ARTÍCULO	39	34	105	52	581	765	1
DE	109	34	127	52	581	765	1
REVISIÓN	131	34	192	52	581	765	1
Hablando	48	73	104	90	581	765	1
de	115	73	130	90	581	765	1
pandemias	141	73	204	90	581	765	1
y	216	73	222	90	581	765	1
pared	233	73	268	90	581	765	1
vascular.	279	73	331	90	581	765	1
Desde	342	73	378	90	581	765	1
el	389	73	400	90	581	765	1
endotelio	412	73	468	90	581	765	1
hacia	479	73	511	90	581	765	1
lo	522	73	533	90	581	765	1
socioeconómico-psicológico:	48	89	217	105	581	765	1
una	221	89	243	105	581	765	1
aproximación	247	89	327	105	581	765	1
con	331	89	352	105	581	765	1
evidencia	356	89	414	105	581	765	1
Enrique	48	111	79	122	581	765	1
Melgarejo	81	111	121	122	581	765	1
R*	123	111	132	122	581	765	1
1,a,b	134	112	147	118	581	765	1
Palabras	48	230	83	241	581	765	1
clave:	85	230	110	241	581	765	1
Pandemias;	113	230	157	241	581	765	1
COVID-19;	159	230	198	241	581	765	1
SARS-CoV-2;	199	230	246	241	581	765	1
Endotelio	248	230	284	241	581	765	1
(Fuente:	286	230	319	241	581	765	1
DeCS	321	230	341	241	581	765	1
BIREME).	343	230	376	241	581	765	1
Speaking	48	250	103	266	581	765	1
of	114	250	126	266	581	765	1
pandemics	137	250	203	266	581	765	1
and	214	250	236	266	581	765	1
vascular	247	250	298	266	581	765	1
walls.	309	250	345	266	581	765	1
From	356	250	388	266	581	765	1
the	399	250	420	266	581	765	1
endothelium	431	250	509	266	581	765	1
to	520	250	533	266	581	765	1
socioeconomic-psychological	48	263	228	279	581	765	1
aspects:	232	263	283	279	581	765	1
an	288	263	302	279	581	765	1
evidence-based	307	263	404	279	581	765	1
approach	409	263	466	279	581	765	1
Keywords:	48	370	92	381	581	765	1
Pandemics;	95	370	140	381	581	765	1
Coronavirus	143	370	190	381	581	765	1
infections;	192	370	235	381	581	765	1
SARS-CoV-2;	238	370	286	381	581	765	1
Endothelium	289	370	339	381	581	765	1
(Source:	342	370	375	381	581	765	1
MeSH	378	370	399	381	581	765	1
NLM).	402	370	425	381	581	765	1
1	48	609	52	619	581	765	1
Universidad	55	609	96	619	581	765	1
Militar	99	609	122	619	581	765	1
Nueva	124	609	146	619	581	765	1
Granada.	148	609	181	619	581	765	1
Bogotá,	183	609	210	619	581	765	1
Colombia.	213	609	249	619	581	765	1
a	48	619	52	629	581	765	1
Profesor	55	619	84	629	581	765	1
Emérito	86	619	114	629	581	765	1
Hospital	116	619	146	629	581	765	1
Militar	148	619	171	629	581	765	1
Central.	173	619	202	629	581	765	1
b	48	630	53	640	581	765	1
Expresidente	55	630	101	640	581	765	1
Sociedad	103	630	135	640	581	765	1
Colombiana	137	630	179	640	581	765	1
de	182	630	190	640	581	765	1
Cardiología	193	630	233	640	581	765	1
y	235	630	239	640	581	765	1
Cirugía	241	630	266	640	581	765	1
Cardiovascular.	268	630	323	640	581	765	1
*Autor	48	641	71	651	581	765	1
corresponsal.	73	641	121	651	581	765	1
Horiz	48	723	69	735	581	765	1
Med	72	723	88	735	581	765	1
(Lima)	91	723	117	735	581	765	1
2021;	120	723	142	735	581	765	1
21(2):e1521	144	723	192	735	581	765	1
Enrique	452	29	483	40	581	765	2
Melgarejo	486	29	525	40	581	765	2
R	528	29	533	40	581	765	2
INTRODUCCIÓN	48	79	114	90	581	765	2
¡Paren	84	100	112	111	581	765	2
el	115	100	123	111	581	765	2
mundo	126	100	154	111	581	765	2
que	157	100	172	111	581	765	2
me	175	100	187	111	581	765	2
quiero	190	100	218	111	581	765	2
bajar!	220	100	248	111	581	765	2
Mafalda	148	111	184	122	581	765	2
Y	48	132	53	144	581	765	2
nosotros	58	132	92	144	581	765	2
mismos	97	132	126	144	581	765	2
paramos	131	132	165	144	581	765	2
al	170	132	177	144	581	765	2
mundo	182	132	209	144	581	765	2
por	214	132	227	144	581	765	2
culpa	232	132	254	144	581	765	2
de	259	132	269	144	581	765	2
un	274	132	283	144	581	765	2
“raro”	48	143	74	154	581	765	2
virus,	80	143	102	154	581	765	2
pero,	108	143	130	154	581	765	2
por	135	143	149	154	581	765	2
fenómenos	154	143	198	154	581	765	2
gravitacionales,	204	143	268	154	581	765	2
no	274	143	283	154	581	765	2
nos	48	154	62	165	581	765	2
pudimos	65	154	98	165	581	765	2
bajar	102	154	123	165	581	765	2
del	126	154	139	165	581	765	2
planeta	142	154	173	165	581	765	2
sino,	176	154	195	165	581	765	2
simple	199	154	225	165	581	765	2
y	228	154	233	165	581	765	2
duramente,	236	154	283	165	581	765	2
tan	48	165	61	176	581	765	2
solo	65	165	81	176	581	765	2
recurrimos	84	165	128	176	581	765	2
a	131	165	136	176	581	765	2
la	139	165	147	176	581	765	2
confinación	150	165	196	176	581	765	2
(o,	199	165	211	176	581	765	2
mejor	214	165	238	176	581	765	2
dicho,	242	165	267	176	581	765	2
nos	270	165	283	176	581	765	2
confinaron)	48	176	94	187	581	765	2
y	96	176	100	187	581	765	2
a	103	176	107	187	581	765	2
la	110	176	117	187	581	765	2
ruptura	119	176	149	187	581	765	2
de	152	176	162	187	581	765	2
tradiciones	164	176	209	187	581	765	2
de	211	176	221	187	581	765	2
contacto	223	176	258	187	581	765	2
social	261	176	283	187	581	765	2
y	48	186	53	198	581	765	2
manifestaciones	55	186	120	198	581	765	2
cercanas	123	186	158	198	581	765	2
de	160	186	170	198	581	765	2
afecto.	173	186	202	198	581	765	2
Este	48	208	65	219	581	765	2
virus	70	208	89	219	581	765	2
tuvo	93	208	111	219	581	765	2
una	116	208	130	219	581	765	2
expansión	135	208	175	219	581	765	2
rápida	179	208	205	219	581	765	2
como	209	208	231	219	581	765	2
ningún	235	208	262	219	581	765	2
otro	267	208	283	219	581	765	2
coronavirus	48	219	94	230	581	765	2
u	100	219	105	230	581	765	2
otro	110	219	126	230	581	765	2
virus.	132	219	154	230	581	765	2
Fue	159	219	174	230	581	765	2
obvio	179	219	201	230	581	765	2
que	206	219	221	230	581	765	2
nos	226	219	239	230	581	765	2
tomó	244	219	265	230	581	765	2
por	270	219	283	230	581	765	2
sorpresa	48	230	82	241	581	765	2
y	86	230	91	241	581	765	2
ha	95	230	105	241	581	765	2
causado	109	230	141	241	581	765	2
angustia,	146	230	182	241	581	765	2
incertidumbre,	187	230	247	241	581	765	2
miedos,	252	230	283	241	581	765	2
depresión,	48	240	91	252	581	765	2
colapso	94	240	124	252	581	765	2
económico	127	240	170	252	581	765	2
y	173	240	178	252	581	765	2
hasta	181	240	202	252	581	765	2
crisis;	205	240	229	252	581	765	2
y	232	240	236	252	581	765	2
mortalidad	239	240	283	252	581	765	2
inusitada,	48	251	88	262	581	765	2
incluso	91	251	119	262	581	765	2
en	121	251	131	262	581	765	2
los	133	251	144	262	581	765	2
sistemas	147	251	181	262	581	765	2
de	183	251	193	262	581	765	2
salud,	196	251	220	262	581	765	2
y	222	251	227	262	581	765	2
saturación	229	251	271	262	581	765	2
de	274	251	283	262	581	765	2
las	48	262	59	273	581	765	2
unidades	63	262	99	273	581	765	2
de	102	262	112	273	581	765	2
cuidados	116	262	151	273	581	765	2
intensivos	155	262	195	273	581	765	2
en	199	262	209	273	581	765	2
algunas	212	262	243	273	581	765	2
regiones.	246	262	283	273	581	765	2
Ha	48	273	59	284	581	765	2
generado	61	273	99	284	581	765	2
un	101	273	111	284	581	765	2
nuevo	114	273	138	284	581	765	2
aprendizaje	140	273	188	284	581	765	2
acerca	191	273	218	284	581	765	2
de	220	273	230	284	581	765	2
cómo	233	273	254	284	581	765	2
ver	257	273	270	284	581	765	2
las	272	273	283	284	581	765	2
pandemias	48	284	91	295	581	765	2
y	95	284	99	295	581	765	2
sus	103	284	115	295	581	765	2
complicaciones:	118	284	183	295	581	765	2
desde	186	284	210	295	581	765	2
el	213	284	221	295	581	765	2
punto	224	284	248	295	581	765	2
de	251	284	261	295	581	765	2
vista	265	284	283	295	581	765	2
molecular	48	294	88	306	581	765	2
y	91	294	95	306	581	765	2
de	98	294	108	306	581	765	2
plausibilidad	110	294	161	306	581	765	2
ante	164	294	182	306	581	765	2
lo	184	294	192	306	581	765	2
desconocido.	194	294	247	306	581	765	2
ESTRATEGIA	48	316	101	327	581	765	2
DE	103	316	114	327	581	765	2
BÚSQUEDA	117	316	164	327	581	765	2
Para	48	338	65	349	581	765	2
la	67	338	74	349	581	765	2
presente	77	338	110	349	581	765	2
revisión	113	338	142	349	581	765	2
se	145	338	153	349	581	765	2
realizó	155	338	181	349	581	765	2
una	184	338	198	349	581	765	2
búsqueda	200	338	236	349	581	765	2
en	239	338	248	349	581	765	2
bases	250	338	271	349	581	765	2
de	274	338	283	349	581	765	2
datos	48	348	69	360	581	765	2
bibliográficas	72	348	123	360	581	765	2
como	126	348	147	360	581	765	2
Pubmed,	151	348	185	360	581	765	2
CINAHL,	188	348	220	360	581	765	2
SciELO,	223	348	252	360	581	765	2
LILACS,	255	348	283	360	581	765	2
PubMed,	48	359	81	370	581	765	2
Medscape,	89	359	129	370	581	765	2
The	137	359	151	370	581	765	2
Heart.Org,	159	359	200	370	581	765	2
www.who.int,	207	359	262	370	581	765	2
App	269	359	283	370	581	765	2
COVID-19!	48	370	87	381	581	765	2
y	92	370	96	381	581	765	2
Google	101	370	127	381	581	765	2
académico,	132	370	176	381	581	765	2
entre	181	370	202	381	581	765	2
estudios	206	370	238	381	581	765	2
primarios,	242	370	283	381	581	765	2
revisiones,	48	381	91	392	581	765	2
consensos	96	381	135	392	581	765	2
y	140	381	144	392	581	765	2
guías	149	381	169	392	581	765	2
clínicas,	173	381	207	392	581	765	2
desde	211	381	234	392	581	765	2
1990	239	381	258	392	581	765	2
hasta	262	381	283	392	581	765	2
el	48	392	56	403	581	765	2
1	62	392	66	403	581	765	2
de	72	392	82	403	581	765	2
noviembre	88	392	131	403	581	765	2
de	137	392	146	403	581	765	2
2019,	152	392	175	403	581	765	2
en	180	392	190	403	581	765	2
los	196	392	207	403	581	765	2
idiomas	213	392	244	403	581	765	2
inglés	250	392	273	403	581	765	2
y	279	392	283	403	581	765	2
español.	48	402	82	414	581	765	2
Los	86	402	99	414	581	765	2
términos	103	402	139	414	581	765	2
de	143	402	153	414	581	765	2
búsqueda	157	402	195	414	581	765	2
utilizados	199	402	238	414	581	765	2
fueron	242	402	268	414	581	765	2
los	272	402	283	414	581	765	2
siguientes:	48	413	92	424	581	765	2
pandemias,	94	413	140	424	581	765	2
coronavirus,	143	413	192	424	581	765	2
COVID-10,	195	413	236	424	581	765	2
SARS-CoV-2	238	413	283	424	581	765	2
y	48	424	53	435	581	765	2
endotelitis.	55	424	102	435	581	765	2
El	48	446	56	457	581	765	2
inicio	59	446	83	457	581	765	2
del	86	446	99	457	581	765	2
problema	102	446	143	457	581	765	2
En	48	456	58	468	581	765	2
diciembre	60	456	100	468	581	765	2
de	102	456	112	468	581	765	2
2019,	114	456	137	468	581	765	2
la	139	456	146	468	581	765	2
ciudad	148	456	175	468	581	765	2
de	177	456	187	468	581	765	2
Wuhan,	189	456	219	468	581	765	2
capital	221	456	249	468	581	765	2
regional	251	456	283	468	581	765	2
de	48	467	58	478	581	765	2
la	60	467	68	478	581	765	2
provincia	70	467	107	478	581	765	2
de	109	467	119	478	581	765	2
Hubei,	121	467	148	478	581	765	2
se	150	467	159	478	581	765	2
convirtió	161	467	197	478	581	765	2
en	199	467	209	478	581	765	2
el	211	467	218	478	581	765	2
epicentro	221	467	259	478	581	765	2
de	261	467	271	478	581	765	2
un	274	467	283	478	581	765	2
brote	48	478	70	489	581	765	2
de	72	478	82	489	581	765	2
neumonía	85	478	124	489	581	765	2
de	126	478	136	489	581	765	2
causa	139	478	161	489	581	765	2
desconocida	164	478	213	489	581	765	2
(1)	216	479	222	485	581	765	2
.	222	478	225	489	581	765	2
En	48	500	58	511	581	765	2
diferentes	71	500	113	511	581	765	2
hospitales	126	500	168	511	581	765	2
de	181	500	191	511	581	765	2
Hubei	204	500	227	511	581	765	2
ingresaron	241	500	283	511	581	765	2
pacientes	48	510	88	522	581	765	2
con	92	510	106	522	581	765	2
diagnóstico	110	510	157	522	581	765	2
de	161	510	171	522	581	765	2
neumonía	175	510	215	522	581	765	2
de	219	510	229	522	581	765	2
etiología	234	510	269	522	581	765	2
no	274	510	283	522	581	765	2
conocida.	48	521	88	532	581	765	2
La	94	521	104	532	581	765	2
mayoría	110	521	143	532	581	765	2
de	149	521	159	532	581	765	2
ellos	165	521	184	532	581	765	2
estaban	190	521	222	532	581	765	2
relacionados,	228	521	283	532	581	765	2
epidemiológicamente,	48	532	140	543	581	765	2
con	150	532	165	543	581	765	2
un	175	532	185	543	581	765	2
“mercado	195	532	236	543	581	765	2
húmedo”	246	532	283	543	581	765	2
mayorista	48	543	88	554	581	765	2
de	94	543	104	554	581	765	2
pescados,	109	543	150	554	581	765	2
mariscos	155	543	191	554	581	765	2
y	196	543	201	554	581	765	2
animales	206	543	242	554	581	765	2
vivos	248	543	268	554	581	765	2
no	274	543	283	554	581	765	2
procesados	48	554	94	565	581	765	2
(2,3)	96	554	108	561	581	765	2
.	108	554	111	565	581	765	2
Los	48	575	61	586	581	765	2
primeros	66	575	101	586	581	765	2
cinco	106	575	127	586	581	765	2
casos	131	575	153	586	581	765	2
fueron	157	575	183	586	581	765	2
reportados	188	575	231	586	581	765	2
entre	236	575	258	586	581	765	2
el	262	575	270	586	581	765	2
18	274	575	283	586	581	765	2
y	48	586	53	597	581	765	2
el	57	586	65	597	581	765	2
29	69	586	78	597	581	765	2
de	83	586	93	597	581	765	2
diciembre	97	586	138	597	581	765	2
del	142	586	154	597	581	765	2
2019.	159	586	181	597	581	765	2
De	185	586	196	597	581	765	2
ellos,	200	586	222	597	581	765	2
cuatro	227	586	253	597	581	765	2
fueron	257	586	283	597	581	765	2
hospitalizados	48	597	105	608	581	765	2
por	112	597	126	608	581	765	2
presentar	133	597	171	608	581	765	2
un	179	597	188	608	581	765	2
síndrome	196	597	232	608	581	765	2
de	240	597	249	608	581	765	2
distrés	257	597	283	608	581	765	2
respiratorio	48	608	95	619	581	765	2
agudo,	98	608	125	619	581	765	2
y	128	608	132	619	581	765	2
uno	134	608	149	619	581	765	2
de	152	608	161	619	581	765	2
estos	164	608	184	619	581	765	2
pacientes	187	608	226	619	581	765	2
falleció	228	608	258	619	581	765	2
(4)	261	608	267	615	581	765	2
.	267	608	271	619	581	765	2
En	48	629	58	640	581	765	2
los	61	629	72	640	581	765	2
días	75	629	91	640	581	765	2
siguientes,	94	629	137	640	581	765	2
el	141	629	148	640	581	765	2
número	151	629	182	640	581	765	2
de	185	629	195	640	581	765	2
personas	198	629	233	640	581	765	2
contagiadas	236	629	283	640	581	765	2
fue	48	640	61	651	581	765	2
aumentando	65	640	115	651	581	765	2
exponencialmente	118	640	192	651	581	765	2
en	195	640	205	651	581	765	2
China	208	640	231	651	581	765	2
continental,	234	640	283	651	581	765	2
y	48	651	53	662	581	765	2
para	56	651	74	662	581	765	2
el	77	651	85	662	581	765	2
30	88	651	98	662	581	765	2
de	101	651	111	662	581	765	2
enero	115	651	138	662	581	765	2
se	141	651	150	662	581	765	2
habían	153	651	180	662	581	765	2
reportado	183	651	223	662	581	765	2
9692	227	651	245	662	581	765	2
casos	249	651	270	662	581	765	2
en	274	651	283	662	581	765	2
toda	48	662	66	673	581	765	2
China	69	662	92	673	581	765	2
y	95	662	99	673	581	765	2
90	102	662	112	673	581	765	2
casos	115	662	136	673	581	765	2
en	139	662	149	673	581	765	2
diferentes	152	662	193	673	581	765	2
lugares	196	662	225	673	581	765	2
como	228	662	250	673	581	765	2
Taiwán,	252	662	283	673	581	765	2
Tailandia,	48	672	87	684	581	765	2
Vietnam,	91	672	128	684	581	765	2
Malasia,	132	672	165	684	581	765	2
Nepal,	168	672	195	684	581	765	2
Sri	199	672	209	684	581	765	2
Lanka,	213	672	240	684	581	765	2
Camboya,	244	672	283	684	581	765	2
Japón,	298	78	325	90	581	765	2
Singapur,	328	78	365	90	581	765	2
la	369	78	376	90	581	765	2
República	380	78	419	90	581	765	2
de	423	78	433	90	581	765	2
Corea,	437	78	463	90	581	765	2
Emiratos	467	78	502	90	581	765	2
Árabes	506	78	533	90	581	765	2
Unidos,	298	89	328	100	581	765	2
Estados	332	89	363	100	581	765	2
Unidos,	367	89	397	100	581	765	2
Filipinas,	402	89	439	100	581	765	2
India,	443	89	466	100	581	765	2
Irán,	471	89	490	100	581	765	2
Australia,	494	89	533	100	581	765	2
Canadá,	298	100	330	111	581	765	2
Finlandia,	333	100	373	111	581	765	2
Italia,	375	100	399	111	581	765	2
Francia	402	100	432	111	581	765	2
y	434	100	438	111	581	765	2
Alemania	440	100	478	111	581	765	2
(5,6)	480	101	491	107	581	765	2
.	491	100	495	111	581	765	2
El	298	122	305	133	581	765	2
primer	309	122	336	133	581	765	2
caso	340	122	357	133	581	765	2
en	361	122	371	133	581	765	2
América	374	122	407	133	581	765	2
se	411	122	419	133	581	765	2
registró	423	122	454	133	581	765	2
el	458	122	465	133	581	765	2
19	469	122	479	133	581	765	2
de	482	122	492	133	581	765	2
enero	496	122	519	133	581	765	2
de	523	122	533	133	581	765	2
2020	298	132	317	144	581	765	2
en	319	132	329	144	581	765	2
el	331	132	339	144	581	765	2
estado	341	132	368	144	581	765	2
de	370	132	380	144	581	765	2
Washington	382	132	428	144	581	765	2
(EE.	430	132	446	144	581	765	2
UU.).	449	132	470	144	581	765	2
El	473	132	480	144	581	765	2
paciente	482	132	517	144	581	765	2
fue	520	132	533	144	581	765	2
un	298	143	307	154	581	765	2
hombre	310	143	341	154	581	765	2
de	344	143	354	154	581	765	2
35	357	143	366	154	581	765	2
años	369	143	387	154	581	765	2
de	390	143	400	154	581	765	2
edad	403	143	423	154	581	765	2
que	426	143	440	154	581	765	2
presentó	443	143	479	154	581	765	2
tos,	482	143	497	154	581	765	2
disnea	500	143	526	154	581	765	2
y	528	143	533	154	581	765	2
fiebre,	298	154	324	165	581	765	2
y	327	154	332	165	581	765	2
que	334	154	349	165	581	765	2
había	352	154	374	165	581	765	2
estado	377	154	403	165	581	765	2
en	406	154	416	165	581	765	2
Wuhan,	419	154	449	165	581	765	2
China	451	154	474	165	581	765	2
(7)	477	155	483	161	581	765	2
.	483	154	487	165	581	765	2
En	489	154	499	165	581	765	2
Europa,	502	154	533	165	581	765	2
el	298	165	305	176	581	765	2
primer	309	165	336	176	581	765	2
caso	340	165	358	176	581	765	2
de	362	165	372	176	581	765	2
COVID-19	376	165	414	176	581	765	2
apareció	418	165	452	176	581	765	2
el	457	165	464	176	581	765	2
24	468	165	478	176	581	765	2
de	482	165	492	176	581	765	2
enero	496	165	519	176	581	765	2
de	523	165	533	176	581	765	2
2020,	298	176	320	187	581	765	2
en	322	176	332	187	581	765	2
Burdeos	334	176	366	187	581	765	2
(Francia),	368	176	407	187	581	765	2
y	409	176	414	187	581	765	2
corresponde	416	176	465	187	581	765	2
a	467	176	472	187	581	765	2
un	474	176	484	187	581	765	2
paciente	486	176	521	187	581	765	2
de	523	176	533	187	581	765	2
48	298	186	307	198	581	765	2
años	310	186	328	198	581	765	2
de	330	186	340	198	581	765	2
edad	342	186	362	198	581	765	2
procedente	365	186	411	198	581	765	2
de	413	186	423	198	581	765	2
China	425	186	448	198	581	765	2
(8)	450	187	457	194	581	765	2
.	457	186	460	198	581	765	2
El	298	208	305	219	581	765	2
miércoles	308	208	347	219	581	765	2
26	349	208	359	219	581	765	2
de	361	208	371	219	581	765	2
febrero,	374	208	407	219	581	765	2
el	409	208	417	219	581	765	2
Ministerio	420	208	459	219	581	765	2
de	462	208	471	219	581	765	2
Salud	474	208	496	219	581	765	2
de	498	208	508	219	581	765	2
Brasil	511	208	533	219	581	765	2
confirmó	298	219	333	230	581	765	2
el	339	219	346	230	581	765	2
primer	352	219	379	230	581	765	2
caso	385	219	402	230	581	765	2
de	408	219	418	230	581	765	2
COVID-19	424	219	462	230	581	765	2
en	467	219	477	230	581	765	2
Sudamérica.	483	219	533	230	581	765	2
Se	298	230	307	241	581	765	2
trató	312	230	332	241	581	765	2
de	337	230	347	241	581	765	2
un	352	230	362	241	581	765	2
hombre	367	230	397	241	581	765	2
de	402	230	412	241	581	765	2
61	417	230	426	241	581	765	2
años	431	230	449	241	581	765	2
de	454	230	464	241	581	765	2
Sao	469	230	483	241	581	765	2
Paulo	488	230	510	241	581	765	2
que,	515	230	533	241	581	765	2
recientemente,	298	240	360	252	581	765	2
había	365	240	387	252	581	765	2
viajado	391	240	421	252	581	765	2
por	425	240	438	252	581	765	2
negocios	443	240	477	252	581	765	2
a	481	240	486	252	581	765	2
Lombardía	491	240	533	252	581	765	2
(Italia),	298	251	328	262	581	765	2
y	331	251	336	262	581	765	2
presentó	339	251	374	262	581	765	2
síntomas	377	251	413	262	581	765	2
leves	416	251	436	262	581	765	2
de	439	251	449	262	581	765	2
esta	452	251	469	262	581	765	2
infección	472	251	509	262	581	765	2
y	512	251	517	262	581	765	2
fue	520	251	533	262	581	765	2
puesto	298	262	325	273	581	765	2
en	327	262	337	273	581	765	2
cuarentena	339	262	385	273	581	765	2
(9)	387	263	394	269	581	765	2
.	394	262	397	273	581	765	2
LOS	298	284	314	295	581	765	2
CORONAVIRUS	317	284	378	295	581	765	2
Al	298	305	306	316	581	765	2
inicio,	309	305	334	316	581	765	2
y	337	305	342	316	581	765	2
de	345	305	355	316	581	765	2
manera	358	305	388	316	581	765	2
temporal,	391	305	431	316	581	765	2
el	434	305	442	316	581	765	2
virus	445	305	464	316	581	765	2
fue	467	305	481	316	581	765	2
denominado	484	305	533	316	581	765	2
2019	298	316	317	327	581	765	2
Novel	321	316	344	327	581	765	2
Coronavirus	348	316	396	327	581	765	2
(2019-nCoV)	401	316	450	327	581	765	2
por	455	316	468	327	581	765	2
las	473	316	484	327	581	765	2
diferencias	488	316	533	327	581	765	2
que	298	327	312	338	581	765	2
existan	317	327	346	338	581	765	2
entre	351	327	373	338	581	765	2
este	377	327	394	338	581	765	2
nuevo	399	327	423	338	581	765	2
coronavirus	428	327	474	338	581	765	2
y	479	327	483	338	581	765	2
los	488	327	499	338	581	765	2
que	504	327	519	338	581	765	2
ya	524	327	533	338	581	765	2
son	298	338	311	349	581	765	2
conocidos	316	338	356	349	581	765	2
(10)	361	338	371	345	581	765	2
.Hasta	371	338	397	349	581	765	2
el	402	338	410	349	581	765	2
momento,	415	338	456	349	581	765	2
se	462	338	470	349	581	765	2
sabe	476	338	494	349	581	765	2
que,	500	338	518	349	581	765	2
en	523	338	533	349	581	765	2
total,	298	348	320	360	581	765	2
existen	324	348	353	360	581	765	2
36	356	348	365	360	581	765	2
coronavirus	369	348	415	360	581	765	2
que	418	348	433	360	581	765	2
pertenecen	437	348	483	360	581	765	2
a	486	348	491	360	581	765	2
la	494	348	502	360	581	765	2
familia	505	348	533	360	581	765	2
Coronaviridae.	298	359	358	370	581	765	2
Son	362	359	376	370	581	765	2
virus	380	359	399	370	581	765	2
de	403	359	413	370	581	765	2
tipo	417	359	433	370	581	765	2
ARN	436	359	452	370	581	765	2
positivo	457	359	487	370	581	765	2
de	491	359	501	370	581	765	2
cadena	505	359	533	370	581	765	2
simple,	298	370	326	381	581	765	2
están	329	370	349	381	581	765	2
envueltos	352	370	389	381	581	765	2
por	392	370	405	381	581	765	2
una	408	370	422	381	581	765	2
cápside	425	370	454	381	581	765	2
y	456	370	461	381	581	765	2
pueden	464	370	492	381	581	765	2
infectar	495	370	525	381	581	765	2
a	528	370	533	381	581	765	2
un	298	381	307	392	581	765	2
amplio	311	381	337	392	581	765	2
rango	339	381	360	392	581	765	2
de	362	381	372	392	581	765	2
animales	373	381	407	392	581	765	2
y	409	381	413	392	581	765	2
también	415	381	447	392	581	765	2
a	449	381	453	392	581	765	2
los	455	381	466	392	581	765	2
humanos.	467	381	505	392	581	765	2
Fueron	506	381	533	392	581	765	2
descritos	298	392	332	403	581	765	2
por	334	392	347	403	581	765	2
primera	349	392	379	403	581	765	2
vez	381	392	394	403	581	765	2
por	396	392	409	403	581	765	2
Tyrrell	411	392	436	403	581	765	2
y	437	392	442	403	581	765	2
Bynoe	444	392	467	403	581	765	2
en	469	392	479	403	581	765	2
1965	481	392	499	403	581	765	2
(11)	501	392	510	399	581	765	2
.	510	392	513	403	581	765	2
Los	298	413	311	424	581	765	2
coronavirus	316	413	362	424	581	765	2
son	367	413	381	424	581	765	2
una	386	413	401	424	581	765	2
extensa	406	413	437	424	581	765	2
familia	442	413	470	424	581	765	2
viral	476	413	494	424	581	765	2
con	499	413	513	424	581	765	2
una	518	413	533	424	581	765	2
antigüedad	298	424	342	435	581	765	2
mayor	346	424	371	435	581	765	2
de	375	424	384	435	581	765	2
10	388	424	397	435	581	765	2
000	401	424	415	435	581	765	2
años	419	424	437	435	581	765	2
y	440	424	445	435	581	765	2
han	448	424	463	435	581	765	2
sido	466	424	482	435	581	765	2
prevalentes	486	424	533	435	581	765	2
en	298	435	307	446	581	765	2
otras	310	435	330	446	581	765	2
especies.	332	435	370	446	581	765	2
Están	372	435	394	446	581	765	2
clasificados	396	435	442	446	581	765	2
en	444	435	454	446	581	765	2
cuatro	456	435	482	446	581	765	2
subfamilias:	484	435	533	446	581	765	2
alfa,	298	446	316	457	581	765	2
beta,	322	446	343	457	581	765	2
gamma	348	446	377	457	581	765	2
y	382	446	387	457	581	765	2
deltacoronavirus.	392	446	462	457	581	765	2
Aparentemente,	467	446	533	457	581	765	2
los	298	456	309	468	581	765	2
virus	315	456	334	468	581	765	2
alfa	339	456	355	468	581	765	2
y	361	456	365	468	581	765	2
beta	371	456	389	468	581	765	2
se	395	456	403	468	581	765	2
originan	409	456	442	468	581	765	2
de	447	456	457	468	581	765	2
mamíferos	463	456	506	468	581	765	2
como	511	456	533	468	581	765	2
murciélagos;	298	467	349	478	581	765	2
y	353	467	357	478	581	765	2
los	361	467	372	478	581	765	2
gamma	375	467	404	478	581	765	2
y	408	467	412	478	581	765	2
delta,	416	467	440	478	581	765	2
de	444	467	454	478	581	765	2
cerdos	457	467	484	478	581	765	2
y	487	467	492	478	581	765	2
aves.	495	467	516	478	581	765	2
Los	520	467	533	478	581	765	2
betacoronavirus	298	478	362	489	581	765	2
son	365	478	378	489	581	765	2
los	380	478	392	489	581	765	2
más	394	478	410	489	581	765	2
letales	412	478	439	489	581	765	2
(12)	442	479	451	485	581	765	2
.	451	478	454	489	581	765	2
Diversos	298	500	331	511	581	765	2
coronavirus	333	500	379	511	581	765	2
causan	381	500	408	511	581	765	2
infecciones	410	500	456	511	581	765	2
respiratorias	457	500	508	511	581	765	2
en	510	500	520	511	581	765	2
los	522	500	533	511	581	765	2
humanos.	298	510	336	522	581	765	2
Estos	340	510	360	522	581	765	2
cuadros	364	510	395	522	581	765	2
pueden	398	510	428	522	581	765	2
ser	431	510	443	522	581	765	2
resfriados	447	510	486	522	581	765	2
comunes	490	510	525	522	581	765	2
o	528	510	533	522	581	765	2
enfermedades	298	521	355	532	581	765	2
más	359	521	375	532	581	765	2
graves	379	521	404	532	581	765	2
como	408	521	430	532	581	765	2
el	434	521	441	532	581	765	2
síndrome	445	521	482	532	581	765	2
respiratorio	486	521	533	532	581	765	2
de	298	532	308	543	581	765	2
Oriente	310	532	340	543	581	765	2
Medio	342	532	366	543	581	765	2
(MERS,	368	532	395	543	581	765	2
del	398	532	410	543	581	765	2
inglés	412	532	435	543	581	765	2
Middle	438	532	465	543	581	765	2
East	467	532	484	543	581	765	2
Respiratory	486	532	533	543	581	765	2
Syndrome)	298	543	341	554	581	765	2
o	343	543	348	554	581	765	2
el	350	543	358	554	581	765	2
síndrome	360	543	397	554	581	765	2
respiratorio	400	543	447	554	581	765	2
agudo	449	543	473	554	581	765	2
y	476	543	480	554	581	765	2
grave	483	543	505	554	581	765	2
(SARS,	507	543	533	554	581	765	2
por	298	554	311	565	581	765	2
sus	312	554	325	565	581	765	2
siglas	326	554	348	565	581	765	2
en	349	554	359	565	581	765	2
inglés	361	554	384	565	581	765	2
Severe	386	554	413	565	581	765	2
Acute	414	554	437	565	581	765	2
Respiratory	438	554	485	565	581	765	2
Syndrome).	487	554	533	565	581	765	2
Existen	298	564	327	576	581	765	2
siete	331	564	351	576	581	765	2
tipos	356	564	376	576	581	765	2
de	381	564	390	576	581	765	2
coronavirus	395	564	442	576	581	765	2
que	447	564	461	576	581	765	2
pueden	466	564	496	576	581	765	2
infectar	501	564	533	576	581	765	2
al	298	575	305	586	581	765	2
hombre	310	575	341	586	581	765	2
(13)	346	576	355	583	581	765	2
,	355	575	358	586	581	765	2
entre	363	575	385	586	581	765	2
ellos	390	575	409	586	581	765	2
los	414	575	425	586	581	765	2
denominados	430	575	483	586	581	765	2
HcoV-229E,	488	575	533	586	581	765	2
HCoVNL63,	298	586	342	597	581	765	2
HCoVHKU1	345	586	388	597	581	765	2
y	392	586	396	597	581	765	2
HcoV-OC43	400	586	444	597	581	765	2
que	447	586	462	597	581	765	2
suelen	465	586	491	597	581	765	2
ocasionar	495	586	533	597	581	765	2
el	298	597	305	608	581	765	2
resfriado	309	597	345	608	581	765	2
común	349	597	376	608	581	765	2
y	380	597	384	608	581	765	2
que	388	597	403	608	581	765	2
en	407	597	417	608	581	765	2
personas	421	597	456	608	581	765	2
inmunosuprimidas	460	597	533	608	581	765	2
pueden	298	608	327	619	581	765	2
ser,	330	608	345	619	581	765	2
potencialmente,	348	608	414	619	581	765	2
más	418	608	433	619	581	765	2
graves.	437	608	466	619	581	765	2
Los	469	608	482	619	581	765	2
demás	485	608	511	619	581	765	2
virus	514	608	533	619	581	765	2
que	298	618	312	630	581	765	2
han	314	618	328	630	581	765	2
causado	330	618	362	630	581	765	2
brotes	363	618	389	630	581	765	2
de	390	618	400	630	581	765	2
enfermedades	401	618	458	630	581	765	2
graves	459	618	485	630	581	765	2
en	486	618	496	630	581	765	2
humanos	497	618	533	630	581	765	2
son	298	629	311	640	581	765	2
el	314	629	321	640	581	765	2
SARS-	324	629	346	640	581	765	2
CoV	349	629	364	640	581	765	2
(2002-2003),	367	629	418	640	581	765	2
MERS	420	629	441	640	581	765	2
CoV	444	629	459	640	581	765	2
(2012-actualidad)	462	629	533	640	581	765	2
y	298	640	302	651	581	765	2
el	304	640	312	651	581	765	2
SARS-CoV-2	314	640	360	651	581	765	2
(de	362	640	375	651	581	765	2
2019	378	640	397	651	581	765	2
hasta	399	640	420	651	581	765	2
hoy),	423	640	444	651	581	765	2
del	446	640	459	651	581	765	2
cual	461	640	478	651	581	765	2
se	480	640	489	651	581	765	2
desconoce	491	640	533	651	581	765	2
hasta	298	651	319	662	581	765	2
cuándo	322	651	351	662	581	765	2
permanecerá.	353	651	409	662	581	765	2
En	412	651	422	662	581	765	2
el	424	651	432	662	581	765	2
2003,	434	651	456	662	581	765	2
el	459	651	466	662	581	765	2
SARS	469	651	488	662	581	765	2
fue	491	651	504	662	581	765	2
mucho	506	651	533	662	581	765	2
más	298	662	313	673	581	765	2
letal,	317	662	339	673	581	765	2
con	342	662	356	673	581	765	2
una	360	662	374	673	581	765	2
tasa	378	662	394	673	581	765	2
de	398	662	408	673	581	765	2
mortalidad	411	662	455	673	581	765	2
de	459	662	469	673	581	765	2
10	472	662	481	673	581	765	2
%,	485	662	494	673	581	765	2
pero	497	662	515	673	581	765	2
con	519	662	533	673	581	765	2
8000	298	672	317	684	581	765	2
casos	319	672	340	684	581	765	2
y	343	672	347	684	581	765	2
774	350	672	364	684	581	765	2
muertes	366	672	399	684	581	765	2
(13)	402	673	411	680	581	765	2
.	411	672	414	684	581	765	2
https://doi.org/10.24265/horizmed.2021.v21n2.14	326	723	533	735	581	765	2
Hablando	152	29	190	40	581	765	3
de	193	29	202	40	581	765	3
pandemias	205	29	248	40	581	765	3
y	250	29	255	40	581	765	3
pared	257	29	280	40	581	765	3
vascular.	283	29	318	40	581	765	3
Desde	320	29	344	40	581	765	3
el	347	29	354	40	581	765	3
endotelio	357	29	395	40	581	765	3
hacia	397	29	419	40	581	765	3
lo	421	29	429	40	581	765	3
socioeconómico-psicológico:	168	40	282	51	581	765	3
una	285	40	299	51	581	765	3
aproximación	302	40	356	51	581	765	3
con	358	40	372	51	581	765	3
evidencia	375	40	413	51	581	765	3
Según	48	78	72	90	581	765	3
diferentes	79	78	121	90	581	765	3
informes	128	78	163	90	581	765	3
de	171	78	181	90	581	765	3
la	189	78	196	90	581	765	3
OMS	204	78	220	90	581	765	3
(Organización	228	78	283	90	581	765	3
Mundial	48	89	79	100	581	765	3
de	84	89	94	100	581	765	3
la	98	89	105	100	581	765	3
Salud),	110	89	138	100	581	765	3
el	142	89	150	100	581	765	3
SARS-CoV-2	154	89	199	100	581	765	3
tiene	204	89	224	100	581	765	3
una	229	89	243	100	581	765	3
letalidad	248	89	283	100	581	765	3
relativamente	48	100	105	111	581	765	3
baja	110	100	128	111	581	765	3
y	133	100	137	111	581	765	3
variable	142	100	175	111	581	765	3
en	180	100	189	111	581	765	3
las	194	100	205	111	581	765	3
distintas	210	100	245	111	581	765	3
regiones	250	100	283	111	581	765	3
(entre	48	111	73	122	581	765	3
0,8-14	78	111	104	122	581	765	3
%),	109	111	121	122	581	765	3
pero	126	111	144	122	581	765	3
su	149	111	157	122	581	765	3
velocidad	162	111	201	122	581	765	3
de	206	111	216	122	581	765	3
propagación	221	111	270	122	581	765	3
es	275	111	283	122	581	765	3
exagerada,	48	122	93	133	581	765	3
tanto	95	122	117	133	581	765	3
que,	119	122	137	133	581	765	3
en	139	122	149	133	581	765	3
menos	151	122	177	133	581	765	3
de	179	122	189	133	581	765	3
3	191	122	195	133	581	765	3
meses,	197	122	225	133	581	765	3
pasó	227	122	246	133	581	765	3
de	248	122	257	133	581	765	3
ser	260	122	272	133	581	765	3
un	274	122	283	133	581	765	3
brote	48	132	70	144	581	765	3
o	72	132	77	144	581	765	3
epidemia	80	132	117	144	581	765	3
a	119	132	124	144	581	765	3
una	127	132	141	144	581	765	3
pandemia.	144	132	186	144	581	765	3
HISTORIA	48	154	88	165	581	765	3
DE	91	154	102	165	581	765	3
LAS	106	154	122	165	581	765	3
PANDEMIAS	125	154	174	165	581	765	3
Y	177	154	183	165	581	765	3
LAS	186	154	202	165	581	765	3
PANDEMIAS	206	154	254	165	581	765	3
EN	258	154	269	165	581	765	3
LA	273	154	284	165	581	765	3
HISTORIA	48	165	88	176	581	765	3
Las	48	186	63	198	581	765	3
pandemias	65	186	112	198	581	765	3
nos	115	186	129	198	581	765	3
acercan	132	186	166	198	581	765	3
a	168	186	174	198	581	765	3
la	176	186	185	198	581	765	3
incertidumbre	187	186	249	198	581	765	3
En	48	197	58	208	581	765	3
esta	63	197	80	208	581	765	3
primera	85	197	117	208	581	765	3
quinta	122	197	148	208	581	765	3
parte	153	197	175	208	581	765	3
del	180	197	193	208	581	765	3
siglo	198	197	216	208	581	765	3
XXI	221	197	234	208	581	765	3
nos	239	197	252	208	581	765	3
hemos	258	197	283	208	581	765	3
enfrentado	48	208	93	219	581	765	3
a	99	208	104	219	581	765	3
epidemias	110	208	150	219	581	765	3
y	156	208	161	219	581	765	3
pandemias	167	208	210	219	581	765	3
ocasionadas	216	208	264	219	581	765	3
por	270	208	283	219	581	765	3
distintos	48	219	82	230	581	765	3
tipos	87	219	106	230	581	765	3
de	110	219	120	230	581	765	3
virus	124	219	143	230	581	765	3
(SARS,	148	219	173	230	581	765	3
MERS,	177	219	202	230	581	765	3
COVID-19,	206	219	246	230	581	765	3
H1N1)	251	219	275	230	581	765	3
y	279	219	283	230	581	765	3
a	48	230	53	241	581	765	3
otras	57	230	77	241	581	765	3
enfermedades	81	230	139	241	581	765	3
virales	143	230	169	241	581	765	3
tales	173	230	193	241	581	765	3
como	197	230	219	241	581	765	3
el	223	230	230	241	581	765	3
ébola,	234	230	260	241	581	765	3
zika,	264	230	283	241	581	765	3
chikunguña	48	240	94	252	581	765	3
y	99	240	103	252	581	765	3
el	109	240	116	252	581	765	3
dengue,	122	240	154	252	581	765	3
además	160	240	190	252	581	765	3
del	196	240	208	252	581	765	3
VIH	214	240	227	252	581	765	3
(virus	233	240	255	252	581	765	3
de	261	240	271	252	581	765	3
la	276	240	283	252	581	765	3
inmunodeficiencia	48	251	122	262	581	765	3
humana)	127	251	162	262	581	765	3
ya	167	251	176	262	581	765	3
establecido	181	251	227	262	581	765	3
desde	233	251	256	262	581	765	3
1983,	261	251	283	262	581	765	3
pero	48	262	66	273	581	765	3
en	69	262	79	273	581	765	3
expansión	81	262	121	273	581	765	3
progresiva.	124	262	169	273	581	765	3
Con	48	284	63	295	581	765	3
respecto	67	284	102	295	581	765	3
al	105	284	113	295	581	765	3
SARS,	116	284	139	295	581	765	3
la	142	284	150	295	581	765	3
“neumonía	153	284	197	295	581	765	3
asiática”	201	284	237	295	581	765	3
apareció	240	284	275	295	581	765	3
a	279	284	283	295	581	765	3
mediados	48	294	86	306	581	765	3
de	91	294	101	306	581	765	3
noviembre	105	294	147	306	581	765	3
de	152	294	162	306	581	765	3
2002.	166	294	188	306	581	765	3
La	193	294	202	306	581	765	3
epidemia	206	294	243	306	581	765	3
comenzó	248	294	283	306	581	765	3
en	48	305	58	316	581	765	3
Guangdong	61	305	105	316	581	765	3
(sur	108	305	124	316	581	765	3
de	126	305	136	316	581	765	3
China).	139	305	168	316	581	765	3
A	171	305	176	316	581	765	3
fines	179	305	197	316	581	765	3
de	200	305	210	316	581	765	3
febrero	213	305	243	316	581	765	3
del	246	305	258	316	581	765	3
2003,	261	305	283	316	581	765	3
la	48	316	56	327	581	765	3
enfermedad	61	316	110	327	581	765	3
se	115	316	124	327	581	765	3
difundió	129	316	163	327	581	765	3
rápidamente	168	316	219	327	581	765	3
a	225	316	230	327	581	765	3
Hong	235	316	255	327	581	765	3
Kong,	261	316	283	327	581	765	3
Vietnam,	48	327	85	338	581	765	3
Singapur	89	327	124	338	581	765	3
y	128	327	133	338	581	765	3
Canadá	137	327	166	338	581	765	3
debido	171	327	198	338	581	765	3
a	203	327	207	338	581	765	3
que	212	327	227	338	581	765	3
un	231	327	241	338	581	765	3
nefrólogo	245	327	283	338	581	765	3
chino	48	338	70	349	581	765	3
proveniente	74	338	123	349	581	765	3
de	127	338	137	349	581	765	3
Guangdong	141	338	185	349	581	765	3
viajó	189	338	209	349	581	765	3
a	213	338	218	349	581	765	3
Hong	222	338	243	349	581	765	3
Kong	247	338	266	349	581	765	3
por	270	338	283	349	581	765	3
negocios	48	348	83	360	581	765	3
y	86	348	91	360	581	765	3
contagió	94	348	129	360	581	765	3
a	132	348	137	360	581	765	3
varias	140	348	164	360	581	765	3
personas	167	348	203	360	581	765	3
en	206	348	216	360	581	765	3
un	219	348	229	360	581	765	3
hotel.	233	348	257	360	581	765	3
En	260	348	270	360	581	765	3
un	274	348	283	360	581	765	3
primer	48	359	75	370	581	765	3
momento,	80	359	122	370	581	765	3
los	127	359	138	370	581	765	3
trabajadores	143	359	194	370	581	765	3
de	200	359	210	370	581	765	3
salud	215	359	236	370	581	765	3
fueron	241	359	267	370	581	765	3
los	272	359	283	370	581	765	3
más	48	370	64	381	581	765	3
afectados,	68	370	111	381	581	765	3
ya	115	370	124	381	581	765	3
que	128	370	143	381	581	765	3
atendieron	148	370	191	381	581	765	3
a	196	370	200	381	581	765	3
los	205	370	216	381	581	765	3
enfermos	220	370	257	381	581	765	3
antes	262	370	283	381	581	765	3
de	48	381	58	392	581	765	3
que	61	381	76	392	581	765	3
esta	78	381	95	392	581	765	3
nueva	98	381	122	392	581	765	3
enfermedad	125	381	173	392	581	765	3
se	176	381	185	392	581	765	3
conociera	187	381	226	392	581	765	3
y	229	381	234	392	581	765	3
las	236	381	247	392	581	765	3
medidas	250	381	283	392	581	765	3
de	48	392	58	403	581	765	3
aislamiento	63	392	109	403	581	765	3
necesarias	114	392	156	403	581	765	3
fueran	160	392	187	403	581	765	3
aplicadas.	191	392	232	403	581	765	3
A	236	392	241	403	581	765	3
mediados	245	392	283	403	581	765	3
de	48	402	58	414	581	765	3
marzo,	63	402	91	414	581	765	3
la	96	402	103	414	581	765	3
OMS	108	402	124	414	581	765	3
emite	129	402	152	414	581	765	3
una	157	402	172	414	581	765	3
alerta	176	402	200	414	581	765	3
mundial	205	402	237	414	581	765	3
acerca	242	402	269	414	581	765	3
de	274	402	283	414	581	765	3
esta	48	413	65	424	581	765	3
enfermedad	69	413	117	424	581	765	3
altamente	121	413	162	424	581	765	3
transmisible	166	413	215	424	581	765	3
y	218	413	223	424	581	765	3
cuya	226	413	245	424	581	765	3
etiología	248	413	283	424	581	765	3
era	48	424	61	435	581	765	3
desconocida,	65	424	118	435	581	765	3
hasta	122	424	143	435	581	765	3
que	147	424	162	435	581	765	3
pudo	166	424	186	435	581	765	3
identificarse	190	424	240	435	581	765	3
como	243	424	265	435	581	765	3
una	269	424	283	435	581	765	3
variante	48	435	81	446	581	765	3
de	85	435	95	446	581	765	3
coronavirus	98	435	144	446	581	765	3
(12)	148	436	157	442	581	765	3
.	157	435	160	446	581	765	3
Se	163	435	173	446	581	765	3
infirió	176	435	200	446	581	765	3
que	203	435	218	446	581	765	3
provenía	221	435	256	446	581	765	3
de	259	435	269	446	581	765	3
los	272	435	283	446	581	765	3
hurones	48	446	80	457	581	765	3
que	82	446	97	457	581	765	3
consumen	100	446	140	457	581	765	3
los	142	446	153	457	581	765	3
chinos	156	446	181	457	581	765	3
y	183	446	188	457	581	765	3
que	190	446	205	457	581	765	3
“saltó”	208	446	236	457	581	765	3
al	239	446	246	457	581	765	3
hombre.	249	446	283	457	581	765	3
En	48	467	58	478	581	765	3
2009,	61	467	83	478	581	765	3
en	87	467	96	478	581	765	3
México	100	467	127	478	581	765	3
fue	130	467	144	478	581	765	3
reportada	147	467	187	478	581	765	3
una	190	467	204	478	581	765	3
nueva	208	467	232	478	581	765	3
enfermedad	235	467	283	478	581	765	3
que	48	478	63	489	581	765	3
la	65	478	73	489	581	765	3
OMS	75	478	92	489	581	765	3
declaró	94	478	124	489	581	765	3
pandemia.	126	478	169	489	581	765	3
Este	171	478	188	489	581	765	3
cuadro	190	478	218	489	581	765	3
fue	220	478	233	489	581	765	3
causado	236	478	268	489	581	765	3
por	270	478	283	489	581	765	3
el	48	489	56	500	581	765	3
virus	59	489	78	500	581	765	3
de	82	489	92	500	581	765	3
influenza	95	489	132	500	581	765	3
H1N1	136	489	157	500	581	765	3
(llamado	160	489	196	500	581	765	3
influenza	199	489	236	500	581	765	3
porcina,	239	489	273	500	581	765	3
al	276	489	283	500	581	765	3
inicio)	48	500	73	511	581	765	3
y	76	500	80	511	581	765	3
podía	84	500	106	511	581	765	3
transmitirse	109	500	157	511	581	765	3
de	159	500	169	511	581	765	3
persona	171	500	203	511	581	765	3
a	205	500	210	511	581	765	3
persona.	212	500	247	511	581	765	3
En	249	500	259	511	581	765	3
pocos	261	500	283	511	581	765	3
meses	48	510	73	522	581	765	3
la	77	510	84	522	581	765	3
enfermedad	88	510	137	522	581	765	3
se	141	510	150	522	581	765	3
había	154	510	176	522	581	765	3
diagnosticado	180	510	235	522	581	765	3
en	239	510	249	522	581	765	3
muchos	253	510	283	522	581	765	3
países,	48	521	76	532	581	765	3
pero	78	521	96	532	581	765	3
su	98	521	107	532	581	765	3
letalidad	109	521	145	532	581	765	3
no	147	521	157	532	581	765	3
fue	159	521	172	532	581	765	3
tan	174	521	187	532	581	765	3
alta.	189	521	208	532	581	765	3
En	210	521	220	532	581	765	3
Alemania,	221	521	262	532	581	765	3
en	264	521	274	532	581	765	3
el	276	521	283	532	581	765	3
2011,	48	532	70	543	581	765	3
empezó	72	532	104	543	581	765	3
el	105	532	113	543	581	765	3
brote	115	532	137	543	581	765	3
de	138	532	148	543	581	765	3
una	150	532	165	543	581	765	3
infección	167	532	203	543	581	765	3
en	205	532	215	543	581	765	3
el	217	532	225	543	581	765	3
ganado	226	532	255	543	581	765	3
bovino	257	532	283	543	581	765	3
que	48	543	63	554	581	765	3
fue	67	543	80	554	581	765	3
bautizada	83	543	123	554	581	765	3
como	126	543	148	554	581	765	3
enfermedad	151	543	200	554	581	765	3
de	204	543	214	554	581	765	3
Schalmallenberg	217	543	283	554	581	765	3
y	48	554	53	565	581	765	3
cuya	56	554	75	565	581	765	3
etiología	83	554	118	565	581	765	3
corresponde	122	554	171	565	581	765	3
a	175	554	180	565	581	765	3
un	183	554	193	565	581	765	3
virus	197	554	216	565	581	765	3
transmitido	220	554	266	565	581	765	3
por	270	554	283	565	581	765	3
vectores	48	564	82	576	581	765	3
clasificados	87	564	133	576	581	765	3
dentro	137	564	164	576	581	765	3
de	169	564	179	576	581	765	3
la	183	564	191	576	581	765	3
familia	195	564	223	576	581	765	3
Bunyaviridae.	228	565	283	576	581	765	3
La	48	575	57	586	581	765	3
epidemia	63	575	100	586	581	765	3
se	105	575	114	586	581	765	3
diseminó	119	575	155	586	581	765	3
por	160	575	173	586	581	765	3
varios	179	575	202	586	581	765	3
países	207	575	232	586	581	765	3
de	237	575	247	586	581	765	3
Europa,	252	575	283	586	581	765	3
pero	48	586	66	597	581	765	3
no	70	586	80	597	581	765	3
se	83	586	92	597	581	765	3
transmitió	96	586	137	597	581	765	3
a	140	586	145	597	581	765	3
los	149	586	160	597	581	765	3
humanos,	164	586	202	597	581	765	3
aunque	206	586	235	597	581	765	3
sí	239	586	245	597	581	765	3
ocasionó	249	586	283	597	581	765	3
pérdidas	48	597	83	608	581	765	3
económicas	86	597	133	608	581	765	3
por	136	597	150	608	581	765	3
su	153	597	162	608	581	765	3
efecto	165	597	191	608	581	765	3
sobre	194	597	216	608	581	765	3
la	220	597	227	608	581	765	3
reproducción	231	597	283	608	581	765	3
del	48	608	61	619	581	765	3
ganado	63	608	92	619	581	765	3
y	94	608	98	619	581	765	3
en	100	608	110	619	581	765	3
las	112	608	123	619	581	765	3
barreras	125	608	159	619	581	765	3
del	161	608	174	619	581	765	3
comercio	176	608	213	619	581	765	3
internacional.	215	608	272	619	581	765	3
En	274	608	283	619	581	765	3
2013,	48	618	70	630	581	765	3
se	73	618	81	630	581	765	3
inició	84	618	105	630	581	765	3
un	108	618	118	630	581	765	3
brote	120	618	142	630	581	765	3
de	144	618	154	630	581	765	3
una	156	618	171	630	581	765	3
enfermedad	173	618	222	630	581	765	3
respiratoria	224	618	271	630	581	765	3
en	274	618	283	630	581	765	3
la	48	629	56	640	581	765	3
ciudad	58	629	85	640	581	765	3
de	88	629	98	640	581	765	3
Shanghái.	101	629	140	640	581	765	3
El	143	629	150	640	581	765	3
agente	153	629	180	640	581	765	3
responsable	183	629	231	640	581	765	3
se	234	629	243	640	581	765	3
identificó	245	629	283	640	581	765	3
como	48	640	70	651	581	765	3
una	72	640	87	651	581	765	3
nueva	90	640	113	651	581	765	3
variante	116	640	149	651	581	765	3
del	152	640	165	651	581	765	3
virus	167	640	186	651	581	765	3
de	189	640	199	651	581	765	3
influenza	201	640	238	651	581	765	3
aviar	241	640	261	651	581	765	3
HTN,	263	640	283	651	581	765	3
y	48	651	53	662	581	765	3
el	55	651	62	662	581	765	3
9	65	651	69	662	581	765	3
de	72	651	81	662	581	765	3
mayo	84	651	105	662	581	765	3
del	107	651	120	662	581	765	3
mismo	122	651	148	662	581	765	3
año	150	651	165	662	581	765	3
31	167	651	176	662	581	765	3
personas	179	651	214	662	581	765	3
habían	216	651	243	662	581	765	3
fallecido,	245	651	283	662	581	765	3
de	48	662	58	673	581	765	3
un	61	662	71	673	581	765	3
total	74	662	94	673	581	765	3
de	97	662	107	673	581	765	3
129	110	662	124	673	581	765	3
contagiados	127	662	175	673	581	765	3
con	178	662	193	673	581	765	3
la	196	662	203	673	581	765	3
nueva	206	662	230	673	581	765	3
dolencia	234	662	268	673	581	765	3
(12)	271	662	280	669	581	765	3
.	280	662	283	673	581	765	3
Las	48	672	61	684	581	765	3
epidemias	66	672	107	684	581	765	3
y	112	672	116	684	581	765	3
pandemias	121	672	164	684	581	765	3
aparecen	169	672	206	684	581	765	3
desde	211	672	235	684	581	765	3
las	240	672	251	684	581	765	3
épocas	256	672	283	684	581	765	3
Horiz	48	723	69	735	581	765	3
Med	72	723	88	735	581	765	3
(Lima)	91	723	117	735	581	765	3
2021;	120	723	142	735	581	765	3
21(2):e1521	144	723	192	735	581	765	3
bíblicas	298	78	328	90	581	765	3
del	332	78	344	90	581	765	3
Antiguo	347	78	378	90	581	765	3
Testamento.	381	78	431	90	581	765	3
Debemos	434	78	470	90	581	765	3
aclarar	473	78	502	90	581	765	3
que	505	78	520	90	581	765	3
en	523	78	533	90	581	765	3
tiempos	298	89	330	100	581	765	3
antiguos	333	89	367	100	581	765	3
cualquier	370	89	408	100	581	765	3
enfermedad	411	89	460	100	581	765	3
que	463	89	478	100	581	765	3
afectara	481	89	515	100	581	765	3
una	518	89	533	100	581	765	3
región	298	100	323	111	581	765	3
en	327	100	336	111	581	765	3
un	340	100	350	111	581	765	3
mundo	353	100	381	111	581	765	3
aún	384	100	399	111	581	765	3
desconocido	402	100	452	111	581	765	3
reunía	455	100	481	111	581	765	3
los	485	100	496	111	581	765	3
criterios	499	100	533	111	581	765	3
para	298	111	316	122	581	765	3
describirla	319	111	361	122	581	765	3
hoy	364	111	378	122	581	765	3
como	381	111	403	122	581	765	3
pandemia.	406	111	448	122	581	765	3
En	454	111	464	122	581	765	3
el	467	111	475	122	581	765	3
año	477	111	492	122	581	765	3
429	495	111	509	122	581	765	3
a.	512	111	520	122	581	765	3
de	523	111	533	122	581	765	3
C.,	298	122	310	133	581	765	3
durante	312	122	344	133	581	765	3
la	346	122	354	133	581	765	3
guerra	356	122	383	133	581	765	3
del	385	122	398	133	581	765	3
Peloponeso	400	122	446	133	581	765	3
(siglo	448	122	470	133	581	765	3
de	472	122	482	133	581	765	3
Pericles),	485	122	523	133	581	765	3
el	525	122	533	133	581	765	3
historiador	298	132	341	144	581	765	3
Tucídides	345	132	382	144	581	765	3
describe	385	132	419	144	581	765	3
una	423	132	438	144	581	765	3
pandemia	441	132	480	144	581	765	3
que	484	132	499	144	581	765	3
azotó	502	132	525	144	581	765	3
a	528	132	533	144	581	765	3
ambos	298	143	323	154	581	765	3
ejércitos	327	143	363	154	581	765	3
y	367	143	371	154	581	765	3
contribuyó	375	143	418	154	581	765	3
enormemente	422	143	478	154	581	765	3
al	482	143	489	154	581	765	3
desenlace	493	143	533	154	581	765	3
de	298	154	308	165	581	765	3
la	311	154	318	165	581	765	3
guerra.	322	154	351	165	581	765	3
Asimismo,	354	154	395	165	581	765	3
en	399	154	408	165	581	765	3
el	412	154	419	165	581	765	3
imperio	423	154	454	165	581	765	3
bizantino	457	154	495	165	581	765	3
apareció	498	154	533	165	581	765	3
la	298	165	305	176	581	765	3
peste	308	165	330	176	581	765	3
de	333	165	343	176	581	765	3
Justiniano	346	165	387	176	581	765	3
—quien	390	165	418	176	581	765	3
la	421	165	429	176	581	765	3
padeció	432	165	463	176	581	765	3
y	466	165	471	176	581	765	3
se	474	165	482	176	581	765	3
salvó—,	485	165	515	176	581	765	3
que	518	165	533	176	581	765	3
provocó	298	176	330	187	581	765	3
la	332	176	339	187	581	765	3
muerte	342	176	371	187	581	765	3
de	373	176	383	187	581	765	3
alrededor	385	176	425	187	581	765	3
de	427	176	437	187	581	765	3
4	439	176	444	187	581	765	3
millones	446	176	480	187	581	765	3
de	482	176	492	187	581	765	3
personas.	494	176	533	187	581	765	3
De	298	197	308	209	581	765	3
la	311	197	319	209	581	765	3
muerte	322	197	353	209	581	765	3
negra	355	197	380	209	581	765	3
al	383	197	391	209	581	765	3
renacimiento	393	197	451	209	581	765	3
Las	298	208	311	219	581	765	3
epidemias	315	208	355	219	581	765	3
siempre	359	208	391	219	581	765	3
han	395	208	410	219	581	765	3
existido	414	208	446	219	581	765	3
y	450	208	454	219	581	765	3
han	458	208	473	219	581	765	3
impactado	477	208	519	219	581	765	3
en	523	208	533	219	581	765	3
la	298	219	305	230	581	765	3
historia,	309	219	342	230	581	765	3
pero,	346	219	367	230	581	765	3
sin	371	219	382	230	581	765	3
duda,	385	219	408	230	581	765	3
la	412	219	419	230	581	765	3
que	423	219	438	230	581	765	3
marcó	441	219	466	230	581	765	3
a	470	219	474	230	581	765	3
la	478	219	485	230	581	765	3
humanidad	489	219	533	230	581	765	3
fue	298	230	311	241	581	765	3
la	315	230	322	241	581	765	3
pandemia	326	230	365	241	581	765	3
que	369	230	384	241	581	765	3
asoló	387	230	408	241	581	765	3
Asia	411	230	428	241	581	765	3
y	431	230	436	241	581	765	3
Europa	440	230	467	241	581	765	3
en	471	230	481	241	581	765	3
el	485	230	492	241	581	765	3
siglo	496	230	514	241	581	765	3
XIV,	518	230	533	241	581	765	3
llamada	298	240	330	252	581	765	3
peste	336	240	358	252	581	765	3
negra	364	240	387	252	581	765	3
o	393	240	398	252	581	765	3
peste	404	240	426	252	581	765	3
bubónica	432	240	468	252	581	765	3
(peste	475	240	500	252	581	765	3
por	506	240	519	252	581	765	3
la	526	240	533	252	581	765	3
pestilencia	298	251	342	262	581	765	3
que	347	251	362	262	581	765	3
generaba,	367	251	407	262	581	765	3
bubónica	413	251	449	262	581	765	3
por	455	251	468	262	581	765	3
los	473	251	484	262	581	765	3
bubones	490	251	523	262	581	765	3
o	528	251	533	262	581	765	3
crecimiento	298	262	346	273	581	765	3
ganglionar,	348	262	392	273	581	765	3
y	395	262	399	273	581	765	3
negra	401	262	424	273	581	765	3
por	426	262	440	273	581	765	3
la	442	262	450	273	581	765	3
necrosis	452	262	485	273	581	765	3
y	487	262	491	273	581	765	3
trombosis	494	262	533	273	581	765	3
que	298	273	312	284	581	765	3
originaba).	317	273	361	284	581	765	3
Esta	366	273	383	284	581	765	3
enfermedad	388	273	437	284	581	765	3
mató	442	273	462	284	581	765	3
a	467	273	472	284	581	765	3
casi	477	273	492	284	581	765	3
la	497	273	505	284	581	765	3
mitad	510	273	533	284	581	765	3
de	298	284	308	295	581	765	3
la	312	284	319	295	581	765	3
población	323	284	362	295	581	765	3
de	366	284	376	295	581	765	3
Europa	380	284	408	295	581	765	3
de	412	284	422	295	581	765	3
esa	426	284	439	295	581	765	3
época,	443	284	471	295	581	765	3
causó	475	284	497	295	581	765	3
un	501	284	511	295	581	765	3
gran	515	284	533	295	581	765	3
sufrimiento	298	294	344	306	581	765	3
y	345	294	350	306	581	765	3
cambió	351	294	380	306	581	765	3
el	382	294	389	306	581	765	3
mundo	391	294	418	306	581	765	3
como	419	294	441	306	581	765	3
pocos	442	294	465	306	581	765	3
acontecimientos	467	294	533	306	581	765	3
lo	298	305	305	316	581	765	3
han	309	305	323	316	581	765	3
hecho	327	305	351	316	581	765	3
nunca.	354	305	382	316	581	765	3
Puso	385	305	404	316	581	765	3
fin	407	305	417	316	581	765	3
a	421	305	426	316	581	765	3
la	429	305	436	316	581	765	3
cultura	440	305	469	316	581	765	3
medieval	472	305	509	316	581	765	3
y	513	305	517	316	581	765	3
dio	520	305	533	316	581	765	3
luz	298	316	309	327	581	765	3
a	313	316	318	327	581	765	3
la	321	316	329	327	581	765	3
cultura	332	316	361	327	581	765	3
renacentista	364	316	415	327	581	765	3
y	418	316	422	327	581	765	3
moderna;	426	316	465	327	581	765	3
además,	468	316	502	327	581	765	3
generó	505	316	533	327	581	765	3
sentimientos	298	327	349	338	581	765	3
de	352	327	362	338	581	765	3
culpa	365	327	387	338	581	765	3
ante	390	327	408	338	581	765	3
Dios,	411	327	431	338	581	765	3
soledad	434	327	465	338	581	765	3
y	468	327	472	338	581	765	3
sufrimiento;	475	327	525	338	581	765	3
e	528	327	533	338	581	765	3
hizo	298	338	314	349	581	765	3
que	318	338	333	349	581	765	3
el	336	338	344	349	581	765	3
hombre	347	338	378	349	581	765	3
adquiriese	382	338	423	349	581	765	3
una	427	338	442	349	581	765	3
nueva	445	338	469	349	581	765	3
perspectiva	473	338	519	349	581	765	3
de	523	338	533	349	581	765	3
ver	298	348	310	360	581	765	3
y	313	348	317	360	581	765	3
afrontar	320	348	353	360	581	765	3
tanto	355	348	377	360	581	765	3
la	379	348	387	360	581	765	3
vida	389	348	406	360	581	765	3
como	408	348	430	360	581	765	3
la	432	348	440	360	581	765	3
muerte.	442	348	475	360	581	765	3
La	298	370	307	381	581	765	3
peste	310	370	332	381	581	765	3
negra	336	370	359	381	581	765	3
se	362	370	371	381	581	765	3
originó	374	370	402	381	581	765	3
en	405	370	415	381	581	765	3
la	419	370	426	381	581	765	3
ciudad	430	370	456	381	581	765	3
de	460	370	470	381	581	765	3
Caffa	473	370	494	381	581	765	3
(Crimea)	498	370	533	381	581	765	3
durante	298	381	329	392	581	765	3
la	335	381	343	392	581	765	3
invasión	349	381	381	392	581	765	3
de	388	381	397	392	581	765	3
los	404	381	415	392	581	765	3
mongoles.	421	381	462	392	581	765	3
Estos	468	381	489	392	581	765	3
guerreros	495	381	533	392	581	765	3
catapultaban	298	392	351	403	581	765	3
sus	357	392	369	403	581	765	3
cadáveres	375	392	415	403	581	765	3
infectados	421	392	463	403	581	765	3
por	469	392	482	403	581	765	3
encima	488	392	517	403	581	765	3
de	523	392	533	403	581	765	3
las	298	402	309	414	581	765	3
murallas	312	402	346	414	581	765	3
(primera	350	402	385	414	581	765	3
guerra	389	402	415	414	581	765	3
biológica).	418	402	461	414	581	765	3
El	464	402	472	414	581	765	3
pueblo	475	402	503	414	581	765	3
entero	506	402	533	414	581	765	3
empezó	298	413	329	424	581	765	3
a	333	413	338	424	581	765	3
migrar	341	413	368	424	581	765	3
y	372	413	376	424	581	765	3
así	380	413	391	424	581	765	3
la	395	413	402	424	581	765	3
enfermedad	406	413	455	424	581	765	3
llegó	459	413	478	424	581	765	3
a	482	413	487	424	581	765	3
Europa:	491	413	522	424	581	765	3
al	526	413	533	424	581	765	3
primer	298	424	325	435	581	765	3
lugar	326	424	347	435	581	765	3
que	349	424	364	435	581	765	3
arribó	365	424	390	435	581	765	3
fue	391	424	405	435	581	765	3
Italia,	407	424	431	435	581	765	3
que	433	424	447	435	581	765	3
también	449	424	482	435	581	765	3
era	484	424	497	435	581	765	3
parte	499	424	521	435	581	765	3
de	523	424	533	435	581	765	3
la	298	435	305	446	581	765	3
ruta	307	435	324	446	581	765	3
de	326	435	336	446	581	765	3
la	338	435	345	446	581	765	3
seda	347	435	366	446	581	765	3
en	368	435	378	446	581	765	3
ese	380	435	393	446	581	765	3
momento.	395	435	437	446	581	765	3
Los	439	435	452	446	581	765	3
enfermos	454	435	491	446	581	765	3
y	494	435	498	446	581	765	3
muertos	500	435	533	446	581	765	3
eran	298	446	316	457	581	765	3
abandonados	318	446	370	457	581	765	3
por	373	446	386	457	581	765	3
sus	388	446	401	457	581	765	3
familiares;	403	446	446	457	581	765	3
y	449	446	453	457	581	765	3
la	455	446	463	457	581	765	3
peste	465	446	487	457	581	765	3
se	490	446	498	457	581	765	3
propagó	500	446	533	457	581	765	3
durante	298	456	329	468	581	765	3
trece	332	456	353	468	581	765	3
años	356	456	374	468	581	765	3
por	376	456	390	468	581	765	3
todo	392	456	411	468	581	765	3
el	413	456	421	468	581	765	3
continente	423	456	467	468	581	765	3
(1346-1350).	469	456	520	468	581	765	3
El	525	456	533	468	581	765	3
vector	298	467	323	478	581	765	3
de	326	467	336	478	581	765	3
la	338	467	345	478	581	765	3
peste	348	467	370	478	581	765	3
era	372	467	385	478	581	765	3
la	387	467	395	478	581	765	3
pulga	397	467	419	478	581	765	3
y	421	467	426	478	581	765	3
el	428	467	436	478	581	765	3
reservorio,	438	467	482	478	581	765	3
las	484	467	495	478	581	765	3
ratas.	497	467	521	478	581	765	3
En	523	467	533	478	581	765	3
esa	298	478	311	489	581	765	3
época	314	478	337	489	581	765	3
los	340	478	351	489	581	765	3
gérmenes	354	478	393	489	581	765	3
viajaban	395	478	430	489	581	765	3
a	432	478	437	489	581	765	3
la	440	478	447	489	581	765	3
velocidad	450	478	488	489	581	765	3
del	491	478	504	489	581	765	3
galope	506	478	533	489	581	765	3
de	298	489	308	500	581	765	3
caballo	309	489	338	500	581	765	3
(como	340	489	365	500	581	765	3
máximo,	367	489	402	500	581	765	3
a	404	489	409	500	581	765	3
50	410	489	420	500	581	765	3
km/h	422	489	443	500	581	765	3
y	445	489	450	500	581	765	3
por	451	489	465	500	581	765	3
200	467	489	481	500	581	765	3
km	483	489	495	500	581	765	3
cada	497	489	515	500	581	765	3
día)	517	489	533	500	581	765	3
a	298	500	302	511	581	765	3
través	305	500	329	511	581	765	3
de	332	500	342	511	581	765	3
las	344	500	355	511	581	765	3
estepas	357	500	388	511	581	765	3
o	390	500	395	511	581	765	3
en	397	500	407	511	581	765	3
barcos.	409	500	439	511	581	765	3
Ahora	441	500	464	511	581	765	3
los	466	500	478	511	581	765	3
virus	480	500	499	511	581	765	3
viajan	501	500	526	511	581	765	3
a	528	500	533	511	581	765	3
890	298	510	312	522	581	765	3
o	314	510	318	522	581	765	3
1040	320	510	339	522	581	765	3
km/h	341	510	363	522	581	765	3
en	364	510	374	522	581	765	3
aviones	376	510	406	522	581	765	3
comerciales	408	510	456	522	581	765	3
y	458	510	462	522	581	765	3
hasta	464	510	485	522	581	765	3
un	487	510	497	522	581	765	3
trayecto	499	510	533	522	581	765	3
de	298	521	308	532	581	765	3
15	311	521	320	532	581	765	3
000	323	521	338	532	581	765	3
km	341	521	353	532	581	765	3
en	356	521	366	532	581	765	3
un	369	521	379	532	581	765	3
vuelo	382	521	404	532	581	765	3
internacional.	407	521	464	532	581	765	3
Casi	467	521	483	532	581	765	3
cinco	487	521	508	532	581	765	3
siglos	511	521	533	532	581	765	3
después,	298	532	333	543	581	765	3
los	337	532	348	543	581	765	3
bacteriólogos	351	532	406	543	581	765	3
Kitasato	409	532	442	543	581	765	3
y	445	532	450	543	581	765	3
Yersin	453	532	477	543	581	765	3
descubrieron	481	532	533	543	581	765	3
la	298	543	305	554	581	765	3
bacteria	307	543	341	554	581	765	3
causante	343	543	379	554	581	765	3
de	382	543	392	554	581	765	3
la	394	543	402	554	581	765	3
peste	404	543	426	554	581	765	3
bubónica,	429	543	468	554	581	765	3
posteriormente	471	543	533	554	581	765	3
denominada	298	554	347	565	581	765	3
Yersinia	351	554	383	565	581	765	3
pestis.	388	554	415	565	581	765	3
Al	419	554	427	565	581	765	3
inicio,	432	554	457	565	581	765	3
los	462	554	473	565	581	765	3
judíos	478	554	502	565	581	765	3
fueron	507	554	533	565	581	765	3
culpados	298	564	333	576	581	765	3
por	335	564	349	576	581	765	3
la	351	564	359	576	581	765	3
enfermedad	361	564	410	576	581	765	3
porque	412	564	441	576	581	765	3
casi	443	564	459	576	581	765	3
no	461	564	471	576	581	765	3
se	473	564	482	576	581	765	3
enfermaban	484	564	533	576	581	765	3
y	298	575	302	586	581	765	3
por	305	575	318	586	581	765	3
ello,	321	575	340	586	581	765	3
muchos	343	575	373	586	581	765	3
fueron	376	575	402	586	581	765	3
condenados	405	575	452	586	581	765	3
a	455	575	460	586	581	765	3
muerte.	463	575	495	586	581	765	3
La	498	575	508	586	581	765	3
razón	511	575	533	586	581	765	3
era	298	586	311	597	581	765	3
que	316	586	331	597	581	765	3
efectuaban	336	586	381	597	581	765	3
sus	386	586	398	597	581	765	3
abluciones	403	586	446	597	581	765	3
antes	451	586	473	597	581	765	3
de	478	586	488	597	581	765	3
tomar	493	586	517	597	581	765	3
los	522	586	533	597	581	765	3
alimentos	298	597	337	608	581	765	3
y	340	597	344	608	581	765	3
de	348	597	357	608	581	765	3
entrar	361	597	386	608	581	765	3
a	389	597	393	608	581	765	3
las	397	597	408	608	581	765	3
sinagogas:	411	597	452	608	581	765	3
en	455	597	465	608	581	765	3
esa	468	597	481	608	581	765	3
época	484	597	508	608	581	765	3
no	512	597	521	608	581	765	3
se	524	597	533	608	581	765	3
conocía	298	608	328	619	581	765	3
la	332	608	340	619	581	765	3
higiene.	344	608	376	619	581	765	3
Bocaccio,	380	608	419	619	581	765	3
en	423	608	433	619	581	765	3
el	437	608	445	619	581	765	3
Decamerón,	449	608	497	619	581	765	3
compila	501	608	533	619	581	765	3
relatos	298	618	325	630	581	765	3
escalofriantes	328	618	384	630	581	765	3
de	387	618	397	630	581	765	3
esta	400	618	416	630	581	765	3
epidemia-pandemia.	419	618	502	630	581	765	3
Fue	505	618	519	630	581	765	3
tal	522	618	533	630	581	765	3
la	298	629	305	640	581	765	3
mortalidad	307	629	351	640	581	765	3
que	352	629	367	640	581	765	3
la	369	629	376	640	581	765	3
humanidad,	378	629	425	640	581	765	3
por	427	629	441	640	581	765	3
vez	442	629	456	640	581	765	3
primera,	457	629	492	640	581	765	3
descubrió	494	629	533	640	581	765	3
o	298	640	302	651	581	765	3
le	306	640	313	651	581	765	3
tocó	317	640	334	651	581	765	3
vivir	338	640	355	651	581	765	3
la	358	640	366	651	581	765	3
soledad	369	640	400	651	581	765	3
y	403	640	408	651	581	765	3
el	411	640	418	651	581	765	3
duelo	422	640	444	651	581	765	3
(antes	447	640	472	651	581	765	3
de	476	640	486	651	581	765	3
las	489	640	500	651	581	765	3
guerras	503	640	533	651	581	765	3
mundiales).	298	651	345	662	581	765	3
Las	348	651	361	662	581	765	3
ciudades,	365	651	403	662	581	765	3
vistas	407	651	429	662	581	765	3
como	432	651	454	662	581	765	3
auténticos	457	651	499	662	581	765	3
campos	503	651	533	662	581	765	3
de	298	662	308	673	581	765	3
muerte,	312	662	345	673	581	765	3
eran	349	662	368	673	581	765	3
sinónimo	372	662	408	673	581	765	3
de	413	662	423	673	581	765	3
podredumbre,	427	662	485	673	581	765	3
cadáveres,	489	662	533	673	581	765	3
suciedad,	298	672	336	684	581	765	3
malos	339	672	362	684	581	765	3
olores,	364	672	392	684	581	765	3
tristeza,	394	672	428	684	581	765	3
desolación,	431	672	477	684	581	765	3
llanto,	479	672	506	684	581	765	3
miedo	508	672	533	684	581	765	3
Enrique	452	29	483	40	581	765	4
Melgarejo	486	29	525	40	581	765	4
R	528	29	533	40	581	765	4
y	48	78	53	90	581	765	4
dudas	55	78	78	90	581	765	4
o	81	78	86	90	581	765	4
temor	88	78	112	90	581	765	4
a	115	78	120	90	581	765	4
Dios,	122	78	142	90	581	765	4
y	144	78	149	90	581	765	4
quedaron	151	78	189	90	581	765	4
abandonadas	192	78	244	90	581	765	4
debido	246	78	274	90	581	765	4
al	276	78	283	90	581	765	4
éxodo	48	89	72	100	581	765	4
masivo	75	89	102	100	581	765	4
al	105	89	112	100	581	765	4
campo,	115	89	144	100	581	765	4
lugar	147	89	167	100	581	765	4
en	169	89	179	100	581	765	4
el	182	89	189	100	581	765	4
que	192	89	207	100	581	765	4
estos	209	89	230	100	581	765	4
sentimientos	232	89	283	100	581	765	4
eran	48	100	66	111	581	765	4
menos	69	100	94	111	581	765	4
comunes,	97	100	135	111	581	765	4
a	138	100	142	111	581	765	4
pesar	145	100	167	111	581	765	4
de	169	100	179	111	581	765	4
que	181	100	196	111	581	765	4
también	199	100	232	111	581	765	4
se	234	100	243	111	581	765	4
sufría	245	100	268	111	581	765	4
por	270	100	283	111	581	765	4
la	48	111	56	122	581	765	4
epidemia.	58	111	98	122	581	765	4
Debido	48	132	76	144	581	765	4
a	78	132	82	144	581	765	4
la	84	132	92	144	581	765	4
gran	93	132	111	144	581	765	4
mortandad,	113	132	160	144	581	765	4
la	161	132	169	144	581	765	4
riqueza	170	132	200	144	581	765	4
fue	202	132	215	144	581	765	4
redistribuida	217	132	268	144	581	765	4
por	270	132	283	144	581	765	4
las	48	143	59	154	581	765	4
herencias	62	143	101	154	581	765	4
y	103	143	108	154	581	765	4
surgió	111	143	135	154	581	765	4
un	137	143	147	154	581	765	4
nuevo	150	143	174	154	581	765	4
grupo	177	143	200	154	581	765	4
de	202	143	212	154	581	765	4
gente	215	143	238	154	581	765	4
con	241	143	255	154	581	765	4
dinero	258	143	283	154	581	765	4
(los	48	154	63	165	581	765	4
nuevos	66	154	94	165	581	765	4
burgueses).	97	154	144	165	581	765	4
Esto	147	154	164	165	581	765	4
originó	168	154	196	165	581	765	4
el	199	154	207	165	581	765	4
fin	210	154	220	165	581	765	4
de	224	154	234	165	581	765	4
la	237	154	245	165	581	765	4
sociedad	248	154	283	165	581	765	4
feudal.	48	165	77	176	581	765	4
La	81	165	91	176	581	765	4
misma	95	165	121	176	581	765	4
escasez	125	165	156	176	581	765	4
de	160	165	170	176	581	765	4
mano	174	165	196	176	581	765	4
de	201	165	211	176	581	765	4
obra	215	165	233	176	581	765	4
provocó	237	165	269	176	581	765	4
un	274	165	283	176	581	765	4
interés	48	176	76	187	581	765	4
por	79	176	93	187	581	765	4
la	96	176	103	187	581	765	4
técnica	106	176	136	187	581	765	4
y	139	176	143	187	581	765	4
por	147	176	160	187	581	765	4
la	163	176	170	187	581	765	4
ingeniería	173	176	214	187	581	765	4
para	217	176	235	187	581	765	4
reemplazar	238	176	283	187	581	765	4
a	48	186	53	198	581	765	4
los	57	186	68	198	581	765	4
trabajadores	73	186	124	198	581	765	4
fallecidos.	129	186	171	198	581	765	4
Fue	175	186	190	198	581	765	4
un	194	186	204	198	581	765	4
proceso	208	186	239	198	581	765	4
acelerado	244	186	283	198	581	765	4
y	48	197	53	208	581	765	4
progresivo	57	197	98	208	581	765	4
porque	103	197	131	208	581	765	4
la	135	197	142	208	581	765	4
peste	146	197	168	208	581	765	4
tuvo	173	197	190	208	581	765	4
varios	194	197	218	208	581	765	4
brotes	222	197	248	208	581	765	4
durante	252	197	283	208	581	765	4
sesenta	48	208	78	219	581	765	4
años.	82	208	103	219	581	765	4
Lo	106	208	116	219	581	765	4
anterior	119	208	151	219	581	765	4
impulsó	154	208	185	219	581	765	4
el	189	208	196	219	581	765	4
invento	199	208	229	219	581	765	4
de	232	208	242	219	581	765	4
máquinas	245	208	283	219	581	765	4
y	48	219	53	230	581	765	4
facilitó	55	219	84	230	581	765	4
el	86	219	94	230	581	765	4
surgimiento	96	219	144	230	581	765	4
del	146	219	159	230	581	765	4
Renacimiento,	162	219	220	230	581	765	4
en	222	219	232	230	581	765	4
el	234	219	242	230	581	765	4
cual	244	219	261	230	581	765	4
hubo	264	219	283	230	581	765	4
un	48	230	58	241	581	765	4
inusitado	61	230	97	241	581	765	4
desarrollo	100	230	140	241	581	765	4
de	143	230	153	241	581	765	4
las	155	230	166	241	581	765	4
artes,	169	230	193	241	581	765	4
la	195	230	203	241	581	765	4
política,	205	230	239	241	581	765	4
la	242	230	249	241	581	765	4
filosofía	252	230	283	241	581	765	4
y	48	240	53	252	581	765	4
las	56	240	67	252	581	765	4
ciencias,	71	240	106	252	581	765	4
y	110	240	114	252	581	765	4
la	118	240	125	252	581	765	4
ideal	129	240	149	252	581	765	4
medioeval	152	240	194	252	581	765	4
del	197	240	210	252	581	765	4
teocentrismo	214	240	267	252	581	765	4
fue	270	240	283	252	581	765	4
sustituida	48	251	87	262	581	765	4
por	90	251	103	262	581	765	4
el	106	251	113	262	581	765	4
antropocentrismo	116	251	187	262	581	765	4
(14-16)	189	252	206	259	581	765	4
.	206	251	209	262	581	765	4
LOS	48	273	65	284	581	765	4
VIRUS	67	273	93	284	581	765	4
COMO	96	273	121	284	581	765	4
CONQUISTADORES	124	273	202	284	581	765	4
En	48	294	58	306	581	765	4
1492,	62	294	85	306	581	765	4
a	89	294	94	306	581	765	4
raíz	98	294	113	306	581	765	4
del	117	294	130	306	581	765	4
descubrimiento	134	294	198	306	581	765	4
de	202	294	212	306	581	765	4
“las	216	294	232	306	581	765	4
indias”,	236	294	268	306	581	765	4
las	272	294	283	306	581	765	4
infecciones,	48	305	98	316	581	765	4
o,	106	305	114	316	581	765	4
más	122	305	138	316	581	765	4
concretamente,	146	305	211	316	581	765	4
las	219	305	231	316	581	765	4
epidemias,	238	305	283	316	581	765	4
ocasionaron	48	316	97	327	581	765	4
en	105	316	115	327	581	765	4
Mesoamérica	123	316	176	327	581	765	4
más	184	316	200	327	581	765	4
muertos	208	316	241	327	581	765	4
que	249	316	264	327	581	765	4
los	272	316	283	327	581	765	4
arcabuces,	48	327	93	338	581	765	4
las	94	327	105	338	581	765	4
espadas	107	327	139	338	581	765	4
y	141	327	145	338	581	765	4
los	146	327	158	338	581	765	4
caballos	159	327	193	338	581	765	4
de	194	327	204	338	581	765	4
los	206	327	217	338	581	765	4
conquistadores:	218	327	283	338	581	765	4
llegaron	48	338	82	349	581	765	4
la	84	338	91	349	581	765	4
sífilis,	94	338	118	349	581	765	4
el	120	338	128	349	581	765	4
sarampión,	130	338	176	349	581	765	4
la	178	338	185	349	581	765	4
viruela,	188	338	219	349	581	765	4
fiebre	222	338	246	349	581	765	4
tifoidea,	248	338	283	349	581	765	4
tifo,	48	348	66	360	581	765	4
cólera,	70	348	99	360	581	765	4
etc.	103	348	120	360	581	765	4
Fue	124	348	139	360	581	765	4
un	143	348	153	360	581	765	4
verdadero	157	348	199	360	581	765	4
genocidio	203	348	242	360	581	765	4
biológico	246	348	283	360	581	765	4
que	48	359	63	370	581	765	4
afectó	66	359	93	370	581	765	4
a	96	359	101	370	581	765	4
nuestros	104	359	138	370	581	765	4
ancestros.	142	359	184	370	581	765	4
Esto	187	359	204	370	581	765	4
está	208	359	225	370	581	765	4
documentado	228	359	283	370	581	765	4
en	48	370	58	381	581	765	4
el	61	370	69	381	581	765	4
sesudo	71	370	99	381	581	765	4
libro	102	370	121	381	581	765	4
de	123	370	133	381	581	765	4
Jared	136	370	159	381	581	765	4
Diamond,	162	370	201	381	581	765	4
Guns,	204	370	227	381	581	765	4
Germens	230	370	266	381	581	765	4
and	269	370	283	381	581	765	4
Steel	48	381	69	392	581	765	4
(17)	72	382	81	388	581	765	4
.	81	381	85	392	581	765	4
También	48	402	82	414	581	765	4
las	86	402	97	414	581	765	4
guerras	102	402	131	414	581	765	4
propagaron	136	402	181	414	581	765	4
epidemias,	185	402	229	414	581	765	4
entre	234	402	256	414	581	765	4
otras,	260	402	283	414	581	765	4
la	48	413	56	424	581	765	4
peste	59	413	81	424	581	765	4
de	85	413	95	424	581	765	4
Milán	99	413	120	424	581	765	4
durante	124	413	155	424	581	765	4
la	159	413	166	424	581	765	4
Guerra	170	413	198	424	581	765	4
de	202	413	211	424	581	765	4
los	215	413	226	424	581	765	4
Treinta	230	413	258	424	581	765	4
años,	262	413	283	424	581	765	4
en	48	424	58	435	581	765	4
el	62	424	70	435	581	765	4
siglo	74	424	92	435	581	765	4
XVII,	97	424	115	435	581	765	4
que	120	424	135	435	581	765	4
se	139	424	147	435	581	765	4
expandió	152	424	188	435	581	765	4
por	193	424	206	435	581	765	4
casi	210	424	226	435	581	765	4
toda	230	424	248	435	581	765	4
Europa.	252	424	283	435	581	765	4
Mencionemos	48	435	102	446	581	765	4
también	107	435	140	446	581	765	4
la	145	435	153	446	581	765	4
peste,	158	435	183	446	581	765	4
mal	188	435	203	446	581	765	4
llamada	208	435	240	446	581	765	4
española,	245	435	283	446	581	765	4
posterior	48	446	85	457	581	765	4
a	91	446	95	457	581	765	4
la	101	446	109	457	581	765	4
Primera	115	446	146	457	581	765	4
Guerra	152	446	180	457	581	765	4
Mundial,	186	446	221	457	581	765	4
que	227	446	241	457	581	765	4
fue	248	446	261	457	581	765	4
otra	267	446	283	457	581	765	4
pandemia	48	456	88	468	581	765	4
que	91	456	106	468	581	765	4
ocasionó	110	456	145	468	581	765	4
más	149	456	164	468	581	765	4
muertos	168	456	201	468	581	765	4
que	205	456	220	468	581	765	4
la	223	456	231	468	581	765	4
misma	235	456	260	468	581	765	4
Gran	264	456	283	468	581	765	4
Guerra...	48	467	86	478	581	765	4
hasta	90	467	111	478	581	765	4
que	115	467	130	478	581	765	4
el	134	467	142	478	581	765	4
31	146	467	155	478	581	765	4
de	160	467	169	478	581	765	4
diciembre	174	467	214	478	581	765	4
del	218	467	231	478	581	765	4
2019,	235	467	257	478	581	765	4
China	261	467	283	478	581	765	4
reporta	48	478	78	489	581	765	4
una	80	478	95	489	581	765	4
nueva	97	478	121	489	581	765	4
epidemia	123	478	160	489	581	765	4
con	162	478	176	489	581	765	4
una	178	478	193	489	581	765	4
propagación	195	478	244	489	581	765	4
muy	246	478	262	489	581	765	4
alta,	264	478	283	489	581	765	4
virulencia	48	489	88	500	581	765	4
no	91	489	101	500	581	765	4
muy	104	489	121	500	581	765	4
marcada,	125	489	163	500	581	765	4
una	166	489	181	500	581	765	4
relativa	184	489	215	500	581	765	4
baja	219	489	236	500	581	765	4
letalidad	240	489	276	500	581	765	4
y	279	489	283	500	581	765	4
variable	48	500	81	511	581	765	4
según	84	500	107	511	581	765	4
las	110	500	121	511	581	765	4
y	125	500	129	511	581	765	4
las	132	500	143	511	581	765	4
edades.	147	500	178	511	581	765	4
No	182	500	192	511	581	765	4
es	195	500	204	511	581	765	4
una	207	500	222	511	581	765	4
“gripa	225	500	250	511	581	765	4
fuerte”	254	500	283	511	581	765	4
típica	48	510	71	522	581	765	4
de	78	510	88	522	581	765	4
los	95	510	106	522	581	765	4
coronavirus	113	510	159	522	581	765	4
ni	166	510	174	522	581	765	4
tampoco	181	510	216	522	581	765	4
una	223	510	237	522	581	765	4
neumonía	244	510	283	522	581	765	4
fuerte:	48	521	77	532	581	765	4
es	80	521	89	532	581	765	4
una	92	521	107	532	581	765	4
nueva	111	521	134	532	581	765	4
enfermedad	138	521	187	532	581	765	4
severa	190	521	217	532	581	765	4
en	220	521	230	532	581	765	4
las	234	521	245	532	581	765	4
personas	248	521	283	532	581	765	4
susceptibles,	48	532	100	543	581	765	4
y	103	532	107	543	581	765	4
una	110	532	124	543	581	765	4
enfermedad	126	532	175	543	581	765	4
un	177	532	187	543	581	765	4
tanto	190	532	211	543	581	765	4
distinta	214	532	244	543	581	765	4
de	247	532	256	543	581	765	4
lo	259	532	266	543	581	765	4
que	269	532	283	543	581	765	4
se	48	543	57	554	581	765	4
reportó	59	543	89	554	581	765	4
inicialmente.	92	543	145	554	581	765	4
EL	48	565	59	576	581	765	4
PROBLEMA	61	565	108	576	581	765	4
BIOLÓGICO	110	565	158	576	581	765	4
DE	161	565	172	576	581	765	4
LA	175	565	185	576	581	765	4
COVID	188	565	214	576	581	765	4
19	217	565	228	576	581	765	4
Al	48	586	56	597	581	765	4
hacer	62	586	84	597	581	765	4
autopsias	90	586	128	597	581	765	4
—más	134	586	156	597	581	765	4
en	162	586	172	597	581	765	4
Italia	177	586	198	597	581	765	4
que	204	586	219	597	581	765	4
en	224	586	234	597	581	765	4
China—	240	586	269	597	581	765	4
se	275	586	283	597	581	765	4
demostró	48	597	86	608	581	765	4
que	90	597	105	608	581	765	4
la	109	597	117	608	581	765	4
patología	121	597	158	608	581	765	4
de	162	597	172	608	581	765	4
esta	176	597	193	608	581	765	4
enfermedad	197	597	246	608	581	765	4
era	250	597	263	608	581	765	4
más	268	597	283	608	581	765	4
trombosis	48	608	87	619	581	765	4
y	91	608	95	619	581	765	4
micro	99	608	121	619	581	765	4
trombosis	125	608	164	619	581	765	4
localizadas	168	608	212	619	581	765	4
no	215	608	225	619	581	765	4
solamente	229	608	270	619	581	765	4
en	274	608	283	619	581	765	4
el	48	618	56	630	581	765	4
pulmón	58	618	88	630	581	765	4
(18)	90	619	100	626	581	765	4
.	100	618	103	630	581	765	4
La	48	640	57	651	581	765	4
COVID-19,	64	640	105	651	581	765	4
como	111	640	133	651	581	765	4
se	139	640	148	651	581	765	4
sabe,	154	640	176	651	581	765	4
puede	182	640	207	651	581	765	4
ser	213	640	225	651	581	765	4
asintomática	232	640	283	651	581	765	4
y	48	651	53	662	581	765	4
manifestarse	59	651	111	662	581	765	4
como	117	651	138	662	581	765	4
un	145	651	154	662	581	765	4
simple	161	651	187	662	581	765	4
“resfrío”	193	651	229	662	581	765	4
o	235	651	240	662	581	765	4
gripa	246	651	266	662	581	765	4
sin	272	651	283	662	581	765	4
consecuencias	48	662	106	673	581	765	4
mayores.	112	662	149	673	581	765	4
Pero	155	662	173	673	581	765	4
en	179	662	189	673	581	765	4
algunos	195	662	225	673	581	765	4
casos	231	662	253	673	581	765	4
puede	259	662	283	673	581	765	4
presentarse	48	672	95	684	581	765	4
una	97	672	112	684	581	765	4
desregulación	113	672	169	684	581	765	4
del	171	672	183	684	581	765	4
sistema	185	672	216	684	581	765	4
inmune	217	672	247	684	581	765	4
asociado	249	672	283	684	581	765	4
con	298	78	312	90	581	765	4
alteración	315	78	356	90	581	765	4
endotelial.	359	78	403	90	581	765	4
El	406	78	414	90	581	765	4
COVID-19	417	78	454	90	581	765	4
es	457	78	466	90	581	765	4
en	469	78	479	90	581	765	4
realidad	482	78	515	90	581	765	4
una	518	78	533	90	581	765	4
endotelitis	298	89	341	100	581	765	4
e	342	89	347	100	581	765	4
incluso	348	89	376	100	581	765	4
una	378	89	392	100	581	765	4
sepsis	393	89	417	100	581	765	4
de	418	89	428	100	581	765	4
origen	429	89	455	100	581	765	4
viral	456	89	474	100	581	765	4
con	475	89	489	100	581	765	4
respuestas	490	89	533	100	581	765	4
paninflamatoria,	298	100	365	111	581	765	4
inmune	370	100	400	111	581	765	4
y	405	100	409	111	581	765	4
protrombótica	415	100	473	111	581	765	4
exageradas	478	100	523	111	581	765	4
y	528	100	533	111	581	765	4
con	298	111	312	122	581	765	4
manifestaciones	315	111	380	122	581	765	4
no	383	111	392	122	581	765	4
tan	395	111	408	122	581	765	4
específicas	411	111	455	122	581	765	4
que	458	111	473	122	581	765	4
pueden	475	111	505	122	581	765	4
llegar,	508	111	533	122	581	765	4
finalmente,	298	122	344	133	581	765	4
a	348	122	353	133	581	765	4
una	357	122	371	133	581	765	4
falla	375	122	393	133	581	765	4
multisistémica	397	122	456	133	581	765	4
y	460	122	464	133	581	765	4
la	468	122	476	133	581	765	4
muerte.	480	122	512	133	581	765	4
Esto	516	122	533	133	581	765	4
ha	298	132	307	144	581	765	4
sido	312	132	328	144	581	765	4
llamado	333	132	365	144	581	765	4
“tormenta	369	132	411	144	581	765	4
de	416	132	426	144	581	765	4
citoquinas”,	430	132	480	144	581	765	4
debido	484	132	512	144	581	765	4
a	516	132	521	144	581	765	4
la	526	132	533	144	581	765	4
sobreexpresión	298	143	358	154	581	765	4
de	361	143	371	154	581	765	4
estas	374	143	394	154	581	765	4
polimorfas	397	143	439	154	581	765	4
y	442	143	446	154	581	765	4
complejas	449	143	490	154	581	765	4
moléculas	493	143	533	154	581	765	4
que	298	154	312	165	581	765	4
desencadenan	315	154	372	165	581	765	4
un	375	154	385	165	581	765	4
incremento	388	154	434	165	581	765	4
inusitado	437	154	474	165	581	765	4
de	476	154	486	165	581	765	4
estas,	489	154	513	165	581	765	4
y	516	154	520	165	581	765	4
no	523	154	533	165	581	765	4
en	298	165	307	176	581	765	4
forma	310	165	334	176	581	765	4
localizada,	336	165	380	176	581	765	4
sino	383	165	399	176	581	765	4
sistémica	402	165	439	176	581	765	4
(19)	442	166	451	172	581	765	4
.	451	165	454	176	581	765	4
Las	457	165	470	176	581	765	4
más	472	165	488	176	581	765	4
relevantes	491	165	533	176	581	765	4
son	298	176	311	187	581	765	4
IL-2,	315	176	333	187	581	765	4
IL-6,	337	176	355	187	581	765	4
IL-7,	359	176	378	187	581	765	4
el	381	176	389	187	581	765	4
factor	393	176	417	187	581	765	4
estimulante	421	176	469	187	581	765	4
de	473	176	483	187	581	765	4
colonias	487	176	519	187	581	765	4
de	523	176	533	187	581	765	4
granulocitos	298	186	347	198	581	765	4
del	352	186	364	198	581	765	4
C-X-C	370	186	392	198	581	765	4
quimiocina	397	186	441	198	581	765	4
10e	446	186	461	198	581	765	4
(CXCL10),	466	186	505	198	581	765	4
de	510	186	520	198	581	765	4
la	526	186	533	198	581	765	4
quimiocina	298	197	342	208	581	765	4
(C-C	345	197	362	208	581	765	4
motif),	366	197	394	208	581	765	4
del	398	197	410	208	581	765	4
ligando	414	197	443	208	581	765	4
2	446	197	451	208	581	765	4
(CCL2)	455	197	481	208	581	765	4
y	485	197	489	208	581	765	4
del	492	197	505	208	581	765	4
factor	509	197	533	208	581	765	4
de	298	208	308	219	581	765	4
necrosis	310	208	343	219	581	765	4
tumoral-alfa	345	208	395	219	581	765	4
(TNFα)	398	208	425	219	581	765	4
e	428	208	433	219	581	765	4
interferón	435	208	476	219	581	765	4
C,	479	208	487	219	581	765	4
además	490	208	520	219	581	765	4
de	523	208	533	219	581	765	4
la	298	219	305	230	581	765	4
ferritina,	309	219	346	230	581	765	4
que	350	219	364	230	581	765	4
agrava,	368	219	398	230	581	765	4
tempranamente,	402	219	470	230	581	765	4
la	474	219	481	230	581	765	4
oxigenación	485	219	533	230	581	765	4
tisular	298	230	323	241	581	765	4
y	326	230	330	241	581	765	4
celular	333	230	360	241	581	765	4
(20-22)	363	230	379	237	581	765	4
.	379	230	383	241	581	765	4
Algunas	298	251	328	262	581	765	4
de	329	251	339	262	581	765	4
estas	340	251	360	262	581	765	4
citoquinas	361	251	402	262	581	765	4
están	403	251	425	262	581	765	4
involucradas	426	251	475	262	581	765	4
también	476	251	509	262	581	765	4
con	510	251	524	262	581	765	4
la	526	251	533	262	581	765	4
enfermedad	298	262	346	273	581	765	4
hipertensiva,	347	262	399	273	581	765	4
de	401	262	411	273	581	765	4
ahí	413	262	425	273	581	765	4
que	427	262	441	273	581	765	4
la	443	262	450	273	581	765	4
hipertensión	452	262	501	273	581	765	4
arterial	503	262	533	273	581	765	4
(HTA)	298	273	319	284	581	765	4
no	325	273	335	284	581	765	4
tratada	340	273	369	284	581	765	4
o	375	273	380	284	581	765	4
no	385	273	395	284	581	765	4
controlada,	400	273	446	284	581	765	4
como	451	273	473	284	581	765	4
comorbilidad,	478	273	533	284	581	765	4
sea	298	284	311	295	581	765	4
un	317	284	327	295	581	765	4
marcador	333	284	371	295	581	765	4
de	377	284	387	295	581	765	4
mortalidad	393	284	436	295	581	765	4
elevada	443	284	474	295	581	765	4
en	480	284	490	295	581	765	4
enfermos	496	284	533	295	581	765	4
de	298	294	307	306	581	765	4
COVID-19.	313	294	353	306	581	765	4
La	358	294	367	306	581	765	4
linfopenia	373	294	412	306	581	765	4
es	418	294	426	306	581	765	4
un	431	294	441	306	581	765	4
hallazgo	446	294	479	306	581	765	4
frecuente	484	294	523	306	581	765	4
y	528	294	533	306	581	765	4
precoz.	298	305	327	316	581	765	4
Recientemente,	334	305	397	316	581	765	4
se	404	305	412	316	581	765	4
ha	419	305	428	316	581	765	4
demostrado	435	305	481	316	581	765	4
que	488	305	503	316	581	765	4
existe	509	305	533	316	581	765	4
alguna	298	316	324	327	581	765	4
correlación	327	316	372	327	581	765	4
entre	375	316	397	327	581	765	4
la	400	316	407	327	581	765	4
HTA	411	316	426	327	581	765	4
y	429	316	434	327	581	765	4
los	437	316	448	327	581	765	4
linfocitos	452	316	489	327	581	765	4
(23)	492	317	501	323	581	765	4
:	501	316	505	327	581	765	4
en	508	316	518	327	581	765	4
los	522	316	533	327	581	765	4
hipertensos	298	327	344	338	581	765	4
no	346	327	356	338	581	765	4
controlados,	358	327	408	338	581	765	4
las	410	327	421	338	581	765	4
citoquinas	424	327	465	338	581	765	4
proinflamatorias	467	327	533	338	581	765	4
están	298	338	319	349	581	765	4
elevadas	322	338	357	349	581	765	4
y	360	338	365	349	581	765	4
hay	368	338	382	349	581	765	4
linfopenia;	385	338	428	349	581	765	4
es	431	338	440	349	581	765	4
decir,	443	338	465	349	581	765	4
es	468	338	477	349	581	765	4
evidente	480	338	515	349	581	765	4
que	518	338	533	349	581	765	4
existe	298	348	322	360	581	765	4
una	327	348	341	360	581	765	4
coincidencia	346	348	396	360	581	765	4
entre	401	348	423	360	581	765	4
la	428	348	435	360	581	765	4
respuesta	440	348	479	360	581	765	4
inflamatoria	484	348	533	360	581	765	4
del	298	359	310	370	581	765	4
COVID-19	314	359	351	370	581	765	4
con	355	359	369	370	581	765	4
la	373	359	381	370	581	765	4
enfermedad	384	359	433	370	581	765	4
hipertensiva	437	359	486	370	581	765	4
(que	490	359	508	370	581	765	4
tiene	512	359	533	370	581	765	4
un	298	370	307	381	581	765	4
comportamiento	310	370	376	381	581	765	4
inflamatorio	379	370	428	381	581	765	4
a	430	370	435	381	581	765	4
nivel	437	370	457	381	581	765	4
vascular,	459	370	494	381	581	765	4
e	497	370	502	381	581	765	4
incluye	504	370	533	381	581	765	4
rigidez	298	381	325	392	581	765	4
arterial,	330	381	363	392	581	765	4
envejecimiento	368	381	431	392	581	765	4
vascular	436	381	469	392	581	765	4
y	474	381	479	392	581	765	4
alteraciones	484	381	533	392	581	765	4
biomecánicas)	298	392	355	403	581	765	4
(24)	358	392	367	399	581	765	4
.	367	392	370	403	581	765	4
Por	298	413	311	424	581	765	4
lo	313	413	320	424	581	765	4
anterior,	322	413	357	424	581	765	4
no	359	413	369	424	581	765	4
es	371	413	379	424	581	765	4
sorprendente	381	413	435	424	581	765	4
que	437	413	452	424	581	765	4
la	454	413	461	424	581	765	4
diabetes	463	413	498	424	581	765	4
mellitus	500	413	533	424	581	765	4
tipo	298	424	314	435	581	765	4
2	316	424	320	435	581	765	4
(DM2)	323	424	346	435	581	765	4
sea	348	424	361	435	581	765	4
también	363	424	397	435	581	765	4
una	399	424	413	435	581	765	4
comorbilidad	415	424	468	435	581	765	4
de	470	424	480	435	581	765	4
alto	482	424	498	435	581	765	4
impacto	500	424	533	435	581	765	4
para	298	435	316	446	581	765	4
desenlaces	320	435	364	446	581	765	4
más	368	435	384	446	581	765	4
serios.	388	435	414	446	581	765	4
La	418	435	428	446	581	765	4
DM2	432	435	449	446	581	765	4
es	453	435	461	446	581	765	4
una	465	435	480	446	581	765	4
enfermedad	484	435	533	446	581	765	4
asociada	298	446	332	457	581	765	4
a	335	446	339	457	581	765	4
un	342	446	352	457	581	765	4
estado	354	446	381	457	581	765	4
inflamatorio-oxidativo	383	446	473	457	581	765	4
con	475	446	489	457	581	765	4
disfunción	492	446	533	457	581	765	4
endotelial	298	456	338	468	581	765	4
precoz	344	456	371	468	581	765	4
y	377	456	382	468	581	765	4
acelerada	387	456	427	468	581	765	4
y	433	456	437	468	581	765	4
que	443	456	458	468	581	765	4
genera	464	456	492	468	581	765	4
memoria	497	456	533	468	581	765	4
metabólica	298	467	343	478	581	765	4
a	346	467	351	478	581	765	4
nivel	354	467	373	478	581	765	4
mitocondrial	377	467	428	478	581	765	4
(25)	431	468	440	475	581	765	4
.	440	467	444	478	581	765	4
Sucede	447	467	475	478	581	765	4
lo	479	467	486	478	581	765	4
mismo	489	467	515	478	581	765	4
con	519	467	533	478	581	765	4
la	298	478	305	489	581	765	4
falla	311	478	329	489	581	765	4
cardíaca	334	478	368	489	581	765	4
(inflamación	374	478	424	489	581	765	4
vascular,	429	478	464	489	581	765	4
rigidez	470	478	497	489	581	765	4
arterial	503	478	533	489	581	765	4
y	298	489	302	500	581	765	4
oxidación)	307	489	349	500	581	765	4
y	354	489	358	500	581	765	4
en	363	489	373	500	581	765	4
la	378	489	385	500	581	765	4
obesidad,	390	489	429	500	581	765	4
en	434	489	444	500	581	765	4
la	449	489	456	500	581	765	4
cual	461	489	478	500	581	765	4
el	483	489	490	500	581	765	4
adipocito	495	489	533	500	581	765	4
es	298	500	306	511	581	765	4
un	310	500	320	511	581	765	4
magnificador	324	500	376	511	581	765	4
de	379	500	389	511	581	765	4
la	393	500	401	511	581	765	4
angiotensina	404	500	455	511	581	765	4
II	459	500	464	511	581	765	4
(Ag	468	500	481	511	581	765	4
II),	485	500	496	511	581	765	4
con	500	500	515	511	581	765	4
una	518	500	533	511	581	765	4
consecuente	298	510	348	522	581	765	4
propensión	352	510	396	522	581	765	4
y	400	510	405	522	581	765	4
facilitación	409	510	454	522	581	765	4
a	458	510	463	522	581	765	4
la	467	510	474	522	581	765	4
inflamación	478	510	524	522	581	765	4
y	528	510	533	522	581	765	4
oxidación	298	521	336	532	581	765	4
(26)	338	522	348	529	581	765	4
.	348	521	351	532	581	765	4
Hubo	298	543	318	554	581	765	4
una	324	543	339	554	581	765	4
controversia	344	543	394	554	581	765	4
inicial	400	543	424	554	581	765	4
por	430	543	443	554	581	765	4
la	449	543	456	554	581	765	4
confusión	462	543	500	554	581	765	4
acerca	506	543	533	554	581	765	4
de	298	554	308	565	581	765	4
que	313	554	328	565	581	765	4
los	333	554	344	565	581	765	4
inhibidores	350	554	394	565	581	765	4
del	399	554	412	565	581	765	4
sistema	417	554	448	565	581	765	4
renina-angiotensina	453	554	533	565	581	765	4
(ISRA)	298	564	322	576	581	765	4
podrían	324	564	355	576	581	765	4
magnificar	358	564	400	576	581	765	4
el	403	564	410	576	581	765	4
daño	413	564	433	576	581	765	4
o	435	564	440	576	581	765	4
el	443	564	450	576	581	765	4
riesgo	453	564	477	576	581	765	4
del	480	564	493	576	581	765	4
COVID-19	495	564	533	576	581	765	4
al	298	575	305	586	581	765	4
expresar	309	575	344	586	581	765	4
el	348	575	355	586	581	765	4
receptor	359	575	394	586	581	765	4
ECA-2	398	575	422	586	581	765	4
(la	426	575	436	586	581	765	4
puerta	440	575	467	586	581	765	4
de	471	575	481	586	581	765	4
entrada	485	575	516	586	581	765	4
del	520	575	533	586	581	765	4
virus)	298	586	320	597	581	765	4
(27)	325	587	334	593	581	765	4
si	339	586	346	597	581	765	4
se	351	586	359	597	581	765	4
emplean	364	586	399	597	581	765	4
los	404	586	415	597	581	765	4
antihipertensivos	420	586	489	597	581	765	4
tipo	494	586	510	597	581	765	4
IECA	515	586	533	597	581	765	4
(inhibidores	298	597	345	608	581	765	4
de	350	597	360	608	581	765	4
la	364	597	371	608	581	765	4
enzima	376	597	405	608	581	765	4
convertidora	409	597	460	608	581	765	4
de	465	597	474	608	581	765	4
angiotensina)	479	597	533	608	581	765	4
o	298	608	302	619	581	765	4
BRA	307	608	322	619	581	765	4
(bloqueadores	326	608	383	619	581	765	4
del	388	608	400	619	581	765	4
receptor	405	608	439	619	581	765	4
de	444	608	454	619	581	765	4
la	458	608	465	619	581	765	4
angiotensina	469	608	520	619	581	765	4
II)	525	608	533	619	581	765	4
en	298	618	307	630	581	765	4
el	311	618	319	630	581	765	4
tratamiento.	322	618	373	630	581	765	4
La	377	618	386	630	581	765	4
ECA-2	390	618	413	630	581	765	4
es	416	618	425	630	581	765	4
un	428	618	438	630	581	765	4
contrarregulador	442	618	508	630	581	765	4
de	512	618	522	630	581	765	4
la	526	618	533	630	581	765	4
Ag	298	629	307	640	581	765	4
II,	310	629	318	640	581	765	4
la	321	629	329	640	581	765	4
convierte	332	629	369	640	581	765	4
en	372	629	382	640	581	765	4
Ag	384	629	394	640	581	765	4
1-7,	397	629	412	640	581	765	4
la	415	629	423	640	581	765	4
cual,	426	629	445	640	581	765	4
a	448	629	453	640	581	765	4
través	456	629	480	640	581	765	4
de	483	629	493	640	581	765	4
su	496	629	504	640	581	765	4
acción	507	629	533	640	581	765	4
sobre	298	640	320	651	581	765	4
los	322	640	333	651	581	765	4
receptores	335	640	378	651	581	765	4
Mas,	380	640	398	651	581	765	4
genera	400	640	428	651	581	765	4
una	430	640	445	651	581	765	4
respuesta	447	640	486	651	581	765	4
totalmente	488	640	533	651	581	765	4
antagónica	298	651	342	662	581	765	4
a	345	651	349	662	581	765	4
la	353	651	360	662	581	765	4
“mala”	363	651	392	662	581	765	4
angiotensina	395	651	446	662	581	765	4
II,	449	651	458	662	581	765	4
puede	461	651	485	662	581	765	4
neutralizar	489	651	533	662	581	765	4
su	298	662	306	673	581	765	4
efecto	309	662	335	673	581	765	4
inflamatorio	338	662	387	673	581	765	4
y	390	662	394	673	581	765	4
estimular	397	662	435	673	581	765	4
la	438	662	445	673	581	765	4
producción	448	662	493	673	581	765	4
del	496	662	508	673	581	765	4
óxido	511	662	533	673	581	765	4
nítrico	298	672	324	684	581	765	4
(NO)	327	672	346	684	581	765	4
con	349	672	363	684	581	765	4
todas	367	672	388	684	581	765	4
sus	392	672	404	684	581	765	4
bondades	407	672	445	684	581	765	4
vasculares	449	672	490	684	581	765	4
conocidas	493	672	533	684	581	765	4
https://doi.org/10.24265/horizmed.2021.v21n2.14	326	723	533	735	581	765	4
Hablando	152	29	190	40	581	765	5
de	193	29	202	40	581	765	5
pandemias	205	29	248	40	581	765	5
y	250	29	255	40	581	765	5
pared	257	29	280	40	581	765	5
vascular.	283	29	318	40	581	765	5
Desde	320	29	344	40	581	765	5
el	347	29	354	40	581	765	5
endotelio	357	29	395	40	581	765	5
hacia	397	29	419	40	581	765	5
lo	421	29	429	40	581	765	5
socioeconómico-psicológico:	168	40	282	51	581	765	5
una	285	40	299	51	581	765	5
aproximación	302	40	356	51	581	765	5
con	358	40	372	51	581	765	5
evidencia	375	40	413	51	581	765	5
(antinflamatorias,	48	78	125	90	581	765	5
antiproliferativas,	135	78	213	90	581	765	5
antifibróticas,	223	78	283	90	581	765	5
antioxidantes,	48	89	109	100	581	765	5
antitrombóticas,	125	89	196	100	581	765	5
profibrinolíticas,	212	89	283	100	581	765	5
antiaterogénicas,	48	100	122	111	581	765	5
etc.).	125	100	149	111	581	765	5
El	48	122	56	133	581	765	5
SARS-CoV-2	58	122	104	133	581	765	5
se	107	122	115	133	581	765	5
liga	118	122	132	133	581	765	5
al	135	122	143	133	581	765	5
receptor	145	122	180	133	581	765	5
con	183	122	197	133	581	765	5
la	200	122	207	133	581	765	5
ayuda	210	122	234	133	581	765	5
del	237	122	249	133	581	765	5
ADAM17	252	122	283	133	581	765	5
(28)	48	133	57	140	581	765	5
(proteína	58	132	96	144	581	765	5
transmembrana	97	132	160	144	581	765	5
disintegrina	162	132	209	144	581	765	5
y	211	132	215	144	581	765	5
metaloproteasa,	217	132	283	144	581	765	5
la	48	143	56	154	581	765	5
cual	59	143	75	154	581	765	5
es	79	143	87	154	581	765	5
activada	90	143	124	154	581	765	5
por	127	143	141	154	581	765	5
la	144	143	151	154	581	765	5
proteína	154	143	188	154	581	765	5
viral	192	143	209	154	581	765	5
S)	213	143	220	154	581	765	5
e	223	143	228	154	581	765	5
ingresa	231	143	260	154	581	765	5
en	263	143	273	154	581	765	5
la	276	143	283	154	581	765	5
célula.	48	154	76	165	581	765	5
Una	80	154	95	165	581	765	5
vez	99	154	113	165	581	765	5
dentro,	116	154	147	165	581	765	5
disocia	150	154	178	165	581	765	5
la	182	154	189	165	581	765	5
ECA2	193	154	214	165	581	765	5
la	217	154	225	165	581	765	5
elimina	229	154	258	165	581	765	5
de	262	154	272	165	581	765	5
la	276	154	283	165	581	765	5
superficie	48	165	87	176	581	765	5
celular	91	165	118	176	581	765	5
y	122	165	126	176	581	765	5
permite	130	165	161	176	581	765	5
así	165	165	176	176	581	765	5
que	179	165	194	176	581	765	5
la	197	165	205	176	581	765	5
Ag	207	165	217	176	581	765	5
II	221	165	226	176	581	765	5
produzca	229	165	266	176	581	765	5
una	269	165	283	176	581	765	5
alteración	48	176	89	187	581	765	5
sin	93	176	104	187	581	765	5
un	107	176	117	187	581	765	5
elemento	121	176	159	187	581	765	5
que	163	176	178	187	581	765	5
la	181	176	189	187	581	765	5
contrarregule.	192	176	250	187	581	765	5
Es	254	176	263	187	581	765	5
aquí	266	176	283	187	581	765	5
cuando	48	186	77	198	581	765	5
se	79	186	88	198	581	765	5
inicia	90	186	112	198	581	765	5
el	115	186	122	198	581	765	5
verdadero	125	186	166	198	581	765	5
daño.	168	186	191	198	581	765	5
Para	48	208	66	219	581	765	5
empeorar	73	208	112	219	581	765	5
el	119	208	126	219	581	765	5
cuadro,	133	208	164	219	581	765	5
la	171	208	179	219	581	765	5
reducción	185	208	225	219	581	765	5
de	232	208	242	219	581	765	5
la	249	208	256	219	581	765	5
ECA2	263	208	283	219	581	765	5
pulmonar	48	219	87	230	581	765	5
activa	90	219	114	230	581	765	5
el	117	219	125	230	581	765	5
receptor	128	219	163	230	581	765	5
B1	166	219	176	230	581	765	5
de	178	219	188	230	581	765	5
bradiquinina	191	219	242	230	581	765	5
(BKDR1R)	245	219	283	230	581	765	5
y	48	230	53	241	581	765	5
genera	59	230	87	241	581	765	5
una	93	230	108	241	581	765	5
inflamación	114	230	162	241	581	765	5
y	168	230	172	241	581	765	5
daño	179	230	198	241	581	765	5
vascular	205	230	238	241	581	765	5
pulmonar	245	230	283	241	581	765	5
mayores.	48	240	86	252	581	765	5
Esto	88	240	105	252	581	765	5
demuestra	107	240	151	252	581	765	5
la	153	240	160	252	581	765	5
interrelación	163	240	216	252	581	765	5
entre	218	240	240	252	581	765	5
el	242	240	250	252	581	765	5
sistema	252	240	283	252	581	765	5
kinin-calicreína	48	251	112	262	581	765	5
(KKS,	115	251	136	262	581	765	5
del	139	251	152	262	581	765	5
inglés	154	251	178	262	581	765	5
Kallikrein	180	251	219	262	581	765	5
Kinin	222	251	242	262	581	765	5
System)	244	251	277	262	581	765	5
y	279	251	283	262	581	765	5
el	48	262	56	273	581	765	5
sistema	58	262	90	273	581	765	5
renina-angiotensina	92	262	173	273	581	765	5
(SRA)	176	262	198	273	581	765	5
(29)	201	263	210	269	581	765	5
.	210	262	213	273	581	765	5
Por	48	284	61	295	581	765	5
otra	65	284	81	295	581	765	5
parte,	85	284	110	295	581	765	5
estudios	113	284	146	295	581	765	5
epidemiológicos	150	284	214	295	581	765	5
han	218	284	232	295	581	765	5
demostrado	236	284	283	295	581	765	5
que	48	294	63	306	581	765	5
los	66	294	77	306	581	765	5
enfermos	80	294	118	306	581	765	5
hipertensos	121	294	167	306	581	765	5
que	170	294	185	306	581	765	5
toman	188	294	214	306	581	765	5
ISRA	217	294	234	306	581	765	5
(IECA,	237	294	261	306	581	765	5
BRA)	265	294	283	306	581	765	5
tienen	48	305	74	316	581	765	5
menor	79	305	105	316	581	765	5
incidencia	111	305	152	316	581	765	5
de	157	305	167	316	581	765	5
neumonía	173	305	212	316	581	765	5
adquirida	217	305	255	316	581	765	5
en	261	305	271	316	581	765	5
la	276	305	283	316	581	765	5
comunidad,	48	316	95	327	581	765	5
lo	99	316	106	327	581	765	5
cual	110	316	127	327	581	765	5
desmitifica	130	316	174	327	581	765	5
el	178	316	185	327	581	765	5
riesgo	189	316	213	327	581	765	5
del	216	316	229	327	581	765	5
uso	233	316	246	327	581	765	5
de	249	316	259	327	581	765	5
estos	263	316	283	327	581	765	5
inhibidores	48	327	93	338	581	765	5
(30-32)	95	328	112	334	581	765	5
(¿será	114	327	138	338	581	765	5
extrapolable	140	327	191	338	581	765	5
a	193	327	198	338	581	765	5
la	201	327	208	338	581	765	5
COVID-19?).	210	327	258	338	581	765	5
El	48	348	56	360	581	765	5
papel	59	348	83	360	581	765	5
de	86	348	96	360	581	765	5
la	99	348	107	360	581	765	5
ECA-2	110	348	135	360	581	765	5
ante	138	348	158	360	581	765	5
el	160	348	168	360	581	765	5
SARS-CoV-2	171	348	220	360	581	765	5
Cuando	48	359	78	370	581	765	5
la	82	359	89	370	581	765	5
ECA2	93	359	114	370	581	765	5
es	118	359	126	370	581	765	5
por	172	359	185	370	581	765	5
la	189	359	196	370	581	765	5
proteasa	200	359	235	370	581	765	5
ligada	239	359	263	370	581	765	5
a	267	359	272	370	581	765	5
la	276	359	283	370	581	765	5
membrana	48	370	91	381	581	765	5
(el	94	370	105	381	581	765	5
ADAM17),	108	370	146	381	581	765	5
se	149	370	158	381	581	765	5
produce	161	370	194	381	581	765	5
la	197	370	204	381	581	765	5
liberación	207	370	247	381	581	765	5
de	251	370	261	381	581	765	5
ACE2	263	370	283	381	581	765	5
soluble	48	381	77	392	581	765	5
en	82	381	91	392	581	765	5
el	96	381	104	392	581	765	5
torrente	109	381	142	392	581	765	5
sanguíneo,	147	381	191	392	581	765	5
la	195	381	203	392	581	765	5
cual	208	381	224	392	581	765	5
parece	229	381	257	392	581	765	5
tener	262	381	283	392	581	765	5
efectos	48	392	78	403	581	765	5
favorables	81	392	123	403	581	765	5
sobre	126	392	148	403	581	765	5
la	152	392	159	403	581	765	5
función	162	392	192	403	581	765	5
pulmonar	196	392	234	403	581	765	5
en	237	392	247	403	581	765	5
modelos	250	392	283	403	581	765	5
de	48	402	58	414	581	765	5
SARS,	63	402	85	414	581	765	5
influenza	90	402	127	414	581	765	5
e	131	402	136	414	581	765	5
infección	141	402	178	414	581	765	5
por	182	402	196	414	581	765	5
el	200	402	208	414	581	765	5
virus	213	402	232	414	581	765	5
respiratorio	236	402	283	414	581	765	5
sincitial	48	413	80	424	581	765	5
(30)	86	414	95	421	581	765	5
.	95	413	98	424	581	765	5
Los	104	413	117	424	581	765	5
ISRA	123	413	140	424	581	765	5
no	146	413	156	424	581	765	5
inhiben	161	413	191	424	581	765	5
la	197	413	204	424	581	765	5
ECA2,	210	413	234	424	581	765	5
pero	240	413	258	424	581	765	5
hubo	264	413	283	424	581	765	5
mucha	48	424	75	435	581	765	5
información	79	424	127	435	581	765	5
en	130	424	140	435	581	765	5
la	144	424	151	435	581	765	5
prensa	155	424	182	435	581	765	5
científica	186	424	223	435	581	765	5
sobre	227	424	249	435	581	765	5
si	253	424	259	435	581	765	5
estos	263	424	283	435	581	765	5
ISRA	48	435	66	446	581	765	5
podrían	68	435	99	446	581	765	5
aumentar	102	435	141	446	581	765	5
la	144	435	151	446	581	765	5
susceptibilidad	154	435	215	446	581	765	5
a	218	435	222	446	581	765	5
la	225	435	233	446	581	765	5
infección	236	435	273	446	581	765	5
al	276	435	283	446	581	765	5
aumentar	48	446	87	457	581	765	5
la	91	446	98	457	581	765	5
expresión	102	446	140	457	581	765	5
de	144	446	154	457	581	765	5
la	158	446	165	457	581	765	5
ECA2,	169	446	192	457	581	765	5
o	196	446	201	457	581	765	5
si	205	446	211	457	581	765	5
magnificarían	214	446	269	457	581	765	5
las	272	446	283	457	581	765	5
complicaciones.	48	456	113	468	581	765	5
Además,	48	478	84	489	581	765	5
el	88	478	96	489	581	765	5
SRA	100	478	116	489	581	765	5
también	120	478	154	489	581	765	5
está	158	478	176	489	581	765	5
vinculado	180	478	221	489	581	765	5
al	225	478	233	489	581	765	5
sistema	237	478	269	489	581	765	5
de	273	478	283	489	581	765	5
péptidos	48	489	84	500	581	765	5
natriuréticos,	89	489	147	500	581	765	5
otro	152	489	170	500	581	765	5
sistema	175	489	207	500	581	765	5
contrarregulador	212	489	283	500	581	765	5
que	48	500	63	511	581	765	5
estimula	65	500	101	511	581	765	5
la	102	500	110	511	581	765	5
diuresis,	112	500	147	511	581	765	5
la	149	500	157	511	581	765	5
natriuresis	158	500	203	511	581	765	5
y	204	500	209	511	581	765	5
la	210	500	218	511	581	765	5
vasodilatación.	219	500	283	511	581	765	5
Los	48	510	62	522	581	765	5
péptidos	70	510	106	522	581	765	5
natriuréticos	114	510	168	522	581	765	5
son	176	510	190	522	581	765	5
inactivados	198	510	246	522	581	765	5
por	254	510	268	522	581	765	5
la	276	510	283	522	581	765	5
neprilisina	48	521	92	532	581	765	5
(endopeptidasa	102	521	167	532	581	765	5
neutral	177	521	207	532	581	765	5
o	217	521	222	532	581	765	5
NEP),	231	521	255	532	581	765	5
cuya	264	521	283	532	581	765	5
inhibición	48	532	90	543	581	765	5
por	96	532	110	543	581	765	5
sacubutril	117	532	159	543	581	765	5
logra	166	532	187	543	581	765	5
activar	193	532	223	543	581	765	5
la	229	532	237	543	581	765	5
vía	244	532	256	543	581	765	5
MasR	263	532	283	543	581	765	5
mediante	48	543	88	554	581	765	5
la	91	543	98	554	581	765	5
generación	102	543	148	554	581	765	5
de	151	543	161	554	581	765	5
Ang	164	543	179	554	581	765	5
1-7	182	543	195	554	581	765	5
a	198	543	203	554	581	765	5
partir	206	543	230	554	581	765	5
de	233	543	243	554	581	765	5
la	246	543	254	554	581	765	5
Ang	256	543	272	554	581	765	5
II.	275	543	283	554	581	765	5
Es	48	554	57	565	581	765	5
lo	61	554	68	565	581	765	5
que	72	554	87	565	581	765	5
conocemos	91	554	137	565	581	765	5
hoy	141	554	156	565	581	765	5
como	159	554	182	565	581	765	5
ARNI	185	554	204	565	581	765	5
(inhibidores	208	554	258	565	581	765	5
de	262	554	272	565	581	765	5
la	276	554	283	565	581	765	5
neprilisina	48	564	92	576	581	765	5
del	95	564	108	576	581	765	5
receptor	111	564	148	576	581	765	5
de	150	564	161	576	581	765	5
angiotensina).	163	564	224	576	581	765	5
Actualmente,	226	564	283	576	581	765	5
la	48	575	56	586	581	765	5
evidencia	63	575	103	586	581	765	5
ha	110	575	120	586	581	765	5
demostrado	127	575	177	586	581	765	5
que	184	575	199	586	581	765	5
el	206	575	214	586	581	765	5
sacubutril,	221	575	266	586	581	765	5
en	273	575	283	586	581	765	5
combinación	48	586	101	597	581	765	5
con	110	586	124	597	581	765	5
un	133	586	143	597	581	765	5
bloqueador	151	586	199	597	581	765	5
del	207	586	220	597	581	765	5
receptor	229	586	265	597	581	765	5
de	273	586	283	597	581	765	5
angiotensina,	48	597	105	608	581	765	5
ha	109	597	119	608	581	765	5
logrado	122	597	154	608	581	765	5
un	157	597	167	608	581	765	5
punto	171	597	195	608	581	765	5
de	199	597	209	608	581	765	5
inflexión	213	597	250	608	581	765	5
para	253	597	272	608	581	765	5
el	276	597	283	608	581	765	5
manejo	48	608	79	619	581	765	5
de	84	608	94	619	581	765	5
la	99	608	107	619	581	765	5
falla	112	608	131	619	581	765	5
cardíaca	135	608	171	619	581	765	5
con	176	608	191	619	581	765	5
función	195	608	227	619	581	765	5
de	231	608	242	619	581	765	5
eyección	246	608	283	619	581	765	5
disminuida,	48	618	97	630	581	765	5
incluso	103	618	132	630	581	765	5
este	137	618	155	630	581	765	5
hecho	160	618	185	630	581	765	5
está	191	618	208	630	581	765	5
incorporado	214	618	264	630	581	765	5
por	270	618	283	630	581	765	5
las	48	629	60	640	581	765	5
diferentes	63	629	106	640	581	765	5
Guías	109	629	132	640	581	765	5
para	135	629	154	640	581	765	5
el	157	629	164	640	581	765	5
manejo	167	629	199	640	581	765	5
de	202	629	212	640	581	765	5
la	215	629	223	640	581	765	5
falla	226	629	245	640	581	765	5
cardiaca	248	629	283	640	581	765	5
(2017)	48	640	75	651	581	765	5
ACC/AHA.ACCF	79	640	143	651	581	765	5
(Guidelines	148	640	195	651	581	765	5
for	200	640	212	651	581	765	5
the	217	640	231	651	581	765	5
Managment	235	640	283	651	581	765	5
of	48	651	57	662	581	765	5
Heart	61	651	85	662	581	765	5
Failure.	89	651	122	662	581	765	5
Circ	127	651	143	662	581	765	5
2017	148	651	167	662	581	765	5
136,6-10.).	172	651	219	662	581	765	5
A	223	651	228	662	581	765	5
la	232	651	240	662	581	765	5
luz	244	651	257	662	581	765	5
de	261	651	271	662	581	765	5
la	276	651	283	662	581	765	5
evidencia	48	662	88	673	581	765	5
actual	92	662	118	673	581	765	5
es	122	662	131	673	581	765	5
todo	134	662	153	673	581	765	5
lo	157	662	165	673	581	765	5
contrario:	168	662	211	673	581	765	5
el	214	662	222	673	581	765	5
suspender	226	662	268	673	581	765	5
los	272	662	283	673	581	765	5
ISRA	48	672	66	684	581	765	5
empeora	69	672	105	684	581	765	5
el	108	672	116	684	581	765	5
pronóstico	119	672	163	684	581	765	5
de	166	672	176	684	581	765	5
la	179	672	187	684	581	765	5
COVID-19	189	672	229	684	581	765	5
(33)	231	673	241	680	581	765	5
.	241	672	245	684	581	765	5
Horiz	48	723	69	735	581	765	5
Med	72	723	88	735	581	765	5
(Lima)	91	723	117	735	581	765	5
2021;	120	723	142	735	581	765	5
21(2):e1521	144	723	192	735	581	765	5
La	298	78	307	90	581	765	5
ACE2	309	78	329	90	581	765	5
se	331	78	339	90	581	765	5
expresa	341	78	372	90	581	765	5
en	374	78	384	90	581	765	5
el	386	78	394	90	581	765	5
pulmón	396	78	425	90	581	765	5
y	428	78	432	90	581	765	5
varios	434	78	458	90	581	765	5
otros	460	78	480	90	581	765	5
tejidos	482	78	509	90	581	765	5
como	512	78	533	90	581	765	5
cerebro,	298	89	331	100	581	765	5
riñón,	338	89	361	100	581	765	5
tracto	368	89	392	100	581	765	5
gastrointestinal,	398	89	463	100	581	765	5
tejido	469	89	493	100	581	765	5
adiposo,	500	89	533	100	581	765	5
testículos,	298	100	339	111	581	765	5
cardiomiocitos	343	100	401	111	581	765	5
y	405	100	410	111	581	765	5
los	414	100	425	111	581	765	5
vasos	430	100	451	111	581	765	5
sanguíneos	455	100	498	111	581	765	5
(células	502	100	533	111	581	765	5
endoteliales	298	111	346	122	581	765	5
y	348	111	352	122	581	765	5
células	354	111	382	122	581	765	5
musculares	384	111	428	122	581	765	5
lisas	430	111	447	122	581	765	5
vasculares).	449	111	496	122	581	765	5
Es	500	111	509	122	581	765	5
decir,	511	111	533	122	581	765	5
involucra	298	122	334	133	581	765	5
la	336	122	343	133	581	765	5
pared	346	122	368	133	581	765	5
vascular	371	122	403	133	581	765	5
y	405	122	410	133	581	765	5
su	412	122	421	133	581	765	5
templo:	423	122	454	133	581	765	5
el	456	122	464	133	581	765	5
endotelio	466	122	503	133	581	765	5
(19)	506	122	515	129	581	765	5
.	515	122	518	133	581	765	5
Este	298	143	315	154	581	765	5
daño	321	143	340	154	581	765	5
endotelial	346	143	387	154	581	765	5
por	393	143	406	154	581	765	5
la	412	143	420	154	581	765	5
COVID-19	426	143	463	154	581	765	5
y	469	143	473	154	581	765	5
su	479	143	488	154	581	765	5
respuesta	494	143	533	154	581	765	5
inflamatoria	298	154	347	165	581	765	5
pueden,	352	154	385	165	581	765	5
además,	391	154	424	165	581	765	5
desestabilizar	430	154	486	165	581	765	5
las	491	154	502	165	581	765	5
placas	508	154	533	165	581	765	5
ateroscleróticas	298	165	362	176	581	765	5
vulnerables,	378	165	427	176	581	765	5
inducir	443	165	471	176	581	765	5
inflamación	486	165	533	176	581	765	5
y/o	298	176	312	187	581	765	5
toxicidad	317	176	355	187	581	765	5
cardíaca	360	176	394	187	581	765	5
y	400	176	404	187	581	765	5
activación	410	176	451	187	581	765	5
de	457	176	467	187	581	765	5
la	473	176	480	187	581	765	5
cascada	486	176	517	187	581	765	5
de	523	176	533	187	581	765	5
coagulación,	298	186	349	198	581	765	5
llevando	354	186	388	198	581	765	5
a	393	186	398	198	581	765	5
un	403	186	412	198	581	765	5
estado	418	186	444	198	581	765	5
de	449	186	459	198	581	765	5
hipercoagulación	464	186	533	198	581	765	5
que,	298	197	316	208	581	765	5
al	321	197	328	208	581	765	5
final,	334	197	354	208	581	765	5
conduce	360	197	393	208	581	765	5
a	398	197	403	208	581	765	5
una	408	197	423	208	581	765	5
coagulación	428	197	475	208	581	765	5
intravascular	481	197	533	208	581	765	5
diseminada	298	208	343	219	581	765	5
(34,35)	348	209	365	215	581	765	5
.	365	208	368	219	581	765	5
En	373	208	382	219	581	765	5
las	387	208	398	219	581	765	5
autopsias	403	208	440	219	581	765	5
se	444	208	453	219	581	765	5
documentó	457	208	502	219	581	765	5
que	506	208	521	219	581	765	5
la	526	208	533	219	581	765	5
COVID-19	298	219	334	230	581	765	5
no	339	219	349	230	581	765	5
era	353	219	366	230	581	765	5
una	371	219	385	230	581	765	5
“simple	390	219	420	230	581	765	5
neumonía	425	219	463	230	581	765	5
viral”,	468	219	493	230	581	765	5
como	498	219	519	230	581	765	5
ya	524	219	533	230	581	765	5
fue	298	230	311	241	581	765	5
mencionado.	314	230	365	241	581	765	5
Existe	368	230	391	241	581	765	5
un	394	230	404	241	581	765	5
compromiso	407	230	455	241	581	765	5
multisistémico	458	230	515	241	581	765	5
que	518	230	533	241	581	765	5
parte	298	240	319	252	581	765	5
del	323	240	335	252	581	765	5
daño	340	240	359	252	581	765	5
endotelial	363	240	403	252	581	765	5
y	407	240	411	252	581	765	5
vascular	415	240	448	252	581	765	5
con	452	240	466	252	581	765	5
un	470	240	480	252	581	765	5
componente	484	240	533	252	581	765	5
microtrombótico	298	251	364	262	581	765	5
inicial	376	251	400	262	581	765	5
(enfermos	413	251	453	262	581	765	5
con	466	251	480	262	581	765	5
hipoxemia	492	251	533	262	581	765	5
pero	298	262	316	273	581	765	5
todavía	324	262	353	273	581	765	5
asintomáticos),	362	262	422	273	581	765	5
alteración	431	262	471	273	581	765	5
posterior	479	262	515	273	581	765	5
de	523	262	533	273	581	765	5
la	298	273	305	284	581	765	5
angiogénesis	310	273	360	284	581	765	5
y	365	273	370	284	581	765	5
apoptosis,	375	273	415	284	581	765	5
seguidos	420	273	454	284	581	765	5
de	459	273	469	284	581	765	5
expresión	480	273	518	284	581	765	5
de	523	273	533	284	581	765	5
biomarcadores	298	284	356	295	581	765	5
de	362	284	372	295	581	765	5
lesión	378	284	401	295	581	765	5
cardíaca,	407	284	443	295	581	765	5
de	449	284	459	295	581	765	5
depresión	465	284	504	295	581	765	5
de	510	284	520	295	581	765	5
la	526	284	533	295	581	765	5
función	298	294	327	306	581	765	5
ventricular,	333	294	378	306	581	765	5
arritmias,	384	294	423	306	581	765	5
elevación	429	294	466	306	581	765	5
de	472	294	482	306	581	765	5
troponinas,	488	294	533	306	581	765	5
etc.	298	305	314	316	581	765	5
(29)	318	306	327	313	581	765	5
,	327	305	330	316	581	765	5
y	334	305	339	316	581	765	5
empeoradas	343	305	391	316	581	765	5
por	395	305	408	316	581	765	5
cloroquina,	412	305	457	316	581	765	5
hidroxicloroquina,	461	305	533	316	581	765	5
azitromicina	298	316	347	327	581	765	5
y	350	316	355	327	581	765	5
demás	358	316	383	327	581	765	5
fármacos	387	316	423	327	581	765	5
que	426	316	441	327	581	765	5
prolongan	444	316	483	327	581	765	5
el	487	316	494	327	581	765	5
intervalo	498	316	533	327	581	765	5
QT	298	327	309	338	581	765	5
del	311	327	323	338	581	765	5
electrocardiograma	325	327	403	338	581	765	5
de	405	327	415	338	581	765	5
superficie,	417	327	458	338	581	765	5
hecho	461	327	484	338	581	765	5
ya	486	327	495	338	581	765	5
conocido	498	327	533	338	581	765	5
(35)	298	338	307	345	581	765	5
.	307	338	310	349	581	765	5
Es	312	338	321	349	581	765	5
decir,	324	338	346	349	581	765	5
cardiotoxicidad	349	338	411	349	581	765	5
directa	413	338	442	349	581	765	5
que	445	338	460	349	581	765	5
se	462	338	471	349	581	765	5
ha	473	338	483	349	581	765	5
demostrado	485	338	533	349	581	765	5
mediante	298	348	336	360	581	765	5
resonancia	338	348	381	360	581	765	5
magnética	383	348	425	360	581	765	5
y	427	348	431	360	581	765	5
ecocardiografía	433	348	496	360	581	765	5
e	498	348	503	360	581	765	5
incluso	505	348	533	360	581	765	5
se	298	359	306	370	581	765	5
ha	308	359	318	370	581	765	5
documentado	320	359	375	370	581	765	5
un	377	359	387	370	581	765	5
cuadro	389	359	416	370	581	765	5
de	418	359	428	370	581	765	5
cardiomiopatía	431	359	491	370	581	765	5
por	493	359	507	370	581	765	5
estrés	509	359	533	370	581	765	5
cardíaco	298	370	332	381	581	765	5
agudo	334	370	358	381	581	765	5
(síndrome	361	370	401	381	581	765	5
de	403	370	413	381	581	765	5
Takotsubo)	416	370	459	381	581	765	5
(36)	462	371	471	377	581	765	5
.	471	370	474	381	581	765	5
Por	298	392	311	403	581	765	5
otro	314	392	331	403	581	765	5
lado,	335	392	356	403	581	765	5
la	359	392	367	403	581	765	5
inmovilización	371	392	428	403	581	765	5
prolongada,	432	392	480	403	581	765	5
aunada	484	392	513	403	581	765	5
a	517	392	522	403	581	765	5
la	526	392	533	403	581	765	5
disfunción	298	402	339	414	581	765	5
endotelial,	342	402	386	414	581	765	5
inflamación	389	402	435	414	581	765	5
y	438	402	442	414	581	765	5
estado	445	402	472	414	581	765	5
protrombótico	475	402	533	414	581	765	5
facilitan	298	413	331	424	581	765	5
la	339	413	346	424	581	765	5
trombosis	354	413	393	424	581	765	5
venosa	400	413	428	424	581	765	5
profunda	435	413	472	424	581	765	5
y/o	479	413	493	424	581	765	5
embolia	501	413	533	424	581	765	5
pulmonar	298	424	336	435	581	765	5
demostradas	340	424	391	435	581	765	5
clínicamente	396	424	448	435	581	765	5
como	453	424	475	435	581	765	5
consecuencia	479	424	533	435	581	765	5
del	298	435	310	446	581	765	5
aumento	314	435	349	446	581	765	5
del	352	435	365	446	581	765	5
dímero	368	435	397	446	581	765	5
D	400	435	406	446	581	765	5
y	409	435	414	446	581	765	5
del	417	435	430	446	581	765	5
fibrinógeno.	433	435	481	446	581	765	5
Un	485	435	496	446	581	765	5
enfermo	499	435	533	446	581	765	5
con	298	446	312	457	581	765	5
los	315	446	326	457	581	765	5
biomarcadores	328	446	388	457	581	765	5
anteriores	390	446	431	457	581	765	5
elevados	434	446	469	457	581	765	5
más	472	446	488	457	581	765	5
troponinas	490	446	533	457	581	765	5
engloban	298	456	334	468	581	765	5
una	337	456	351	468	581	765	5
población	354	456	393	468	581	765	5
de	395	456	405	468	581	765	5
alto	407	456	423	468	581	765	5
riesgo	426	456	450	468	581	765	5
(37)	452	457	461	464	581	765	5
.	461	456	465	468	581	765	5
En	298	478	307	489	581	765	5
resumen,	312	478	350	489	581	765	5
en	355	478	365	489	581	765	5
el	370	478	377	489	581	765	5
sistema	382	478	413	489	581	765	5
cardiovascular,	418	478	478	489	581	765	5
la	483	478	490	489	581	765	5
COVID-19	495	478	533	489	581	765	5
puede	298	489	322	500	581	765	5
generar	331	489	362	500	581	765	5
miocarditis,	370	489	418	500	581	765	5
falla	426	489	444	500	581	765	5
cardíaca,	453	489	490	500	581	765	5
infartos,	499	489	533	500	581	765	5
arritmias,	298	500	337	511	581	765	5
tromboembolismo	339	500	412	511	581	765	5
pulmonar	414	500	452	511	581	765	5
falla	454	500	472	511	581	765	5
multisistémica	474	500	533	511	581	765	5
y	298	510	302	522	581	765	5
muerte,	305	510	337	522	581	765	5
a	340	510	345	522	581	765	5
partir	347	510	370	522	581	765	5
de	373	510	383	522	581	765	5
la	385	510	393	522	581	765	5
disfunción	396	510	437	522	581	765	5
endotelial	439	510	480	522	581	765	5
inducida	483	510	517	522	581	765	5
por	520	510	533	522	581	765	5
el	298	521	305	532	581	765	5
virus.	308	521	330	532	581	765	5
¿CÓMO	298	543	327	554	581	765	5
EXPLICAR	330	543	372	554	581	765	5
MORTALIDAD	375	543	430	554	581	765	5
EN	433	543	444	554	581	765	5
ENFERMOS	447	543	493	554	581	765	5
DE	496	543	507	554	581	765	5
EDAD	510	543	533	554	581	765	5
MEDIANA?	298	554	341	565	581	765	5
Ante	298	575	316	586	581	765	5
la	320	575	328	586	581	765	5
evidencia	332	575	370	586	581	765	5
que	374	575	389	586	581	765	5
también	393	575	427	586	581	765	5
gente	431	575	453	586	581	765	5
joven	458	575	480	586	581	765	5
ha	484	575	494	586	581	765	5
fallecido	498	575	533	586	581	765	5
sin	298	586	309	597	581	765	5
comorbilidades	312	586	374	597	581	765	5
aparentes,	377	586	420	597	581	765	5
cabe	424	586	443	597	581	765	5
la	446	586	454	597	581	765	5
posibilidad	457	586	501	597	581	765	5
de	505	586	515	597	581	765	5
que	518	586	533	597	581	765	5
la	298	597	305	608	581	765	5
explicación	310	597	356	608	581	765	5
sea	361	597	374	608	581	765	5
la	379	597	386	608	581	765	5
disfunción	391	597	432	608	581	765	5
endotelial	437	597	478	608	581	765	5
en	483	597	493	608	581	765	5
la	498	597	505	608	581	765	5
etapa	510	597	533	608	581	765	5
subclínica.	298	608	341	619	581	765	5
Es	346	608	354	619	581	765	5
posible	357	608	385	619	581	765	5
que,	388	608	406	619	581	765	5
además	408	608	439	619	581	765	5
de	441	608	451	619	581	765	5
los	453	608	464	619	581	765	5
biomarcadores	467	608	526	619	581	765	5
y	528	608	533	619	581	765	5
los	298	618	309	630	581	765	5
exámenes	311	618	351	630	581	765	5
de	354	618	364	630	581	765	5
imágenes,	366	618	407	630	581	765	5
evaluar	410	618	440	630	581	765	5
la	442	618	450	630	581	765	5
función	452	618	482	630	581	765	5
endotelial	485	618	525	630	581	765	5
o	528	618	533	630	581	765	5
detectar	298	629	332	640	581	765	5
precozmente	335	629	387	640	581	765	5
su	390	629	398	640	581	765	5
alteración	401	629	441	640	581	765	5
sin	444	629	455	640	581	765	5
métodos	457	629	492	640	581	765	5
invasivos,	494	629	533	640	581	765	5
sea	298	640	311	651	581	765	5
una	313	640	328	651	581	765	5
manera	330	640	360	651	581	765	5
de	363	640	373	651	581	765	5
pronosticar	375	640	421	651	581	765	5
el	423	640	430	651	581	765	5
riesgo	433	640	457	651	581	765	5
de	459	640	469	651	581	765	5
complicaciones	471	640	533	651	581	765	5
en	298	651	307	662	581	765	5
jóvenes	311	651	342	662	581	765	5
con	346	651	361	662	581	765	5
COVID-19.	365	651	405	662	581	765	5
Este	409	651	426	662	581	765	5
es	430	651	439	662	581	765	5
un	443	651	453	662	581	765	5
tópico	457	651	482	662	581	765	5
que	486	651	501	662	581	765	5
deberá	505	651	533	662	581	765	5
tenerse	298	662	328	673	581	765	5
en	330	662	340	673	581	765	5
cuenta.	343	662	373	673	581	765	5
El	376	662	383	673	581	765	5
tiempo	386	662	414	673	581	765	5
lo	417	662	424	673	581	765	5
dirá.	427	662	446	673	581	765	5
Enrique	452	29	483	40	581	765	6
Melgarejo	486	29	525	40	581	765	6
R	528	29	533	40	581	765	6
COVID-19	48	79	89	90	581	765	6
ES	92	79	102	90	581	765	6
UNA	105	79	123	90	581	765	6
ENFERMEDAD	126	79	184	90	581	765	6
DE	187	79	198	90	581	765	6
ESTADIOS	201	79	242	90	581	765	6
La	48	100	57	111	581	765	6
COVID-19,	64	100	105	111	581	765	6
como	112	100	133	111	581	765	6
cualquier	140	100	178	111	581	765	6
enfermedad	184	100	233	111	581	765	6
infecciosa,	240	100	283	111	581	765	6
comienza	48	111	86	122	581	765	6
con	93	111	107	122	581	765	6
la	113	111	121	122	581	765	6
exposición	127	111	169	122	581	765	6
e	176	111	181	122	581	765	6
invasión	187	111	219	122	581	765	6
dependientes,	226	111	283	122	581	765	6
en	48	122	58	133	581	765	6
este	64	122	81	133	581	765	6
caso,	86	122	107	133	581	765	6
de	113	122	123	133	581	765	6
la	128	122	136	133	581	765	6
carga	141	122	163	133	581	765	6
viral	169	122	186	133	581	765	6
aunada	192	122	221	133	581	765	6
al	227	122	234	133	581	765	6
tiempo	240	122	268	133	581	765	6
de	274	122	283	133	581	765	6
exposición,	48	132	94	144	581	765	6
estado	97	132	124	144	581	765	6
inmunológico	128	132	181	144	581	765	6
previo	185	132	210	144	581	765	6
y	214	132	219	144	581	765	6
comorbilidades	222	132	283	144	581	765	6
ya	48	143	57	154	581	765	6
mencionadas.	60	143	115	154	581	765	6
Según	48	165	73	176	581	765	6
datos	74	165	97	176	581	765	6
de	98	165	108	176	581	765	6
la	110	165	117	176	581	765	6
OMS,	119	165	139	176	581	765	6
cambiantes	141	165	189	176	581	765	6
por	190	165	204	176	581	765	6
las	205	165	217	176	581	765	6
actualizaciones	218	165	283	176	581	765	6
casi	48	176	64	187	581	765	6
diarias,	71	176	103	187	581	765	6
la	110	176	117	187	581	765	6
COVID-19	124	176	163	187	581	765	6
tiene	170	176	192	187	581	765	6
diferentes	199	176	242	187	581	765	6
estadios	249	176	283	187	581	765	6
(https://www.un.org/en/coronavirus).	48	186	213	198	581	765	6
La	48	208	57	219	581	765	6
primera	59	208	91	219	581	765	6
etapa	93	208	116	219	581	765	6
(I)	118	208	127	219	581	765	6
es	129	208	138	219	581	765	6
similar	140	208	167	219	581	765	6
al	169	208	176	219	581	765	6
“flu”	178	208	199	219	581	765	6
que,	201	208	219	219	581	765	6
en	221	208	231	219	581	765	6
alrededor	233	208	272	219	581	765	6
de	274	208	283	219	581	765	6
un	48	219	58	230	581	765	6
40	61	219	70	230	581	765	6
%,	73	219	82	230	581	765	6
pude	85	219	104	230	581	765	6
pasar	107	219	129	230	581	765	6
desapercibida,	132	219	191	230	581	765	6
y	194	219	198	230	581	765	6
hasta	201	219	223	230	581	765	6
un	226	219	235	230	581	765	6
80	238	219	248	230	581	765	6
%	250	219	256	230	581	765	6
puede	259	219	283	230	581	765	6
aún	48	230	63	241	581	765	6
permanecer	68	230	116	241	581	765	6
así	122	230	133	241	581	765	6
y	138	230	143	241	581	765	6
ser	148	230	160	241	581	765	6
manejado	165	230	205	241	581	765	6
sintomáticamente	211	230	283	241	581	765	6
en	48	240	58	252	581	765	6
casa.	62	240	83	252	581	765	6
La	86	240	95	252	581	765	6
etapa	99	240	122	252	581	765	6
II	126	240	131	252	581	765	6
o	134	240	139	252	581	765	6
neumonía	143	240	182	252	581	765	6
leve	186	240	203	252	581	765	6
también	206	240	239	252	581	765	6
puede	243	240	268	252	581	765	6
ser	271	240	283	252	581	765	6
oligosintomática	48	251	115	262	581	765	6
y	117	251	122	262	581	765	6
presentar	125	251	163	262	581	765	6
disnea	166	251	192	262	581	765	6
leve,	195	251	215	262	581	765	6
tos	218	251	230	262	581	765	6
seca	232	251	250	262	581	765	6
(debido	253	251	283	262	581	765	6
a	48	262	53	273	581	765	6
traqueítis)	57	262	100	273	581	765	6
y	104	262	108	273	581	765	6
desaturación	113	262	165	273	581	765	6
asintomática	169	262	221	273	581	765	6
(como	225	262	250	273	581	765	6
una	255	262	269	273	581	765	6
de	274	262	283	273	581	765	6
las	48	273	59	284	581	765	6
respuestas	63	273	106	284	581	765	6
biológicas	109	273	149	284	581	765	6
a	153	273	158	284	581	765	6
la	162	273	169	284	581	765	6
disminución	173	273	221	284	581	765	6
de	225	273	235	284	581	765	6
la	239	273	246	284	581	765	6
ferritina	250	273	283	284	581	765	6
y/o	48	284	62	295	581	765	6
microtrombosis)	68	284	133	295	581	765	6
por	139	284	152	295	581	765	6
alteración	158	284	199	295	581	765	6
en	205	284	215	295	581	765	6
la	221	284	228	295	581	765	6
captación	234	284	273	295	581	765	6
y	279	284	283	295	581	765	6
distribución	48	294	96	306	581	765	6
de	101	294	111	306	581	765	6
oxígeno.	116	294	150	306	581	765	6
Corresponde	155	294	206	306	581	765	6
a	211	294	216	306	581	765	6
un	221	294	231	306	581	765	6
10-15	236	294	258	306	581	765	6
%	263	294	268	306	581	765	6
de	274	294	283	306	581	765	6
los	48	305	59	316	581	765	6
casos.	64	305	88	316	581	765	6
Además,	92	305	127	316	581	765	6
puede	131	305	156	316	581	765	6
haber	160	305	183	316	581	765	6
disgeusia,	188	305	228	316	581	765	6
anosmia	232	305	265	316	581	765	6
y/o	269	305	283	316	581	765	6
diarrea.	48	316	80	327	581	765	6
En	84	316	93	327	581	765	6
el	97	316	104	327	581	765	6
estadio	108	316	137	327	581	765	6
III	140	316	148	327	581	765	6
se	151	316	159	327	581	765	6
presenta	163	316	198	327	581	765	6
una	201	316	216	327	581	765	6
neumonía	219	316	258	327	581	765	6
grave	261	316	283	327	581	765	6
con	48	327	62	338	581	765	6
disnea	67	327	93	338	581	765	6
marcada,	97	327	135	338	581	765	6
fiebre,	140	327	167	338	581	765	6
tos,	171	327	186	338	581	765	6
etc.	191	327	207	338	581	765	6
Es	212	327	220	338	581	765	6
en	225	327	235	338	581	765	6
esta	239	327	256	338	581	765	6
etapa	261	327	283	338	581	765	6
cuando	48	338	77	349	581	765	6
el	82	338	89	349	581	765	6
enfermo	94	338	128	349	581	765	6
usualmente	132	338	179	349	581	765	6
es	183	338	192	349	581	765	6
hospitalizado	196	338	250	349	581	765	6
(10	254	338	267	349	581	765	6
%).	271	338	283	349	581	765	6
El	48	348	56	360	581	765	6
estadio	60	348	89	360	581	765	6
IV	93	348	101	360	581	765	6
se	105	348	113	360	581	765	6
caracteriza	117	348	163	360	581	765	6
porque	167	348	195	360	581	765	6
de	199	348	209	360	581	765	6
10	213	348	223	360	581	765	6
a	227	348	231	360	581	765	6
15	235	348	245	360	581	765	6
%	249	348	254	360	581	765	6
de	258	348	268	360	581	765	6
los	272	348	283	360	581	765	6
pacientes	48	359	87	370	581	765	6
hospitalizados	94	359	151	370	581	765	6
desarrollará	159	359	207	370	581	765	6
el	214	359	222	370	581	765	6
síndrome	229	359	266	370	581	765	6
de	274	359	283	370	581	765	6
dificultad	48	370	86	381	581	765	6
respiratoria	89	370	136	381	581	765	6
agudo	138	370	162	381	581	765	6
(SDRA).	165	370	195	381	581	765	6
En	198	370	207	381	581	765	6
el	210	370	218	381	581	765	6
estadio	220	370	249	381	581	765	6
V,	252	370	259	381	581	765	6
entre	262	370	283	381	581	765	6
2	48	381	53	392	581	765	6
a	56	381	61	392	581	765	6
20	64	381	73	392	581	765	6
%	76	381	81	392	581	765	6
de	84	381	94	392	581	765	6
los	97	381	108	392	581	765	6
enfermos	111	381	149	392	581	765	6
desarrollarán	152	381	205	392	581	765	6
las	208	381	219	392	581	765	6
complicaciones	222	381	283	392	581	765	6
cardiovasculares	48	392	115	403	581	765	6
y	125	392	129	403	581	765	6
mencionadas,	189	392	245	403	581	765	6
y	255	392	259	403	581	765	6
que	269	392	283	403	581	765	6
pueden	48	402	78	414	581	765	6
agravarse	81	402	120	414	581	765	6
por	124	402	137	414	581	765	6
el	141	402	148	414	581	765	6
desbalance	152	402	197	414	581	765	6
iónico	200	402	224	414	581	765	6
(hipocalemia,	228	402	283	414	581	765	6
hipomagnesemia)	48	413	119	424	581	765	6
o	121	413	126	424	581	765	6
por	128	413	142	424	581	765	6
el	144	413	152	424	581	765	6
desequilibrio	154	413	206	424	581	765	6
ácido-básico	209	413	259	424	581	765	6
(38)	261	414	271	421	581	765	6
.	271	413	274	424	581	765	6
El	48	435	56	446	581	765	6
estadio	62	435	93	446	581	765	6
VI	99	435	107	446	581	765	6
corresponde	113	435	165	446	581	765	6
a	171	435	176	446	581	765	6
la	182	435	190	446	581	765	6
etapa	196	435	220	446	581	765	6
crítica	226	435	253	446	581	765	6
de	259	435	270	446	581	765	6
la	276	435	283	446	581	765	6
infección:	48	446	90	457	581	765	6
de	93	446	103	457	581	765	6
diez	106	446	124	457	581	765	6
pacientes	127	446	167	457	581	765	6
intubados,	170	446	215	457	581	765	6
solo	217	446	234	457	581	765	6
se	237	446	246	457	581	765	6
salvarán	249	446	283	457	581	765	6
dos.	48	456	66	468	581	765	6
El	74	456	81	468	581	765	6
daño	89	456	109	468	581	765	6
pulmonar	117	456	157	468	581	765	6
inflamatorio	165	456	217	468	581	765	6
y	225	456	229	468	581	765	6
trombótico	237	456	283	468	581	765	6
o	48	467	53	478	581	765	6
microtrombótico	61	467	131	478	581	765	6
es	139	467	148	478	581	765	6
tan	155	467	169	478	581	765	6
severo,	176	467	207	478	581	765	6
que	215	467	230	478	581	765	6
el	237	467	245	478	581	765	6
brindar	253	467	283	478	581	765	6
volumen	48	478	84	489	581	765	6
y	86	478	91	489	581	765	6
presión	94	478	124	489	581	765	6
a	127	478	132	489	581	765	6
un	135	478	145	489	581	765	6
pulmón	148	478	179	489	581	765	6
microtrombosado	182	478	255	489	581	765	6
puede	258	478	283	489	581	765	6
tornarse	48	489	83	500	581	765	6
deletéreo.	87	489	131	500	581	765	6
La	134	489	144	500	581	765	6
solución	147	489	181	500	581	765	6
o	184	489	189	500	581	765	6
la	193	489	200	500	581	765	6
cura	203	489	222	500	581	765	6
no	225	489	235	500	581	765	6
está	238	489	255	500	581	765	6
en	259	489	269	500	581	765	6
los	272	489	283	500	581	765	6
ventiladores,	48	500	104	511	581	765	6
son	106	500	120	511	581	765	6
solo	123	500	140	511	581	765	6
una	142	500	157	511	581	765	6
estrategia	160	500	203	511	581	765	6
coadyuvante,	205	500	262	511	581	765	6
pero	264	500	283	511	581	765	6
no	48	510	58	522	581	765	6
definitiva	63	510	103	522	581	765	6
(39,40)	108	511	125	518	581	765	6
.	126	510	129	522	581	765	6
Hasta	133	510	156	522	581	765	6
la	160	510	167	522	581	765	6
fecha	172	510	194	522	581	765	6
(13	198	510	211	522	581	765	6
de	215	510	225	522	581	765	6
diciembre	229	510	269	522	581	765	6
de	274	510	283	522	581	765	6
2020),	48	521	74	532	581	765	6
en	77	521	87	532	581	765	6
esta	91	521	108	532	581	765	6
etapa	112	521	135	532	581	765	6
la	139	521	146	532	581	765	6
única	150	521	171	532	581	765	6
terapia	175	521	204	532	581	765	6
farmacológica	208	521	265	532	581	765	6
que	269	521	283	532	581	765	6
ha	48	532	58	543	581	765	6
mostrado	63	532	100	543	581	765	6
evidencia	105	532	144	543	581	765	6
de	148	532	158	543	581	765	6
beneficio	163	532	200	543	581	765	6
son	205	532	218	543	581	765	6
los	223	532	234	543	581	765	6
corticoides	239	532	283	543	581	765	6
(específicamente,	48	543	120	554	581	765	6
dexametasona),	123	543	188	554	581	765	6
y	190	543	195	554	581	765	6
solo	197	543	213	554	581	765	6
en	216	543	226	554	581	765	6
esta	228	543	245	554	581	765	6
etapa	248	543	271	554	581	765	6
de	274	543	283	554	581	765	6
la	48	554	56	565	581	765	6
enfermedad	57	554	106	565	581	765	6
(41)	107	554	117	561	581	765	6
.	117	554	120	565	581	765	6
La	122	554	131	565	581	765	6
cloroquina-hidroxicloroquina	133	554	255	565	581	765	6
que	257	554	273	565	581	765	6
se	275	554	283	565	581	765	6
consideraba	48	564	99	576	581	765	6
como	101	564	123	576	581	765	6
una	126	564	141	576	581	765	6
solución,	143	564	181	576	581	765	6
no	183	564	193	576	581	765	6
ha	195	564	205	576	581	765	6
demostrado	208	564	257	576	581	765	6
serlo,	259	564	283	576	581	765	6
con	48	575	63	586	581	765	6
base	66	575	85	586	581	765	6
en	87	575	97	586	581	765	6
la	100	575	108	586	581	765	6
evidencia	111	575	151	586	581	765	6
existente.	154	575	197	586	581	765	6
Estos	199	575	221	586	581	765	6
fármacos,	224	575	265	586	581	765	6
que	268	575	283	586	581	765	6
fueron	48	586	76	597	581	765	6
promocionados	78	586	142	597	581	765	6
hasta	145	586	167	597	581	765	6
por	170	586	184	597	581	765	6
dirigentes	186	586	228	597	581	765	6
políticos,	231	586	271	597	581	765	6
no	273	586	283	597	581	765	6
son	48	597	62	608	581	765	6
benéficos,	64	597	108	608	581	765	6
ni	111	597	118	608	581	765	6
como	121	597	143	608	581	765	6
profilácticos	145	597	198	608	581	765	6
ni	200	597	208	608	581	765	6
en	210	597	220	608	581	765	6
el	223	597	231	608	581	765	6
tratamiento	233	597	283	608	581	765	6
de	48	608	58	619	581	765	6
la	61	608	69	619	581	765	6
enfermedad.	72	608	126	619	581	765	6
Es	48	629	57	640	581	765	6
necesario	62	629	100	640	581	765	6
anotar	106	629	132	640	581	765	6
que	137	629	152	640	581	765	6
la	158	629	165	640	581	765	6
mortalidad	170	629	214	640	581	765	6
varía	220	629	240	640	581	765	6
entre	245	629	267	640	581	765	6
los	272	629	283	640	581	765	6
países,	48	640	76	651	581	765	6
o	79	640	84	651	581	765	6
bien	87	640	104	651	581	765	6
por	107	640	121	651	581	765	6
diferencias	124	640	168	651	581	765	6
étnicas	171	640	200	651	581	765	6
o	203	640	208	651	581	765	6
genéticas	211	640	249	651	581	765	6
(incluso	252	640	283	651	581	765	6
por	48	651	62	662	581	765	6
el	67	651	74	662	581	765	6
grupo	79	651	102	662	581	765	6
sanguíneo,	107	651	151	662	581	765	6
se	156	651	164	662	581	765	6
sabe	169	651	188	662	581	765	6
que	193	651	208	662	581	765	6
las	213	651	224	662	581	765	6
personas	229	651	264	662	581	765	6
con	269	651	283	662	581	765	6
grupo	48	662	71	673	581	765	6
O	75	662	81	673	581	765	6
tienen	85	662	111	673	581	765	6
mejor	115	662	139	673	581	765	6
pronóstico)	143	662	188	673	581	765	6
(42)	192	662	201	669	581	765	6
o	205	662	210	673	581	765	6
simplemente	214	662	266	673	581	765	6
por	270	662	283	673	581	765	6
indisciplina	48	672	94	684	581	765	6
social	96	672	119	684	581	765	6
o	122	672	127	684	581	765	6
falta	129	672	148	684	581	765	6
de	151	672	161	684	581	765	6
uniformidad	163	672	212	684	581	765	6
en	215	672	224	684	581	765	6
la	227	672	234	684	581	765	6
recolección	237	672	283	684	581	765	6
y	298	78	302	90	581	765	6
procesamiento	305	78	365	90	581	765	6
de	368	78	378	90	581	765	6
datos	381	78	403	90	581	765	6
(por	406	78	423	90	581	765	6
ejemplo,	426	78	462	90	581	765	6
las	465	78	476	90	581	765	6
personas	480	78	515	90	581	765	6
que	518	78	533	90	581	765	6
mueren	298	89	328	100	581	765	6
en	332	89	342	100	581	765	6
la	346	89	353	100	581	765	6
casa	357	89	375	100	581	765	6
por	379	89	392	100	581	765	6
miedo	396	89	421	100	581	765	6
a	425	89	429	100	581	765	6
acudir	433	89	458	100	581	765	6
oportunamente	462	89	524	100	581	765	6
a	528	89	533	100	581	765	6
un	298	100	307	111	581	765	6
hospital	311	100	343	111	581	765	6
“porque	347	100	380	111	581	765	6
me	384	100	396	111	581	765	6
pegan	400	100	424	111	581	765	6
el	428	100	436	111	581	765	6
virus”,	440	100	467	111	581	765	6
o	470	100	475	111	581	765	6
los	479	100	490	111	581	765	6
fallecidos	494	100	533	111	581	765	6
en	298	111	307	122	581	765	6
lugares	310	111	339	122	581	765	6
de	342	111	352	122	581	765	6
confinamiento	354	111	412	122	581	765	6
es	414	111	423	122	581	765	6
decir,	425	111	448	122	581	765	6
ancianatos,	451	111	497	122	581	765	6
cárceles	500	111	533	122	581	765	6
e	298	122	303	133	581	765	6
incluso	306	122	334	133	581	765	6
en	338	122	348	133	581	765	6
la	351	122	358	133	581	765	6
calle	362	122	381	133	581	765	6
(como	385	122	410	133	581	765	6
sucedió	414	122	444	133	581	765	6
en	447	122	457	133	581	765	6
Guayaquil	461	122	501	133	581	765	6
y	505	122	509	133	581	765	6
otros	513	122	533	133	581	765	6
lugares	298	132	327	144	581	765	6
de	329	132	339	144	581	765	6
Italia)	342	132	366	144	581	765	6
o	369	132	374	144	581	765	6
por	377	132	390	144	581	765	6
subregistros,	393	132	444	144	581	765	6
porque	447	132	475	144	581	765	6
no	478	132	488	144	581	765	6
se	491	132	499	144	581	765	6
dispone	502	132	533	144	581	765	6
de	298	143	308	154	581	765	6
pruebas	310	143	342	154	581	765	6
diagnósticas	345	143	394	154	581	765	6
suficientes	397	143	439	154	581	765	6
y	442	143	446	154	581	765	6
por	449	143	462	154	581	765	6
los	465	143	476	154	581	765	6
resultados	479	143	520	154	581	765	6
de	523	143	533	154	581	765	6
exámenes	298	154	338	165	581	765	6
falso	340	154	359	165	581	765	6
positivos	362	154	397	165	581	765	6
o	399	154	404	165	581	765	6
falso	406	154	426	165	581	765	6
negativos.	428	154	469	165	581	765	6
¿Y	298	176	307	187	581	765	6
LA	310	176	321	187	581	765	6
INMUNIDAD?	323	176	376	187	581	765	6
En	298	197	307	208	581	765	6
muchos	310	197	340	208	581	765	6
países	343	197	367	208	581	765	6
son	370	197	383	208	581	765	6
desconcertantes	386	197	452	208	581	765	6
los	455	197	466	208	581	765	6
informes	468	197	504	208	581	765	6
acerca	506	197	533	208	581	765	6
de	298	208	308	219	581	765	6
una	309	208	324	219	581	765	6
inmunidad	326	208	368	219	581	765	6
“parcial”	370	208	407	219	581	765	6
y	409	208	414	219	581	765	6
no	415	208	425	219	581	765	6
definitiva.	427	208	468	219	581	765	6
Se	470	208	480	219	581	765	6
ha	481	208	491	219	581	765	6
reportado	493	208	533	219	581	765	6
reinfecciones,	298	219	355	230	581	765	6
aparentemente	364	219	426	230	581	765	6
menos	436	219	462	230	581	765	6
letales,	471	219	502	230	581	765	6
y	511	219	516	230	581	765	6
la	526	219	533	230	581	765	6
inmunidad	298	230	340	241	581	765	6
“de	342	230	357	241	581	765	6
rebaño”	359	230	392	241	581	765	6
parece	394	230	421	241	581	765	6
no	424	230	433	241	581	765	6
funcionar	436	230	474	241	581	765	6
tan	476	230	489	241	581	765	6
bien	492	230	509	241	581	765	6
como	511	230	533	241	581	765	6
en	298	240	307	252	581	765	6
el	311	240	318	252	581	765	6
caso	321	240	339	252	581	765	6
de	342	240	352	252	581	765	6
Suecia.	355	240	385	252	581	765	6
Entonces,	388	240	427	252	581	765	6
la	430	240	438	252	581	765	6
última	441	240	467	252	581	765	6
esperanza	470	240	511	252	581	765	6
es	514	240	522	252	581	765	6
la	526	240	533	252	581	765	6
vacuna,	298	251	329	262	581	765	6
que	331	251	346	262	581	765	6
aunque	348	251	377	262	581	765	6
se	379	251	388	262	581	765	6
han	390	251	404	262	581	765	6
acortado	406	251	442	262	581	765	6
los	444	251	455	262	581	765	6
procesos	457	251	492	262	581	765	6
de	494	251	504	262	581	765	6
ensayo	505	251	533	262	581	765	6
terapéutico,	298	262	348	273	581	765	6
algunos	350	262	381	273	581	765	6
han	383	262	398	273	581	765	6
tenido	400	262	426	273	581	765	6
que	428	262	443	273	581	765	6
ser	446	262	458	273	581	765	6
replanteados.	460	262	516	273	581	765	6
Aún	518	262	533	273	581	765	6
no	298	273	307	284	581	765	6
sabemos	312	273	346	284	581	765	6
cuál	351	273	367	284	581	765	6
será	372	273	389	284	581	765	6
la	393	273	400	284	581	765	6
vacuna	405	273	433	284	581	765	6
(entre	438	273	463	284	581	765	6
los	467	273	478	284	581	765	6
cuatro	483	273	509	284	581	765	6
tipos	513	273	533	284	581	765	6
diferentes,	298	284	342	295	581	765	6
por	346	284	359	295	581	765	6
ahora	363	284	386	295	581	765	6
en	390	284	400	295	581	765	6
fase	404	284	420	295	581	765	6
III	424	284	432	295	581	765	6
de	435	284	445	295	581	765	6
estudio).	449	284	485	295	581	765	6
En	489	284	499	295	581	765	6
algunos	503	284	533	295	581	765	6
se	298	294	306	306	581	765	6
requiere	310	294	345	306	581	765	6
de	349	294	359	306	581	765	6
revacunación,	363	294	420	306	581	765	6
y	424	294	428	306	581	765	6
aun	433	294	447	306	581	765	6
no	452	294	461	306	581	765	6
sabemos	466	294	500	306	581	765	6
cuándo	504	294	533	306	581	765	6
estarán	298	305	328	316	581	765	6
disponibles	333	305	377	316	581	765	6
para	382	305	400	316	581	765	6
su	406	305	414	316	581	765	6
uso	419	305	432	316	581	765	6
masivo,	438	305	468	316	581	765	6
ojalá	474	305	494	316	581	765	6
que	499	305	514	316	581	765	6
con	519	305	533	316	581	765	6
equidad	298	316	330	327	581	765	6
para	332	316	350	327	581	765	6
todos	353	316	375	327	581	765	6
los	377	316	388	327	581	765	6
pueblos	391	316	422	327	581	765	6
y	424	316	428	327	581	765	6
países.	431	316	459	327	581	765	6
En	298	338	307	349	581	765	6
un	311	338	321	349	581	765	6
estudio	325	338	355	349	581	765	6
específico	359	338	399	349	581	765	6
reciente	403	338	437	349	581	765	6
(13	441	338	453	349	581	765	6
octubre	457	338	489	349	581	765	6
de	493	338	503	349	581	765	6
2020)	511	338	533	349	581	765	6
para	298	348	316	360	581	765	6
cuantificar	318	348	361	360	581	765	6
la	364	348	371	360	581	765	6
inmunidad	374	348	416	360	581	765	6
para	418	348	436	360	581	765	6
la	439	348	446	360	581	765	6
COVID-19	449	348	486	360	581	765	6
se	489	348	498	360	581	765	6
muestra	500	348	533	360	581	765	6
que	298	359	312	370	581	765	6
la	316	359	323	370	581	765	6
inmunidad	326	359	369	370	581	765	6
post-COVID-19	372	359	430	370	581	765	6
es	433	359	441	370	581	765	6
de	445	359	455	370	581	765	6
5	458	359	463	370	581	765	6
a	466	359	471	370	581	765	6
7	474	359	479	370	581	765	6
meses.	482	359	510	370	581	765	6
Pude	513	359	533	370	581	765	6
recurrir	298	370	328	381	581	765	6
(43)	331	371	340	377	581	765	6
.	340	370	344	381	581	765	6
¿VOLVEREMOS	298	392	359	403	581	765	6
A	366	392	371	403	581	765	6
LA	378	392	389	403	581	765	6
“NORMALIDAD”	395	392	463	403	581	765	6
O	471	392	477	403	581	765	6
EL	484	392	494	403	581	765	6
MUNDO	501	392	533	403	581	765	6
CAMBIARÁ?	298	403	346	414	581	765	6
Ojalá	298	424	319	435	581	765	6
no	325	424	335	435	581	765	6
volvamos	341	424	378	435	581	765	6
a	384	424	389	435	581	765	6
la	395	424	403	435	581	765	6
normalidad	409	424	454	435	581	765	6
de	460	424	470	435	581	765	6
la	476	424	484	435	581	765	6
inequidad,	490	424	533	435	581	765	6
marginamiento,	298	435	362	446	581	765	6
egoísmos-egolatría,	372	435	451	446	581	765	6
envidias,	462	435	498	446	581	765	6
odios,	509	435	533	446	581	765	6
violencia	298	446	334	457	581	765	6
intra	341	446	360	457	581	765	6
y	367	446	372	457	581	765	6
extrafamiliar,	379	446	433	457	581	765	6
corrupción	441	446	484	457	581	765	6
endémica,	491	446	533	457	581	765	6
polarizaciones	298	456	355	468	581	765	6
pasionales,	357	456	402	468	581	765	6
masacres,	404	456	444	468	581	765	6
guerras,	446	456	479	468	581	765	6
más	481	456	497	468	581	765	6
inventos	499	456	533	468	581	765	6
o	298	467	302	478	581	765	6
armamentos	306	467	356	478	581	765	6
nucleares	359	467	398	478	581	765	6
en	401	467	411	478	581	765	6
busca	414	467	437	478	581	765	6
de	441	467	451	478	581	765	6
la	454	467	461	478	581	765	6
autodestrucción,	465	467	533	478	581	765	6
ni	298	478	305	489	581	765	6
el	311	478	318	489	581	765	6
cierre	324	478	348	489	581	765	6
de	353	478	363	489	581	765	6
fronteras,	369	478	409	489	581	765	6
ni	415	478	422	489	581	765	6
el	428	478	435	489	581	765	6
populismo	441	478	482	489	581	765	6
barato	488	478	514	489	581	765	6
por	520	478	533	489	581	765	6
apetitos	298	489	330	500	581	765	6
políticos,	333	489	370	500	581	765	6
depredación,	373	489	426	500	581	765	6
deforestación,	428	489	486	500	581	765	6
polución...	489	489	533	500	581	765	6
y	298	500	302	511	581	765	6
demás	307	500	333	511	581	765	6
hechos	338	500	366	511	581	765	6
históricos.	371	500	413	511	581	765	6
En	418	500	428	511	581	765	6
la	433	500	440	511	581	765	6
historia	445	500	476	511	581	765	6
universal,	481	500	520	511	581	765	6
la	526	500	533	511	581	765	6
especie	298	510	328	522	581	765	6
humana	331	510	362	522	581	765	6
(mal	365	510	383	522	581	765	6
llamada	385	510	417	522	581	765	6
“La	420	510	434	522	581	765	6
reina	436	510	457	522	581	765	6
de	460	510	470	522	581	765	6
la	472	510	479	522	581	765	6
naturaleza”)	482	510	533	522	581	765	6
ha	298	521	307	532	581	765	6
demostrado	314	521	362	532	581	765	6
indolencia,	369	521	413	532	581	765	6
por	420	521	434	532	581	765	6
ejemplo:	441	521	477	532	581	765	6
después	484	521	516	532	581	765	6
de	523	521	533	532	581	765	6
las	298	532	309	543	581	765	6
dos	313	532	327	543	581	765	6
guerras	331	532	361	543	581	765	6
mundiales	366	532	407	543	581	765	6
y	411	532	416	543	581	765	6
la	420	532	428	543	581	765	6
bomba	432	532	459	543	581	765	6
atómica,	464	532	500	543	581	765	6
vino	504	532	521	543	581	765	6
la	526	532	533	543	581	765	6
“Guerra	298	543	330	554	581	765	6
Fría”	333	543	353	554	581	765	6
con	356	543	370	554	581	765	6
más	373	543	389	554	581	765	6
conflictos	391	543	430	554	581	765	6
bélicos	433	543	461	554	581	765	6
(Corea,	464	543	494	554	581	765	6
Vietnam,	496	543	533	554	581	765	6
Afganistán,	298	554	343	565	581	765	6
Siria,	348	554	369	565	581	765	6
Guerra	374	554	402	565	581	765	6
del	407	554	419	565	581	765	6
Golfo,	424	554	449	565	581	765	6
Guerra	454	554	482	565	581	765	6
de	487	554	496	565	581	765	6
los	501	554	513	565	581	765	6
Seis	517	554	533	565	581	765	6
Días,	298	564	317	576	581	765	6
Ruanda,	320	564	352	576	581	765	6
Chechenia,	354	564	399	576	581	765	6
etc.).	402	564	424	576	581	765	6
Además,	426	564	460	576	581	765	6
hoy	463	564	477	576	581	765	6
la	479	564	486	576	581	765	6
humanidad	489	564	533	576	581	765	6
está	298	575	314	586	581	765	6
armada	318	575	349	586	581	765	6
nuclearmente	353	575	408	586	581	765	6
más	412	575	428	586	581	765	6
que	432	575	447	586	581	765	6
nunca	451	575	475	586	581	765	6
(dependemos	479	575	533	586	581	765	6
de	298	586	308	597	581	765	6
algún	313	586	335	597	581	765	6
mandatario	340	586	386	597	581	765	6
insensato	391	586	429	597	581	765	6
que	434	586	449	597	581	765	6
oprima	455	586	483	597	581	765	6
un	488	586	498	597	581	765	6
botón).	503	586	533	597	581	765	6
Seguimos	298	597	335	608	581	765	6
deforestando	337	597	391	608	581	765	6
y	393	597	398	608	581	765	6
generando	400	597	443	608	581	765	6
una	445	597	460	608	581	765	6
enorme	462	597	493	608	581	765	6
polución,	495	597	533	608	581	765	6
cuyas	298	608	320	619	581	765	6
consecuencias	324	608	381	619	581	765	6
han	385	608	399	619	581	765	6
ocasionado	403	608	448	619	581	765	6
el	451	608	459	619	581	765	6
cambio	463	608	492	619	581	765	6
climático	496	608	533	619	581	765	6
y	298	618	302	630	581	765	6
un	308	618	318	630	581	765	6
mayor	324	618	349	630	581	765	6
daño	355	618	374	630	581	765	6
vascular	380	618	413	630	581	765	6
por	419	618	433	630	581	765	6
polución-oxidación.	438	618	518	630	581	765	6
La	524	618	533	630	581	765	6
economía	298	629	336	640	581	765	6
es	340	629	348	640	581	765	6
cada	351	629	370	640	581	765	6
vez	374	629	387	640	581	765	6
de	391	629	400	640	581	765	6
mayor	404	629	429	640	581	765	6
inequidad	432	629	472	640	581	765	6
y	475	629	479	640	581	765	6
la	483	629	490	640	581	765	6
migración	493	629	533	640	581	765	6
que,	298	640	316	651	581	765	6
anteriormente,	318	640	380	651	581	765	6
iba	382	640	395	651	581	765	6
de	397	640	407	651	581	765	6
oriente	409	640	439	651	581	765	6
hacia	441	640	462	651	581	765	6
occidente,	465	640	508	651	581	765	6
ahora	510	640	533	651	581	765	6
predomina	298	651	341	662	581	765	6
de	346	651	356	662	581	765	6
sur	361	651	373	662	581	765	6
a	378	651	383	662	581	765	6
norte.	388	651	413	662	581	765	6
La	418	651	428	662	581	765	6
desnutrición	433	651	483	662	581	765	6
infantil,	488	651	520	662	581	765	6
la	526	651	533	662	581	765	6
muerte	298	662	327	673	581	765	6
por	330	662	343	673	581	765	6
hambre	346	662	376	673	581	765	6
y,	379	662	386	673	581	765	6
en	388	662	398	673	581	765	6
el	401	662	408	673	581	765	6
otro	411	662	428	673	581	765	6
extremo,	430	662	467	673	581	765	6
la	470	662	478	673	581	765	6
obesidad	480	662	516	673	581	765	6
con	519	662	533	673	581	765	6
sus	298	672	310	684	581	765	6
consecuencias	314	672	372	684	581	765	6
cardio-metabólicas	376	672	453	684	581	765	6
como	457	672	479	684	581	765	6
muestra	483	672	516	684	581	765	6
fiel	520	672	533	684	581	765	6
https://doi.org/10.24265/horizmed.2021.v21n2.14	326	723	533	735	581	765	6
Hablando	152	29	190	40	581	765	7
de	193	29	202	40	581	765	7
pandemias	205	29	248	40	581	765	7
y	250	29	255	40	581	765	7
pared	257	29	280	40	581	765	7
vascular.	283	29	318	40	581	765	7
Desde	320	29	344	40	581	765	7
el	347	29	354	40	581	765	7
endotelio	357	29	395	40	581	765	7
hacia	397	29	419	40	581	765	7
lo	421	29	429	40	581	765	7
socioeconómico-psicológico:	168	40	282	51	581	765	7
una	285	40	299	51	581	765	7
aproximación	302	40	356	51	581	765	7
con	358	40	372	51	581	765	7
evidencia	375	40	413	51	581	765	7
de	48	78	58	90	581	765	7
un	61	78	71	90	581	765	7
mundo	73	78	100	90	581	765	7
desde	103	78	126	90	581	765	7
siempre	129	78	161	90	581	765	7
propenso	164	78	200	90	581	765	7
hacia	203	78	224	90	581	765	7
la	227	78	234	90	581	765	7
inequidad	237	78	276	90	581	765	7
y	279	78	283	90	581	765	7
desigualdad	48	89	96	100	581	765	7
social	98	89	121	100	581	765	7
y	123	89	128	100	581	765	7
económica.	130	89	176	100	581	765	7
Todo	178	89	197	100	581	765	7
esto	199	89	216	100	581	765	7
nos	218	89	232	100	581	765	7
ha	234	89	244	100	581	765	7
mostrado	246	89	283	100	581	765	7
que,	48	100	66	111	581	765	7
ante	70	100	88	111	581	765	7
las	91	100	102	111	581	765	7
tragedias	106	100	143	111	581	765	7
planetarias,	146	100	194	111	581	765	7
a	198	100	202	111	581	765	7
diferencia	206	100	247	111	581	765	7
de	250	100	260	111	581	765	7
otras	263	100	283	111	581	765	7
especies	48	111	82	122	581	765	7
animales,	83	111	122	122	581	765	7
no	123	111	133	122	581	765	7
nos	134	111	147	122	581	765	7
unimos,	148	111	180	122	581	765	7
no	180	111	190	122	581	765	7
nos	191	111	204	122	581	765	7
volvemos	205	111	243	122	581	765	7
gregarios.	243	111	283	122	581	765	7
Seguimos	48	122	85	133	581	765	7
indiferentes	89	122	138	133	581	765	7
ante	142	122	160	133	581	765	7
los	163	122	175	133	581	765	7
demás.	178	122	207	133	581	765	7
Una	211	122	227	133	581	765	7
pandemia	230	122	270	133	581	765	7
de	274	122	283	133	581	765	7
no	48	132	58	144	581	765	7
muy	62	132	79	144	581	765	7
alta	82	132	98	144	581	765	7
letalidad	102	132	138	144	581	765	7
(muchísimo	142	132	188	144	581	765	7
menor	192	132	217	144	581	765	7
comparada	221	132	265	144	581	765	7
con	269	132	283	144	581	765	7
la	48	143	56	154	581	765	7
desnutrición,	59	143	112	154	581	765	7
pobreza,	115	143	150	154	581	765	7
enfermedades	153	143	210	154	581	765	7
cardiovasculares,	213	143	283	154	581	765	7
cáncer,	48	154	77	165	581	765	7
etc.),	80	154	103	165	581	765	7
pero	106	154	125	165	581	765	7
que	128	154	143	165	581	765	7
nos	146	154	159	165	581	765	7
amenaza	162	154	198	165	581	765	7
a	201	154	206	165	581	765	7
todos	209	154	231	165	581	765	7
sin	234	154	245	165	581	765	7
distingos	248	154	283	165	581	765	7
sociales	48	165	80	176	581	765	7
ni	82	165	89	176	581	765	7
regionales,	92	165	136	176	581	765	7
nos	138	165	152	176	581	765	7
ha	154	165	164	176	581	765	7
generado	166	165	203	176	581	765	7
una	205	165	220	176	581	765	7
carga	222	165	244	176	581	765	7
de	246	165	256	176	581	765	7
miedo	259	165	283	176	581	765	7
con	48	176	62	187	581	765	7
sus	65	176	77	187	581	765	7
implicaciones	79	176	134	187	581	765	7
físicas,	137	176	165	187	581	765	7
emocionales	167	176	217	187	581	765	7
y	220	176	224	187	581	765	7
económicas.	227	176	277	187	581	765	7
En	48	197	58	208	581	765	7
la	67	197	74	208	581	765	7
realidad	83	197	116	208	581	765	7
y	125	197	129	208	581	765	7
en	138	197	148	208	581	765	7
la	156	197	164	208	581	765	7
práctica,	172	197	209	208	581	765	7
una	218	197	232	208	581	765	7
estructura	241	197	283	208	581	765	7
ultramicroscópica	48	208	122	219	581	765	7
ha	129	208	139	219	581	765	7
cambiado	146	208	186	219	581	765	7
nuestra	193	208	224	219	581	765	7
rutina	232	208	256	219	581	765	7
y	264	208	268	219	581	765	7
la	276	208	283	219	581	765	7
“normalidad”	48	219	104	230	581	765	7
y	109	219	114	230	581	765	7
nos	119	219	132	230	581	765	7
plantea	137	219	168	230	581	765	7
una	173	219	188	230	581	765	7
resignificación	193	219	252	230	581	765	7
de	257	219	267	230	581	765	7
las	272	219	283	230	581	765	7
pequeñas	48	230	87	241	581	765	7
cosas.	92	230	117	241	581	765	7
En	121	230	131	241	581	765	7
la	136	230	143	241	581	765	7
teoría,	148	230	176	241	581	765	7
sería	181	230	201	241	581	765	7
esperanzador	205	230	260	241	581	765	7
que,	265	230	283	241	581	765	7
del	48	240	61	252	581	765	7
asteroide	65	240	103	252	581	765	7
B612,	107	240	130	252	581	765	7
volviese	134	240	167	252	581	765	7
El	170	240	178	252	581	765	7
Principito	182	240	221	252	581	765	7
de	225	240	235	252	581	765	7
Antoine	238	240	270	252	581	765	7
de	273	240	283	252	581	765	7
Saint-Exupery	48	251	105	262	581	765	7
a	110	251	115	262	581	765	7
comentarnos,	121	251	177	262	581	765	7
amablemente,	183	251	242	262	581	765	7
sobre	248	251	270	262	581	765	7
la	276	251	283	262	581	765	7
forma	48	262	72	273	581	765	7
tan	76	262	89	273	581	765	7
extraña	93	262	124	273	581	765	7
como	128	262	150	273	581	765	7
los	153	262	164	273	581	765	7
adultos	168	262	198	273	581	765	7
vemos	201	262	227	273	581	765	7
la	230	262	238	273	581	765	7
vida.	241	262	262	273	581	765	7
Pero	265	262	283	273	581	765	7
nuestra	48	273	79	284	581	765	7
estulticia	82	273	120	284	581	765	7
y	124	273	128	284	581	765	7
la	131	273	139	284	581	765	7
condición	142	273	181	284	581	765	7
humana	184	273	216	284	581	765	7
de	219	273	229	284	581	765	7
la	233	273	240	284	581	765	7
que	243	273	258	284	581	765	7
tanto	261	273	283	284	581	765	7
habló	48	284	71	295	581	765	7
Anna	74	284	94	295	581	765	7
Arendt,	97	284	128	295	581	765	7
no	132	284	142	295	581	765	7
nos	145	284	159	295	581	765	7
dejan	163	284	186	295	581	765	7
vislumbrar	189	284	233	295	581	765	7
un	236	284	246	295	581	765	7
volver	250	284	275	295	581	765	7
a	279	284	283	295	581	765	7
lo	48	294	56	306	581	765	7
“normal”.	60	294	102	306	581	765	7
Volveremos,	107	294	157	306	581	765	7
seguramente,	161	294	218	306	581	765	7
a	222	294	227	306	581	765	7
vivir	232	294	249	306	581	765	7
de	254	294	264	306	581	765	7
una	269	294	283	306	581	765	7
manera	48	305	79	316	581	765	7
diferente	84	305	122	316	581	765	7
conviviendo	127	305	176	316	581	765	7
con	181	305	195	316	581	765	7
un	200	305	210	316	581	765	7
virus	215	305	235	316	581	765	7
más	240	305	256	316	581	765	7
en	261	305	271	316	581	765	7
la	276	305	283	316	581	765	7
Tierra,	48	316	76	327	581	765	7
hasta	79	316	101	327	581	765	7
que	104	316	119	327	581	765	7
la	122	316	129	327	581	765	7
ciencia	132	316	161	327	581	765	7
(ahora	164	316	191	327	581	765	7
ponderada,	194	316	240	327	581	765	7
aplaudida	243	316	283	327	581	765	7
y	48	327	53	338	581	765	7
esperanzadora)	55	327	118	338	581	765	7
logre	121	327	142	338	581	765	7
contenerlo.	144	327	192	338	581	765	7
Y	48	348	53	360	581	765	7
el	56	348	64	360	581	765	7
tsunami	66	348	98	360	581	765	7
post-COVID-19	101	348	159	360	581	765	7
disparará	162	348	199	360	581	765	7
aún	202	348	216	360	581	765	7
más	219	348	235	360	581	765	7
la	238	348	245	360	581	765	7
pobreza,	248	348	283	360	581	765	7
la	48	359	56	370	581	765	7
inequidad:	60	359	103	370	581	765	7
habrá	112	359	135	370	581	765	7
más	139	359	155	370	581	765	7
miseria,	159	359	192	370	581	765	7
menos	196	359	222	370	581	765	7
empleos,	226	359	263	370	581	765	7
más	268	359	283	370	581	765	7
violencia	48	370	84	381	581	765	7
para	89	370	107	381	581	765	7
simplemente	112	370	164	381	581	765	7
subsistir...	168	370	210	381	581	765	7
y	215	370	219	381	581	765	7
mucho	224	370	250	381	581	765	7
más,	255	370	274	381	581	765	7
y	279	370	283	381	581	765	7
ya	48	381	57	392	581	765	7
no	61	381	71	392	581	765	7
seremos	74	381	107	392	581	765	7
los	111	381	122	392	581	765	7
“mismos	126	381	160	392	581	765	7
de	164	381	174	392	581	765	7
entonces”.	177	381	222	392	581	765	7
Se	225	381	235	392	581	765	7
ha	238	381	248	392	581	765	7
hablado	252	381	283	392	581	765	7
mucho	48	392	75	403	581	765	7
de	79	392	89	403	581	765	7
resiliencia	94	392	135	403	581	765	7
y	140	392	144	403	581	765	7
de	149	392	159	403	581	765	7
autoinventarnos.	164	392	232	403	581	765	7
La	236	392	246	403	581	765	7
realidad	250	392	283	403	581	765	7
es	48	402	57	414	581	765	7
que	61	402	76	414	581	765	7
la	81	402	88	414	581	765	7
resiliencia	92	402	134	414	581	765	7
es	138	402	147	414	581	765	7
un	151	402	161	414	581	765	7
término	166	402	198	414	581	765	7
físico	202	402	223	414	581	765	7
adoptado	228	402	266	414	581	765	7
por	270	402	283	414	581	765	7
la	48	413	56	424	581	765	7
psicología	61	413	100	424	581	765	7
(estado	105	413	135	424	581	765	7
en	140	413	150	424	581	765	7
que,	155	413	173	424	581	765	7
por	178	413	192	424	581	765	7
ejemplo,	197	413	233	424	581	765	7
una	238	413	253	424	581	765	7
pelota	258	413	283	424	581	765	7
de	48	424	58	435	581	765	7
caucho	63	424	91	435	581	765	7
que	96	424	110	435	581	765	7
choca	115	424	139	435	581	765	7
contra	143	424	169	435	581	765	7
un	174	424	184	435	581	765	7
muro	188	424	209	435	581	765	7
adopta	214	424	241	435	581	765	7
el	246	424	254	435	581	765	7
golpe,	258	424	283	435	581	765	7
pero	48	435	66	446	581	765	7
vuelve	71	435	98	446	581	765	7
a	102	435	107	446	581	765	7
su	112	435	121	446	581	765	7
estado	126	435	152	446	581	765	7
inicial).	157	435	188	446	581	765	7
Ahora	193	435	216	446	581	765	7
tendremos	221	435	264	446	581	765	7
que	269	435	283	446	581	765	7
hablar	48	446	74	457	581	765	7
y	79	446	84	457	581	765	7
adaptarnos	89	446	134	457	581	765	7
o	139	446	144	457	581	765	7
crear	150	446	171	457	581	765	7
la	176	446	184	457	581	765	7
“nueva	189	446	218	457	581	765	7
normalidad”	223	446	273	457	581	765	7
y	279	446	283	457	581	765	7
reinventarnos,	48	456	107	468	581	765	7
no	110	456	120	468	581	765	7
es	124	456	132	468	581	765	7
posible.	136	456	168	468	581	765	7
El	172	456	179	468	581	765	7
ser	183	456	195	468	581	765	7
humano,	199	456	234	468	581	765	7
de	237	456	247	468	581	765	7
acuerdo	251	456	283	468	581	765	7
con	48	467	62	478	581	765	7
Ortega	66	467	94	478	581	765	7
y	98	467	102	478	581	765	7
Gasset,	106	467	136	478	581	765	7
es	140	467	149	478	581	765	7
fruto,	153	467	176	478	581	765	7
en	180	467	190	478	581	765	7
gran	194	467	211	478	581	765	7
parte,	215	467	240	478	581	765	7
del	244	467	257	478	581	765	7
“yo	261	467	275	478	581	765	7
y	279	467	283	478	581	765	7
mis	48	478	62	489	581	765	7
circunstancias”.	66	478	131	489	581	765	7
Y	134	478	139	489	581	765	7
si	143	478	149	489	581	765	7
estas	153	478	173	489	581	765	7
cambiaron	177	478	219	489	581	765	7
abruptamente,	223	478	283	489	581	765	7
deberemos	48	489	92	500	581	765	7
seguir	96	489	120	500	581	765	7
protegiéndonos:	124	489	189	500	581	765	7
tapabocas	193	489	234	500	581	765	7
por	238	489	251	500	581	765	7
tiempo	255	489	283	500	581	765	7
indefinido,	48	500	91	511	581	765	7
distanciamiento	97	500	161	511	581	765	7
social,	167	500	193	511	581	765	7
ojalá	199	500	219	511	581	765	7
no	225	500	234	511	581	765	7
familiar,	240	500	273	511	581	765	7
y	279	500	283	511	581	765	7
razonables	48	510	91	522	581	765	7
medidas	94	510	127	522	581	765	7
de	130	510	140	522	581	765	7
higiene.	142	510	175	522	581	765	7
Y	177	510	182	522	581	765	7
el	185	510	192	522	581	765	7
segundo	195	510	227	522	581	765	7
tsunami,	230	510	265	522	581	765	7
más	268	510	283	522	581	765	7
cercano,	48	521	83	532	581	765	7
será	86	521	103	532	581	765	7
la	106	521	113	532	581	765	7
avalancha	116	521	156	532	581	765	7
de	159	521	169	532	581	765	7
enfermos	171	521	209	532	581	765	7
con	212	521	226	532	581	765	7
falla	228	521	247	532	581	765	7
cardíaca	249	521	283	532	581	765	7
descompensada,	48	532	115	543	581	765	7
hipertensión	122	532	172	543	581	765	7
arterial	179	532	210	543	581	765	7
descompensada,	217	532	283	543	581	765	7
diabéticos	48	543	89	554	581	765	7
descompensados,	93	543	164	554	581	765	7
etc.,	168	543	187	554	581	765	7
fruto	191	543	211	554	581	765	7
del	215	543	227	554	581	765	7
miedo	231	543	256	554	581	765	7
de	260	543	270	554	581	765	7
no	274	543	283	554	581	765	7
consultar	48	554	85	565	581	765	7
a	89	554	93	565	581	765	7
hospitales	96	554	137	565	581	765	7
por	140	554	153	565	581	765	7
temor	157	554	181	565	581	765	7
al	184	554	191	565	581	765	7
virus	195	554	214	565	581	765	7
o,	217	554	225	565	581	765	7
simplemente,	228	554	283	565	581	765	7
porque	48	564	76	576	581	765	7
no	78	564	88	576	581	765	7
tuvieron	90	564	123	576	581	765	7
dinero	125	564	151	576	581	765	7
para	153	564	171	576	581	765	7
comprar	172	564	206	576	581	765	7
sus	208	564	220	576	581	765	7
medicamentos.	222	564	283	576	581	765	7
¿Y	48	586	58	597	581	765	7
EL	61	586	71	597	581	765	7
PAPEL	73	586	100	597	581	765	7
DE	103	586	114	597	581	765	7
LA	117	586	128	597	581	765	7
MEDICINA?	130	586	176	597	581	765	7
En	48	608	58	619	581	765	7
los	60	608	71	619	581	765	7
últimos	74	608	103	619	581	765	7
meses	106	608	130	619	581	765	7
se	132	608	141	619	581	765	7
han	143	608	158	619	581	765	7
multiplicado	160	608	210	619	581	765	7
los	213	608	224	619	581	765	7
estudios	226	608	259	619	581	765	7
sobre	262	608	283	619	581	765	7
tratamientos	48	618	100	630	581	765	7
posibles	103	618	135	630	581	765	7
contra	137	618	163	630	581	765	7
la	166	618	173	630	581	765	7
COVID-19,	175	618	216	630	581	765	7
aunque	219	618	248	630	581	765	7
también	250	618	283	630	581	765	7
se	48	629	57	640	581	765	7
han	60	629	74	640	581	765	7
difundido	77	629	116	640	581	765	7
alertas	119	629	146	640	581	765	7
sobre	150	629	171	640	581	765	7
posibles	175	629	207	640	581	765	7
fracasos	210	629	243	640	581	765	7
o	246	629	251	640	581	765	7
efectos	254	629	283	640	581	765	7
adversos.	48	640	86	651	581	765	7
El	91	640	98	651	581	765	7
portal	102	640	127	651	581	765	7
clinicaltrials.gov	131	640	198	651	581	765	7
lleva	202	640	222	651	581	765	7
el	226	640	234	651	581	765	7
registro	238	640	269	651	581	765	7
de	274	640	283	651	581	765	7
los	48	651	59	662	581	765	7
ensayos	62	651	93	662	581	765	7
clínicos.	96	651	129	662	581	765	7
Al	131	651	139	662	581	765	7
momento	142	651	180	662	581	765	7
de	183	651	193	662	581	765	7
redactar	195	651	230	662	581	765	7
este	233	651	250	662	581	765	7
artículo	252	651	283	662	581	765	7
había	48	662	70	673	581	765	7
2977	76	662	95	673	581	765	7
estudios	102	662	135	673	581	765	7
en	141	662	151	673	581	765	7
curso.	157	662	182	673	581	765	7
Algunos	188	662	219	673	581	765	7
medicamentos	225	662	283	673	581	765	7
parecen	48	672	81	684	581	765	7
prometedores	84	672	140	684	581	765	7
y	143	672	148	684	581	765	7
la	151	672	159	684	581	765	7
eficacia	162	672	193	684	581	765	7
de	196	672	206	684	581	765	7
otros	210	672	230	684	581	765	7
todavía	233	672	263	684	581	765	7
está	267	672	283	684	581	765	7
Horiz	48	723	69	735	581	765	7
Med	72	723	88	735	581	765	7
(Lima)	91	723	117	735	581	765	7
2021;	120	723	142	735	581	765	7
21(2):e1521	144	723	192	735	581	765	7
por	298	78	311	90	581	765	7
probar,	314	78	342	90	581	765	7
pero	345	78	363	90	581	765	7
aún	365	78	380	90	581	765	7
no	383	78	392	90	581	765	7
tenemos	395	78	429	90	581	765	7
la	432	78	439	90	581	765	7
solución,	442	78	478	90	581	765	7
solo	480	78	496	90	581	765	7
tenemos	499	78	533	90	581	765	7
paliativos.	298	89	340	100	581	765	7
Actualmente,	298	111	352	122	581	765	7
en	360	111	369	122	581	765	7
todo	377	111	395	122	581	765	7
el	402	111	410	122	581	765	7
mundo	417	111	444	122	581	765	7
hay	451	111	465	122	581	765	7
cerca	472	111	494	122	581	765	7
de	502	111	512	122	581	765	7
200	519	111	533	122	581	765	7
investigaciones	298	122	359	133	581	765	7
de	362	122	372	133	581	765	7
fármacos	374	122	411	133	581	765	7
para	414	122	432	133	581	765	7
combatir	435	122	471	133	581	765	7
el	474	122	481	133	581	765	7
SARS-CoV-2,	484	122	533	133	581	765	7
la	298	132	305	144	581	765	7
mayoría	310	132	342	144	581	765	7
de	347	132	356	144	581	765	7
ellos	361	132	380	144	581	765	7
son	384	132	398	144	581	765	7
antivirales,	402	132	448	144	581	765	7
aunque	453	132	482	144	581	765	7
también	487	132	520	144	581	765	7
se	524	132	533	144	581	765	7
estudian	298	143	332	154	581	765	7
otros	335	143	355	154	581	765	7
que	358	143	373	154	581	765	7
actúan	376	143	403	154	581	765	7
en	406	143	416	154	581	765	7
el	419	143	427	154	581	765	7
sistema	430	143	460	154	581	765	7
inmune.	463	143	496	154	581	765	7
Además,	499	143	533	154	581	765	7
se	298	154	306	165	581	765	7
analiza	310	154	338	165	581	765	7
el	341	154	349	165	581	765	7
uso	352	154	366	165	581	765	7
de	369	154	379	165	581	765	7
anticuerpos	382	154	429	165	581	765	7
monoclonales,	433	154	491	165	581	765	7
de	494	154	504	165	581	765	7
sueros	507	154	533	165	581	765	7
de	298	165	308	176	581	765	7
pacientes	310	165	349	176	581	765	7
recuperados	351	165	401	176	581	765	7
y	403	165	407	176	581	765	7
hasta	410	165	431	176	581	765	7
cocktails	434	165	469	176	581	765	7
de	472	165	482	176	581	765	7
terapias.	484	165	520	176	581	765	7
En	298	186	307	198	581	765	7
la	312	186	320	198	581	765	7
actualidad	325	186	367	198	581	765	7
existe	372	186	396	198	581	765	7
un	401	186	411	198	581	765	7
gran	416	186	433	198	581	765	7
estudio	438	186	468	198	581	765	7
en	473	186	482	198	581	765	7
marcha,	487	186	520	198	581	765	7
el	525	186	533	198	581	765	7
proyecto	298	197	333	208	581	765	7
Solidaridad	338	197	383	208	581	765	7
de	389	197	399	208	581	765	7
la	404	197	411	208	581	765	7
Organización	417	197	469	208	581	765	7
Mundial	474	197	505	208	581	765	7
de	510	197	520	208	581	765	7
la	526	197	533	208	581	765	7
Salud,	298	208	323	219	581	765	7
en	326	208	336	219	581	765	7
el	340	208	348	219	581	765	7
que	352	208	367	219	581	765	7
colaboran	370	208	410	219	581	765	7
más	414	208	430	219	581	765	7
de	434	208	444	219	581	765	7
90	448	208	457	219	581	765	7
países	461	208	485	219	581	765	7
de	489	208	499	219	581	765	7
todo	503	208	521	219	581	765	7
el	525	208	533	219	581	765	7
planeta.	298	219	331	230	581	765	7
Otra	338	219	356	230	581	765	7
iniciativa	363	219	400	230	581	765	7
destacada	406	219	447	230	581	765	7
es	454	219	462	230	581	765	7
Recovery	469	219	505	230	581	765	7
Trial,	512	219	533	230	581	765	7
organizado	298	230	342	241	581	765	7
por	346	230	360	241	581	765	7
la	364	230	372	241	581	765	7
Universidad	376	230	424	241	581	765	7
de	428	230	438	241	581	765	7
Oxford,	443	230	473	241	581	765	7
en	478	230	488	241	581	765	7
la	493	230	500	241	581	765	7
que	505	230	520	241	581	765	7
se	524	230	533	241	581	765	7
analizan	298	240	331	252	581	765	7
casos	335	240	356	252	581	765	7
de	360	240	370	252	581	765	7
más	374	240	390	252	581	765	7
de	394	240	404	252	581	765	7
5000	408	240	427	252	581	765	7
pacientes.	431	240	473	252	581	765	7
En	477	240	486	252	581	765	7
España,	490	240	521	252	581	765	7
el	525	240	533	252	581	765	7
Instituto	298	251	332	262	581	765	7
de	335	251	345	262	581	765	7
Salud	348	251	370	262	581	765	7
Carlos	374	251	398	262	581	765	7
III	402	251	409	262	581	765	7
lleva	413	251	432	262	581	765	7
la	435	251	443	262	581	765	7
cuenta	446	251	474	262	581	765	7
de	477	251	487	262	581	765	7
más	490	251	506	262	581	765	7
de	510	251	520	262	581	765	7
un	523	251	533	262	581	765	7
centenar	298	262	334	273	581	765	7
de	336	262	346	273	581	765	7
proyectos	348	262	387	273	581	765	7
de	389	262	399	273	581	765	7
investigación	401	262	454	273	581	765	7
destinados	456	262	499	273	581	765	7
a	501	262	506	273	581	765	7
frenar	508	262	533	273	581	765	7
la	298	273	305	284	581	765	7
COVID-19,	309	273	350	284	581	765	7
y	354	273	358	284	581	765	7
la	362	273	369	284	581	765	7
página	373	273	400	284	581	765	7
web	403	273	420	284	581	765	7
de	424	273	434	284	581	765	7
la	438	273	445	284	581	765	7
Agencia	449	273	480	284	581	765	7
Española	484	273	519	284	581	765	7
de	523	273	533	284	581	765	7
Medicamentos	298	284	355	295	581	765	7
y	359	284	363	295	581	765	7
Productos	368	284	407	295	581	765	7
Sanitarios	411	284	450	295	581	765	7
(AEMPS)	454	284	487	295	581	765	7
recoge	491	284	518	295	581	765	7
las	522	284	533	295	581	765	7
recomendaciones	298	294	368	306	581	765	7
médicas	373	294	406	306	581	765	7
sobre	412	294	434	306	581	765	7
los	439	294	451	306	581	765	7
distintos	456	294	491	306	581	765	7
fármacos	496	294	533	306	581	765	7
disponibles,	298	305	346	316	581	765	7
entre	349	305	370	316	581	765	7
ellos,	373	305	395	316	581	765	7
los	398	305	409	316	581	765	7
más	412	305	428	316	581	765	7
utilizados	431	305	469	316	581	765	7
son	472	305	486	316	581	765	7
remdesivir,	488	305	533	316	581	765	7
lopinavir/ritonavir	298	316	372	327	581	765	7
(LPV/R),	375	316	409	327	581	765	7
cloroquina/hidroxicloroquina,	412	316	533	327	581	765	7
tocilizumab	298	327	345	338	581	765	7
(TCZ),	347	327	372	338	581	765	7
sarilumab,	375	327	417	338	581	765	7
ruxolitinib	420	327	461	338	581	765	7
(RXT),	464	327	489	338	581	765	7
siltuximab	491	327	533	338	581	765	7
(STX),	298	338	322	349	581	765	7
baricitinib	324	338	366	349	581	765	7
(BAR),	368	338	394	349	581	765	7
anakinra	396	338	431	349	581	765	7
(ANK),	433	338	459	349	581	765	7
interferón	462	338	503	349	581	765	7
beta1b	505	338	533	349	581	765	7
(IFN-β)	298	348	326	360	581	765	7
e	328	348	333	360	581	765	7
interferón	335	348	376	360	581	765	7
alfa-2b	379	348	407	360	581	765	7
(IFN-α2b).	410	348	451	360	581	765	7
CONCLUSIONES	298	370	364	381	581	765	7
Mientras	298	392	332	403	581	765	7
no	335	392	344	403	581	765	7
tengamos	347	392	386	403	581	765	7
la	388	392	396	403	581	765	7
vacuna	398	392	426	403	581	765	7
para	429	392	447	403	581	765	7
un	450	392	460	403	581	765	7
virus	462	392	481	403	581	765	7
mutable,	484	392	520	403	581	765	7
no	523	392	533	403	581	765	7
habrá	298	402	321	414	581	765	7
un	324	402	333	414	581	765	7
elemento	336	402	375	414	581	765	7
curativo	378	402	411	414	581	765	7
que	414	402	428	414	581	765	7
erradique	432	402	471	414	581	765	7
el	474	402	481	414	581	765	7
SARS-CoV-2.	484	402	533	414	581	765	7
Probablemente,	298	413	362	424	581	765	7
como	368	413	390	424	581	765	7
para	396	413	414	424	581	765	7
la	420	413	427	424	581	765	7
influenza,	433	413	473	424	581	765	7
requeriremos	479	413	533	424	581	765	7
revacunaciones,	298	424	363	435	581	765	7
más	370	424	386	435	581	765	7
los	393	424	404	435	581	765	7
rebrotes	412	424	446	435	581	765	7
por	453	424	466	435	581	765	7
inmunidad	474	424	516	435	581	765	7
no	523	424	533	435	581	765	7
permanente,	298	435	350	446	581	765	7
como	356	435	378	446	581	765	7
ya	384	435	393	446	581	765	7
fue	399	435	412	446	581	765	7
mencionado	419	435	467	446	581	765	7
(por	474	435	490	446	581	765	7
ejemplo,	497	435	533	446	581	765	7
en	298	446	307	457	581	765	7
España,	313	446	345	457	581	765	7
Alemania,	350	446	391	457	581	765	7
Reino	397	446	419	457	581	765	7
Unido,	425	446	451	457	581	765	7
EE.	457	446	470	457	581	765	7
UU.	476	446	491	457	581	765	7
y	497	446	501	457	581	765	7
China,	507	446	533	457	581	765	7
entre	298	456	319	468	581	765	7
otros).	325	456	352	468	581	765	7
Habrá	358	456	382	468	581	765	7
nuevos	388	456	415	468	581	765	7
y	421	456	425	468	581	765	7
muy	431	456	448	468	581	765	7
costosos	454	456	487	468	581	765	7
productos	493	456	533	468	581	765	7
biológicos	298	467	338	478	581	765	7
que	341	467	356	478	581	765	7
generarán	359	467	399	478	581	765	7
una	403	467	417	478	581	765	7
brecha	420	467	448	478	581	765	7
social	451	467	474	478	581	765	7
entre	477	467	499	478	581	765	7
quienes	502	467	533	478	581	765	7
puedan	298	478	327	489	581	765	7
adquirir	331	478	363	489	581	765	7
la	366	478	374	489	581	765	7
vacuna	377	478	405	489	581	765	7
(que	409	478	427	489	581	765	7
parece	431	478	458	489	581	765	7
ya	462	478	471	489	581	765	7
adelantada	474	478	519	489	581	765	7
en	523	478	533	489	581	765	7
Oxford,	298	489	328	500	581	765	7
EE.	332	489	345	500	581	765	7
UU.,	350	489	368	500	581	765	7
China	372	489	395	500	581	765	7
y	399	489	403	500	581	765	7
Rusia)	407	489	432	500	581	765	7
o	436	489	441	500	581	765	7
la	445	489	452	500	581	765	7
biotecnología	456	489	511	500	581	765	7
para	515	489	533	500	581	765	7
fabricarla.	298	500	340	511	581	765	7
Lamentablemente,	346	500	422	511	581	765	7
será	425	500	442	511	581	765	7
una	445	500	459	511	581	765	7
medicina	462	500	499	511	581	765	7
elitista,	501	500	533	511	581	765	7
discriminatoria,	298	510	362	522	581	765	7
selectiva	369	510	405	522	581	765	7
y	413	510	417	522	581	765	7
que	425	510	440	522	581	765	7
ocasionará	447	510	490	522	581	765	7
un	498	510	508	522	581	765	7
gran	515	510	533	522	581	765	7
problema	298	521	336	532	581	765	7
de	340	521	350	532	581	765	7
bioética.	354	521	390	532	581	765	7
Los	394	521	407	532	581	765	7
inventores	411	521	454	532	581	765	7
¿serán	458	521	483	532	581	765	7
capaces	487	521	519	532	581	765	7
de	523	521	533	532	581	765	7
lograr	298	532	321	543	581	765	7
la	324	532	332	543	581	765	7
cura	334	532	352	543	581	765	7
o	355	532	360	543	581	765	7
los	363	532	374	543	581	765	7
tratamientos	377	532	429	543	581	765	7
que	432	532	446	543	581	765	7
sean	449	532	467	543	581	765	7
accesibles	470	532	511	543	581	765	7
a	514	532	519	543	581	765	7
los	522	532	533	543	581	765	7
más	298	543	313	554	581	765	7
de	316	543	326	554	581	765	7
6000	328	543	347	554	581	765	7
millones	349	543	382	554	581	765	7
de	384	543	394	554	581	765	7
pobladores	397	543	441	554	581	765	7
de	443	543	453	554	581	765	7
esta	455	543	472	554	581	765	7
bolita	474	543	497	554	581	765	7
azul	499	543	516	554	581	765	7
que	518	543	533	554	581	765	7
es	298	554	306	565	581	765	7
nuestra	309	554	339	565	581	765	7
casa?	341	554	362	565	581	765	7
Estamos	298	575	334	587	581	765	7
ante	336	575	356	587	581	765	7
algo	358	575	377	587	581	765	7
desconocido.	379	575	436	587	581	765	7
El	438	575	447	587	581	765	7
dolor	449	575	472	587	581	765	7
es	475	575	484	587	581	765	7
ineludible,	486	575	533	587	581	765	7
pero	298	586	317	597	581	765	7
el	320	586	328	597	581	765	7
sufrimiento	331	586	381	597	581	765	7
es	383	586	393	597	581	765	7
opcional.	395	586	436	597	581	765	7
Mientras	298	597	333	608	581	765	7
tanto,	342	597	368	608	581	765	7
aceptemos	376	597	422	608	581	765	7
el	430	597	438	608	581	765	7
ahora	446	597	470	608	581	765	7
y	479	597	483	608	581	765	7
vivámoslo	492	597	533	608	581	765	7
plenamente.	298	608	351	619	581	765	7
El	359	608	366	619	581	765	7
presente	374	608	411	619	581	765	7
es	418	608	427	619	581	765	7
un	434	608	444	619	581	765	7
regalo	452	608	478	619	581	765	7
que	485	608	501	619	581	765	7
jamás	508	608	533	619	581	765	7
se	298	618	306	630	581	765	7
repetirá.	313	618	350	630	581	765	7
El	357	618	364	630	581	765	7
pasado	370	618	400	630	581	765	7
ya	406	618	415	630	581	765	7
es	421	618	430	630	581	765	7
historia.	436	618	472	630	581	765	7
El	478	618	486	630	581	765	7
futuro	492	618	518	630	581	765	7
es	524	618	533	630	581	765	7
incertidumbre.	298	629	361	640	581	765	7
Ojalá	368	629	391	640	581	765	7
el	398	629	405	640	581	765	7
SARS-CoV-2	412	629	460	640	581	765	7
nos	467	629	481	640	581	765	7
sirva	488	629	507	640	581	765	7
para	514	629	533	640	581	765	7
conocernos	298	640	345	651	581	765	7
o	350	640	354	651	581	765	7
para	359	640	378	651	581	765	7
redescubrirnos	382	640	445	651	581	765	7
a	449	640	454	651	581	765	7
nosotros	459	640	494	651	581	765	7
mismos,	499	640	533	651	581	765	7
compartir	298	651	339	662	581	765	7
el	342	651	350	662	581	765	7
entorno	354	651	386	662	581	765	7
de	390	651	400	662	581	765	7
la	403	651	411	662	581	765	7
familia	414	651	444	662	581	765	7
y	447	651	452	662	581	765	7
pensar,	455	651	485	662	581	765	7
al	488	651	496	662	581	765	7
fin,	499	651	514	662	581	765	7
que	518	651	533	662	581	765	7
todos	298	662	320	673	581	765	7
somos	324	662	349	673	581	765	7
simplemente	353	662	407	673	581	765	7
terrícolas	411	662	451	673	581	765	7
y	455	662	459	673	581	765	7
no	463	662	473	673	581	765	7
acaparadores	477	662	533	673	581	765	7
de	298	672	308	684	581	765	7
bienes	311	672	338	684	581	765	7
o	341	672	345	684	581	765	7
riquezas.	348	672	387	684	581	765	7
Enrique	452	29	483	40	581	765	8
Melgarejo	486	29	525	40	581	765	8
R	528	29	533	40	581	765	8
Es	48	78	57	90	581	765	8
mejor	59	78	83	90	581	765	8
ver	85	78	98	90	581	765	8
la	101	78	108	90	581	765	8
verdad	110	78	138	90	581	765	8
desnuda	140	78	173	90	581	765	8
y	176	78	180	90	581	765	8
no	183	78	192	90	581	765	8
la	195	78	202	90	581	765	8
mentira	205	78	236	90	581	765	8
disfrazada.	239	78	283	90	581	765	8
Fuentes	48	100	82	111	581	765	8
de	90	100	101	111	581	765	8
financiamiento:	109	100	177	111	581	765	8
Este	185	100	202	111	581	765	8
artículo	210	100	242	111	581	765	8
ha	250	100	259	111	581	765	8
sido	267	100	283	111	581	765	8
financiado	48	111	90	122	581	765	8
por	92	111	105	122	581	765	8
el	108	111	115	122	581	765	8
autor.	118	111	141	122	581	765	8
Conflicto	48	132	87	144	581	765	8
de	91	132	102	144	581	765	8
interés:	106	132	140	144	581	765	8
El	145	132	152	144	581	765	8
autor	156	132	178	144	581	765	8
declara	182	132	212	144	581	765	8
no	217	132	226	144	581	765	8
tener	231	132	252	144	581	765	8
ningún	257	132	283	144	581	765	8
conflicto	48	143	83	154	581	765	8
de	86	143	96	154	581	765	8
interés.	98	143	129	154	581	765	8
REFERENCIAS	48	165	106	176	581	765	8
BIBLIOGRÁFICAS	109	165	180	176	581	765	8
1.	48	185	55	195	581	765	8
Zhou	63	185	79	195	581	765	8
P,	83	185	88	195	581	765	8
Yang	92	185	106	195	581	765	8
X-L,	110	185	123	195	581	765	8
Wang	127	185	144	195	581	765	8
X-G,	148	185	162	195	581	765	8
Hu	166	185	174	195	581	765	8
B,	178	185	185	195	581	765	8
Zhang	189	185	208	195	581	765	8
L,	212	185	218	195	581	765	8
Zhang	222	185	241	195	581	765	8
W,	245	185	253	195	581	765	8
et	257	185	264	195	581	765	8
al.	268	185	276	195	581	765	8
A	280	185	284	195	581	765	8
pneumonia	63	195	99	205	581	765	8
outbreak	101	195	130	205	581	765	8
associated	132	195	166	205	581	765	8
with	168	195	182	205	581	765	8
a	185	195	189	205	581	765	8
new	191	195	204	205	581	765	8
coronavirus	207	195	244	205	581	765	8
of	246	195	253	205	581	765	8
probable	255	195	283	205	581	765	8
bat	63	204	74	214	581	765	8
origin.	76	204	97	214	581	765	8
Nature.	99	204	124	214	581	765	8
2020;	126	204	144	214	581	765	8
579:	146	204	160	214	581	765	8
270-3.	162	204	182	214	581	765	8
2.	48	214	55	224	581	765	8
Bogoch	63	214	86	224	581	765	8
II,	89	214	95	224	581	765	8
Watts	98	214	116	224	581	765	8
A,	118	214	125	224	581	765	8
Thomas-Bachli	128	214	175	224	581	765	8
A,	177	214	184	224	581	765	8
Huber	186	214	206	224	581	765	8
C,	208	214	215	224	581	765	8
Kraemer	218	214	245	224	581	765	8
MUG,	248	214	265	224	581	765	8
Khan	268	214	283	224	581	765	8
K.	63	223	70	233	581	765	8
Pneumonia	73	223	108	233	581	765	8
of	111	223	117	233	581	765	8
unknown	120	223	148	233	581	765	8
aetiology	151	223	181	233	581	765	8
in	183	223	189	233	581	765	8
Wuhan,	192	223	216	233	581	765	8
China:	219	223	239	233	581	765	8
potential	242	223	271	233	581	765	8
for	274	223	283	233	581	765	8
international	63	233	105	243	581	765	8
spread	108	233	129	243	581	765	8
via	132	233	141	243	581	765	8
commercial	144	233	181	243	581	765	8
air	184	233	193	243	581	765	8
travel.	195	233	217	243	581	765	8
J	219	233	223	243	581	765	8
Travel	225	233	245	243	581	765	8
Med.	247	233	263	243	581	765	8
2020;	266	233	283	243	581	765	8
27(2):	63	243	82	253	581	765	8
taaa008.	85	243	113	253	581	765	8
3.	48	252	55	262	581	765	8
Lu	63	252	71	262	581	765	8
H,	74	252	81	262	581	765	8
Stratton	85	252	111	262	581	765	8
CW,	114	252	127	262	581	765	8
Tang	130	252	145	262	581	765	8
YW.	148	252	160	262	581	765	8
Outbreak	163	252	193	262	581	765	8
of	196	252	203	262	581	765	8
pneumonia	206	252	242	262	581	765	8
of	245	252	252	262	581	765	8
unknown	255	252	283	262	581	765	8
etiology	63	262	89	272	581	765	8
in	91	262	97	272	581	765	8
Wuhan,	99	262	123	272	581	765	8
China:	125	262	146	272	581	765	8
The	148	262	160	272	581	765	8
mystery	162	262	188	272	581	765	8
and	190	262	201	272	581	765	8
the	203	262	214	272	581	765	8
miracle.	216	262	243	272	581	765	8
J	245	262	249	272	581	765	8
Med	251	262	264	272	581	765	8
Virol.	266	262	283	272	581	765	8
2020;	63	271	81	281	581	765	8
92(4):	83	271	102	281	581	765	8
401-2.	105	271	125	281	581	765	8
4.	48	281	55	291	581	765	8
Cheng	63	281	83	291	581	765	8
VCC,	86	281	102	291	581	765	8
Lau	105	281	116	291	581	765	8
SKP,	120	281	133	291	581	765	8
Woo	136	281	150	291	581	765	8
PCY,	153	281	167	291	581	765	8
Yuen	170	281	185	291	581	765	8
KY.	189	281	198	291	581	765	8
Severe	202	281	223	291	581	765	8
acute	227	281	245	291	581	765	8
respiratory	248	281	283	291	581	765	8
syndrome	63	291	94	301	581	765	8
coronavirus	99	291	136	301	581	765	8
as	140	291	147	301	581	765	8
an	151	291	159	301	581	765	8
agent	163	291	181	301	581	765	8
of	186	291	192	301	581	765	8
emerging	197	291	226	301	581	765	8
and	231	291	242	301	581	765	8
reemerging	247	291	283	301	581	765	8
infection.	63	300	95	310	581	765	8
Clin	97	300	109	310	581	765	8
Microbiol	111	300	141	310	581	765	8
Rev.	143	300	156	310	581	765	8
2007;	158	300	176	310	581	765	8
20(4):	178	300	197	310	581	765	8
660-94.	200	300	224	310	581	765	8
5.	48	310	55	320	581	765	8
Rothan	63	310	85	320	581	765	8
HA,	89	310	101	320	581	765	8
Byrareddy	104	310	137	320	581	765	8
SN.	140	310	151	320	581	765	8
The	154	310	166	320	581	765	8
epidemiology	170	310	213	320	581	765	8
and	216	310	228	320	581	765	8
pathogenesis	232	310	273	320	581	765	8
of	277	310	283	320	581	765	8
coronavirus	63	319	100	329	581	765	8
disease	103	319	126	329	581	765	8
(COVID-19)	129	319	164	329	581	765	8
outbreak.	167	319	199	329	581	765	8
J	201	319	205	329	581	765	8
Autoimmun.	207	319	246	329	581	765	8
2020;	249	319	267	329	581	765	8
109:	269	319	283	329	581	765	8
102433.	63	329	88	339	581	765	8
6.	48	339	55	349	581	765	8
Wang	63	339	80	349	581	765	8
W,	83	339	91	349	581	765	8
Tang	94	339	109	349	581	765	8
J,	112	339	118	349	581	765	8
Wei	121	339	132	349	581	765	8
F.	135	339	140	349	581	765	8
Updated	143	339	171	349	581	765	8
understanding	173	339	219	349	581	765	8
of	222	339	229	349	581	765	8
the	232	339	242	349	581	765	8
outbreak	245	339	274	349	581	765	8
of	277	339	283	349	581	765	8
2019	63	348	78	358	581	765	8
novel	81	348	99	358	581	765	8
coronavirus	102	348	139	358	581	765	8
(2019‐nCoV)	142	348	181	358	581	765	8
in	184	348	190	358	581	765	8
Wuhan,	193	348	217	358	581	765	8
China.	220	348	240	358	581	765	8
J	243	348	247	358	581	765	8
Med	250	348	263	358	581	765	8
Virol.	266	348	283	358	581	765	8
2020;	63	358	81	368	581	765	8
92(4):	83	358	102	368	581	765	8
441-7.	105	358	125	368	581	765	8
7.	48	367	55	377	581	765	8
Holshue	63	367	89	377	581	765	8
ML,	91	367	102	377	581	765	8
DeBolt	105	367	126	377	581	765	8
C,	128	367	135	377	581	765	8
Lindquist	137	367	167	377	581	765	8
S,	169	367	175	377	581	765	8
Lofy	177	367	191	377	581	765	8
KH,	193	367	205	377	581	765	8
Wiesman	207	367	236	377	581	765	8
J,	238	367	244	377	581	765	8
Bruce	246	367	265	377	581	765	8
H,	267	367	274	377	581	765	8
et	277	367	283	377	581	765	8
al.	63	377	72	387	581	765	8
First	74	377	88	387	581	765	8
case	91	377	105	387	581	765	8
of	107	377	114	387	581	765	8
2019	116	377	131	387	581	765	8
Novel	133	377	152	387	581	765	8
coronavirus	154	377	191	387	581	765	8
in	193	377	199	387	581	765	8
the	201	377	212	387	581	765	8
United	214	377	236	387	581	765	8
States.	238	377	261	387	581	765	8
N	263	377	268	387	581	765	8
Engl	270	377	283	387	581	765	8
J	63	387	67	397	581	765	8
Med.	69	387	84	397	581	765	8
2020;	87	387	104	397	581	765	8
382(10):	107	387	133	397	581	765	8
929-36.	135	387	160	397	581	765	8
8.	48	396	55	406	581	765	8
Provenzano	63	396	100	406	581	765	8
E.	102	396	109	406	581	765	8
Coronavirus:	111	396	152	406	581	765	8
Que	154	396	167	406	581	765	8
sait-on	169	396	192	406	581	765	8
du	194	396	202	406	581	765	8
cas	204	396	215	406	581	765	8
détecté	217	396	242	406	581	765	8
à	245	396	248	406	581	765	8
Bordeauz?	251	396	283	406	581	765	8
[Internet].	63	406	97	416	581	765	8
Francia;	101	406	127	416	581	765	8
2020.	131	406	148	416	581	765	8
Disponible	152	406	185	416	581	765	8
en:	189	406	199	416	581	765	8
https://www.20minutes.	203	406	283	416	581	765	8
fr/bordeaux/2703783-20200126-coronavirus-sait-cas-detecte-	63	415	283	425	581	765	8
bordeaux.	63	425	96	435	581	765	8
9.	48	435	55	445	581	765	8
Folha	63	435	81	445	581	765	8
de	82	435	90	445	581	765	8
Sao	92	435	103	445	581	765	8
Paulo.	105	435	125	445	581	765	8
Brasil	126	435	144	445	581	765	8
confirma	146	435	174	445	581	765	8
primeiro	175	435	203	445	581	765	8
caso	204	435	219	445	581	765	8
do	220	435	228	445	581	765	8
novo	230	435	245	445	581	765	8
coronavírus	246	435	283	445	581	765	8
[Internet].	63	444	97	454	581	765	8
Brasil;	102	444	122	454	581	765	8
2020.	127	444	145	454	581	765	8
Disponible	149	444	183	454	581	765	8
en:	187	444	198	454	581	765	8
https://www1.folha.uol.	203	444	283	454	581	765	8
com.br/equilibrioesaude/2020/02/brasil-confirma-primeiro-caso-	63	454	283	464	581	765	8
do-novo-coronavirus.shtml.	63	463	152	473	581	765	8
10.	48	473	58	483	581	765	8
Huang	63	473	83	483	581	765	8
C,	86	473	93	483	581	765	8
Wang	95	473	112	483	581	765	8
Y,	115	473	120	483	581	765	8
Li	123	473	129	483	581	765	8
X,	131	473	138	483	581	765	8
Ren	140	473	152	483	581	765	8
L,	155	473	161	483	581	765	8
Zhao	164	473	179	483	581	765	8
J,	182	473	188	483	581	765	8
Hu	190	473	199	483	581	765	8
Y,	201	473	207	483	581	765	8
et	210	473	216	483	581	765	8
al.	219	473	228	483	581	765	8
Clinical	230	473	254	483	581	765	8
features	257	473	283	483	581	765	8
of	63	483	70	493	581	765	8
patients	73	483	99	493	581	765	8
infected	102	483	129	493	581	765	8
with	132	483	146	493	581	765	8
2019	149	483	164	493	581	765	8
novel	167	483	184	493	581	765	8
coronavirus	187	483	224	493	581	765	8
in	227	483	233	493	581	765	8
Wuhan,	236	483	260	493	581	765	8
China.	263	483	283	493	581	765	8
Lancet.	63	492	88	502	581	765	8
2020;	90	492	107	502	581	765	8
395(10223):	110	492	148	502	581	765	8
497-506.	150	492	178	502	581	765	8
11.	48	502	58	512	581	765	8
Velavan	63	502	88	512	581	765	8
TP,	90	502	99	512	581	765	8
Meyer	102	502	121	512	581	765	8
CG.	123	502	135	512	581	765	8
The	137	502	149	512	581	765	8
COVID‐19	151	502	181	512	581	765	8
epidemic.	183	502	215	512	581	765	8
Trop	217	502	231	512	581	765	8
Med	233	502	246	512	581	765	8
Int	249	502	257	512	581	765	8
Health.	259	502	283	512	581	765	8
2020;	63	511	81	521	581	765	8
25(3):	83	511	102	521	581	765	8
278-80.	105	511	129	521	581	765	8
12.	48	521	58	531	581	765	8
Cui	63	521	73	531	581	765	8
J,	76	521	82	531	581	765	8
Li	84	521	90	531	581	765	8
F,	92	521	97	531	581	765	8
Shi	99	521	108	531	581	765	8
ZL.	111	521	121	531	581	765	8
Origin	123	521	142	531	581	765	8
and	144	521	156	531	581	765	8
evolution	158	521	188	531	581	765	8
of	191	521	197	531	581	765	8
pathogenic	199	521	235	531	581	765	8
coronaviruses.	237	521	283	531	581	765	8
Nat	63	531	74	541	581	765	8
Rev	77	531	88	541	581	765	8
Microbiol.	90	531	122	541	581	765	8
2019;	124	531	142	541	581	765	8
17(3):	144	531	163	541	581	765	8
181-92.	166	531	190	541	581	765	8
13.	48	540	58	550	581	765	8
Monto	63	540	83	550	581	765	8
AS.	86	540	96	550	581	765	8
Medical	99	540	124	550	581	765	8
Reviews.	127	540	155	550	581	765	8
Coronaviruses.	158	540	205	550	581	765	8
Yale	209	540	222	550	581	765	8
J	225	540	228	550	581	765	8
Biol	232	540	244	550	581	765	8
Med.	247	540	263	550	581	765	8
1974;	266	540	283	550	581	765	8
47(4):	63	550	82	560	581	765	8
234-51.	85	550	109	560	581	765	8
14.	48	559	58	569	581	765	8
Ole	62	559	73	569	581	765	8
J.	76	559	82	569	581	765	8
La	86	559	93	569	581	765	8
Peste	97	559	114	569	581	765	8
Negra,	117	559	139	569	581	765	8
1346-1353.	142	559	178	569	581	765	8
La	181	559	189	569	581	765	8
historia	192	559	216	569	581	765	8
completa.	220	559	253	569	581	765	8
Editorial	256	559	283	569	581	765	8
Akal:	63	569	80	579	581	765	8
Madrid;	82	569	106	579	581	765	8
2011.	108	569	126	579	581	765	8
15.-	48	579	61	589	581	765	8
López	63	579	82	589	581	765	8
MM,	84	579	96	589	581	765	8
Cardona	98	579	125	589	581	765	8
Zorrilla	127	579	150	589	581	765	8
AF.	151	579	161	589	581	765	8
Rastros	163	579	186	589	581	765	8
visibles	188	579	211	589	581	765	8
del	213	579	223	589	581	765	8
enemigo	225	579	252	589	581	765	8
invisible:	254	579	283	589	581	765	8
las	63	588	72	598	581	765	8
epidemias	74	588	107	598	581	765	8
en	109	588	117	598	581	765	8
la	119	588	125	598	581	765	8
historia.	127	588	154	598	581	765	8
Rev	156	588	167	598	581	765	8
Medicina.	170	588	201	598	581	765	8
2020;	203	588	221	598	581	765	8
42(2):	223	588	242	598	581	765	8
152-67.	244	588	268	598	581	765	8
16.	48	598	58	608	581	765	8
Jácome	63	598	88	608	581	765	8
Roca	91	598	106	608	581	765	8
A.	108	598	115	608	581	765	8
Las	118	598	128	608	581	765	8
Pandemias	131	598	165	608	581	765	8
de	168	598	176	608	581	765	8
la	178	598	184	608	581	765	8
Historia.	187	598	215	608	581	765	8
Rev	218	598	229	608	581	765	8
Medicina.	232	598	263	608	581	765	8
2020;	266	598	283	608	581	765	8
42(2):	63	607	82	617	581	765	8
140-2.	85	607	105	617	581	765	8
17.	48	617	58	627	581	765	8
Diamond	63	617	91	627	581	765	8
J.	94	617	100	627	581	765	8
Guns,	103	617	121	627	581	765	8
Germens	124	617	152	627	581	765	8
y	155	617	159	627	581	765	8
Steel.	162	617	180	627	581	765	8
Penguim	183	617	210	627	581	765	8
Random	213	617	239	627	581	765	8
House	242	617	261	627	581	765	8
Grupo	264	617	283	627	581	765	8
Editorial:	63	627	93	637	581	765	8
Madrid;	95	627	120	637	581	765	8
2007.	122	627	140	637	581	765	8
18.	48	636	58	646	581	765	8
Carsana	63	636	88	646	581	765	8
L,	90	636	97	646	581	765	8
Sonzogni	99	636	127	646	581	765	8
A,	128	636	135	646	581	765	8
Nasr	137	636	151	646	581	765	8
A,	153	636	160	646	581	765	8
Rossi	162	636	177	646	581	765	8
RS,	179	636	190	646	581	765	8
Pellegrinelli	191	636	230	646	581	765	8
A,	231	636	238	646	581	765	8
Zerbi	240	636	257	646	581	765	8
P,	259	636	264	646	581	765	8
et	266	636	273	646	581	765	8
al.	275	636	283	646	581	765	8
Pulmonary	63	646	97	656	581	765	8
post-mortem	100	646	141	656	581	765	8
findings	144	646	168	656	581	765	8
in	171	646	177	656	581	765	8
a	179	646	183	656	581	765	8
large	185	646	202	656	581	765	8
series	204	646	223	656	581	765	8
of	225	646	232	656	581	765	8
COVID-19	234	646	264	656	581	765	8
cases	266	646	283	656	581	765	8
from	63	655	78	665	581	765	8
Northern	81	655	109	665	581	765	8
Italy.	112	655	128	665	581	765	8
MedRxiv.	130	655	158	665	581	765	8
2020.	160	655	178	665	581	765	8
19.	48	665	58	675	581	765	8
Melgarejo	63	665	95	675	581	765	8
E.	97	665	104	675	581	765	8
COVID-19:	106	665	138	675	581	765	8
extraño	140	665	165	675	581	765	8
nuevo	167	665	187	675	581	765	8
virus,	189	665	207	675	581	765	8
endotelio	209	665	239	675	581	765	8
y	241	665	245	675	581	765	8
enseñanzas	247	665	283	675	581	765	8
de	63	675	71	685	581	765	8
una	73	675	85	685	581	765	8
pandemia.	87	675	121	685	581	765	8
Acta	123	675	137	685	581	765	8
Méd	140	675	153	685	581	765	8
Colomb.	155	675	182	685	581	765	8
2020;	184	675	201	685	581	765	8
45(3):	204	675	223	685	581	765	8
111-4.	225	675	245	685	581	765	8
20.	298	75	308	85	581	765	8
Wong	313	75	330	85	581	765	8
CK,	332	75	343	85	581	765	8
Lam	345	75	358	85	581	765	8
CWK,	360	75	377	85	581	765	8
Wu	379	75	389	85	581	765	8
AKL,	390	75	405	85	581	765	8
Ip	407	75	413	85	581	765	8
WK,	415	75	427	85	581	765	8
Lee	429	75	441	85	581	765	8
NLS,	443	75	457	85	581	765	8
Chan	459	75	475	85	581	765	8
IHS,	477	75	489	85	581	765	8
et	491	75	498	85	581	765	8
al.	500	75	508	85	581	765	8
Plasma	510	75	533	85	581	765	8
inflammatory	313	84	356	94	581	765	8
cytokines	358	84	388	94	581	765	8
and	391	84	402	94	581	765	8
chemokines	405	84	443	94	581	765	8
in	445	84	451	94	581	765	8
severe	454	84	475	94	581	765	8
acute	477	84	495	94	581	765	8
respiratory	498	84	533	94	581	765	8
syndrome.	313	94	346	104	581	765	8
Clin	348	94	361	104	581	765	8
Exp	363	94	374	104	581	765	8
Immunol.	377	94	407	104	581	765	8
2004;	409	94	427	104	581	765	8
136(1):	429	94	452	104	581	765	8
95-103.	454	94	478	104	581	765	8
21.	298	103	308	113	581	765	8
Klok	313	103	326	113	581	765	8
FA,	328	103	338	113	581	765	8
Kruip	340	103	357	113	581	765	8
MJHA,	358	103	379	113	581	765	8
van	380	103	392	113	581	765	8
der	393	103	404	113	581	765	8
Meer	406	103	422	113	581	765	8
NJM,	423	103	439	113	581	765	8
Arbous	440	103	462	113	581	765	8
MS,	464	103	475	113	581	765	8
Gommers	477	103	507	113	581	765	8
DAMPJ,	509	103	533	113	581	765	8
Kant	313	113	327	123	581	765	8
KM,	329	113	341	123	581	765	8
et	343	113	350	123	581	765	8
al.	352	113	361	123	581	765	8
Incidence	362	113	393	123	581	765	8
of	395	113	402	123	581	765	8
thrombotic	404	113	440	123	581	765	8
complications	442	113	486	123	581	765	8
in	488	113	494	123	581	765	8
critically	496	113	525	123	581	765	8
ill	527	113	533	123	581	765	8
ICU	313	123	324	133	581	765	8
patients	326	123	352	133	581	765	8
with	354	123	368	133	581	765	8
COVID-19.	371	123	403	133	581	765	8
Thromb	405	123	430	133	581	765	8
Res.	432	123	446	133	581	765	8
2020;	448	123	466	133	581	765	8
191:	468	123	482	133	581	765	8
145-7.	484	123	504	133	581	765	8
22.	298	132	308	142	581	765	8
Zhou	313	132	328	142	581	765	8
F,	331	132	336	142	581	765	8
Yu	338	132	345	142	581	765	8
T,	347	132	353	142	581	765	8
Du	355	132	363	142	581	765	8
R,	366	132	372	142	581	765	8
Fan	375	132	386	142	581	765	8
G,	388	132	396	142	581	765	8
Lui	398	132	408	142	581	765	8
Y,	410	132	415	142	581	765	8
Liu	418	132	427	142	581	765	8
Z.	429	132	436	142	581	765	8
Factors	438	132	462	142	581	765	8
for	464	132	473	142	581	765	8
mortality	475	132	505	142	581	765	8
of	507	132	514	142	581	765	8
adult	516	132	533	142	581	765	8
inpatients	313	142	345	152	581	765	8
with	348	142	362	152	581	765	8
COVID-19	365	142	395	152	581	765	8
in	399	142	405	152	581	765	8
Wuhan,	408	142	432	152	581	765	8
China:	435	142	456	152	581	765	8
a	459	142	463	152	581	765	8
retrospective	466	142	509	152	581	765	8
cohort	512	142	533	152	581	765	8
study.	313	151	332	161	581	765	8
Lancet.	334	151	358	161	581	765	8
2020;	360	151	378	161	581	765	8
395:	380	151	394	161	581	765	8
1054-62.	396	151	424	161	581	765	8
23.	298	161	308	171	581	765	8
Loperena	313	161	343	171	581	765	8
R,	344	161	351	171	581	765	8
Van	353	161	364	171	581	765	8
Beusecum	366	161	398	171	581	765	8
JP,	400	161	409	171	581	765	8
Itani	411	161	425	171	581	765	8
HA,	427	161	439	171	581	765	8
Engel	441	161	458	171	581	765	8
N,	460	161	467	171	581	765	8
Larougmanie	469	161	510	171	581	765	8
F,	512	161	517	171	581	765	8
Xiao	519	161	533	171	581	765	8
L,	313	171	319	181	581	765	8
et	321	171	328	181	581	765	8
al.	330	171	339	181	581	765	8
Hypertension	341	171	383	181	581	765	8
and	385	171	397	181	581	765	8
increased	399	171	430	181	581	765	8
endothelial	432	171	469	181	581	765	8
mechanical	471	171	508	181	581	765	8
stretch	510	171	533	181	581	765	8
promote	313	180	340	190	581	765	8
monocyte	343	180	375	190	581	765	8
differentiation	379	180	425	190	581	765	8
and	429	180	441	190	581	765	8
activation:	444	180	479	190	581	765	8
roles	483	180	498	190	581	765	8
of	502	180	508	190	581	765	8
STAT3,	512	180	533	190	581	765	8
interleukin	313	190	348	200	581	765	8
6	350	190	354	200	581	765	8
and	356	190	367	200	581	765	8
hydrogen	370	190	399	200	581	765	8
peroxide.	401	190	432	200	581	765	8
Cardiovasc	434	190	469	200	581	765	8
Res.	471	190	484	200	581	765	8
2018;	486	190	504	200	581	765	8
114(11):	506	190	533	200	581	765	8
1547-63.	313	199	341	209	581	765	8
24.	298	209	308	219	581	765	8
Mitchell	313	209	338	219	581	765	8
GF,	341	209	351	219	581	765	8
Guo	354	209	367	219	581	765	8
C-Y,	370	209	383	219	581	765	8
Benjamin	386	209	416	219	581	765	8
EJ,	419	209	429	219	581	765	8
Larson	432	209	453	219	581	765	8
MG,	456	209	468	219	581	765	8
Keyes	471	209	490	219	581	765	8
MJ,	493	209	504	219	581	765	8
Vita	507	209	520	219	581	765	8
JA,	523	209	533	219	581	765	8
et	313	219	319	229	581	765	8
al.	324	219	332	229	581	765	8
Cross-sectional	337	219	385	229	581	765	8
correlates	390	219	422	229	581	765	8
of	427	219	433	229	581	765	8
increased	438	219	468	229	581	765	8
aortic	473	219	492	229	581	765	8
stiffness	496	219	522	229	581	765	8
in	527	219	533	229	581	765	8
the	313	228	323	238	581	765	8
community:	327	228	366	238	581	765	8
the	370	228	380	238	581	765	8
Framingham	384	228	424	238	581	765	8
Heart	428	228	446	238	581	765	8
Study.	450	228	469	238	581	765	8
Circulation.	473	228	511	238	581	765	8
2007;	515	228	533	238	581	765	8
115(20):	313	238	339	248	581	765	8
2628-36.	342	238	370	248	581	765	8
25.	298	247	308	257	581	765	8
Avogrp	313	247	334	257	581	765	8
A,	337	247	344	257	581	765	8
Albiero	346	247	369	257	581	765	8
M,	372	247	379	257	581	765	8
Mangazzo	382	247	413	257	581	765	8
L.	416	247	422	257	581	765	8
Diabetes	425	247	452	257	581	765	8
Mellitus:	455	247	483	257	581	765	8
an	486	247	493	257	581	765	8
inflamatory	496	247	533	257	581	765	8
state.	313	257	332	267	581	765	8
Care.	334	257	351	267	581	765	8
2011;	353	257	371	267	581	765	8
34(Suppl.	373	257	404	267	581	765	8
2):	406	257	415	267	581	765	8
S285-90.	417	257	445	267	581	765	8
26.	298	267	308	277	581	765	8
Ellulu	313	267	331	277	581	765	8
MS,	334	267	345	277	581	765	8
Patimah	349	267	375	277	581	765	8
I,	379	267	383	277	581	765	8
Khaza'ai	387	267	413	277	581	765	8
H,	416	267	424	277	581	765	8
Rahmat	427	267	452	277	581	765	8
A,	455	267	462	277	581	765	8
Abed	465	267	481	277	581	765	8
Y.	484	267	490	277	581	765	8
Obesity	493	267	518	277	581	765	8
and	521	267	533	277	581	765	8
inflammation:	313	276	358	286	581	765	8
the	361	276	372	286	581	765	8
linking	375	276	396	286	581	765	8
mechanism	400	276	436	286	581	765	8
and	439	276	451	286	581	765	8
the	454	276	465	286	581	765	8
complications.	468	276	515	286	581	765	8
Arch	518	276	533	286	581	765	8
Med	313	286	326	296	581	765	8
Sci.	328	286	340	296	581	765	8
2017;	342	286	359	296	581	765	8
13(4):	362	286	381	296	581	765	8
851-63.	383	286	407	296	581	765	8
27.	298	295	308	305	581	765	8
Hoffmann	313	295	344	305	581	765	8
M,	348	295	355	305	581	765	8
Kleine-Weber	359	295	402	305	581	765	8
H,	406	295	414	305	581	765	8
Schroeder	418	295	450	305	581	765	8
S,	454	295	460	305	581	765	8
Krüger	464	295	485	305	581	765	8
N,	489	295	496	305	581	765	8
Herrler	500	295	523	305	581	765	8
T,	527	295	533	305	581	765	8
Erichsen	313	305	340	315	581	765	8
S,	344	305	350	315	581	765	8
et	355	305	361	315	581	765	8
al.	366	305	374	315	581	765	8
SARS-CoV-2	379	305	415	315	581	765	8
cell	420	305	431	315	581	765	8
entry	436	305	453	315	581	765	8
depends	457	305	484	315	581	765	8
on	489	305	496	315	581	765	8
ACE2	500	305	517	315	581	765	8
and	521	305	533	315	581	765	8
TMPRSS2	313	315	341	325	581	765	8
and	344	315	356	325	581	765	8
is	359	315	364	325	581	765	8
blocked	368	315	393	325	581	765	8
by	396	315	404	325	581	765	8
a	407	315	411	325	581	765	8
clinically	414	315	443	325	581	765	8
proven	447	315	469	325	581	765	8
protease	472	315	500	325	581	765	8
inhibitor.	504	315	533	325	581	765	8
Cell.	313	324	328	334	581	765	8
2020;	330	324	348	334	581	765	8
181(2):	350	324	373	334	581	765	8
271-80.	375	324	399	334	581	765	8
28.	298	334	308	344	581	765	8
Zunke	313	334	332	344	581	765	8
F,	334	334	339	344	581	765	8
Rose-John	341	334	373	344	581	765	8
S.	375	334	381	344	581	765	8
The	383	334	395	344	581	765	8
shedding	397	334	425	344	581	765	8
protease	427	334	455	344	581	765	8
ADAM17:	456	334	484	344	581	765	8
Physiology	486	334	519	344	581	765	8
and	521	334	533	344	581	765	8
pathophysiology.	313	343	366	353	581	765	8
Biochim	368	343	394	353	581	765	8
Biophys	395	343	420	353	581	765	8
Acta	421	343	436	353	581	765	8
Mol	437	343	448	353	581	765	8
Cell	450	343	463	353	581	765	8
Res.	464	343	478	353	581	765	8
2017;	479	343	497	353	581	765	8
1864(11	499	343	524	353	581	765	8
Pt	526	343	533	353	581	765	8
B):	313	353	322	363	581	765	8
2059-70.	324	353	352	363	581	765	8
29.	298	363	308	373	581	765	8
Zheng	313	363	332	373	581	765	8
Y-Y,	334	363	345	373	581	765	8
Ma	347	363	356	373	581	765	8
Y-T,	358	363	370	373	581	765	8
Zhang	372	363	391	373	581	765	8
J-Y,	393	363	405	373	581	765	8
Xie	407	363	417	373	581	765	8
X.	419	363	426	373	581	765	8
COVID-19	428	363	458	373	581	765	8
and	460	363	471	373	581	765	8
the	474	363	484	373	581	765	8
cardiovascular	486	363	533	373	581	765	8
system.	313	372	337	382	581	765	8
Nat	340	372	351	382	581	765	8
Rev	353	372	364	382	581	765	8
Cardiol.	366	372	392	382	581	765	8
2020;	394	372	412	382	581	765	8
17(5):	414	372	433	382	581	765	8
259-60.	436	372	460	382	581	765	8
30.	298	382	308	392	581	765	8
National	313	382	340	392	581	765	8
Institutes	346	382	376	392	581	765	8
of	382	382	388	392	581	765	8
Health	394	382	415	392	581	765	8
(NIH).	421	382	440	392	581	765	8
Coronavirus	445	382	483	392	581	765	8
disease	489	382	512	392	581	765	8
2019	518	382	533	392	581	765	8
(COVID-19)	313	391	348	401	581	765	8
treatment	355	391	388	401	581	765	8
Guidelines	395	391	428	401	581	765	8
[Internet].	435	391	469	401	581	765	8
Bethesda;	476	391	508	401	581	765	8
2020.	515	391	533	401	581	765	8
Disponible	313	401	346	411	581	765	8
en:	348	401	359	411	581	765	8
https://www.covid19treatmentguidelines.nih.gov/	361	401	525	411	581	765	8
31.	298	411	308	421	581	765	8
Kreutz	313	411	334	421	581	765	8
R,	337	411	344	421	581	765	8
El-Hady	347	411	372	421	581	765	8
Algharably	375	411	409	421	581	765	8
EA,	412	411	423	421	581	765	8
Azizi	426	411	441	421	581	765	8
M,	444	411	452	421	581	765	8
Dobrowolski	455	411	494	421	581	765	8
P,	498	411	503	421	581	765	8
Guzik	506	411	524	421	581	765	8
T,	527	411	533	421	581	765	8
Januszewicz	313	420	352	430	581	765	8
A,	355	420	362	430	581	765	8
et	365	420	372	430	581	765	8
al.	375	420	384	430	581	765	8
Hypertension,	387	420	432	430	581	765	8
the	435	420	446	430	581	765	8
renin–angiotensin	449	420	505	430	581	765	8
system,	508	420	533	430	581	765	8
and	313	430	324	440	581	765	8
the	328	430	338	440	581	765	8
risk	341	430	353	440	581	765	8
of	356	430	363	440	581	765	8
lower	366	430	384	440	581	765	8
respiratory	387	430	422	440	581	765	8
tract	426	430	441	440	581	765	8
infections	445	430	476	440	581	765	8
and	480	430	491	440	581	765	8
lung	495	430	508	440	581	765	8
injury:	511	430	533	440	581	765	8
implications	313	439	352	449	581	765	8
for	354	439	363	449	581	765	8
COVID-19.	365	439	398	449	581	765	8
Cardiovasc	400	439	435	449	581	765	8
Res.	437	439	450	449	581	765	8
2020;	453	439	470	449	581	765	8
116(10):	472	439	499	449	581	765	8
1688-99.	501	439	529	449	581	765	8
32.	298	449	308	459	581	765	8
Wu	313	449	322	459	581	765	8
A,	325	449	332	459	581	765	8
Good	334	449	351	459	581	765	8
C,	354	449	361	459	581	765	8
Downs	363	449	384	459	581	765	8
JR,	387	449	397	459	581	765	8
Fine	400	449	413	459	581	765	8
MJ,	416	449	427	459	581	765	8
Pugh	430	449	446	459	581	765	8
MJ,	448	449	460	459	581	765	8
Anzueto	462	449	488	459	581	765	8
A,	490	449	497	459	581	765	8
et	500	449	507	459	581	765	8
al.	510	449	518	459	581	765	8
The	521	449	533	459	581	765	8
association	313	459	348	469	581	765	8
of	350	459	357	469	581	765	8
cardioprotective	359	459	412	469	581	765	8
medications	414	459	453	469	581	765	8
with	455	459	469	469	581	765	8
pneumonia-related	471	459	533	469	581	765	8
outcomes.	313	468	346	478	581	765	8
2014;	348	468	366	478	581	765	8
9(1):	368	468	384	478	581	765	8
e85797.	386	468	411	478	581	765	8
33.	298	478	308	488	581	765	8
Zhang	313	478	332	488	581	765	8
P,	335	478	340	488	581	765	8
Zhu	343	478	355	488	581	765	8
L,	358	478	364	488	581	765	8
Cai	367	478	377	488	581	765	8
J,	380	478	386	488	581	765	8
Lei	389	478	399	488	581	765	8
F,	402	478	407	488	581	765	8
Qin	410	478	421	488	581	765	8
J-J,	424	478	436	488	581	765	8
Xie	439	478	449	488	581	765	8
J,	452	478	458	488	581	765	8
et	461	478	467	488	581	765	8
al.	470	478	479	488	581	765	8
Association	484	478	520	488	581	765	8
of	526	478	533	488	581	765	8
inpatient	313	487	342	497	581	765	8
use	347	487	358	497	581	765	8
of	363	487	369	497	581	765	8
angiotensin	374	487	411	497	581	765	8
Converting	416	487	451	497	581	765	8
Enzyme	456	487	481	497	581	765	8
Inhibitors	486	487	516	497	581	765	8
and	521	487	533	497	581	765	8
Angiotensin	313	497	350	507	581	765	8
II	355	497	359	507	581	765	8
receptor	363	497	391	507	581	765	8
blockers	396	497	423	507	581	765	8
with	427	497	441	507	581	765	8
mortality	446	497	476	507	581	765	8
among	481	497	502	507	581	765	8
patients	507	497	533	507	581	765	8
with	313	507	327	517	581	765	8
hypertension	334	507	375	517	581	765	8
hospitalized	382	507	421	517	581	765	8
with	428	507	442	517	581	765	8
COVID-19.	446	507	479	517	581	765	8
Circ	482	507	495	517	581	765	8
Res.	498	507	512	517	581	765	8
2020;	515	507	533	517	581	765	8
126(12):	313	516	339	526	581	765	8
1671-81.	342	516	370	526	581	765	8
34.	298	526	308	536	581	765	8
Levi	313	526	326	536	581	765	8
M,	329	526	337	536	581	765	8
Van	341	526	352	536	581	765	8
der	355	526	366	536	581	765	8
Poll	370	526	381	536	581	765	8
T,	385	526	390	536	581	765	8
Büller	394	526	413	536	581	765	8
HR.	416	526	428	536	581	765	8
Bidirectional	432	526	473	536	581	765	8
relation	476	526	501	536	581	765	8
between	505	526	533	536	581	765	8
inflammation	313	535	355	545	581	765	8
and	357	535	369	545	581	765	8
coagulation.	371	535	411	545	581	765	8
Circulation.	413	535	451	545	581	765	8
2004;	453	535	470	545	581	765	8
109(22):	472	535	499	545	581	765	8
2698-704.	501	535	533	545	581	765	8
35.	298	545	308	555	581	765	8
Chatre	313	545	334	555	581	765	8
C,	338	545	345	555	581	765	8
Roubille	349	545	375	555	581	765	8
F,	378	545	384	555	581	765	8
Vernhet	387	545	412	555	581	765	8
H,	416	545	424	555	581	765	8
Jorgensen	427	545	460	555	581	765	8
C,	463	545	470	555	581	765	8
Pers	474	545	488	555	581	765	8
Y-M.	491	545	505	555	581	765	8
Cardiac	509	545	533	555	581	765	8
complications	313	555	357	565	581	765	8
attributed	360	555	393	565	581	765	8
to	396	555	402	565	581	765	8
chloroquine	405	555	443	565	581	765	8
and	446	555	458	565	581	765	8
hydroxychloroquine:	460	555	526	565	581	765	8
a	529	555	533	565	581	765	8
systematic	313	564	347	574	581	765	8
review	349	564	371	574	581	765	8
of	373	564	379	574	581	765	8
the	382	564	392	574	581	765	8
literature.	395	564	428	574	581	765	8
Drug	430	564	445	574	581	765	8
Saf.	447	564	460	574	581	765	8
2018;	462	564	480	574	581	765	8
41(10):	482	564	505	574	581	765	8
919-31.	507	564	531	574	581	765	8
36.	298	574	308	584	581	765	8
Sala	313	574	326	584	581	765	8
S,	328	574	334	584	581	765	8
Peretto	337	574	360	584	581	765	8
G,	363	574	370	584	581	765	8
Gramegna	373	574	405	584	581	765	8
M,	408	574	415	584	581	765	8
Palmisano	418	574	450	584	581	765	8
A,	452	574	459	584	581	765	8
Villatore	461	574	489	584	581	765	8
A,	491	574	498	584	581	765	8
Vignale	500	574	523	584	581	765	8
D,	526	574	533	584	581	765	8
et	313	583	319	593	581	765	8
al.	321	583	330	593	581	765	8
Acute	331	583	350	593	581	765	8
myocarditis	352	583	389	593	581	765	8
presenting	391	583	425	593	581	765	8
as	427	583	434	593	581	765	8
a	436	583	440	593	581	765	8
reverse	442	583	465	593	581	765	8
TakoTsubo	467	583	500	593	581	765	8
syndrome	502	583	533	593	581	765	8
in	313	593	319	603	581	765	8
a	323	593	326	603	581	765	8
patient	330	593	354	603	581	765	8
with	357	593	372	603	581	765	8
SARS-CoV-2	376	593	412	603	581	765	8
respiratory	416	593	451	603	581	765	8
infection.	455	593	486	603	581	765	8
Eur	490	593	501	603	581	765	8
Heart	505	593	523	603	581	765	8
J.	527	593	533	603	581	765	8
2020;	313	603	330	613	581	765	8
41(19):	333	603	356	613	581	765	8
1861-2.	358	603	382	613	581	765	8
37.	298	612	308	622	581	765	8
Ruan	312	612	327	622	581	765	8
Q,	331	612	338	622	581	765	8
Yang	342	612	357	622	581	765	8
K,	360	612	367	622	581	765	8
Wang	371	612	388	622	581	765	8
W,	392	612	400	622	581	765	8
Jiang	403	612	420	622	581	765	8
L,	424	612	430	622	581	765	8
Song	434	612	449	622	581	765	8
J.	452	612	459	622	581	765	8
Clinical	462	612	486	622	581	765	8
predictors	490	612	523	622	581	765	8
of	526	612	533	622	581	765	8
mortality	313	622	342	632	581	765	8
due	346	622	358	632	581	765	8
to	362	622	369	632	581	765	8
COVID-19	373	622	403	632	581	765	8
based	407	622	426	632	581	765	8
on	430	622	437	632	581	765	8
an	441	622	449	632	581	765	8
analysis	453	622	478	632	581	765	8
of	482	622	489	632	581	765	8
data	493	622	507	632	581	765	8
of	511	622	518	632	581	765	8
150	522	622	533	632	581	765	8
patients	313	631	339	641	581	765	8
from	341	631	356	641	581	765	8
Wuhan,	358	631	382	641	581	765	8
China.	384	631	405	641	581	765	8
Intensive	406	631	436	641	581	765	8
Care	437	631	452	641	581	765	8
Med.	454	631	470	641	581	765	8
2020;	472	631	489	641	581	765	8
46(5):	491	631	511	641	581	765	8
846-8.	512	631	533	641	581	765	8
38.	298	641	308	651	581	765	8
Chen	313	641	329	651	581	765	8
D,	332	641	339	651	581	765	8
Li	342	641	348	651	581	765	8
X,	351	641	358	651	581	765	8
Song	361	641	376	651	581	765	8
Q,	379	641	387	651	581	765	8
Hu	390	641	399	651	581	765	8
C,	402	641	409	651	581	765	8
Su	412	641	420	651	581	765	8
F,	423	641	428	651	581	765	8
Dai	432	641	442	651	581	765	8
J,	445	641	451	651	581	765	8
et	455	641	461	651	581	765	8
al.	465	641	473	651	581	765	8
Hypokalemia	476	641	518	651	581	765	8
and	521	641	533	651	581	765	8
clinical	313	651	336	661	581	765	8
implications	341	651	380	661	581	765	8
in	385	651	391	661	581	765	8
patients	396	651	423	661	581	765	8
with	428	651	442	661	581	765	8
coronavirus	447	651	484	661	581	765	8
disease	489	651	513	661	581	765	8
2019	518	651	533	661	581	765	8
(COVID-19).	313	660	351	670	581	765	8
MeRxiv.	353	660	377	670	581	765	8
2020.	379	660	397	670	581	765	8
39.	298	670	308	680	581	765	8
Marini	313	670	332	680	581	765	8
JJ,	335	670	344	680	581	765	8
Rocco	347	670	365	680	581	765	8
PRM,	368	670	384	680	581	765	8
Gattinoni	386	670	416	680	581	765	8
L.	418	670	425	680	581	765	8
Static	429	670	448	680	581	765	8
and	450	670	462	680	581	765	8
dynamic	464	670	491	680	581	765	8
contributors	493	670	533	680	581	765	8
https://doi.org/10.24265/horizmed.2021.v21n2.14	326	723	533	735	581	765	8
Hablando	152	29	190	40	581	765	9
de	193	29	202	40	581	765	9
pandemias	205	29	248	40	581	765	9
y	250	29	255	40	581	765	9
pared	257	29	280	40	581	765	9
vascular.	283	29	318	40	581	765	9
Desde	320	29	344	40	581	765	9
el	347	29	354	40	581	765	9
endotelio	357	29	395	40	581	765	9
hacia	397	29	419	40	581	765	9
lo	421	29	429	40	581	765	9
socioeconómico-psicológico:	168	40	282	51	581	765	9
una	285	40	299	51	581	765	9
aproximación	302	40	356	51	581	765	9
con	358	40	372	51	581	765	9
evidencia	375	40	413	51	581	765	9
40.	48	94	58	104	581	765	9
41.	48	113	58	123	581	765	9
42.	48	142	58	152	581	765	9
43.	48	180	58	190	581	765	9
to	63	75	70	85	581	765	9
ventilator-induced	75	75	134	85	581	765	9
lung	139	75	153	85	581	765	9
injury	157	75	176	85	581	765	9
in	181	75	187	85	581	765	9
clinical	192	75	215	85	581	765	9
practice.	220	75	249	85	581	765	9
pressure,	254	75	283	85	581	765	9
energy,	63	84	87	94	581	765	9
and	89	84	101	94	581	765	9
power.	103	84	124	94	581	765	9
Am	126	84	136	94	581	765	9
J	138	84	142	94	581	765	9
Respir	144	84	163	94	581	765	9
Crit	166	84	178	94	581	765	9
Care	180	84	194	94	581	765	9
Med.	197	84	212	94	581	765	9
2020;	214	84	232	94	581	765	9
201(7):	234	84	257	94	581	765	9
767-74.	259	84	283	94	581	765	9
Patel	63	94	80	104	581	765	9
BK,	82	94	92	104	581	765	9
Kress	94	94	111	104	581	765	9
JP,	113	94	122	104	581	765	9
Hall	124	94	137	104	581	765	9
JB.	139	94	149	104	581	765	9
Alternatives	150	94	189	104	581	765	9
to	191	94	198	104	581	765	9
invasive	200	94	226	104	581	765	9
ventilation	228	94	263	104	581	765	9
in	265	94	271	104	581	765	9
the	273	94	283	104	581	765	9
COVID-19	63	103	93	113	581	765	9
pandemic.	95	103	129	113	581	765	9
JAMA.	131	103	151	113	581	765	9
2020;	153	103	171	113	581	765	9
324(1):	173	103	196	113	581	765	9
43-4.	198	103	215	113	581	765	9
World	63	113	82	123	581	765	9
Health	87	113	108	123	581	765	9
Organization.	113	113	156	123	581	765	9
Corticosteroids	161	113	210	123	581	765	9
for	215	113	224	123	581	765	9
COVID-19:	229	113	261	123	581	765	9
living	266	113	283	123	581	765	9
guidance,	63	123	95	133	581	765	9
2	97	123	100	133	581	765	9
september	102	123	137	133	581	765	9
2020	139	123	154	133	581	765	9
[Internet].	156	123	190	133	581	765	9
Disponible	192	123	225	133	581	765	9
en:	227	123	237	133	581	765	9
https://apps.	239	123	283	133	581	765	9
who.int/iris/handle/10665/334125	63	132	176	142	581	765	9
Ellinghaus	63	142	95	152	581	765	9
D,	98	142	105	152	581	765	9
Degenhardt	107	142	145	152	581	765	9
F,	147	142	152	152	581	765	9
Bujanda	155	142	181	152	581	765	9
L,	183	142	190	152	581	765	9
Buti	192	142	205	152	581	765	9
M,	208	142	215	152	581	765	9
Albillos	217	142	241	152	581	765	9
A,	243	142	250	152	581	765	9
Invernizzi	252	142	283	152	581	765	9
P,	63	151	68	161	581	765	9
et	70	151	77	161	581	765	9
al.	79	151	88	161	581	765	9
The	89	151	101	161	581	765	9
ABO	103	151	116	161	581	765	9
blood	118	151	136	161	581	765	9
group	138	151	156	161	581	765	9
locus	158	151	174	161	581	765	9
and	176	151	188	161	581	765	9
a	190	151	194	161	581	765	9
chromosome	196	151	236	161	581	765	9
3	238	151	242	161	581	765	9
gene	244	151	259	161	581	765	9
cluster	261	151	283	161	581	765	9
associate	63	161	93	171	581	765	9
with	96	161	110	171	581	765	9
SARS-CoV-2	113	161	150	171	581	765	9
respiratory	153	161	188	171	581	765	9
failure	192	161	213	171	581	765	9
in	216	161	222	171	581	765	9
an	225	161	233	171	581	765	9
Italian-Spanish	236	161	283	171	581	765	9
genome-wide	63	171	106	181	581	765	9
association	109	171	144	181	581	765	9
analysis.	146	171	174	181	581	765	9
medRxiv.	176	171	205	181	581	765	9
2020.	207	171	225	181	581	765	9
Rippenger	63	180	95	190	581	765	9
TJ,	100	180	110	190	581	765	9
Uhrlaub	115	180	140	190	581	765	9
JL,	144	180	154	190	581	765	9
Watanabe	158	180	190	190	581	765	9
M,	195	180	203	190	581	765	9
Wong	207	180	224	190	581	765	9
R,	229	180	236	190	581	765	9
Castaneda	240	180	273	190	581	765	9
Y,	278	180	283	190	581	765	9
Pizzato	63	190	86	200	581	765	9
HA,	89	190	101	200	581	765	9
et	103	190	110	200	581	765	9
al.	113	190	121	200	581	765	9
Orthogonal	124	190	160	200	581	765	9
SARS-CoV-2	163	190	199	200	581	765	9
serological	202	190	236	200	581	765	9
assays	239	190	259	200	581	765	9
enable	262	190	283	200	581	765	9
surveillance	63	199	102	209	581	765	9
of	106	199	113	209	581	765	9
low	117	199	128	209	581	765	9
prevalence	133	199	168	209	581	765	9
communities	173	199	214	209	581	765	9
and	218	199	230	209	581	765	9
reveal	234	199	254	209	581	765	9
durable	259	199	283	209	581	765	9
humoral	63	209	90	219	581	765	9
immunity.	92	209	124	219	581	765	9
Immunity.	126	209	158	219	581	765	9
2020;	160	209	178	219	581	765	9
44-71.	180	209	200	219	581	765	9
Correspondencia:	48	230	122	241	581	765	9
Enrique	48	240	79	252	581	765	9
Melgarejo	81	240	121	252	581	765	9
R	123	240	129	252	581	765	9
Dirección:	48	251	89	262	581	765	9
Av.	92	251	103	262	581	765	9
15	106	251	115	262	581	765	9
#	119	251	123	262	581	765	9
122-35	126	251	153	262	581	765	9
Cons.	156	251	178	262	581	765	9
404.	181	251	199	262	581	765	9
Bogotá,	202	251	233	262	581	765	9
Colombia.	236	251	276	262	581	765	9
SA	48	262	58	273	581	765	9
110111.	60	262	91	273	581	765	9
Teléfono:	48	273	86	284	581	765	9
57	88	273	98	284	581	765	9
3208391750.	100	273	151	284	581	765	9
Correo	48	284	75	295	581	765	9
electrónico:	78	284	126	295	581	765	9
enrique.melgarejo@gmail.com	129	284	253	295	581	765	9
©	48	361	53	370	581	765	9
La	57	361	64	370	581	765	9
revista.	67	361	91	370	581	765	9
Publicado	94	361	125	370	581	765	9
por	128	361	139	370	581	765	9
Universidad	142	361	179	370	581	765	9
de	182	361	190	370	581	765	9
San	193	361	204	370	581	765	9
Martín	207	361	227	370	581	765	9
de	231	361	238	370	581	765	9
Porres,	242	361	264	370	581	765	9
Perú.	267	361	283	370	581	765	9
Licencia	90	372	115	381	581	765	9
de	119	372	127	381	581	765	9
Creative	131	372	158	381	581	765	9
Commons	162	372	192	381	581	765	9
Artículo	195	372	220	381	581	765	9
en	224	372	232	381	581	765	9
acceso	236	372	257	381	581	765	9
abierto	261	372	283	381	581	765	9
bajo	48	383	62	392	581	765	9
términos	64	383	92	392	581	765	9
de	94	383	102	392	581	765	9
Licencia	104	383	130	392	581	765	9
Creative	132	383	159	392	581	765	9
Commons	161	383	191	392	581	765	9
Atribución	193	383	225	392	581	765	9
4.0	227	383	237	392	581	765	9
Internacional.	240	383	283	392	581	765	9
(http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)	48	394	201	402	581	765	9
ORCID	48	415	68	424	581	765	9
iDs	70	415	80	424	581	765	9
Enrique	48	426	73	435	581	765	9
Melgarejo	74	426	105	435	581	765	9
R	106	426	111	435	581	765	9
https://orcid.org/0000-0002-2667-1932	151	426	275	435	581	765	9
Horiz	48	723	69	735	581	765	9
Med	72	723	88	735	581	765	9
(Lima)	91	723	117	735	581	765	9
2021;	120	723	142	735	581	765	9
21(2):e1521	144	723	192	735	581	765	9
