70	558	83	612	792	2
El	560	70	569	83	612	792	2
proceso	320	82	358	95	612	792	2
mediante	366	82	410	95	612	792	2
el	418	82	427	95	612	792	2
cual	435	82	454	95	612	792	2
los	463	82	476	95	612	792	2
individuos	485	82	534	95	612	792	2
y	543	82	548	95	612	792	2
las	556	82	569	95	612	792	2
comunidades	320	95	383	108	612	792	2
están	390	95	415	108	612	792	2
en	422	95	434	108	612	792	2
condiciones	440	95	496	108	612	792	2
de	503	95	515	108	612	792	2
ejercer	521	95	554	108	612	792	2
el	561	95	569	108	612	792	2
mayor	320	108	351	121	612	792	2
control	354	108	388	121	612	792	2
sobre	390	108	417	121	612	792	2
los	420	108	433	121	612	792	2
determinantes	436	108	505	121	612	792	2
de	508	108	519	121	612	792	2
la	522	108	531	121	612	792	2
salud	533	108	559	121	612	792	2
y,	562	108	569	121	612	792	2
de	320	121	332	134	612	792	2
este	334	121	353	134	612	792	2
modo,	355	121	385	134	612	792	2
mejorar	387	121	425	134	612	792	2
el	427	121	435	134	612	792	2
estado	437	121	469	134	612	792	2
de	471	121	482	134	612	792	2
salud	484	121	510	134	612	792	2
bucal.	512	121	539	134	612	792	2
Busca	542	121	569	134	612	792	2
desarrollar	320	134	373	147	612	792	2
habilidades	380	134	434	147	612	792	2
personales	441	134	492	147	612	792	2
y	499	134	504	147	612	792	2
mejorar	511	134	549	147	612	792	2
los	556	134	569	147	612	792	2
mecanismos	320	147	379	160	612	792	2
administrativos,	389	147	465	160	612	792	2
organizacionales	475	147	554	160	612	792	2
y	564	147	570	160	612	792	2
políticos	320	160	360	173	612	792	2
que	364	160	382	173	612	792	2
faciliten	386	160	424	173	612	792	2
a	427	160	433	173	612	792	2
las	437	160	450	173	612	792	2
personas	454	160	497	173	612	792	2
y	500	160	506	173	612	792	2
a	510	160	515	173	612	792	2
los	519	160	533	173	612	792	2
grupos	537	160	569	173	612	792	2
tener	320	173	345	186	612	792	2
un	347	173	360	186	612	792	2
mayor	362	173	392	186	612	792	2
control	394	173	428	186	612	792	2
sobre	430	173	457	186	612	792	2
la	459	173	467	186	612	792	2
salud.	469	173	496	186	612	792	2
Esta	499	173	519	186	612	792	2
función	521	173	556	186	612	792	2
en	558	173	569	186	612	792	2
salud	320	186	346	199	612	792	2
bucal	354	186	379	199	612	792	2
colectiva	388	186	429	199	612	792	2
se	438	186	448	199	612	792	2
vuelve	456	186	487	199	612	792	2
cada	496	186	517	199	612	792	2
vez	526	186	542	199	612	792	2
más	550	186	569	199	612	792	2
importante	320	199	373	212	612	792	2
porque	378	199	412	212	612	792	2
las	417	199	430	212	612	792	2
enfermedades	435	199	502	212	612	792	2
bucodentales	507	199	569	212	612	792	2
producen	320	211	365	224	612	792	2
alta	375	211	392	224	612	792	2
morbilidad,	401	211	456	224	612	792	2
mayor	465	211	496	224	612	792	2
demanda	505	211	549	224	612	792	2
de	558	211	569	224	612	792	2
atención,	320	224	363	237	612	792	2
cifras	369	224	395	237	612	792	2
elevadas	401	224	442	237	612	792	2
de	447	224	459	237	612	792	2
ausentismo	465	224	519	237	612	792	2
laboral	525	224	558	237	612	792	2
y	564	224	569	237	612	792	2
escolar,	320	237	356	250	612	792	2
y	369	237	374	250	612	792	2
posibles	387	237	425	250	612	792	2
consecuencias	438	237	505	250	612	792	2
sobre	517	237	544	250	612	792	2
las	556	237	569	250	612	792	2
enfermedades	320	250	387	263	612	792	2
crónicas	390	250	429	263	612	792	2
no	431	250	443	263	612	792	2
transmisibles	446	250	509	263	612	792	2
(ECNT)	512	250	547	263	612	792	2
(6)	547	251	556	260	612	792	2
.	556	250	558	263	612	792	2
Introducción	131	57	203	71	612	792	2
El	43	78	52	91	612	792	2
tema	59	78	82	91	612	792	2
de	89	78	100	91	612	792	2
la	107	78	115	91	612	792	2
salud	122	78	147	91	612	792	2
bucal	154	78	179	91	612	792	2
ha	186	78	197	91	612	792	2
adquirido	204	78	250	91	612	792	2
notable	256	78	292	91	612	792	2
relevancia	43	91	91	104	612	792	2
en	94	91	106	104	612	792	2
los	109	91	122	104	612	792	2
medios	125	91	159	104	612	792	2
académicos	162	91	217	104	612	792	2
y	220	91	225	104	612	792	2
políticos,	228	91	271	104	612	792	2
y	274	91	279	104	612	792	2
se	282	91	292	104	612	792	2
han	43	104	60	116	612	792	2
aplicado	69	104	109	116	612	792	2
importantes	118	104	176	116	612	792	2
estrategias	185	104	236	116	612	792	2
para	245	104	267	116	612	792	2
dar	276	104	292	116	612	792	2
soluciones	43	116	92	129	612	792	2
a	95	116	100	129	612	792	2
las	103	116	116	129	612	792	2
necesidades	118	116	175	129	612	792	2
y	178	116	184	129	612	792	2
problemática	186	116	248	129	612	792	2
social	251	116	278	129	612	792	2
en	280	116	292	129	612	792	2
el	43	129	51	142	612	792	2
campo	59	129	91	142	612	792	2
de	99	129	111	142	612	792	2
la	119	129	128	142	612	792	2
salud	136	129	161	142	612	792	2
bucal:	170	129	198	142	612	792	2
estas	206	129	230	142	612	792	2
van	239	129	256	142	612	792	2
desde	264	129	292	142	612	792	2
preocuparse	43	142	102	155	612	792	2
por	105	142	122	155	612	792	2
acuñar	126	142	158	155	612	792	2
un	162	142	174	155	612	792	2
buen	178	142	201	155	612	792	2
concepto	205	142	248	155	612	792	2
de	251	142	263	155	612	792	2
salud	267	142	292	155	612	792	2
bucal	43	155	68	168	612	792	2
(1)	68	156	77	165	612	792	2
,	77	155	79	168	612	792	2
enfrentar	85	155	129	168	612	792	2
sus	134	155	150	168	612	792	2
complicaciones	155	155	227	168	612	792	2
(2)	227	156	236	165	612	792	2
,	236	155	238	168	612	792	2
establecer	244	155	292	168	612	792	2
sus	43	168	58	181	612	792	2
relaciones	66	168	115	181	612	792	2
con	123	168	140	181	612	792	2
la	148	168	156	181	612	792	2
calidad	164	168	198	181	612	792	2
de	206	168	218	181	612	792	2
vida	226	168	246	181	612	792	2
(3)	246	169	255	178	612	792	2
,	255	168	258	181	612	792	2
hacer	266	168	292	181	612	792	2
diagnósticos	43	181	102	194	612	792	2
integrales	107	181	154	194	612	792	2
y	160	181	165	194	612	792	2
concienzudos	171	181	235	194	612	792	2
sobre	240	181	267	194	612	792	2
este	273	181	292	194	612	792	2
asunto	43	194	75	207	612	792	2
y	77	194	82	207	612	792	2
la	85	194	93	207	612	792	2
defensa	96	194	132	207	612	792	2
de	134	194	146	207	612	792	2
la	148	194	157	207	612	792	2
profesión	159	194	204	207	612	792	2
odontológica	206	194	267	207	612	792	2
y	270	194	275	207	612	792	2
del	277	194	292	207	612	792	2
propio	43	207	74	220	612	792	2
gremio.	78	207	114	220	612	792	2
Pero	118	207	141	220	612	792	2
aún	145	207	163	220	612	792	2
no	167	207	179	220	612	792	2
se	183	207	193	220	612	792	2
tiene	197	207	221	220	612	792	2
una	226	207	243	220	612	792	2
visión	247	207	276	220	612	792	2
de	280	207	292	220	612	792	2
integralidad	43	220	100	233	612	792	2
del	104	220	118	233	612	792	2
ser	122	220	137	233	612	792	2
humano	140	220	179	233	612	792	2
con	183	220	200	233	612	792	2
la	204	220	212	233	612	792	2
salud	216	220	241	233	612	792	2
bucal	245	220	270	233	612	792	2
y	274	220	280	233	612	792	2
la	283	220	292	233	612	792	2
práctica	43	233	81	245	612	792	2
sanitaria	83	233	124	245	612	792	2
holística	127	233	166	245	612	792	2
(interprofesional).	169	233	256	245	612	792	2
Varias	43	256	72	269	612	792	2
universidades	79	256	145	269	612	792	2
y	152	256	158	269	612	792	2
hospitales	164	256	212	269	612	792	2
trabajan	219	256	259	269	612	792	2
en	265	256	277	269	612	792	2
la	284	256	292	269	612	792	2
trascendencia	43	269	108	282	612	792	2
del	110	269	125	282	612	792	2
tema	127	269	151	282	612	792	2
y	153	269	158	282	612	792	2
en	160	269	172	282	612	792	2
el	174	269	182	282	612	792	2
cambio	184	269	219	282	612	792	2
de	221	269	232	282	612	792	2
enfoque	234	269	272	282	612	792	2
que	274	269	292	282	612	792	2
debe	43	282	66	295	612	792	2
llevar	68	282	94	295	612	792	2
la	96	282	105	295	612	792	2
práctica	107	282	145	295	612	792	2
odontológica.	147	282	210	295	612	792	2
Diversos	212	282	253	295	612	792	2
asuntos	255	282	292	295	612	792	2
temáticos	43	295	88	308	612	792	2
se	94	295	104	308	612	792	2
pudieran	110	295	152	308	612	792	2
considerar	158	295	209	308	612	792	2
bajo	214	295	234	308	612	792	2
la	240	295	248	308	612	792	2
premisa	254	295	292	308	612	792	2
“salud	43	308	72	321	612	792	2
bucal	75	308	100	321	612	792	2
y	103	308	109	321	612	792	2
salud	112	308	137	321	612	792	2
general	140	308	175	321	612	792	2
van	178	308	195	321	612	792	2
de	198	308	210	321	612	792	2
la	213	308	221	321	612	792	2
mano”,	224	308	257	321	612	792	2
así:	260	308	276	321	612	792	2
las	279	308	292	321	612	792	2
manifestaciones	43	321	119	334	612	792	2
sistémicas	127	321	176	334	612	792	2
de	184	321	195	334	612	792	2
las	204	321	217	334	612	792	2
enfermedades	225	321	292	334	612	792	2
bucodentales,	43	334	107	347	612	792	2
o	110	334	115	347	612	792	2
cómo	117	334	143	347	612	792	2
las	145	334	158	347	612	792	2
enfermedades	160	334	227	347	612	792	2
bucodentales	229	334	292	347	612	792	2
afectan	43	347	77	360	612	792	2
la	80	347	89	360	612	792	2
salud	92	347	117	360	612	792	2
general,	120	347	158	360	612	792	2
o	161	347	167	360	612	792	2
cómo	170	347	196	360	612	792	2
los	199	347	213	360	612	792	2
trastornos	216	347	265	360	612	792	2
de	269	347	280	360	612	792	2
la	283	347	292	360	612	792	2
enfermedad	43	360	100	373	612	792	2
general	103	360	139	373	612	792	2
se	142	360	152	373	612	792	2
pueden	156	360	191	373	612	792	2
expresar	195	360	236	373	612	792	2
en	240	360	252	373	612	792	2
la	255	360	264	373	612	792	2
boca,	267	360	292	373	612	792	2
afectando	43	372	89	385	612	792	2
la	91	372	99	385	612	792	2
salud	101	372	127	385	612	792	2
bucal;	129	372	157	385	612	792	2
pero	159	372	181	385	612	792	2
no	183	372	195	385	612	792	2
sólo	197	372	217	385	612	792	2
esto,	219	372	240	385	612	792	2
también	243	372	281	385	612	792	2
la	283	372	292	385	612	792	2
pregunta	43	385	85	398	612	792	2
por	88	385	105	398	612	792	2
el	107	385	115	398	612	792	2
sentir	118	385	145	398	612	792	2
de	148	385	159	398	612	792	2
la	162	385	170	398	612	792	2
población	173	385	219	398	612	792	2
en	221	385	233	398	612	792	2
términos	235	385	278	398	612	792	2
de	280	385	292	398	612	792	2
su	43	398	53	411	612	792	2
salud	60	398	85	411	612	792	2
bucal,	91	398	118	411	612	792	2
por	124	398	141	411	612	792	2
cuáles	147	398	176	411	612	792	2
deben	182	398	211	411	612	792	2
ser	217	398	232	411	612	792	2
los	238	398	252	411	612	792	2
buenos	258	398	292	411	612	792	2
hábitos	43	411	77	424	612	792	2
de	80	411	91	424	612	792	2
salud	94	411	119	424	612	792	2
bucodental	122	411	174	424	612	792	2
y	177	411	183	424	612	792	2
su	185	411	196	424	612	792	2
razón	199	411	225	424	612	792	2
de	228	411	240	424	612	792	2
ser	242	411	257	424	612	792	2
para	259	411	281	424	612	792	2
la	283	411	292	424	612	792	2
promoción	43	424	94	437	612	792	2
de	100	424	112	437	612	792	2
la	118	424	126	437	612	792	2
salud,	132	424	160	437	612	792	2
y	166	424	171	437	612	792	2
cómo	177	424	203	437	612	792	2
dar	209	424	225	437	612	792	2
respuesta	231	424	277	437	612	792	2
al	283	424	292	437	612	792	2
problema	43	437	88	450	612	792	2
desde	95	437	122	450	612	792	2
la	129	437	138	450	612	792	2
salud	144	437	170	450	612	792	2
pública	176	437	211	450	612	792	2
en	218	437	229	450	612	792	2
el	236	437	244	450	612	792	2
contexto	251	437	292	450	612	792	2
actual	43	450	71	463	612	792	2
(4)	71	451	80	459	612	792	2
.	80	450	82	463	612	792	2
El	320	274	330	287	612	792	2
propósito	334	274	380	287	612	792	2
de	384	274	395	287	612	792	2
este	399	274	419	287	612	792	2
artículo	423	274	459	287	612	792	2
es	464	274	474	287	612	792	2
analizar	478	274	516	287	612	792	2
desde	520	274	548	287	612	792	2
una	552	274	569	287	612	792	2
perspectiva	320	287	375	300	612	792	2
interpretativa	377	287	443	300	612	792	2
y	445	287	451	300	612	792	2
crítica	453	287	483	300	612	792	2
la	485	287	493	300	612	792	2
salud	495	287	521	300	612	792	2
bucal,	523	287	551	300	612	792	2
con	553	287	570	300	612	792	2
énfasis	320	300	353	313	612	792	2
en	355	300	367	313	612	792	2
el	368	300	377	313	612	792	2
caso	379	300	399	313	612	792	2
colombiano,	401	300	459	313	612	792	2
como	461	300	486	313	612	792	2
práctica	488	300	526	313	612	792	2
sanitaria	528	300	569	313	612	792	2
y	320	313	326	326	612	792	2
profesional,	328	313	384	326	612	792	2
siguiendo	386	313	432	326	612	792	2
la	434	313	443	326	612	792	2
lógica	445	313	472	326	612	792	2
de	475	313	486	326	612	792	2
su	488	313	499	326	612	792	2
relación	502	313	540	326	612	792	2
con	542	313	559	326	612	792	2
la	561	313	570	326	612	792	2
salud	320	326	346	339	612	792	2
sistémica	348	326	392	339	612	792	2
y	394	326	400	339	612	792	2
la	402	326	411	339	612	792	2
salud	413	326	438	339	612	792	2
pública.	441	326	478	339	612	792	2
Materiales	386	350	444	364	612	792	2
y	447	350	453	364	612	792	2
métodos	456	350	504	364	612	792	2
De	43	474	55	487	612	792	2
lo	58	474	67	487	612	792	2
que	70	474	87	487	612	792	2
se	90	474	100	487	612	792	2
trata	103	474	126	487	612	792	2
es	129	474	139	487	612	792	2
de	142	474	153	487	612	792	2
mirar	156	474	183	487	612	792	2
la	186	474	194	487	612	792	2
salud	197	474	222	487	612	792	2
bucal	225	474	250	487	612	792	2
desde	253	474	281	487	612	792	2
la	283	474	292	487	612	792	2
perspectiva	43	487	98	500	612	792	2
de	104	487	115	500	612	792	2
la	122	487	130	500	612	792	2
salud	137	487	162	500	612	792	2
pública	168	487	203	500	612	792	2
y	209	487	215	500	612	792	2
de	221	487	233	500	612	792	2
la	239	487	248	500	612	792	2
práctica	254	487	292	500	612	792	2
sanitaria	43	500	84	513	612	792	2
integral,	92	500	131	513	612	792	2
en	140	500	151	513	612	792	2
lo	160	500	168	513	612	792	2
cual	177	500	196	513	612	792	2
las	205	500	218	513	612	792	2
funciones	226	500	272	513	612	792	2
de	280	500	292	513	612	792	2
prevención	43	513	96	525	612	792	2
y	105	513	110	525	612	792	2
promoción	120	513	171	525	612	792	2
de	180	513	192	525	612	792	2
la	201	513	209	525	612	792	2
salud	218	513	244	525	612	792	2
resultan	253	513	292	525	612	792	2
esenciales,	43	525	93	538	612	792	2
así	95	525	108	538	612	792	2
como	111	525	137	538	612	792	2
la	139	525	147	538	612	792	2
salud	150	525	175	538	612	792	2
bucal	177	525	203	538	612	792	2
a	205	525	211	538	612	792	2
gran	213	525	235	538	612	792	2
escala.	237	525	268	538	612	792	2
Para	320	371	342	384	612	792	2
abordar	344	371	382	384	612	792	2
este	384	371	403	384	612	792	2
problema,	405	371	453	384	612	792	2
se	454	371	465	384	612	792	2
parte	467	371	492	384	612	792	2
de	494	371	505	384	612	792	2
una	507	371	525	384	612	792	2
pregunta	527	371	569	384	612	792	2
guía	320	384	340	396	612	792	2
sobre	346	384	372	396	612	792	2
cómo	377	384	403	396	612	792	2
la	408	384	417	396	612	792	2
patología	422	384	466	396	612	792	2
bucal	471	384	496	396	612	792	2
influye	502	384	534	396	612	792	2
en	539	384	551	396	612	792	2
las	556	384	569	396	612	792	2
ECNT,	320	396	349	409	612	792	2
se	351	396	361	409	612	792	2
realiza	364	396	396	409	612	792	2
un	398	396	410	409	612	792	2
análisis	412	396	448	409	612	792	2
de	450	396	462	409	612	792	2
la	464	396	472	409	612	792	2
situación	475	396	517	409	612	792	2
de	520	396	531	409	612	792	2
la	534	396	542	409	612	792	2
salud	544	396	569	409	612	792	2
bucal	320	409	346	422	612	792	2
en	358	409	369	422	612	792	2
Colombia,	381	409	428	422	612	792	2
luego	440	409	465	422	612	792	2
se	477	409	487	422	612	792	2
revisaron	499	409	544	422	612	792	2
los	556	409	570	422	612	792	2
condicionantes	320	422	391	435	612	792	2
comunes	395	422	437	435	612	792	2
y	441	422	446	435	612	792	2
procesos	450	422	492	435	612	792	2
fisiopatológicos	496	422	569	435	612	792	2
que	320	435	338	448	612	792	2
se	340	435	350	448	612	792	2
dan	352	435	370	448	612	792	2
entre	372	435	397	448	612	792	2
la	400	435	408	448	612	792	2
salud	410	435	436	448	612	792	2
bucal	438	435	463	448	612	792	2
y	465	435	471	448	612	792	2
la	473	435	481	448	612	792	2
salud	484	435	509	448	612	792	2
general,	511	435	549	448	612	792	2
y	551	435	557	448	612	792	2
su	559	435	570	448	612	792	2
conexidad	320	448	368	461	612	792	2
con	371	448	388	461	612	792	2
los	390	448	404	461	612	792	2
determinantes	406	448	475	461	612	792	2
sociales	478	448	514	461	612	792	2
de	517	448	529	461	612	792	2
la	531	448	539	461	612	792	2
salud.	542	448	569	461	612	792	2
Al	320	461	330	474	612	792	2
final,	336	461	359	474	612	792	2
se	365	461	375	474	612	792	2
analizan	380	461	420	474	612	792	2
las	426	461	439	474	612	792	2
estrategias	444	461	496	474	612	792	2
que	501	461	519	474	612	792	2
se	525	461	535	474	612	792	2
deben	540	461	569	474	612	792	2
emprender	320	474	373	487	612	792	2
para	377	474	398	487	612	792	2
enfrentar	402	474	447	487	612	792	2
la	450	474	459	487	612	792	2
problemática	463	474	525	487	612	792	2
de	529	474	540	487	612	792	2
salud	544	474	569	487	612	792	2
descrita,	320	487	360	500	612	792	2
en	364	487	375	500	612	792	2
el	378	487	387	500	612	792	2
marco	390	487	420	500	612	792	2
de	423	487	434	500	612	792	2
las	438	487	451	500	612	792	2
desigualdades	454	487	521	500	612	792	2
sociales	524	487	561	500	612	792	2
e	564	487	569	500	612	792	2
inequidades,	320	500	380	513	612	792	2
traducidas	386	500	436	513	612	792	2
en	442	500	454	513	612	792	2
disparidades	460	500	520	513	612	792	2
de	527	500	538	513	612	792	2
salud	544	500	569	513	612	792	2
bucal	320	513	346	525	612	792	2
en	351	513	362	525	612	792	2
los	367	513	381	525	612	792	2
países	386	513	415	525	612	792	2
de	420	513	431	525	612	792	2
bajos	436	513	461	525	612	792	2
y	466	513	472	525	612	792	2
medianos	476	513	522	525	612	792	2
ingresos,	527	513	569	525	612	792	2
como	320	525	346	538	612	792	2
Colombia.	348	525	395	538	612	792	2
Los	43	549	59	562	612	792	2
análisis	62	549	98	562	612	792	2
y	101	549	106	562	612	792	2
los	110	549	123	562	612	792	2
estudios	126	549	166	562	612	792	2
en	169	549	181	562	612	792	2
este	184	549	203	562	612	792	2
campo	206	549	237	562	612	792	2
de	240	549	252	562	612	792	2
la	255	549	263	562	612	792	2
salud	267	549	292	562	612	792	2
bucal	43	562	68	575	612	792	2
parten	75	562	107	575	612	792	2
de	114	562	125	575	612	792	2
caracterizar	133	562	189	575	612	792	2
la	197	562	205	575	612	792	2
profesión	212	562	257	575	612	792	2
de	265	562	276	575	612	792	2
la	283	562	292	575	612	792	2
odontología	43	575	99	588	612	792	2
como	112	575	138	588	612	792	2
una	151	575	168	588	612	792	2
disciplina	182	575	227	588	612	792	2
que	240	575	258	588	612	792	2
muy	271	575	292	588	612	792	2
rápidamente	43	588	103	601	612	792	2
desde	113	588	141	601	612	792	2
el	150	588	159	601	612	792	2
siglo	169	588	191	601	612	792	2
XIX	201	588	217	601	612	792	2
entró	227	588	252	601	612	792	2
en	262	588	274	601	612	792	2
la	283	588	292	601	612	792	2
formalización	43	601	107	614	612	792	2
de	110	601	121	614	612	792	2
la	124	601	132	614	612	792	2
profesión,	135	601	182	614	612	792	2
pero	185	601	207	614	612	792	2
fundamentada	209	601	278	614	612	792	2
en	280	601	292	614	612	792	2
el	43	614	51	627	612	792	2
diagnóstico	53	614	107	627	612	792	2
y	110	614	115	627	612	792	2
tratamiento	117	614	173	627	612	792	2
de	175	614	187	627	612	792	2
las	189	614	202	627	612	792	2
enfermedades,	204	614	274	627	612	792	2
y	276	614	281	627	612	792	2
la	284	614	292	627	612	792	2
formación	43	627	91	640	612	792	2
de	93	627	104	640	612	792	2
profesionales	106	627	170	640	612	792	2
de	172	627	183	640	612	792	2
las	186	627	199	640	612	792	2
ciencias	201	627	238	640	612	792	2
de	240	627	252	640	612	792	2
la	254	627	262	640	612	792	2
salud.	264	627	292	640	612	792	2
Pero	43	640	65	652	612	792	2
¿Cómo	69	640	101	652	612	792	2
lograr	105	640	134	652	612	792	2
su	138	640	149	652	612	792	2
transformación	153	640	226	652	612	792	2
hacia	230	640	255	652	612	792	2
formas	259	640	292	652	612	792	2
más	43	652	62	665	612	792	2
colectivas	66	652	112	665	612	792	2
de	117	652	128	665	612	792	2
entender	132	652	175	665	612	792	2
la	179	652	188	665	612	792	2
práctica	192	652	230	665	612	792	2
profesional?	234	652	292	665	612	792	2
Para	43	665	64	678	612	792	2
ello,	71	665	90	678	612	792	2
es	97	665	107	678	612	792	2
necesario	113	665	158	678	612	792	2
analizarla	165	665	211	678	612	792	2
desde	218	665	245	678	612	792	2
la	252	665	260	678	612	792	2
salud	267	665	292	678	612	792	2
pública	43	678	77	691	612	792	2
y	83	678	88	691	612	792	2
sus	93	678	109	691	612	792	2
estrategias,	115	678	168	691	612	792	2
desde	179	678	207	691	612	792	2
la	212	678	220	691	612	792	2
salud	226	678	251	691	612	792	2
general	257	678	292	691	612	792	2
(sistémica)	43	691	95	704	612	792	2
y	103	691	109	704	612	792	2
sus	117	691	133	704	612	792	2
nexos	141	691	168	704	612	792	2
fisiopatológicos	176	691	250	704	612	792	2
con	258	691	275	704	612	792	2
la	283	691	292	704	612	792	2
enfermedad	43	704	100	717	612	792	2
bucodental,	106	704	161	717	612	792	2
lo	167	704	176	717	612	792	2
cual	183	704	202	717	612	792	2
se	209	704	219	717	612	792	2
aborda	225	704	259	717	612	792	2
en	265	704	277	717	612	792	2
el	283	704	292	717	612	792	2
desarrollo	43	717	91	730	612	792	2
de	93	717	105	730	612	792	2
este	107	717	126	730	612	792	2
artículo.	129	717	167	730	612	792	2
Se	320	549	331	562	612	792	2
diseñó	336	549	367	562	612	792	2
una	372	549	389	562	612	792	2
revisión	394	549	432	562	612	792	2
rápida,	437	549	470	562	612	792	2
documental	474	549	530	562	612	792	2
de	535	549	546	562	612	792	2
tipo	551	549	569	562	612	792	2
narrativa,	320	562	366	575	612	792	2
mediante	370	562	414	575	612	792	2
búsqueda	418	562	463	575	612	792	2
en	467	562	479	575	612	792	2
las	482	562	495	575	612	792	2
bases	499	562	525	575	612	792	2
de	529	562	540	575	612	792	2
datos	544	562	569	575	612	792	2
Pubmed	320	575	358	588	612	792	2
y	362	575	367	588	612	792	2
Google	371	575	403	588	612	792	2
escolarship	406	575	458	588	612	792	2
(GS)	462	575	483	588	612	792	2
(en	487	575	502	588	612	792	2
los	506	575	520	588	612	792	2
últimos	524	575	559	588	612	792	2
5	563	575	569	588	612	792	2
años),	320	588	349	601	612	792	2
considerando	362	588	426	601	612	792	2
los	439	588	453	601	612	792	2
términos	466	588	508	601	612	792	2
booleanos	521	588	569	601	612	792	2
(periodontitis	320	601	383	614	612	792	2
or	393	601	404	614	612	792	2
oral	414	601	432	614	612	792	2
pahology)	442	601	489	614	612	792	2
and	499	601	516	614	612	792	2
(systemic	526	601	569	614	612	792	2
diseases),	320	614	364	627	612	792	2
se	369	614	379	627	612	792	2
incluyeron	385	614	435	627	612	792	2
los	441	614	454	627	612	792	2
ensayos	460	614	497	627	612	792	2
clínicos,	503	614	540	627	612	792	2
meta	546	614	569	627	612	792	2
análisis,	320	627	358	640	612	792	2
y	361	627	367	640	612	792	2
revisiones	370	627	418	640	612	792	2
sistemáticas,	421	627	481	640	612	792	2
que	484	627	501	640	612	792	2
dieran	504	627	535	640	612	792	2
cuenta	538	627	569	640	612	792	2
de	320	640	332	652	612	792	2
artículos	344	640	385	652	612	792	2
originales;	397	640	446	652	612	792	2
para	458	640	480	652	612	792	2
el	492	640	500	652	612	792	2
análisis	512	640	547	652	612	792	2
se	559	640	570	652	612	792	2
seleccionaron	320	652	385	665	612	792	2
los	389	652	403	665	612	792	2
más	407	652	426	665	612	792	2
relevantes	431	652	480	665	612	792	2
de	484	652	495	665	612	792	2
GS	499	652	512	665	612	792	2
y	516	652	521	665	612	792	2
todos	525	652	552	665	612	792	2
los	556	652	569	665	612	792	2
que	320	665	338	678	612	792	2
muestran	341	665	386	678	612	792	2
pertinencia	390	665	443	678	612	792	2
con	447	665	464	678	612	792	2
la	467	665	476	678	612	792	2
pregunta	479	665	522	678	612	792	2
general	525	665	560	678	612	792	2
y	564	665	569	678	612	792	2
las	320	678	333	691	612	792	2
relaciones	335	678	384	691	612	792	2
buscadas	385	678	429	691	612	792	2
en	430	678	442	691	612	792	2
esta	444	678	463	691	612	792	2
revisión:	465	678	506	691	612	792	2
relaciones	508	678	556	691	612	792	2
de	558	678	569	691	612	792	2
la	320	691	329	704	612	792	2
salud	339	691	365	704	612	792	2
bucal	375	691	401	704	612	792	2
con	411	691	428	704	612	792	2
la	439	691	447	704	612	792	2
enfermedad	458	691	515	704	612	792	2
sistémica	525	691	569	704	612	792	2
(enfermedades	320	704	391	717	612	792	2
no	394	704	406	717	612	792	2
transmisibles),	408	704	478	717	612	792	2
las	481	704	494	717	612	792	2
relaciones	497	704	545	717	612	792	2
de	547	704	559	717	612	792	2
la	561	704	570	717	612	792	2
odontología	320	717	376	730	612	792	2
con	379	717	396	730	612	792	2
la	399	717	407	730	612	792	2
práctica	410	717	448	730	612	792	2
sanitaria,	451	717	494	730	612	792	2
y	497	717	503	730	612	792	2
las	505	717	518	730	612	792	2
relaciones	521	717	569	730	612	792	2
[292]	295	749	317	759	612	792	2
Franco-Giraldo	214	30	259	37	612	792	3
A.	260	30	266	37	612	792	3
Univ.	268	30	283	37	612	792	3
Salud.	285	30	303	37	612	792	3
23(3):291-300,	305	30	350	37	612	792	3
2021	351	30	367	37	612	792	3
(Sep	368	30	381	37	612	792	3
-	383	30	385	37	612	792	3
Dic)	387	30	399	37	612	792	3
estructurales	43	57	105	70	612	792	3
de	111	57	122	70	612	792	3
los	128	57	142	70	612	792	3
determinantes	148	57	217	70	612	792	3
sociales	223	57	260	70	612	792	3
de	266	57	277	70	612	792	3
la	283	57	292	70	612	792	3
salud	43	70	68	83	612	792	3
bucal,	72	70	100	83	612	792	3
a	104	70	109	83	612	792	3
partir	114	70	141	83	612	792	3
de	145	70	157	83	612	792	3
la	161	70	169	83	612	792	3
pregunta	173	70	216	83	612	792	3
guía:	220	70	243	83	612	792	3
¿Cómo	247	70	280	83	612	792	3
la	284	70	292	83	612	792	3
patología	43	82	86	95	612	792	3
bucal	89	82	114	95	612	792	3
influye	116	82	149	95	612	792	3
en	151	82	163	95	612	792	3
las	165	82	178	95	612	792	3
ECNT?	181	82	212	95	612	792	3
Está	320	57	340	70	612	792	3
claro	345	57	368	70	612	792	3
que,	373	57	392	70	612	792	3
sin	397	57	411	70	612	792	3
una	415	57	433	70	612	792	3
higiene	437	57	471	70	612	792	3
bucal	476	57	501	70	612	792	3
adecuada,	505	57	552	70	612	792	3
las	556	57	569	70	612	792	3
bacterias	320	70	363	83	612	792	3
conducen	365	70	411	83	612	792	3
a	412	70	418	83	612	792	3
infecciones	420	70	472	83	612	792	3
bucales,	474	70	512	83	612	792	3
como	514	70	540	83	612	792	3
caries	542	70	569	83	612	792	3
y	320	82	326	95	612	792	3
enfermedades	332	82	399	95	612	792	3
de	404	82	416	95	612	792	3
las	421	82	435	95	612	792	3
encías,	440	82	472	95	612	792	3
y	478	82	484	95	612	792	3
también	489	82	528	95	612	792	3
a	534	82	539	95	612	792	3
otros	545	82	570	95	612	792	3
órganos	320	95	358	108	612	792	3
del	362	95	376	108	612	792	3
cuerpo	380	95	413	108	612	792	3
humano;	416	95	458	108	612	792	3
constituyéndose	461	95	539	108	612	792	3
en	542	95	554	108	612	792	3
un	557	95	570	108	612	792	3
riesgo	320	108	349	121	612	792	3
vital.	352	108	375	121	612	792	3
Resultados	137	106	198	121	612	792	3
Se	43	127	54	140	612	792	3
obtuvieron	56	127	109	140	612	792	3
1130	111	127	136	140	612	792	3
artículos	139	127	180	140	612	792	3
en	183	127	194	140	612	792	3
Google	197	127	229	140	612	792	3
Scholar	232	127	266	140	612	792	3
(GS),	269	127	292	140	612	792	3
y	43	140	48	153	612	792	3
290	56	140	74	153	612	792	3
en	82	140	93	153	612	792	3
Pubmed	101	140	138	153	612	792	3
(full	146	140	165	153	612	792	3
text);	172	140	197	153	612	792	3
de	205	140	216	153	612	792	3
los	224	140	237	153	612	792	3
cuales	245	140	274	153	612	792	3
se	282	140	292	153	612	792	3
seleccionaron	43	153	108	166	612	792	3
los	111	153	125	166	612	792	3
más	128	153	147	166	612	792	3
relevantes	151	153	200	166	612	792	3
para	203	153	225	166	612	792	3
el	228	153	237	166	612	792	3
periodo	240	153	277	166	612	792	3
de	280	153	292	166	612	792	3
búsqueda,	43	166	91	179	612	792	3
quedando	93	166	140	179	612	792	3
59	143	166	155	179	612	792	3
manuscritos	158	166	216	179	612	792	3
para	219	166	241	179	612	792	3
el	243	166	252	179	612	792	3
análisis.	254	166	292	179	612	792	3
Se	43	179	53	192	612	792	3
identificaron	55	179	116	192	612	792	3
asociaciones	118	179	177	192	612	792	3
de	179	179	190	192	612	792	3
la	192	179	200	192	612	792	3
patología	202	179	246	192	612	792	3
bucal	248	179	273	192	612	792	3
con	275	179	292	192	612	792	3
la	43	192	51	205	612	792	3
salud	53	192	78	205	612	792	3
sistémica,	81	192	127	205	612	792	3
influencia	129	192	176	205	612	792	3
de	178	192	189	205	612	792	3
la	191	192	200	205	612	792	3
periodontitis	202	192	263	205	612	792	3
sobre	265	192	292	205	612	792	3
las	43	205	56	218	612	792	3
ECNT,	60	205	89	218	612	792	3
diabetes,	93	205	135	218	612	792	3
enfermedades	139	205	206	218	612	792	3
cardiovasculares,	210	205	292	218	612	792	3
el	43	218	51	231	612	792	3
embarazo,	54	218	103	231	612	792	3
la	106	218	114	231	612	792	3
eclampsia	117	218	164	231	612	792	3
y	167	218	173	231	612	792	3
la	176	218	184	231	612	792	3
enfermedad	187	218	244	231	612	792	3
perinatal,	247	218	292	231	612	792	3
el	43	231	51	244	612	792	3
Alzheimer,	54	231	105	244	612	792	3
entre	107	231	132	244	612	792	3
otras.	135	231	162	244	612	792	3
Hallazgos	164	231	210	244	612	792	3
que	212	231	230	244	612	792	3
se	233	231	243	244	612	792	3
describen	246	231	292	244	612	792	3
en	43	244	54	257	612	792	3
este	57	244	76	257	612	792	3
capítulo	78	244	116	257	612	792	3
de	119	244	130	257	612	792	3
resultados.	133	244	184	257	612	792	3
El	320	132	330	145	612	792	3
caso	332	132	355	145	612	792	3
de	357	132	370	145	612	792	3
Colombia	372	132	420	145	612	792	3
Los	320	145	337	158	612	792	3
estudios	340	145	380	158	612	792	3
siguientes	384	145	432	158	612	792	3
muestran	435	145	480	158	612	792	3
la	484	145	493	158	612	792	3
evolución	496	145	542	158	612	792	3
de	546	145	557	158	612	792	3
la	561	145	569	158	612	792	3
salud	320	158	346	171	612	792	3
bucal	348	158	373	171	612	792	3
en	376	158	387	171	612	792	3
Colombia:	390	158	437	171	612	792	3
Montenegro	320	182	378	195	612	792	3
(12)	378	183	391	191	612	792	3
plantea	394	182	429	195	612	792	3
que:	433	182	453	195	612	792	3
“A	456	182	467	195	612	792	3
partir	471	182	498	195	612	792	3
del	501	182	516	195	612	792	3
análisis	519	182	555	195	612	792	3
de	558	182	569	195	612	792	3
algunas	320	195	356	208	612	792	3
estadísticas	360	195	414	208	612	792	3
de	418	195	429	208	612	792	3
morbilidad	433	195	485	208	612	792	3
oral	488	195	507	208	612	792	3
en	510	195	522	208	612	792	3
Colombia	525	195	569	208	612	792	3
(…)	320	208	337	221	612	792	3
se	342	208	352	221	612	792	3
muestra	357	208	396	221	612	792	3
cómo	400	208	426	221	612	792	3
los	431	208	445	221	612	792	3
problemas	449	208	499	221	612	792	3
de	504	208	516	221	612	792	3
salud	521	208	546	221	612	792	3
oral	551	208	569	221	612	792	3
(caries)	320	221	357	233	612	792	3
siguen	362	221	393	233	612	792	3
afectando	398	221	444	233	612	792	3
a	450	221	455	233	612	792	3
un	461	221	473	233	612	792	3
número	478	221	515	233	612	792	3
alto	521	221	539	233	612	792	3
de	544	221	556	233	612	792	3
la	561	221	569	233	612	792	3
población,	320	233	369	246	612	792	3
a	371	233	377	246	612	792	3
pesar	379	233	406	246	612	792	3
de	408	233	420	246	612	792	3
haberse	422	233	460	246	612	792	3
reducido	463	233	505	246	612	792	3
el	507	233	516	246	612	792	3
número	518	233	555	246	612	792	3
de	558	233	569	246	612	792	3
dientes	320	246	355	259	612	792	3
afectados	363	246	407	259	612	792	3
(índice	415	246	448	259	612	792	3
COP-D)”.	456	246	497	259	612	792	3
Los	506	246	522	259	612	792	3
estudios	530	246	570	259	612	792	3
nacionales	320	259	370	272	612	792	3
de	373	259	385	272	612	792	3
salud	388	259	414	272	612	792	3
bucal	417	259	442	272	612	792	3
(1965-1966,	446	259	505	272	612	792	3
1977-1980	508	259	561	272	612	792	3
y	564	259	570	272	612	792	3
1998)	320	272	349	285	612	792	3
(12)	349	274	362	282	612	792	3
,	362	272	364	285	612	792	3
evidencian	367	272	418	285	612	792	3
que	421	272	439	285	612	792	3
existe	442	272	469	285	612	792	3
una	472	272	490	285	612	792	3
recuperación	493	272	555	285	612	792	3
en	558	272	569	285	612	792	3
la	320	285	329	298	612	792	3
secuencia	331	285	377	298	612	792	3
histórica	379	285	420	298	612	792	3
de	423	285	434	298	612	792	3
este	437	285	456	298	612	792	3
problema:	458	285	507	298	612	792	3
El	509	285	518	298	612	792	3
estudio	521	285	556	298	612	792	3
de	558	285	569	298	612	792	3
1998	320	298	345	311	612	792	3
muestra	347	298	385	311	612	792	3
que	387	298	405	311	612	792	3
el	407	298	415	311	612	792	3
índice	417	298	445	311	612	792	3
dientes	447	298	482	311	612	792	3
cariados,	484	298	526	311	612	792	3
perdidos	528	298	569	311	612	792	3
y	320	311	326	324	612	792	3
obturados	328	311	376	324	612	792	3
(CPO-D)	378	311	417	324	612	792	3
en	419	311	431	324	612	792	3
niños	433	311	459	324	612	792	3
de	461	311	472	324	612	792	3
12	474	311	487	324	612	792	3
años	489	311	511	324	612	792	3
se	513	311	523	324	612	792	3
redujo	525	311	556	324	612	792	3
de	558	311	569	324	612	792	3
7,1	320	324	335	337	612	792	3
en	337	324	349	337	612	792	3
1966	352	324	376	337	612	792	3
a	378	324	384	337	612	792	3
4,8	386	324	401	337	612	792	3
entre	403	324	429	337	612	792	3
1977	431	324	455	337	612	792	3
y	458	324	464	337	612	792	3
1980,	466	324	493	337	612	792	3
y	496	324	501	337	612	792	3
a	504	324	509	337	612	792	3
2,3	512	324	526	337	612	792	3
en	529	324	540	337	612	792	3
1998.	543	324	569	337	612	792	3
Así	320	337	335	350	612	792	3
se	342	337	352	350	612	792	3
da	359	337	371	350	612	792	3
una	378	337	395	350	612	792	3
disminución	402	337	461	350	612	792	3
de	468	337	479	350	612	792	3
la	486	337	495	350	612	792	3
severidad	502	337	548	350	612	792	3
del	555	337	569	350	612	792	3
problema,	320	350	368	363	612	792	3
y	371	350	376	363	612	792	3
el	379	350	388	363	612	792	3
país	391	350	410	363	612	792	3
pasó	413	350	435	363	612	792	3
de	438	350	449	363	612	792	3
un	452	350	464	363	612	792	3
índice	467	350	496	363	612	792	3
muy	499	350	519	363	612	792	3
alto	522	350	540	363	612	792	3
a	543	350	549	363	612	792	3
uno	551	350	569	363	612	792	3
bajo	320	362	340	375	612	792	3
de	343	362	354	375	612	792	3
caries	357	362	385	375	612	792	3
dental	387	362	417	375	612	792	3
en	419	362	431	375	612	792	3
un	433	362	445	375	612	792	3
período	448	362	485	375	612	792	3
de	487	362	499	375	612	792	3
32	501	362	513	375	612	792	3
años.	516	362	540	375	612	792	3
Sobre	43	267	72	280	612	792	3
la	74	267	84	280	612	792	3
situación	86	267	133	280	612	792	3
general	135	267	173	280	612	792	3
de	176	267	188	280	612	792	3
salud	191	267	218	280	612	792	3
bucal	220	267	248	280	612	792	3
En	43	280	55	293	612	792	3
el	57	280	66	293	612	792	3
“ABC	68	280	92	293	612	792	3
de	94	280	105	293	612	792	3
la	107	280	116	293	612	792	3
salud”	118	280	147	293	612	792	3
acerca	149	280	180	293	612	792	3
del	182	280	196	293	612	792	3
día	198	280	213	293	612	792	3
de	215	280	227	293	612	792	3
la	229	280	237	293	612	792	3
salud	239	280	264	293	612	792	3
bucal	267	280	292	293	612	792	3
en	43	293	54	306	612	792	3
España,	57	293	94	306	612	792	3
se	97	293	107	306	612	792	3
encuentra	110	293	157	306	612	792	3
que:	160	293	181	306	612	792	3
el	183	293	192	306	612	792	3
90%	195	293	217	306	612	792	3
de	220	293	231	306	612	792	3
la	234	293	243	306	612	792	3
población	246	293	292	306	612	792	3
mundial	43	306	82	319	612	792	3
padece	87	306	120	319	612	792	3
alguna	126	306	157	319	612	792	3
enfermedad	162	306	219	319	612	792	3
de	225	306	236	319	612	792	3
la	242	306	250	319	612	792	3
cavidad	255	306	292	319	612	792	3
bucal	43	319	68	332	612	792	3
(entre	74	319	103	332	612	792	3
ellas	108	319	130	332	612	792	3
caries,	135	319	166	332	612	792	3
periodontitis,	171	319	235	332	612	792	3
cáncer),	240	319	278	332	612	792	3
el	283	319	292	332	612	792	3
documento	43	332	96	345	612	792	3
enfatiza	101	332	139	345	612	792	3
los	144	332	158	345	612	792	3
beneficios	163	332	211	345	612	792	3
que	217	332	234	345	612	792	3
una	240	332	257	345	612	792	3
buena	263	332	292	345	612	792	3
higiene	43	345	77	358	612	792	3
dental	82	345	112	358	612	792	3
trae	117	345	136	358	612	792	3
a	141	345	147	358	612	792	3
la	152	345	160	358	612	792	3
salud	165	345	190	358	612	792	3
general.	195	345	233	358	612	792	3
En	238	345	251	358	612	792	3
España,	256	345	292	358	612	792	3
entre	43	358	68	371	612	792	3
el	71	358	80	371	612	792	3
37%	83	358	105	371	612	792	3
y	109	358	114	371	612	792	3
el	118	358	126	371	612	792	3
55%	130	358	152	371	612	792	3
de	155	358	167	371	612	792	3
los	170	358	184	371	612	792	3
niños	187	358	213	371	612	792	3
en	217	358	228	371	612	792	3
edad	232	358	255	371	612	792	3
escolar	258	358	292	371	612	792	3
tienen	43	371	73	384	612	792	3
caries,	77	371	107	384	612	792	3
comparado	111	371	164	384	612	792	3
con	168	371	185	384	612	792	3
un	189	371	202	384	612	792	3
60%	206	371	228	384	612	792	3
a	232	371	238	384	612	792	3
90%	242	371	264	384	612	792	3
en	268	371	279	384	612	792	3
el	283	371	292	384	612	792	3
mundo;	43	384	79	396	612	792	3
unas	84	384	106	396	612	792	3
estadísticas	111	384	166	396	612	792	3
de	171	384	183	396	612	792	3
cáncer	188	384	219	396	612	792	3
oral	224	384	243	396	612	792	3
de	248	384	259	396	612	792	3
8	264	384	270	396	612	792	3
por	275	384	292	396	612	792	3
100000	43	396	79	409	612	792	3
asociadas	81	396	127	409	612	792	3
al	129	396	137	409	612	792	3
consumo	139	396	182	409	612	792	3
de	184	396	195	409	612	792	3
alcohol	197	396	231	409	612	792	3
y	233	396	239	409	612	792	3
tabaco,	241	396	274	409	612	792	3
y	276	396	282	409	612	792	3
el	284	396	292	409	612	792	3
5%	43	409	59	422	612	792	3
al	63	409	71	422	612	792	3
10%	75	409	97	422	612	792	3
del	101	409	116	422	612	792	3
gasto	120	409	145	422	612	792	3
en	149	409	160	422	612	792	3
salud	164	409	190	422	612	792	3
es	194	409	204	422	612	792	3
debido	208	409	241	422	612	792	3
a	245	409	250	422	612	792	3
la	254	409	263	422	612	792	3
salud	267	409	292	422	612	792	3
bucal	43	422	68	435	612	792	3
(7)	68	424	77	432	612	792	3
.	77	422	79	435	612	792	3
Por	320	386	337	399	612	792	3
su	343	386	353	399	612	792	3
parte,	359	386	387	399	612	792	3
el	392	386	401	399	612	792	3
Estudio	406	386	442	399	612	792	3
Nacional	448	386	489	399	612	792	3
de	495	386	506	399	612	792	3
Salud	512	386	538	399	612	792	3
Bucal	543	386	569	399	612	792	3
(ENSAB)	320	399	362	412	612	792	3
III	371	399	382	412	612	792	3
(12)	382	401	395	409	612	792	3
mostró	405	399	439	412	612	792	3
que	449	399	466	412	612	792	3
el	476	399	484	412	612	792	3
88,7%	494	399	525	412	612	792	3
de	535	399	546	412	612	792	3
los	556	399	569	412	612	792	3
colombianos	320	412	380	425	612	792	3
posee	383	412	411	425	612	792	3
historia	414	412	450	425	612	792	3
de	453	412	465	425	612	792	3
caries	468	412	496	425	612	792	3
en	499	412	511	425	612	792	3
la	514	412	522	425	612	792	3
dentición	525	412	569	425	612	792	3
permanente.	320	425	380	438	612	792	3
Adicionalmente,	388	425	464	438	612	792	3
se	472	425	482	438	612	792	3
observó	490	425	528	438	612	792	3
que	536	425	553	438	612	792	3
la	561	425	569	438	612	792	3
consulta	320	438	360	451	612	792	3
odontológica	367	438	428	451	612	792	3
por	435	438	451	451	612	792	3
algún	458	438	484	451	612	792	3
problema	491	438	536	451	612	792	3
en	543	438	554	451	612	792	3
la	561	438	569	451	612	792	3
cavidad	320	451	357	464	612	792	3
oral	361	451	379	464	612	792	3
se	383	451	393	464	612	792	3
encuentra	397	451	445	464	612	792	3
como	448	451	474	464	612	792	3
la	478	451	486	464	612	792	3
tercera	490	451	524	464	612	792	3
causa	528	451	554	464	612	792	3
de	558	451	569	464	612	792	3
atención	320	464	361	477	612	792	3
en	367	464	378	477	612	792	3
consulta	384	464	424	477	612	792	3
externa,	429	464	467	477	612	792	3
en	473	464	485	477	612	792	3
desmedro	491	464	538	477	612	792	3
de	544	464	555	477	612	792	3
la	561	464	569	477	612	792	3
consulta	320	477	360	489	612	792	3
preventiva	362	477	413	489	612	792	3
en	416	477	427	489	612	792	3
salud	430	477	455	489	612	792	3
oral.	457	477	478	489	612	792	3
Por	43	446	59	459	612	792	3
otro	61	446	81	459	612	792	3
lado,	83	446	106	459	612	792	3
la	108	446	117	459	612	792	3
fluorosis	119	446	160	459	612	792	3
o	162	446	168	459	612	792	3
las	170	446	183	459	612	792	3
manifestaciones	185	446	261	459	612	792	3
orales	263	446	292	459	612	792	3
del	43	459	57	472	612	792	3
VIH,	61	459	81	472	612	792	3
la	85	459	93	472	612	792	3
enfermedad	96	459	153	472	612	792	3
periodontal	157	459	212	472	612	792	3
que	216	459	233	472	612	792	3
se	237	459	247	472	612	792	3
presenta	250	459	292	472	612	792	3
en	43	472	54	485	612	792	3
altos	59	472	82	485	612	792	3
índices	87	472	120	485	612	792	3
en	125	472	137	485	612	792	3
el	142	472	150	485	612	792	3
adulto,	155	472	188	485	612	792	3
debido	193	472	225	485	612	792	3
a	230	472	236	485	612	792	3
la	241	472	249	485	612	792	3
falta	254	472	275	485	612	792	3
de	280	472	292	485	612	792	3
actividad	43	485	86	498	612	792	3
física,	89	485	116	498	612	792	3
dieta	119	485	143	498	612	792	3
alta	146	485	163	498	612	792	3
en	167	485	178	498	612	792	3
grasa,	181	485	209	498	612	792	3
sal	212	485	226	498	612	792	3
y	229	485	235	498	612	792	3
azúcar,	238	485	271	498	612	792	3
y	275	485	280	498	612	792	3
el	284	485	292	498	612	792	3
tabaco;	43	498	77	511	612	792	3
la	80	498	88	511	612	792	3
patología	91	498	135	511	612	792	3
bucodental,	138	498	193	511	612	792	3
por	196	498	212	511	612	792	3
su	215	498	226	511	612	792	3
conexión	229	498	272	511	612	792	3
con	275	498	292	511	612	792	3
otra	43	511	62	524	612	792	3
serie	65	511	88	524	612	792	3
de	92	511	103	524	612	792	3
enfermedades	106	511	173	524	612	792	3
crónicas	176	511	216	524	612	792	3
del	219	511	233	524	612	792	3
paciente,	236	511	279	524	612	792	3
se	282	511	292	524	612	792	3
convierten	43	523	93	536	612	792	3
en	97	523	109	536	612	792	3
problemas	112	523	162	536	612	792	3
de	166	523	178	536	612	792	3
salud	182	523	207	536	612	792	3
pública.,	211	523	250	536	612	792	3
como	254	523	279	536	612	792	3
lo	283	523	292	536	612	792	3
refiere	43	536	74	549	612	792	3
Watt	78	536	101	549	612	792	3
(8)	101	538	110	546	612	792	3
,	110	536	113	549	612	792	3
“las	117	536	134	549	612	792	3
enfermedades	138	536	205	549	612	792	3
bucodentales	209	536	271	549	612	792	3
son	275	536	292	549	612	792	3
un	43	549	55	562	612	792	3
importante	60	549	113	562	612	792	3
problema	117	549	163	562	612	792	3
de	167	549	179	562	612	792	3
salud	184	549	209	562	612	792	3
pública	214	549	248	562	612	792	3
mundial	253	549	292	562	612	792	3
que	43	562	60	575	612	792	3
afecta	64	562	92	575	612	792	3
a	95	562	100	575	612	792	3
más	104	562	123	575	612	792	3
de	127	562	138	575	612	792	3
3500	142	562	166	575	612	792	3
millones	170	562	210	575	612	792	3
de	214	562	225	575	612	792	3
personas.	229	562	274	575	612	792	3
Sin	277	562	292	575	612	792	3
embargo,	43	575	87	588	612	792	3
la	91	575	100	588	612	792	3
odontología	104	575	160	588	612	792	3
hasta	165	575	190	588	612	792	3
ahora	195	575	222	588	612	792	3
no	226	575	238	588	612	792	3
ha	243	575	254	588	612	792	3
podido	259	575	292	588	612	792	3
abordar	43	588	81	601	612	792	3
este	85	588	105	601	612	792	3
problema".	109	588	161	601	612	792	3
Otro	171	588	192	601	612	792	3
estudio	197	588	232	601	612	792	3
coincide	236	588	276	601	612	792	3
en	280	588	292	601	612	792	3
este	43	601	62	614	612	792	3
exceso	66	601	97	614	612	792	3
de	101	601	113	614	612	792	3
carga	117	601	142	614	612	792	3
de	146	601	158	614	612	792	3
la	162	601	170	614	612	792	3
patología	174	601	218	614	612	792	3
oral:	222	601	243	614	612	792	3
“La	247	601	263	614	612	792	3
salud	266	601	292	614	612	792	3
bucal	43	614	68	627	612	792	3
no	71	614	83	627	612	792	3
ha	86	614	98	627	612	792	3
mejorado	101	614	146	627	612	792	3
en	149	614	161	627	612	792	3
los	164	614	178	627	612	792	3
últimos	181	614	217	627	612	792	3
25	220	614	232	627	612	792	3
años	235	614	257	627	612	792	3
(…).	261	614	279	627	612	792	3
El	283	614	292	627	612	792	3
número	43	627	80	640	612	792	3
de	87	627	99	640	612	792	3
personas	106	627	149	640	612	792	3
con	156	627	173	640	612	792	3
afecciones	181	627	230	640	612	792	3
bucales	237	627	272	640	612	792	3
no	280	627	292	640	612	792	3
tratadas	43	640	82	652	612	792	3
aumentó	85	640	126	652	612	792	3
de	129	640	141	652	612	792	3
2500	144	640	168	652	612	792	3
millones	171	640	212	652	612	792	3
en	215	640	226	652	612	792	3
1990	229	640	254	652	612	792	3
a	257	640	262	652	612	792	3
3,500	265	640	292	652	612	792	3
millones	43	652	83	665	612	792	3
en	87	652	99	665	612	792	3
2015”	104	652	132	665	612	792	3
(9)	132	654	141	662	612	792	3
.	141	652	144	665	612	792	3
Por	148	652	165	665	612	792	3
su	169	652	180	665	612	792	3
parte,	185	652	212	665	612	792	3
la	217	652	225	665	612	792	3
Organización	230	652	292	665	612	792	3
Mundial	43	665	81	678	612	792	3
de	89	665	100	678	612	792	3
la	107	665	115	678	612	792	3
Salud	122	665	148	678	612	792	3
(OMS),	156	665	188	678	612	792	3
considera	195	665	241	678	612	792	3
que	248	665	266	678	612	792	3
esta	273	665	292	678	612	792	3
situación	43	678	86	691	612	792	3
es	97	678	107	691	612	792	3
un	118	678	131	691	612	792	3
generador	142	678	191	691	612	792	3
de	202	678	214	691	612	792	3
desigualdades	225	678	292	691	612	792	3
sociales	43	691	80	704	612	792	3
(11)	80	692	93	701	612	792	3
.	93	691	95	704	612	792	3
Al	320	501	330	513	612	792	3
actualizar	335	501	381	513	612	792	3
la	386	501	394	513	612	792	3
información	398	501	456	513	612	792	3
con	460	501	477	513	612	792	3
base	482	501	503	513	612	792	3
en	508	501	519	513	612	792	3
el	524	501	532	513	612	792	3
ENSAB	537	501	569	513	612	792	3
IV	320	513	330	526	612	792	3
(13)	331	515	344	523	612	792	3
se	349	513	359	526	612	792	3
encuentra	365	513	412	526	612	792	3
que	418	513	435	526	612	792	3
“la	441	513	453	526	612	792	3
afectación	459	513	507	526	612	792	3
medida	512	513	548	526	612	792	3
por	553	513	570	526	612	792	3
índice	320	526	349	539	612	792	3
COP	354	526	374	539	612	792	3
se	379	526	389	539	612	792	3
ha	394	526	405	539	612	792	3
reducido	411	526	452	539	612	792	3
al	458	526	466	539	612	792	3
pasar	471	526	497	539	612	792	3
de	502	526	514	539	612	792	3
2,3	519	526	533	539	612	792	3
a	539	526	544	539	612	792	3
1,51	549	526	570	539	612	792	3
dientes	320	539	355	552	612	792	3
afectados	357	539	401	552	612	792	3
a	403	539	409	552	612	792	3
la	410	539	419	552	612	792	3
edad	421	539	444	552	612	792	3
de	445	539	457	552	612	792	3
12	459	539	471	552	612	792	3
años	473	539	495	552	612	792	3
como	497	539	523	552	612	792	3
indicador	524	539	569	552	612	792	3
de	320	552	332	565	612	792	3
comparación	334	552	396	565	612	792	3
internacional	398	552	461	565	612	792	3
y	463	552	469	565	612	792	3
está	472	552	491	565	612	792	3
por	494	552	510	565	612	792	3
debajo	513	552	544	565	612	792	3
de	547	552	559	565	612	792	3
la	561	552	569	565	612	792	3
cifra	320	565	341	578	612	792	3
de	347	565	358	578	612	792	3
3,0	364	565	378	578	612	792	3
definida	383	565	422	578	612	792	3
por	427	565	444	578	612	792	3
la	449	565	457	578	612	792	3
OMS.	462	565	487	578	612	792	3
Sin	492	565	507	578	612	792	3
embargo,	512	565	556	578	612	792	3
la	561	565	569	578	612	792	3
experiencia	320	578	375	591	612	792	3
de	377	578	388	591	612	792	3
caries	391	578	418	591	612	792	3
se	421	578	431	591	612	792	3
ha	433	578	444	591	612	792	3
incrementado	446	578	512	591	612	792	3
en	514	578	525	591	612	792	3
todos	527	578	554	591	612	792	3
los	556	578	569	591	612	792	3
grupos	320	591	353	604	612	792	3
de	357	591	368	604	612	792	3
edad	371	591	394	604	612	792	3
aunque	398	591	433	604	612	792	3
la	436	591	445	604	612	792	3
prevalencia	448	591	503	604	612	792	3
ha	506	591	518	604	612	792	3
reducido”.	521	591	569	604	612	792	3
También	320	604	362	617	612	792	3
se	364	604	375	617	612	792	3
ha	377	604	389	617	612	792	3
observado	391	604	441	617	612	792	3
aumento	443	604	485	617	612	792	3
en	488	604	499	617	612	792	3
la	502	604	510	617	612	792	3
enfermedad	513	604	569	617	612	792	3
periodontal,	320	617	378	630	612	792	3
la	380	617	388	630	612	792	3
fluorosis	391	617	432	630	612	792	3
leve	434	617	453	630	612	792	3
y	456	617	461	630	612	792	3
el	463	617	472	630	612	792	3
edentulismo	474	617	533	630	612	792	3
parcial,	535	617	569	630	612	792	3
así	320	629	333	642	612	792	3
como	335	629	361	642	612	792	3
las	363	629	376	642	612	792	3
lesiones	378	629	417	642	612	792	3
por	419	629	435	642	612	792	3
prótesis	437	629	475	642	612	792	3
y	477	629	483	642	612	792	3
la	485	629	493	642	612	792	3
estomatitis;	495	629	551	642	612	792	3
por	553	629	569	642	612	792	3
su	320	642	331	655	612	792	3
parte,	333	642	360	655	612	792	3
la	362	642	371	655	612	792	3
erosión	373	642	408	655	612	792	3
dental	410	642	440	655	612	792	3
tiene	441	642	465	655	612	792	3
prevalencias	467	642	526	655	612	792	3
menores	528	642	570	655	612	792	3
al	320	655	329	668	612	792	3
10%	332	655	355	668	612	792	3
en	358	655	370	668	612	792	3
la	374	655	382	668	612	792	3
población,	386	655	434	668	612	792	3
y	438	655	444	668	612	792	3
la	448	655	456	668	612	792	3
prevalencia	460	655	515	668	612	792	3
del	519	655	533	668	612	792	3
labio	537	655	560	668	612	792	3
y	564	655	569	668	612	792	3
paladar	320	668	356	681	612	792	3
hendido	358	668	397	681	612	792	3
permanece	399	668	451	681	612	792	3
en	453	668	464	681	612	792	3
los	466	668	480	681	612	792	3
niveles	481	668	515	681	612	792	3
de	516	668	528	681	612	792	3
estudios	530	668	569	681	612	792	3
anteriores.	320	681	371	694	612	792	3
De	320	705	333	718	612	792	3
acuerdo	339	705	377	718	612	792	3
con	382	705	399	718	612	792	3
Restrepo	405	705	447	718	612	792	3
et	453	705	462	718	612	792	3
al.,	468	705	481	718	612	792	3
(14)	481	706	494	714	612	792	3
varias	500	705	528	718	612	792	3
normas	534	705	570	718	612	792	3
representan	320	718	378	731	612	792	3
la	383	718	391	731	612	792	3
respuesta	397	718	443	731	612	792	3
social	448	718	475	731	612	792	3
en	480	718	492	731	612	792	3
salud	497	718	522	731	612	792	3
bucal	527	718	553	731	612	792	3
en	558	718	569	731	612	792	3
[293]	295	749	317	759	612	792	3
Franco-Giraldo	214	30	259	37	612	792	4
A.	260	30	266	37	612	792	4
Univ.	268	30	283	37	612	792	4
Salud.	285	30	303	37	612	792	4
23(3):291-300,	305	30	350	37	612	792	4
2021	351	30	367	37	612	792	4
(Sep	368	30	381	37	612	792	4
-	383	30	385	37	612	792	4
Dic)	387	30	399	37	612	792	4
Colombia:	43	57	90	70	612	792	4
La	93	57	105	70	612	792	4
Resolución	108	57	160	70	612	792	4
412	163	57	181	70	612	792	4
de	185	57	196	70	612	792	4
2000	200	57	224	70	612	792	4
que	227	57	245	70	612	792	4
establece	248	57	292	70	612	792	4
algunas	43	70	79	83	612	792	4
metas	87	70	116	83	612	792	4
en	124	70	136	83	612	792	4
el	145	70	153	83	612	792	4
campo	162	70	193	83	612	792	4
de	202	70	213	83	612	792	4
la	222	70	230	83	612	792	4
prevención	239	70	292	83	612	792	4
(topicaciones	43	82	106	95	612	792	4
de	115	82	127	95	612	792	4
flúor,	136	82	161	95	612	792	4
aplicación	170	82	218	95	612	792	4
de	227	82	239	95	612	792	4
sellantes,	248	82	292	95	612	792	4
remoción	43	95	87	108	612	792	4
de	96	95	107	108	612	792	4
placa	116	95	141	108	612	792	4
bacteriana,	149	95	201	108	612	792	4
detartraje	210	95	257	108	612	792	4
supra	265	95	292	108	612	792	4
gingival,	43	108	82	121	612	792	4
etc.);	86	108	109	121	612	792	4
el	113	108	121	121	612	792	4
Acuerdo	125	108	165	121	612	792	4
029	169	108	187	121	612	792	4
de	191	108	202	121	612	792	4
2011,	206	108	233	121	612	792	4
que	237	108	254	121	612	792	4
incluye	258	108	292	121	612	792	4
topicaciones	43	121	102	134	612	792	4
con	104	121	121	134	612	792	4
barniz,	124	121	156	134	612	792	4
flúor;	159	121	185	134	612	792	4
la	188	121	196	134	612	792	4
Resolución	199	121	251	134	612	792	4
4505	253	121	278	134	612	792	4
de	280	121	292	134	612	792	4
2012,	43	134	69	147	612	792	4
que	72	134	90	147	612	792	4
incluye	93	134	127	147	612	792	4
todas	130	134	156	147	612	792	4
las	159	134	172	147	612	792	4
actividades	175	134	229	147	612	792	4
de	232	134	243	147	612	792	4
detección	247	134	292	147	612	792	4
temprana	43	147	89	160	612	792	4
para	92	147	114	160	612	792	4
el	117	147	126	160	612	792	4
100%	129	147	157	160	612	792	4
de	161	147	172	160	612	792	4
la	176	147	185	160	612	792	4
población.	188	147	237	160	612	792	4
Según	240	147	269	160	612	792	4
este	273	147	292	160	612	792	4
estudio,	43	160	80	173	612	792	4
el	84	160	93	173	612	792	4
plan	97	160	118	173	612	792	4
de	122	160	134	173	612	792	4
beneficios	138	160	186	173	612	792	4
es	190	160	200	173	612	792	4
amplio	205	160	237	173	612	792	4
con	242	160	259	173	612	792	4
varias	263	160	292	173	612	792	4
inclusiones	43	173	96	186	612	792	4
recientes	98	173	141	186	612	792	4
como	143	173	168	186	612	792	4
prótesis	170	173	208	186	612	792	4
dentales	210	173	250	186	612	792	4
y	252	173	258	186	612	792	4
barniz,	260	173	292	186	612	792	4
flúor	43	186	65	199	612	792	4
(aunque	68	186	108	199	612	792	4
después	110	186	149	199	612	792	4
de	152	186	163	199	612	792	4
la	166	186	174	199	612	792	4
Ley	177	186	194	199	612	792	4
1751	197	186	222	199	612	792	4
ya	224	186	235	199	612	792	4
no	238	186	250	199	612	792	4
se	253	186	263	199	612	792	4
habla	266	186	292	199	612	792	4
de	43	199	54	212	612	792	4
planes	62	199	93	212	612	792	4
de	101	199	113	212	612	792	4
beneficios	121	199	168	212	612	792	4
sino	176	199	196	212	612	792	4
sólo	204	199	224	212	612	792	4
de	232	199	243	212	612	792	4
atención	251	199	292	212	612	792	4
universal	43	211	86	224	612	792	4
con	94	211	111	224	612	792	4
exclusiones).	119	211	180	224	612	792	4
Inclusive	188	211	230	224	612	792	4
se	238	211	248	224	612	792	4
llega	256	211	279	224	612	792	4
a	286	211	292	224	612	792	4
identificar	43	224	91	237	612	792	4
una	93	224	111	237	612	792	4
cobertura	113	224	159	237	612	792	4
alta	161	224	178	237	612	792	4
del	180	224	195	237	612	792	4
plan	197	224	217	237	612	792	4
de	219	224	231	237	612	792	4
beneficios	233	224	280	237	612	792	4
(a	282	224	292	237	612	792	4
través	43	237	72	250	612	792	4
de	75	237	86	250	612	792	4
la	89	237	98	250	612	792	4
clasificación	100	237	158	250	612	792	4
única	161	237	186	250	612	792	4
de	189	237	201	250	612	792	4
procedimientos	204	237	277	250	612	792	4
en	280	237	292	250	612	792	4
salud	43	250	68	263	612	792	4
_	70	250	75	263	612	792	4
CUPS_)	77	250	110	263	612	792	4
(14)	110	251	123	260	612	792	4
es	126	250	136	263	612	792	4
del	138	250	153	263	612	792	4
89%.	155	250	179	263	612	792	4
Humana/Síndrome	320	57	411	70	612	792	4
de	415	57	427	70	612	792	4
Inmunodeficiencia	431	57	518	70	612	792	4
Adquirida	522	57	569	70	612	792	4
(VIH/SIDA);	320	70	378	83	612	792	4
la	383	70	392	83	612	792	4
osteoporosis,	397	70	460	83	612	792	4
por	465	70	482	83	612	792	4
el	487	70	495	83	612	792	4
debilitamiento	501	70	569	83	612	792	4
óseo	320	82	342	95	612	792	4
y	346	82	352	95	612	792	4
pérdida	361	82	397	95	612	792	4
de	402	82	413	95	612	792	4
hueso	418	82	446	95	612	792	4
periodontal	450	82	505	95	612	792	4
y	510	82	515	95	612	792	4
dientes;	519	82	557	95	612	792	4
la	561	82	569	95	612	792	4
conexión	320	95	363	108	612	792	4
bucal	376	95	401	108	612	792	4
con	414	95	430	108	612	792	4
infecciones	443	95	496	108	612	792	4
respiratorias	509	95	569	108	612	792	4
(neumonía,	320	108	374	121	612	792	4
Enfermedad	386	108	444	121	612	792	4
Pulmonar	456	108	503	121	612	792	4
Obstructiva	515	108	569	121	612	792	4
Crónica	320	121	356	134	612	792	4
-EPOC-	360	121	393	134	612	792	4
y	397	121	402	134	612	792	4
desencadenantes	406	121	487	134	612	792	4
del	490	121	505	134	612	792	4
asma);	508	121	540	134	612	792	4
y	544	121	549	134	612	792	4
con	553	121	570	134	612	792	4
otras	320	134	345	147	612	792	4
más	359	134	378	147	612	792	4
(trastornos	393	134	446	147	612	792	4
alimentarios,	461	134	522	147	612	792	4
artritis	537	134	569	147	612	792	4
reumatoide,	320	147	377	160	612	792	4
cáncer,	392	147	425	160	612	792	4
trastornos	440	147	489	160	612	792	4
del	504	147	519	160	612	792	4
sistema	533	147	570	160	612	792	4
inmunitario	320	160	376	173	612	792	4
como	381	160	407	173	612	792	4
el	412	160	421	173	612	792	4
síndrome	425	160	470	173	612	792	4
de	475	160	487	173	612	792	4
Sjögren)	492	160	532	173	612	792	4
se	537	160	547	173	612	792	4
han	552	160	569	173	612	792	4
sugerido	320	173	361	186	612	792	4
asociaciones	364	173	423	186	612	792	4
causales	425	173	465	186	612	792	4
(15-17)	465	174	488	182	612	792	4
.	488	173	490	186	612	792	4
Pero,	320	197	345	210	612	792	4
hoy,	350	197	370	210	612	792	4
siguiendo	375	197	420	210	612	792	4
otra	426	197	445	210	612	792	4
hipótesis	450	197	493	210	612	792	4
de	498	197	509	210	612	792	4
trabajo,	515	197	551	210	612	792	4
los	556	197	570	210	612	792	4
estudios	320	209	360	222	612	792	4
más	366	209	385	222	612	792	4
recientes	392	209	435	222	612	792	4
apuntan	441	209	480	222	612	792	4
a	487	209	492	222	612	792	4
demostrar	498	209	548	222	612	792	4
esa	554	209	569	222	612	792	4
asociación	320	222	369	235	612	792	4
mediante	377	222	422	235	612	792	4
mecanismos	429	222	488	235	612	792	4
fisiopatológicos	496	222	569	235	612	792	4
concretos	320	235	366	248	612	792	4
y	369	235	375	248	612	792	4
no	377	235	389	248	612	792	4
meramente	392	235	447	248	612	792	4
por	449	235	466	248	612	792	4
infección	469	235	512	248	612	792	4
directa.	514	235	550	248	612	792	4
Así,	553	235	569	248	612	792	4
Montero	320	248	361	261	612	792	4
et	368	248	377	261	612	792	4
al.,	385	248	398	261	612	792	4
(18)	398	250	411	258	612	792	4
estudian	419	248	459	261	612	792	4
la	467	248	475	261	612	792	4
relación	483	248	521	261	612	792	4
entre	528	248	554	261	612	792	4
la	561	248	569	261	612	792	4
periodontitis	320	261	382	274	612	792	4
y	385	261	390	274	612	792	4
el	393	261	401	274	612	792	4
síndrome	404	261	449	274	612	792	4
metabólico,	452	261	507	274	612	792	4
concluyendo	510	261	569	274	612	792	4
además	320	274	356	287	612	792	4
que	366	274	383	287	612	792	4
el	392	274	400	287	612	792	4
tratamiento	410	274	465	287	612	792	4
de	475	274	486	287	612	792	4
la	495	274	503	287	612	792	4
enfermedad	513	274	569	287	612	792	4
periodontal	320	287	375	300	612	792	4
reduce	378	287	410	300	612	792	4
el	412	287	421	300	612	792	4
riesgo	423	287	452	300	612	792	4
cardiovascular.	454	287	526	300	612	792	4
También	528	287	569	300	612	792	4
la	320	300	329	313	612	792	4
Academia	331	300	377	313	612	792	4
Americana	380	300	431	313	612	792	4
de	433	300	444	313	612	792	4
Periodontología	447	300	522	313	612	792	4
(AAP),	525	300	555	313	612	792	4
en	558	300	569	313	612	792	4
colaboración	320	313	381	326	612	792	4
con	393	313	410	326	612	792	4
la	422	313	430	326	612	792	4
Federación	442	313	495	326	612	792	4
Europea	506	313	546	326	612	792	4
de	558	313	569	326	612	792	4
Periodontología	320	326	396	339	612	792	4
(EFP),	403	326	432	339	612	792	4
a	439	326	444	339	612	792	4
través	451	326	480	339	612	792	4
de	487	326	499	339	612	792	4
informes	506	326	548	339	612	792	4
del	555	326	569	339	612	792	4
Consenso,	320	339	368	351	612	792	4
documentan	377	339	436	351	612	792	4
la	445	339	453	351	612	792	4
conexión	463	339	505	351	612	792	4
periodontal	514	339	570	351	612	792	4
sistémica	320	351	364	364	612	792	4
con	379	351	396	364	612	792	4
la	410	351	419	364	612	792	4
diabetes,	433	351	475	364	612	792	4
la	490	351	498	364	612	792	4
enfermedad	513	351	569	364	612	792	4
cardiovascular,	320	364	392	377	612	792	4
entre	394	364	419	377	612	792	4
otras	422	364	446	377	612	792	4
(19)	446	366	459	374	612	792	4
.	459	364	461	377	612	792	4
Según	43	274	71	287	612	792	4
el	78	274	86	287	612	792	4
Informe	93	274	131	287	612	792	4
de	138	274	149	287	612	792	4
investigación:	156	274	221	287	612	792	4
“Cobertura	228	274	280	287	612	792	4
y	286	274	292	287	612	792	4
costos	43	287	72	300	612	792	4
de	76	287	88	300	612	792	4
los	92	287	105	300	612	792	4
servicios	109	287	151	300	612	792	4
de	155	287	166	300	612	792	4
salud	170	287	195	300	612	792	4
bucal	199	287	224	300	612	792	4
en	228	287	240	300	612	792	4
el	244	287	252	300	612	792	4
plan	256	287	276	300	612	792	4
de	280	287	292	300	612	792	4
beneficios”	43	300	94	313	612	792	4
Proyecto:	98	300	143	313	612	792	4
Análisis	147	300	184	313	612	792	4
de	187	300	199	313	612	792	4
la	203	300	211	313	612	792	4
suficiencia	215	300	265	313	612	792	4
de	268	300	280	313	612	792	4
la	283	300	292	313	612	792	4
UPC	43	313	62	326	612	792	4
para	65	313	86	326	612	792	4
servicios	89	313	131	326	612	792	4
de	134	313	145	326	612	792	4
salud	148	313	173	326	612	792	4
bucal	176	313	201	326	612	792	4
(14)	202	314	215	322	612	792	4
:	214	313	217	326	612	792	4
la	220	313	228	326	612	792	4
cobertura	231	313	278	326	612	792	4
de	280	313	292	326	612	792	4
primera	43	326	81	339	612	792	4
vez	86	326	102	339	612	792	4
en	108	326	119	339	612	792	4
el	125	326	133	339	612	792	4
país	139	326	158	339	612	792	4
es	164	326	174	339	612	792	4
del	179	326	194	339	612	792	4
19,2%	199	326	230	339	612	792	4
(la	236	326	248	339	612	792	4
cifra	254	326	275	339	612	792	4
de	280	326	292	339	612	792	4
Medellín	43	339	84	351	612	792	4
es	87	339	97	351	612	792	4
10%	101	339	123	351	612	792	4
o	126	339	132	351	612	792	4
menos).	135	339	173	351	612	792	4
La	176	339	187	351	612	792	4
prevalencia	191	339	246	351	612	792	4
de	249	339	260	351	612	792	4
caries	264	339	292	351	612	792	4
es	43	351	53	364	612	792	4
24,28%	61	351	97	364	612	792	4
(temporal),	105	351	159	364	612	792	4
36,66%	166	351	203	364	612	792	4
(mixta),	210	351	248	364	612	792	4
28,94%	255	351	292	364	612	792	4
(permanente);	43	364	111	377	612	792	4
en	114	364	126	377	612	792	4
periodontitis,	128	364	192	377	612	792	4
40,53%.	195	364	234	377	612	792	4
El	237	364	246	377	612	792	4
índice	249	364	278	377	612	792	4
de	280	364	292	377	612	792	4
consultas	43	377	87	390	612	792	4
nacional	92	377	132	390	612	792	4
varía	137	377	160	390	612	792	4
entre	165	377	190	390	612	792	4
el	195	377	204	390	612	792	4
23	209	377	221	390	612	792	4
y	226	377	231	390	612	792	4
el	236	377	245	390	612	792	4
13%	250	377	271	390	612	792	4
(de	276	377	292	390	612	792	4
menor	43	390	74	403	612	792	4
a	84	390	89	403	612	792	4
mayor	100	390	130	403	612	792	4
rango	141	390	168	403	612	792	4
salarial).	179	390	219	403	612	792	4
La	230	390	241	403	612	792	4
atención	251	390	292	403	612	792	4
odontológica,	43	403	106	416	612	792	4
financieramente,	109	403	188	416	612	792	4
fluctúa	191	403	223	416	612	792	4
entre	226	403	252	416	612	792	4
el	255	403	263	416	612	792	4
4	266	403	272	416	612	792	4
y	275	403	281	416	612	792	4
el	283	403	292	416	612	792	4
6%	43	416	59	429	612	792	4
de	61	416	72	429	612	792	4
la	75	416	83	429	612	792	4
unidad	86	416	119	429	612	792	4
de	121	416	132	429	612	792	4
pago	135	416	158	429	612	792	4
por	160	416	177	429	612	792	4
capitación	179	416	227	429	612	792	4
(UPC).	230	416	260	429	612	792	4
Ahmad	320	388	354	401	612	792	4
et	356	388	365	401	612	792	4
al.,	367	388	380	401	612	792	4
(16)	380	390	393	398	612	792	4
resumen	395	388	436	401	612	792	4
la	438	388	446	401	612	792	4
asociación	448	388	497	401	612	792	4
de	499	388	511	401	612	792	4
enfermedad	513	388	569	401	612	792	4
periodontal	320	401	375	414	612	792	4
así:	385	401	401	414	612	792	4
“una	411	401	432	414	612	792	4
asociación	442	401	491	414	612	792	4
de	501	401	512	414	612	792	4
diferentes	522	401	569	414	612	792	4
enfermedades	320	414	387	427	612	792	4
sistémicas	390	414	439	427	612	792	4
fue	441	414	456	427	612	792	4
documentado	459	414	524	427	612	792	4
en	527	414	538	427	612	792	4
varias	541	414	569	427	612	792	4
ocasiones,	320	427	368	440	612	792	4
incluyendo	409	427	462	440	612	792	4
enfermedades	503	427	569	440	612	792	4
cardiovasculares,	320	440	402	453	612	792	4
renales,	409	440	445	453	612	792	4
problemas	452	440	502	453	612	792	4
relacionados	509	440	570	453	612	792	4
con	320	453	337	466	612	792	4
el	340	453	349	466	612	792	4
embarazo,	352	453	401	466	612	792	4
enfermedades	404	453	471	466	612	792	4
relacionadas	474	453	533	466	612	792	4
con	536	453	553	466	612	792	4
las	557	453	570	466	612	792	4
articulaciones,	320	466	388	479	612	792	4
enfermedades	414	466	481	479	612	792	4
respiratorias,	506	466	569	479	612	792	4
predisposición	320	478	390	491	612	792	4
oncológica,	392	478	444	491	612	792	4
accidente	447	478	491	491	612	792	4
cerebrovascular	493	478	570	491	612	792	4
y	320	491	326	504	612	792	4
diabetes”.	335	491	381	504	612	792	4
Otros	390	491	416	504	612	792	4
estudios	425	491	465	504	612	792	4
científicos	474	491	522	504	612	792	4
también	531	491	569	504	612	792	4
vinculan	320	504	361	517	612	792	4
las	369	504	382	517	612	792	4
enfermedades	390	504	457	517	612	792	4
bucodentales	465	504	528	517	612	792	4
con	536	504	553	517	612	792	4
la	561	504	569	517	612	792	4
diabetes	320	517	360	530	612	792	4
(20)	360	519	373	527	612	792	4
,	373	517	375	530	612	792	4
las	382	517	395	530	612	792	4
cardiopatías,	401	517	461	530	612	792	4
la	468	517	476	530	612	792	4
arteriosclerosis,	482	517	558	530	612	792	4
e	564	517	570	530	612	792	4
hipertensión	320	530	380	543	612	792	4
(21)	380	531	393	540	612	792	4
;	393	530	396	543	612	792	4
la	400	530	409	543	612	792	4
enfermedad	413	530	470	543	612	792	4
cardiovascular	474	530	543	543	612	792	4
(21-23)	543	531	567	540	612	792	4
;	566	530	569	543	612	792	4
la	320	543	329	556	612	792	4
enfermedad	331	543	388	556	612	792	4
periodontal	391	543	446	556	612	792	4
con	448	543	465	556	612	792	4
enfermedad	468	543	524	556	612	792	4
perinatal	527	543	569	556	612	792	4
y	320	556	326	569	612	792	4
bajo	329	556	349	569	612	792	4
peso	353	556	375	569	612	792	4
al	378	556	387	569	612	792	4
nacer	390	556	417	569	612	792	4
(24)	417	557	430	565	612	792	4
;	430	556	433	569	612	792	4
conexiones	436	556	489	569	612	792	4
con	492	556	509	569	612	792	4
enfermedad	513	556	570	569	612	792	4
renal	320	569	345	582	612	792	4
y	350	569	355	582	612	792	4
artritis	360	569	393	582	612	792	4
reumatoidea	398	569	458	582	612	792	4
(25)	458	570	471	578	612	792	4
,	471	569	473	582	612	792	4
hasta	478	569	503	582	612	792	4
con	508	569	525	582	612	792	4
el	530	569	539	582	612	792	4
lupus	544	569	569	582	612	792	4
eritematoso	320	582	377	595	612	792	4
sistémico.	387	582	434	595	612	792	4
También	444	582	485	595	612	792	4
se	495	582	506	595	612	792	4
explora	515	582	551	595	612	792	4
la	561	582	569	595	612	792	4
asociación	320	595	369	607	612	792	4
fisiopatológica	376	595	444	607	612	792	4
entre	451	595	476	607	612	792	4
las	483	595	496	607	612	792	4
enfermedades	503	595	569	607	612	792	4
bucales	320	607	356	620	612	792	4
y	366	607	372	620	612	792	4
la	382	607	390	620	612	792	4
patología	401	607	444	620	612	792	4
mental	455	607	488	620	612	792	4
y	498	607	504	620	612	792	4
neurológica	514	607	569	620	612	792	4
(siquiátricas,	320	620	381	633	612	792	4
Alzheimer,	385	620	436	633	612	792	4
parkinson),	440	620	494	633	612	792	4
aunque	498	620	533	633	612	792	4
con	537	620	553	633	612	792	4
un	557	620	569	633	612	792	4
bajo	320	633	340	646	612	792	4
nivel	346	633	369	646	612	792	4
de	374	633	385	646	612	792	4
evidencia	391	633	435	646	612	792	4
(15)	436	635	449	643	612	792	4
,	449	633	451	646	612	792	4
esto	456	633	476	646	612	792	4
debido	481	633	514	646	612	792	4
al	519	633	527	646	612	792	4
proceso	532	633	570	646	612	792	4
inflamatorio	320	646	379	659	612	792	4
encefálico	386	646	433	659	612	792	4
a	440	646	445	659	612	792	4
causa	452	646	479	659	612	792	4
de	486	646	497	659	612	792	4
las	504	646	517	659	612	792	4
bacterias,	524	646	570	659	612	792	4
provenientes	320	659	382	672	612	792	4
de	389	659	401	672	612	792	4
embolias,	407	659	452	672	612	792	4
infarto	459	659	491	672	612	792	4
del	498	659	512	672	612	792	4
miocardio,	519	659	569	672	612	792	4
trombosis	320	672	368	685	612	792	4
y	377	672	383	685	612	792	4
otras	392	672	416	685	612	792	4
enfermedades	426	672	493	685	612	792	4
cardíacas,	502	672	549	685	612	792	4
en	558	672	569	685	612	792	4
relación	320	685	359	698	612	792	4
con	361	685	378	698	612	792	4
la	380	685	388	698	612	792	4
periodontitis.	391	685	454	698	612	792	4
Relaciones	43	440	98	453	612	792	4
de	100	440	112	453	612	792	4
la	115	440	124	453	612	792	4
salud	126	440	154	453	612	792	4
bucal	156	440	184	453	612	792	4
con	186	440	204	453	612	792	4
las	207	440	221	453	612	792	4
ECNT	223	440	251	453	612	792	4
De	43	453	55	466	612	792	4
acuerdo	59	453	97	466	612	792	4
con	101	453	118	466	612	792	4
varias	121	453	150	466	612	792	4
publicaciones	154	453	218	466	612	792	4
académicas,	222	453	278	466	612	792	4
se	282	453	292	466	612	792	4
sabe	43	466	64	479	612	792	4
que	69	466	87	479	612	792	4
la	92	466	100	479	612	792	4
salud	105	466	130	479	612	792	4
bucal	135	466	161	479	612	792	4
puede	166	466	195	479	612	792	4
contribuir	200	466	248	479	612	792	4
a	253	466	258	479	612	792	4
varias	263	466	292	479	612	792	4
enfermedades	43	478	110	491	612	792	4
y	116	478	122	491	612	792	4
afecciones	128	478	177	491	612	792	4
sistémicas	183	478	232	491	612	792	4
del	238	478	253	491	612	792	4
cuerpo	259	478	292	491	612	792	4
humano,	43	491	84	504	612	792	4
debido	93	491	126	504	612	792	4
al	135	491	144	504	612	792	4
desplazamiento	153	491	228	504	612	792	4
directo	237	491	271	504	612	792	4
de	280	491	292	504	612	792	4
bacterias	43	504	86	517	612	792	4
y	93	504	99	517	612	792	4
toxinas	106	504	140	517	612	792	4
a	147	504	153	517	612	792	4
otros	160	504	185	517	612	792	4
órganos	192	504	230	517	612	792	4
del	237	504	252	517	612	792	4
cuerpo	259	504	292	517	612	792	4
humano	43	517	81	530	612	792	4
desde	88	517	116	530	612	792	4
la	122	517	130	530	612	792	4
boca.	137	517	161	530	612	792	4
Entre	167	517	194	530	612	792	4
esas	200	517	220	530	612	792	4
patologías	227	517	275	530	612	792	4
se	282	517	292	530	612	792	4
documentan:	43	530	104	543	612	792	4
endocarditis	106	530	165	543	612	792	4
(patología	168	530	216	543	612	792	4
del	218	530	232	543	612	792	4
endocardio)	235	530	292	543	612	792	4
que	43	543	60	556	612	792	4
ocurre	63	543	94	556	612	792	4
cuando	97	543	131	556	612	792	4
las	134	543	147	556	612	792	4
bacterias	150	543	193	556	612	792	4
u	195	543	201	556	612	792	4
otros	204	543	229	556	612	792	4
gérmenes	231	543	278	556	612	792	4
de	280	543	292	556	612	792	4
la	43	556	51	569	612	792	4
boca,	56	556	80	569	612	792	4
se	85	556	95	569	612	792	4
propagan	100	556	145	569	612	792	4
vía	150	556	164	569	612	792	4
torrente	169	556	209	569	612	792	4
sanguíneo	213	556	262	569	612	792	4
hasta	267	556	292	569	612	792	4
adherirse	43	569	88	582	612	792	4
en	100	569	112	582	612	792	4
el	125	569	133	582	612	792	4
endocardio;	145	569	202	582	612	792	4
la	214	569	222	582	612	792	4
enfermedad	235	569	292	582	612	792	4
cardiovascular,	43	582	114	595	612	792	4
que	118	582	135	595	612	792	4
se	139	582	149	595	612	792	4
debe	152	582	175	595	612	792	4
a	179	582	184	595	612	792	4
que	188	582	205	595	612	792	4
en	209	582	220	595	612	792	4
algunos	224	582	260	595	612	792	4
casos,	264	582	292	595	612	792	4
los	43	595	56	607	612	792	4
accidentes	62	595	112	607	612	792	4
cerebrovasculares	117	595	204	607	612	792	4
son	209	595	226	607	612	792	4
relacionados	232	595	292	607	612	792	4
con	43	607	60	620	612	792	4
la	63	607	71	620	612	792	4
inflamación	74	607	129	620	612	792	4
y	132	607	138	620	612	792	4
las	141	607	154	620	612	792	4
infecciones	157	607	209	620	612	792	4
que	212	607	230	620	612	792	4
las	233	607	246	620	612	792	4
bacterias	249	607	292	620	612	792	4
bucales	43	620	78	633	612	792	4
pueden	83	620	119	633	612	792	4
causar;	124	620	158	633	612	792	4
complicaciones	163	620	236	633	612	792	4
durante	241	620	278	633	612	792	4
el	284	620	292	633	612	792	4
embarazo	43	633	89	646	612	792	4
y	91	633	97	646	612	792	4
el	98	633	107	646	612	792	4
parto	109	633	134	646	612	792	4
como	136	633	162	646	612	792	4
el	164	633	172	646	612	792	4
parto	174	633	200	646	612	792	4
prematuro	201	633	252	646	612	792	4
y	254	633	260	646	612	792	4
el	261	633	270	646	612	792	4
bajo	272	633	292	646	612	792	4
peso	43	646	65	659	612	792	4
al	68	646	76	659	612	792	4
nacer,	79	646	108	659	612	792	4
que	110	646	128	659	612	792	4
se	131	646	141	659	612	792	4
relacionan	144	646	194	659	612	792	4
con	197	646	213	659	612	792	4
la	216	646	225	659	612	792	4
periodontitis;	228	646	292	659	612	792	4
neumonía	43	659	90	672	612	792	4
y	101	659	107	672	612	792	4
otras	117	659	142	672	612	792	4
enfermedades	153	659	220	672	612	792	4
respiratorias	231	659	292	672	612	792	4
propiciadas	43	672	98	685	612	792	4
por	102	672	119	685	612	792	4
bacterias	123	672	166	685	612	792	4
presentes	170	672	216	685	612	792	4
en	220	672	232	685	612	792	4
la	236	672	244	685	612	792	4
boca	248	672	270	685	612	792	4
que	274	672	292	685	612	792	4
son	43	685	59	698	612	792	4
desplazadas	69	685	126	698	612	792	4
hacia	135	685	160	698	612	792	4
los	169	685	183	698	612	792	4
pulmones;	193	685	242	698	612	792	4
mayores	251	685	292	698	612	792	4
problemas	43	698	93	711	612	792	4
bucodentales	101	698	163	711	612	792	4
de	171	698	182	711	612	792	4
las	190	698	203	711	612	792	4
mucosas	211	698	252	711	612	792	4
en	259	698	271	711	612	792	4
las	279	698	292	711	612	792	4
personas	43	711	85	724	612	792	4
que	91	711	108	724	612	792	4
padecen	113	711	153	724	612	792	4
Virus	158	711	183	724	612	792	4
de	188	711	199	724	612	792	4
Inmunodeficiencia	204	711	292	724	612	792	4
La	320	709	332	722	612	792	4
enfermedad	334	709	394	722	612	792	4
cardiovascular.	396	709	473	722	612	792	4
Se	475	709	486	722	612	792	4
ha	488	709	499	722	612	792	4
avanzado	501	709	546	722	612	792	4
en	548	709	559	722	612	792	4
la	561	709	569	722	612	792	4
hipótesis	320	722	363	735	612	792	4
infecciosa	381	722	428	735	612	792	4
de	445	722	457	735	612	792	4
la	475	722	483	735	612	792	4
aterosclerosis,	501	722	569	735	612	792	4
[294]	295	749	317	759	612	792	4
Franco-Giraldo	214	30	259	37	612	792	5
A.	260	30	266	37	612	792	5
Univ.	268	30	283	37	612	792	5
Salud.	285	30	303	37	612	792	5
23(3):291-300,	305	30	350	37	612	792	5
2021	351	30	367	37	612	792	5
(Sep	368	30	381	37	612	792	5
-	383	30	385	37	612	792	5
Dic)	387	30	399	37	612	792	5
desencadenando	43	57	122	70	612	792	5
los	133	57	147	70	612	792	5
mecanismos	159	57	217	70	612	792	5
inflamatorios	229	57	292	70	612	792	5
fisiopatogénicos	43	70	119	83	612	792	5
de	123	70	134	83	612	792	5
la	138	70	146	83	612	792	5
enfermedad	149	70	206	83	612	792	5
coronaria	210	70	255	83	612	792	5
(riesgo	259	70	292	83	612	792	5
de	43	82	54	95	612	792	5
enfermedades	58	82	125	95	612	792	5
cardiovasculares).	128	82	214	95	612	792	5
Con	217	82	236	95	612	792	5
esta	239	82	258	95	612	792	5
lógica,	262	82	292	95	612	792	5
la	43	95	51	108	612	792	5
periodontitis	54	95	115	108	612	792	5
es	118	95	128	108	612	792	5
señalada	131	95	172	108	612	792	5
como	175	95	201	108	612	792	5
un	203	95	215	108	612	792	5
factor	218	95	246	108	612	792	5
de	249	95	260	108	612	792	5
riesgo	263	95	292	108	612	792	5
para	43	108	64	121	612	792	5
el	68	108	77	121	612	792	5
desarrollo	81	108	129	121	612	792	5
de	133	108	145	121	612	792	5
la	149	108	157	121	612	792	5
enfermedad	161	108	218	121	612	792	5
cardiovascular	223	108	292	121	612	792	5
debido	43	121	75	134	612	792	5
a	86	121	91	134	612	792	5
las	102	121	115	134	612	792	5
citoquinas	125	121	174	134	612	792	5
de	185	121	196	134	612	792	5
respuesta	207	121	253	134	612	792	5
hiper-	263	121	292	134	612	792	5
inflamatoria	43	134	101	147	612	792	5
del	107	134	122	147	612	792	5
huésped	128	134	168	147	612	792	5
por	174	134	190	147	612	792	5
largos	197	134	226	147	612	792	5
periodos	232	134	274	147	612	792	5
de	280	134	292	147	612	792	5
tiempo.	43	147	78	160	612	792	5
Aunque	89	147	126	160	612	792	5
una	137	147	155	160	612	792	5
revisión	166	147	204	160	612	792	5
encuentra	215	147	263	160	612	792	5
una	274	147	292	160	612	792	5
asociación	43	160	92	173	612	792	5
débil	110	160	133	173	612	792	5
entre	151	160	176	173	612	792	5
las	194	160	207	173	612	792	5
enfermedades	225	160	292	173	612	792	5
cardiovasculares	43	173	122	186	612	792	5
y	127	173	133	186	612	792	5
la	138	173	147	186	612	792	5
periodontitis	152	173	213	186	612	792	5
apical	219	173	246	186	612	792	5
(22)	247	174	260	182	612	792	5
,	259	173	262	186	612	792	5
otros	267	173	292	186	612	792	5
estudios	43	186	82	199	612	792	5
de	86	186	97	199	612	792	5
causalidad	101	186	151	199	612	792	5
han	154	186	172	199	612	792	5
podido	175	186	208	199	612	792	5
concluir	212	186	250	199	612	792	5
sobre	253	186	280	199	612	792	5
la	283	186	292	199	612	792	5
inflamación	43	199	98	212	612	792	5
sistémica,	100	199	146	212	612	792	5
debida	148	199	180	212	612	792	5
a	183	199	188	212	612	792	5
la	190	199	198	212	612	792	5
periodontitis,	200	199	264	212	612	792	5
como	266	199	292	212	612	792	5
un	43	211	55	224	612	792	5
factor	59	211	87	224	612	792	5
de	92	211	103	224	612	792	5
riesgo	108	211	137	224	612	792	5
coadyuvante	141	211	201	224	612	792	5
en	206	211	217	224	612	792	5
la	222	211	230	224	612	792	5
enfermedad	235	211	292	224	612	792	5
cardiovascular	43	224	112	237	612	792	5
(23)	112	226	125	234	612	792	5
.	125	224	127	237	612	792	5
También	131	224	173	237	612	792	5
se	177	224	187	237	612	792	5
observó	191	224	228	237	612	792	5
una	232	224	250	237	612	792	5
relación	254	224	292	237	612	792	5
causal	43	237	72	250	612	792	5
entre	75	237	100	250	612	792	5
la	102	237	111	250	612	792	5
periodontitis	113	237	175	250	612	792	5
y	177	237	183	250	612	792	5
la	185	237	194	250	612	792	5
presión	196	237	232	250	612	792	5
arterial	235	237	270	250	612	792	5
alta,	272	237	292	250	612	792	5
a	43	250	48	263	612	792	5
través	50	250	80	263	612	792	5
de	82	250	94	263	612	792	5
un	96	250	108	263	612	792	5
ensayo	111	250	144	263	612	792	5
clínico	146	250	177	263	612	792	5
(21)	177	251	190	260	612	792	5
.	190	250	192	263	612	792	5
los	320	57	334	70	612	792	5
órganos	339	57	377	70	612	792	5
relacionados	382	57	442	70	612	792	5
con	447	57	464	70	612	792	5
la	469	57	478	70	612	792	5
boca.	483	57	507	70	612	792	5
Las	512	57	528	70	612	792	5
mismas	533	57	569	70	612	792	5
bacterias	320	70	363	83	612	792	5
de	366	70	377	83	612	792	5
origen	380	70	410	83	612	792	5
bucal,	412	70	440	83	612	792	5
se	442	70	452	83	612	792	5
han	455	70	472	83	612	792	5
encontrado	475	70	529	83	612	792	5
en	531	70	542	83	612	792	5
otros	545	70	569	83	612	792	5
órganos	320	82	358	95	612	792	5
sistémicos	362	82	411	95	612	792	5
como	414	82	440	95	612	792	5
la	443	82	452	95	612	792	5
placenta.	455	82	497	95	612	792	5
El	501	82	510	95	612	792	5
tratamiento	513	82	569	95	612	792	5
de	320	95	332	108	612	792	5
la	337	95	345	108	612	792	5
enfermedad	350	95	407	108	612	792	5
periodontal	412	95	467	108	612	792	5
reduce	472	95	504	108	612	792	5
el	509	95	518	108	612	792	5
parto	523	95	548	108	612	792	5
pre	553	95	569	108	612	792	5
término,	320	108	360	121	612	792	5
la	366	108	374	121	612	792	5
mortalidad	379	108	431	121	612	792	5
perinatal	436	108	479	121	612	792	5
y	484	108	490	121	612	792	5
el	495	108	503	121	612	792	5
bajo	509	108	529	121	612	792	5
peso	534	108	556	121	612	792	5
al	561	108	569	121	612	792	5
nacer.	320	121	349	134	612	792	5
De	359	121	372	134	612	792	5
otro	383	121	403	134	612	792	5
lado,	413	121	436	134	612	792	5
se	447	121	457	134	612	792	5
encuentran	468	121	521	134	612	792	5
factores	532	121	570	134	612	792	5
protectores	320	134	375	147	612	792	5
como	383	134	409	147	612	792	5
la	417	134	425	147	612	792	5
lactancia	434	134	475	147	612	792	5
materna	484	134	523	147	612	792	5
para	531	134	553	147	612	792	5
la	561	134	569	147	612	792	5
protección	320	147	371	160	612	792	5
de	373	147	385	160	612	792	5
la	387	147	395	160	612	792	5
salud	398	147	423	160	612	792	5
general	425	147	461	160	612	792	5
y	463	147	469	160	612	792	5
la	471	147	479	160	612	792	5
salud	482	147	507	160	612	792	5
bucal	509	147	535	160	612	792	5
(24)	535	148	548	156	612	792	5
.	548	147	550	160	612	792	5
Adicionalmente,	320	171	397	184	612	792	5
se	404	171	415	184	612	792	5
ha	422	171	434	184	612	792	5
descrito	441	171	480	184	612	792	5
una	487	171	505	184	612	792	5
significativa	513	171	569	184	612	792	5
asociación	320	184	369	197	612	792	5
entre	373	184	398	197	612	792	5
periodontitis,	402	184	466	197	612	792	5
artritis	469	184	502	197	612	792	5
reumatoide	506	184	560	197	612	792	5
y	564	184	570	197	612	792	5
síndrome	320	197	365	210	612	792	5
metabólico	368	197	420	210	612	792	5
(18)	421	198	434	206	612	792	5
.	434	197	436	210	612	792	5
Una	439	197	457	210	612	792	5
revisión	460	197	499	210	612	792	5
sistemática	502	197	555	210	612	792	5
ha	558	197	569	210	612	792	5
encontrado	320	209	374	222	612	792	5
que	377	209	394	222	612	792	5
la	397	209	406	222	612	792	5
actividad	408	209	451	222	612	792	5
de	454	209	466	222	612	792	5
la	468	209	477	222	612	792	5
artritis	479	209	512	222	612	792	5
reumatoide	515	209	569	222	612	792	5
es	320	222	330	235	612	792	5
significativamente	340	222	427	235	612	792	5
mayor	436	222	467	235	612	792	5
en	476	222	488	235	612	792	5
pacientes	498	222	542	235	612	792	5
que	552	222	569	235	612	792	5
padecen	320	235	360	248	612	792	5
periodontitis	365	235	427	248	612	792	5
crónica	432	235	467	248	612	792	5
y	472	235	478	248	612	792	5
disminuye	484	235	533	248	612	792	5
con	538	235	555	248	612	792	5
el	561	235	569	248	612	792	5
tratamiento	320	248	376	261	612	792	5
periodontal	381	248	436	261	612	792	5
no	440	248	452	261	612	792	5
quirúrgico.	456	248	508	261	612	792	5
Sugiere	512	248	548	261	612	792	5
que	552	248	569	261	612	792	5
existe	320	261	348	274	612	792	5
una	351	261	368	274	612	792	5
relación	371	261	409	274	612	792	5
significativa	412	261	469	274	612	792	5
entre	472	261	497	274	612	792	5
la	500	261	508	274	612	792	5
gravedad	511	261	555	274	612	792	5
de	558	261	569	274	612	792	5
la	320	274	329	287	612	792	5
periodontitis	331	274	392	287	612	792	5
y	395	274	400	287	612	792	5
la	403	274	411	287	612	792	5
artritis	414	274	446	287	612	792	5
reumatoidea	449	274	509	287	612	792	5
(25)	509	275	522	284	612	792	5
.	522	274	524	287	612	792	5
Alzheimer	43	274	93	287	612	792	5
y	99	274	105	287	612	792	5
periodontitis.	110	274	177	287	612	792	5
La	183	274	194	287	612	792	5
inflamación	200	274	255	287	612	792	5
de	261	274	273	287	612	792	5
las	279	274	292	287	612	792	5
encías	43	287	72	300	612	792	5
afecta	80	287	109	300	612	792	5
las	117	287	130	300	612	792	5
capacidades	138	287	195	300	612	792	5
cognitivas	204	287	251	300	612	792	5
(15)	252	288	265	296	612	792	5
.	265	287	267	300	612	792	5
Por	275	287	292	300	612	792	5
ejemplo,	43	300	83	313	612	792	5
se	97	300	107	313	612	792	5
ha	121	300	132	313	612	792	5
encontrado	146	300	200	313	612	792	5
asociación	214	300	263	313	612	792	5
del	277	300	292	313	612	792	5
Porphyromonas	43	313	116	326	612	792	5
gingivalis	119	313	163	326	612	792	5
de	166	313	178	326	612	792	5
la	181	313	189	326	612	792	5
encía,	192	313	219	326	612	792	5
con	222	313	239	326	612	792	5
la	242	313	250	326	612	792	5
afección	253	313	292	326	612	792	5
neurodegenerativa	43	326	132	339	612	792	5
del	138	326	152	339	612	792	5
Alzheimer	158	326	206	339	612	792	5
(también	212	326	255	339	612	792	5
con	261	326	278	339	612	792	5
el	283	326	292	339	612	792	5
herpes	43	339	75	351	612	792	5
simple	82	339	113	351	612	792	5
tipo	121	339	139	351	612	792	5
I).	147	339	157	351	612	792	5
Se	164	339	174	351	612	792	5
describe	182	339	222	351	612	792	5
una	229	339	246	351	612	792	5
relación	254	339	292	351	612	792	5
bidireccional	43	351	104	364	612	792	5
entre	117	351	142	364	612	792	5
alzheimer	156	351	203	364	612	792	5
y	216	351	222	364	612	792	5
enfermedad	235	351	292	364	612	792	5
periodontal	43	364	98	377	612	792	5
(26)	98	366	111	374	612	792	5
.	111	364	113	377	612	792	5
Los	122	364	138	377	612	792	5
estudios	147	364	186	377	612	792	5
indican	195	364	230	377	612	792	5
que	238	364	256	377	612	792	5
existe	264	364	292	377	612	792	5
asociación	43	377	92	390	612	792	5
entre	95	377	121	390	612	792	5
la	124	377	133	390	612	792	5
aceleración	136	377	190	390	612	792	5
de	193	377	205	390	612	792	5
la	209	377	217	390	612	792	5
aparición	221	377	265	390	612	792	5
de	268	377	280	390	612	792	5
la	283	377	292	390	612	792	5
enfermedad	43	390	100	403	612	792	5
de	105	390	116	403	612	792	5
Alzheimer	121	390	169	403	612	792	5
y	174	390	180	403	612	792	5
la	185	390	193	403	612	792	5
periodontitis	198	390	259	403	612	792	5
(27)	259	391	272	400	612	792	5
,	272	390	275	403	612	792	5
un	280	390	292	403	612	792	5
nuevo	43	403	72	416	612	792	5
y	79	403	85	416	612	792	5
documentado	92	403	157	416	612	792	5
factor	164	403	192	416	612	792	5
de	199	403	211	416	612	792	5
riesgo	218	403	247	416	612	792	5
para	255	403	276	416	612	792	5
la	283	403	292	416	612	792	5
demencia.	43	416	90	429	612	792	5
Las	99	416	115	429	612	792	5
bacterias	123	416	166	429	612	792	5
periodontales,	174	416	241	429	612	792	5
como	250	416	275	429	612	792	5
P.	284	416	292	429	612	792	5
gingivalis,	43	429	89	442	612	792	5
estarían	101	429	139	442	612	792	5
detrás	150	429	180	442	612	792	5
de	191	429	203	442	612	792	5
estos	214	429	239	442	612	792	5
procesos	250	429	292	442	612	792	5
inflamatorios	43	442	106	455	612	792	5
que	108	442	126	455	612	792	5
comprometen	128	442	194	455	612	792	5
el	197	442	205	455	612	792	5
cerebro	207	442	244	455	612	792	5
(28)	244	443	257	451	612	792	5
.	257	442	259	455	612	792	5
Diabetes	320	298	363	311	612	792	5
mellitus.	367	298	409	311	612	792	5
Un	412	298	426	311	612	792	5
estudio,	429	298	466	311	612	792	5
meta-análisis	469	298	532	311	612	792	5
sugiere	535	298	570	311	612	792	5
“que	320	311	342	324	612	792	5
podría	347	311	378	324	612	792	5
haber	382	311	410	324	612	792	5
un	414	311	427	324	612	792	5
factor	431	311	459	324	612	792	5
fisiopatológico	464	311	533	324	612	792	5
común	537	311	569	324	612	792	5
entre	320	324	345	337	612	792	5
la	350	324	358	337	612	792	5
periodontitis	363	324	424	337	612	792	5
apical	429	324	457	337	612	792	5
y	462	324	467	337	612	792	5
la	472	324	480	337	612	792	5
diabetes	485	324	524	337	612	792	5
mellitus,	529	324	569	337	612	792	5
pero	320	337	342	350	612	792	5
se	347	337	358	350	612	792	5
necesitan	363	337	408	350	612	792	5
más	413	337	432	350	612	792	5
estudios	437	337	477	350	612	792	5
prospectivos	482	337	543	350	612	792	5
para	548	337	569	350	612	792	5
investigar	320	350	367	363	612	792	5
la	383	350	391	363	612	792	5
asociación	407	350	456	363	612	792	5
entre	472	350	497	363	612	792	5
estas	513	350	537	363	612	792	5
dos	553	350	569	363	612	792	5
enfermedades”	320	362	391	375	612	792	5
(20)	391	364	404	372	612	792	5
;	404	362	407	375	612	792	5
otros	412	362	437	375	612	792	5
autores	442	362	478	375	612	792	5
han	482	362	500	375	612	792	5
documentado	505	362	569	375	612	792	5
un	320	375	332	388	612	792	5
mayor	335	375	365	388	612	792	5
incremento	368	375	422	388	612	792	5
de	424	375	436	388	612	792	5
la	438	375	447	388	612	792	5
enfermedad	449	375	506	388	612	792	5
de	508	375	520	388	612	792	5
las	522	375	535	388	612	792	5
encías,	538	375	570	388	612	792	5
más	320	388	339	401	612	792	5
frecuente	341	388	386	401	612	792	5
y	388	388	394	401	612	792	5
más	395	388	415	401	612	792	5
grave	416	388	443	401	612	792	5
en	444	388	456	401	612	792	5
los	458	388	471	401	612	792	5
diabéticos	473	388	521	401	612	792	5
(17)	522	390	534	398	612	792	5
,	534	388	537	401	612	792	5
en	539	388	550	401	612	792	5
una	552	388	570	401	612	792	5
relación	320	401	359	414	612	792	5
biunívoca	367	401	413	414	612	792	5
explicable	422	401	470	414	612	792	5
debido	479	401	511	414	612	792	5
a	520	401	526	414	612	792	5
que	535	401	552	414	612	792	5
la	561	401	569	414	612	792	5
periodontitis	320	414	382	427	612	792	5
“produce	393	414	436	427	612	792	5
una	448	414	465	427	612	792	5
elevación	477	414	521	427	612	792	5
en	533	414	544	427	612	792	5
los	556	414	569	427	612	792	5
mediadores	320	427	376	440	612	792	5
pro	385	427	401	440	612	792	5
inflamatorios,	409	427	475	440	612	792	5
produciendo	483	427	544	440	612	792	5
una	552	427	570	440	612	792	5
exacerbada	320	440	374	453	612	792	5
respuesta	381	440	427	453	612	792	5
a	433	440	439	453	612	792	5
la	445	440	454	453	612	792	5
insulina.”	460	440	504	453	612	792	5
También	511	440	553	453	612	792	5
se	559	440	569	453	612	792	5
sugiere	320	453	355	466	612	792	5
una	358	453	376	466	612	792	5
asociación	379	453	428	466	612	792	5
entre	431	453	456	466	612	792	5
la	459	453	468	466	612	792	5
retinopatía	471	453	524	466	612	792	5
diabética	527	453	569	466	612	792	5
y	320	466	326	479	612	792	5
la	328	466	337	479	612	792	5
periodontitis	339	466	400	479	612	792	5
(30)	400	467	413	475	612	792	5
.	413	466	416	479	612	792	5
Embarazo	43	466	93	479	612	792	5
y	107	466	112	479	612	792	5
salud	126	466	153	479	612	792	5
bucal.	166	466	196	479	612	792	5
Las	210	466	226	479	612	792	5
infecciones	239	466	292	479	612	792	5
bucodentales	43	478	105	491	612	792	5
conllevan	109	478	155	491	612	792	5
a	159	478	164	491	612	792	5
resultados	168	478	217	491	612	792	5
adversos	222	478	264	491	612	792	5
en	268	478	279	491	612	792	5
el	283	478	292	491	612	792	5
embarazo	43	491	89	504	612	792	5
(24)	89	493	102	501	612	792	5
,	102	491	105	504	612	792	5
algunos	112	491	149	504	612	792	5
estudios	156	491	196	504	612	792	5
concluyen	203	491	251	504	612	792	5
que	259	491	276	504	612	792	5
el	283	491	292	504	612	792	5
tratamiento	43	504	99	517	612	792	5
dental	101	504	131	517	612	792	5
de	133	504	145	517	612	792	5
las	147	504	160	517	612	792	5
mujeres	163	504	201	517	612	792	5
embarazadas	203	504	266	517	612	792	5
tiene	268	504	292	517	612	792	5
un	43	517	55	530	612	792	5
efecto	62	517	91	530	612	792	5
beneficioso	98	517	151	530	612	792	5
sobre	159	517	185	530	612	792	5
la	192	517	201	530	612	792	5
prolongación	208	517	270	530	612	792	5
del	277	517	292	530	612	792	5
embarazo	43	530	89	543	612	792	5
al	95	530	103	543	612	792	5
disminuir	109	530	154	543	612	792	5
la	160	530	168	543	612	792	5
tasa	174	530	193	543	612	792	5
de	198	530	210	543	612	792	5
prematuridad	215	530	281	543	612	792	5
y	286	530	292	543	612	792	5
complicaciones	43	543	115	556	612	792	5
perinatales	119	543	171	556	612	792	5
(29)	171	544	184	553	612	792	5
;	184	543	187	556	612	792	5
durante	191	543	228	556	612	792	5
este	232	543	251	556	612	792	5
período	255	543	292	556	612	792	5
fisiológico	43	556	91	569	612	792	5
se	96	556	106	569	612	792	5
puede	112	556	141	569	612	792	5
presentar	147	556	193	569	612	792	5
un	199	556	211	569	612	792	5
deterioro	216	556	261	569	612	792	5
de	266	556	278	569	612	792	5
la	284	556	292	569	612	792	5
salud	43	569	68	582	612	792	5
bucal	76	569	101	582	612	792	5
por	110	569	126	582	612	792	5
las	134	569	147	582	612	792	5
adaptaciones	156	569	218	582	612	792	5
fisiológicas	226	569	278	582	612	792	5
y	286	569	292	582	612	792	5
hormonales	43	582	99	595	612	792	5
mismas,	102	582	141	595	612	792	5
trayendo	144	582	187	595	612	792	5
un	190	582	202	595	612	792	5
incremento	206	582	260	595	612	792	5
de	264	582	275	595	612	792	5
las	279	582	292	595	612	792	5
caries	43	595	71	607	612	792	5
y	76	595	82	607	612	792	5
de	88	595	99	607	612	792	5
la	105	595	113	607	612	792	5
gingivitis.	119	595	164	607	612	792	5
También	170	595	212	607	612	792	5
esas	217	595	238	607	612	792	5
patologías	243	595	292	607	612	792	5
pueden	43	607	78	620	612	792	5
afectar	81	607	113	620	612	792	5
la	116	607	124	620	612	792	5
salud	127	607	152	620	612	792	5
del	155	607	169	620	612	792	5
futuro	172	607	201	620	612	792	5
bebé,	204	607	229	620	612	792	5
en	232	607	243	620	612	792	5
el	246	607	254	620	612	792	5
caso	257	607	278	620	612	792	5
de	280	607	292	620	612	792	5
la	43	620	51	633	612	792	5
madre,	54	620	87	633	612	792	5
el	90	620	98	633	612	792	5
incremento	101	620	155	633	612	792	5
de	158	620	169	633	612	792	5
gonadotropinas	172	620	247	633	612	792	5
expone	250	620	284	633	612	792	5
a	287	620	292	633	612	792	5
la	43	633	51	646	612	792	5
embarazadas	56	633	119	646	612	792	5
a	124	633	130	646	612	792	5
mayores	135	633	176	646	612	792	5
vómitos	181	633	219	646	612	792	5
y	224	633	230	646	612	792	5
a	235	633	241	646	612	792	5
erosionar	246	633	292	646	612	792	5
algunos	43	646	79	659	612	792	5
de	83	646	94	659	612	792	5
los	97	646	111	659	612	792	5
tejidos	114	646	146	659	612	792	5
dentarios	149	646	194	659	612	792	5
como	198	646	223	659	612	792	5
en	227	646	238	659	612	792	5
el	242	646	250	659	612	792	5
caso	253	646	274	659	612	792	5
del	277	646	292	659	612	792	5
esmalte;	43	659	82	672	612	792	5
el	90	659	99	672	612	792	5
incremento	107	659	161	672	612	792	5
de	169	659	180	672	612	792	5
los	188	659	202	672	612	792	5
estrógenos	210	659	262	672	612	792	5
y	270	659	275	672	612	792	5
la	283	659	292	672	612	792	5
progesterona	43	672	106	685	612	792	5
trae	115	672	134	685	612	792	5
mayor	144	672	175	685	612	792	5
predisposición	184	672	254	685	612	792	5
a	264	672	269	685	612	792	5
las	279	672	292	685	612	792	5
gingivitis.	43	685	88	698	612	792	5
En	92	685	104	698	612	792	5
los	108	685	121	698	612	792	5
niños,	125	685	153	698	612	792	5
las	157	685	170	698	612	792	5
caries	173	685	201	698	612	792	5
y	205	685	210	698	612	792	5
la	214	685	222	698	612	792	5
mala	226	685	249	698	612	792	5
oclusión	253	685	292	698	612	792	5
pueden	43	698	78	711	612	792	5
ser	80	698	95	711	612	792	5
determinantes	97	698	166	711	612	792	5
de	168	698	180	711	612	792	5
otra	182	698	202	711	612	792	5
serie	204	698	227	711	612	792	5
de	230	698	241	711	612	792	5
patologías	244	698	292	711	612	792	5
que	43	711	60	724	612	792	5
afectan	62	711	97	724	612	792	5
al	99	711	107	724	612	792	5
organismo	110	711	160	724	612	792	5
como	162	711	188	724	612	792	5
un	190	711	202	724	612	792	5
todo,	204	711	228	724	612	792	5
o	231	711	236	724	612	792	5
a	239	711	244	724	612	792	5
alguno	246	711	278	724	612	792	5
de	280	711	292	724	612	792	5
De	320	490	333	502	612	792	5
otro	335	490	355	502	612	792	5
lado,	357	490	380	502	612	792	5
algunos	382	490	419	502	612	792	5
análisis	421	490	456	502	612	792	5
establecen	458	490	508	502	612	792	5
asociaciones	510	490	569	502	612	792	5
de	320	502	332	515	612	792	5
las	335	502	348	515	612	792	5
infecciones	351	502	404	515	612	792	5
e	407	502	413	515	612	792	5
inflamaciones	416	502	481	515	612	792	5
bucodentales,	485	502	549	515	612	792	5
con	553	502	569	515	612	792	5
algunos	320	515	357	528	612	792	5
tipos	361	515	384	528	612	792	5
de	387	515	399	528	612	792	5
cáncer,	402	515	436	528	612	792	5
como	439	515	465	528	612	792	5
el	469	515	477	528	612	792	5
cáncer	481	515	512	528	612	792	5
de	515	515	527	528	612	792	5
pulmón;	530	515	569	528	612	792	5
sobre	320	528	347	541	612	792	5
esta	351	528	370	541	612	792	5
relación	375	528	413	541	612	792	5
Wang	417	528	445	541	612	792	5
et	449	528	458	541	612	792	5
al.,	462	528	476	541	612	792	5
(31)	476	529	489	538	612	792	5
en	493	528	504	541	612	792	5
una	509	528	527	541	612	792	5
revisión	531	528	569	541	612	792	5
sistemática	320	541	373	554	612	792	5
demostraron	376	541	438	554	612	792	5
una	440	541	458	554	612	792	5
asociación	461	541	510	554	612	792	5
significativa	513	541	569	554	612	792	5
entre	320	554	345	567	612	792	5
la	350	554	358	567	612	792	5
enfermedad	362	554	419	567	612	792	5
periodontal	424	554	479	567	612	792	5
y	483	554	489	567	612	792	5
la	493	554	501	567	612	792	5
incidencia	506	554	554	567	612	792	5
de	558	554	569	567	612	792	5
cáncer	320	567	351	580	612	792	5
de	356	567	368	580	612	792	5
pulmón,	373	567	411	580	612	792	5
posiblemente	416	567	480	580	612	792	5
condicionado	485	567	548	580	612	792	5
por	553	567	569	580	612	792	5
otros	320	580	345	593	612	792	5
riesgos	352	580	386	593	612	792	5
como	392	580	418	593	612	792	5
el	425	580	433	593	612	792	5
consumo	440	580	483	593	612	792	5
de	490	580	501	593	612	792	5
alcohol	508	580	542	593	612	792	5
y	549	580	554	593	612	792	5
la	561	580	570	593	612	792	5
diabetes.	320	593	362	606	612	792	5
Discusión	418	617	472	631	612	792	5
Como	320	638	347	651	612	792	5
se	349	638	360	651	612	792	5
mencionó	362	638	408	651	612	792	5
anteriormente,	410	638	481	651	612	792	5
“las	483	638	500	651	612	792	5
enfermedades	503	638	570	651	612	792	5
orales	320	651	349	664	612	792	5
se	354	651	365	664	612	792	5
encuentran	370	651	424	664	612	792	5
entre	429	651	454	664	612	792	5
las	459	651	472	664	612	792	5
enfermedades	478	651	545	664	612	792	5
más	550	651	569	664	612	792	5
prevalentes	320	664	375	676	612	792	5
a	380	664	385	676	612	792	5
nivel	390	664	413	676	612	792	5
mundial	417	664	456	676	612	792	5
y	460	664	466	676	612	792	5
tienen	470	664	500	676	612	792	5
graves	504	664	535	676	612	792	5
cargas	539	664	569	676	612	792	5
económicas	320	676	375	689	612	792	5
y	378	676	384	689	612	792	5
para	387	676	408	689	612	792	5
la	411	676	419	689	612	792	5
salud”	422	676	451	689	612	792	5
(8)	451	678	461	686	612	792	5
,	461	676	463	689	612	792	5
identificando	466	676	528	689	612	792	5
la	531	676	539	689	612	792	5
caries	542	676	570	689	612	792	5
dental,	320	689	352	702	612	792	5
la	359	689	367	702	612	792	5
enfermedad	373	689	430	702	612	792	5
periodontal,	437	689	494	702	612	792	5
la	500	689	509	702	612	792	5
pérdida	515	689	552	702	612	792	5
de	558	689	569	702	612	792	5
dientes	320	702	355	715	612	792	5
y	358	702	363	715	612	792	5
el	366	702	374	715	612	792	5
cáncer	377	702	408	715	612	792	5
de	411	702	422	715	612	792	5
los	425	702	439	715	612	792	5
labios	442	702	470	715	612	792	5
y	472	702	478	715	612	792	5
cavidad	481	702	517	715	612	792	5
oral,	520	702	541	715	612	792	5
como	544	702	569	715	612	792	5
las	320	715	333	728	612	792	5
más	337	715	356	728	612	792	5
frecuentes	360	715	409	728	612	792	5
patologías	413	715	461	728	612	792	5
orales.	465	715	496	728	612	792	5
También	499	715	541	728	612	792	5
se	544	715	555	728	612	792	5
ha	558	715	569	728	612	792	5
[295]	295	749	317	759	612	792	5
Franco-Giraldo	214	30	259	37	612	792	6
A.	260	30	266	37	612	792	6
Univ.	268	30	283	37	612	792	6
Salud.	285	30	303	37	612	792	6
23(3):291-300,	305	30	350	37	612	792	6
2021	351	30	367	37	612	792	6
(Sep	368	30	381	37	612	792	6
-	383	30	385	37	612	792	6
Dic)	387	30	399	37	612	792	6
evidenciado	43	57	99	70	612	792	6
que	106	57	123	70	612	792	6
el	129	57	138	70	612	792	6
impacto	144	57	182	70	612	792	6
de	188	57	200	70	612	792	6
las	206	57	219	70	612	792	6
enfermedades	225	57	292	70	612	792	6
bucodentales	43	70	105	83	612	792	6
en	114	70	126	83	612	792	6
las	134	70	148	83	612	792	6
ECNT	157	70	183	83	612	792	6
es	192	70	202	83	612	792	6
considerable	211	70	271	83	612	792	6
en	280	70	292	83	612	792	6
términos	43	82	85	95	612	792	6
de	94	82	105	95	612	792	6
dolor	114	82	139	95	612	792	6
y	148	82	153	95	612	792	6
sufrimiento,	162	82	219	95	612	792	6
de	227	82	239	95	612	792	6
deterioro	247	82	292	95	612	792	6
funcional,	43	95	89	108	612	792	6
de	93	95	104	108	612	792	6
menor	109	95	140	108	612	792	6
calidad	144	95	178	108	612	792	6
de	182	95	194	108	612	792	6
vida	198	95	218	108	612	792	6
y	222	95	228	108	612	792	6
de	232	95	244	108	612	792	6
costo	248	95	273	108	612	792	6
del	277	95	292	108	612	792	6
tratamiento	43	108	99	121	612	792	6
(1)	99	110	108	118	612	792	6
.	108	108	110	121	612	792	6
Además,	114	108	154	121	612	792	6
se	159	108	169	121	612	792	6
ha	173	108	185	121	612	792	6
fundamentado	189	108	258	121	612	792	6
que	262	108	279	121	612	792	6
la	283	108	292	121	612	792	6
presencia	43	121	88	134	612	792	6
de	92	121	103	134	612	792	6
periodontitis	107	121	168	134	612	792	6
en	171	121	183	134	612	792	6
un	186	121	198	134	612	792	6
paciente	201	121	242	134	612	792	6
con	245	121	262	134	612	792	6
ECNT	265	121	292	134	612	792	6
puede	43	134	72	147	612	792	6
contribuir	75	134	123	147	612	792	6
a	126	134	131	147	612	792	6
su	134	134	145	147	612	792	6
exacerbación	148	134	210	147	612	792	6
y/o	213	134	230	147	612	792	6
desarrollo,	233	134	284	147	612	792	6
a	286	134	292	147	612	792	6
través	43	147	72	160	612	792	6
de	76	147	88	160	612	792	6
diversos	92	147	132	160	612	792	6
mecanismos	136	147	194	160	612	792	6
patogénicos,	198	147	257	160	612	792	6
ya	261	147	272	160	612	792	6
sea	276	147	292	160	612	792	6
por	43	160	59	173	612	792	6
infección	64	160	107	173	612	792	6
directa	112	160	145	173	612	792	6
por	150	160	166	173	612	792	6
patógenos	171	160	220	173	612	792	6
periodontales,	225	160	292	173	612	792	6
por	43	173	59	186	612	792	6
mecanismos	66	173	125	186	612	792	6
indirectos	132	173	179	186	612	792	6
de	186	173	198	186	612	792	6
tipo	205	173	224	186	612	792	6
inflamatorio,	231	173	292	186	612	792	6
producto	43	186	86	199	612	792	6
de	88	186	100	199	612	792	6
la	102	186	111	199	612	792	6
patogenia	113	186	160	199	612	792	6
de	162	186	173	199	612	792	6
la	176	186	184	199	612	792	6
periodontitis	187	186	248	199	612	792	6
(20,21)	248	187	270	195	612	792	6
.	270	186	273	199	612	792	6
Por	275	186	292	199	612	792	6
ejemplo,	43	199	83	212	612	792	6
estudios	91	199	131	212	612	792	6
clínicos	139	199	175	212	612	792	6
reportan	183	199	225	212	612	792	6
interesantes	234	199	292	212	612	792	6
resultados	43	211	92	224	612	792	6
respecto	102	211	143	224	612	792	6
al	153	211	162	224	612	792	6
efecto	172	211	201	224	612	792	6
del	211	211	225	224	612	792	6
tratamiento	236	211	292	224	612	792	6
periodontal	43	224	98	237	612	792	6
sobre	104	224	131	237	612	792	6
la	137	224	145	237	612	792	6
reducción	151	224	198	237	612	792	6
de	204	224	216	237	612	792	6
la	222	224	230	237	612	792	6
inflamación	237	224	292	237	612	792	6
sistémica	43	237	87	250	612	792	6
y	89	237	94	250	612	792	6
mejoría	96	237	133	250	612	792	6
en	135	237	146	250	612	792	6
biomarcadores	149	237	219	250	612	792	6
de	221	237	233	250	612	792	6
enfermedad	235	237	292	250	612	792	6
cardiovascular	43	250	112	263	612	792	6
y	123	250	128	263	612	792	6
función	139	250	174	263	612	792	6
endotelial,	185	250	234	263	612	792	6
y	245	250	251	263	612	792	6
en	261	250	273	263	612	792	6
la	283	250	292	263	612	792	6
disminución	43	263	101	276	612	792	6
de	103	263	115	276	612	792	6
la	117	263	125	276	612	792	6
glucemia	128	263	170	276	612	792	6
de	172	263	184	276	612	792	6
pacientes	186	263	231	276	612	792	6
con	233	263	250	276	612	792	6
diabetes	252	263	292	276	612	792	6
mellitus	43	276	81	289	612	792	6
tipo	83	276	102	289	612	792	6
2	104	276	111	289	612	792	6
(17,21)	111	277	133	285	612	792	6
.	133	276	135	289	612	792	6
odontología	320	57	376	70	612	792	6
no	381	57	393	70	612	792	6
son	398	57	415	70	612	792	6
el	420	57	428	70	612	792	6
resultado	433	57	478	70	612	792	6
de	482	57	494	70	612	792	6
un	499	57	511	70	612	792	6
proceso	516	57	553	70	612	792	6
de	558	57	569	70	612	792	6
planificación	320	70	380	83	612	792	6
y	384	70	390	83	612	792	6
concertación	394	70	454	83	612	792	6
social,	458	70	487	83	612	792	6
por	491	70	507	83	612	792	6
el	511	70	520	83	612	792	6
contrario,	523	70	569	83	612	792	6
son	320	82	337	95	612	792	6
el	339	82	347	95	612	792	6
resultado	349	82	394	95	612	792	6
de	396	82	407	95	612	792	6
la	409	82	417	95	612	792	6
acción	419	82	449	95	612	792	6
espontánea	451	82	505	95	612	792	6
de	507	82	518	95	612	792	6
las	520	82	533	95	612	792	6
fuerzas	535	82	570	95	612	792	6
del	320	95	335	108	612	792	6
mercado”	337	95	383	108	612	792	6
(14)	383	97	396	105	612	792	6
.	396	95	398	108	612	792	6
En	320	119	333	132	612	792	6
resumen,	341	119	385	132	612	792	6
las	393	119	406	132	612	792	6
enfermedades	414	119	481	132	612	792	6
bucodentales	489	119	551	132	612	792	6
se	559	119	569	132	612	792	6
consideran	320	132	372	145	612	792	6
como	382	132	407	145	612	792	6
una	417	132	434	145	612	792	6
epidemia	443	132	487	145	612	792	6
mundial	496	132	535	145	612	792	6
y	545	132	550	145	612	792	6
se	559	132	569	145	612	792	6
convierten	320	145	371	158	612	792	6
en	373	145	384	158	612	792	6
el	386	145	395	158	612	792	6
mayor	397	145	427	158	612	792	6
desafío	429	145	463	158	612	792	6
para	465	145	486	158	612	792	6
la	488	145	496	158	612	792	6
salud	498	145	524	158	612	792	6
global	526	145	554	158	612	792	6
(33)	554	146	567	155	612	792	6
.	567	145	569	158	612	792	6
El	320	158	330	171	612	792	6
hecho	333	158	361	171	612	792	6
de	364	158	376	171	612	792	6
que	379	158	396	171	612	792	6
persistan	400	158	443	171	612	792	6
altas	446	158	469	171	612	792	6
prevalencias	472	158	531	171	612	792	6
a	535	158	540	171	612	792	6
pesar	543	158	569	171	612	792	6
de	320	171	332	184	612	792	6
ser	334	171	348	184	612	792	6
absolutamente	350	171	420	184	612	792	6
prevenibles,	422	171	480	184	612	792	6
según	482	171	509	184	612	792	6
Watt	511	171	534	184	612	792	6
et	536	171	545	184	612	792	6
al.,	547	171	560	184	612	792	6
(8)	560	172	570	180	612	792	6
las	320	184	333	197	612	792	6
hace	341	184	363	197	612	792	6
ver	370	184	386	197	612	792	6
como	394	184	419	197	612	792	6
atribuibles	427	184	478	197	612	792	6
a	485	184	491	197	612	792	6
“desigualdades	498	184	569	197	612	792	6
sociales	320	197	357	210	612	792	6
y	367	197	373	210	612	792	6
económicas	382	197	438	210	612	792	6
generalizadas	447	197	512	210	612	792	6
y	522	197	528	210	612	792	6
fondos	537	197	569	210	612	792	6
inadecuados	320	209	379	222	612	792	6
para	385	209	407	222	612	792	6
la	412	209	421	222	612	792	6
prevención	427	209	480	222	612	792	6
y	486	209	491	222	612	792	6
el	497	209	505	222	612	792	6
tratamiento,	511	209	569	222	612	792	6
particularmente	320	222	397	235	612	792	6
en	404	222	416	235	612	792	6
países	423	222	452	235	612	792	6
de	460	222	471	235	612	792	6
bajos	478	222	503	235	612	792	6
y	511	222	516	235	612	792	6
medianos	524	222	569	235	612	792	6
ingresos”.	320	235	366	248	612	792	6
Son	376	235	394	248	612	792	6
enfermedades	404	235	471	248	612	792	6
crónicas	481	235	520	248	612	792	6
con	530	235	547	248	612	792	6
un	557	235	570	248	612	792	6
comportamiento	320	248	399	261	612	792	6
enraizado	407	248	454	261	612	792	6
en	462	248	473	261	612	792	6
un	481	248	493	261	612	792	6
fuerte	501	248	530	261	612	792	6
patrón	538	248	569	261	612	792	6
social,	320	261	349	274	612	792	6
enfermedad	357	261	414	274	612	792	6
de	422	261	433	274	612	792	6
niños	441	261	467	274	612	792	6
pobres,	475	261	510	274	612	792	6
de	518	261	529	274	612	792	6
grupos	537	261	569	274	612	792	6
socialmente	320	274	377	287	612	792	6
marginados	380	274	436	287	612	792	6
y	439	274	445	287	612	792	6
de	448	274	459	287	612	792	6
personas	463	274	506	287	612	792	6
mayores	509	274	549	287	612	792	6
con	553	274	570	287	612	792	6
poco	320	287	343	300	612	792	6
acceso	347	287	378	300	612	792	6
a	382	287	387	300	612	792	6
la	392	287	400	300	612	792	6
atención	404	287	444	300	612	792	6
dental.	448	287	480	300	612	792	6
En	485	287	497	300	612	792	6
general	501	287	536	300	612	792	6
en	540	287	552	300	612	792	6
los	556	287	569	300	612	792	6
países	320	300	350	313	612	792	6
de	352	300	364	313	612	792	6
bajos	366	300	391	313	612	792	6
y	394	300	399	313	612	792	6
medianos	402	300	447	313	612	792	6
ingresos,	450	300	492	313	612	792	6
como	494	300	520	313	612	792	6
Colombia,	523	300	569	313	612	792	6
las	320	313	333	326	612	792	6
enfermedades	339	313	405	326	612	792	6
bucales	411	313	446	326	612	792	6
no	451	313	463	326	612	792	6
son	468	313	485	326	612	792	6
tratadas	490	313	529	326	612	792	6
por	534	313	551	326	612	792	6
los	556	313	569	326	612	792	6
altos	320	326	343	339	612	792	6
costos	351	326	381	339	612	792	6
y	388	326	394	339	612	792	6
las	402	326	415	339	612	792	6
limitaciones	423	326	480	339	612	792	6
de	488	326	500	339	612	792	6
los	507	326	521	339	612	792	6
recursos	529	326	569	339	612	792	6
disponibles.	320	339	377	351	612	792	6
De	43	300	56	313	612	792	6
la	58	300	67	313	612	792	6
salud	69	300	97	313	612	792	6
bucal	99	300	126	313	612	792	6
a	128	300	134	313	612	792	6
la	136	300	145	313	612	792	6
salud	147	300	175	313	612	792	6
sistémica:	177	300	227	313	612	792	6
una	229	300	248	313	612	792	6
relación	250	300	292	313	612	792	6
biunívoca	43	313	93	326	612	792	6
En	43	326	55	339	612	792	6
general	62	326	98	339	612	792	6
la	105	326	113	339	612	792	6
discusión	120	326	165	339	612	792	6
de	172	326	183	339	612	792	6
la	190	326	199	339	612	792	6
relación	206	326	244	339	612	792	6
entre	251	326	276	339	612	792	6
la	283	326	292	339	612	792	6
enfermedad	43	339	100	351	612	792	6
periodontal	103	339	158	351	612	792	6
y	161	339	167	351	612	792	6
las	170	339	183	351	612	792	6
ECNT	187	339	213	351	612	792	6
se	216	339	227	351	612	792	6
ha	230	339	241	351	612	792	6
planteado	245	339	292	351	612	792	6
con	43	351	60	364	612	792	6
una	64	351	82	364	612	792	6
doble	86	351	112	364	612	792	6
hipótesis,	117	351	162	364	612	792	6
sobre	166	351	193	364	612	792	6
cuál	197	351	216	364	612	792	6
determina	221	351	269	364	612	792	6
a	274	351	279	364	612	792	6
la	283	351	292	364	612	792	6
otra	43	364	62	377	612	792	6
o	65	364	71	377	612	792	6
cuál	74	364	93	377	612	792	6
es	96	364	106	377	612	792	6
primero,	108	364	149	377	612	792	6
para	152	364	174	377	612	792	6
algunos	176	364	213	377	612	792	6
ha	216	364	227	377	612	792	6
sido	230	364	250	377	612	792	6
el	252	364	261	377	612	792	6
efecto	263	364	292	377	612	792	6
de	43	377	54	390	612	792	6
la	59	377	67	390	612	792	6
patología	72	377	116	390	612	792	6
general	121	377	156	390	612	792	6
sobre	161	377	187	390	612	792	6
la	192	377	201	390	612	792	6
boca,	205	377	230	390	612	792	6
pero	234	377	256	390	612	792	6
hoy	261	377	279	390	612	792	6
la	283	377	292	390	612	792	6
hipótesis	43	390	85	403	612	792	6
se	95	390	106	403	612	792	6
ha	116	390	127	403	612	792	6
direccionado	137	390	198	403	612	792	6
al	209	390	217	403	612	792	6
contrario,	227	390	273	403	612	792	6
la	283	390	292	403	612	792	6
enfermedad	43	403	100	416	612	792	6
bucodental	108	403	161	416	612	792	6
también	169	403	208	416	612	792	6
conduce	217	403	256	416	612	792	6
a	265	403	270	416	612	792	6
las	279	403	292	416	612	792	6
cardiovasculares	43	416	122	429	612	792	6
y	127	416	132	429	612	792	6
a	137	416	142	429	612	792	6
la	147	416	155	429	612	792	6
diabetes;	160	416	202	429	612	792	6
las	207	416	220	429	612	792	6
enfermedades	225	416	292	429	612	792	6
periodontales	43	429	108	442	612	792	6
comparten	112	429	163	442	612	792	6
indicadores	167	429	222	442	612	792	6
de	226	429	238	442	612	792	6
riesgo	242	429	271	442	612	792	6
con	275	429	292	442	612	792	6
las	43	442	56	455	612	792	6
ECNT.	65	442	94	455	612	792	6
Además,	104	442	143	455	612	792	6
estas	153	442	177	455	612	792	6
enfermedades	186	442	254	455	612	792	6
deben	263	442	292	455	612	792	6
considerarse	43	455	103	468	612	792	6
como	111	455	137	468	612	792	6
una	145	455	162	468	612	792	6
ECNT	170	455	197	468	612	792	6
(17)	197	456	210	464	612	792	6
,	210	455	212	468	612	792	6
en	220	455	232	468	612	792	6
lo	240	455	248	468	612	792	6
que	256	455	274	468	612	792	6
se	282	455	292	468	612	792	6
considera	43	468	89	480	612	792	6
un	91	468	103	480	612	792	6
cambio	106	468	140	480	612	792	6
de	142	468	154	480	612	792	6
paradigma.	156	468	209	480	612	792	6
Las	320	362	336	375	612	792	6
enfermedades	340	362	407	375	612	792	6
bucales	410	362	446	375	612	792	6
se	449	362	459	375	612	792	6
constituyen	463	362	518	375	612	792	6
en	522	362	533	375	612	792	6
una	537	362	554	375	612	792	6
de	558	362	569	375	612	792	6
las	320	375	333	388	612	792	6
mayores	341	375	382	388	612	792	6
afecciones	389	375	438	388	612	792	6
de	446	375	457	388	612	792	6
la	465	375	473	388	612	792	6
salud	481	375	506	388	612	792	6
global,	514	375	545	388	612	792	6
con	553	375	570	388	612	792	6
problemas	320	388	370	401	612	792	6
de	374	388	386	401	612	792	6
accesibilidad	390	388	450	401	612	792	6
a	454	388	460	401	612	792	6
los	464	388	477	401	612	792	6
servicios	481	388	523	401	612	792	6
de	527	388	538	401	612	792	6
salud,	542	388	569	401	612	792	6
grandes	320	401	358	414	612	792	6
cargas	368	401	399	414	612	792	6
económicas	409	401	464	414	612	792	6
para	475	401	496	414	612	792	6
las	507	401	520	414	612	792	6
familias,	530	401	569	414	612	792	6
dolencias	320	414	365	427	612	792	6
y	367	414	372	427	612	792	6
baja	375	414	394	427	612	792	6
calidad	396	414	430	427	612	792	6
de	432	414	444	427	612	792	6
vida	446	414	466	427	612	792	6
para	468	414	490	427	612	792	6
los	492	414	505	427	612	792	6
trabajadores,	508	414	570	427	612	792	6
con	320	427	337	440	612	792	6
reducción	340	427	387	440	612	792	6
de	389	427	401	440	612	792	6
la	404	427	412	440	612	792	6
productividad	415	427	481	440	612	792	6
laboral	484	427	517	440	612	792	6
y	520	427	525	440	612	792	6
pérdidas	528	427	569	440	612	792	6
en	320	440	332	453	612	792	6
la	337	440	346	453	612	792	6
actividad	351	440	395	453	612	792	6
escolar;	400	440	437	453	612	792	6
son	443	440	459	453	612	792	6
en	465	440	477	453	612	792	6
general,	482	440	520	453	612	792	6
un	525	440	538	453	612	792	6
grave	543	440	569	453	612	792	6
problema	320	453	366	466	612	792	6
de	368	453	380	466	612	792	6
salud	382	453	408	466	612	792	6
pública	410	453	445	466	612	792	6
en	447	453	459	466	612	792	6
los	462	453	475	466	612	792	6
países	478	453	507	466	612	792	6
de	510	453	521	466	612	792	6
medianos	524	453	569	466	612	792	6
y	320	466	326	479	612	792	6
bajos	328	466	353	479	612	792	6
ingresos.	354	466	397	479	612	792	6
Al	398	466	408	479	612	792	6
no	410	466	422	479	612	792	6
existir	424	466	454	479	612	792	6
políticas	456	466	495	479	612	792	6
globales	497	466	536	479	612	792	6
ciertas	538	466	569	479	612	792	6
sobre	320	478	347	491	612	792	6
este	360	478	379	491	612	792	6
problema	392	478	437	491	612	792	6
fundamentado	450	478	519	491	612	792	6
en	532	478	543	491	612	792	6
los	556	478	569	491	612	792	6
determinantes	320	491	389	504	612	792	6
sociales	393	491	430	504	612	792	6
y	433	491	439	504	612	792	6
comerciales,	443	491	501	504	612	792	6
por	505	491	521	504	612	792	6
derivarse	525	491	569	504	612	792	6
de	320	504	332	517	612	792	6
las	334	504	347	517	612	792	6
empresas	350	504	395	517	612	792	6
productoras	398	504	455	517	612	792	6
de	458	504	470	517	612	792	6
azúcares,	472	504	516	517	612	792	6
amerita	518	504	555	517	612	792	6
un	557	504	569	517	612	792	6
manejo	320	517	355	530	612	792	6
complejo	358	517	401	530	612	792	6
desde	403	517	431	530	612	792	6
la	433	517	442	530	612	792	6
salud	444	517	469	530	612	792	6
global	472	517	500	530	612	792	6
(34)	500	519	513	527	612	792	6
.	513	517	516	530	612	792	6
En	43	491	55	504	612	792	6
Colombia,	58	491	105	504	612	792	6
la	108	491	117	504	612	792	6
salud	120	491	145	504	612	792	6
bucal	148	491	173	504	612	792	6
ha	177	491	188	504	612	792	6
pasado	191	491	225	504	612	792	6
por	228	491	245	504	612	792	6
múltiples	248	491	292	504	612	792	6
vicisitudes,	43	504	95	517	612	792	6
especialmente	98	504	165	517	612	792	6
desde	168	504	196	517	612	792	6
la	198	504	207	517	612	792	6
formulación	209	504	267	517	612	792	6
de	269	504	281	517	612	792	6
la	283	504	292	517	612	792	6
Ley	43	517	59	530	612	792	6
100	67	517	85	530	612	792	6
de	92	517	104	530	612	792	6
1993,	111	517	138	530	612	792	6
que	145	517	163	530	612	792	6
establece	170	517	214	530	612	792	6
el	221	517	230	530	612	792	6
sistema	237	517	273	530	612	792	6
de	280	517	292	530	612	792	6
seguridad	43	530	89	543	612	792	6
social	93	530	120	543	612	792	6
en	123	530	134	543	612	792	6
salud,	138	530	165	543	612	792	6
con	169	530	186	543	612	792	6
limitaciones	189	530	246	543	612	792	6
variadas,	250	530	292	543	612	792	6
pero	43	543	65	556	612	792	6
según	67	543	95	556	612	792	6
estudios	98	543	137	556	612	792	6
con	140	543	157	556	612	792	6
alguna	159	543	191	556	612	792	6
normatividad	194	543	258	556	612	792	6
que	260	543	278	556	612	792	6
ha	280	543	292	556	612	792	6
permitido	43	556	90	569	612	792	6
actuaciones	93	556	148	569	612	792	6
favorables	151	556	200	569	612	792	6
a	203	556	209	569	612	792	6
la	212	556	220	569	612	792	6
salud	223	556	248	569	612	792	6
bucal	251	556	276	569	612	792	6
(14)	277	557	290	565	612	792	6
,	290	556	292	569	612	792	6
no	43	569	55	582	612	792	6
obstante,	58	569	101	582	612	792	6
agravada	104	569	147	582	612	792	6
por	150	569	166	582	612	792	6
el	169	569	178	582	612	792	6
desconocimiento	181	569	261	582	612	792	6
de	264	569	275	582	612	792	6
los	278	569	292	582	612	792	6
derechos	43	582	86	595	612	792	6
que	89	582	106	595	612	792	6
tienen	110	582	139	595	612	792	6
los	143	582	156	595	612	792	6
usuarios.	159	582	202	595	612	792	6
También	205	582	247	595	612	792	6
este	250	582	269	595	612	792	6
país	273	582	292	595	612	792	6
ha	43	595	54	607	612	792	6
presentado	57	595	110	607	612	792	6
en	113	595	125	607	612	792	6
las	128	595	141	607	612	792	6
últimas	144	595	179	607	612	792	6
décadas	182	595	220	607	612	792	6
un	222	595	235	607	612	792	6
incremento	238	595	292	607	612	792	6
de	43	607	54	620	612	792	6
ECNT,	57	607	86	620	612	792	6
así,	89	607	105	620	612	792	6
“el	108	607	121	620	612	792	6
Estudio	124	607	160	620	612	792	6
de	163	607	174	620	612	792	6
Carga	178	607	205	620	612	792	6
de	208	607	219	620	612	792	6
la	223	607	231	620	612	792	6
Enfermedad	234	607	292	620	612	792	6
en	43	620	54	633	612	792	6
Colombia	63	620	107	633	612	792	6
de	115	620	127	633	612	792	6
2008,	135	620	162	633	612	792	6
muestra	170	620	209	633	612	792	6
que	218	620	235	633	612	792	6
las	244	620	257	633	612	792	6
ECNT	265	620	292	633	612	792	6
ocasionan	43	633	90	646	612	792	6
el	92	633	101	646	612	792	6
76%	103	633	125	646	612	792	6
de	128	633	139	646	612	792	6
la	142	633	150	646	612	792	6
carga	152	633	178	646	612	792	6
de	180	633	192	646	612	792	6
enfermedad	194	633	251	646	612	792	6
del	254	633	268	646	612	792	6
país,	270	633	292	646	612	792	6
de	43	646	54	659	612	792	6
esta	60	646	79	659	612	792	6
manera,	85	646	123	659	612	792	6
los	130	646	143	659	612	792	6
Años	149	646	173	659	612	792	6
de	179	646	190	659	612	792	6
Vida	196	646	217	659	612	792	6
Ajustados	223	646	269	659	612	792	6
por	275	646	292	659	612	792	6
Discapacidad	43	659	105	672	612	792	6
(AVISAS)	109	659	153	672	612	792	6
derivados	157	659	204	672	612	792	6
de	208	659	220	672	612	792	6
las	224	659	237	672	612	792	6
ECNT,	242	659	271	672	612	792	6
son	275	659	292	672	612	792	6
responsables	43	672	105	685	612	792	6
de	108	672	120	685	612	792	6
la	123	672	131	685	612	792	6
mayor	135	672	165	685	612	792	6
carga	168	672	194	685	612	792	6
de	198	672	209	685	612	792	6
enfermedad,	212	672	272	685	612	792	6
con	275	672	292	685	612	792	6
una	43	685	60	698	612	792	6
pérdida	62	685	99	698	612	792	6
de	101	685	113	698	612	792	6
años	115	685	137	698	612	792	6
saludables	139	685	189	698	612	792	6
del	191	685	205	698	612	792	6
84,2%”	207	685	242	698	612	792	6
(32)	242	686	255	694	612	792	6
.	255	685	257	698	612	792	6
Esto	259	685	280	698	612	792	6
se	282	685	292	698	612	792	6
agrava	43	698	74	711	612	792	6
porque	77	698	111	711	612	792	6
“las	114	698	131	711	612	792	6
políticas	134	698	173	711	612	792	6
de	176	698	188	711	612	792	6
formación	191	698	239	711	612	792	6
del	241	698	256	711	612	792	6
talento	259	698	292	711	612	792	6
humano	43	711	81	724	612	792	6
y	90	711	96	724	612	792	6
para	105	711	126	724	612	792	6
el	135	711	143	724	612	792	6
ejercicio	152	711	192	724	612	792	6
profesional	201	711	254	724	612	792	6
de	263	711	275	724	612	792	6
la	283	711	292	724	612	792	6
Estas	320	541	345	554	612	792	6
enfermedades	348	541	415	554	612	792	6
comparten	417	541	468	554	612	792	6
los	470	541	484	554	612	792	6
factores	487	541	524	554	612	792	6
de	527	541	538	554	612	792	6
riesgo	541	541	570	554	612	792	6
de	320	554	332	567	612	792	6
otras	338	554	362	567	612	792	6
ECNT:	368	554	398	567	612	792	6
consumo	404	554	446	567	612	792	6
de	452	554	464	567	612	792	6
azúcar,	470	554	503	567	612	792	6
consumo	509	554	552	567	612	792	6
de	558	554	569	567	612	792	6
tabaco	320	567	352	580	612	792	6
y	355	567	360	580	612	792	6
consumo	364	567	406	580	612	792	6
nocivo	410	567	441	580	612	792	6
de	444	567	456	580	612	792	6
alcohol,	459	567	495	580	612	792	6
por	499	567	515	580	612	792	6
lo	519	567	527	580	612	792	6
tanto,	531	567	558	580	612	792	6
la	561	567	570	580	612	792	6
salud	320	580	346	593	612	792	6
bucal	351	580	376	593	612	792	6
debe	382	580	405	593	612	792	6
tener	410	580	435	593	612	792	6
un	441	580	453	593	612	792	6
lugar	459	580	483	593	612	792	6
prioritario	489	580	539	593	612	792	6
en	544	580	556	593	612	792	6
la	561	580	570	593	612	792	6
agenda	320	593	354	606	612	792	6
global	358	593	387	606	612	792	6
de	391	593	403	606	612	792	6
ECNT.	407	593	436	606	612	792	6
Debe	440	593	464	606	612	792	6
considerarse	468	593	529	606	612	792	6
las	533	593	546	606	612	792	6
más	550	593	569	606	612	792	6
diversas	320	606	360	619	612	792	6
estrategias	362	606	414	619	612	792	6
de	416	606	428	619	612	792	6
accesibilidad	430	606	491	619	612	792	6
e	494	606	499	619	612	792	6
integración	502	606	555	619	612	792	6
de	558	606	569	619	612	792	6
servicios	320	619	362	631	612	792	6
dentales	364	619	404	631	612	792	6
en	407	619	418	631	612	792	6
los	421	619	434	631	612	792	6
sistemas	436	619	477	631	612	792	6
de	480	619	491	631	612	792	6
salud	493	619	519	631	612	792	6
y	521	619	527	631	612	792	6
atención	529	619	570	631	612	792	6
primaria	320	631	362	644	612	792	6
(35)	362	633	375	641	612	792	6
.	375	631	377	644	612	792	6
Ante	320	655	342	668	612	792	6
tal	345	655	357	668	612	792	6
problemática	359	655	421	668	612	792	6
de	424	655	435	668	612	792	6
salud	437	655	463	668	612	792	6
bucal,	465	655	492	668	612	792	6
la	495	655	503	668	612	792	6
primera	505	655	543	668	612	792	6
regla	546	655	569	668	612	792	6
es	320	668	330	681	612	792	6
la	340	668	348	681	612	792	6
prevención:	358	668	411	681	612	792	6
buenos	420	668	454	681	612	792	6
hábitos	464	668	499	681	612	792	6
alimentarios,	508	668	570	681	612	792	6
correcto	320	681	360	694	612	792	6
cepillado,	363	681	408	694	612	792	6
controles	412	681	456	694	612	792	6
periódicos,	460	681	512	694	612	792	6
detección	515	681	560	694	612	792	6
y	564	681	570	694	612	792	6
tratamiento.	320	694	379	707	612	792	6
Pero	398	694	420	707	612	792	6
los	439	694	453	707	612	792	6
problemas	472	694	522	707	612	792	6
socio-	541	694	570	707	612	792	6
organizacionales	320	707	399	720	612	792	6
de	406	707	417	720	612	792	6
la	423	707	432	720	612	792	6
salud	438	707	463	720	612	792	6
pública	469	707	504	720	612	792	6
y	510	707	516	720	612	792	6
el	522	707	530	720	612	792	6
talento	536	707	569	720	612	792	6
humano	320	720	359	733	612	792	6
pueden	366	720	401	733	612	792	6
resultar	408	720	445	733	612	792	6
en	452	720	463	733	612	792	6
un	470	720	482	733	612	792	6
agravante	489	720	536	733	612	792	6
de	543	720	554	733	612	792	6
la	561	720	569	733	612	792	6
[296]	295	749	317	759	612	792	6
Franco-Giraldo	214	30	259	37	612	792	7
A.	260	30	266	37	612	792	7
Univ.	268	30	283	37	612	792	7
Salud.	285	30	303	37	612	792	7
23(3):291-300,	305	30	350	37	612	792	7
2021	351	30	367	37	612	792	7
(Sep	368	30	381	37	612	792	7
-	383	30	385	37	612	792	7
Dic)	387	30	399	37	612	792	7
situación	43	57	86	70	612	792	7
descrita,	88	57	128	70	612	792	7
como	130	57	156	70	612	792	7
se	158	57	168	70	612	792	7
desprende	170	57	220	70	612	792	7
de	223	57	234	70	612	792	7
los	236	57	250	70	612	792	7
estudios	252	57	292	70	612	792	7
y	43	70	48	83	612	792	7
recomendaciones	52	70	135	83	612	792	7
de	138	70	150	83	612	792	7
OMS	154	70	175	83	612	792	7
(11)	175	71	188	79	612	792	7
.	188	70	191	83	612	792	7
Se	194	70	205	83	612	792	7
requiere	209	70	249	83	612	792	7
mirar	253	70	280	83	612	792	7
la	283	70	292	83	612	792	7
salud	43	82	68	95	612	792	7
bucal	75	82	100	95	612	792	7
en	108	82	119	95	612	792	7
relación	126	82	165	95	612	792	7
con	172	82	189	95	612	792	7
la	196	82	204	95	612	792	7
salud	211	82	237	95	612	792	7
general	244	82	279	95	612	792	7
y	286	82	292	95	612	792	7
sistémica	43	95	87	108	612	792	7
de	90	95	101	108	612	792	7
la	105	95	113	108	612	792	7
población;	116	95	166	108	612	792	7
su	169	95	180	108	612	792	7
campo	183	95	214	108	612	792	7
de	217	95	229	108	612	792	7
intervención	232	95	292	108	612	792	7
no	43	108	55	121	612	792	7
puede	64	108	93	121	612	792	7
ser	102	108	116	121	612	792	7
sólo	125	108	145	121	612	792	7
la	154	108	162	121	612	792	7
boca,	171	108	195	121	612	792	7
desconociendo	205	108	275	121	612	792	7
la	284	108	292	121	612	792	7
interconectividad	43	121	125	134	612	792	7
de	128	121	139	134	612	792	7
todos	142	121	168	134	612	792	7
los	170	121	184	134	612	792	7
sistemas	186	121	227	134	612	792	7
orgánicos	229	121	275	134	612	792	7
del	277	121	292	134	612	792	7
ser	43	134	57	147	612	792	7
humano,	61	134	102	147	612	792	7
y	106	134	112	147	612	792	7
de	116	134	127	147	612	792	7
este	131	134	151	147	612	792	7
con	155	134	171	147	612	792	7
el	175	134	184	147	612	792	7
sistema	188	134	224	147	612	792	7
sanitario	228	134	270	147	612	792	7
y	274	134	279	147	612	792	7
el	283	134	292	147	612	792	7
sistema	43	147	79	160	612	792	7
social.	81	147	110	160	612	792	7
de	320	57	332	70	612	792	7
los	334	57	348	70	612	792	7
determinantes	351	57	419	70	612	792	7
sociales	422	57	459	70	612	792	7
y	461	57	467	70	612	792	7
de	470	57	481	70	612	792	7
la	484	57	492	70	612	792	7
agenda	495	57	528	70	612	792	7
2030	531	57	555	70	612	792	7
en	558	57	569	70	612	792	7
relación	320	70	359	83	612	792	7
con	361	70	378	83	612	792	7
los	380	70	394	83	612	792	7
objetivos	396	70	439	83	612	792	7
de	442	70	453	83	612	792	7
desarrollo	455	70	504	83	612	792	7
sostenible	506	70	554	83	612	792	7
(37)	554	71	567	79	612	792	7
.	567	70	569	83	612	792	7
En	320	93	333	106	612	792	7
ese	338	93	354	106	612	792	7
marco,	359	93	391	106	612	792	7
también	396	93	435	106	612	792	7
sería	440	93	464	106	612	792	7
válida	469	93	497	106	612	792	7
la	503	93	511	106	612	792	7
prevención	516	93	569	106	612	792	7
como	320	106	346	119	612	792	7
un	348	106	361	119	612	792	7
componente	363	106	422	119	612	792	7
operativo	424	106	469	119	612	792	7
del	472	106	486	119	612	792	7
modelo,	489	106	526	119	612	792	7
y	529	106	534	119	612	792	7
en	536	106	548	119	612	792	7
este	550	106	570	119	612	792	7
caso,	320	119	343	132	612	792	7
“el	353	119	365	132	612	792	7
abordaje	375	119	417	132	612	792	7
debería	426	119	462	132	612	792	7
enfocarse	472	119	517	132	612	792	7
hacia	527	119	551	132	612	792	7
el	561	119	569	132	612	792	7
fortalecimiento	320	132	393	145	612	792	7
del	397	132	411	145	612	792	7
nivel	415	132	438	145	612	792	7
primario	443	132	484	145	612	792	7
de	488	132	500	145	612	792	7
salud,	504	132	532	145	612	792	7
trabajo	536	132	569	145	612	792	7
interdisciplinario	320	145	402	158	612	792	7
e	413	145	418	158	612	792	7
intersectorial,	429	145	495	158	612	792	7
promoviendo	506	145	569	158	612	792	7
estilos	320	158	351	171	612	792	7
de	356	158	368	171	612	792	7
vida	373	158	393	171	612	792	7
saludable,	399	158	446	171	612	792	7
hábitos	451	158	486	171	612	792	7
de	491	158	503	171	612	792	7
higiene	508	158	543	171	612	792	7
oral,	548	158	569	171	612	792	7
consejería	320	171	369	184	612	792	7
anti	375	171	393	184	612	792	7
tabáquica	399	171	445	184	612	792	7
y	451	171	457	184	612	792	7
dietética,	463	171	506	184	612	792	7
y	512	171	518	184	612	792	7
detección	524	171	569	184	612	792	7
precoz	320	184	352	197	612	792	7
de	360	184	371	197	612	792	7
la	379	184	387	197	612	792	7
enfermedad”	395	184	456	197	612	792	7
(38)	456	185	469	193	612	792	7
.	469	184	471	197	612	792	7
Pero	479	184	501	197	612	792	7
buscando	509	184	554	197	612	792	7
la	561	184	570	197	612	792	7
integración	320	197	374	210	612	792	7
de	382	197	393	210	612	792	7
los	401	197	414	210	612	792	7
programas	422	197	473	210	612	792	7
preventivos	481	197	537	210	612	792	7
y	545	197	550	210	612	792	7
de	558	197	569	210	612	792	7
promoción	320	209	372	222	612	792	7
de	374	209	385	222	612	792	7
la	387	209	395	222	612	792	7
salud,	397	209	425	222	612	792	7
así,	427	209	442	222	612	792	7
las	444	209	457	222	612	792	7
personas	459	209	502	222	612	792	7
portadoras	504	209	556	222	612	792	7
de	558	209	570	222	612	792	7
enfermedades	320	222	387	235	612	792	7
sistémicas	390	222	439	235	612	792	7
como	441	222	467	235	612	792	7
la	470	222	478	235	612	792	7
diabetes	481	222	520	235	612	792	7
mellitus	523	222	561	235	612	792	7
y	564	222	569	235	612	792	7
la	320	235	329	248	612	792	7
hipertensión	340	235	401	248	612	792	7
arterial	412	235	447	248	612	792	7
serán	459	235	485	248	612	792	7
integradas	496	235	546	248	612	792	7
en	558	235	569	248	612	792	7
programas	320	248	371	261	612	792	7
de	377	248	389	261	612	792	7
promoción	394	248	446	261	612	792	7
de	451	248	463	261	612	792	7
salud	469	248	494	261	612	792	7
y	500	248	505	261	612	792	7
salud	511	248	536	261	612	792	7
bucal.	542	248	569	261	612	792	7
Siendo	320	261	352	274	612	792	7
imperativo	355	261	407	274	612	792	7
que	409	261	427	274	612	792	7
la	429	261	437	274	612	792	7
salud	440	261	465	274	612	792	7
bucodental	468	261	520	274	612	792	7
se	523	261	533	274	612	792	7
incluya	535	261	569	274	612	792	7
en	320	274	332	287	612	792	7
todas	335	274	361	287	612	792	7
las	364	274	377	287	612	792	7
estrategias	381	274	432	287	612	792	7
dirigidas	435	274	477	287	612	792	7
contra	480	274	511	287	612	792	7
la	514	274	522	287	612	792	7
epidemia	526	274	569	287	612	792	7
de	320	287	332	300	612	792	7
las	336	287	349	300	612	792	7
ECNT,	354	287	382	300	612	792	7
y	387	287	392	300	612	792	7
en	396	287	408	300	612	792	7
concordancia	412	287	475	300	612	792	7
con	480	287	497	300	612	792	7
estas,	501	287	527	300	612	792	7
la	531	287	540	300	612	792	7
salud	544	287	569	300	612	792	7
bucodental	320	300	373	313	612	792	7
debe	376	300	399	313	612	792	7
considerarse	403	300	463	313	612	792	7
en	467	300	478	313	612	792	7
todas	482	300	507	313	612	792	7
las	511	300	524	313	612	792	7
políticas,	528	300	569	313	612	792	7
manteniendo	320	313	383	326	612	792	7
el	385	313	394	326	612	792	7
enfoque	396	313	434	326	612	792	7
por	437	313	453	326	612	792	7
ciclo	456	313	478	326	612	792	7
de	480	313	492	326	612	792	7
vida	494	313	514	326	612	792	7
y	517	313	522	326	612	792	7
enfrentar	525	313	569	326	612	792	7
las	320	326	333	339	612	792	7
desigualdades	336	326	403	339	612	792	7
sociales	405	326	442	339	612	792	7
en	444	326	456	339	612	792	7
salud	458	326	484	339	612	792	7
bucal.	486	326	514	339	612	792	7
No	43	171	56	184	612	792	7
obstante,	63	171	107	184	612	792	7
estas	114	171	138	184	612	792	7
relaciones	145	171	193	184	612	792	7
descritas	201	171	243	184	612	792	7
aquí,	250	171	273	184	612	792	7
en	280	171	292	184	612	792	7
consonancia	43	184	101	197	612	792	7
con	104	184	120	197	612	792	7
la	123	184	131	197	612	792	7
literatura	134	184	179	197	612	792	7
científica	181	184	224	197	612	792	7
actual,	226	184	257	197	612	792	7
aún	260	184	277	197	612	792	7
no	280	184	292	197	612	792	7
generan	43	197	81	210	612	792	7
confianza	85	197	130	210	612	792	7
suficiente	134	197	179	210	612	792	7
en	183	197	195	210	612	792	7
el	199	197	207	210	612	792	7
argot	211	197	236	210	612	792	7
académico,	240	197	292	210	612	792	7
siguen	43	209	74	222	612	792	7
apareciendo	76	209	134	222	612	792	7
nuevos	137	209	171	222	612	792	7
estudios	174	209	214	222	612	792	7
críticos	216	209	251	222	612	792	7
sobre	254	209	281	222	612	792	7
la	283	209	292	222	612	792	7
consistencia	43	222	101	235	612	792	7
de	102	222	114	235	612	792	7
los	116	222	129	235	612	792	7
datos	131	222	157	235	612	792	7
evaluados	159	222	207	235	612	792	7
para	208	222	230	235	612	792	7
llegar	232	222	259	235	612	792	7
a	261	222	266	235	612	792	7
estas	268	222	292	235	612	792	7
conclusiones.	43	235	106	248	612	792	7
En	114	235	127	248	612	792	7
este	135	235	154	248	612	792	7
sentido,	163	235	200	248	612	792	7
Taylor	209	235	239	248	612	792	7
et	248	235	257	248	612	792	7
al.,	265	235	279	248	612	792	7
(36)	279	237	292	245	612	792	7
argumentan	43	248	100	261	612	792	7
en	105	248	117	261	612	792	7
una	122	248	140	261	612	792	7
revisión	145	248	183	261	612	792	7
sistemática	188	248	241	261	612	792	7
sobre	247	248	273	261	612	792	7
los	278	248	292	261	612	792	7
efectos	43	261	76	274	612	792	7
de	84	261	95	274	612	792	7
enfermedad	103	261	160	274	612	792	7
periodontal	168	261	223	274	612	792	7
en	231	261	242	274	612	792	7
la	250	261	259	274	612	792	7
salud	267	261	292	274	612	792	7
sistémica,	43	274	89	287	612	792	7
que	93	274	111	287	612	792	7
los	115	274	128	287	612	792	7
hallazgos	133	274	176	287	612	792	7
son	181	274	198	287	612	792	7
inconsistentes	202	274	269	287	612	792	7
y	274	274	279	287	612	792	7
el	284	274	292	287	612	792	7
rigor	43	287	66	300	612	792	7
metodológico	75	287	139	300	612	792	7
cuestionable	149	287	208	300	612	792	7
dificultando	218	287	274	300	612	792	7
la	283	287	292	300	612	792	7
extracción	43	300	92	313	612	792	7
de	96	300	107	313	612	792	7
conclusiones;	111	300	175	313	612	792	7
encontraron	179	300	238	313	612	792	7
el	242	300	250	313	612	792	7
92%	254	300	276	313	612	792	7
de	280	300	292	313	612	792	7
los	43	313	56	326	612	792	7
estudios	59	313	99	326	612	792	7
con	102	313	119	326	612	792	7
calificaciones	122	313	184	326	612	792	7
de	187	313	199	326	612	792	7
confianza	202	313	247	326	612	792	7
"bajas"	250	313	283	326	612	792	7
o	286	313	292	326	612	792	7
"críticamente	43	326	106	339	612	792	7
bajas";	114	326	145	339	612	792	7
concluyendo	153	326	213	339	612	792	7
que	220	326	237	339	612	792	7
no	245	326	257	339	612	792	7
existe	264	326	292	339	612	792	7
evidencia	43	339	88	351	612	792	7
sólida	96	339	124	351	612	792	7
acerca	133	339	163	351	612	792	7
de	172	339	184	351	612	792	7
que	192	339	210	351	612	792	7
el	219	339	227	351	612	792	7
tratamiento	236	339	292	351	612	792	7
periodontal	43	351	98	364	612	792	7
no	105	351	117	364	612	792	7
quirúrgico	123	351	173	364	612	792	7
mejore	180	351	213	364	612	792	7
la	220	351	228	364	612	792	7
enfermedad	235	351	292	364	612	792	7
sistémica.	43	364	89	377	612	792	7
Después	320	350	360	363	612	792	7
de	365	350	376	363	612	792	7
la	381	350	389	363	612	792	7
segunda	394	350	433	363	612	792	7
mitad	438	350	465	363	612	792	7
del	470	350	485	363	612	792	7
siglo	489	350	511	363	612	792	7
XX,	516	350	531	363	612	792	7
nuevos	536	350	569	363	612	792	7
modelos	320	362	360	375	612	792	7
con	370	362	387	375	612	792	7
enfoques	397	362	439	375	612	792	7
preventivos,	449	362	508	375	612	792	7
sociales	517	362	554	375	612	792	7
y	564	362	569	375	612	792	7
ecológicos	320	375	369	388	612	792	7
fundamentados	374	375	448	388	612	792	7
en	453	375	465	388	612	792	7
la	470	375	478	388	612	792	7
multicausalidad	484	375	559	388	612	792	7
y	564	375	569	388	612	792	7
otros,	320	388	347	401	612	792	7
han	349	388	367	401	612	792	7
incidido	369	388	407	401	612	792	7
en	409	388	421	401	612	792	7
la	423	388	432	401	612	792	7
transformación	434	388	506	401	612	792	7
profesional	508	388	562	401	612	792	7
y	564	388	569	401	612	792	7
la	320	401	329	414	612	792	7
interacción	332	401	385	414	612	792	7
de	389	401	401	414	612	792	7
estas	404	401	428	414	612	792	7
con	432	401	449	414	612	792	7
el	452	401	461	414	612	792	7
contexto	464	401	506	414	612	792	7
económico	509	401	560	414	612	792	7
y	564	401	569	414	612	792	7
social,	320	414	349	427	612	792	7
como	354	414	380	427	612	792	7
también	385	414	424	427	612	792	7
aconteció	429	414	474	427	612	792	7
en	479	414	491	427	612	792	7
esta	496	414	515	427	612	792	7
época	520	414	547	427	612	792	7
con	553	414	569	427	612	792	7
otras	320	427	345	440	612	792	7
profesiones	349	427	404	440	612	792	7
del	409	427	424	440	612	792	7
área	429	427	449	440	612	792	7
de	454	427	465	440	612	792	7
la	470	427	479	440	612	792	7
salud,	483	427	511	440	612	792	7
medicina	516	427	559	440	612	792	7
y	564	427	569	440	612	792	7
enfermería.	320	440	375	453	612	792	7
De	43	388	56	401	612	792	7
la	65	388	74	401	612	792	7
salud	82	388	110	401	612	792	7
bucal	118	388	145	401	612	792	7
a	154	388	159	401	612	792	7
la	168	388	177	401	612	792	7
salud	185	388	213	401	612	792	7
colectiva:	221	388	269	401	612	792	7
los	277	388	292	401	612	792	7
determinantes	43	401	117	414	612	792	7
sociales	120	401	160	414	612	792	7
de	162	401	175	414	612	792	7
la	177	401	186	414	612	792	7
salud	189	401	216	414	612	792	7
En	43	414	55	427	612	792	7
salud	65	414	90	427	612	792	7
bucal	100	414	126	427	612	792	7
se	136	414	146	427	612	792	7
han	156	414	173	427	612	792	7
planteado	183	414	230	427	612	792	7
estrategias	240	414	292	427	612	792	7
preventivas	43	427	98	440	612	792	7
con	101	427	118	440	612	792	7
el	121	427	130	440	612	792	7
fin	133	427	145	440	612	792	7
de	148	427	160	440	612	792	7
lograr	163	427	192	440	612	792	7
“comunidades	195	427	262	440	612	792	7
libres	265	427	292	440	612	792	7
de	43	440	54	453	612	792	7
caries”,	62	440	97	453	612	792	7
siguiendo	105	440	150	453	612	792	7
algunas	158	440	195	453	612	792	7
disposiciones	203	440	266	453	612	792	7
que	274	440	292	453	612	792	7
podrían	43	453	80	466	612	792	7
ir	82	453	90	466	612	792	7
en	92	453	104	466	612	792	7
la	106	453	115	466	612	792	7
dirección	117	453	161	466	612	792	7
de	163	453	175	466	612	792	7
allanar	177	453	210	466	612	792	7
el	212	453	220	466	612	792	7
camino	223	453	257	466	612	792	7
para	260	453	281	466	612	792	7
la	283	453	292	466	612	792	7
definición	43	466	90	479	612	792	7
de	95	466	106	479	612	792	7
políticas	112	466	152	479	612	792	7
públicas	157	466	196	479	612	792	7
en	202	466	213	479	612	792	7
este	219	466	238	479	612	792	7
campo	243	466	275	479	612	792	7
de	280	466	292	479	612	792	7
actuación	43	478	88	491	612	792	7
de	90	478	102	491	612	792	7
la	104	478	112	491	612	792	7
salud	114	478	139	491	612	792	7
pública	141	478	176	491	612	792	7
(la	178	478	190	491	612	792	7
salud	192	478	218	491	612	792	7
bucal):	220	478	252	491	612	792	7
mejorar	254	478	292	491	612	792	7
las	43	491	56	504	612	792	7
condiciones	59	491	115	504	612	792	7
de	118	491	130	504	612	792	7
salud	133	491	158	504	612	792	7
oral	162	491	180	504	612	792	7
de	184	491	195	504	612	792	7
grupos	198	491	231	504	612	792	7
vulnerables,	234	491	292	504	612	792	7
disminuyendo,	43	504	112	517	612	792	7
a	116	504	122	517	612	792	7
su	125	504	136	517	612	792	7
vez,	140	504	158	517	612	792	7
la	162	504	171	517	612	792	7
carga	175	504	200	517	612	792	7
de	204	504	216	517	612	792	7
la	220	504	228	517	612	792	7
enfermedad;	232	504	292	517	612	792	7
integrar	43	517	81	530	612	792	7
las	84	517	97	530	612	792	7
iniciativas	100	517	148	530	612	792	7
de	151	517	162	530	612	792	7
la	165	517	174	530	612	792	7
salud	177	517	202	530	612	792	7
bucal	205	517	230	530	612	792	7
con	233	517	250	530	612	792	7
las	253	517	266	530	612	792	7
de	269	517	280	530	612	792	7
la	283	517	292	530	612	792	7
salud	43	530	68	543	612	792	7
general;	71	530	109	543	612	792	7
brindar	112	530	148	543	612	792	7
soluciones	151	530	201	543	612	792	7
costo	204	530	229	543	612	792	7
efectivas,	232	530	276	543	612	792	7
las	279	530	292	543	612	792	7
más	43	543	62	556	612	792	7
oportunas	64	543	112	556	612	792	7
posibles;	114	543	156	556	612	792	7
combinar	158	543	203	556	612	792	7
e	204	543	210	556	612	792	7
integrar	211	543	250	556	612	792	7
acciones	252	543	292	556	612	792	7
públicas	43	556	82	569	612	792	7
y	87	556	92	569	612	792	7
privadas;	97	556	141	569	612	792	7
acudir	146	556	176	569	612	792	7
al	181	556	189	569	612	792	7
empoderamiento	194	556	276	569	612	792	7
de	280	556	292	569	612	792	7
múltiples	43	569	87	582	612	792	7
actores	97	569	131	582	612	792	7
siguiendo	141	569	186	582	612	792	7
las	196	569	209	582	612	792	7
estrategias	219	569	270	582	612	792	7
de	280	569	292	582	612	792	7
educación	43	582	90	595	612	792	7
y	93	582	98	595	612	792	7
promoción	101	582	152	595	612	792	7
de	155	582	166	595	612	792	7
la	168	582	177	595	612	792	7
salud	179	582	204	595	612	792	7
(12)	205	583	218	591	612	792	7
.	217	582	220	595	612	792	7
En	320	464	333	477	612	792	7
las	340	464	353	477	612	792	7
décadas	360	464	398	477	612	792	7
pasadas,	405	464	445	477	612	792	7
nuevas	451	464	485	477	612	792	7
interpretaciones	492	464	569	477	612	792	7
mundiales,	320	477	372	489	612	792	7
desde	379	477	407	489	612	792	7
la	415	477	423	489	612	792	7
Carta	431	477	456	489	612	792	7
de	464	477	476	489	612	792	7
Ottawa	484	477	518	489	612	792	7
de	526	477	537	489	612	792	7
1986	545	477	569	489	612	792	7
(promoción	320	490	376	502	612	792	7
de	380	490	391	502	612	792	7
la	395	490	403	502	612	792	7
salud)	407	490	436	502	612	792	7
(5)	436	491	446	499	612	792	7
y	449	490	455	502	612	792	7
la	458	490	467	502	612	792	7
Declaración	471	490	526	502	612	792	7
de	530	490	542	502	612	792	7
Alma	545	490	570	502	612	792	7
Ata	320	502	336	515	612	792	7
de	343	502	354	515	612	792	7
1978	361	502	385	515	612	792	7
(atención	391	502	436	515	612	792	7
primaria	442	502	484	515	612	792	7
en	490	502	502	515	612	792	7
salud)	508	502	538	515	612	792	7
(39)	538	504	551	512	612	792	7
,	551	502	553	515	612	792	7
se	559	502	570	515	612	792	7
determinaron	320	515	386	528	612	792	7
otras	393	515	417	528	612	792	7
estrategias	424	515	475	528	612	792	7
y	482	515	488	528	612	792	7
aproximaciones	495	515	569	528	612	792	7
conceptuales	320	528	382	541	612	792	7
hacia	385	528	410	541	612	792	7
el	414	528	422	541	612	792	7
final	425	528	446	541	612	792	7
del	450	528	464	541	612	792	7
siglo	468	528	490	541	612	792	7
XX	494	528	506	541	612	792	7
que	510	528	527	541	612	792	7
también	531	528	569	541	612	792	7
impactaron	320	541	374	554	612	792	7
en	379	541	390	554	612	792	7
el	394	541	402	554	612	792	7
desarrollo	406	541	455	554	612	792	7
de	459	541	470	554	612	792	7
las	474	541	487	554	612	792	7
disciplinas	491	541	541	554	612	792	7
de	546	541	557	554	612	792	7
la	561	541	569	554	612	792	7
salud:	320	554	349	567	612	792	7
las	361	554	374	567	612	792	7
políticas	387	554	427	567	612	792	7
públicas	440	554	479	567	612	792	7
saludables,	492	554	544	567	612	792	7
las	556	554	569	567	612	792	7
condiciones	320	567	376	580	612	792	7
de	383	567	395	580	612	792	7
vida,	402	567	424	580	612	792	7
los	432	567	445	580	612	792	7
entornos	452	567	495	580	612	792	7
saludables,	502	567	554	580	612	792	7
la	561	567	569	580	612	792	7
práctica	320	580	358	593	612	792	7
de	362	580	374	593	612	792	7
estilos	378	580	408	593	612	792	7
de	413	580	424	593	612	792	7
vida	428	580	448	593	612	792	7
favorables	453	580	502	593	612	792	7
para	506	580	527	593	612	792	7
la	532	580	540	593	612	792	7
salud	544	580	569	593	612	792	7
(los	320	593	338	606	612	792	7
estilos	340	593	371	606	612	792	7
de	373	593	384	606	612	792	7
vida	386	593	406	606	612	792	7
basados	408	593	446	606	612	792	7
en	449	593	460	606	612	792	7
las	462	593	475	606	612	792	7
buenas	477	593	511	606	612	792	7
prácticas	513	593	556	606	612	792	7
de	558	593	569	606	612	792	7
higiene,	320	606	357	619	612	792	7
la	359	606	368	619	612	792	7
higiene	370	606	405	619	612	792	7
oral).	407	606	432	619	612	792	7
Adicionalmente,	43	606	119	619	612	792	7
se	123	606	133	619	612	792	7
ha	137	606	149	619	612	792	7
propuesto	153	606	201	619	612	792	7
pasar	205	606	231	619	612	792	7
del	235	606	250	619	612	792	7
enfoque	254	606	292	619	612	792	7
individual	43	619	90	631	612	792	7
de	96	619	107	631	612	792	7
riesgo	113	619	142	631	612	792	7
a	148	619	153	631	612	792	7
un	159	619	171	631	612	792	7
enfoque	176	619	215	631	612	792	7
poblacional	220	619	275	631	612	792	7
de	280	619	292	631	612	792	7
salud	43	631	68	644	612	792	7
pública.	70	631	107	644	612	792	7
Se	109	631	120	644	612	792	7
recomienda	122	631	178	644	612	792	7
que	180	631	197	644	612	792	7
los	199	631	213	644	612	792	7
profesionales	215	631	278	644	612	792	7
de	280	631	292	644	612	792	7
la	43	644	51	657	612	792	7
salud	55	644	80	657	612	792	7
dirijan	84	644	115	657	612	792	7
su	118	644	129	657	612	792	7
conocimiento	133	644	197	657	612	792	7
hacia	200	644	225	657	612	792	7
la	229	644	237	657	612	792	7
promoción	241	644	292	657	612	792	7
de	43	657	54	670	612	792	7
prácticas	57	657	100	670	612	792	7
saludables	103	657	153	670	612	792	7
en	156	657	168	670	612	792	7
el	171	657	179	670	612	792	7
contexto	183	657	224	670	612	792	7
del	227	657	241	670	612	792	7
individuo,	245	657	292	670	612	792	7
de	43	670	54	683	612	792	7
la	61	670	70	683	612	792	7
familia,	77	670	111	683	612	792	7
el	118	670	127	683	612	792	7
barrio	134	670	163	683	612	792	7
y	170	670	176	683	612	792	7
otros	183	670	208	683	612	792	7
espacios	215	670	255	683	612	792	7
donde	262	670	292	683	612	792	7
adquiere	43	683	85	696	612	792	7
conocimientos,	89	683	160	696	612	792	7
trabajando	165	683	216	696	612	792	7
en	221	683	233	696	612	792	7
una	237	683	255	696	612	792	7
red	259	683	276	696	612	792	7
de	280	683	292	696	612	792	7
servicios	43	696	84	709	612	792	7
diseñada	90	696	132	709	612	792	7
para	138	696	160	709	612	792	7
al	165	696	174	709	612	792	7
beneficio	179	696	223	709	612	792	7
de	228	696	240	709	612	792	7
quien	246	696	272	709	612	792	7
los	278	696	292	709	612	792	7
necesita	43	709	81	722	612	792	7
y	88	709	93	722	612	792	7
no	99	709	111	722	612	792	7
de	118	709	129	722	612	792	7
quien	135	709	162	722	612	792	7
los	168	709	182	722	612	792	7
ofrece,	188	709	220	722	612	792	7
siguiendo	226	709	272	722	612	792	7
los	278	709	292	722	612	792	7
lineamientos	43	722	104	735	612	792	7
de	106	722	118	735	612	792	7
la	120	722	128	735	612	792	7
promoción	131	722	182	735	612	792	7
de	185	722	196	735	612	792	7
la	199	722	207	735	612	792	7
salud	210	722	235	735	612	792	7
en	237	722	249	735	612	792	7
el	251	722	260	735	612	792	7
marco	262	722	292	735	612	792	7
Así	320	629	335	642	612	792	7
la	340	629	348	642	612	792	7
salud	353	629	378	642	612	792	7
pública	383	629	417	642	612	792	7
engloba	422	629	459	642	612	792	7
muchas	464	629	500	642	612	792	7
percepciones,	505	629	569	642	612	792	7
pero	320	642	342	655	612	792	7
también	351	642	389	655	612	792	7
realidades	398	642	447	655	612	792	7
fácticas	455	642	491	655	612	792	7
disímiles,	499	642	544	655	612	792	7
que	552	642	569	655	612	792	7
ayudarían	320	655	368	668	612	792	7
a	371	655	377	668	612	792	7
dar	380	655	396	668	612	792	7
el	400	655	408	668	612	792	7
paso	412	655	434	668	612	792	7
de	437	655	448	668	612	792	7
la	452	655	460	668	612	792	7
práctica	464	655	502	668	612	792	7
individualista	505	655	569	668	612	792	7
de	320	668	332	681	612	792	7
la	340	668	348	681	612	792	7
odontología	357	668	413	681	612	792	7
a	421	668	426	681	612	792	7
esa	435	668	450	681	612	792	7
salud	459	668	484	681	612	792	7
bucal	492	668	517	681	612	792	7
colectiva,	526	668	570	681	612	792	7
entendida	320	681	368	694	612	792	7
como	370	681	396	694	612	792	7
un	398	681	410	694	612	792	7
medio	413	681	442	694	612	792	7
para	445	681	466	694	612	792	7
alcanzar	469	681	508	694	612	792	7
los	511	681	524	694	612	792	7
objetivos	527	681	570	694	612	792	7
colectivos,	320	694	369	707	612	792	7
constituyéndose	372	694	449	707	612	792	7
en	452	694	464	707	612	792	7
un	466	694	478	707	612	792	7
indicador	481	694	526	707	612	792	7
del	529	694	543	707	612	792	7
éxito	546	694	569	707	612	792	7
de	320	707	332	720	612	792	7
una	336	707	353	720	612	792	7
sociedad	357	707	399	720	612	792	7
y	403	707	408	720	612	792	7
sus	412	707	428	720	612	792	7
instituciones	432	707	492	720	612	792	7
de	496	707	508	720	612	792	7
gobierno	512	707	554	720	612	792	7
en	558	707	569	720	612	792	7
términos	320	720	363	733	612	792	7
de	365	720	377	733	612	792	7
bienestar	379	720	424	733	612	792	7
y	426	720	431	733	612	792	7
desarrollo	434	720	482	733	612	792	7
(39)	482	721	495	729	612	792	7
.	495	720	497	733	612	792	7
[297]	295	749	317	759	612	792	7
Franco-Giraldo	214	30	259	37	612	792	8
A.	260	30	266	37	612	792	8
Univ.	268	30	283	37	612	792	8
Salud.	285	30	303	37	612	792	8
23(3):291-300,	305	30	350	37	612	792	8
2021	351	30	367	37	612	792	8
(Sep	368	30	381	37	612	792	8
-	383	30	385	37	612	792	8
Dic)	387	30	399	37	612	792	8
Desde	43	57	71	70	612	792	8
el	74	57	83	70	612	792	8
enfoque	86	57	124	70	612	792	8
de	127	57	138	70	612	792	8
los	141	57	155	70	612	792	8
determinantes	158	57	226	70	612	792	8
sociales	229	57	266	70	612	792	8
de	269	57	281	70	612	792	8
la	283	57	292	70	612	792	8
salud,	43	70	70	83	612	792	8
se	80	70	90	83	612	792	8
puede	99	70	128	83	612	792	8
diferenciar	138	70	190	83	612	792	8
varios	199	70	228	83	612	792	8
niveles	238	70	271	83	612	792	8
de	280	70	292	83	612	792	8
intervención,	43	82	105	95	612	792	8
perfectamente	112	82	181	95	612	792	8
aplicable	188	82	230	95	612	792	8
a	238	82	243	95	612	792	8
la	251	82	259	95	612	792	8
salud	267	82	292	95	612	792	8
bucal,	43	95	70	108	612	792	8
dependiendo	74	95	136	108	612	792	8
de	140	95	152	108	612	792	8
que	156	95	174	108	612	792	8
esos	178	95	199	108	612	792	8
factores	203	95	241	108	612	792	8
afecten	245	95	279	108	612	792	8
la	283	95	292	108	612	792	8
salud	43	108	68	121	612	792	8
individual,	76	108	126	121	612	792	8
objeto	135	108	164	121	612	792	8
de	173	108	184	121	612	792	8
la	193	108	201	121	612	792	8
promoción	210	108	261	121	612	792	8
y	269	108	275	121	612	792	8
la	283	108	292	121	612	792	8
protección	43	121	93	134	612	792	8
específica,	97	121	145	134	612	792	8
o	149	121	155	134	612	792	8
que	159	121	177	134	612	792	8
afecten	181	121	215	134	612	792	8
comunidades	219	121	282	134	612	792	8
o	286	121	292	134	612	792	8
sociedades	43	134	94	147	612	792	8
específicas,	100	134	153	147	612	792	8
o	159	134	165	147	612	792	8
dados	171	134	200	147	612	792	8
por	206	134	222	147	612	792	8
la	228	134	237	147	612	792	8
estructura	243	134	292	147	612	792	8
económico	43	147	94	160	612	792	8
social	109	147	136	160	612	792	8
que	151	147	168	160	612	792	8
actúa	184	147	209	160	612	792	8
como	224	147	250	160	612	792	8
supra	265	147	292	160	612	792	8
determinante;	43	160	110	173	612	792	8
lo	112	160	121	173	612	792	8
cual	123	160	142	173	612	792	8
puede	144	160	173	173	612	792	8
enriquecer	175	160	227	173	612	792	8
los	229	160	242	173	612	792	8
diferentes	244	160	292	173	612	792	8
ámbitos	43	173	81	186	612	792	8
de	83	173	95	186	612	792	8
actuación	97	173	143	186	612	792	8
de	145	173	157	186	612	792	8
las	159	173	173	186	612	792	8
profesiones	175	173	230	186	612	792	8
de	233	173	245	186	612	792	8
la	247	173	256	186	612	792	8
salud	258	173	283	186	612	792	8
y	286	173	292	186	612	792	8
del	43	186	57	199	612	792	8
campo	60	186	91	199	612	792	8
de	93	186	105	199	612	792	8
la	107	186	116	199	612	792	8
salud	118	186	143	199	612	792	8
bucal.	146	186	173	199	612	792	8
Conclusión	414	81	475	95	612	792	8
Cada	320	102	343	115	612	792	8
vez	347	102	363	115	612	792	8
se	366	102	377	115	612	792	8
hace	380	102	402	115	612	792	8
más	405	102	425	115	612	792	8
consistente	428	102	482	115	612	792	8
en	486	102	497	115	612	792	8
la	501	102	509	115	612	792	8
literatura	513	102	557	115	612	792	8
la	561	102	569	115	612	792	8
relación	320	115	359	128	612	792	8
de	361	115	373	128	612	792	8
la	376	115	384	128	612	792	8
enfermedad	387	115	444	128	612	792	8
periodontal	447	115	502	128	612	792	8
con	505	115	522	128	612	792	8
las	525	115	538	128	612	792	8
ECNT.	541	115	569	128	612	792	8
De	320	127	333	140	612	792	8
ahí	337	127	352	140	612	792	8
la	356	127	365	140	612	792	8
necesidad	369	127	416	140	612	792	8
de	421	127	432	140	612	792	8
definir	436	127	468	140	612	792	8
estrategias	472	127	524	140	612	792	8
de	528	127	540	140	612	792	8
salud	544	127	569	140	612	792	8
pública,	320	140	357	153	612	792	8
atención	362	140	403	153	612	792	8
primaria,	408	140	452	153	612	792	8
promoción	457	140	508	153	612	792	8
de	514	140	525	153	612	792	8
la	530	140	539	153	612	792	8
salud	544	140	569	153	612	792	8
bucal,	320	153	348	166	612	792	8
articulación	354	153	410	166	612	792	8
de	416	153	427	166	612	792	8
la	433	153	441	166	612	792	8
práctica	447	153	485	166	612	792	8
interprofesional,	491	153	569	166	612	792	8
atención	320	166	361	179	612	792	8
prioritaria	363	166	412	179	612	792	8
y	414	166	420	179	612	792	8
acceso	422	166	453	179	612	792	8
universal	455	166	499	179	612	792	8
en	501	166	512	179	612	792	8
salud	514	166	540	179	612	792	8
bucal,	542	166	569	179	612	792	8
y	320	179	326	192	612	792	8
acciones	329	179	369	192	612	792	8
sobre	373	179	399	192	612	792	8
determinantes	403	179	472	192	612	792	8
sociales	475	179	512	192	612	792	8
de	515	179	527	192	612	792	8
la	530	179	538	192	612	792	8
salud,	542	179	569	192	612	792	8
como	320	192	346	205	612	792	8
parte	348	192	374	205	612	792	8
de	376	192	387	205	612	792	8
su	390	192	401	205	612	792	8
acervo	403	192	435	205	612	792	8
epidemiológico.	437	192	511	205	612	792	8
En	43	209	55	222	612	792	8
ese	60	209	76	222	612	792	8
marco	81	209	111	222	612	792	8
más	117	209	136	222	612	792	8
amplio,	141	209	176	222	612	792	8
Morales	182	209	219	222	612	792	8
(40)	220	211	233	219	612	792	8
describe	238	209	278	222	612	792	8
la	284	209	292	222	612	792	8
salud	43	222	67	235	612	792	8
bucal	71	222	96	235	612	792	8
colectiva,	100	222	143	235	612	792	8
que	146	222	164	235	612	792	8
identifica	167	222	211	235	612	792	8
relaciones	215	222	263	235	612	792	8
entre	267	222	292	235	612	792	8
las	43	235	56	248	612	792	8
dimensiones	59	235	119	248	612	792	8
individual,	122	235	171	248	612	792	8
colectiva	174	235	216	248	612	792	8
y	219	235	225	248	612	792	8
social	228	235	255	248	612	792	8
de	258	235	269	248	612	792	8
este	273	235	292	248	612	792	8
fenómeno:	43	248	93	261	612	792	8
“En	104	248	120	261	612	792	8
lo	131	248	140	261	612	792	8
individual,	151	248	201	261	612	792	8
las	211	248	224	261	612	792	8
expresiones	235	248	292	261	612	792	8
biológicas	43	261	90	274	612	792	8
genotípica	92	261	142	274	612	792	8
y	144	261	150	274	612	792	8
fenotípica	153	261	199	274	612	792	8
del	202	261	217	274	612	792	8
individuo	219	261	264	274	612	792	8
no	267	261	279	274	612	792	8
se	282	261	292	274	612	792	8
encuentran	43	274	97	287	612	792	8
aisladas	101	274	138	287	612	792	8
en	143	274	154	287	612	792	8
la	158	274	167	287	612	792	8
bucalidad	171	274	217	287	612	792	8
de	221	274	233	287	612	792	8
cada	237	274	259	287	612	792	8
quien,	263	274	292	287	612	792	8
sino	43	287	62	300	612	792	8
atada	65	287	91	300	612	792	8
a	93	287	98	300	612	792	8
la	100	287	108	300	612	792	8
dimensión	110	287	160	300	612	792	8
colectiva	162	287	204	300	612	792	8
y	206	287	212	300	612	792	8
social	214	287	241	300	612	792	8
de	243	287	254	300	612	792	8
la	256	287	265	300	612	792	8
salud	267	287	292	300	612	792	8
bucal,	43	300	70	313	612	792	8
porque	80	300	113	313	612	792	8
es	123	300	133	313	612	792	8
en	142	300	153	313	612	792	8
el	163	300	171	313	612	792	8
cuerpo	180	300	213	313	612	792	8
en	222	300	234	313	612	792	8
donde	243	300	272	313	612	792	8
se	282	300	292	313	612	792	8
materializan	43	313	102	326	612	792	8
todos	110	313	136	326	612	792	8
aquellos	144	313	183	326	612	792	8
procesos	191	313	233	326	612	792	8
sociales	241	313	278	326	612	792	8
y	286	313	292	326	612	792	8
comunitarios,	43	326	107	339	612	792	8
que	111	326	128	339	612	792	8
ocurren	131	326	169	339	612	792	8
en	172	326	183	339	612	792	8
tiempos	187	326	225	339	612	792	8
y	228	326	234	339	612	792	8
en	237	326	248	339	612	792	8
espacios	252	326	292	339	612	792	8
concretos”.	43	339	95	351	612	792	8
Igualmente,	100	339	156	351	612	792	8
en	161	339	172	351	612	792	8
lo	178	339	187	351	612	792	8
colectivo,	192	339	236	351	612	792	8
se	241	339	252	351	612	792	8
pueden	257	339	292	351	612	792	8
identificar	43	351	91	364	612	792	8
las	94	351	107	364	612	792	8
expresiones	110	351	166	364	612	792	8
particulares	169	351	226	364	612	792	8
de	229	351	240	364	612	792	8
los	243	351	256	364	612	792	8
grupos	259	351	292	364	612	792	8
sociales,	43	364	82	377	612	792	8
los	88	364	102	377	612	792	8
modos	108	364	139	377	612	792	8
de	145	364	157	377	612	792	8
vida	163	364	183	377	612	792	8
(formas	189	364	226	377	612	792	8
de	233	364	244	377	612	792	8
vivir,	250	364	274	377	612	792	8
de	280	364	292	377	612	792	8
trabaja	43	377	76	390	612	792	8
y	78	377	84	390	612	792	8
agenciamiento	86	377	155	390	612	792	8
de	158	377	169	390	612	792	8
la	171	377	180	390	612	792	8
salud)	182	377	212	390	612	792	8
(40)	212	379	225	387	612	792	8
.	225	377	227	390	612	792	8
La	320	216	332	229	612	792	8
salud	335	216	360	229	612	792	8
bucal	363	216	388	229	612	792	8
es	391	216	401	229	612	792	8
necesaria	404	216	449	229	612	792	8
para	452	216	473	229	612	792	8
gozar	476	216	503	229	612	792	8
de	505	216	517	229	612	792	8
una	520	216	538	229	612	792	8
buena	541	216	569	229	612	792	8
salud	320	229	346	242	612	792	8
y	352	229	357	242	612	792	8
calidad	363	229	397	242	612	792	8
de	403	229	414	242	612	792	8
vida.	420	229	443	242	612	792	8
Resulta	449	229	484	242	612	792	8
muy	490	229	510	242	612	792	8
importante	516	229	569	242	612	792	8
encontrar	320	242	367	255	612	792	8
asociaciones	369	242	428	255	612	792	8
de	431	242	442	255	612	792	8
la	444	242	453	255	612	792	8
enfermedad	455	242	512	255	612	792	8
periodontal	514	242	570	255	612	792	8
con	320	255	337	267	612	792	8
diabetes,	354	255	396	267	612	792	8
enfermedades	414	255	481	267	612	792	8
del	498	255	512	267	612	792	8
corazón,	530	255	569	267	612	792	8
arteriosclerosis,	320	267	396	280	612	792	8
enfermedad	415	267	472	280	612	792	8
cerebrovascular,	491	267	570	280	612	792	8
nacimientos	320	280	378	293	612	792	8
prematuros,	389	280	446	293	612	792	8
bajo	457	280	478	293	612	792	8
peso	489	280	511	293	612	792	8
al	522	280	530	293	612	792	8
nacer,	541	280	570	293	612	792	8
preeclampsia,	320	293	386	306	612	792	8
Alzheimer,	395	293	445	306	612	792	8
entre	454	293	479	306	612	792	8
otras	488	293	512	306	612	792	8
anomalías	522	293	569	306	612	792	8
documentadas	320	306	389	319	612	792	8
en	392	306	403	319	612	792	8
este	405	306	425	319	612	792	8
artículo.	427	306	466	319	612	792	8
La	320	330	331	343	612	792	8
organización	334	330	394	343	612	792	8
de	397	330	408	343	612	792	8
la	410	330	418	343	612	792	8
atención	421	330	461	343	612	792	8
odontológica,	463	330	526	343	612	792	8
así	529	330	542	343	612	792	8
como	544	330	569	343	612	792	8
el	320	343	329	356	612	792	8
despertar	332	343	377	356	612	792	8
por	380	343	397	356	612	792	8
la	400	343	408	356	612	792	8
causalidad	411	343	461	356	612	792	8
y	464	343	469	356	612	792	8
producción	472	343	526	356	612	792	8
social	528	343	555	356	612	792	8
de	558	343	569	356	612	792	8
la	320	356	329	369	612	792	8
salud	331	356	356	369	612	792	8
bucal,	358	356	386	369	612	792	8
basada	388	356	421	369	612	792	8
en	423	356	435	369	612	792	8
la	437	356	445	369	612	792	8
determinación	447	356	516	369	612	792	8
social	518	356	545	369	612	792	8
de	547	356	559	369	612	792	8
la	561	356	569	369	612	792	8
salud,	320	369	348	382	612	792	8
la	352	369	361	382	612	792	8
ubican	365	369	397	382	612	792	8
en	402	369	413	382	612	792	8
el	418	369	426	382	612	792	8
campo	431	369	462	382	612	792	8
de	467	369	478	382	612	792	8
la	483	369	491	382	612	792	8
salud	496	369	521	382	612	792	8
colectiva.	526	369	569	382	612	792	8
Incluye	320	382	355	395	612	792	8
las	361	382	374	395	612	792	8
acciones	380	382	420	395	612	792	8
político-sanitarias,	426	382	514	395	612	792	8
necesarias	520	382	570	395	612	792	8
para	320	395	342	408	612	792	8
una	346	395	364	408	612	792	8
práctica	368	395	406	408	612	792	8
interprofesional	410	395	486	408	612	792	8
que	490	395	508	408	612	792	8
coadyuve	512	395	557	408	612	792	8
al	561	395	569	408	612	792	8
logro	320	407	345	420	612	792	8
de	347	407	359	420	612	792	8
la	361	407	369	420	612	792	8
salud	372	407	397	420	612	792	8
universal,	399	407	445	420	612	792	8
con	448	407	465	420	612	792	8
especial	467	407	505	420	612	792	8
énfasis	507	407	540	420	612	792	8
en	542	407	554	420	612	792	8
los	556	407	569	420	612	792	8
territorios	320	420	369	433	612	792	8
locales).	372	420	410	433	612	792	8
No	43	401	56	414	612	792	8
obstante,	60	401	104	414	612	792	8
los	108	401	122	414	612	792	8
problemas	126	401	176	414	612	792	8
de	180	401	192	414	612	792	8
la	196	401	205	414	612	792	8
salud	209	401	234	414	612	792	8
bucal	239	401	264	414	612	792	8
y	269	401	274	414	612	792	8
las	279	401	292	414	612	792	8
estrategias	43	414	94	427	612	792	8
de	98	414	110	427	612	792	8
salud	114	414	139	427	612	792	8
pública	143	414	178	427	612	792	8
deben	182	414	211	427	612	792	8
trascender	215	414	265	427	612	792	8
a	270	414	275	427	612	792	8
las	279	414	292	427	612	792	8
instancias	43	427	90	440	612	792	8
supranacionales,	97	427	176	440	612	792	8
dado	184	427	207	440	612	792	8
que	215	427	232	440	612	792	8
fenómenos	240	427	292	440	612	792	8
como	43	440	68	453	612	792	8
la	71	440	80	453	612	792	8
migración	83	440	130	453	612	792	8
de	133	440	145	453	612	792	8
población	148	440	194	453	612	792	8
constituyen	197	440	252	453	612	792	8
un	255	440	267	453	612	792	8
gran	270	440	292	453	612	792	8
desafío,	43	453	79	466	612	792	8
por	81	453	97	466	612	792	8
cuanto	100	453	132	466	612	792	8
ellos	134	453	155	466	612	792	8
siempre	158	453	196	466	612	792	8
estarán	198	453	233	466	612	792	8
en	235	453	247	466	612	792	8
situación	249	453	292	466	612	792	8
irregular;	43	466	88	479	612	792	8
según	93	466	120	479	612	792	8
Bordoni	125	466	164	479	612	792	8
y	168	466	174	479	612	792	8
Squassi,	179	466	217	479	612	792	8
(41)	217	467	230	475	612	792	8
existen	235	466	269	479	612	792	8
214	274	466	292	479	612	792	8
millones	43	478	83	491	612	792	8
de	85	478	97	491	612	792	8
migrantes	99	478	146	491	612	792	8
internacionales	149	478	221	491	612	792	8
y	223	478	229	491	612	792	8
740	231	478	249	491	612	792	8
millones	252	478	292	491	612	792	8
de	43	491	54	504	612	792	8
migrantes	57	491	104	504	612	792	8
internos	106	491	146	504	612	792	8
pero	148	491	170	504	612	792	8
las	173	491	186	504	612	792	8
cifras	188	491	214	504	612	792	8
pueden	217	491	252	504	612	792	8
ser	254	491	269	504	612	792	8
muy	271	491	292	504	612	792	8
variables,	43	504	88	517	612	792	8
según	91	504	119	517	612	792	8
región,	123	504	155	517	612	792	8
precisamente	159	504	223	517	612	792	8
por	226	504	243	517	612	792	8
su	246	504	257	517	612	792	8
propia	261	504	292	517	612	792	8
condición.	43	517	91	530	612	792	8
En	98	517	110	530	612	792	8
el	117	517	126	530	612	792	8
caso	133	517	154	530	612	792	8
de	161	517	172	530	612	792	8
la	179	517	188	530	612	792	8
salud	195	517	220	530	612	792	8
bucal	227	517	253	530	612	792	8
de	260	517	271	530	612	792	8
los	278	517	292	530	612	792	8
migrantes	43	530	90	543	612	792	8
influyen	97	530	136	543	612	792	8
nuevos	142	530	176	543	612	792	8
hábitos	183	530	218	543	612	792	8
y	225	530	230	543	612	792	8
costumbres	237	530	292	543	612	792	8
alimentarias,	43	543	104	556	612	792	8
mitos	110	543	136	556	612	792	8
culturales	142	543	189	556	612	792	8
relacionados	195	543	255	556	612	792	8
con	261	543	278	556	612	792	8
la	283	543	292	556	612	792	8
percepción	43	556	95	569	612	792	8
de	106	556	117	569	612	792	8
la	128	556	137	569	612	792	8
salud,	148	556	175	569	612	792	8
variaciones	186	556	240	569	612	792	8
por	251	556	268	569	612	792	8
las	279	556	292	569	612	792	8
características	43	569	111	582	612	792	8
físicas	114	569	143	582	612	792	8
y	146	569	152	582	612	792	8
ambientales,	155	569	215	582	612	792	8
las	218	569	231	582	612	792	8
alteraciones	234	569	292	582	612	792	8
mismas	43	582	79	595	612	792	8
de	82	582	93	595	612	792	8
los	96	582	109	595	612	792	8
alimentos.	112	582	161	595	612	792	8
En	163	582	176	595	612	792	8
este	178	582	198	595	612	792	8
caso,	200	582	223	595	612	792	8
es	226	582	236	595	612	792	8
importante	239	582	292	595	612	792	8
considerar	43	595	93	607	612	792	8
la	98	595	106	607	612	792	8
influencia	110	595	157	607	612	792	8
de	161	595	172	607	612	792	8
los	177	595	190	607	612	792	8
determinantes	195	595	263	607	612	792	8
de	268	595	279	607	612	792	8
la	283	595	292	607	612	792	8
salud,	43	607	70	620	612	792	8
tales	73	607	95	620	612	792	8
como	98	607	124	620	612	792	8
las	127	607	140	620	612	792	8
emociones,	143	607	196	620	612	792	8
los	199	607	212	620	612	792	8
estilos	215	607	246	620	612	792	8
de	249	607	260	620	612	792	8
vida	263	607	283	620	612	792	8
y	286	607	292	620	612	792	8
su	43	620	53	633	612	792	8
influencia	57	620	103	633	612	792	8
en	107	620	118	633	612	792	8
la	122	620	130	633	612	792	8
ingesta	133	620	167	633	612	792	8
energética	171	620	220	633	612	792	8
y	223	620	229	633	612	792	8
las	232	620	246	633	612	792	8
variables	249	620	292	633	612	792	8
socio	43	633	67	646	612	792	8
ambientales	70	633	128	646	612	792	8
en	131	633	143	646	612	792	8
los	146	633	159	646	612	792	8
migrantes.	163	633	212	646	612	792	8
Al	216	633	226	646	612	792	8
comparar	229	633	275	646	612	792	8
los	278	633	292	646	612	792	8
comportamientos	43	646	126	659	612	792	8
en	131	646	142	659	612	792	8
los	147	646	161	659	612	792	8
países	166	646	195	659	612	792	8
de	200	646	211	659	612	792	8
origen	216	646	247	659	612	792	8
y	251	646	257	659	612	792	8
en	262	646	273	659	612	792	8
los	278	646	292	659	612	792	8
países	43	659	72	672	612	792	8
destino	76	659	111	672	612	792	8
de	115	659	127	672	612	792	8
esta	131	659	150	672	612	792	8
población,	154	659	202	672	612	792	8
se	206	659	216	672	612	792	8
puede	221	659	250	672	612	792	8
concluir	254	659	292	672	612	792	8
que	43	672	60	685	612	792	8
la	62	672	71	685	612	792	8
migración	73	672	121	685	612	792	8
por	123	672	139	685	612	792	8
sí	142	672	149	685	612	792	8
misma	152	672	183	685	612	792	8
causa	186	672	212	685	612	792	8
efectos	214	672	247	685	612	792	8
adversos	250	672	292	685	612	792	8
en	43	685	54	698	612	792	8
la	64	685	73	698	612	792	8
salud,	83	685	111	698	612	792	8
acompañados	121	685	186	698	612	792	8
de	196	685	208	698	612	792	8
fenómenos	218	685	270	698	612	792	8
de	280	685	292	698	612	792	8
aculturación.	43	698	104	711	612	792	8
Referencias	412	444	477	458	612	792	8
1.	320	465	327	476	612	792	8
2.	320	497	327	508	612	792	8
3.	320	550	327	560	612	792	8
4.	320	603	327	613	612	792	8
5.	320	666	327	676	612	792	8
[298]	295	749	317	759	612	792	8
fdiworlddental.org.	338	465	412	476	612	792	8
Vision	416	465	440	476	612	792	8
2020.	444	465	465	476	612	792	8
A	469	465	475	476	612	792	8
New	478	465	496	476	612	792	8
Definition	500	465	538	476	612	792	8
of	542	465	549	476	612	792	8
Oral	553	465	569	476	612	792	8
Health:	338	476	366	486	612	792	8
Executive	373	476	411	486	612	792	8
summary	418	476	454	486	612	792	8
[Internet].	462	476	502	486	612	792	8
Disponible	509	476	550	486	612	792	8
en:	558	476	570	486	612	792	8
https://www.fdiworlddental.org	338	486	464	497	612	792	8
cda-adc.ca.	338	497	380	508	612	792	8
Oral	383	497	399	508	612	792	8
Health	403	497	428	508	612	792	8
complications.	431	497	487	508	612	792	8
What	490	497	510	508	612	792	8
is	513	497	520	508	612	792	8
oral	523	497	538	508	612	792	8
health?	541	497	569	508	612	792	8
Approved	338	508	376	518	612	792	8
by	381	508	391	518	612	792	8
Resolution	396	508	437	518	612	792	8
of	442	508	449	518	612	792	8
Canadian	454	508	490	518	612	792	8
Dental	495	508	520	518	612	792	8
Association	525	508	569	518	612	792	8
Board	338	518	362	529	612	792	8
of	369	518	377	529	612	792	8
Governors	384	518	425	529	612	792	8
[Internet].	432	518	472	529	612	792	8
2021.	479	518	501	529	612	792	8
Disponible	509	518	550	529	612	792	8
en:	558	518	570	529	612	792	8
http://www.cda-	338	529	404	539	612	792	8
adc.ca/en/oral_health/complications/index.asp	338	539	522	550	612	792	8
Orellana	338	550	371	560	612	792	8
LF,	376	550	387	560	612	792	8
Encalada-Verdugo	392	550	462	560	612	792	8
L,	467	550	474	560	612	792	8
Villavicencio-Caparó	478	550	558	560	612	792	8
E.	563	550	570	560	612	792	8
Calidad	338	560	367	571	612	792	8
de	369	560	379	571	612	792	8
vida	381	560	397	571	612	792	8
relacionada	399	560	444	571	612	792	8
a	446	560	451	571	612	792	8
la	453	560	460	571	612	792	8
salud	462	560	483	571	612	792	8
bucal	485	560	506	571	612	792	8
en	508	560	517	571	612	792	8
escolares	520	560	556	571	612	792	8
del	558	560	570	571	612	792	8
ámbito	338	571	365	581	612	792	8
costa	368	571	388	581	612	792	8
-	391	571	394	581	612	792	8
sierra	397	571	419	581	612	792	8
de	422	571	431	581	612	792	8
ecuador.	434	571	467	581	612	792	8
Rev.	470	571	486	581	612	792	8
Evid.	489	571	508	581	612	792	8
Odontol.	511	571	543	581	612	792	8
Clinic.	546	571	569	581	612	792	8
2017	338	581	358	592	612	792	8
[consultado	370	581	415	592	612	792	8
jun	426	581	439	592	612	792	8
26	450	581	460	592	612	792	8
2021];3(2):58-64.	472	581	541	592	612	792	8
DOI:	553	581	570	592	612	792	8
10.35306/eoc.v3i2.497.	338	592	430	603	612	792	8
Gutiérrez	338	603	374	613	612	792	8
Quinceno	380	603	416	613	612	792	8
B,	421	603	428	613	612	792	8
Perdomo	434	603	469	613	612	792	8
A.	474	603	481	613	612	792	8
El	486	603	494	613	612	792	8
reto	499	603	515	613	612	792	8
del	520	603	532	613	612	792	8
ejercicio	537	603	570	613	612	792	8
odontológico	338	613	388	624	612	792	8
en	393	613	402	624	612	792	8
el	407	613	414	624	612	792	8
marco	418	613	443	624	612	792	8
de	447	613	456	624	612	792	8
la	461	613	468	624	612	792	8
Pandemia	472	613	510	624	612	792	8
y	515	613	519	624	612	792	8
futuro	524	613	548	624	612	792	8
post	553	613	569	624	612	792	8
COVID-19:	338	624	379	634	612	792	8
una	383	624	398	634	612	792	8
reflexión	402	624	436	634	612	792	8
desde	441	624	463	634	612	792	8
la	468	624	474	634	612	792	8
salud	479	624	499	634	612	792	8
pública.	504	624	534	634	612	792	8
Salutem	538	624	569	634	612	792	8
Scientia	338	634	368	645	612	792	8
Spiritus.	374	634	406	645	612	792	8
2020;6(Suppl	411	634	464	645	612	792	8
1):55-62.	470	634	505	645	612	792	8
Disponible	511	634	552	645	612	792	8
en:	558	634	570	645	612	792	8
https://revistas.javerianacali.edu.co/index.php/salutemscie	338	645	569	655	612	792	8
ntiaspiritus/article/view/2379	338	655	459	666	612	792	8
Franco-Giraldo	338	666	396	676	612	792	8
Á.	399	666	406	676	612	792	8
Pandemia	409	666	447	676	612	792	8
y	449	666	454	676	612	792	8
Promoción	456	666	499	676	612	792	8
de	501	666	510	676	612	792	8
la	513	666	520	676	612	792	8
Salud	522	666	543	676	612	792	8
(PS)	546	666	562	676	612	792	8
a	565	666	569	676	612	792	8
gran	338	676	356	687	612	792	8
escala.	365	676	390	687	612	792	8
Hacia.	399	676	422	687	612	792	8
Promoc.	431	676	462	687	612	792	8
Salud.	471	676	494	687	612	792	8
2021;26(1):9-12.	503	676	570	687	612	792	8
Disponible	338	687	380	697	612	792	8
en:	558	687	570	697	612	792	8
http://www.scielo.org.co/pdf/hpsal/v26n1/0121-7577-	338	698	557	708	612	792	8
hpsal-26-01-9.pdf	338	708	407	719	612	792	8
Franco-Giraldo	214	30	259	37	612	792	9
A.	260	30	266	37	612	792	9
Univ.	268	30	283	37	612	792	9
Salud.	285	30	303	37	612	792	9
23(3):291-300,	305	30	350	37	612	792	9
2021	351	30	367	37	612	792	9
(Sep	368	30	381	37	612	792	9
-	383	30	385	37	612	792	9
Dic)	387	30	399	37	612	792	9
6.	43	57	49	67	612	792	9
7.	43	88	49	99	612	792	9
8.	43	131	49	141	612	792	9
9.	43	194	49	204	612	792	9
10.	43	268	55	278	612	792	9
11.	43	310	55	321	612	792	9
12.	43	342	55	352	612	792	9
13.	43	405	55	415	612	792	9
14.	43	458	55	468	612	792	9
15.	43	542	55	553	612	792	9
16.	43	605	55	616	612	792	9
17.	43	648	55	658	612	792	9
18.	43	700	55	711	612	792	9
Manrique	60	57	98	67	612	792	9
Chávez	101	57	128	67	612	792	9
JE.	131	57	140	67	612	792	9
Salud	143	57	164	67	612	792	9
pública	167	57	195	67	612	792	9
en	198	57	207	67	612	792	9
odontología.	210	57	258	67	612	792	9
En	261	57	271	67	612	792	9
el	274	57	280	67	612	792	9
III	283	57	292	67	612	792	9
Congreso	60	67	97	78	612	792	9
Nacional,	98	67	134	78	612	792	9
XLIV	135	67	154	78	612	792	9
aniversario	155	67	199	78	612	792	9
facultad	201	67	232	78	612	792	9
de	233	67	243	78	612	792	9
odontología.	244	67	292	78	612	792	9
Universidad	60	78	107	88	612	792	9
Nacional	109	78	143	88	612	792	9
Federico	145	78	178	88	612	792	9
Villareal;	180	78	215	88	612	792	9
2016.	217	78	239	88	612	792	9
abc.es.	60	88	86	99	612	792	9
Diez	89	88	106	99	612	792	9
razones	109	88	140	99	612	792	9
para	143	88	160	99	612	792	9
celebrar	164	88	196	99	612	792	9
el	199	88	206	99	612	792	9
día	209	88	221	99	612	792	9
de	224	88	234	99	612	792	9
la	237	88	244	99	612	792	9
salud	247	88	268	99	612	792	9
bucal	271	88	292	99	612	792	9
[Internet].	60	99	100	109	612	792	9
2014	109	99	129	109	612	792	9
[citado	138	99	165	109	612	792	9
2019	173	99	193	109	612	792	9
Apr].	202	99	221	109	612	792	9
Disponible	230	99	271	109	612	792	9
en:	280	99	292	109	612	792	9
https://www.abc.es/salud/noticias/20140320/abci-salud-	60	109	289	120	612	792	9
bucodental-mundial-201403191836.html	60	120	221	131	612	792	9
Watt	60	131	79	141	612	792	9
RG,	82	131	95	141	612	792	9
Daly	97	131	115	141	612	792	9
B,	117	131	124	141	612	792	9
Allison	127	131	153	141	612	792	9
P,	156	131	163	141	612	792	9
Macpherson	166	131	213	141	612	792	9
L,	215	131	222	141	612	792	9
Venturelli	225	131	263	141	612	792	9
R,	265	131	273	141	612	792	9
Listl	275	131	292	141	612	792	9
S,	60	141	67	152	612	792	9
et	70	141	78	152	612	792	9
al.	82	141	90	152	612	792	9
Ending	94	141	121	152	612	792	9
the	125	141	137	152	612	792	9
neglect	141	141	168	152	612	792	9
of	172	141	180	152	612	792	9
global	183	141	207	152	612	792	9
oral	210	141	226	152	612	792	9
health:	229	141	256	152	612	792	9
time	260	141	277	152	612	792	9
for	281	141	292	152	612	792	9
radical	60	152	87	162	612	792	9
action.	91	152	116	162	612	792	9
Lancet.	120	152	147	162	612	792	9
2019	151	152	171	162	612	792	9
[consultado	175	152	220	162	612	792	9
11	224	152	234	162	612	792	9
noviembre	237	152	279	162	612	792	9
de	283	152	292	162	612	792	9
2019];394(10194):261-72.	60	162	165	173	612	792	9
Disponible	202	162	243	173	612	792	9
en:	280	162	292	173	612	792	9
https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS01	60	173	290	183	612	792	9
40-6736(19)31133-X/fulltext	60	183	175	194	612	792	9
Kassebaum	60	194	104	204	612	792	9
NJ,	107	194	117	204	612	792	9
Smith	119	194	142	204	612	792	9
AGC,	144	194	162	204	612	792	9
Bernabé	164	194	196	204	612	792	9
E,	199	194	206	204	612	792	9
Fleming	208	194	239	204	612	792	9
TD,	241	194	254	204	612	792	9
Reynolds	256	194	292	204	612	792	9
AE,	60	204	73	215	612	792	9
Vos	77	204	91	215	612	792	9
T,	94	204	101	215	612	792	9
et	105	204	112	215	612	792	9
al.	116	204	124	215	612	792	9
Global,	128	204	154	215	612	792	9
regional,	158	204	191	215	612	792	9
and	195	204	209	215	612	792	9
national	213	204	244	215	612	792	9
prevalence,	248	204	292	215	612	792	9
incidence,	60	215	99	225	612	792	9
and	107	215	121	225	612	792	9
disability-adjusted	129	215	201	225	612	792	9
life	209	215	221	225	612	792	9
years	229	215	250	225	612	792	9
for	257	215	269	225	612	792	9
oral	277	215	292	225	612	792	9
conditions	60	225	101	236	612	792	9
for	107	225	118	236	612	792	9
195	124	225	139	236	612	792	9
countries,	144	225	182	236	612	792	9
1990–2015:	188	225	235	236	612	792	9
a	241	225	245	236	612	792	9
systematic	251	225	292	236	612	792	9
analysis	60	236	92	247	612	792	9
for	94	236	105	247	612	792	9
the	108	236	120	247	612	792	9
global	123	236	146	247	612	792	9
burden	149	236	177	247	612	792	9
of	179	236	187	247	612	792	9
diseases,	190	236	224	247	612	792	9
injuries,	226	236	257	247	612	792	9
and	260	236	274	247	612	792	9
risk	277	236	292	247	612	792	9
factors.	60	247	89	257	612	792	9
J	104	247	107	257	612	792	9
Dent	122	247	141	257	612	792	9
Res.	156	247	172	257	612	792	9
2017;96(4):380–7.	187	247	260	257	612	792	9
DOI:	275	247	292	257	612	792	9
10.1177/0022034517693566.	60	257	178	268	612	792	9
Watt	60	268	79	278	612	792	9
RG,	82	268	95	278	612	792	9
Heilmann	98	268	135	278	612	792	9
A,	138	268	145	278	612	792	9
Listl	148	268	164	278	612	792	9
S,	167	268	173	278	612	792	9
Peres	176	268	198	278	612	792	9
MA.	201	268	215	278	612	792	9
London	218	268	248	278	612	792	9
Charter	250	268	280	278	612	792	9
on	282	268	292	278	612	792	9
Oral	60	278	77	289	612	792	9
Health	80	278	106	289	612	792	9
Inequalities.	109	278	156	289	612	792	9
J	160	278	163	289	612	792	9
Dent	166	278	185	289	612	792	9
Res.	188	278	204	289	612	792	9
2016	207	278	227	289	612	792	9
[consultado:	231	278	278	289	612	792	9
25	282	278	292	289	612	792	9
noviembre	60	289	102	299	612	792	9
de	132	289	141	299	612	792	9
2019];95(3):245-7.	171	289	245	299	612	792	9
DOI:	275	289	292	299	612	792	9
10.1177/0022034515622198.	60	299	178	310	612	792	9
WHO.int.	60	310	95	321	612	792	9
Salud	97	310	118	321	612	792	9
bucodental	120	310	163	321	612	792	9
[Internet].	165	310	205	321	612	792	9
2020	207	310	227	321	612	792	9
[citado	229	310	255	321	612	792	9
2020	257	310	277	321	612	792	9
Oct	279	310	292	321	612	792	9
3].	60	321	71	331	612	792	9
Disponible	85	321	127	331	612	792	9
en:	142	321	154	331	612	792	9
https://www.who.int/es/news-	169	321	292	331	612	792	9
room/fact-sheets/detail/oral-health	60	331	200	342	612	792	9
Montenegro	60	342	107	352	612	792	9
Martínez	110	342	145	352	612	792	9
G.	147	342	154	352	612	792	9
Un	157	342	168	352	612	792	9
nuevo	170	342	194	352	612	792	9
enfoque	196	342	227	352	612	792	9
de	230	342	239	352	612	792	9
la	242	342	249	352	612	792	9
salud	251	342	272	352	612	792	9
oral:	274	342	292	352	612	792	9
una	60	352	75	363	612	792	9
mirada	77	352	104	363	612	792	9
desde	107	352	129	363	612	792	9
la	131	352	138	363	612	792	9
salud	140	352	161	363	612	792	9
pública.	163	352	193	363	612	792	9
Universitas	195	352	239	363	612	792	9
Odontológica	241	352	292	363	612	792	9
[Internet].	60	363	100	373	612	792	9
2011	109	363	129	373	612	792	9
[citado	137	363	164	373	612	792	9
2019	173	363	193	373	612	792	9
Jun	201	363	214	373	612	792	9
20];30(64):101-8.	223	363	292	373	612	792	9
Disponible	60	373	102	384	612	792	9
en:	280	373	292	384	612	792	9
http://www.redalyc.org/articulo.oa?id=231218581013.	60	384	277	394	612	792	9
ISSN	60	394	78	405	612	792	9
0120-4319	80	394	123	405	612	792	9
Ministerio	60	405	100	415	612	792	9
de	102	405	111	415	612	792	9
Salud	113	405	134	415	612	792	9
de	136	405	146	415	612	792	9
Colombia.	147	405	185	415	612	792	9
Situación	187	405	223	415	612	792	9
en	225	405	234	415	612	792	9
Salud	236	405	257	415	612	792	9
Bucal.	259	405	282	415	612	792	9
IV	284	405	292	415	612	792	9
Estudio	60	415	90	426	612	792	9
Nacional	94	415	128	426	612	792	9
de	132	415	142	426	612	792	9
Salud	146	415	167	426	612	792	9
Bucal	172	415	193	426	612	792	9
-	197	415	200	426	612	792	9
ENSAB	205	415	232	426	612	792	9
IV.	236	415	246	426	612	792	9
Bogotá:	251	415	280	426	612	792	9
El	284	415	292	426	612	792	9
Ministerio.	60	426	102	437	612	792	9
2015.	140	426	162	437	612	792	9
Disponible	201	426	242	437	612	792	9
en:	280	426	292	437	612	792	9
https://www.minsalud.gov.co/sites/rid/Lists/BibliotecaDi	60	437	288	447	612	792	9
gital/RIDE/VS/PP/ENSAB-IV-Situacion-Bucal-Actual.pdf	60	447	278	458	612	792	9
Restrepo	60	458	95	468	612	792	9
Zea	99	458	113	468	612	792	9
JH,	117	458	127	468	612	792	9
Castro	131	458	156	468	612	792	9
García	160	458	184	468	612	792	9
PA,	188	458	201	468	612	792	9
Casas	205	458	226	468	612	792	9
Bustamante	230	458	276	468	612	792	9
LP,	280	458	292	468	612	792	9
Betancur	60	468	96	479	612	792	9
Romero	98	468	129	479	612	792	9
JE.	132	468	141	479	612	792	9
Informe	144	468	175	479	612	792	9
de	178	468	187	479	612	792	9
investigación:	190	468	243	479	612	792	9
Cobertura	246	468	285	479	612	792	9
y	287	468	292	479	612	792	9
costos	60	479	85	489	612	792	9
de	86	479	96	489	612	792	9
los	98	479	109	489	612	792	9
servicios	110	479	144	489	612	792	9
de	146	479	155	489	612	792	9
salud	157	479	178	489	612	792	9
bucal	179	479	200	489	612	792	9
en	202	479	211	489	612	792	9
el	213	479	220	489	612	792	9
plan	221	479	238	489	612	792	9
de	240	479	249	489	612	792	9
beneficios.	251	479	292	489	612	792	9
Medellín:	60	489	96	500	612	792	9
Universidad	99	489	146	500	612	792	9
de	148	489	157	500	612	792	9
Antioquia;	160	489	200	500	612	792	9
2018	203	489	222	500	612	792	9
[citado	225	489	252	500	612	792	9
2019	254	489	274	500	612	792	9
Nov	277	489	292	500	612	792	9
1].	60	500	71	510	612	792	9
Disponible	155	500	196	510	612	792	9
en:	280	500	292	510	612	792	9
https://www.medellin.gov.co/irj/go/km/docs/pccdesign/	60	510	287	521	612	792	9
medellin/Temas/Salud_0/Programas/Shared%20Content/	60	521	288	532	612	792	9
Salud%20Bucal/Informe%20final%20salud%20bucal.pdf	60	532	283	542	612	792	9
Paz	60	542	74	553	612	792	9
Alvarenga	78	542	117	553	612	792	9
MO,	122	542	137	553	612	792	9
Ribeiro	141	542	169	553	612	792	9
Frazão	173	542	200	553	612	792	9
D,	204	542	212	553	612	792	9
Gomes	216	542	242	553	612	792	9
de	246	542	255	553	612	792	9
Matos	260	542	283	553	612	792	9
I,	287	542	292	553	612	792	9
Oliveira	60	553	91	563	612	792	9
Bittencourt	103	553	147	563	612	792	9
L,	159	553	165	563	612	792	9
Fernandes	177	553	218	563	612	792	9
Fagundes	230	553	267	563	612	792	9
NC,	279	553	292	563	612	792	9
Kuchenbecker	60	563	116	574	612	792	9
Rösing	120	563	147	574	612	792	9
C,	151	563	158	574	612	792	9
et	163	563	170	574	612	792	9
al.	175	563	184	574	612	792	9
Is	189	563	195	574	612	792	9
There	200	563	223	574	612	792	9
Any	228	563	243	574	612	792	9
Association	248	563	292	574	612	792	9
Between	60	574	94	584	612	792	9
Neurodegenerative	98	574	172	584	612	792	9
Diseases	175	574	208	584	612	792	9
and	211	574	226	584	612	792	9
Periodontitis?	229	574	283	584	612	792	9
A	286	574	292	584	612	792	9
Systematic	60	584	102	595	612	792	9
Review.	104	584	134	595	612	792	9
Front	136	584	158	595	612	792	9
Aging	160	584	181	595	612	792	9
Neurosci.	183	584	220	595	612	792	9
2021;13:102.	221	584	273	595	612	792	9
DOI:	275	584	292	595	612	792	9
10.3389/fnagi.2021.651437.	60	595	171	605	612	792	9
eCollection	173	595	216	605	612	792	9
2021.	218	595	240	605	612	792	9
Ahmad	60	605	88	616	612	792	9
P,	93	605	100	616	612	792	9
Arshad	104	605	132	616	612	792	9
AI,	137	605	147	616	612	792	9
Bella	152	605	171	616	612	792	9
ED,	175	605	188	616	612	792	9
Khurshid	193	605	229	616	612	792	9
Z,	233	605	240	616	612	792	9
Stoddart	245	605	278	616	612	792	9
M.	283	605	292	616	612	792	9
Systemic	60	616	95	627	612	792	9
Manifestations	101	616	158	627	612	792	9
of	164	616	172	627	612	792	9
the	178	616	190	627	612	792	9
Periodontal	197	616	242	627	612	792	9
Disease:	248	616	280	627	612	792	9
A	286	616	292	627	612	792	9
Bibliometric	60	626	108	637	612	792	9
Review.	114	626	144	637	612	792	9
Molecules.	150	626	190	637	612	792	9
2020;25(19):4508.	196	626	269	637	612	792	9
DOI:	275	626	292	637	612	792	9
10.3390/molecules25194508.	60	637	177	648	612	792	9
Morales	60	648	91	658	612	792	9
A,	95	648	103	658	612	792	9
Bravo	106	648	129	658	612	792	9
J,	133	648	137	658	612	792	9
Baeza	141	648	164	658	612	792	9
M,	167	648	176	658	612	792	9
Werlinger	180	648	219	658	612	792	9
F,	223	648	229	658	612	792	9
Gamonal	233	648	267	658	612	792	9
J.	271	648	275	658	612	792	9
Las	279	648	292	658	612	792	9
enfermedades	60	658	115	669	612	792	9
periodontales	119	658	173	669	612	792	9
como	176	658	197	669	612	792	9
enfermedades	201	658	256	669	612	792	9
crónicas	260	658	292	669	612	792	9
no	60	669	70	679	612	792	9
transmisibles:	75	669	129	679	612	792	9
Cambios	134	669	167	679	612	792	9
en	172	669	181	679	612	792	9
los	186	669	197	679	612	792	9
paradigmas.	202	669	249	679	612	792	9
Rev.	254	669	270	679	612	792	9
Clin.	275	669	292	679	612	792	9
Periodoncia	60	679	107	690	612	792	9
Implantol.	109	679	149	690	612	792	9
Rehabil.	151	679	182	690	612	792	9
Oral.	185	679	203	690	612	792	9
2016;9(2):203-7.	206	679	272	690	612	792	9
DOI:	275	679	292	690	612	792	9
10.1016/j.piro.2016.07.004.	60	690	169	700	612	792	9
Montero	60	700	94	711	612	792	9
E,	96	700	103	711	612	792	9
López	105	700	128	711	612	792	9
M,	130	700	140	711	612	792	9
Vidal	142	700	162	711	612	792	9
H,	164	700	172	711	612	792	9
Martínez	174	700	209	711	612	792	9
M,	211	700	220	711	612	792	9
Virto	222	700	242	711	612	792	9
L,	244	700	251	711	612	792	9
Marrero	253	700	285	711	612	792	9
J,	287	700	292	711	612	792	9
et	60	711	68	721	612	792	9
al.	70	711	79	721	612	792	9
Impact	82	711	108	721	612	792	9
of	111	711	118	721	612	792	9
periodontal	121	711	166	721	612	792	9
therapy	169	711	199	721	612	792	9
on	201	711	211	721	612	792	9
systemic	213	711	247	721	612	792	9
markers	250	711	282	721	612	792	9
of	284	711	292	721	612	792	9
inflammation	60	722	112	732	612	792	9
in	119	722	126	732	612	792	9
patients	133	722	164	732	612	792	9
with	170	722	188	732	612	792	9
metabolic	194	722	232	732	612	792	9
syndrome:	239	722	280	732	612	792	9
A	286	722	292	732	612	792	9
19.	320	88	332	99	612	792	9
20.	320	173	332	183	612	792	9
21.	320	225	332	236	612	792	9
22.	320	289	332	299	612	792	9
23.	320	331	332	342	612	792	9
24.	320	394	332	405	612	792	9
25.	320	447	332	458	612	792	9
26.	320	500	332	510	612	792	9
27.	320	553	332	563	612	792	9
28.	320	605	332	616	612	792	9
29.	320	658	332	669	612	792	9
30.	320	700	332	711	612	792	9
[299]	295	749	317	759	612	792	9
randomized	338	57	384	67	612	792	9
clinical	397	57	424	67	612	792	9
trial.	436	57	454	67	612	792	9
Diabetes	467	57	500	67	612	792	9
Obes	512	57	531	67	612	792	9
Metab.	544	57	570	67	612	792	9
2020;22(11):2120-32.	338	67	424	78	612	792	9
DOI:	426	67	443	78	612	792	9
10.1111/dom.14131.	445	67	527	78	612	792	9
Epub	528	67	548	78	612	792	9
2020	550	67	570	78	612	792	9
Aug	338	78	353	88	612	792	9
20.	355	78	367	88	612	792	9
PMID:	369	78	393	88	612	792	9
32613714.	395	78	436	88	612	792	9
Linden	338	88	365	99	612	792	9
G,	367	88	374	99	612	792	9
Herzberg	376	88	412	99	612	792	9
M.	414	88	423	99	612	792	9
Periodontitis	425	88	475	99	612	792	9
and	477	88	491	99	612	792	9
systemic	493	88	527	99	612	792	9
diseases:	529	88	563	99	612	792	9
a	565	88	570	99	612	792	9
record	338	99	364	109	612	792	9
of	369	99	377	109	612	792	9
discussions	382	99	426	109	612	792	9
of	432	99	439	109	612	792	9
working	444	99	477	109	612	792	9
group	482	99	505	109	612	792	9
4	510	99	515	109	612	792	9
of	521	99	528	109	612	792	9
the	534	99	546	109	612	792	9
Joint	551	99	569	109	612	792	9
EFP/AAP	338	109	374	120	612	792	9
Workshop	376	109	416	120	612	792	9
on	418	109	428	120	612	792	9
Periodontitis	430	109	480	120	612	792	9
and	482	109	496	120	612	792	9
Systemic	498	109	532	120	612	792	9
Diseases.	534	109	569	120	612	792	9
Journal	338	120	366	131	612	792	9
of	375	120	382	131	612	792	9
Periodontology.	391	120	452	131	612	792	9
2013	461	120	481	131	612	792	9
[citado	490	120	517	131	612	792	9
2019	525	120	545	131	612	792	9
Nov	554	120	570	131	612	792	9
25];84(Suppl	338	131	389	141	612	792	9
4):S20-3.	420	131	455	141	612	792	9
Disponible	486	131	527	141	612	792	9
en:	558	131	570	141	612	792	9
https://revitin.com/store/wp-	338	141	457	152	612	792	9
content/uploads/2015/09/Periodontitis-and-systemic-	338	152	553	162	612	792	9
disease-EFP-and-AAP-Workshop.pdf	338	162	479	173	612	792	9
Pérez-Losada	338	173	390	183	612	792	9
F	393	173	398	183	612	792	9
de	400	173	410	183	612	792	9
L,	412	173	419	183	612	792	9
Estrugo-Devesa	422	173	482	183	612	792	9
A,	485	173	492	183	612	792	9
Castellanos-Cosano	495	173	570	183	612	792	9
L,	338	183	345	194	612	792	9
Segura-Egea	349	183	396	194	612	792	9
JJ,	400	183	408	194	612	792	9
López-López	411	183	461	194	612	792	9
J,	464	183	469	194	612	792	9
Velasco-Ortega	473	183	531	194	612	792	9
E.	535	183	542	194	612	792	9
Apical	546	183	570	194	612	792	9
Periodontitis	338	194	388	204	612	792	9
and	392	194	407	204	612	792	9
Diabetes	411	194	444	204	612	792	9
Mellitus	448	194	479	204	612	792	9
Type	483	194	503	204	612	792	9
2:	507	194	514	204	612	792	9
A	518	194	524	204	612	792	9
Systematic	528	194	569	204	612	792	9
Review	338	204	367	215	612	792	9
and	372	204	387	215	612	792	9
Meta-Analysis.	393	204	449	215	612	792	9
Journal	451	204	479	215	612	792	9
of	485	204	493	215	612	792	9
Clinical	498	204	527	215	612	792	9
Medicine.	533	204	570	215	612	792	9
2020;9(2):540.	338	215	397	225	612	792	9
DOI:	398	215	416	225	612	792	9
10.3390/jcm9020540.	418	215	504	225	612	792	9
Czesnikiewicz-Guzik	338	225	417	236	612	792	9
M,	419	225	428	236	612	792	9
Osmenda	430	225	466	236	612	792	9
G,	468	225	475	236	612	792	9
Siedlinski	477	225	515	236	612	792	9
M,	516	225	526	236	612	792	9
Nosalski	528	225	560	236	612	792	9
R,	562	225	570	236	612	792	9
Pelka	338	236	359	247	612	792	9
P,	363	236	370	247	612	792	9
Nowakowski	373	236	423	247	612	792	9
D,	427	236	435	247	612	792	9
et	438	236	445	247	612	792	9
al.	449	236	458	247	612	792	9
Causal	461	236	486	247	612	792	9
association	490	236	533	247	612	792	9
between	536	236	570	247	612	792	9
periodontitis	338	247	388	257	612	792	9
and	392	247	407	257	612	792	9
hypertension:	411	247	464	257	612	792	9
evidence	468	247	502	257	612	792	9
from	506	247	525	257	612	792	9
Mendelian	529	247	569	257	612	792	9
randomization	338	257	395	268	612	792	9
and	399	257	413	268	612	792	9
a	417	257	422	268	612	792	9
randomized	426	257	472	268	612	792	9
controlled	476	257	516	268	612	792	9
trial	520	257	536	268	612	792	9
of	540	257	547	268	612	792	9
non-	551	257	570	268	612	792	9
surgical	338	268	368	278	612	792	9
periodontal	370	268	415	278	612	792	9
therapy.	417	268	449	278	612	792	9
Eur	450	268	464	278	612	792	9
Heart	466	268	487	278	612	792	9
J.	489	268	494	278	612	792	9
2019;40(42):3459-	495	268	570	278	612	792	9
70.	338	278	350	289	612	792	9
DOI:	352	278	369	289	612	792	9
10.1093/eurheartj/ehz646.	371	278	478	289	612	792	9
Jakovljevic	338	289	380	299	612	792	9
A,	384	289	391	299	612	792	9
Duncan	400	289	430	299	612	792	9
HF,	434	289	447	299	612	792	9
Nagendrababu	451	289	508	299	612	792	9
V,	512	289	520	299	612	792	9
Jacimovic	524	289	561	299	612	792	9
J,	565	289	570	299	612	792	9
Milasin	338	299	366	310	612	792	9
J,	368	299	373	310	612	792	9
Dummer	374	299	408	310	612	792	9
PMH.	410	299	430	310	612	792	9
Association	432	299	476	310	612	792	9
between	478	299	511	310	612	792	9
cardiovascular	513	299	569	310	612	792	9
diseases	338	310	371	321	612	792	9
and	374	310	389	321	612	792	9
apical	392	310	415	321	612	792	9
periodontitis:	419	310	471	321	612	792	9
an	475	310	484	321	612	792	9
umbrella	488	310	523	321	612	792	9
review.	526	310	555	321	612	792	9
Int	559	310	570	321	612	792	9
Endod	338	321	363	331	612	792	9
J.	365	321	370	331	612	792	9
2020;53(10):1374-86.	372	321	458	331	612	792	9
DOI:	460	321	477	331	612	792	9
10.1111/iej.13364.	479	321	553	331	612	792	9
Calle	338	331	357	342	612	792	9
CM,	363	331	377	342	612	792	9
Ángel	383	331	405	342	612	792	9
MP,	411	331	425	342	612	792	9
Duque	431	331	456	342	612	792	9
A,	461	331	469	342	612	792	9
Giraldo	475	331	503	342	612	792	9
A.	509	331	516	342	612	792	9
Enfermedad	522	331	569	342	612	792	9
periodontal	338	342	383	352	612	792	9
y	394	342	398	352	612	792	9
su	409	342	417	352	612	792	9
relación	428	342	459	352	612	792	9
con	469	342	483	352	612	792	9
las	494	342	504	352	612	792	9
enfermedades	515	342	570	352	612	792	9
cardiovasculares.	338	352	405	363	612	792	9
Rev.	414	352	430	363	612	792	9
CES	440	352	454	363	612	792	9
Odont.	463	352	489	363	612	792	9
2012;25(1):82-91.	498	352	570	363	612	792	9
Disponible	338	363	380	373	612	792	9
en:	558	363	570	373	612	792	9
http://www.scielo.org.co/scielo.php?script=sci_arttext&pid	338	373	568	384	612	792	9
=S0120-971X2012000100008	338	384	455	394	612	792	9
Bi	338	394	346	405	612	792	9
WG,	350	394	365	405	612	792	9
Emami	368	394	395	405	612	792	9
E,	399	394	406	405	612	792	9
Luo	409	394	424	405	612	792	9
Z-C,	427	394	442	405	612	792	9
Santamaria	445	394	489	405	612	792	9
C,	492	394	499	405	612	792	9
Wei	503	394	518	405	612	792	9
SQ.	521	394	533	405	612	792	9
Effect	537	394	559	405	612	792	9
of	562	394	570	405	612	792	9
periodontal	338	405	383	415	612	792	9
treatment	386	405	424	415	612	792	9
in	427	405	434	415	612	792	9
pregnancy	437	405	477	415	612	792	9
on	480	405	490	415	612	792	9
perinatal	492	405	527	415	612	792	9
outcomes:	530	405	570	415	612	792	9
a	338	415	343	426	612	792	9
systematic	350	415	391	426	612	792	9
review	398	415	424	426	612	792	9
and	432	415	446	426	612	792	9
meta-analysis.	453	415	508	426	612	792	9
Matern	516	415	543	426	612	792	9
Fetal	551	415	570	426	612	792	9
Neonatal	338	426	373	437	612	792	9
Med.	403	426	421	437	612	792	9
2019;34(19):1-10.	451	426	523	437	612	792	9
DOI:	553	426	570	437	612	792	9
10.1080/14767058.2019.1678142.	338	437	475	447	612	792	9
Wen	338	447	356	458	612	792	9
S,	360	447	366	458	612	792	9
Beltrán	370	447	398	458	612	792	9
V,	402	447	409	458	612	792	9
Chaparro	413	447	449	458	612	792	9
A,	452	447	460	458	612	792	9
Espinoza	464	447	498	458	612	792	9
F,	502	447	509	458	612	792	9
Riedemann	512	447	556	458	612	792	9
JP.	560	447	570	458	612	792	9
Association	338	458	382	468	612	792	9
between	386	458	419	468	612	792	9
chronic	422	458	451	468	612	792	9
periodontitis	454	458	504	468	612	792	9
and	507	458	521	468	612	792	9
rheumatoid	524	458	570	468	612	792	9
arthritis.	338	468	372	479	612	792	9
A	384	468	390	479	612	792	9
systematic	402	468	443	479	612	792	9
review.	456	468	484	479	612	792	9
Rev	497	468	511	479	612	792	9
Med	524	468	540	479	612	792	9
Chil.	553	468	570	479	612	792	9
2019;147(6):762-75.	338	479	420	489	612	792	9
DOI:	454	479	471	489	612	792	9
10.4067/S0034-	506	479	570	489	612	792	9
98872019000600762.	338	489	425	500	612	792	9
D'Alessandro	338	500	389	510	612	792	9
G,	392	500	399	510	612	792	9
Costi	402	500	421	510	612	792	9
T,	424	500	431	510	612	792	9
Alkhamis	434	500	470	510	612	792	9
N,	473	500	481	510	612	792	9
Bagattoni	483	500	520	510	612	792	9
S,	523	500	529	510	612	792	9
Sadotti	532	500	559	510	612	792	9
A,	562	500	569	510	612	792	9
Piana	338	510	360	521	612	792	9
G.	362	510	369	521	612	792	9
Oral	371	510	388	521	612	792	9
health	390	510	414	521	612	792	9
status	416	510	439	521	612	792	9
in	441	510	449	521	612	792	9
Alzheimer's	451	510	497	521	612	792	9
disease	499	510	527	521	612	792	9
patients:	529	510	563	521	612	792	9
a	565	510	569	521	612	792	9
descriptive	338	521	381	532	612	792	9
study	384	521	406	532	612	792	9
in	409	521	416	532	612	792	9
an	420	521	429	532	612	792	9
Italian	432	521	457	532	612	792	9
population.	460	521	504	532	612	792	9
J	507	521	510	532	612	792	9
Contemp	513	521	548	532	612	792	9
Dent	551	521	570	532	612	792	9
Pract.	338	532	360	542	612	792	9
2018;19(5):483-9.	389	532	460	542	612	792	9
Disponible	488	532	530	542	612	792	9
en:	558	532	570	542	612	792	9
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29807956/	338	542	515	553	612	792	9
Teixeira	338	553	370	563	612	792	9
FB,	372	553	384	563	612	792	9
Saito	386	553	406	563	612	792	9
MT,	408	553	422	563	612	792	9
Matheus	425	553	457	563	612	792	9
FC,	460	553	471	563	612	792	9
Prediger	474	553	507	563	612	792	9
RD,	509	553	523	563	612	792	9
Yamada	525	553	556	563	612	792	9
ES,	558	553	569	563	612	792	9
Maia	338	563	357	574	612	792	9
CS,	360	563	371	574	612	792	9
Lima	374	563	393	574	612	792	9
RR.	396	563	409	574	612	792	9
Periodontitis	412	563	462	574	612	792	9
and	465	563	480	574	612	792	9
Alzheimer's	483	563	528	574	612	792	9
disease:	531	563	562	574	612	792	9
a	565	563	570	574	612	792	9
possible	338	574	370	584	612	792	9
comorbidity	374	574	422	584	612	792	9
between	426	574	459	584	612	792	9
oral	464	574	479	584	612	792	9
chronic	484	574	513	584	612	792	9
inflammatory	517	574	569	584	612	792	9
condition	338	584	375	595	612	792	9
and	380	584	394	595	612	792	9
neuroinflammation.	399	584	475	595	612	792	9
Front	480	584	502	595	612	792	9
Aging	507	584	529	595	612	792	9
Neurosci.	533	584	570	595	612	792	9
2017;9:327.	338	595	385	605	612	792	9
DOI:	387	595	404	605	612	792	9
10.3389/fnagi.2017.00327	406	595	509	605	612	792	9
Dominy	338	605	368	616	612	792	9
SS,	373	605	384	616	612	792	9
Lynch	389	605	412	616	612	792	9
C,	417	605	424	616	612	792	9
Ermini	429	605	455	616	612	792	9
F,	460	605	467	616	612	792	9
Benedyk	472	605	505	616	612	792	9
M,	510	605	519	616	612	792	9
Marczyk	524	605	557	616	612	792	9
A,	562	605	569	616	612	792	9
Konradi	338	616	369	627	612	792	9
A,	373	616	380	627	612	792	9
et	384	616	391	627	612	792	9
al.	395	616	404	627	612	792	9
Porphyromonas	407	616	469	627	612	792	9
gingivalis	473	616	509	627	612	792	9
in	513	616	521	627	612	792	9
Alzheimer's	524	616	570	627	612	792	9
disease	338	626	367	637	612	792	9
brains:	368	626	395	637	612	792	9
evidence	397	626	431	637	612	792	9
for	433	626	444	637	612	792	9
disease	446	626	474	637	612	792	9
causation	476	626	513	637	612	792	9
and	515	626	529	637	612	792	9
treatment	531	626	569	637	612	792	9
with	338	637	356	648	612	792	9
small-molecule	377	637	436	648	612	792	9
inhibitors.	458	637	498	648	612	792	9
Sci	520	637	530	648	612	792	9
Adv.	552	637	570	648	612	792	9
2019;5(1):eaau3333.	338	648	420	658	612	792	9
DOI:	422	648	439	658	612	792	9
10.1126/sciadv.aau3333.	441	648	539	658	612	792	9
Novák	338	658	363	669	612	792	9
T,	367	658	374	669	612	792	9
Radnai	377	658	404	669	612	792	9
M,	408	658	417	669	612	792	9
Kozinszky	421	658	460	669	612	792	9
Z,	464	658	471	669	612	792	9
Práger	474	658	500	669	612	792	9
N,	504	658	512	669	612	792	9
Hodoniczki	516	658	559	669	612	792	9
L,	563	658	570	669	612	792	9
Gorzó	338	669	361	679	612	792	9
I,	364	669	368	679	612	792	9
et	371	669	378	679	612	792	9
al.	381	669	390	679	612	792	9
Effect	392	669	414	679	612	792	9
of	417	669	425	679	612	792	9
the	427	669	440	679	612	792	9
treatment	442	669	481	679	612	792	9
of	483	669	491	679	612	792	9
periodontal	494	669	539	679	612	792	9
disease	541	669	570	679	612	792	9
on	338	679	348	690	612	792	9
the	350	679	362	690	612	792	9
outcome	365	679	398	690	612	792	9
of	400	679	408	690	612	792	9
pregnancy.	410	679	452	690	612	792	9
Orv	456	679	470	690	612	792	9
Hetil.	473	679	493	690	612	792	9
2018;159(24):978-	495	679	570	690	612	792	9
84.	338	690	350	700	612	792	9
DOI:	352	690	369	700	612	792	9
10.1556/650.2018.31103.	371	690	473	700	612	792	9
Paz	338	700	352	711	612	792	9
Alvarenga	354	700	393	711	612	792	9
MO,	396	700	411	711	612	792	9
Nonato	413	700	441	711	612	792	9
Miranda	444	700	476	711	612	792	9
GH,	479	700	492	711	612	792	9
Oliveira	495	700	525	711	612	792	9
Ferreira	528	700	559	711	612	792	9
R,	562	700	570	711	612	792	9
Taketomi	338	711	375	721	612	792	9
Saito	378	711	398	721	612	792	9
M,	401	711	410	721	612	792	9
Fernandes	414	711	455	721	612	792	9
Fagundes	458	711	495	721	612	792	9
NC,	499	711	512	721	612	792	9
Cople	515	711	537	721	612	792	9
Maia	541	711	559	721	612	792	9
L,	563	711	569	721	612	792	9
Rodrigues	338	722	377	732	612	792	9
Lima	389	722	408	732	612	792	9
R.	419	722	426	732	612	792	9
Association	438	722	482	732	612	792	9
Between	493	722	527	732	612	792	9
Diabetic	538	722	569	732	612	792	9
Franco-Giraldo	214	30	259	37	612	792	10
A.	260	30	266	37	612	792	10
Univ.	268	30	283	37	612	792	10
Salud.	285	30	303	37	612	792	10
23(3):291-300,	305	30	350	37	612	792	10
2021	351	30	367	37	612	792	10
(Sep	368	30	381	37	612	792	10
-	383	30	385	37	612	792	10
Dic)	387	30	399	37	612	792	10
31.	43	88	55	99	612	792	10
32.	43	131	55	141	612	792	10
33.	43	204	55	215	612	792	10
34.	43	247	55	257	612	792	10
35.	43	289	55	299	612	792	10
36.	43	331	55	342	612	792	10
Retinopathy	60	57	108	67	612	792	10
and	111	57	126	67	612	792	10
Periodontitis-A	129	57	188	67	612	792	10
Systematic	192	57	233	67	612	792	10
Review.	237	57	267	67	612	792	10
Front	271	57	292	67	612	792	10
Public	60	67	84	78	612	792	10
Health.	123	67	151	78	612	792	10
2021;8:828.	190	67	236	78	612	792	10
DOI:	275	67	292	78	612	792	10
10.3389/fpubh.2020.550614.	60	78	175	88	612	792	10
eCollection	177	78	219	88	612	792	10
2020.	221	78	243	88	612	792	10
Wang	60	88	83	99	612	792	10
J,	85	88	89	99	612	792	10
Yang	91	88	110	99	612	792	10
X,	112	88	119	99	612	792	10
Zou	121	88	135	99	612	792	10
X,	137	88	144	99	612	792	10
Zhang	146	88	169	99	612	792	10
Y,	171	88	178	99	612	792	10
Wang	180	88	202	99	612	792	10
J,	204	88	209	99	612	792	10
Wang	211	88	233	99	612	792	10
Y.	235	88	242	99	612	792	10
Relationship	243	88	292	99	612	792	10
between	60	99	94	109	612	792	10
periodontal	96	99	141	109	612	792	10
disease	144	99	172	109	612	792	10
and	175	99	190	109	612	792	10
lung	192	99	209	109	612	792	10
cancer:	212	99	240	109	612	792	10
A	243	99	248	109	612	792	10
systematic	251	99	292	109	612	792	10
review	60	109	87	120	612	792	10
and	101	109	116	120	612	792	10
meta-analysis.	130	109	185	120	612	792	10
J	200	109	202	120	612	792	10
Periodontal	217	109	262	120	612	792	10
Res.	276	109	292	120	612	792	10
2020;55(5):581-93.	60	120	137	131	612	792	10
DOI:	139	120	156	131	612	792	10
10.1111/jre.12772.	158	120	233	131	612	792	10
Bergonzoli	60	131	102	141	612	792	10
G,	110	131	117	141	612	792	10
Rodríguez	125	131	165	141	612	792	10
A.	173	131	180	141	612	792	10
Lineamientos	188	131	240	141	612	792	10
técnicos	248	131	279	141	612	792	10
y	287	131	292	141	612	792	10
operativos	60	141	102	152	612	792	10
para	110	141	127	152	612	792	10
el	135	141	142	152	612	792	10
análisis	150	141	179	152	612	792	10
de	188	141	197	152	612	792	10
la	205	141	212	152	612	792	10
situación	220	141	255	152	612	792	10
de	264	141	273	152	612	792	10
las	281	141	292	152	612	792	10
enfermedades	60	152	115	162	612	792	10
crónicas	122	152	155	162	612	792	10
no	161	152	171	162	612	792	10
transmisibles	178	152	230	162	612	792	10
en	237	152	247	162	612	792	10
Colombia.	254	152	292	162	612	792	10
Convenio	60	162	97	173	612	792	10
451-2012	99	162	137	173	612	792	10
Ministerio	139	162	178	173	612	792	10
de	180	162	190	173	612	792	10
Salud	192	162	213	173	612	792	10
y	215	162	220	173	612	792	10
Protección	222	162	263	173	612	792	10
Social/	265	162	292	173	612	792	10
CEDETES.	60	173	99	183	612	792	10
2013.	138	173	160	183	612	792	10
Disponible	199	173	241	183	612	792	10
en:	280	173	292	183	612	792	10
https://www.minsalud.gov.co/sites/rid/Lists/BibliotecaDi	60	183	288	194	612	792	10
gital/RIDE/VS/PP/ENT/1-ASIS-LinEamientos-tecnicos.pdf	60	194	286	204	612	792	10
Peres	60	204	82	215	612	792	10
MA,	84	204	99	215	612	792	10
Macpherson	101	204	148	215	612	792	10
LMD,	150	204	170	215	612	792	10
Weyant	172	204	202	215	612	792	10
RJ,	204	204	214	215	612	792	10
Daly	216	204	233	215	612	792	10
B,	235	204	242	215	612	792	10
Venturelli	244	204	283	215	612	792	10
R,	285	204	292	215	612	792	10
Mathur	60	215	89	225	612	792	10
M,	94	215	104	225	612	792	10
et	109	215	117	225	612	792	10
al.	122	215	131	225	612	792	10
Oral	137	215	153	225	612	792	10
diseases:	159	215	193	225	612	792	10
a	199	215	204	225	612	792	10
global	209	215	233	225	612	792	10
public	238	215	262	225	612	792	10
health	268	215	292	225	612	792	10
challenge.	60	225	99	236	612	792	10
The	107	225	122	236	612	792	10
Lancet.	130	225	157	236	612	792	10
2019;394(10194):249-60.	165	225	267	236	612	792	10
DOI:	275	225	292	236	612	792	10
10.1016/S0140-6736(19)31146-8.	60	236	196	247	612	792	10
Beaglehole	60	247	103	257	612	792	10
RH.	108	247	121	257	612	792	10
Promoting	126	247	167	257	612	792	10
radical	172	247	198	257	612	792	10
action	203	247	227	257	612	792	10
for	232	247	243	257	612	792	10
global	248	247	272	257	612	792	10
oral	277	247	292	257	612	792	10
health:	60	257	87	268	612	792	10
integration	91	257	133	268	612	792	10
or	137	257	146	268	612	792	10
independence?	149	257	207	268	612	792	10
Lancet.	211	257	238	268	612	792	10
2019	242	257	262	268	612	792	10
[citado	265	257	292	268	612	792	10
2019	60	268	80	278	612	792	10
Nov	87	268	102	278	612	792	10
11];394(10194):196-8.	109	268	198	278	612	792	10
DOI:	205	268	222	278	612	792	10
10.1016/S0140-	228	268	292	278	612	792	10
6736(19)31610-1.	60	278	132	289	612	792	10
The	60	289	75	299	612	792	10
Lancet.	77	289	105	299	612	792	10
Oral	113	289	130	299	612	792	10
health	132	289	156	299	612	792	10
at	158	289	165	299	612	792	10
a	167	289	171	299	612	792	10
tipping	173	289	201	299	612	792	10
point.	202	289	225	299	612	792	10
The	226	289	241	299	612	792	10
Lancet.	243	289	270	299	612	792	10
2019	272	289	292	299	612	792	10
[citado	60	299	87	310	612	792	10
2019	95	299	115	310	612	792	10
Nov	123	299	139	310	612	792	10
1];394(10194):188.	146	299	223	310	612	792	10
Disponible	231	299	272	310	612	792	10
en:	280	299	292	310	612	792	10
https://www.thelancet.com/pdfs/journals/lancet/PIIS014	60	310	287	321	612	792	10
0-6736(19)31639-3.pdf	60	321	153	331	612	792	10
Taylor	60	331	86	342	612	792	10
HL,	88	331	101	342	612	792	10
Rahurkar	104	331	140	342	612	792	10
S,	142	331	149	342	612	792	10
Treat	151	331	172	342	612	792	10
TJ,	174	331	184	342	612	792	10
Thyvalikakath	187	331	242	342	612	792	10
TP,	244	331	256	342	612	792	10
Schleyer	259	331	292	342	612	792	10
TK.	60	342	73	352	612	792	10
¿El	78	342	89	352	612	792	10
tratamiento	94	342	140	352	612	792	10
periodontal	144	342	189	352	612	792	10
no	194	342	204	352	612	792	10
quirúrgico	208	342	249	352	612	792	10
mejora	253	342	281	352	612	792	10
la	285	342	292	352	612	792	10
salud	60	352	81	363	612	792	10
sistémica?	87	352	127	363	612	792	10
J	133	352	136	363	612	792	10
Dent	142	352	160	363	612	792	10
Res.	166	352	182	363	612	792	10
2021;100(3):253-60.	188	352	269	363	612	792	10
DOI:	275	352	292	363	612	792	10
10.1177/0022034520965958.	60	363	178	373	612	792	10
37.	320	57	332	67	612	792	10
Organización	338	57	389	67	612	792	10
Panamericana	391	57	446	67	612	792	10
de	448	57	457	67	612	792	10
la	459	57	466	67	612	792	10
Salud	469	57	490	67	612	792	10
(OPS)/Organización	492	57	569	67	612	792	10
Mundial	338	67	370	78	612	792	10
de	372	67	381	78	612	792	10
la	383	67	390	78	612	792	10
Salud	392	67	413	78	612	792	10
(OMS).	415	67	441	78	612	792	10
Estrategia	443	67	482	78	612	792	10
y	484	67	488	78	612	792	10
Plan	490	67	507	78	612	792	10
de	509	67	518	78	612	792	10
Acción	520	67	546	78	612	792	10
sobre	548	67	570	78	612	792	10
la	338	78	345	88	612	792	10
Promoción	348	78	390	88	612	792	10
de	394	78	403	88	612	792	10
la	406	78	413	88	612	792	10
Salud	416	78	437	88	612	792	10
en	441	78	450	88	612	792	10
el	453	78	460	88	612	792	10
contexto	464	78	497	88	612	792	10
de	500	78	510	88	612	792	10
los	513	78	524	88	612	792	10
ODS	527	78	543	88	612	792	10
2019-	547	78	570	88	612	792	10
2030.	338	88	360	99	612	792	10
57º	362	88	376	99	612	792	10
Consejo	377	88	408	99	612	792	10
Directivo	409	88	445	99	612	792	10
de	447	88	456	99	612	792	10
la	458	88	465	99	612	792	10
OPS/71ª	466	88	500	99	612	792	10
Sesión	502	88	527	99	612	792	10
del	529	88	540	99	612	792	10
Comité	542	88	569	99	612	792	10
Regional	338	99	372	109	612	792	10
de	373	99	383	109	612	792	10
La	385	99	394	109	612	792	10
OMS	396	99	413	109	612	792	10
para	415	99	432	109	612	792	10
las	434	99	445	109	612	792	10
Américas.	447	99	484	109	612	792	10
Documento	486	99	531	109	612	792	10
CD57/10.	532	99	569	109	612	792	10
[Internet].	338	109	378	120	612	792	10
Washington,	380	109	428	120	612	792	10
DC:	431	109	444	120	612	792	10
PAHO/WHO;	446	109	496	120	612	792	10
2019	499	109	519	120	612	792	10
[citado	521	109	548	120	612	792	10
el	550	109	557	120	612	792	10
20	560	109	570	120	612	792	10
abril	338	120	356	131	612	792	10
de	402	120	411	131	612	792	10
2021].	457	120	482	131	612	792	10
Disponible	528	120	569	131	612	792	10
en:	338	131	350	141	612	792	10
https://www.paho.org/hq/index.php?option=com_doc	352	131	564	141	612	792	10
man&view=download&alias=49688-cd57-10-s-promocion-	338	141	566	152	612	792	10
salud&category_slug=cd57-es&Itemid=270&lang=es	338	152	540	162	612	792	10
38.	320	162	332	173	612	792	10
Carvajal	338	162	370	173	612	792	10
P.	372	162	379	173	612	792	10
Enfermedades	382	162	437	173	612	792	10
periodontales	440	162	493	173	612	792	10
como	496	162	517	173	612	792	10
un	520	162	530	173	612	792	10
problema	532	162	569	173	612	792	10
de	338	173	348	183	612	792	10
salud	349	173	370	183	612	792	10
pública:	372	173	403	183	612	792	10
el	405	173	412	183	612	792	10
desafío	413	173	441	183	612	792	10
del	443	173	455	183	612	792	10
nivel	457	173	476	183	612	792	10
primario	478	173	512	183	612	792	10
de	514	173	523	183	612	792	10
atención	525	173	558	183	612	792	10
en	560	173	569	183	612	792	10
salud.	338	183	361	194	612	792	10
Revista	367	183	396	194	612	792	10
Clínica	402	183	428	194	612	792	10
de	434	183	444	194	612	792	10
Periodoncia,	450	183	498	194	612	792	10
Implantología	505	183	558	194	612	792	10
y	565	183	569	194	612	792	10
Rehabilitación	338	194	394	204	612	792	10
Oral.	417	194	435	204	612	792	10
2016;9(2):177-83.	458	194	529	204	612	792	10
DOI:	552	194	570	204	612	792	10
10.1016/j.piro.2016.07.001.	338	204	447	215	612	792	10
39.	320	215	332	225	612	792	10
Tejada	338	215	364	225	612	792	10
de	370	215	379	225	612	792	10
Rivero	385	215	410	225	612	792	10
D,	416	215	424	225	612	792	10
Sánchez	429	215	461	225	612	792	10
T,	466	215	473	225	612	792	10
Ormachea	479	215	518	225	612	792	10
J,	524	215	529	225	612	792	10
Carbone-	534	215	570	225	612	792	10
Campoverde	338	225	387	236	612	792	10
F.	392	225	399	236	612	792	10
Cuarenta	404	225	439	236	612	792	10
años	443	225	462	236	612	792	10
después	467	225	498	236	612	792	10
de	503	225	512	236	612	792	10
Alma	517	225	537	236	612	792	10
Ata:	542	225	558	236	612	792	10
la	563	225	569	236	612	792	10
actualidad	338	236	378	247	612	792	10
de	382	236	391	247	612	792	10
sus	394	236	407	247	612	792	10
conceptos	410	236	449	247	612	792	10
fundamentales.	452	236	511	247	612	792	10
Rev	515	236	529	247	612	792	10
Peru	531	236	550	247	612	792	10
Med	553	236	570	247	612	792	10
Exp	338	247	353	257	612	792	10
Salud	372	247	393	257	612	792	10
Publica.	413	247	443	257	612	792	10
2018;35(4):675-7.	462	247	533	257	612	792	10
DOI:	553	247	570	257	612	792	10
10.17843/rpmesp.2018.354.3902.	338	257	471	268	612	792	10
40.	320	268	332	278	612	792	10
Morales	338	268	369	278	612	792	10
Borrero	373	268	404	278	612	792	10
C,	408	268	415	278	612	792	10
Maldonado	419	268	462	278	612	792	10
Maldonado	466	268	509	278	612	792	10
L.	513	268	519	278	612	792	10
Salud	523	268	545	278	612	792	10
bucal	549	268	569	278	612	792	10
colectiva	338	278	372	289	612	792	10
en	375	278	384	289	612	792	10
Colombia:	387	278	426	289	612	792	10
un	428	278	438	289	612	792	10
campo	441	278	467	289	612	792	10
en	469	278	479	289	612	792	10
construcción.	481	278	533	289	612	792	10
Rev.	535	278	552	289	612	792	10
Fac.	554	278	569	289	612	792	10
Nac.	338	289	354	299	612	792	10
Salud	370	289	392	299	612	792	10
Pú	408	289	417	299	612	792	10
blica.	418	289	438	299	612	792	10
2020;38(2):e335716.	454	289	537	299	612	792	10
DOI:	552	289	570	299	612	792	10
10.17533/udea.rfnsp.e335716.	338	299	458	310	612	792	10
41.	320	310	332	321	612	792	10
Bordoni	338	310	370	321	612	792	10
N,	372	310	380	321	612	792	10
Squassi	382	310	411	321	612	792	10
A.	414	310	421	321	612	792	10
Las	423	310	437	321	612	792	10
migraciones	439	310	486	321	612	792	10
y	488	310	493	321	612	792	10
la	495	310	502	321	612	792	10
salud	505	310	525	321	612	792	10
bucal	528	310	548	321	612	792	10
en	551	310	560	321	612	792	10
el	563	310	569	321	612	792	10
marco	338	321	362	331	612	792	10
de	366	321	375	331	612	792	10
la	379	321	385	331	612	792	10
salud	389	321	409	331	612	792	10
global.	412	321	438	331	612	792	10
Reflexiones	441	321	485	331	612	792	10
desde	489	321	511	331	612	792	10
la	515	321	521	331	612	792	10
perspectiva	525	321	569	331	612	792	10
universitaria.	338	331	390	342	612	792	10
Revista	397	331	426	342	612	792	10
de	434	331	443	342	612	792	10
Salud	451	331	472	342	612	792	10
Pública.	480	331	511	342	612	792	10
2016	519	331	539	342	612	792	10
[2019	547	331	570	342	612	792	10
Apr];XX(3):18-31.	338	342	407	352	612	792	10
Disponible	462	342	503	352	612	792	10
en:	558	342	569	352	612	792	10
https://revistas.unc.edu.ar/index.php/RSD/article/downlo	338	352	567	363	612	792	10
ad/14400/15581	338	363	406	373	612	792	10
[300]	295	749	317	759	612	792	10
