ISSN	85	71	107	80	595	842	1
1517-7076	110	71	155	80	595	842	1
artículos	158	71	194	80	595	842	1
e12940,	197	71	231	80	595	842	1
2021	234	71	255	80	595	842	1
Caracterización	85	112	182	124	595	842	1
del	185	112	204	124	595	842	1
daño	208	112	239	124	595	842	1
mecánico	243	112	302	124	595	842	1
de	85	127	100	139	595	842	1
la	104	127	115	139	595	842	1
aorta	118	127	150	139	595	842	1
en	154	127	169	139	595	842	1
condición	172	127	234	139	595	842	1
de	237	127	252	139	595	842	1
hipoxia	256	127	302	139	595	842	1
Modelamiento	85	155	167	167	595	842	1
y	170	155	177	167	595	842	1
simulación	180	155	242	167	595	842	1
numérica	245	155	299	167	595	842	1
de	85	171	100	183	595	842	1
un	103	171	118	183	595	842	1
ensayo	121	171	163	183	595	842	1
de	167	171	181	183	595	842	1
presurización	185	171	262	183	595	842	1
Alejandro	240	230	279	239	595	842	1
Bezmalinovic	282	230	337	239	595	842	1
1	340	228	343	233	595	842	1
,	343	230	346	239	595	842	1
Eugenio	348	230	381	239	595	842	1
Rivera	384	230	411	239	595	842	1
1	413	228	416	233	595	842	1
,	416	230	419	239	595	842	1
Claudio	422	230	453	239	595	842	1
García-Herrera	456	230	516	239	595	842	1
1	519	228	522	233	595	842	1
,	522	230	525	239	595	842	1
Diego	245	242	270	251	595	842	1
Celentano	272	242	313	251	595	842	1
2	315	240	319	245	595	842	1
,	319	242	321	251	595	842	1
Alejandro	324	242	364	251	595	842	1
González-Candia	366	242	436	251	595	842	1
3	438	240	441	245	595	842	1
,	441	242	444	251	595	842	1
Emilio	446	242	473	251	595	842	1
A.	476	242	486	251	595	842	1
Herrera	488	242	519	251	595	842	1
3	522	240	525	245	595	842	1
1	85	277	88	282	595	842	1
Departamento	90	277	141	287	595	842	1
de	144	277	152	287	595	842	1
Ingeniería	154	277	191	287	595	842	1
Mecánica,	193	277	230	287	595	842	1
Universidad	232	277	276	287	595	842	1
de	279	277	287	287	595	842	1
Santiago	290	277	321	287	595	842	1
de	323	277	332	287	595	842	1
Chile,	334	277	356	287	595	842	1
Av.	358	277	371	287	595	842	1
Bdo.	373	277	391	287	595	842	1
O'Higgins	393	277	431	287	595	842	1
3363,	433	277	453	287	595	842	1
Santiago,	456	277	489	287	595	842	1
Chile.	492	277	513	287	595	842	1
Departamento	90	290	141	299	595	842	1
de	144	290	152	299	595	842	1
Ingeniería	154	290	191	299	595	842	1
Mecánica	193	290	228	299	595	842	1
y	230	290	235	299	595	842	1
Metalúrgica,	237	290	283	299	595	842	1
Centro	285	290	309	299	595	842	1
de	312	290	320	299	595	842	1
Investigación	323	290	371	299	595	842	1
en	373	290	382	299	595	842	1
Nanotecnología	384	290	441	299	595	842	1
y	443	290	448	299	595	842	1
Materiales	450	290	488	299	595	842	1
Avanza-	490	290	521	299	595	842	1
dos	85	302	98	311	595	842	1
(CIEN-UC),	100	302	145	311	595	842	1
Pontificia	147	302	182	311	595	842	1
Universidad	184	302	228	311	595	842	1
Católica	230	302	260	311	595	842	1
de	262	302	271	311	595	842	1
Chile,	273	302	295	311	595	842	1
Av.	297	302	310	311	595	842	1
Vicuña	313	302	339	311	595	842	1
Mackenna	341	302	378	311	595	842	1
4860,	381	302	401	311	595	842	1
Santiago,	403	302	437	311	595	842	1
Chile.	439	302	461	311	595	842	1
3	85	313	88	318	595	842	1
Programa	90	313	125	323	595	842	1
de	127	313	136	323	595	842	1
Fisiopatolog	138	313	183	323	595	842	1
a,	186	313	192	323	595	842	1
Instituto	194	314	224	323	595	842	1
de	227	314	235	323	595	842	1
Ciencias	238	314	268	323	595	842	1
Biomédicas,	271	314	315	323	595	842	1
Facultad	318	314	349	323	595	842	1
de	351	314	359	323	595	842	1
Medicina,	362	314	398	323	595	842	1
Universidad	400	314	444	323	595	842	1
de	446	314	455	323	595	842	1
Chile,	457	314	479	323	595	842	1
Av.	481	314	494	323	595	842	1
Salva-	497	314	520	323	595	842	1
dor	85	326	97	335	595	842	1
486,	99	326	115	335	595	842	1
Providencia,	117	326	163	335	595	842	1
Santiago,	165	326	199	335	595	842	1
Chile.	201	326	223	335	595	842	1
e-mail:	85	338	111	347	595	842	1
alejandro.bezmalinovic@usach.cl,	113	338	237	347	595	842	1
eugenio.rivera@usach.cl,	239	338	331	347	595	842	1
claudio.garcia@usach.cl,	333	338	423	347	595	842	1
dcelentano@ing.puc.cl,	426	338	511	347	595	842	1
eherrera@med.uchile.cl	85	350	171	359	595	842	1
2	85	289	88	294	595	842	1
Palabras	85	588	123	597	595	842	1
clave:	125	588	150	597	595	842	1
hiperelasticidad,	153	588	219	597	595	842	1
daño	221	588	241	597	595	842	1
mecánico	243	588	281	597	595	842	1
isótropo,	284	588	319	597	595	842	1
pared	322	588	344	597	595	842	1
aórtica,	346	588	376	597	595	842	1
ensayo	379	588	406	597	595	842	1
acopado	409	588	442	597	595	842	1
hidráulico,	445	588	488	597	595	842	1
hipoxia.	490	588	523	597	595	842	1
Autor	85	787	104	794	595	842	1
Responsable:	106	787	148	794	595	842	1
Claudio	150	787	176	794	595	842	1
García-Herrera	178	787	226	794	595	842	1
10.1590/S1517-707620210001.1240	85	823	203	830	595	842	1
Fecha	273	787	292	794	595	842	1
de	294	787	302	794	595	842	1
envío:	304	787	324	794	595	842	1
18/05/2020	326	787	362	794	595	842	1
Fecha	390	787	409	794	595	842	1
de	411	787	419	794	595	842	1
aprobación:	421	787	459	794	595	842	1
09/07/2020	460	787	497	794	595	842	1
BEZMALINOVIC,	199	40	261	47	595	842	2
A.;	264	40	273	47	595	842	2
RIVERA,	276	40	307	47	595	842	2
E.;	309	40	318	47	595	842	2
GARCÍA-HERRERA,	320	40	393	47	595	842	2
C.,	395	40	405	47	595	842	2
et	407	40	412	47	595	842	2
al.	414	40	423	47	595	842	2
revista	425	40	446	47	595	842	2
Matéria,	448	40	475	47	595	842	2
v.26,	477	40	493	47	595	842	2
n.1,	495	40	507	47	595	842	2
2021	509	40	525	47	595	842	2
The	85	74	101	83	595	842	2
experimental	104	74	156	83	595	842	2
data	160	74	176	83	595	842	2
and	180	74	194	83	595	842	2
the	198	74	210	83	595	842	2
results	213	74	239	83	595	842	2
of	243	74	251	83	595	842	2
numerical	255	74	295	83	595	842	2
simulations	298	74	344	83	595	842	2
indicate	348	74	379	83	595	842	2
that	383	74	397	83	595	842	2
a	401	74	405	83	595	842	2
melatonin	409	74	449	83	595	842	2
treatment	453	74	490	83	595	842	2
reduces	494	74	524	83	595	842	2
the	85	86	97	95	595	842	2
stiffness	100	86	133	95	595	842	2
of	136	86	144	95	595	842	2
the	147	86	159	95	595	842	2
aorta.	162	86	184	95	595	842	2
Moreover,	187	86	229	95	595	842	2
the	232	86	244	95	595	842	2
group-wise	247	86	292	95	595	842	2
determined	295	86	339	95	595	842	2
pressures,	342	86	382	95	595	842	2
delivered	385	86	422	95	595	842	2
by	424	86	435	95	595	842	2
the	437	86	449	95	595	842	2
bulge-test	452	86	492	95	595	842	2
simula-	494	86	524	95	595	842	2
tion	85	98	101	107	595	842	2
and	103	98	117	107	595	842	2
associated	120	98	161	107	595	842	2
with	164	98	181	107	595	842	2
the	184	98	196	107	595	842	2
onset	198	98	219	107	595	842	2
of	222	98	230	107	595	842	2
damage,	233	98	266	107	595	842	2
are	269	98	281	107	595	842	2
compatible	284	98	328	107	595	842	2
with	331	98	348	107	595	842	2
an	351	98	360	107	595	842	2
arterial	363	98	391	107	595	842	2
hypertensive	394	98	444	107	595	842	2
condition.	447	98	487	107	595	842	2
Keywords:	85	113	132	122	595	842	2
hyperelasticity,	134	113	195	122	595	842	2
isotropic	198	113	233	122	595	842	2
mechanical	236	113	281	122	595	842	2
damage,	283	113	317	122	595	842	2
aortic	320	113	342	122	595	842	2
wall,	345	113	364	122	595	842	2
bulge	367	113	389	122	595	842	2
test,	392	113	408	122	595	842	2
hypoxia.	411	113	445	122	595	842	2
1.	85	142	93	150	595	842	2
INTRODUCCIÓN	97	142	166	150	595	842	2
La	85	156	96	165	595	842	2
aorta	98	156	118	165	595	842	2
es	121	156	130	165	595	842	2
la	132	156	140	165	595	842	2
arteria	143	156	168	165	595	842	2
de	171	156	180	165	595	842	2
mayor	183	156	209	165	595	842	2
espesor	212	156	242	165	595	842	2
del	244	156	257	165	595	842	2
cuerpo,	260	156	289	165	595	842	2
y	292	156	297	165	595	842	2
corresponde	300	156	349	165	595	842	2
–	352	154	357	165	595	842	2
en	360	156	369	165	595	842	2
una	372	156	386	165	595	842	2
innumerable	389	156	439	165	595	842	2
cantidad	442	156	476	165	595	842	2
de	479	156	488	165	595	842	2
especies	491	156	524	165	595	842	2
terrestres	85	168	122	177	595	842	2
–	124	166	129	177	595	842	2
al	132	168	139	177	595	842	2
conducto	142	168	178	177	595	842	2
suministrante	181	168	235	177	595	842	2
de	237	168	247	177	595	842	2
sangre	249	168	275	177	595	842	2
oxigenada	278	168	319	177	595	842	2
a	321	168	326	177	595	842	2
sus	329	168	341	177	595	842	2
tejidos.	344	168	373	177	595	842	2
La	376	168	386	177	595	842	2
morfología	389	168	433	177	595	842	2
estructural	436	168	478	177	595	842	2
de	481	168	490	177	595	842	2
la	493	168	500	177	595	842	2
pared	503	168	525	177	595	842	2
de	85	180	95	189	595	842	2
arterias,	98	180	130	189	595	842	2
consiste	133	180	165	189	595	842	2
de	169	180	178	189	595	842	2
tres	181	180	196	189	595	842	2
capas	199	180	221	189	595	842	2
o	225	180	230	189	595	842	2
túnicas;	233	180	264	189	595	842	2
la	267	180	275	189	595	842	2
capa	278	180	296	189	595	842	2
más	300	180	316	189	595	842	2
interna,	319	180	349	189	595	842	2
denominada	353	180	402	189	595	842	2
Íntima,	405	180	434	189	595	842	2
seguida	437	180	468	189	595	842	2
por	471	180	484	189	595	842	2
las	488	180	499	189	595	842	2
capas	502	180	524	189	595	842	2
Media	85	192	111	201	595	842	2
y	114	192	118	201	595	842	2
Adventicia.	121	192	167	201	595	842	2
La	170	192	181	201	595	842	2
túnica	183	192	208	201	595	842	2
Media,	211	192	239	201	595	842	2
aquella	242	192	270	201	595	842	2
de	273	192	283	201	595	842	2
mayor	285	192	311	201	595	842	2
espesor	314	192	344	201	595	842	2
y	346	192	351	201	595	842	2
relevancia	354	192	395	201	595	842	2
estructural	398	192	440	201	595	842	2
–	443	190	448	201	595	842	2
cumpliendo	451	192	498	201	595	842	2
un	501	192	511	201	595	842	2
rol	513	192	524	201	595	842	2
principal	85	204	121	213	595	842	2
en	124	204	133	213	595	842	2
la	136	204	144	213	595	842	2
regulación	147	204	189	213	595	842	2
de	192	204	201	213	595	842	2
la	205	204	212	213	595	842	2
presión	215	204	244	213	595	842	2
intravascular	248	204	299	213	595	842	2
–	303	202	308	213	595	842	2
se	311	204	319	213	595	842	2
compone	322	204	359	213	595	842	2
de	362	204	372	213	595	842	2
un	375	204	385	213	595	842	2
arreglo	388	204	416	213	595	842	2
tipo	419	204	435	213	595	842	2
sándwich	438	204	476	213	595	842	2
de	479	204	488	213	595	842	2
elastina,	491	204	524	213	595	842	2
paquetes	85	216	120	225	595	842	2
de	123	216	133	225	595	842	2
fibras	136	216	158	225	595	842	2
de	161	216	171	225	595	842	2
colágeno	174	216	210	225	595	842	2
–	214	214	219	225	595	842	2
cuya	222	216	240	225	595	842	2
orientación	244	216	289	225	595	842	2
y	292	216	297	225	595	842	2
distribución	300	216	347	225	595	842	2
varía	351	216	370	225	595	842	2
entre	374	216	394	225	595	842	2
especies	397	216	430	225	595	842	2
y	433	216	438	225	595	842	2
a	441	216	446	225	595	842	2
lo	449	216	457	225	595	842	2
largo	460	216	480	225	595	842	2
del	483	216	496	225	595	842	2
tronco	499	216	524	225	595	842	2
vascular	85	228	118	237	595	842	2
–	121	226	126	237	595	842	2
y	129	228	134	237	595	842	2
células	136	228	164	237	595	842	2
de	166	228	176	237	595	842	2
músculo	178	228	212	237	595	842	2
liso	215	228	229	237	595	842	2
(SMCs)	231	228	263	237	595	842	2
[1].	266	228	280	237	595	842	2
Mejorar	106	243	139	252	595	842	2
la	141	243	149	252	595	842	2
comprensión	151	243	203	252	595	842	2
de	206	243	215	252	595	842	2
la	218	243	225	252	595	842	2
respuesta	228	243	265	252	595	842	2
biomecánica	268	243	318	252	595	842	2
de	321	243	331	252	595	842	2
la	333	243	341	252	595	842	2
pared	343	243	366	252	595	842	2
aórtica,	368	243	398	252	595	842	2
posee	401	243	424	252	595	842	2
un	426	243	436	252	595	842	2
impacto	439	243	471	252	595	842	2
fundamental	474	243	524	252	595	842	2
en	85	255	95	264	595	842	2
la	97	255	104	264	595	842	2
expectativa	107	255	152	264	595	842	2
de	155	255	164	264	595	842	2
vida	167	255	184	264	595	842	2
a	186	255	191	264	595	842	2
nivel	193	255	213	264	595	842	2
mundial,	216	255	251	264	595	842	2
dado	254	255	273	264	595	842	2
que	276	255	290	264	595	842	2
la	293	255	300	264	595	842	2
caracterización	302	255	363	264	595	842	2
de	365	255	375	264	595	842	2
su	377	255	386	264	595	842	2
comportamiento	389	255	454	264	595	842	2
mecánico	457	255	495	264	595	842	2
permi-	497	255	525	264	595	842	2
te	85	267	92	276	595	842	2
determinar	95	267	138	276	595	842	2
cómo	141	267	163	276	595	842	2
la	166	267	173	276	595	842	2
pared	176	267	198	276	595	842	2
aórtica	200	267	228	276	595	842	2
y	230	267	235	276	595	842	2
otros	238	267	258	276	595	842	2
tejidos	260	267	287	276	595	842	2
vivos	290	267	311	276	595	842	2
se	314	267	322	276	595	842	2
ven	325	267	339	276	595	842	2
afectados	342	267	380	276	595	842	2
bajo	382	267	400	276	595	842	2
diversos	402	267	436	276	595	842	2
contextos	438	267	477	276	595	842	2
e	479	267	484	276	595	842	2
incluyen-	486	267	525	276	595	842	2
do	85	279	95	288	595	842	2
una	98	279	113	288	595	842	2
serie	116	279	135	288	595	842	2
de	138	279	147	288	595	842	2
fenómenos	151	279	194	288	595	842	2
vinculados	197	279	241	288	595	842	2
a	244	279	248	288	595	842	2
su	251	279	260	288	595	842	2
naturaleza,	263	279	307	288	595	842	2
tales	310	279	329	288	595	842	2
como	332	279	354	288	595	842	2
crecimiento,	357	279	407	288	595	842	2
remodelamiento,	410	279	478	288	595	842	2
activación,	481	279	524	288	595	842	2
daño	85	291	104	300	595	842	2
y	107	291	112	300	595	842	2
ruptura.	115	291	146	300	595	842	2
La	149	291	159	300	595	842	2
experimentación	162	291	229	300	595	842	2
junto	231	291	252	300	595	842	2
a	255	291	259	300	595	842	2
la	262	291	269	300	595	842	2
simulación	272	291	316	300	595	842	2
numérica,	319	291	358	300	595	842	2
permiten	361	291	396	300	595	842	2
evaluar	399	291	428	300	595	842	2
la	431	291	438	300	595	842	2
influencia	441	291	481	300	595	842	2
de	484	291	493	300	595	842	2
patolo-	496	291	525	300	595	842	2
gías	85	303	101	312	595	842	2
cardiovasculares	104	303	171	312	595	842	2
sobre	174	303	196	312	595	842	2
las	199	303	210	312	595	842	2
propiedades	213	303	261	312	595	842	2
biomecánicas	264	303	319	312	595	842	2
de	322	303	331	312	595	842	2
la	334	303	342	312	595	842	2
aorta	345	303	365	312	595	842	2
–	368	301	373	312	595	842	2
por	376	303	390	312	595	842	2
ejemplo,	393	303	427	312	595	842	2
arteriosclerosis	430	303	491	312	595	842	2
y	494	303	499	312	595	842	2
aneu-	502	303	525	312	595	842	2
rismas,	85	315	114	324	595	842	2
en	116	315	126	324	595	842	2
general	128	315	158	324	595	842	2
de	160	315	170	324	595	842	2
alta	172	315	187	324	595	842	2
mortalidad	190	315	233	324	595	842	2
y	235	315	240	324	595	842	2
desarrollo	243	315	283	324	595	842	2
asintomático	286	315	337	324	595	842	2
–	340	313	345	324	595	842	2
considerando	347	315	401	324	595	842	2
una	403	315	417	324	595	842	2
serie	420	315	439	324	595	842	2
de	442	315	451	324	595	842	2
factores	454	315	485	324	595	842	2
de	488	315	498	324	595	842	2
riesgo,	500	315	527	324	595	842	2
tales	85	327	103	336	595	842	2
como	107	327	129	336	595	842	2
antecedentes	132	327	183	336	595	842	2
del	187	327	199	336	595	842	2
historial	202	327	235	336	595	842	2
del	238	327	250	336	595	842	2
paciente	254	327	287	336	595	842	2
(sexo,	290	327	314	336	595	842	2
edad,	318	327	339	336	595	842	2
fumador,	342	327	379	336	595	842	2
hipertensión,	382	327	434	336	595	842	2
etc.),	437	327	457	336	595	842	2
condiciones	460	327	508	336	595	842	2
ex-	511	327	525	336	595	842	2
ternas	85	339	109	348	595	842	2
(baja	112	339	132	348	595	842	2
presión	134	339	164	348	595	842	2
de	167	339	176	348	595	842	2
oxígeno)	179	339	214	348	595	842	2
y/o	217	339	230	348	595	842	2
escenarios	232	339	274	348	595	842	2
extremos	277	339	313	348	595	842	2
(accidente).	316	339	363	348	595	842	2
Así,	366	339	382	348	595	842	2
se	385	339	393	348	595	842	2
concede	396	339	429	348	595	842	2
a	431	339	436	348	595	842	2
la	439	339	446	348	595	842	2
biomecánica	449	339	499	348	595	842	2
y	502	339	507	348	595	842	2
a	510	339	514	348	595	842	2
la	517	339	524	348	595	842	2
mecanobiología,	85	351	151	360	595	842	2
la	154	349	161	360	595	842	2
facultad	164	349	196	360	595	842	2
de	199	349	208	360	595	842	2
aportar	211	349	239	360	595	842	2
a	242	349	247	360	595	842	2
construir	249	349	285	360	595	842	2
sistemáticamente	287	349	356	360	595	842	2
criterios	359	349	392	360	595	842	2
“realistas”,	394	349	439	360	595	842	2
orientados	442	351	483	360	595	842	2
por	486	351	499	360	595	842	2
ejem-	502	351	525	360	595	842	2
plo,	85	363	100	372	595	842	2
a	103	363	107	372	595	842	2
evaluar	110	363	139	372	595	842	2
el	142	363	149	372	595	842	2
riesgo	151	363	176	372	595	842	2
de	178	363	188	372	595	842	2
realizar	190	363	220	372	595	842	2
intervenciones	223	363	281	372	595	842	2
quirúrgicas,	283	363	331	372	595	842	2
analizando	333	363	377	372	595	842	2
los	379	363	391	372	595	842	2
fenómenos	393	363	437	372	595	842	2
que	440	363	454	372	595	842	2
inciden	457	363	486	372	595	842	2
sobre	489	363	510	372	595	842	2
las	513	363	524	372	595	842	2
propiedades	85	375	133	384	595	842	2
mecánicas	137	375	179	384	595	842	2
durante	183	375	213	384	595	842	2
la	217	375	224	384	595	842	2
reparación	228	375	271	384	595	842	2
o	275	375	280	384	595	842	2
sustitución	284	375	327	384	595	842	2
de	331	375	341	384	595	842	2
vasos	345	375	367	384	595	842	2
enfermos;	371	375	411	384	595	842	2
teniendo	415	375	449	384	595	842	2
como	453	375	475	384	595	842	2
motivación	480	375	524	384	595	842	2
principal,	85	387	123	396	595	842	2
disminuir	126	387	164	396	595	842	2
la	166	387	174	396	595	842	2
incertidumbre	176	387	232	396	595	842	2
en	235	387	244	396	595	842	2
medicina	247	387	283	396	595	842	2
vascular.	286	387	321	396	595	842	2
En	106	402	118	411	595	842	2
particular,	121	402	161	411	595	842	2
personas	164	402	199	411	595	842	2
gestadas,	202	402	239	411	595	842	2
nacidas	242	402	272	411	595	842	2
y	275	402	280	411	595	842	2
criadas	283	402	311	411	595	842	2
a	314	402	319	411	595	842	2
elevadas	322	402	356	411	595	842	2
altitudes	359	402	393	411	595	842	2
–	397	400	402	411	595	842	2
por	405	402	418	411	595	842	2
sobre	421	402	443	411	595	842	2
2500msnm	446	402	490	411	595	842	2
–	493	400	498	411	595	842	2
al	501	402	509	411	595	842	2
ex-	512	402	525	411	595	842	2
ponerse	85	414	116	423	595	842	2
a	119	414	124	423	595	842	2
un	127	414	137	423	595	842	2
ambiente	140	414	176	423	595	842	2
con	180	414	194	423	595	842	2
baja	197	414	214	423	595	842	2
presión	217	414	246	423	595	842	2
de	250	414	259	423	595	842	2
oxígeno,	262	412	297	423	595	842	2
pueden	300	412	329	423	595	842	2
desarrollar	332	412	375	423	595	842	2
una	378	412	392	423	595	842	2
condición	395	412	435	423	595	842	2
denominada	438	412	487	423	595	842	2
“hipoxia	490	412	524	423	595	842	2
hipobárica”.	85	424	134	435	595	842	2
La	137	424	147	435	595	842	2
hipoxia	150	424	180	435	595	842	2
es	183	424	191	435	595	842	2
reconocida	194	424	238	435	595	842	2
como	240	424	262	435	595	842	2
la	265	424	272	435	595	842	2
responsable	275	424	322	435	595	842	2
de	325	424	334	435	595	842	2
diferentes	337	424	376	435	595	842	2
tipos	379	424	398	435	595	842	2
de	401	424	411	435	595	842	2
problemas	413	424	455	435	595	842	2
cardiovasculares,	458	424	526	435	595	842	2
respiratorios,	85	438	138	447	595	842	2
hematológicos,	141	438	201	447	595	842	2
metabólicos	205	438	253	447	595	842	2
y	257	438	262	447	595	842	2
neurológicos,	265	438	319	447	595	842	2
los	322	438	334	447	595	842	2
cuales	337	438	362	447	595	842	2
pueden	365	438	394	447	595	842	2
ocurrir	397	438	425	447	595	842	2
a	428	438	433	447	595	842	2
diferentes	436	438	475	447	595	842	2
edades	479	438	506	447	595	842	2
a	509	438	514	447	595	842	2
lo	517	438	525	447	595	842	2
largo	85	450	106	459	595	842	2
del	108	450	120	459	595	842	2
ciclo	123	450	142	459	595	842	2
de	145	450	155	459	595	842	2
vida	157	450	174	459	595	842	2
[2].	177	450	191	459	595	842	2
En	194	450	205	459	595	842	2
las	208	450	219	459	595	842	2
primeras	221	450	256	459	595	842	2
etapas,	259	450	287	459	595	842	2
se	289	450	297	459	595	842	2
observa	300	450	331	459	595	842	2
un	334	450	344	459	595	842	2
aumento	346	450	381	459	595	842	2
en	384	450	393	459	595	842	2
la	396	450	403	459	595	842	2
frecuencia	406	450	447	459	595	842	2
cardíaca,	450	450	486	459	595	842	2
del	488	450	500	459	595	842	2
gasto	503	450	524	459	595	842	2
cardíaco,	85	462	122	471	595	842	2
de	124	462	134	471	595	842	2
la	136	462	144	471	595	842	2
permeabilidad	146	462	203	471	595	842	2
microvascular,	206	462	265	471	595	842	2
de	268	462	277	471	595	842	2
la	280	462	287	471	595	842	2
disfunción	290	462	332	471	595	842	2
endotelial	335	462	374	471	595	842	2
y	377	462	382	471	595	842	2
de	385	462	394	471	595	842	2
la	397	462	404	471	595	842	2
reactividad	407	462	451	471	595	842	2
vascular	454	462	487	471	595	842	2
irregular	490	462	525	471	595	842	2
[3].	85	474	99	483	595	842	2
A	102	474	109	483	595	842	2
largo	112	474	132	483	595	842	2
plazo,	135	474	159	483	595	842	2
la	162	474	169	483	595	842	2
frecuencia	171	474	213	483	595	842	2
y	216	474	220	483	595	842	2
el	223	474	230	483	595	842	2
gasto	233	474	254	483	595	842	2
cardíacos	257	474	294	483	595	842	2
tienden	297	474	326	483	595	842	2
a	329	474	333	483	595	842	2
reducirse,	336	474	375	483	595	842	2
mientras	378	474	412	483	595	842	2
que	415	474	429	483	595	842	2
las	432	474	443	483	595	842	2
células	445	474	473	483	595	842	2
del	475	474	488	483	595	842	2
músculo	490	474	524	483	595	842	2
liso	85	486	99	495	595	842	2
y	103	486	108	495	595	842	2
los	112	486	124	495	595	842	2
cardiomiocitos	128	486	187	495	595	842	2
se	191	486	199	495	595	842	2
vuelven	203	486	235	495	595	842	2
hipertróficos	238	486	289	495	595	842	2
[2,	293	486	304	495	595	842	2
4,	308	486	316	495	595	842	2
5].	320	486	330	495	595	842	2
Las	334	486	349	495	595	842	2
alteraciones	352	486	400	495	595	842	2
inducidas	404	486	442	495	595	842	2
por	446	486	459	495	595	842	2
la	463	486	471	495	595	842	2
hipoxia,	474	486	507	495	595	842	2
son	511	486	524	495	595	842	2
concomitantes	85	498	143	507	595	842	2
con	146	498	160	507	595	842	2
el	163	498	171	507	595	842	2
remodelamiento	174	498	239	507	595	842	2
vascular	242	498	275	507	595	842	2
y	278	498	283	507	595	842	2
el	286	498	294	507	595	842	2
endurecimiento	297	498	359	507	595	842	2
arterial	362	498	390	507	595	842	2
[6],	393	498	408	507	595	842	2
los	411	498	423	507	595	842	2
cuales	426	498	451	507	595	842	2
a	454	498	459	507	595	842	2
su	462	498	471	507	595	842	2
vez	474	498	488	507	595	842	2
son	491	498	505	507	595	842	2
aso-	508	498	525	507	595	842	2
ciados	85	510	111	519	595	842	2
con	114	510	128	519	595	842	2
cambios	131	510	164	519	595	842	2
significativos	167	510	221	519	595	842	2
en	224	510	233	519	595	842	2
la	236	510	243	519	595	842	2
microestructura	247	510	309	519	595	842	2
arterial.	312	510	343	519	595	842	2
Aunque	346	510	378	519	595	842	2
el	381	510	388	519	595	842	2
impacto	391	510	423	519	595	842	2
de	426	510	435	519	595	842	2
la	438	510	446	519	595	842	2
hipoxia	448	510	478	519	595	842	2
en	481	510	491	519	595	842	2
las	494	510	505	519	595	842	2
pro-	508	510	525	519	595	842	2
piedades	85	522	120	531	595	842	2
de	123	522	132	531	595	842	2
la	135	522	142	531	595	842	2
pared	145	522	167	531	595	842	2
aórtica	169	522	197	531	595	842	2
aún	199	522	213	531	595	842	2
no	216	522	226	531	595	842	2
ha	229	522	238	531	595	842	2
sido	241	522	257	531	595	842	2
completamente	260	522	321	531	595	842	2
caracterizado,	324	522	379	531	595	842	2
es	382	522	390	531	595	842	2
claro	393	522	413	531	595	842	2
que	415	522	430	531	595	842	2
el	432	522	440	531	595	842	2
funcionamiento	442	522	505	531	595	842	2
vas-	507	522	525	531	595	842	2
cular	85	534	105	543	595	842	2
está	108	534	123	543	595	842	2
íntimamente	126	534	176	543	595	842	2
vinculado	178	534	218	543	595	842	2
a	221	534	225	543	595	842	2
las	228	534	239	543	595	842	2
propiedades	241	534	290	543	595	842	2
biomecánicas	292	534	346	543	595	842	2
de	349	534	358	543	595	842	2
la	361	534	368	543	595	842	2
aorta.	371	534	393	543	595	842	2
Para	396	534	414	543	595	842	2
contrarrestar	417	534	467	543	595	842	2
los	470	534	482	543	595	842	2
efectos	484	534	512	543	595	842	2
de	515	534	525	543	595	842	2
la	85	546	92	555	595	842	2
hipoxia	95	546	125	555	595	842	2
y	128	546	133	555	595	842	2
las	176	546	187	555	595	842	2
funciones	190	546	229	555	595	842	2
vasculares	232	546	274	555	595	842	2
normales,	276	546	315	555	595	842	2
se	318	546	327	555	595	842	2
han	330	546	344	555	595	842	2
estudiado	347	546	385	555	595	842	2
una	388	546	402	555	595	842	2
serie	405	546	424	555	595	842	2
de	427	546	436	555	595	842	2
posibles	439	546	472	555	595	842	2
tratamientos	475	546	524	555	595	842	2
farmacológicos,	85	558	149	567	595	842	2
entre	154	558	174	567	595	842	2
ellos,	178	558	199	567	595	842	2
cinaciguat	204	558	245	567	595	842	2
[7],	250	558	264	567	595	842	2
sildenafil	269	558	306	567	595	842	2
[8],	310	558	325	567	595	842	2
melatonina	329	558	373	567	595	842	2
[5]	378	558	390	567	595	842	2
y	394	558	399	567	595	842	2
péptido	404	558	434	567	595	842	2
natriurético	438	558	484	567	595	842	2
auricular	489	558	524	567	595	842	2
(ANP)	85	570	112	579	595	842	2
[9].	114	570	129	579	595	842	2
A	131	570	138	579	595	842	2
pesar	141	570	162	579	595	842	2
del	165	570	177	579	595	842	2
relativo	180	570	210	579	595	842	2
éxito	213	570	233	579	595	842	2
de	235	570	245	579	595	842	2
estos	247	570	267	579	595	842	2
tratamientos,	270	570	322	579	595	842	2
su	325	570	333	579	595	842	2
impacto	336	570	368	579	595	842	2
en	371	570	380	579	595	842	2
el	383	570	390	579	595	842	2
comportamiento	393	570	458	579	595	842	2
biomecánico	461	570	512	579	595	842	2
de	515	570	524	579	595	842	2
la	85	582	92	591	595	842	2
pared	95	582	117	591	595	842	2
arterial	120	582	148	591	595	842	2
aún	151	582	165	591	595	842	2
no	168	582	178	591	595	842	2
ha	181	582	190	591	595	842	2
sido	193	582	210	591	595	842	2
completamente	213	582	274	591	595	842	2
caracterizado,	276	582	332	591	595	842	2
siendo	335	582	361	591	595	842	2
necesario	364	582	401	591	595	842	2
evaluar	404	582	434	591	595	842	2
si	437	582	443	591	595	842	2
la	446	582	453	591	595	842	2
mejora	456	582	484	591	595	842	2
funcional	487	582	524	591	595	842	2
está	85	594	101	603	595	842	2
asociada	103	594	138	603	595	842	2
a	140	594	144	603	595	842	2
un	147	594	157	603	595	842	2
cambio	159	594	189	603	595	842	2
en	191	594	201	603	595	842	2
las	203	594	214	603	595	842	2
propiedades	217	594	265	603	595	842	2
biomecánicas	268	594	322	603	595	842	2
del	325	594	337	603	595	842	2
tejido.	339	594	365	603	595	842	2
Por	106	609	120	618	595	842	2
otra	123	609	139	618	595	842	2
parte,	142	609	164	618	595	842	2
se	167	609	175	618	595	842	2
sabe	178	609	196	618	595	842	2
que	199	609	213	618	595	842	2
el	216	609	223	618	595	842	2
comportamiento	226	609	291	618	595	842	2
mecánico	294	609	332	618	595	842	2
de	335	609	344	618	595	842	2
arterias	347	609	377	618	595	842	2
es	380	609	388	618	595	842	2
no-lineal,	391	609	429	618	595	842	2
anisótropo	432	609	474	618	595	842	2
y	477	609	482	618	595	842	2
viscoelás-	485	609	525	618	595	842	2
tico	85	621	100	630	595	842	2
[10,	104	621	120	630	595	842	2
11].	123	621	139	630	595	842	2
Aunque	143	621	174	630	595	842	2
muchos	178	621	209	630	595	842	2
estudios	212	621	245	630	595	842	2
[12-	248	621	265	630	595	842	2
17]	269	621	282	630	595	842	2
se	286	621	294	630	595	842	2
han	298	621	312	630	595	842	2
abocado	316	621	349	630	595	842	2
a	353	621	357	630	595	842	2
la	361	621	368	630	595	842	2
hiperelasticidad	371	621	434	630	595	842	2
de	438	621	448	630	595	842	2
paredes	451	621	482	630	595	842	2
arteriales,	485	621	524	630	595	842	2
existe	85	633	108	642	595	842	2
una	112	633	126	642	595	842	2
importante	129	633	173	642	595	842	2
contribución	176	633	226	642	595	842	2
inelástica	230	633	267	642	595	842	2
a	271	633	275	642	595	842	2
su	278	633	287	642	595	842	2
respuesta	291	633	328	642	595	842	2
biomecánica	331	633	381	642	595	842	2
in-vitro,	385	633	418	642	595	842	2
la	421	633	428	642	595	842	2
cual	431	633	448	642	595	842	2
típicamente	451	633	498	642	595	842	2
incre-	501	633	525	642	595	842	2
menta	85	645	109	654	595	842	2
al	113	645	120	654	595	842	2
aumentar	124	645	161	654	595	842	2
la	164	645	171	654	595	842	2
deformación	175	645	225	654	595	842	2
y	229	645	234	654	595	842	2
se	237	645	246	654	595	842	2
manifesta	249	645	288	654	595	842	2
como	291	645	313	654	595	842	2
ablandamiento	317	645	376	654	595	842	2
(softening)	379	645	423	654	595	842	2
del	426	645	438	654	595	842	2
material	442	645	474	654	595	842	2
[18,	478	645	494	654	595	842	2
19].	497	645	513	654	595	842	2
Si	516	645	525	654	595	842	2
bien	85	657	102	666	595	842	2
los	105	657	117	666	595	842	2
mecanismos	119	657	168	666	595	842	2
intrínsecos	171	657	214	666	595	842	2
aún	217	657	231	666	595	842	2
no	234	657	244	666	595	842	2
son	247	657	260	666	595	842	2
comprendidos	263	657	320	666	595	842	2
del	322	657	334	666	595	842	2
todo,	337	657	357	666	595	842	2
se	360	657	368	666	595	842	2
responsabiliza	371	657	428	666	595	842	2
a	431	657	435	666	595	842	2
un	438	657	448	666	595	842	2
efecto	450	657	475	666	595	842	2
Mullins	477	657	508	666	595	842	2
[20,	511	657	527	666	595	842	2
21]	85	669	99	678	595	842	2
del	101	669	114	678	595	842	2
ablandamiento,	116	669	178	678	595	842	2
al	180	669	188	678	595	842	2
cual	190	669	207	678	595	842	2
a	210	669	214	678	595	842	2
su	217	669	226	678	595	842	2
vez	229	669	243	678	595	842	2
se	246	669	254	678	595	842	2
le	257	669	264	678	595	842	2
relaciona	267	669	303	678	595	842	2
con	306	669	321	678	595	842	2
micro-mecanismos	324	669	400	678	595	842	2
de	403	669	412	678	595	842	2
daño,	415	669	437	678	595	842	2
tales	440	669	458	678	595	842	2
como	461	669	483	678	595	842	2
de	486	669	495	678	595	842	2
desga-	498	669	525	678	595	842	2
rradura	85	681	114	690	595	842	2
(tearing)	117	681	153	690	595	842	2
u	156	681	161	690	595	842	2
otros	164	681	184	690	595	842	2
modos	187	681	214	690	595	842	2
que	217	681	232	690	595	842	2
induzcan	235	681	271	690	595	842	2
deformaciones	274	681	333	690	595	842	2
irreversibles	336	681	386	690	595	842	2
en	389	681	398	690	595	842	2
la	402	681	409	690	595	842	2
matriz	412	681	438	690	595	842	2
extracelular	441	681	488	690	595	842	2
[22].	491	681	511	690	595	842	2
La	514	681	525	690	595	842	2
caracterización	85	693	146	702	595	842	2
del	148	693	160	702	595	842	2
daño	163	693	182	702	595	842	2
en	185	693	194	702	595	842	2
tejidos	197	693	223	702	595	842	2
blandos,	226	693	259	702	595	842	2
generalmente	262	693	316	702	595	842	2
se	318	693	327	702	595	842	2
ha	329	693	339	702	595	842	2
logrado	341	693	372	702	595	842	2
experimentalmente	374	693	451	702	595	842	2
mediante	453	693	490	702	595	842	2
ensayos,	492	693	527	702	595	842	2
de	85	705	95	714	595	842	2
tracción	97	705	130	714	595	842	2
uniaxial	132	705	164	714	595	842	2
monotónica	167	705	214	714	595	842	2
o	217	705	222	714	595	842	2
cíclica	225	705	251	714	595	842	2
y	254	705	259	714	595	842	2
de	262	705	271	714	595	842	2
presurización,	274	705	330	714	595	842	2
siempre	333	705	365	714	595	842	2
en	367	705	377	714	595	842	2
condiciones	380	705	427	714	595	842	2
ex-vivo;	430	705	464	714	595	842	2
pero	467	705	485	714	595	842	2
esto	487	705	504	714	595	842	2
nun-	506	705	525	714	595	842	2
ca	85	717	94	726	595	842	2
se	96	717	105	726	595	842	2
ha	107	717	117	726	595	842	2
hecho	119	717	143	726	595	842	2
para	146	717	163	726	595	842	2
estudiar	165	717	197	726	595	842	2
los	199	717	211	726	595	842	2
efectos	213	717	242	726	595	842	2
de	244	717	254	726	595	842	2
la	256	717	264	726	595	842	2
hipoxia	266	717	296	726	595	842	2
crónica	299	717	328	726	595	842	2
y	331	717	336	726	595	842	2
sus	338	717	351	726	595	842	2
tratamientos	353	717	403	726	595	842	2
propuestos.	405	717	451	726	595	842	2
En	106	732	118	741	595	842	2
particular,	120	732	161	741	595	842	2
el	164	732	171	741	595	842	2
ensayo	173	732	201	741	595	842	2
de	204	732	213	741	595	842	2
acopado	216	732	249	741	595	842	2
hidráulico	252	732	292	741	595	842	2
(del	295	732	310	741	595	842	2
inglés	313	732	337	741	595	842	2
bulge-test),	339	732	385	741	595	842	2
esquematizado	388	732	447	741	595	842	2
en	449	732	459	741	595	842	2
la	461	732	469	741	595	842	2
Figura	471	732	497	741	595	842	2
1	500	732	505	741	595	842	2
–	508	730	513	741	595	842	2
en	516	732	525	741	595	842	2
el	85	744	92	753	595	842	2
cual,	95	744	114	753	595	842	2
una	117	744	131	753	595	842	2
muestra	134	744	166	753	595	842	2
cuadrilátera	168	744	216	753	595	842	2
de	218	744	228	753	595	842	2
material,	231	744	266	753	595	842	2
es	268	744	277	753	595	842	2
fijada	280	744	302	753	595	842	2
mediante	305	744	342	753	595	842	2
un	344	744	354	753	595	842	2
anillo	357	744	380	753	595	842	2
al	383	744	390	753	595	842	2
orificio	393	744	422	753	595	842	2
de	425	744	434	753	595	842	2
una	437	744	451	753	595	842	2
cámara	454	744	483	753	595	842	2
y	486	744	491	753	595	842	2
presuri-	493	744	525	753	595	842	2
zado	85	756	104	765	595	842	2
cuasi-estáticamente	107	756	185	765	595	842	2
por	189	756	202	765	595	842	2
un	205	756	215	765	595	842	2
lado,	219	756	238	765	595	842	2
monitoreándose	242	756	305	765	595	842	2
el	309	756	316	765	595	842	2
abultamiento	319	756	371	765	595	842	2
resultante	375	756	413	765	595	842	2
del	417	756	429	765	595	842	2
tejido	432	756	455	765	595	842	2
inflado	458	756	487	765	595	842	2
–	490	754	495	765	595	842	2
es	499	756	507	765	595	842	2
una	510	756	525	765	595	842	2
BEZMALINOVIC,	199	40	261	47	595	842	3
A.;	264	40	273	47	595	842	3
RIVERA,	276	40	307	47	595	842	3
E.;	309	40	318	47	595	842	3
GARCÍA-HERRERA,	320	40	393	47	595	842	3
C.,	395	40	405	47	595	842	3
et	407	40	412	47	595	842	3
al.	414	40	423	47	595	842	3
revista	425	40	446	47	595	842	3
Matéria,	448	40	475	47	595	842	3
v.26,	477	40	493	47	595	842	3
n.1,	495	40	507	47	595	842	3
2021	509	40	525	47	595	842	3
técnica	85	74	113	83	595	842	3
experimental	117	74	169	83	595	842	3
que	172	74	186	83	595	842	3
ha	190	74	199	83	595	842	3
adquirido	202	74	241	83	595	842	3
creciente	244	74	280	83	595	842	3
relevancia	283	74	324	83	595	842	3
para	328	74	345	83	595	842	3
la	348	74	355	83	595	842	3
cuantificación	359	74	415	83	595	842	3
de	418	74	428	83	595	842	3
propiedades	431	74	479	83	595	842	3
mecánicas	483	74	524	83	595	842	3
del	85	86	97	95	595	842	3
tejido	101	86	123	95	595	842	3
aórtico,	127	86	157	95	595	842	3
debido	160	86	187	95	595	842	3
a	190	86	195	95	595	842	3
su	198	86	207	95	595	842	3
capacidad	210	86	250	95	595	842	3
de	253	86	263	95	595	842	3
reproducir	266	86	307	95	595	842	3
aproximadamente	311	86	382	95	595	842	3
–	385	84	390	95	595	842	3
mediante	394	86	430	95	595	842	3
un	433	86	443	95	595	842	3
estado	447	86	472	95	595	842	3
de	475	86	485	95	595	842	3
deforma-	488	86	525	95	595	842	3
ción	85	98	102	107	595	842	3
biaxial	105	98	132	107	595	842	3
indirecto	135	98	171	107	595	842	3
–	174	96	179	107	595	842	3
las	181	98	193	107	595	842	3
condiciones	195	98	243	107	595	842	3
reales	246	98	269	107	595	842	3
de	272	98	281	107	595	842	3
trabajo	284	98	312	107	595	842	3
de	315	98	324	107	595	842	3
material	327	98	360	107	595	842	3
en	363	98	372	107	595	842	3
condiciones	375	98	423	107	595	842	3
in-vivo,	426	98	457	107	595	842	3
por	460	98	474	107	595	842	3
la	476	98	484	107	595	842	3
acción	487	98	513	107	595	842	3
de	515	98	525	107	595	842	3
la	85	110	92	119	595	842	3
presión	95	110	124	119	595	842	3
intravascular,	127	110	181	119	595	842	3
ejercida	184	110	216	119	595	842	3
por	218	110	232	119	595	842	3
el	234	110	242	119	595	842	3
flujo	244	110	263	119	595	842	3
sanguíneo	266	110	306	119	595	842	3
contra	309	110	334	119	595	842	3
la	337	110	344	119	595	842	3
pared	347	110	369	119	595	842	3
de	372	110	381	119	595	842	3
los	384	110	396	119	595	842	3
vasos	398	110	421	119	595	842	3
sanguíneos,	423	110	470	119	595	842	3
cuya	473	110	492	119	595	842	3
intensi-	494	110	525	119	595	842	3
dad	85	122	100	131	595	842	3
es	102	122	110	131	595	842	3
variable	113	122	145	131	595	842	3
a	148	122	152	131	595	842	3
lo	155	122	162	131	595	842	3
largo	165	122	185	131	595	842	3
de	188	122	197	131	595	842	3
las	200	122	211	131	595	842	3
fases	213	122	233	131	595	842	3
sistólica	236	122	268	131	595	842	3
y	271	122	276	131	595	842	3
diastólica	278	122	317	131	595	842	3
del	319	122	331	131	595	842	3
ciclo	334	122	353	131	595	842	3
cardíaco.	356	122	392	131	595	842	3
Figura	85	253	111	261	595	842	3
1:	113	253	121	261	595	842	3
Ensayo	123	253	149	261	595	842	3
de	152	253	160	261	595	842	3
acopado	163	253	193	261	595	842	3
hidráulico,	195	253	234	261	595	842	3
esquema	236	253	267	261	595	842	3
de	269	253	278	261	595	842	3
montaje.	280	253	311	261	595	842	3
Para	113	280	131	289	595	842	3
evaluar	134	280	163	289	595	842	3
el	166	280	173	289	595	842	3
riesgo	175	280	200	289	595	842	3
de	202	280	212	289	595	842	3
ruptura	214	280	243	289	595	842	3
en	246	280	255	289	595	842	3
tejidos	258	280	284	289	595	842	3
blandos,	287	280	320	289	595	842	3
estudiando	323	280	367	289	595	842	3
los	369	280	381	289	595	842	3
mecanismos	383	280	433	289	595	842	3
de	435	280	445	289	595	842	3
daño	447	280	466	289	595	842	3
que	469	280	484	289	595	842	3
conducen	486	280	524	289	595	842	3
a	85	292	90	301	595	842	3
ésta,	93	292	111	301	595	842	3
se	114	292	122	301	595	842	3
requiere	125	292	158	301	595	842	3
analizar	161	292	193	301	595	842	3
su	196	292	204	301	595	842	3
comportamiento	208	292	273	301	595	842	3
mecánico	276	292	314	301	595	842	3
inelástico.	318	292	358	301	595	842	3
Para	361	292	379	301	595	842	3
ello,	382	292	400	301	595	842	3
son	403	292	417	301	595	842	3
necesarios	420	292	461	301	595	842	3
modelos	465	292	498	301	595	842	3
mate-	502	292	525	301	595	842	3
máticos	85	304	116	313	595	842	3
que	119	304	133	313	595	842	3
consideren	136	304	179	313	595	842	3
las	182	304	193	313	595	842	3
deformaciones	196	304	255	313	595	842	3
finitas	258	304	282	313	595	842	3
en	285	304	295	313	595	842	3
las	297	304	309	313	595	842	3
que	311	304	326	313	595	842	3
éstos	329	304	349	313	595	842	3
pueden	351	304	380	313	595	842	3
incurrir,	383	304	415	313	595	842	3
y	418	304	423	313	595	842	3
los	426	304	437	313	595	842	3
efectos	440	304	469	313	595	842	3
del	471	304	484	313	595	842	3
daño	486	304	506	313	595	842	3
me-	509	304	525	313	595	842	3
cánico	85	316	111	325	595	842	3
en	114	316	123	325	595	842	3
sus	126	316	139	325	595	842	3
propiedades	142	316	190	325	595	842	3
biomecánicas.	193	316	250	325	595	842	3
La	253	316	263	325	595	842	3
caracterización	266	316	327	325	595	842	3
del	330	316	342	325	595	842	3
daño	345	316	364	325	595	842	3
se	367	316	375	325	595	842	3
ha	378	316	387	325	595	842	3
realizado	390	316	427	325	595	842	3
en	430	316	439	325	595	842	3
arterias	442	316	472	325	595	842	3
y	475	316	480	325	595	842	3
venas	482	316	505	325	595	842	3
[23-	508	316	525	325	595	842	3
27],	85	328	101	337	595	842	3
formulando	104	328	150	337	595	842	3
una	153	328	168	337	595	842	3
serie	171	328	189	337	595	842	3
de	192	328	202	337	595	842	3
modelos	205	328	238	337	595	842	3
[20,	241	328	257	337	595	842	3
21,	260	328	273	337	595	842	3
28,	276	328	288	337	595	842	3
29],	291	328	307	337	595	842	3
en	310	328	319	337	595	842	3
general	322	328	351	337	595	842	3
basados	354	328	386	337	595	842	3
en	389	328	398	337	595	842	3
la	401	328	408	337	595	842	3
teoría	411	328	434	337	595	842	3
del	437	328	449	337	595	842	3
daño	452	328	471	337	595	842	3
del	474	328	486	337	595	842	3
continuo	489	328	524	337	595	842	3
(continuum-damage	85	340	166	349	595	842	3
theory),	169	340	201	349	595	842	3
desarrollada	204	340	253	349	595	842	3
inicialmente	257	340	306	349	595	842	3
para	310	340	327	349	595	842	3
elastómeros.	330	340	381	349	595	842	3
En	384	340	395	349	595	842	3
[20]	399	340	416	349	595	842	3
se	420	340	428	349	595	842	3
propone	431	340	464	349	595	842	3
un	468	340	478	349	595	842	3
modelo	481	340	511	349	595	842	3
de	515	340	524	349	595	842	3
daño	85	352	104	361	595	842	3
para	108	352	125	361	595	842	3
tejidos	128	352	155	361	595	842	3
biológicos	158	352	199	361	595	842	3
con	202	352	217	361	595	842	3
una	220	352	234	361	595	842	3
representación	237	352	296	361	595	842	3
de	299	349	308	361	595	842	3
tipo	311	349	327	361	595	842	3
“material	330	349	367	361	595	842	3
compuesto	370	349	413	361	595	842	3
fibroso”,	416	349	452	361	595	842	3
donde	455	349	479	361	595	842	3
el	482	349	490	361	595	842	3
daño	493	349	512	361	595	842	3
de	515	349	524	361	595	842	3
las	85	364	96	373	595	842	3
fibras	99	364	122	373	595	842	3
y	126	364	131	373	595	842	3
de	134	364	143	373	595	842	3
la	147	364	154	373	595	842	3
matriz	157	364	183	373	595	842	3
circundante,	186	364	235	373	595	842	3
se	239	364	247	373	595	842	3
rigen	250	364	271	373	595	842	3
por	274	364	288	373	595	842	3
variables	291	364	327	373	595	842	3
separadas.	330	364	372	373	595	842	3
En	375	364	386	373	595	842	3
[21]	390	364	407	373	595	842	3
se	410	364	418	373	595	842	3
introduce	422	364	459	373	595	842	3
un	463	364	473	373	595	842	3
modelo	476	364	506	373	595	842	3
vis-	509	364	525	373	595	842	3
coelástico	85	376	125	385	595	842	3
para	128	376	145	385	595	842	3
explicar	148	376	180	385	595	842	3
la	183	376	191	385	595	842	3
histéresis,	194	376	233	385	595	842	3
mientras	236	376	271	385	595	842	3
que	274	376	288	385	595	842	3
[30]	291	376	308	385	595	842	3
considera	311	376	349	385	595	842	3
un	352	376	362	385	595	842	3
modelo	365	376	395	385	595	842	3
de	398	376	407	385	595	842	3
daño	410	376	430	385	595	842	3
con	433	376	447	385	595	842	3
una	450	376	465	385	595	842	3
única	468	376	489	385	595	842	3
variable	492	376	524	385	595	842	3
interna	85	388	113	397	595	842	3
para	116	388	133	397	595	842	3
lesiones	136	388	168	397	595	842	3
en	171	388	180	397	595	842	3
la	183	388	190	397	595	842	3
dirección	193	388	230	397	595	842	3
principal	233	388	268	397	595	842	3
de	271	388	281	397	595	842	3
las	283	388	294	397	595	842	3
fibras,	297	388	322	397	595	842	3
en	325	388	335	397	595	842	3
tanto	337	388	357	397	595	842	3
que	360	388	375	397	595	842	3
[31]	377	388	395	397	595	842	3
extiende	397	388	431	397	595	842	3
los	434	388	446	397	595	842	3
modelos	448	388	482	397	595	842	3
hiperelás-	485	388	525	397	595	842	3
ticos	85	400	104	409	595	842	3
con	107	400	121	409	595	842	3
ablandamiento,	124	400	185	409	595	842	3
al	187	400	195	409	595	842	3
incluir	197	400	223	409	595	842	3
la	226	400	233	409	595	842	3
energía	236	400	265	409	595	842	3
máxima	268	400	300	409	595	842	3
acumulada	303	400	346	409	595	842	3
requerida	348	400	386	409	595	842	3
para	389	400	406	409	595	842	3
alcanzar	409	400	442	409	595	842	3
la	444	400	452	409	595	842	3
falla.	454	400	474	409	595	842	3
En	477	400	488	409	595	842	3
resumen,	491	400	527	409	595	842	3
los	85	412	97	421	595	842	3
efectos	101	412	129	421	595	842	3
del	133	412	145	421	595	842	3
ablandamiento	149	412	208	421	595	842	3
han	212	412	226	421	595	842	3
sido	230	412	247	421	595	842	3
ampliamente	251	412	302	421	595	842	3
integrados	306	412	348	421	595	842	3
al	352	412	359	421	595	842	3
modelamiento	363	412	420	421	595	842	3
biomecánico	424	412	475	421	595	842	3
de	479	412	488	421	595	842	3
arterias,	492	412	524	421	595	842	3
permitiendo	85	424	133	433	595	842	3
un	136	424	146	433	595	842	3
análisis	149	424	179	433	595	842	3
refinado	181	424	215	433	595	842	3
de	217	424	227	433	595	842	3
la	229	424	237	433	595	842	3
estructura	239	424	278	433	595	842	3
intrínseca	281	424	320	433	595	842	3
basado	323	424	350	433	595	842	3
en	353	424	363	433	595	842	3
la	365	424	372	433	595	842	3
respuesta	375	424	412	433	595	842	3
mecánica	415	424	453	433	595	842	3
del	456	424	468	433	595	842	3
tejido.	471	424	496	433	595	842	3
Curio-	499	424	525	433	595	842	3
samente,	85	436	120	445	595	842	3
estas	123	436	142	445	595	842	3
aplicaciones	145	436	194	445	595	842	3
aún	196	436	211	445	595	842	3
no	214	436	223	445	595	842	3
se	226	436	234	445	595	842	3
han	237	436	251	445	595	842	3
logrado	254	436	284	445	595	842	3
en	287	436	296	445	595	842	3
arterias	299	436	328	445	595	842	3
expuestas	331	436	369	445	595	842	3
a	372	436	376	445	595	842	3
hipoxia	379	436	409	445	595	842	3
crónica.	411	436	443	445	595	842	3
Por	106	451	120	460	595	842	3
consiguiente,	124	451	176	460	595	842	3
el	180	451	187	460	595	842	3
presente	190	451	223	460	595	842	3
trabajo	227	451	255	460	595	842	3
pretende	258	451	292	460	595	842	3
aplicar	295	451	323	460	595	842	3
un	326	451	336	460	595	842	3
esquema	339	451	374	460	595	842	3
de	377	451	387	460	595	842	3
elementos	390	451	430	460	595	842	3
finitos,	434	451	462	460	595	842	3
para	465	451	482	460	595	842	3
la	485	451	493	460	595	842	3
predic-	496	451	525	460	595	842	3
ción	85	463	102	472	595	842	3
numérica	105	463	142	472	595	842	3
del	145	463	157	472	595	842	3
daño	159	463	179	472	595	842	3
mecánico	182	463	220	472	595	842	3
en	222	463	232	472	595	842	3
el	234	463	242	472	595	842	3
tejido	244	463	267	472	595	842	3
aórtico	270	463	298	472	595	842	3
en	300	463	310	472	595	842	3
condiciones	312	463	360	472	595	842	3
ex-vivo,	362	463	396	472	595	842	3
sujeto	398	463	422	472	595	842	3
a	425	463	429	472	595	842	3
un	432	463	442	472	595	842	3
estado	444	463	470	472	595	842	3
de	473	463	482	472	595	842	3
presuriza-	485	463	525	472	595	842	3
ción	85	475	102	484	595	842	3
similar	106	475	133	484	595	842	3
al	137	475	144	484	595	842	3
inducido	148	475	183	484	595	842	3
por	186	475	200	484	595	842	3
un	203	475	213	484	595	842	3
ensayo	216	475	244	484	595	842	3
de	248	475	257	484	595	842	3
acopado	261	475	294	484	595	842	3
hidráulico.	298	475	341	484	595	842	3
Adicionalmente,	344	475	410	484	595	842	3
se	414	475	422	484	595	842	3
evalúa	425	475	452	484	595	842	3
si	455	475	462	484	595	842	3
un	465	475	475	484	595	842	3
tratamiento	479	475	524	484	595	842	3
con	85	487	100	496	595	842	3
melatonina	103	487	148	496	595	842	3
–	151	485	156	496	595	842	3
una	160	487	175	496	595	842	3
hormona	178	487	214	496	595	842	3
involucrada	218	487	265	496	595	842	3
en	269	487	278	496	595	842	3
la	282	487	289	496	595	842	3
sincronización	293	487	351	496	595	842	3
del	355	487	367	496	595	842	3
ritmo	371	487	392	496	595	842	3
circadiano,	396	487	440	496	595	842	3
incluido	445	487	477	496	595	842	3
el	481	487	488	496	595	842	3
ciclo	492	487	512	496	595	842	3
de	515	487	525	496	595	842	3
sueño-vigilia,	85	499	140	508	595	842	3
la	143	499	150	508	595	842	3
regulación	153	499	195	508	595	842	3
de	198	499	208	508	595	842	3
la	211	499	218	508	595	842	3
presión	221	499	251	508	595	842	3
arterial	254	499	282	508	595	842	3
y	285	499	290	508	595	842	3
su	293	499	302	508	595	842	3
capacidad	305	499	345	508	595	842	3
antioxidante	348	499	397	508	595	842	3
[32,	401	499	416	508	595	842	3
37,	420	499	432	508	595	842	3
38,	435	499	448	508	595	842	3
39]	451	499	464	508	595	842	3
–	467	497	472	508	595	842	3
modifica	475	499	510	508	595	842	3
las	514	499	525	508	595	842	3
propiedades	85	511	133	520	595	842	3
mecánicas	136	511	177	520	595	842	3
elásticas	180	511	214	520	595	842	3
y/o	217	511	229	520	595	842	3
inelásticas	232	511	273	520	595	842	3
de	276	511	285	520	595	842	3
la	288	511	295	520	595	842	3
pared	297	511	320	520	595	842	3
arterial	322	511	350	520	595	842	3
aórtica,	353	511	383	520	595	842	3
desarrollada	385	511	434	520	595	842	3
bajo	436	511	454	520	595	842	3
hipoxia	456	511	486	520	595	842	3
crónica.	489	511	520	520	595	842	3
2.	85	538	93	546	595	842	3
MATERIALES	97	538	155	546	595	842	3
Y	157	538	163	546	595	842	3
MÉTODOS	166	538	211	546	595	842	3
2.1	85	565	98	573	595	842	3
Materiales	100	565	144	573	595	842	3
Todos	85	580	110	589	595	842	3
los	113	580	125	589	595	842	3
procedimientos	128	580	189	589	595	842	3
fueron	192	580	218	589	595	842	3
aprobados	221	580	263	589	595	842	3
por	265	580	279	589	595	842	3
el	282	580	289	589	595	842	3
comité	292	580	319	589	595	842	3
de	322	580	331	589	595	842	3
Bioética	334	580	368	589	595	842	3
de	371	580	380	589	595	842	3
la	383	580	390	589	595	842	3
Facultad	393	580	428	589	595	842	3
de	431	580	440	589	595	842	3
Medicina,	443	580	483	589	595	842	3
Universi-	486	580	525	589	595	842	3
dad	85	592	100	601	595	842	3
de	102	592	112	601	595	842	3
Chile	114	592	136	601	595	842	3
(CBA	138	592	162	601	595	842	3
0761	164	592	185	601	595	842	3
FMUCH),	187	592	228	601	595	842	3
y	231	592	236	601	595	842	3
fueron	238	592	265	601	595	842	3
llevados	267	592	300	601	595	842	3
a	303	592	307	601	595	842	3
cabo	310	592	329	601	595	842	3
en	331	592	341	601	595	842	3
concordancia	343	592	396	601	595	842	3
con	399	592	413	601	595	842	3
los	416	592	427	601	595	842	3
lineamientos	430	592	481	601	595	842	3
de	483	592	493	601	595	842	3
llegada	495	592	524	601	595	842	3
y	85	604	90	613	595	842	3
la	93	604	100	613	595	842	3
Guide	102	604	127	613	595	842	3
for	130	604	141	613	595	842	3
the	144	604	156	613	595	842	3
Care	159	604	179	613	595	842	3
and	181	604	196	613	595	842	3
Use	199	604	215	613	595	842	3
of	217	604	225	613	595	842	3
Laboratory	228	604	273	613	595	842	3
Animals,	276	604	311	613	595	842	3
publicada	314	604	353	613	595	842	3
por	355	604	369	613	595	842	3
US	372	604	384	613	595	842	3
National	386	604	421	613	595	842	3
Institutes	424	604	461	613	595	842	3
of	463	604	471	613	595	842	3
Health	474	604	501	613	595	842	3
(NIH	504	604	525	613	595	842	3
Publicación	85	616	132	625	595	842	3
Nro.	135	616	153	625	595	842	3
85-23,	155	616	181	625	595	842	3
revisada	184	616	217	625	595	842	3
1996).	220	616	245	625	595	842	3
Nueve	106	631	132	640	595	842	3
corderos,	136	631	173	640	595	842	3
fueron	176	631	202	640	595	842	3
gestados,	205	631	242	640	595	842	3
nacidos	246	629	276	640	595	842	3
y	279	629	284	640	595	842	3
criados	288	629	317	640	595	842	3
en	320	629	329	640	595	842	3
la	332	629	340	640	595	842	3
estación	343	629	376	640	595	842	3
“Putre”,	379	629	411	640	595	842	3
centro	415	629	440	640	595	842	3
de	443	629	452	640	595	842	3
investigación	456	629	509	640	595	842	3
del	512	629	524	640	595	842	3
instituto	85	643	118	652	595	842	3
INCAS	121	643	151	652	595	842	3
(International	154	643	210	652	595	842	3
Center	213	643	240	652	595	842	3
for	243	643	255	652	595	842	3
Andean	258	643	289	652	595	842	3
Studies)	292	643	324	652	595	842	3
de	327	643	337	652	595	842	3
la	340	643	347	652	595	842	3
Universidad	350	643	399	652	595	842	3
de	402	643	412	652	595	842	3
Chile.	415	643	439	652	595	842	3
La	442	643	452	652	595	842	3
estación	456	643	488	652	595	842	3
se	491	643	500	652	595	842	3
ubica	503	643	524	652	595	842	3
en	85	655	95	664	595	842	3
Putre,	98	655	121	664	595	842	3
región	125	655	150	664	595	842	3
de	153	655	163	664	595	842	3
Arica	166	655	188	664	595	842	3
y	192	655	197	664	595	842	3
Parinacota,	200	655	244	664	595	842	3
Chile,	248	655	272	664	595	842	3
a	275	655	279	664	595	842	3
3600	283	655	303	664	595	842	3
msnm.	306	655	333	664	595	842	3
Los	336	655	351	664	595	842	3
neonatos	354	655	390	664	595	842	3
fueron	394	655	420	664	595	842	3
aleatoriamente	423	655	482	664	595	842	3
separados	485	655	525	664	595	842	3
en	85	667	95	676	595	842	3
dos	98	667	112	676	595	842	3
grupos:	116	667	145	676	595	842	3
4	149	667	154	676	595	842	3
tratados	158	667	189	676	595	842	3
con	193	667	207	676	595	842	3
melatonina	211	667	255	676	595	842	3
(MEL,	259	667	285	676	595	842	3
1,0	289	667	302	676	595	842	3
mg	305	667	318	676	595	842	3
kg	322	667	332	676	595	842	3
-1	332	664	337	670	595	842	3
d	337	667	342	676	595	842	3
-1	342	664	348	670	595	842	3
de	351	667	361	676	595	842	3
melatonina;	364	667	411	676	595	842	3
vehículo,	415	667	452	676	595	842	3
0,5	456	667	468	676	595	842	3
ml	472	667	482	676	595	842	3
kg	486	667	496	676	595	842	3
-1	496	664	501	670	595	842	3
d	501	667	506	676	595	842	3
-1	506	664	512	670	595	842	3
de	515	667	525	676	595	842	3
Etanol	85	679	111	688	595	842	3
1,4%)	115	679	139	688	595	842	3
y	143	679	148	688	595	842	3
5	152	679	157	688	595	842	3
controles	161	679	197	688	595	842	3
(CTL,	201	679	226	688	595	842	3
vehículo,	230	679	267	688	595	842	3
0,5	271	679	283	688	595	842	3
ml	287	679	298	688	595	842	3
kg	302	679	312	688	595	842	3
-1	312	676	317	682	595	842	3
d	317	679	322	688	595	842	3
-1	322	676	327	682	595	842	3
de	331	679	341	688	595	842	3
Etanol	345	679	371	688	595	842	3
1,4%).	375	679	401	688	595	842	3
Ambos	405	679	434	688	595	842	3
tratamientos	438	679	487	688	595	842	3
(MEL	491	679	516	688	595	842	3
y	520	679	525	688	595	842	3
CTL)	85	691	107	700	595	842	3
fueron	110	691	136	700	595	842	3
suministrados	139	691	195	700	595	842	3
por	198	691	211	700	595	842	3
vía	214	691	226	700	595	842	3
oral,	229	691	247	700	595	842	3
cada	250	691	268	700	595	842	3
atardecer,	271	691	310	700	595	842	3
durante	313	691	343	700	595	842	3
20	346	691	356	700	595	842	3
días.	359	691	377	700	595	842	3
La	380	691	391	700	595	842	3
eutanasia	394	691	431	700	595	842	3
se	434	691	442	700	595	842	3
realiza	445	691	472	700	595	842	3
alrededor	474	691	512	700	595	842	3
de	515	691	525	700	595	842	3
los	85	703	97	712	595	842	3
30	99	703	109	712	595	842	3
días	112	703	128	712	595	842	3
de	131	703	140	712	595	842	3
edad,	143	703	165	712	595	842	3
mediante	167	703	204	712	595	842	3
sobredosis	207	703	249	712	595	842	3
de	252	703	261	712	595	842	3
anestésico	264	703	305	712	595	842	3
(tiopental	308	703	346	712	595	842	3
sódico	348	703	374	712	595	842	3
100	377	703	393	712	595	842	3
mg	395	703	408	712	595	842	3
kg	411	703	421	712	595	842	3
-1	421	700	426	706	595	842	3
i.v.).	429	703	447	712	595	842	3
Una	450	703	467	712	595	842	3
vez	470	703	483	712	595	842	3
extraídas,	486	703	525	712	595	842	3
las	85	715	96	724	595	842	3
aortas	99	715	123	724	595	842	3
se	126	715	134	724	595	842	3
limpian	138	715	168	724	595	842	3
de	171	715	181	724	595	842	3
tejido	184	715	206	724	595	842	3
graso	209	715	231	724	595	842	3
y	234	715	239	724	595	842	3
extra-aórtico,	242	715	296	724	595	842	3
y	299	715	304	724	595	842	3
se	307	715	315	724	595	842	3
preservan	318	715	357	724	595	842	3
en	360	715	370	724	595	842	3
suero	373	715	394	724	595	842	3
fisiológico	397	715	440	724	595	842	3
(krebs)	443	715	471	724	595	842	3
a	475	715	479	724	595	842	3
4°C,	482	715	500	724	595	842	3
ensa-	504	715	525	724	595	842	3
yándose	85	727	118	736	595	842	3
dentro	120	727	146	736	595	842	3
de	148	727	158	736	595	842	3
24	160	727	170	736	595	842	3
horas	173	727	194	736	595	842	3
luego	197	727	219	736	595	842	3
de	222	727	231	736	595	842	3
su	234	727	242	736	595	842	3
extracción.	245	727	289	736	595	842	3
Desde	106	742	131	751	595	842	3
el	134	742	142	751	595	842	3
segmento	145	742	183	751	595	842	3
torácico	186	742	218	751	595	842	3
de	221	742	230	751	595	842	3
cada	233	742	252	751	595	842	3
aorta,	255	742	277	751	595	842	3
se	280	742	288	751	595	842	3
obtienen	292	742	326	751	595	842	3
dos	329	742	343	751	595	842	3
muestras;	346	742	384	751	595	842	3
una	387	742	401	751	595	842	3
con	404	742	419	751	595	842	3
su	422	742	431	751	595	842	3
eje	434	742	446	751	595	842	3
principal	449	742	484	751	595	842	3
orientado	487	742	525	751	595	842	3
según	85	754	108	763	595	842	3
la	111	754	118	763	595	842	3
dirección	121	754	158	763	595	842	3
circunferencial	161	754	221	763	595	842	3
(	224	754	227	763	595	842	3
)	233	754	237	763	595	842	3
del	239	754	252	763	595	842	3
vaso,	254	754	275	763	595	842	3
y	278	754	283	763	595	842	3
la	286	754	293	763	595	842	3
otra	296	754	311	763	595	842	3
con	314	754	328	763	595	842	3
ídem	331	754	351	763	595	842	3
eje	354	754	366	763	595	842	3
orientado	368	754	406	763	595	842	3
según	409	754	432	763	595	842	3
la	435	754	442	763	595	842	3
dirección	445	754	482	763	595	842	3
longitudi-	485	754	525	763	595	842	3
BEZMALINOVIC,	199	40	261	47	595	842	4
A.;	264	40	273	47	595	842	4
RIVERA,	276	40	307	47	595	842	4
E.;	309	40	318	47	595	842	4
GARCÍA-HERRERA,	320	40	393	47	595	842	4
C.,	395	40	405	47	595	842	4
et	407	40	412	47	595	842	4
al.	414	40	423	47	595	842	4
revista	425	40	446	47	595	842	4
Matéria,	448	40	475	47	595	842	4
v.26,	477	40	493	47	595	842	4
n.1,	495	40	507	47	595	842	4
2021	509	40	525	47	595	842	4
nal	85	74	97	83	595	842	4
(	100	74	103	83	595	842	4
),	108	74	114	83	595	842	4
tal	117	74	127	83	595	842	4
como	129	74	151	83	595	842	4
se	154	74	162	83	595	842	4
indica	165	74	189	83	595	842	4
en	192	74	202	83	595	842	4
la	204	74	211	83	595	842	4
Figura	214	74	240	83	595	842	4
2.	243	74	250	83	595	842	4
Una	253	74	269	83	595	842	4
vez	272	74	286	83	595	842	4
instaladas	289	74	328	83	595	842	4
en	331	74	340	83	595	842	4
la	343	74	350	83	595	842	4
máquina	353	74	387	83	595	842	4
de	390	74	399	83	595	842	4
ensayo,	402	74	432	83	595	842	4
la	435	74	442	83	595	842	4
geometría	445	74	485	83	595	842	4
inicial	487	74	512	83	595	842	4
de	515	74	524	83	595	842	4
las	85	86	96	95	595	842	4
probetas	100	86	134	95	595	842	4
(aproximadamente	137	86	212	95	595	842	4
rectangular)	215	86	263	95	595	842	4
queda	267	86	291	95	595	842	4
caracterizada	294	86	347	95	595	842	4
por	350	86	364	95	595	842	4
las	367	86	378	95	595	842	4
dimensiones:	382	86	434	95	595	842	4
altura	438	86	460	95	595	842	4
,	473	86	476	95	595	842	4
ancho	479	86	503	95	595	842	4
y	520	86	525	95	595	842	4
espesor	85	98	115	107	595	842	4
.	126	98	128	107	595	842	4
La	131	98	141	107	595	842	4
información	144	98	193	107	595	842	4
de	195	98	204	107	595	842	4
las	207	98	218	107	595	842	4
18	221	98	231	107	595	842	4
muestras	233	98	269	107	595	842	4
se	271	98	279	107	595	842	4
resume	282	98	311	107	595	842	4
en	313	98	323	107	595	842	4
la	325	98	332	107	595	842	4
Tabla	335	98	358	107	595	842	4
1.	360	98	368	107	595	842	4
(a)	199	264	209	272	595	842	4
(b)	336	264	347	272	595	842	4
(c)	421	264	431	272	595	842	4
Figura	85	285	111	293	595	842	4
2:	115	285	123	293	595	842	4
Curva	126	285	148	293	595	842	4
típica	152	285	172	293	595	842	4
esfuerzo-uniaxial	176	285	238	293	595	842	4
versus	242	285	265	293	595	842	4
alargamiento,	268	285	317	293	595	842	4
casos	321	285	341	293	595	842	4
elástico	344	285	372	293	595	842	4
e	375	285	379	293	595	842	4
inelástico	383	285	417	293	595	842	4
y	421	285	426	293	595	842	4
alargamiento	429	285	476	293	595	842	4
umbral	480	285	505	293	595	842	4
para	509	285	524	293	595	842	4
inicio	85	297	106	305	595	842	4
del	108	297	120	305	595	842	4
daño	122	297	140	305	595	842	4
(a).	143	297	155	305	595	842	4
Esquema	158	297	190	305	595	842	4
probeta	193	297	220	305	595	842	4
orientada	223	297	257	305	595	842	4
según	260	297	281	305	595	842	4
direcciones	283	297	324	305	595	842	4
longitudinal	327	297	370	305	595	842	4
(	374	297	377	305	595	842	4
)	381	297	384	305	595	842	4
y	387	297	391	305	595	842	4
circunferencial	394	297	448	305	595	842	4
(	451	297	454	305	595	842	4
)	459	297	462	305	595	842	4
(b).	465	297	478	305	595	842	4
Esquema	481	297	513	305	595	842	4
de	516	297	525	305	595	842	4
modelo	85	309	112	317	595	842	4
hiperelástico	114	309	160	317	595	842	4
con	163	309	176	317	595	842	4
dos	178	309	190	317	595	842	4
direcciones	193	309	233	317	595	842	4
de	236	309	244	317	595	842	4
isotropía	247	309	278	317	595	842	4
transversal	280	309	319	317	595	842	4
simétricas	321	309	358	317	595	842	4
con	360	309	373	317	595	842	4
respecto	375	309	405	317	595	842	4
a	408	309	412	317	595	842	4
dirección	414	309	447	317	595	842	4
longitudinal	449	309	493	317	595	842	4
(c).	495	309	507	317	595	842	4
Tabla	85	336	108	344	595	842	4
1:	110	336	117	344	595	842	4
Dimensiones	120	336	167	344	595	842	4
promedio	169	336	203	344	595	842	4
probetas	206	336	236	344	595	842	4
(promedio	238	336	276	344	595	842	4
±	278	336	283	344	595	842	4
desviación	285	336	324	344	595	842	4
estándar	326	336	356	344	595	842	4
mediciones;	358	336	402	344	595	842	4
en	404	336	412	344	595	842	4
mm)	415	336	432	344	595	842	4
por	434	336	446	344	595	842	4
grupo	448	336	469	344	595	842	4
y	472	336	476	344	595	842	4
por	478	336	490	344	595	842	4
orienta-	492	336	521	344	595	842	4
ción,	85	348	103	356	595	842	4
longitudinal	105	348	149	356	595	842	4
(	151	348	154	356	595	842	4
)	158	348	161	356	595	842	4
o	164	348	168	356	595	842	4
circunferencial	171	348	224	356	595	842	4
(	227	348	230	356	595	842	4
).	235	348	240	356	595	842	4
PROBETA	89	371	128	379	595	842	4
SUJETO	143	371	175	379	595	842	4
N°	104	386	113	393	595	842	4
N°	155	386	164	393	595	842	4
ALTURA	203	371	236	379	595	842	4
ANCHO	280	371	309	379	595	842	4
(mm)	216	386	234	393	595	842	4
(mm)	291	386	309	393	595	842	4
ESPESOR	353	371	392	379	595	842	4
1	106	400	111	408	595	842	4
01-16	149	400	170	408	595	842	4
6,592	195	400	215	408	595	842	4
±	217	400	222	408	595	842	4
0,052	225	400	245	408	595	842	4
6,302	269	400	290	408	595	842	4
±	292	400	297	408	595	842	4
0,076	299	400	319	408	595	842	4
2,277	347	400	367	408	595	842	4
±	370	400	375	408	595	842	4
0,059	377	400	397	408	595	842	4
MEL	434	400	453	408	595	842	4
2	106	415	111	423	595	842	4
01-16	149	415	170	423	595	842	4
5,384	196	415	216	423	595	842	4
±	218	415	223	423	595	842	4
0,057	226	415	246	423	595	842	4
6,200	269	415	290	423	595	842	4
±	292	415	297	423	595	842	4
0,000	299	415	319	423	595	842	4
1,908	347	415	367	423	595	842	4
±	370	415	375	423	595	842	4
0,064	377	415	397	423	595	842	4
MEL	434	415	453	423	595	842	4
3	106	429	111	438	595	842	4
02-16	149	429	170	438	595	842	4
7,612	196	429	216	438	595	842	4
±	218	429	223	438	595	842	4
0,053	226	429	246	438	595	842	4
6,805	269	429	290	438	595	842	4
±	292	429	297	438	595	842	4
0,070	299	429	319	438	595	842	4
1,688	347	429	367	438	595	842	4
±	370	429	375	438	595	842	4
0,066	377	429	397	438	595	842	4
CTL	435	429	452	438	595	842	4
4	106	444	111	452	595	842	4
02-16	149	444	170	452	595	842	4
7,158	196	444	216	452	595	842	4
±	218	444	223	452	595	842	4
0,034	226	444	246	452	595	842	4
5,276	269	444	290	452	595	842	4
±	292	444	297	452	595	842	4
0,103	299	444	319	452	595	842	4
1,231	347	444	367	452	595	842	4
±	370	444	375	452	595	842	4
0,031	377	444	397	452	595	842	4
CTL	435	444	452	452	595	842	4
5	106	459	111	467	595	842	4
04-16	149	459	170	467	595	842	4
7,380	196	459	216	467	595	842	4
±	218	459	223	467	595	842	4
0,039	226	459	246	467	595	842	4
6,804	269	459	290	467	595	842	4
±	292	459	297	467	595	842	4
0,077	299	459	319	467	595	842	4
1,828	347	459	367	467	595	842	4
±	370	459	375	467	595	842	4
0,056	377	459	397	467	595	842	4
MEL	434	459	453	467	595	842	4
6	106	474	111	482	595	842	4
04-16	149	474	170	482	595	842	4
6,357	196	474	216	482	595	842	4
±	218	474	223	482	595	842	4
0,049	226	474	246	482	595	842	4
6,978	270	474	291	482	595	842	4
±	293	474	298	482	595	842	4
0,082	300	474	320	482	595	842	4
2,200	347	474	367	482	595	842	4
±	370	474	375	482	595	842	4
0,048	377	474	397	482	595	842	4
MEL	434	474	453	482	595	842	4
7	106	488	111	496	595	842	4
05-16	149	488	170	496	595	842	4
7,126	196	488	216	496	595	842	4
±	218	488	223	496	595	842	4
0,124	226	488	246	496	595	842	4
7,380	270	488	291	496	595	842	4
±	293	488	298	496	595	842	4
0,245	300	488	320	496	595	842	4
2,380	347	488	367	496	595	842	4
±	370	488	375	496	595	842	4
0,018	377	488	397	496	595	842	4
MEL	434	488	453	496	595	842	4
8	106	503	111	511	595	842	4
05-16	149	503	170	511	595	842	4
7,196	196	503	216	511	595	842	4
±	218	503	223	511	595	842	4
0,064	226	503	246	511	595	842	4
6,079	270	503	291	511	595	842	4
±	293	503	298	511	595	842	4
0,102	300	503	320	511	595	842	4
2,394	347	503	367	511	595	842	4
±	370	503	375	511	595	842	4
0,089	377	503	397	511	595	842	4
MEL	434	503	453	511	595	842	4
9	106	518	111	526	595	842	4
06-16	149	518	170	526	595	842	4
4,478	196	518	216	526	595	842	4
±	218	518	223	526	595	842	4
0,040	226	518	246	526	595	842	4
7,949	270	518	291	526	595	842	4
±	293	518	298	526	595	842	4
0,178	300	518	320	526	595	842	4
1,817	347	518	367	526	595	842	4
±	370	518	375	526	595	842	4
0,033	377	518	397	526	595	842	4
CTL	435	518	452	526	595	842	4
10	104	532	113	540	595	842	4
06-16	149	532	170	540	595	842	4
4,842	196	532	216	540	595	842	4
±	218	532	223	540	595	842	4
0,064	226	532	246	540	595	842	4
6,497	270	532	291	540	595	842	4
±	293	532	298	540	595	842	4
0,067	300	532	320	540	595	842	4
2,753	347	532	367	540	595	842	4
±	370	532	375	540	595	842	4
0,028	377	532	397	540	595	842	4
CTL	435	532	452	540	595	842	4
11	104	547	113	555	595	842	4
08-16	149	547	170	555	595	842	4
6,326	196	547	216	555	595	842	4
±	218	547	223	555	595	842	4
0,048	226	547	246	555	595	842	4
6,727	270	547	291	555	595	842	4
±	293	547	298	555	595	842	4
0,057	300	547	320	555	595	842	4
1,362	347	547	367	555	595	842	4
±	370	547	375	555	595	842	4
0,028	377	547	397	555	595	842	4
CTL	435	547	452	555	595	842	4
12	104	562	113	570	595	842	4
08-16	149	562	170	570	595	842	4
6,706	196	562	216	570	595	842	4
±	218	562	223	570	595	842	4
0,038	226	562	246	570	595	842	4
5,079	270	562	291	570	595	842	4
±	293	562	298	570	595	842	4
0,190	300	562	320	570	595	842	4
1,479	347	562	367	570	595	842	4
±	370	562	375	570	595	842	4
0,039	377	562	397	570	595	842	4
CTL	435	562	452	570	595	842	4
13	104	576	113	585	595	842	4
13-16	149	576	170	585	595	842	4
6,946	196	576	216	585	595	842	4
±	218	576	223	585	595	842	4
0,037	226	576	246	585	595	842	4
4,419	270	576	291	585	595	842	4
±	293	576	298	585	595	842	4
0,181	300	576	320	585	595	842	4
2,496	347	576	367	585	595	842	4
±	370	576	375	585	595	842	4
0,043	377	576	397	585	595	842	4
MEL	434	576	453	585	595	842	4
14	104	591	113	599	595	842	4
13-16	149	591	170	599	595	842	4
7,223	196	591	216	599	595	842	4
±	218	591	223	599	595	842	4
0,049	226	591	246	599	595	842	4
5,074	270	591	291	599	595	842	4
±	293	591	298	599	595	842	4
0,041	300	591	320	599	595	842	4
2,523	347	591	367	599	595	842	4
±	370	591	375	599	595	842	4
0,050	377	591	397	599	595	842	4
MEL	434	591	453	599	595	842	4
15	104	606	113	614	595	842	4
15-16	149	606	170	614	595	842	4
6,843	196	606	216	614	595	842	4
±	218	606	223	614	595	842	4
0,037	226	606	246	614	595	842	4
3,729	270	606	291	614	595	842	4
±	293	606	298	614	595	842	4
0,107	300	606	320	614	595	842	4
2,609	347	606	367	614	595	842	4
±	370	606	375	614	595	842	4
0,045	377	606	397	614	595	842	4
CTL	435	606	452	614	595	842	4
16	104	621	113	629	595	842	4
15-16	149	621	170	629	595	842	4
6,480	196	621	216	629	595	842	4
±	218	621	223	629	595	842	4
0,057	226	621	246	629	595	842	4
5,773	270	621	291	629	595	842	4
±	293	621	298	629	595	842	4
0,028	300	621	320	629	595	842	4
2,810	347	621	367	629	595	842	4
±	370	621	375	629	595	842	4
0,045	377	621	397	629	595	842	4
CTL	435	621	452	629	595	842	4
17	104	635	113	643	595	842	4
16-16	149	635	170	643	595	842	4
6,386	196	635	216	643	595	842	4
±	218	635	223	643	595	842	4
0,077	226	635	246	643	595	842	4
5,321	270	635	291	643	595	842	4
±	293	635	298	643	595	842	4
0,101	300	635	320	643	595	842	4
2,557	347	635	367	643	595	842	4
±	370	635	375	643	595	842	4
0,085	377	635	397	643	595	842	4
CTL	435	635	452	643	595	842	4
18	104	650	113	658	595	842	4
16-16	149	650	170	658	595	842	4
6,329	196	650	216	658	595	842	4
±	218	650	223	658	595	842	4
0,073	226	650	246	658	595	842	4
5,691	270	650	291	658	595	842	4
±	293	650	298	658	595	842	4
0,107	300	650	320	658	595	842	4
1,741	347	650	367	658	595	842	4
±	370	650	375	658	595	842	4
0,037	377	650	397	658	595	842	4
CTL	435	650	452	658	595	842	4
(mm)	367	386	386	393	595	842	4
GRUPO	428	379	458	386	595	842	4
TIPO	487	379	506	386	595	842	4
2.2	85	680	98	688	595	842	4
Ensayos	100	680	137	688	595	842	4
de	140	680	150	688	595	842	4
tracción	153	680	188	688	595	842	4
uniaxial	190	680	224	688	595	842	4
Cada	85	696	106	705	595	842	4
muestra	109	696	140	705	595	842	4
es	143	696	151	705	595	842	4
sujeta,	154	696	180	705	595	842	4
sin	183	696	195	705	595	842	4
pre-condicionamiento,	197	696	288	705	595	842	4
a	291	696	295	705	595	842	4
un	298	696	308	705	595	842	4
ensayo	311	696	339	705	595	842	4
de	342	696	351	705	595	842	4
tracción	354	696	386	705	595	842	4
uniaxial	389	696	421	705	595	842	4
con	424	696	439	705	595	842	4
desplazamiento	441	696	504	705	595	842	4
con-	506	696	525	705	595	842	4
trolado,	85	711	116	720	595	842	4
empleando	119	711	162	720	595	842	4
una	165	711	179	720	595	842	4
máquina	182	711	216	720	595	842	4
de	219	711	228	720	595	842	4
ensayo	231	711	258	720	595	842	4
mono-columna	261	711	321	720	595	842	4
(Instron	324	711	355	720	595	842	4
3342).	358	711	384	720	595	842	4
La	106	725	117	734	595	842	4
fuerza	120	725	145	734	595	842	4
axial	148	725	167	734	595	842	4
,	177	725	180	734	595	842	4
es	183	725	191	734	595	842	4
medida	194	725	224	734	595	842	4
mediante	227	725	263	734	595	842	4
una	266	725	281	734	595	842	4
celda	284	725	305	734	595	842	4
de	308	725	317	734	595	842	4
carga	320	725	342	734	595	842	4
con	345	725	359	734	595	842	4
capacidad	362	725	402	734	595	842	4
de	405	725	414	734	595	842	4
10N,	418	725	437	734	595	842	4
y	440	725	445	734	595	842	4
se	448	725	456	734	595	842	4
emplea	459	725	488	734	595	842	4
una	491	725	505	734	595	842	4
tasa	509	725	524	734	595	842	4
de	85	739	95	748	595	842	4
carga	97	739	119	748	595	842	4
de	122	739	131	748	595	842	4
1	134	739	139	748	595	842	4
mm/min,	141	739	178	748	595	842	4
hasta	180	739	201	748	595	842	4
alcanzar	204	739	237	748	595	842	4
la	239	739	247	748	595	842	4
rotura.	249	739	276	748	595	842	4
Durante	279	739	311	748	595	842	4
cada	313	739	332	748	595	842	4
ensayo,	334	739	364	748	595	842	4
la	367	739	374	748	595	842	4
muestra	377	739	409	748	595	842	4
es	411	739	420	748	595	842	4
inmersa	422	739	454	748	595	842	4
en	457	739	466	748	595	842	4
un	469	739	479	748	595	842	4
buffer	481	739	506	748	595	842	4
fos-	508	739	525	748	595	842	4
fato	85	753	101	762	595	842	4
salino	103	753	127	762	595	842	4
(PBS	129	753	151	762	595	842	4
1x)	153	753	166	762	595	842	4
a	169	753	173	762	595	842	4
39°C.	176	753	199	762	595	842	4
BEZMALINOVIC,	199	40	261	47	595	842	5
A.;	264	40	273	47	595	842	5
RIVERA,	276	40	307	47	595	842	5
E.;	309	40	318	47	595	842	5
GARCÍA-HERRERA,	320	40	393	47	595	842	5
C.,	395	40	405	47	595	842	5
et	407	40	412	47	595	842	5
al.	414	40	423	47	595	842	5
revista	425	40	446	47	595	842	5
Matéria,	448	40	475	47	595	842	5
v.26,	477	40	493	47	595	842	5
n.1,	495	40	507	47	595	842	5
2021	509	40	525	47	595	842	5
Las	106	76	121	85	595	842	5
curvas	123	76	150	85	595	842	5
de	152	76	162	85	595	842	5
respuesta,	165	76	204	85	595	842	5
obtenidas	207	76	245	85	595	842	5
en	248	76	257	85	595	842	5
formato	260	76	291	85	595	842	5
fuerza	294	76	319	85	595	842	5
versus	322	76	347	85	595	842	5
desplazamiento,	350	76	415	85	595	842	5
pueden	417	76	446	85	595	842	5
convertirse	449	76	493	85	595	842	5
en	496	76	506	85	595	842	5
cur-	508	76	525	85	595	842	5
(	357	88	361	98	595	842	5
)	371	88	375	98	595	842	5
,	385	90	387	99	595	842	5
y	391	90	396	99	595	842	5
con	399	90	414	99	595	842	5
esfuerzo	417	90	451	99	595	842	5
real	455	90	470	99	595	842	5
o	473	90	478	99	595	842	5
de	481	90	491	99	595	842	5
Cauchy	494	90	525	99	595	842	5
vas	85	90	98	99	595	842	5
de	102	90	111	99	595	842	5
esfuerzo-alargamiento	115	90	204	99	595	842	5
(	208	90	211	99	595	842	5
-	217	90	220	99	595	842	5
),	226	90	232	99	595	842	5
con	235	90	250	99	595	842	5
alargamiento	253	90	305	99	595	842	5
(	118	103	122	113	595	842	5
)	144	103	148	113	595	842	5
.	157	104	160	113	595	842	5
Una	162	104	179	113	595	842	5
curva	181	104	203	113	595	842	5
típica	206	104	228	113	595	842	5
esfuerzo-uniaxial	231	104	300	113	595	842	5
versus	303	104	328	113	595	842	5
alargamiento,	331	104	385	113	595	842	5
se	388	104	396	113	595	842	5
muestra	399	104	430	113	595	842	5
en	433	104	442	113	595	842	5
la	445	104	452	113	595	842	5
Figura	455	104	481	113	595	842	5
2a.	483	104	495	113	595	842	5
2.3	85	132	98	140	595	842	5
Modelo	100	132	132	140	595	842	5
constitutivo	134	132	185	140	595	842	5
En	85	146	96	155	595	842	5
concordancia	99	146	153	155	595	842	5
con	156	146	171	155	595	842	5
la	174	146	181	155	595	842	5
respuesta	184	146	222	155	595	842	5
observada	225	146	265	155	595	842	5
en	269	146	278	155	595	842	5
las	281	146	293	155	595	842	5
muestras	296	146	332	155	595	842	5
de	335	146	344	155	595	842	5
material	348	146	380	155	595	842	5
aórtico	384	146	411	155	595	842	5
ensayadas	415	146	455	155	595	842	5
–	459	144	464	155	595	842	5
curva	467	144	489	155	595	842	5
tipo	493	144	508	155	595	842	5
“J”	512	144	524	155	595	842	5
con	85	158	100	167	595	842	5
un	102	158	112	167	595	842	5
cambio	115	158	144	167	595	842	5
de	147	158	157	167	595	842	5
curvatura	159	158	197	167	595	842	5
–	200	156	205	167	595	842	5
para	208	158	225	167	595	842	5
predecir	228	158	261	167	595	842	5
el	263	158	271	167	595	842	5
comportamiento	273	158	339	167	595	842	5
del	342	158	354	167	595	842	5
material	357	158	389	167	595	842	5
se	392	158	400	167	595	842	5
asume	403	158	429	167	595	842	5
un	431	158	441	167	595	842	5
modelo	444	158	474	167	595	842	5
constitutivo	477	158	524	167	595	842	5
hiperelástico	85	170	136	179	595	842	5
el	139	170	146	179	595	842	5
cual	148	170	165	179	595	842	5
incluye	167	170	197	179	595	842	5
un	199	170	209	179	595	842	5
modelo	212	170	242	179	595	842	5
de	244	170	254	179	595	842	5
daño	256	170	276	179	595	842	5
isótropo.	278	170	314	179	595	842	5
El	113	183	122	194	595	842	5
empleo	125	183	154	194	595	842	5
de	157	183	167	194	595	842	5
modelos	169	183	203	194	595	842	5
hiperelásticos	206	183	261	194	595	842	5
implica	263	183	293	194	595	842	5
la	296	183	303	194	595	842	5
definición	306	183	347	194	595	842	5
de	349	183	359	194	595	842	5
una	362	183	376	194	595	842	5
función	379	183	409	194	595	842	5
“densidad	412	183	452	194	595	842	5
de	455	183	465	194	595	842	5
energía	468	185	497	194	595	842	5
de	500	185	509	194	595	842	5
de-	512	185	525	194	595	842	5
(	217	196	222	206	595	842	5
)	227	196	231	206	595	842	5
,	243	196	246	206	595	842	5
-	259	196	263	206	595	842	5
formación	85	195	126	206	595	842	5
elástica”	129	195	163	206	595	842	5
(SEF),	166	195	192	206	595	842	5
,	284	197	287	206	595	842	5
la	290	197	297	206	595	842	5
cual	300	197	316	206	595	842	5
es	319	197	327	206	595	842	5
descompuesta	330	197	386	206	595	842	5
aditívamente,	389	197	443	206	595	842	5
en	446	197	455	206	595	842	5
una	458	197	472	206	595	842	5
componente	475	197	524	206	595	842	5
dilatacional	85	209	132	218	595	842	5
y	135	209	139	218	595	842	5
otra	142	209	158	218	595	842	5
distorsional	160	209	207	218	595	842	5
o	210	209	215	218	595	842	5
isocórica	218	209	254	218	595	842	5
[25,	256	209	272	218	595	842	5
33],	275	209	291	218	595	842	5
siendo	294	209	320	218	595	842	5
esta	322	209	338	218	595	842	5
última	341	209	366	218	595	842	5
y	369	209	374	218	595	842	5
por	377	209	390	218	595	842	5
hipótesis,	393	209	431	218	595	842	5
aquella	433	209	462	218	595	842	5
afectada	465	209	498	218	595	842	5
por	501	209	514	218	595	842	5
el	517	209	524	218	595	842	5
daño	85	221	104	230	595	842	5
[20].	107	221	127	230	595	842	5
Adicionalmente,	129	221	196	230	595	842	5
se	198	221	207	230	595	842	5
asume	210	221	235	230	595	842	5
que	238	221	252	230	595	842	5
la	255	221	262	230	595	842	5
componente	265	221	314	230	595	842	5
isocórica	317	221	353	230	595	842	5
de	356	221	365	230	595	842	5
la	368	221	375	230	595	842	5
función	378	221	408	230	595	842	5
de	411	221	421	230	595	842	5
energía,	423	221	455	230	595	842	5
corresponde	458	221	507	230	595	842	5
a	510	221	514	230	595	842	5
la	517	221	524	230	595	842	5
suma	85	233	106	242	595	842	5
de	109	233	119	242	595	842	5
tres	122	233	136	242	595	842	5
términos,	139	233	176	242	595	842	5
representantes	179	233	236	242	595	842	5
de	239	233	249	242	595	842	5
la	252	233	259	242	595	842	5
contribución	262	233	312	242	595	842	5
de	315	233	325	242	595	842	5
una	327	233	342	242	595	842	5
matriz	345	233	370	242	595	842	5
blanda	373	233	400	242	595	842	5
y	403	233	408	242	595	842	5
de	411	233	420	242	595	842	5
dos	423	233	437	242	595	842	5
familias	440	233	472	242	595	842	5
de	475	233	484	242	595	842	5
fibras	487	233	510	242	595	842	5
re-	513	233	525	242	595	842	5
forzantes.	85	245	124	254	595	842	5
Eventualmente,	129	245	192	254	595	842	5
la	194	245	201	254	595	842	5
SEF	204	245	221	254	595	842	5
puede	223	245	247	254	595	842	5
escribirse:	250	245	291	254	595	842	5
(	121	266	125	276	595	842	5
)	142	266	146	276	595	842	5
(	177	266	181	276	595	842	5
)	185	266	189	276	595	842	5
(	201	266	205	276	595	842	5
(	253	266	257	276	595	842	5
̅)	259	264	267	276	595	842	5
)	229	266	233	276	595	842	5
[	235	266	239	276	595	842	5
(	296	266	300	276	595	842	5
̅)	302	264	310	276	595	842	5
(	339	266	343	276	595	842	5
̅)]	345	264	357	276	595	842	5
,	359	267	361	276	595	842	5
(1)	513	267	525	276	595	842	5
donde	85	291	110	300	595	842	5
es	132	291	141	300	595	842	5
la	144	291	151	300	595	842	5
contribución	155	291	205	300	595	842	5
dilatacional,	209	291	258	300	595	842	5
mientras	262	291	296	300	595	842	5
que,	300	291	316	300	595	842	5
,	333	291	336	300	595	842	5
y	358	291	363	300	595	842	5
,	382	291	384	300	595	842	5
son	388	291	402	300	595	842	5
las	405	291	416	300	595	842	5
contribuciones	420	291	478	300	595	842	5
vírgenes	482	291	516	300	595	842	5
o	519	291	524	300	595	842	5
,	366	304	369	314	595	842	5
-	382	304	386	314	595	842	5
es	389	305	397	314	595	842	5
una	401	305	416	314	595	842	5
variable	420	305	452	314	595	842	5
interna	457	305	484	314	595	842	5
de	489	305	498	314	595	842	5
daño.	503	305	524	314	595	842	5
sin	85	305	97	314	595	842	5
daño,	101	305	123	314	595	842	5
de	127	305	137	314	595	842	5
la	141	305	148	314	595	842	5
matriz	153	305	178	314	595	842	5
y	183	305	188	314	595	842	5
de	192	305	201	314	595	842	5
ambas	206	305	231	314	595	842	5
familias	236	305	268	314	595	842	5
de	272	305	281	314	595	842	5
fibras,	286	305	311	314	595	842	5
y	316	305	320	314	595	842	5
(	239	318	243	328	595	842	5
)	248	318	252	328	595	842	5
denota	256	320	282	329	595	842	5
a	287	320	292	329	595	842	5
la	297	320	304	329	595	842	5
deformación	309	320	359	329	595	842	5
de	364	320	373	329	595	842	5
Cauchy-Green	378	320	437	329	595	842	5
por	441	320	455	329	595	842	5
la	460	320	467	329	595	842	5
derecha,	472	320	505	329	595	842	5
con	510	320	525	329	595	842	5
Adicionalmente,	113	320	180	329	595	842	5
⁄	343	331	347	338	595	842	5
(	116	332	120	342	595	842	5
)	125	332	130	342	595	842	5
el	132	334	139	343	595	842	5
gradiente	143	334	180	343	595	842	5
de	184	334	193	343	595	842	5
deformación,	197	334	249	343	595	842	5
(	283	333	287	343	595	842	5
),	293	333	299	343	595	842	5
y	303	334	308	343	595	842	5
̅	312	331	316	341	595	842	5
la	362	334	369	343	595	842	5
componente	372	334	421	343	595	842	5
isocórica	424	334	461	343	595	842	5
de	464	334	474	343	595	842	5
la	477	334	484	343	595	842	5
deforma-	488	334	525	343	595	842	5
ción,	85	348	105	357	595	842	5
definida	107	348	140	357	595	842	5
tal	143	348	152	357	595	842	5
que	155	348	169	357	595	842	5
(	186	347	190	357	595	842	5
̅)	192	345	200	357	595	842	5
.	219	348	221	357	595	842	5
La	113	360	124	369	595	842	5
componente	127	360	176	369	595	842	5
de	179	360	188	369	595	842	5
energía	191	360	220	369	595	842	5
para	223	360	241	369	595	842	5
la	244	360	251	369	595	842	5
matriz,	254	360	282	369	595	842	5
correspondiente	285	360	348	369	595	842	5
a	351	360	356	369	595	842	5
un	359	360	369	369	595	842	5
modelo	372	360	402	369	595	842	5
tipo	405	360	420	369	595	842	5
Neo-Hooke,	423	360	473	369	595	842	5
puede	476	360	499	369	595	842	5
escri-	502	360	525	369	595	842	5
(	144	371	148	381	595	842	5
̅	150	370	154	380	595	842	5
)	191	371	195	381	595	842	5
,	205	372	208	381	595	842	5
donde	211	372	235	381	595	842	5
es	250	372	258	381	595	842	5
una	261	372	275	381	595	842	5
constante	278	372	316	381	595	842	5
de	319	372	329	381	595	842	5
material,	332	372	367	381	595	842	5
mientras	370	372	404	381	595	842	5
que	407	372	421	381	595	842	5
la	424	372	432	381	595	842	5
contraparte	435	372	480	381	595	842	5
asociada	483	372	517	381	595	842	5
a	520	372	524	381	595	842	5
birse	85	372	105	381	595	842	5
la	85	384	92	393	595	842	5
k-ésima	95	384	126	393	595	842	5
familia	129	384	157	393	595	842	5
de	160	384	169	393	595	842	5
fibras	172	384	194	393	595	842	5
es:	197	384	208	393	595	842	5
*	157	406	161	416	595	842	5
(	176	406	180	416	595	842	5
,	190	406	194	416	595	842	5
(	202	406	206	416	595	842	5
̅	207	405	212	415	595	842	5
)	226	406	230	416	595	842	5
(	242	406	246	416	595	842	5
)	275	406	279	416	595	842	5
̅	283	405	287	415	595	842	5
-	327	406	330	416	595	842	5
)	335	406	339	416	595	842	5
+,	356	406	362	416	595	842	5
(2)	513	408	525	416	595	842	5
donde	85	435	110	444	595	842	5
,	125	435	128	444	595	842	5
,	143	435	146	444	595	842	5
y	151	435	156	444	595	842	5
son	170	435	184	444	595	842	5
constantes	190	435	231	444	595	842	5
de	237	435	246	444	595	842	5
material,	252	435	287	444	595	842	5
es	363	433	372	444	595	842	5
un	377	433	387	444	595	842	5
“tensor	393	433	422	444	595	842	5
estructural”,	427	433	476	444	595	842	5
con	482	433	496	444	595	842	5
(	98	447	102	457	595	842	5
)	114	447	118	457	595	842	5
(	156	447	160	457	595	842	5
)	172	447	176	457	595	842	5
el	190	449	197	458	595	842	5
versor	200	449	225	458	595	842	5
de	228	449	238	458	595	842	5
la	241	449	248	458	595	842	5
k-ésima	251	449	282	458	595	842	5
familia	285	449	314	458	595	842	5
de	317	449	326	458	595	842	5
fibras,	329	449	354	458	595	842	5
escrito	357	449	384	458	595	842	5
en	387	449	397	458	595	842	5
términos	399	449	435	458	595	842	5
de	437	449	447	458	595	842	5
los	450	449	462	458	595	842	5
vectores	465	449	498	458	595	842	5
unita-	501	449	525	458	595	842	5
rios,	85	463	103	472	595	842	5
y	118	463	123	472	595	842	5
,	136	463	138	472	595	842	5
que	141	463	156	472	595	842	5
respectivamente	159	463	224	472	595	842	5
definen	227	463	257	472	595	842	5
a	260	463	264	472	595	842	5
las	267	463	278	472	595	842	5
direcciones	282	463	327	472	595	842	5
circunferencial	330	463	390	472	595	842	5
y	393	463	398	472	595	842	5
longitudinal	401	463	450	472	595	842	5
del	453	463	465	472	595	842	5
material,	468	463	503	472	595	842	5
con-	506	463	525	472	595	842	5
(	170	476	174	486	595	842	5
).	205	476	212	486	595	842	5
Para	214	477	232	486	595	842	5
dos	235	477	249	486	595	842	5
familias	252	477	284	486	595	842	5
de	287	477	296	486	595	842	5
fibras,	299	477	324	486	595	842	5
simétricamente	327	477	388	486	595	842	5
alineadas	391	477	428	486	595	842	5
con	431	477	445	486	595	842	5
respecto	448	477	481	486	595	842	5
a	484	477	488	486	595	842	5
la	491	477	498	486	595	842	5
direc-	501	477	525	486	595	842	5
siderando	85	477	124	486	595	842	5
ción	85	491	102	500	595	842	5
longitudinal,	105	491	155	500	595	842	5
,	202	491	205	500	595	842	5
caso	207	491	225	500	595	842	5
mostrado	228	491	265	500	595	842	5
esquemáticamente	267	491	341	500	595	842	5
en	343	491	353	500	595	842	5
la	355	491	363	500	595	842	5
Figura	365	491	391	500	595	842	5
2c.	394	491	406	500	595	842	5
A	113	504	121	513	595	842	5
modo	123	504	146	513	595	842	5
de	149	504	158	513	595	842	5
completar	161	504	201	513	595	842	5
el	204	504	211	513	595	842	5
modelo	214	504	244	513	595	842	5
constitutivo,	247	504	297	513	595	842	5
debe	299	504	318	513	595	842	5
determinarse	321	504	373	513	595	842	5
la	376	504	383	513	595	842	5
ecuación	386	504	421	513	595	842	5
de	424	504	433	513	595	842	5
evolución	436	504	476	513	595	842	5
de	478	504	488	513	595	842	5
la	491	504	498	513	595	842	5
varia-	501	504	525	513	595	842	5
ble	85	514	97	525	595	842	5
de	100	514	109	525	595	842	5
daño.	112	514	134	525	595	842	5
Para	136	514	154	525	595	842	5
este	157	514	172	525	595	842	5
propósito,	175	514	215	525	595	842	5
se	217	514	225	525	595	842	5
introduce	228	514	266	525	595	842	5
la	268	514	275	525	595	842	5
“tasa	278	514	298	525	595	842	5
de	300	514	310	525	595	842	5
liberación	312	514	352	525	595	842	5
de	355	514	364	525	595	842	5
energía”:	367	514	403	525	595	842	5
(	119	542	123	552	595	842	5
)	127	542	131	552	595	842	5
√	144	543	152	553	595	842	5
[	157	542	161	552	595	842	5
(	175	542	180	552	595	842	5
̅	181	540	186	550	595	842	5
(	188	542	192	552	595	842	5
))	195	542	204	552	595	842	5
(	233	542	237	552	595	842	5
̅	239	540	243	550	595	842	5
(	245	542	249	552	595	842	5
))	253	542	261	552	595	842	5
(	290	542	294	552	595	842	5
̅	296	540	300	550	595	842	5
(	303	542	307	552	595	842	5
))],	310	542	325	552	595	842	5
(3)	513	543	525	552	595	842	5
(	214	571	218	581	595	842	5
)	222	571	227	581	595	842	5
junto	85	572	106	581	595	842	5
al	109	572	116	581	595	842	5
criterio	119	572	148	581	595	842	5
de	151	572	160	581	595	842	5
daño,	163	572	185	581	595	842	5
,	271	572	273	581	595	842	5
.	286	572	289	581	595	842	5
Así,	292	572	308	581	595	842	5
define,	339	572	367	581	595	842	5
en	370	572	379	581	595	842	5
el	382	572	389	581	595	842	5
espacio	393	572	422	581	595	842	5
de	426	572	435	581	595	842	5
deformaciones	438	572	497	581	595	842	5
isocó-	500	572	525	581	595	842	5
-,	365	585	371	595	595	842	5
con	374	586	388	595	595	842	5
vector	391	586	416	595	595	842	5
normal	418	586	446	595	595	842	5
(	337	585	342	595	595	842	5
⁄	482	585	488	595	595	842	5
̅	495	583	499	593	595	842	5
.	499	586	502	595	595	842	5
ricas,	85	586	106	595	595	842	5
a	109	586	113	595	595	842	5
una	116	586	130	595	595	842	5
superficie	133	586	172	595	595	842	5
de	175	586	184	595	595	842	5
daño	187	586	206	595	595	842	5
de	209	586	218	595	595	842	5
radio	221	586	241	595	595	842	5
(	288	585	293	595	595	842	5
(	298	585	302	595	595	842	5
)),	307	585	318	595	595	842	5
Luego,	113	600	141	609	595	842	5
se	144	600	152	609	595	842	5
selecciona	155	600	196	609	595	842	5
como	199	600	221	609	595	842	5
función	223	600	254	609	595	842	5
de	256	600	266	609	595	842	5
daño,	268	600	290	609	595	842	5
a	293	600	297	609	595	842	5
la	300	600	307	609	595	842	5
curva	310	600	332	609	595	842	5
[21]:	334	600	354	609	595	842	5
(	120	628	124	638	595	842	5
)	130	628	134	638	595	842	5
donde	85	659	110	668	595	842	5
{	147	629	152	639	595	842	5
{	185	622	188	632	595	842	5
(	195	622	199	632	595	842	5
)}	230	622	238	632	595	842	5
es	128	659	136	668	595	842	5
un	139	659	149	668	595	842	5
umbral	151	659	179	668	595	842	5
para	182	659	199	668	595	842	5
el	202	659	209	668	595	842	5
inicio	211	659	234	668	595	842	5
del	237	659	249	668	595	842	5
daño,	251	659	273	668	595	842	5
y	276	659	281	668	595	842	5
,	290	630	292	639	595	842	5
(4)	513	630	525	639	595	842	5
es	292	659	301	668	595	842	5
una	303	659	317	668	595	842	5
constante	320	659	358	668	595	842	5
del	360	659	372	668	595	842	5
material.	375	659	410	668	595	842	5
La	106	674	117	683	595	842	5
consistencia	120	674	168	683	595	842	5
termodinámica	171	674	231	683	595	842	5
del	234	674	246	683	595	842	5
modelo	249	674	279	683	595	842	5
de	282	674	291	683	595	842	5
daño	294	674	313	683	595	842	5
es	316	674	325	683	595	842	5
establecida,	327	674	374	683	595	842	5
invocando	377	674	419	683	595	842	5
dentro	421	674	447	683	595	842	5
del	450	674	462	683	595	842	5
sólido	465	674	489	683	595	842	5
una	492	674	506	683	595	842	5
tasa	509	674	524	683	595	842	5
no-negativa	85	686	132	695	595	842	5
de	135	686	144	695	595	842	5
producción	147	686	192	695	595	842	5
de	194	686	204	695	595	842	5
entropía	206	686	239	695	595	842	5
por	241	686	255	695	595	842	5
unidad	257	686	284	695	595	842	5
de	287	686	296	695	595	842	5
volumen,	299	686	336	695	595	842	5
por	339	686	352	695	595	842	5
la	355	686	362	695	595	842	5
temperatura	364	686	412	695	595	842	5
absoluta.	414	686	450	695	595	842	5
Despre-	482	686	514	695	595	842	5
ciando	85	696	112	707	595	842	5
fuerzas	115	696	144	707	595	842	5
másicas	147	696	179	707	595	842	5
y	182	696	187	707	595	842	5
transferencia	190	696	242	707	595	842	5
de	245	696	255	707	595	842	5
calor,	258	696	281	707	595	842	5
la	284	696	291	707	595	842	5
“disipación”	295	696	344	707	595	842	5
se	348	696	356	707	595	842	5
define	359	696	384	707	595	842	5
mediante	388	696	424	707	595	842	5
la	428	696	435	707	595	842	5
desigualdad	438	696	486	707	595	842	5
de	489	696	499	707	595	842	5
Clau-	502	696	525	707	595	842	5
̇	298	707	298	717	595	842	5
⁄	298	708	304	718	595	842	5
,	309	710	312	719	595	842	5
es	315	710	323	719	595	842	5
la	326	710	334	719	595	842	5
tasa	337	710	352	719	595	842	5
de	355	710	365	719	595	842	5
trabajo	368	710	396	719	595	842	5
interno	399	710	427	719	595	842	5
por	430	710	444	719	595	842	5
unidad	447	710	474	719	595	842	5
de	477	710	486	719	595	842	5
volumen	489	710	524	719	595	842	5
̇	204	707	204	717	595	842	5
sius-Duhem	85	710	133	719	595	842	5
[10],	136	710	156	719	595	842	5
̇	185	709	185	719	595	842	5
,	225	710	228	719	595	842	5
donde	231	710	255	719	595	842	5
̇	263	709	263	719	595	842	5
(	182	720	186	730	595	842	5
⁄	199	720	205	730	595	842	5
)	216	720	220	730	595	842	5
(	238	720	242	730	595	842	5
),	247	720	254	730	595	842	5
el	257	722	264	731	595	842	5
esfuerzo	266	722	300	731	595	842	5
de	303	722	312	731	595	842	5
Piola-Kirchhoff.	315	722	380	731	595	842	5
sin	85	722	97	731	595	842	5
deformar,	99	722	138	731	595	842	5
con	141	722	155	731	595	842	5
(	178	735	182	745	595	842	5
⁄	195	735	201	745	595	842	5
)	212	735	216	745	595	842	5
̇	230	734	230	744	595	842	5
(	243	735	247	745	595	842	5
⁄	260	735	266	745	595	842	5
)	278	735	282	745	595	842	5
̇	289	734	289	744	595	842	5
,	291	735	293	746	595	842	5
es	296	735	304	746	595	842	5
posible	307	735	335	746	595	842	5
definir	338	735	364	746	595	842	5
una	367	735	381	746	595	842	5
“fuerza	384	735	413	746	595	842	5
termodinámica”:	416	735	483	746	595	842	5
Dado	113	737	135	746	595	842	5
que,	138	737	154	746	595	842	5
̇	162	734	162	744	595	842	5
BEZMALINOVIC,	199	40	261	47	595	842	6
A.;	264	40	273	47	595	842	6
RIVERA,	276	40	307	47	595	842	6
E.;	309	40	318	47	595	842	6
GARCÍA-HERRERA,	320	40	393	47	595	842	6
C.,	395	40	405	47	595	842	6
et	407	40	412	47	595	842	6
al.	414	40	423	47	595	842	6
revista	425	40	446	47	595	842	6
Matéria,	448	40	475	47	595	842	6
v.26,	477	40	493	47	595	842	6
n.1,	495	40	507	47	595	842	6
2021	509	40	525	47	595	842	6
(5)	513	76	525	85	595	842	6
̇	317	97	317	107	595	842	6
Considerando	113	100	169	109	595	842	6
la	172	100	179	109	595	842	6
condición	182	100	221	109	595	842	6
de	224	100	234	109	595	842	6
consistencia,	237	100	288	109	595	842	6
,	338	100	341	109	595	842	6
y	344	100	349	109	595	842	6
si	352	100	358	109	595	842	6
̇	365	94	365	104	595	842	6
es	370	100	378	109	595	842	6
la	381	100	388	109	595	842	6
tasa	391	100	407	109	595	842	6
de	410	100	419	109	595	842	6
isocórica,	475	100	514	109	595	842	6
la	517	100	524	109	595	842	6
evolución	85	112	125	121	595	842	6
del	127	112	139	121	595	842	6
daño	142	112	161	121	595	842	6
es	164	112	172	121	595	842	6
controlada	174	112	217	121	595	842	6
por	219	112	233	121	595	842	6
la	235	112	242	121	595	842	6
ecuación	245	112	280	121	595	842	6
irreversible	283	112	328	121	595	842	6
[20]:	331	112	350	121	595	842	6
̇	118	154	118	164	595	842	6
̇	240	146	240	156	595	842	6
̇	165	149	165	159	595	842	6
{	133	156	138	166	595	842	6
(6)	513	157	525	166	595	842	6
(	319	185	323	195	595	842	6
).	328	185	335	195	595	842	6
Finalmente,	85	187	132	196	595	842	6
el	135	187	142	196	595	842	6
esfuerzo	145	187	178	196	595	842	6
de	181	187	190	196	595	842	6
Cauchy	193	187	224	196	595	842	6
es,	226	187	237	196	595	842	6
2.4	85	214	98	222	595	842	6
Ajuste	100	214	128	222	595	842	6
de	130	214	141	222	595	842	6
curvas	143	214	172	222	595	842	6
Para	85	229	103	238	595	842	6
la	106	229	113	238	595	842	6
configuración	116	229	171	238	595	842	6
de	174	229	183	238	595	842	6
un	186	229	196	238	595	842	6
ensayo	199	229	227	238	595	842	6
de	230	229	239	238	595	842	6
tracción	242	229	274	238	595	842	6
uniaxial,	277	229	312	238	595	842	6
a	315	229	319	238	595	842	6
un	322	229	332	238	595	842	6
sólido	335	229	359	238	595	842	6
compuesto	362	229	405	238	595	842	6
por	408	229	422	238	595	842	6
el	424	229	432	238	595	842	6
material	435	229	467	238	595	842	6
descrito	470	229	502	238	595	842	6
en	505	229	514	238	595	842	6
la	517	229	524	238	595	842	6
sección	85	241	115	250	595	842	6
precedente,	118	241	164	250	595	842	6
si	168	241	174	250	595	842	6
y	207	241	212	250	595	842	6
es	227	241	235	250	595	842	6
uno	238	241	253	250	595	842	6
de	256	241	266	250	595	842	6
los	269	241	281	250	595	842	6
alargamientos	284	241	340	250	595	842	6
de	343	241	353	250	595	842	6
la	356	241	363	250	595	842	6
sección	367	241	397	250	595	842	6
transversal,	400	241	445	250	595	842	6
el	449	241	456	250	595	842	6
esfuerzo	459	241	493	250	595	842	6
teórico	497	241	524	250	595	842	6
es:	85	253	96	262	595	842	6
̃(	115	273	124	283	595	842	6
)	129	272	133	282	595	842	6
(	146	272	150	282	595	842	6
)*	175	272	183	282	595	842	6
(	193	272	197	282	595	842	6
)	247	272	252	282	595	842	6
,	279	272	282	282	595	842	6
(	290	272	294	282	595	842	6
(	149	293	153	303	595	842	6
)	182	293	186	303	595	842	6
(	285	293	289	303	595	842	6
)	308	293	312	303	595	842	6
con	85	295	100	304	595	842	6
,	215	295	217	304	595	842	6
para	85	307	102	316	595	842	6
probetas	105	307	139	316	595	842	6
cargadas	142	307	177	316	595	842	6
en	180	307	189	316	595	842	6
la	192	307	199	316	595	842	6
dirección	202	307	240	316	595	842	6
longitudinal,	243	307	293	316	595	842	6
y	296	307	301	316	595	842	6
circunferencial.	85	319	147	328	595	842	6
)	345	272	349	282	595	842	6
,	323	295	325	304	595	842	6
e	331	295	335	304	595	842	6
(	323	305	327	315	595	842	6
⁄	333	305	339	315	595	842	6
(	371	272	375	282	595	842	6
)	403	272	408	282	595	842	6
(	429	272	433	282	595	842	6
)-	439	272	447	282	595	842	6
(	473	272	477	282	595	842	6
)+,	499	272	509	282	595	842	6
(7)	513	274	525	283	595	842	6
(	391	293	395	303	595	842	6
)	401	293	405	303	595	842	6
(	446	293	450	303	595	842	6
)	456	293	460	303	595	842	6
;	462	295	465	304	595	842	6
donde	470	295	495	304	595	842	6
)	363	305	367	315	595	842	6
para	370	307	387	316	595	842	6
probetas	390	307	424	316	595	842	6
cargadas	427	307	462	316	595	842	6
en	465	307	474	316	595	842	6
la	477	307	484	316	595	842	6
dirección	487	307	524	316	595	842	6
En	113	334	125	343	595	842	6
virtud	128	334	151	343	595	842	6
de	155	334	164	343	595	842	6
lo	167	334	175	343	595	842	6
mostrado	178	334	215	343	595	842	6
por	218	334	232	343	595	842	6
los	235	334	247	343	595	842	6
experimentos,	250	334	306	343	595	842	6
el	309	334	316	343	595	842	6
daño	319	334	339	343	595	842	6
se	342	334	350	343	595	842	6
desarrolla	354	334	393	343	595	842	6
de	396	334	406	343	595	842	6
distinta	409	334	438	343	595	842	6
manera	441	334	471	343	595	842	6
sobre	474	334	495	343	595	842	6
las	499	334	510	343	595	842	6
di-	513	334	524	343	595	842	6
recciones	85	346	123	355	595	842	6
longitudinal	125	346	174	355	595	842	6
(	176	346	180	355	595	842	6
)	185	346	188	355	595	842	6
y	191	346	196	355	595	842	6
circunferencial	198	346	258	355	595	842	6
(	261	346	264	355	595	842	6
);	270	346	276	355	595	842	6
hecho	279	346	302	355	595	842	6
atribuible,	305	346	346	355	595	842	6
a	349	346	353	355	595	842	6
que	356	346	370	355	595	842	6
la	373	346	380	355	595	842	6
interacción	383	346	427	355	595	842	6
entre	429	346	449	355	595	842	6
ambas	452	346	478	355	595	842	6
familias	480	346	512	355	595	842	6
de	515	346	525	355	595	842	6
fibras	85	358	108	367	595	842	6
difiere	111	358	137	367	595	842	6
sobre	141	358	163	367	595	842	6
cada	167	358	185	367	595	842	6
dirección	189	358	226	367	595	842	6
de	229	358	239	367	595	842	6
carga.	242	358	266	367	595	842	6
Para	270	358	288	367	595	842	6
incorporar	292	358	333	367	595	842	6
dicho	337	358	359	367	595	842	6
fenómeno,	363	358	405	367	595	842	6
se	409	358	417	367	595	842	6
separa	421	358	446	367	595	842	6
el	450	358	457	367	595	842	6
efecto	461	358	485	367	595	842	6
del	489	358	501	367	595	842	6
daño	505	358	524	367	595	842	6
haciendo:	85	370	124	379	595	842	6
(	150	389	155	399	595	842	6
)(	183	389	191	399	595	842	6
),	220	389	227	399	595	842	6
(8)	513	391	525	400	595	842	6
donde	85	412	110	421	595	842	6
y	126	412	131	421	595	842	6
,	145	412	147	421	595	842	6
son	152	412	165	421	595	842	6
funciones	170	412	208	421	595	842	6
escalares	212	412	249	421	595	842	6
independientes,	253	412	315	421	595	842	6
para	319	412	336	421	595	842	6
cuantificar	340	412	383	421	595	842	6
de	387	412	397	421	595	842	6
forma	401	412	425	421	595	842	6
separada	429	412	464	421	595	842	6
el	468	412	475	421	595	842	6
daño	479	412	498	421	595	842	6
sobre	503	412	524	421	595	842	6
cada	85	424	103	433	595	842	6
dirección,	108	424	148	433	595	842	6
asociadas	153	424	191	433	595	842	6
respectivamente	196	424	261	433	595	842	6
a	266	424	271	433	595	842	6
los	276	424	287	433	595	842	6
parámetros	292	424	337	433	595	842	6
y	355	424	360	433	595	842	6
,	375	424	377	433	595	842	6
y	382	424	387	433	595	842	6
a	392	424	397	433	595	842	6
los	402	424	413	433	595	842	6
umbrales,	419	424	458	433	595	842	6
(	495	423	499	433	595	842	6
)	512	423	516	433	595	842	6
y	520	424	525	433	595	842	6
(	119	435	124	445	595	842	6
),	136	435	143	445	595	842	6
donde	146	436	170	445	595	842	6
y	188	436	193	445	595	842	6
son	210	436	224	445	595	842	6
alargamientos	227	436	283	445	595	842	6
que	286	436	300	445	595	842	6
marcan	303	436	332	445	595	842	6
la	335	436	342	445	595	842	6
transición	345	436	384	445	595	842	6
entre	387	436	407	445	595	842	6
el	410	436	417	445	595	842	6
rango	420	436	443	445	595	842	6
elástico	445	436	476	445	595	842	6
e	479	436	483	445	595	842	6
inelástico	486	436	524	445	595	842	6
de	85	448	95	457	595	842	6
deformación	97	448	147	457	595	842	6
uniaxial,	150	448	185	457	595	842	6
tal	187	448	197	457	595	842	6
como	200	448	222	457	595	842	6
indica	224	448	249	457	595	842	6
la	251	448	258	457	595	842	6
Figura	261	448	287	457	595	842	6
2a.	289	448	301	457	595	842	6
y	85	475	90	484	595	842	6
A	113	461	121	472	595	842	6
partir	123	461	145	472	595	842	6
de	147	461	157	472	595	842	6
la	159	461	166	472	595	842	6
ecuación	169	461	204	472	595	842	6
(8),	207	461	221	472	595	842	6
se	224	461	232	472	595	842	6
tienen	234	461	259	472	595	842	6
las	261	461	272	472	595	842	6
propiedades	275	461	323	472	595	842	6
de	326	461	335	472	595	842	6
daño	338	461	357	472	595	842	6
“efectivas”	360	461	404	472	595	842	6
o	407	461	411	472	595	842	6
equivalentes,	414	461	466	472	595	842	6
(	119	474	123	484	595	842	6
)	191	474	196	484	595	842	6
.	214	475	216	484	595	842	6
,	522	463	525	472	595	842	6
La	113	490	124	499	595	842	6
identificación	126	490	181	499	595	842	6
del	184	490	196	499	595	842	6
vector	199	490	224	499	595	842	6
de	227	490	236	499	595	842	6
parámetros,	239	490	286	499	595	842	6
{	307	489	311	499	595	842	6
},	434	489	440	499	595	842	6
es	443	490	451	499	595	842	6
lograda	453	490	483	499	595	842	6
ajustando	486	490	524	499	595	842	6
el	85	502	92	511	595	842	6
valor	96	502	116	511	595	842	6
teórico	119	502	147	511	595	842	6
dado	150	502	170	511	595	842	6
por	173	502	186	511	595	842	6
ecuación	190	502	225	511	595	842	6
(7),	228	502	243	511	595	842	6
a	246	502	250	511	595	842	6
la	253	502	261	511	595	842	6
información	264	502	312	511	595	842	6
experimental	316	502	368	511	595	842	6
(	377	501	381	510	595	842	6
).	386	501	393	510	595	842	6
Dados	396	502	422	511	595	842	6
los	425	502	437	511	595	842	6
datos	440	502	461	511	595	842	6
experimentales	464	502	525	511	595	842	6
de	85	514	95	523	595	842	6
esfuerzo	99	514	132	523	595	842	6
longitudinal	137	514	185	523	595	842	6
,	197	514	200	523	595	842	6
y	204	514	209	523	595	842	6
circunferencial	213	514	273	523	595	842	6
,	286	514	288	523	595	842	6
el	292	514	300	523	595	842	6
procedimiento	304	514	361	523	595	842	6
de	365	514	375	523	595	842	6
ajuste	379	514	402	523	595	842	6
se	406	514	415	523	595	842	6
formula	419	514	450	523	595	842	6
como	455	514	477	523	595	842	6
la	481	514	488	523	595	842	6
minimi-	492	514	525	523	595	842	6
zación	85	526	111	535	595	842	6
de	114	526	123	535	595	842	6
la	126	526	133	535	595	842	6
función	135	526	166	535	595	842	6
de	168	526	178	535	595	842	6
costo:	180	526	204	535	595	842	6
(	120	546	124	555	595	842	6
)	129	546	133	555	595	842	6
‖	146	546	152	555	595	842	6
̃	154	546	157	556	595	842	6
(	161	546	165	555	595	842	6
)	171	546	175	555	595	842	6
‖	196	546	202	555	595	842	6
‖	218	546	223	555	595	842	6
̃	225	546	229	556	595	842	6
(	233	546	237	555	595	842	6
)	243	546	247	555	595	842	6
‖	269	546	274	555	595	842	6
,	279	547	281	556	595	842	6
(9)	513	547	525	556	595	842	6
realizado,	85	568	124	577	595	842	6
mediante	127	568	164	577	595	842	6
la	167	568	174	577	595	842	6
implementación	177	568	242	577	595	842	6
en	245	568	254	577	595	842	6
lenguaje	257	568	291	577	595	842	6
Fortran,	294	568	326	577	595	842	6
del	329	568	342	577	595	842	6
algoritmo	345	568	384	577	595	842	6
de	387	568	396	577	595	842	6
Levenberg-Marquardt	399	568	488	577	595	842	6
[34].	491	568	510	577	595	842	6
En	514	568	525	577	595	842	6
cada	85	580	103	589	595	842	6
caso,	107	580	127	589	595	842	6
para	131	580	148	589	595	842	6
un	152	580	162	589	595	842	6
esfuerzo	166	580	199	589	595	842	6
promedio	203	580	241	589	595	842	6
̅,	246	579	253	589	595	842	6
la	256	580	264	589	595	842	6
fidelidad	267	580	303	589	595	842	6
del	306	580	319	589	595	842	6
ajuste,	322	580	348	589	595	842	6
entregado	352	580	391	589	595	842	6
por	395	580	408	589	595	842	6
las	412	580	423	589	595	842	6
propiedades	427	580	475	589	595	842	6
de	479	580	488	589	595	842	6
material	492	580	524	589	595	842	6
identificadas,	85	592	139	601	595	842	6
se	141	592	149	601	595	842	6
evalúa	152	592	178	601	595	842	6
mediante	181	592	217	601	595	842	6
el	220	592	227	601	595	842	6
coeficiente	229	592	273	601	595	842	6
de	276	592	285	601	595	842	6
determinación:	288	592	348	601	595	842	6
*∑	155	611	166	621	595	842	6
,	171	611	174	621	595	842	6
̃(	196	612	205	622	595	842	6
)-	213	611	221	621	595	842	6
+,∑	225	611	239	621	595	842	6
(	244	611	248	621	595	842	6
̅)	270	612	279	622	595	842	6
-	283	611	287	621	595	842	6
(10)	508	613	525	622	595	842	6
Las	113	634	128	643	595	842	6
curvas	130	634	156	643	595	842	6
experimentales	159	634	220	643	595	842	6
consideradas	222	634	274	643	595	842	6
para	277	634	294	643	595	842	6
el	297	634	304	643	595	842	6
ajuste	307	634	330	643	595	842	6
de	333	634	342	643	595	842	6
parámetros	345	634	390	643	595	842	6
corresponden	392	634	446	643	595	842	6
a	449	634	453	643	595	842	6
las	456	634	467	643	595	842	6
otorgadas	470	634	509	643	595	842	6
por	511	634	525	643	595	842	6
un	85	646	95	655	595	842	6
promedio	100	646	138	655	595	842	6
simple	143	646	170	655	595	842	6
–	175	644	180	655	595	842	6
punto-a-punto	185	646	241	655	595	842	6
sobre	246	646	268	655	595	842	6
un	273	646	283	655	595	842	6
mismo	288	646	315	655	595	842	6
nivel	320	646	340	655	595	842	6
de	345	646	354	655	595	842	6
alargamiento	359	646	411	655	595	842	6
–	416	644	421	655	595	842	6
de	426	646	436	655	595	842	6
las	440	646	452	655	595	842	6
curvas	456	646	482	655	595	842	6
esfuerzo-	487	646	525	655	595	842	6
alargamiento	85	658	137	667	595	842	6
de	140	658	149	667	595	842	6
ensayos	152	658	183	667	595	842	6
individuales,	186	658	237	667	595	842	6
asociadas	240	658	278	667	595	842	6
a	280	658	285	667	595	842	6
probetas	287	658	321	667	595	842	6
de	324	658	333	667	595	842	6
un	336	658	346	667	595	842	6
mismo	348	658	375	667	595	842	6
grupo	378	658	401	667	595	842	6
y	404	658	409	667	595	842	6
orientación.	411	658	459	667	595	842	6
2.5	85	685	98	694	595	842	6
Simulación	100	685	148	694	595	842	6
numérica	151	685	191	694	595	842	6
ensayo	193	685	224	694	595	842	6
de	227	685	237	694	595	842	6
acopado	240	685	277	694	595	842	6
hidráulico	279	685	322	694	595	842	6
El	85	700	94	709	595	842	6
problema	98	700	135	709	595	842	6
de	139	700	148	709	595	842	6
interés	152	700	179	709	595	842	6
consiste	182	700	214	709	595	842	6
en	218	700	227	709	595	842	6
analizar	231	700	263	709	595	842	6
una	266	700	281	709	595	842	6
estructura	284	700	324	709	595	842	6
en	327	700	337	709	595	842	6
forma	341	700	364	709	595	842	6
de	368	700	377	709	595	842	6
disco,	381	700	405	709	595	842	6
compuesta	408	700	451	709	595	842	6
de	455	700	464	709	595	842	6
los	468	700	479	709	595	842	6
materiales	483	700	524	709	595	842	6
previamente	85	712	134	721	595	842	6
caracterizados	137	712	195	721	595	842	6
(tipo	198	712	216	721	595	842	6
MEL	219	712	241	721	595	842	6
y	244	712	249	721	595	842	6
tipo	251	712	267	721	595	842	6
CTL),	270	712	295	721	595	842	6
al	298	712	305	721	595	842	6
ser	308	712	319	721	595	842	6
solicitada	322	712	361	721	595	842	6
por	364	712	377	721	595	842	6
condiciones	380	712	428	721	595	842	6
de	431	712	440	721	595	842	6
carga	443	712	465	721	595	842	6
análogas	468	712	503	721	595	842	6
a	506	712	510	721	595	842	6
las	513	712	524	721	595	842	6
de	85	724	95	733	595	842	6
un	97	724	107	733	595	842	6
ensayo	109	724	137	733	595	842	6
de	140	724	149	733	595	842	6
acopado	152	724	185	733	595	842	6
hidráulico.	188	724	231	733	595	842	6
y	85	751	90	760	595	842	6
Se	113	737	123	748	595	842	6
consideran	126	737	169	748	595	842	6
las	172	737	183	748	595	842	6
propiedades	186	737	235	748	595	842	6
de	237	737	247	748	595	842	6
daño	250	737	269	748	595	842	6
“efectivas”	272	737	316	748	595	842	6
siguientes;	319	737	362	748	595	842	6
para	365	737	382	748	595	842	6
el	385	737	392	748	595	842	6
grupo	395	737	418	748	595	842	6
MEL,	421	737	445	748	595	842	6
⁄	157	748	161	755	595	842	6
⁄	326	748	330	755	595	842	6
⁄	412	748	416	755	595	842	6
,	166	751	168	760	595	842	6
y	171	751	176	760	595	842	6
para	178	751	195	760	595	842	6
el	198	751	205	760	595	842	6
grupo	208	751	231	760	595	842	6
CTL,	233	751	255	760	595	842	6
,	334	751	337	760	595	842	6
y	339	751	344	760	595	842	6
.	420	751	422	760	595	842	6
⁄	516	736	520	743	595	842	6
BEZMALINOVIC,	199	40	261	47	595	842	7
A.;	264	40	273	47	595	842	7
RIVERA,	276	40	307	47	595	842	7
E.;	309	40	318	47	595	842	7
GARCÍA-HERRERA,	320	40	393	47	595	842	7
C.,	395	40	405	47	595	842	7
et	407	40	412	47	595	842	7
al.	414	40	423	47	595	842	7
revista	425	40	446	47	595	842	7
Matéria,	448	40	475	47	595	842	7
v.26,	477	40	493	47	595	842	7
n.1,	495	40	507	47	595	842	7
2021	509	40	525	47	595	842	7
La	113	74	124	83	595	842	7
estructura,	127	74	169	83	595	842	7
originalmente	172	74	228	83	595	842	7
de	231	74	240	83	595	842	7
diámetro	244	74	279	83	595	842	7
y	329	74	334	83	595	842	7
espesor	337	74	367	83	595	842	7
,	378	74	381	83	595	842	7
e	384	74	388	83	595	842	7
impedida	392	74	429	83	595	842	7
de	432	74	442	83	595	842	7
desplazarse	445	74	491	83	595	842	7
en	494	74	503	83	595	842	7
todo	507	74	524	83	595	842	7
su	85	86	94	95	595	842	7
perímetro,	97	86	138	95	595	842	7
se	141	86	149	95	595	842	7
encuentra	152	86	190	95	595	842	7
solicitada	193	86	231	95	595	842	7
sobre	234	86	256	95	595	842	7
la	259	86	266	95	595	842	7
cara	269	86	285	95	595	842	7
,	317	86	319	95	595	842	7
por	322	86	335	95	595	842	7
una	338	86	352	95	595	842	7
presión	355	86	385	95	595	842	7
cuasi-estática	387	86	441	95	595	842	7
–	447	84	452	95	595	842	7
fuerza	454	86	479	95	595	842	7
distribuida	482	86	525	95	595	842	7
,	91	98	93	107	595	842	7
actuante	97	98	130	107	595	842	7
fuera	133	98	154	107	595	842	7
del	157	98	169	107	595	842	7
plano	172	98	195	107	595	842	7
y	220	98	225	107	595	842	7
siempre	229	98	260	107	595	842	7
normal	264	96	292	107	595	842	7
a	295	96	300	107	595	842	7
la	303	96	310	107	595	842	7
superficie	314	96	353	107	595	842	7
de	356	96	366	107	595	842	7
contacto,	369	96	405	107	595	842	7
denominada	409	96	457	107	595	842	7
“carga	461	96	487	107	595	842	7
seguido-	490	96	525	107	595	842	7
ra”;	85	108	100	119	595	842	7
un	103	108	113	119	595	842	7
caso	115	108	133	119	595	842	7
particular	135	108	173	119	595	842	7
de	176	108	185	119	595	842	7
fuerza	188	108	213	119	595	842	7
externa	216	108	245	119	595	842	7
dependiente	247	108	295	119	595	842	7
de	298	108	307	119	595	842	7
la	310	108	317	119	595	842	7
deformación.	320	108	373	119	595	842	7
Se	113	125	123	134	595	842	7
seleccionan	126	125	173	134	595	842	7
los	176	125	188	134	595	842	7
espesores	191	125	229	134	595	842	7
promedio:	232	125	273	134	595	842	7
para	329	125	346	134	595	842	7
el	349	125	356	134	595	842	7
grupo	359	125	383	134	595	842	7
CTL,	386	125	407	134	595	842	7
y	410	125	415	134	595	842	7
para	471	125	488	134	595	842	7
el	491	125	498	134	595	842	7
grupo	501	125	524	134	595	842	7
MEL.	85	137	109	146	595	842	7
Por	111	137	125	146	595	842	7
la	128	137	135	146	595	842	7
simetría	137	137	169	146	595	842	7
geométrica	172	137	217	146	595	842	7
y	219	137	224	146	595	842	7
de	227	137	236	146	595	842	7
carga	239	137	260	146	595	842	7
presente,	263	137	299	146	595	842	7
es	301	137	310	146	595	842	7
suficiente	312	137	351	146	595	842	7
estudiar	353	137	385	146	595	842	7
un	388	137	398	146	595	842	7
cuarto	400	137	425	146	595	842	7
de	428	137	437	146	595	842	7
la	440	137	447	146	595	842	7
estructura	450	137	489	146	595	842	7
comple-	492	137	525	146	595	842	7
ta,	85	149	95	158	595	842	7
de	97	149	107	158	595	842	7
acuerdo	109	149	141	158	595	842	7
con	144	149	158	158	595	842	7
lo	160	149	168	158	595	842	7
ilustrado	171	149	206	158	595	842	7
en	208	149	217	158	595	842	7
la	220	149	227	158	595	842	7
Figura	230	149	256	158	595	842	7
3a.	258	149	270	158	595	842	7
Las	113	164	128	173	595	842	7
simulaciones	131	164	183	173	595	842	7
numéricas	186	164	227	173	595	842	7
contemplan	230	164	277	173	595	842	7
una	280	164	294	173	595	842	7
discretización	297	164	353	173	595	842	7
espacial	356	164	388	173	595	842	7
estándar,	391	164	427	173	595	842	7
mediante	430	164	466	173	595	842	7
4896	469	164	489	173	595	842	7
elemen-	492	164	525	173	595	842	7
tos	85	176	97	185	595	842	7
finitos	100	176	125	185	595	842	7
(EF)	128	176	146	185	595	842	7
hexaédricos	149	176	197	185	595	842	7
de	200	176	209	185	595	842	7
ocho	212	176	231	185	595	842	7
nodos,	234	176	261	185	595	842	7
con	264	176	278	185	595	842	7
5913	281	176	301	185	595	842	7
nodos	304	176	327	185	595	842	7
en	330	176	340	185	595	842	7
total.	342	176	363	185	595	842	7
La	366	176	376	185	595	842	7
malla	379	176	401	185	595	842	7
y	404	176	409	185	595	842	7
sus	412	176	424	185	595	842	7
condiciones	427	176	475	185	595	842	7
de	478	176	487	185	595	842	7
borde	490	176	513	185	595	842	7
se	516	176	524	185	595	842	7
ilustran	85	188	115	197	595	842	7
en	117	188	127	197	595	842	7
las	129	188	141	197	595	842	7
Figuras	143	188	173	197	595	842	7
3a	176	188	185	197	595	842	7
y	188	188	193	197	595	842	7
3b.	195	188	208	197	595	842	7
(a)	148	351	158	359	595	842	7
(b)	300	351	311	359	595	842	7
(c)	448	351	458	359	595	842	7
Figura	85	372	111	380	595	842	7
3:	114	372	122	380	595	842	7
Esquema	125	372	158	380	595	842	7
simulación	160	372	200	380	595	842	7
ensayo	203	372	228	380	595	842	7
de	231	372	239	380	595	842	7
acopado	242	372	272	380	595	842	7
hidráulico.	275	372	314	380	595	842	7
Estructura	317	372	354	380	595	842	7
reducida	356	372	387	380	595	842	7
por	390	372	402	380	595	842	7
simetrías	405	372	437	380	595	842	7
geométricas	440	372	484	380	595	842	7
y	487	372	491	380	595	842	7
de	494	372	502	380	595	842	7
carga	505	372	524	380	595	842	7
en	85	384	94	392	595	842	7
configuración	96	384	146	392	595	842	7
sin	149	384	160	392	595	842	7
deformar	162	384	195	392	595	842	7
direcciones	198	384	239	392	595	842	7
de	241	384	250	392	595	842	7
isotropía	253	384	284	392	595	842	7
transversal	287	384	326	392	595	842	7
en	328	384	337	392	595	842	7
planta	340	384	362	392	595	842	7
(a);	365	384	377	392	595	842	7
malla	380	384	400	392	595	842	7
de	402	384	411	392	595	842	7
elementos	414	384	450	392	595	842	7
finitos	453	384	476	392	595	842	7
(b);	479	384	491	392	595	842	7
configu-	494	384	525	392	595	842	7
ración	85	396	108	404	595	842	7
deformada	110	396	148	404	595	842	7
tipo,	150	396	167	404	595	842	7
con	169	396	182	404	595	842	7
espesor	184	396	211	404	595	842	7
mínimo	213	396	241	404	595	842	7
de	244	396	252	404	595	842	7
la	254	396	261	404	595	842	7
estructura	263	396	299	404	595	842	7
y	301	396	305	404	595	842	7
puntos	307	396	332	404	595	842	7
de	334	396	342	404	595	842	7
análisis	345	396	372	404	595	842	7
A	374	396	381	404	595	842	7
y	383	396	387	404	595	842	7
B	389	396	395	404	595	842	7
(c).	398	396	410	404	595	842	7
3.	85	422	93	431	595	842	7
RESULTADOS	97	422	158	431	595	842	7
3.1	85	449	98	458	595	842	7
Curvas	100	449	131	458	595	842	7
experimentales	133	449	199	458	595	842	7
Las	85	464	99	473	595	842	7
curvas	103	464	129	473	595	842	7
esfuerzo-alargamiento	133	464	222	473	595	842	7
de	226	464	236	473	595	842	7
ensayos	239	464	271	473	595	842	7
individuales	275	464	324	473	595	842	7
de	327	464	337	473	595	842	7
ambos	341	464	367	473	595	842	7
grupos	370	464	398	473	595	842	7
(MEL	401	464	426	473	595	842	7
y	430	464	435	473	595	842	7
CTL),	438	464	463	473	595	842	7
agrupadas	467	464	507	473	595	842	7
por	511	464	524	473	595	842	7
dirección	85	476	122	485	595	842	7
(	126	476	129	485	595	842	7
ó	137	476	142	485	595	842	7
)	150	474	154	485	595	842	7
junto	157	474	178	485	595	842	7
a	182	474	186	485	595	842	7
su	190	474	199	485	595	842	7
correspondiente	202	474	266	485	595	842	7
curva	270	474	292	485	595	842	7
“media”	296	474	329	485	595	842	7
(promedio	333	476	374	485	595	842	7
±	378	476	384	485	595	842	7
desviación	387	476	430	485	595	842	7
estándar	434	476	467	485	595	842	7
muestras),	471	476	512	485	595	842	7
se	516	476	524	485	595	842	7
muestran	85	488	122	497	595	842	7
en	124	488	134	497	595	842	7
las	136	488	147	497	595	842	7
Figuras	150	488	180	497	595	842	7
4	182	488	187	497	595	842	7
y	190	488	195	497	595	842	7
5.	197	488	205	497	595	842	7
BEZMALINOVIC,	199	40	261	47	595	842	8
A.;	264	40	273	47	595	842	8
RIVERA,	276	40	307	47	595	842	8
E.;	309	40	318	47	595	842	8
GARCÍA-HERRERA,	320	40	393	47	595	842	8
C.,	395	40	405	47	595	842	8
et	407	40	412	47	595	842	8
al.	414	40	423	47	595	842	8
revista	425	40	446	47	595	842	8
Matéria,	448	40	475	47	595	842	8
v.26,	477	40	493	47	595	842	8
n.1,	495	40	507	47	595	842	8
2021	509	40	525	47	595	842	8
(a)	199	73	209	81	595	842	8
(b)	421	73	431	81	595	842	8
Figura	85	94	111	102	595	842	8
4:	114	94	121	102	595	842	8
Curvas	123	94	149	102	595	842	8
experimentales,	151	94	208	102	595	842	8
esfuerzo	210	94	240	102	595	842	8
uniaxial	243	94	272	102	595	842	8
(en	274	94	286	102	595	842	8
kPa)	288	94	305	102	595	842	8
versus	307	94	330	102	595	842	8
alargamiento,	332	94	381	102	595	842	8
grupo	384	94	405	102	595	842	8
control	407	94	432	102	595	842	8
(CTL).	435	94	460	102	595	842	8
Curvas	462	94	488	102	595	842	8
de	490	94	498	102	595	842	8
probe-	501	94	525	102	595	842	8
tas	85	104	95	114	595	842	8
individuales	97	104	141	114	595	842	8
y	144	104	148	114	595	842	8
curva	150	104	170	114	595	842	8
“media”,	172	104	205	114	595	842	8
direcciones	207	104	248	114	595	842	8
longitudinal	250	104	294	114	595	842	8
(a)	296	104	306	114	595	842	8
y	308	104	313	114	595	842	8
circunferencial	315	104	369	114	595	842	8
(b).	371	104	384	114	595	842	8
(a)	199	323	209	331	595	842	8
(b)	420	323	430	331	595	842	8
Figura	85	344	111	352	595	842	8
5:	113	344	121	352	595	842	8
Curvas	123	344	149	352	595	842	8
experimentales,	151	344	207	352	595	842	8
esfuerzo	210	344	240	352	595	842	8
uniaxial	242	344	271	352	595	842	8
(en	274	344	285	352	595	842	8
kPa)	288	344	304	352	595	842	8
versus	306	344	329	352	595	842	8
alargamiento,	331	344	381	352	595	842	8
grupo	383	344	404	352	595	842	8
melatonina	406	344	446	352	595	842	8
(MEL).	448	344	475	352	595	842	8
Curvas	478	344	503	352	595	842	8
de	506	344	514	352	595	842	8
probetas	85	354	116	364	595	842	8
individuales	118	354	162	364	595	842	8
y	164	354	169	364	595	842	8
curva	171	354	191	364	595	842	8
“media”,	193	354	225	364	595	842	8
direcciones	227	354	268	364	595	842	8
longitudinal	271	354	314	364	595	842	8
(a)	316	354	326	364	595	842	8
y	328	354	333	364	595	842	8
circunferencial	335	354	389	364	595	842	8
(b).	391	354	404	364	595	842	8
3.2	85	383	98	391	595	842	8
Ajuste	100	383	128	391	595	842	8
del	130	383	143	391	595	842	8
modelo	146	383	178	391	595	842	8
constitutivo	180	383	231	391	595	842	8
Los	85	397	100	406	595	842	8
modelos	103	397	137	406	595	842	8
de	140	397	150	406	595	842	8
material	153	397	186	406	595	842	8
determinados	189	397	243	406	595	842	8
para	246	397	263	406	595	842	8
ambos	267	397	293	406	595	842	8
grupos,	296	397	326	406	595	842	8
control	329	397	357	406	595	842	8
(CTL)	360	397	386	406	595	842	8
y	389	397	394	406	595	842	8
tratado	397	397	425	406	595	842	8
con	428	397	443	406	595	842	8
melatonina	446	397	490	406	595	842	8
(MEL),	494	397	524	406	595	842	8
cuyos	85	409	108	418	595	842	8
parámetros	111	409	156	418	595	842	8
son	158	409	172	418	595	842	8
identificados	175	409	227	418	595	842	8
a	229	409	234	418	595	842	8
través	237	409	260	418	595	842	8
del	263	409	275	418	595	842	8
ajuste	278	409	301	418	595	842	8
de	304	409	314	418	595	842	8
curvas,	316	409	345	418	595	842	8
se	348	409	356	418	595	842	8
reportan	359	409	392	418	595	842	8
en	395	409	404	418	595	842	8
la	407	409	414	418	595	842	8
Tabla	417	409	440	418	595	842	8
2	442	409	447	418	595	842	8
y	450	409	455	418	595	842	8
se	458	409	466	418	595	842	8
muestran	469	409	505	418	595	842	8
grá-	508	409	525	418	595	842	8
ficamente,	85	421	127	430	595	842	8
en	129	421	139	430	595	842	8
las	141	421	152	430	595	842	8
Figuras	155	421	185	430	595	842	8
6a	187	421	197	430	595	842	8
y	199	421	204	430	595	842	8
6b	207	421	217	430	595	842	8
respectivamente.	219	421	287	430	595	842	8
Tabla	85	449	108	457	595	842	8
2:	110	449	117	457	595	842	8
Resumen	120	449	153	457	595	842	8
de	155	449	164	457	595	842	8
ajustes	166	449	191	457	595	842	8
del	193	449	204	457	595	842	8
modelo	206	449	233	457	595	842	8
constitutivo.	235	449	280	457	595	842	8
Constantes	282	449	322	457	595	842	8
identificadas	324	449	370	457	595	842	8
por	372	449	384	457	595	842	8
grupo	386	449	407	457	595	842	8
y	410	449	414	457	595	842	8
agrupadas	416	449	453	457	595	842	8
por	455	449	467	457	595	842	8
dirección;	469	449	505	457	595	842	8
alargamientos	85	461	136	469	595	842	8
de	138	461	146	469	595	842	8
transición	149	461	184	469	595	842	8
al	186	461	193	469	595	842	8
rango	195	461	215	469	595	842	8
inelástico	218	461	252	469	595	842	8
,	266	461	268	469	595	842	8
propiedades	271	461	314	469	595	842	8
inelásticas	316	461	354	469	595	842	8
y	356	461	361	469	595	842	8
coeficientes	363	461	406	469	595	842	8
de	408	461	416	469	595	842	8
determinación.	419	461	472	469	595	842	8
GRUPO	107	485	137	492	595	842	8
(deg)	144	499	161	507	595	842	8
(kPa)	170	499	187	507	595	842	8
(kPa)	196	499	213	507	595	842	8
(kPa	311	499	325	507	595	842	8
-1/2	325	498	333	502	595	842	8
)	333	499	336	507	595	842	8
(kPa	342	499	356	507	595	842	8
-1/2	356	498	364	502	595	842	8
)	364	499	367	507	595	842	8
(kPa	379	499	393	507	595	842	8
1/2	393	498	400	502	595	842	8
)	400	499	402	507	595	842	8
(kPa	417	499	432	507	595	842	8
1/2	432	498	438	502	595	842	8
)	438	499	441	507	595	842	8
MEL	107	513	126	521	595	842	8
35,00	142	513	163	521	595	842	8
11,32	168	513	189	521	595	842	8
27,71	194	513	215	521	595	842	8
0,014	220	513	241	521	595	842	8
0,24	246	513	262	521	595	842	8
1,50	268	513	283	521	595	842	8
1,75	289	513	305	521	595	842	8
0,110	313	513	333	521	595	842	8
0,086	344	513	364	521	595	842	8
3,62	383	513	398	521	595	842	8
4,70	421	513	437	521	595	842	8
0,995	451	513	471	521	595	842	8
0,995	480	513	500	521	595	842	8
CTL	107	528	124	536	595	842	8
48,84	142	528	163	536	595	842	8
14,66	168	528	189	536	595	842	8
29,92	194	528	215	536	595	842	8
0,487	220	528	241	536	595	842	8
0,23	246	528	262	536	595	842	8
1,50	268	528	283	536	595	842	8
1,78	289	528	305	536	595	842	8
0,107	313	528	333	536	595	842	8
0,130	344	528	364	536	595	842	8
3,46	383	528	398	536	595	842	8
6,61	421	528	437	536	595	842	8
0,999	451	528	471	536	595	842	8
0,998	480	528	500	536	595	842	8
(a)	199	758	209	767	595	842	8
(b)	420	758	430	767	595	842	8
BEZMALINOVIC,	199	40	261	47	595	842	9
A.;	264	40	273	47	595	842	9
RIVERA,	276	40	307	47	595	842	9
E.;	309	40	318	47	595	842	9
GARCÍA-HERRERA,	320	40	393	47	595	842	9
C.,	395	40	405	47	595	842	9
et	407	40	412	47	595	842	9
al.	414	40	423	47	595	842	9
revista	425	40	446	47	595	842	9
Matéria,	448	40	475	47	595	842	9
v.26,	477	40	493	47	595	842	9
n.1,	495	40	507	47	595	842	9
2021	509	40	525	47	595	842	9
Figura	85	74	111	82	595	842	9
6:	114	74	121	82	595	842	9
Ajuste	124	74	148	82	595	842	9
modelo	150	74	177	82	595	842	9
constitutivo,	180	74	225	82	595	842	9
grupo	227	74	248	82	595	842	9
control	251	74	277	82	595	842	9
(CTL)	279	74	302	82	595	842	9
(a)	305	74	315	82	595	842	9
y	318	74	322	82	595	842	9
grupo	325	74	346	82	595	842	9
melatonina	348	74	388	82	595	842	9
(MEL)	391	74	416	82	595	842	9
(b).	419	74	432	82	595	842	9
Curvas	434	74	459	82	595	842	9
esfuerzo	462	74	493	82	595	842	9
uniaxial	495	74	524	82	595	842	9
(en	85	86	97	94	595	842	9
kPa)	99	86	116	94	595	842	9
versus	119	86	141	94	595	842	9
alargamiento,	144	86	193	94	595	842	9
direcciones	196	86	237	94	595	842	9
longitudinal	240	86	283	94	595	842	9
(	286	86	289	94	595	842	9
)	294	86	297	94	595	842	9
y	299	86	304	94	595	842	9
circunferencial	306	86	360	94	595	842	9
(	363	86	366	94	595	842	9
).	371	86	377	94	595	842	9
Esfuerzo	379	86	411	94	595	842	9
experimental,	414	86	463	94	595	842	9
teóricos	466	86	494	94	595	842	9
elástico	497	86	525	94	595	842	9
e	85	98	89	106	595	842	9
inelástico	91	98	126	106	595	842	9
y	128	98	133	106	595	842	9
error	135	98	152	106	595	842	9
(en	155	98	166	106	595	842	9
kPa)	168	98	185	106	595	842	9
esfuerzo	187	98	217	106	595	842	9
teórico	220	98	245	106	595	842	9
inelástico.	247	98	284	106	595	842	9
3.3	85	125	98	133	595	842	9
Simulación	100	125	148	133	595	842	9
numérica	151	125	191	133	595	842	9
ensayo	193	125	224	133	595	842	9
de	227	125	237	133	595	842	9
acopado	240	125	277	133	595	842	9
hidráulico	279	125	322	133	595	842	9
En	85	140	96	149	595	842	9
las	100	140	111	149	595	842	9
Figuras	114	140	144	149	595	842	9
7	147	140	152	149	595	842	9
y	156	140	161	149	595	842	9
8,	164	140	172	149	595	842	9
se	175	140	183	149	595	842	9
muestra	187	140	218	149	595	842	9
la	222	140	229	149	595	842	9
evolución	233	140	272	149	595	842	9
–	276	138	281	149	595	842	9
con	284	140	299	149	595	842	9
la	302	140	309	149	595	842	9
presión	313	140	342	149	595	842	9
aplicada	345	140	379	149	595	842	9
–	382	138	387	149	595	842	9
del	391	140	403	149	595	842	9
desplazamiento	406	140	468	149	595	842	9
vertical	472	140	502	149	595	842	9
y	505	140	510	149	595	842	9
las	513	140	525	149	595	842	9
variables	85	152	121	161	595	842	9
internas,	124	152	158	161	595	842	9
sobre	162	152	184	161	595	842	9
los	187	152	199	161	595	842	9
puntos	202	152	229	161	595	842	9
superior	232	152	265	161	595	842	9
(A)	268	152	282	161	595	842	9
e	285	152	289	161	595	842	9
inferior	293	152	323	161	595	842	9
(B)	326	152	339	161	595	842	9
de	343	152	352	161	595	842	9
la	356	152	363	161	595	842	9
arista	366	152	388	161	595	842	9
recta	391	152	410	161	595	842	9
del	414	152	426	161	595	842	9
modelo	429	152	459	161	595	842	9
indicados	463	152	501	161	595	842	9
en	504	152	514	161	595	842	9
la	518	152	525	161	595	842	9
Figura	85	164	111	173	595	842	9
7a.	114	164	126	173	595	842	9
(a)	196	379	206	387	595	842	9
(b)	417	379	428	387	595	842	9
Figura	85	400	111	408	595	842	9
7:	114	400	122	408	595	842	9
Simulación	125	400	166	408	595	842	9
ensayo	168	400	193	408	595	842	9
de	196	400	205	408	595	842	9
acopado	207	400	237	408	595	842	9
hidráulico.	240	400	279	408	595	842	9
Curvas	282	400	307	408	595	842	9
presión	310	400	336	408	595	842	9
(en	339	400	351	408	595	842	9
kPa),	354	400	372	408	595	842	9
versus	375	400	398	408	595	842	9
desplazamiento	401	400	457	408	595	842	9
vertical	459	400	486	408	595	842	9
en	489	400	497	408	595	842	9
puntos	500	400	524	408	595	842	9
A	85	412	92	420	595	842	9
y	94	412	99	420	595	842	9
B	102	412	108	420	595	842	9
(en	111	412	122	420	595	842	9
mm)	125	412	142	420	595	842	9
(a)	145	412	155	420	595	842	9
y	158	412	162	420	595	842	9
versus	165	412	188	420	595	842	9
espesor	191	412	218	420	595	842	9
mínimo	221	412	248	420	595	842	9
normalizado	251	412	296	420	595	842	9
de	299	412	308	420	595	842	9
la	311	412	317	420	595	842	9
estructura	320	412	355	420	595	842	9
(b).	358	412	371	420	595	842	9
Modelos	374	412	405	420	595	842	9
constitutivos	408	412	454	420	595	842	9
ajustados	457	412	490	420	595	842	9
a	493	412	497	420	595	842	9
grupos	500	412	524	420	595	842	9
melatonina	85	424	125	432	595	842	9
(MEL)	127	424	152	432	595	842	9
y	155	424	159	432	595	842	9
control	161	424	187	432	595	842	9
(CTL).	189	424	214	432	595	842	9
Casos	216	424	238	432	595	842	9
elásticos	240	424	271	432	595	842	9
e	273	424	277	432	595	842	9
inelásticos.	280	424	320	432	595	842	9
(a)	196	641	206	649	595	842	9
(b)	417	641	428	649	595	842	9
Figura	85	662	111	670	595	842	9
8:	114	662	122	670	595	842	9
Simulación	125	662	166	670	595	842	9
ensayo	169	662	194	670	595	842	9
de	197	662	206	670	595	842	9
acopado	209	662	239	670	595	842	9
hidráulico.	242	662	281	670	595	842	9
Curvas	284	662	309	670	595	842	9
presión	312	662	339	670	595	842	9
(en	342	662	353	670	595	842	9
kPa),	356	662	375	670	595	842	9
versus	378	662	401	670	595	842	9
tasa	404	662	418	670	595	842	9
de	421	662	429	670	595	842	9
liberación	433	662	468	670	595	842	9
de	471	662	480	670	595	842	9
energía	483	662	509	670	595	842	9
por	512	662	524	670	595	842	9
daño	85	674	103	682	595	842	9
(en	105	674	117	682	595	842	9
kPa	119	674	132	682	595	842	9
1/2	132	672	140	678	595	842	9
)	140	674	143	682	595	842	9
(a)	146	674	156	682	595	842	9
y	158	674	163	682	595	842	9
versus	165	674	188	682	595	842	9
daño	190	674	208	682	595	842	9
(b),	210	674	223	682	595	842	9
en	226	674	234	682	595	842	9
punto	236	674	257	682	595	842	9
A.	259	674	268	682	595	842	9
Modelos	270	674	302	682	595	842	9
constitutivos	304	674	350	682	595	842	9
ajustados	353	674	386	682	595	842	9
a	389	674	393	682	595	842	9
grupos	395	674	420	682	595	842	9
melatonina	422	674	462	682	595	842	9
(MEL)	465	674	490	682	595	842	9
y	492	674	497	682	595	842	9
control	499	674	525	682	595	842	9
(CTL).	85	686	110	694	595	842	9
Casos	113	686	134	694	595	842	9
elásticos	136	686	167	694	595	842	9
e	170	686	174	694	595	842	9
inelásticos.	176	686	216	694	595	842	9
4.	85	713	93	721	595	842	9
DISCUSIÓN	97	713	146	721	595	842	9
4.1	85	740	98	748	595	842	9
Respuesta	100	740	146	748	595	842	9
modelo	148	740	180	748	595	842	9
constitutivo	183	740	234	748	595	842	9
Las	85	754	99	763	595	842	9
curvas	103	754	129	763	595	842	9
esfuerzo-alargamiento	132	754	222	763	595	842	9
de	225	754	235	763	595	842	9
cada	238	754	256	763	595	842	9
grupo,	260	754	285	763	595	842	9
control	289	754	317	763	595	842	9
(CTL)	320	754	346	763	595	842	9
y	349	754	354	763	595	842	9
tratado	358	754	385	763	595	842	9
con	389	754	403	763	595	842	9
melatonina	407	754	451	763	595	842	9
(MEL),	454	754	485	763	595	842	9
sobre	488	754	510	763	595	842	9
las	513	754	524	763	595	842	9
BEZMALINOVIC,	199	40	261	47	595	842	10
A.;	264	40	273	47	595	842	10
RIVERA,	276	40	307	47	595	842	10
E.;	309	40	318	47	595	842	10
GARCÍA-HERRERA,	320	40	393	47	595	842	10
C.,	395	40	405	47	595	842	10
et	407	40	412	47	595	842	10
al.	414	40	423	47	595	842	10
revista	425	40	446	47	595	842	10
Matéria,	448	40	475	47	595	842	10
v.26,	477	40	493	47	595	842	10
n.1,	495	40	507	47	595	842	10
2021	509	40	525	47	595	842	10
direcciones	85	74	131	83	595	842	10
longitudinal	133	74	181	83	595	842	10
y	184	74	189	83	595	842	10
circunferencial	191	74	251	83	595	842	10
y	254	74	259	83	595	842	10
para	261	74	278	83	595	842	10
un	281	74	291	83	595	842	10
rango	294	74	316	83	595	842	10
de	319	74	328	83	595	842	10
análisis,	331	74	363	83	595	842	10
,	408	74	411	83	595	842	10
se	413	74	422	83	595	842	10
muestran	424	74	461	83	595	842	10
en	463	74	473	83	595	842	10
la	475	74	482	83	595	842	10
Figura	485	74	511	83	595	842	10
6.	513	74	521	83	595	842	10
Con	113	89	130	98	595	842	10
respecto	133	89	166	98	595	842	10
a	169	89	173	98	595	842	10
las	176	89	187	98	595	842	10
curvas	190	89	216	98	595	842	10
de	218	89	228	98	595	842	10
ensayos	231	89	262	98	595	842	10
individuales,	265	89	316	98	595	842	10
los	319	89	331	98	595	842	10
mayores	333	89	367	98	595	842	10
esfuerzos	370	89	408	98	595	842	10
se	410	89	419	98	595	842	10
obtienen	421	89	456	98	595	842	10
en	458	89	468	98	595	842	10
el	470	89	478	98	595	842	10
grupo	480	89	504	98	595	842	10
con-	506	89	525	98	595	842	10
trol	85	101	99	110	595	842	10
(CTL),	102	101	130	110	595	842	10
donde	134	101	158	110	595	842	10
tres	162	101	176	110	595	842	10
(de	179	101	192	110	595	842	10
cinco)	195	101	220	110	595	842	10
muestras	224	101	259	110	595	842	10
en	263	101	272	110	595	842	10
la	275	101	283	110	595	842	10
dirección	286	101	323	110	595	842	10
circunferencial	327	101	387	110	595	842	10
y	390	101	395	110	595	842	10
dos	398	101	412	110	595	842	10
(de	415	101	428	110	595	842	10
cuatro)	432	101	460	110	595	842	10
en	463	101	473	110	595	842	10
la	477	101	484	110	595	842	10
dirección	487	101	525	110	595	842	10
circunferencial,	85	113	147	122	595	842	10
superan	150	113	181	122	595	842	10
los	184	113	196	122	595	842	10
200kPa.	199	113	231	122	595	842	10
Por	234	113	248	122	595	842	10
otra	251	113	266	122	595	842	10
parte,	269	113	291	122	595	842	10
el	294	113	301	122	595	842	10
grupo	304	113	328	122	595	842	10
MEL	330	113	351	122	595	842	10
muestra	354	113	386	122	595	842	10
menores	389	113	422	122	595	842	10
esfuerzos	425	113	463	122	595	842	10
(por	466	113	483	122	595	842	10
debajo	485	113	512	122	595	842	10
de	515	113	524	122	595	842	10
150	85	125	100	134	595	842	10
kPa)	103	125	121	134	595	842	10
en	125	125	134	134	595	842	10
ambas	137	125	162	134	595	842	10
direcciones.	166	125	214	134	595	842	10
Lo	217	125	228	134	595	842	10
anterior	231	125	262	134	595	842	10
significa	265	125	299	134	595	842	10
que	302	125	317	134	595	842	10
el	320	125	327	134	595	842	10
tratamiento	330	125	376	134	595	842	10
con	379	125	393	134	595	842	10
melatonina	396	125	441	134	595	842	10
reduce	444	125	470	134	595	842	10
la	474	125	481	134	595	842	10
rigidez	484	125	512	134	595	842	10
de	515	125	524	134	595	842	10
la	85	137	92	146	595	842	10
arteria.	95	137	123	146	595	842	10
En	126	137	137	146	595	842	10
efecto,	140	137	167	146	595	842	10
a	170	137	175	146	595	842	10
partir	178	137	199	146	595	842	10
de	202	137	212	146	595	842	10
las	215	137	226	146	595	842	10
Figuras	229	137	259	146	595	842	10
4	262	137	267	146	595	842	10
y	270	137	275	146	595	842	10
5,	278	137	285	146	595	842	10
se	288	137	296	146	595	842	10
encuentran	299	137	343	146	595	842	10
diferencias	346	137	390	146	595	842	10
significativas	393	137	446	146	595	842	10
entre	449	137	469	146	595	842	10
grupos,	472	137	502	146	595	842	10
en	505	137	514	146	595	842	10
la	517	137	524	146	595	842	10
mediana	85	149	119	158	595	842	10
del	122	149	134	158	595	842	10
esfuerzo	137	149	170	158	595	842	10
uniaxial	173	149	205	158	595	842	10
circunferencial	208	149	268	158	595	842	10
de	271	149	280	158	595	842	10
las	283	149	294	158	595	842	10
curvas	297	149	323	158	595	842	10
individuales.	326	149	377	158	595	842	10
Para	380	149	398	158	595	842	10
el	401	149	408	158	595	842	10
grupo	411	149	434	158	595	842	10
MEL,	437	149	460	158	595	842	10
Mann-Whitney	463	149	525	158	595	842	10
*	181	160	184	170	595	842	10
+	197	160	201	170	595	842	10
(	232	160	236	170	595	842	10
),	305	160	312	170	595	842	10
análisis	315	161	344	170	595	842	10
de	347	161	356	170	595	842	10
dos	359	161	373	170	595	842	10
colas.	375	161	398	170	595	842	10
Por	106	176	120	185	595	842	10
otra	123	176	139	185	595	842	10
parte,	142	176	164	185	595	842	10
las	167	176	178	185	595	842	10
curvas	181	176	207	185	595	842	10
ajustadas	210	176	247	185	595	842	10
a	250	176	254	185	595	842	10
la	257	176	264	185	595	842	10
información	267	176	316	185	595	842	10
experimental	319	176	371	185	595	842	10
promedio,	374	176	415	185	595	842	10
indicadas	418	176	456	185	595	842	10
la	459	176	466	185	595	842	10
Figura	469	176	495	185	595	842	10
6,	498	176	505	185	595	842	10
per-	508	176	525	185	595	842	10
miten	85	188	108	197	595	842	10
capturar	111	188	144	197	595	842	10
el	147	188	154	197	595	842	10
efecto	157	188	181	197	595	842	10
de	185	188	194	197	595	842	10
la	197	188	204	197	595	842	10
disposición	208	188	253	197	595	842	10
preferencial	256	188	304	197	595	842	10
de	307	188	316	197	595	842	10
las	320	188	331	197	595	842	10
fibras	334	188	357	197	595	842	10
de	360	188	369	197	595	842	10
colágeno	372	188	408	197	595	842	10
en	411	188	421	197	595	842	10
el	424	188	431	197	595	842	10
vaso,	434	188	455	197	595	842	10
i.e.	458	188	471	197	595	842	10
la	474	188	481	197	595	842	10
influencia	484	188	524	197	595	842	10
del	85	198	97	209	595	842	10
ángulo	100	198	127	209	595	842	10
φ,	129	198	138	209	595	842	10
sobre	140	198	162	209	595	842	10
la	164	198	172	209	595	842	10
rigidez	174	198	202	209	595	842	10
relativa	204	198	234	209	595	842	10
–	237	198	242	209	595	842	10
longitudinal	244	200	293	209	595	842	10
versus	295	200	321	209	595	842	10
circunferencial	323	200	383	209	595	842	10
–	386	198	391	209	595	842	10
del	393	200	406	209	595	842	10
tejido.	408	200	433	209	595	842	10
En	106	215	118	224	595	842	10
el	120	215	128	224	595	842	10
grupo	130	215	154	224	595	842	10
MEL,	157	215	180	224	595	842	10
dado	183	215	202	224	595	842	10
que	205	215	219	224	595	842	10
⁄	229	213	235	223	595	842	10
,	295	215	298	224	595	842	10
se	300	215	309	224	595	842	10
tiene	311	215	331	224	595	842	10
una	334	215	348	224	595	842	10
mayor	351	215	376	224	595	842	10
rigidez	379	215	407	224	595	842	10
en	410	215	419	224	595	842	10
tracción	422	215	454	224	595	842	10
longitudinal.	457	215	508	224	595	842	10
Por	511	215	524	224	595	842	10
ejemplo,	85	227	120	236	595	842	10
para	124	227	141	236	595	842	10
un	145	227	155	236	595	842	10
alargamiento	158	227	210	236	595	842	10
,	250	227	253	236	595	842	10
se	257	227	265	236	595	842	10
obtiene	269	227	298	236	595	842	10
un	302	227	312	236	595	842	10
esfuerzo	315	227	349	236	595	842	10
,	401	227	404	236	595	842	10
un	407	227	417	236	595	842	10
50%	421	227	439	236	595	842	10
superior	443	227	476	236	595	842	10
al	480	227	487	236	595	842	10
esfuerzo	491	227	525	236	595	842	10
circunferencial,	85	239	147	248	595	842	10
.	200	239	202	248	595	842	10
En	205	239	216	248	595	842	10
contraste,	219	239	257	248	595	842	10
dado	260	239	279	248	595	842	10
que	282	239	296	248	595	842	10
en	299	239	308	248	595	842	10
el	311	239	318	248	595	842	10
grupo	321	239	344	248	595	842	10
control	347	239	375	248	595	842	10
(CTL),	378	239	406	248	595	842	10
⁄	416	237	421	247	595	842	10
,	479	239	482	248	595	842	10
se	484	239	493	248	595	842	10
obtiene	495	239	525	248	595	842	10
una	85	251	99	260	595	842	10
mayor	103	251	129	260	595	842	10
rigidez	132	251	160	260	595	842	10
circunferencial;	164	251	227	260	595	842	10
ídem	230	251	250	260	595	842	10
alargamiento	254	251	306	260	595	842	10
se	310	251	318	260	595	842	10
asocia	322	251	347	260	595	842	10
a	351	251	355	260	595	842	10
un	359	251	369	260	595	842	10
esfuerzo,	373	251	409	260	595	842	10
en	463	251	473	260	595	842	10
la	476	251	484	260	595	842	10
dirección	487	251	525	260	595	842	10
longitudinal,	85	263	136	272	595	842	10
aproximadamente	138	263	210	272	595	842	10
un	212	263	222	272	595	842	10
10%	225	263	243	272	595	842	10
inferior	246	263	276	272	595	842	10
al	278	263	286	272	595	842	10
esfuerzo	288	263	322	272	595	842	10
en	324	263	334	272	595	842	10
la	336	263	343	272	595	842	10
dirección	346	263	383	272	595	842	10
circunferencial,	386	263	448	272	595	842	10
.	501	263	503	272	595	842	10
4.2	85	290	98	298	595	842	10
Simulación	100	290	148	298	595	842	10
numérica	151	290	191	298	595	842	10
ensayo	193	290	224	298	595	842	10
de	227	290	237	298	595	842	10
acopado	240	290	277	298	595	842	10
hidráulico	279	290	322	298	595	842	10
Con	85	305	102	314	595	842	10
respecto	105	305	138	314	595	842	10
a	141	305	145	314	595	842	10
la	148	305	155	314	595	842	10
simulación	158	305	202	314	595	842	10
numérica	205	305	242	314	595	842	10
del	245	305	257	314	595	842	10
ensayo	260	305	288	314	595	842	10
de	291	305	300	314	595	842	10
acopado	303	305	337	314	595	842	10
hidráulico,	340	305	383	314	595	842	10
las	385	305	397	314	595	842	10
curvas	399	305	426	314	595	842	10
de	428	305	438	314	595	842	10
la	441	305	448	314	595	842	10
Figura	451	305	477	314	595	842	10
7	480	305	485	314	595	842	10
muestran	488	305	524	314	595	842	10
las	85	317	96	326	595	842	10
discrepancias	99	317	153	326	595	842	10
en	156	317	165	326	595	842	10
el	168	317	176	326	595	842	10
espesor	179	317	209	326	595	842	10
mínimo	212	317	242	326	595	842	10
normalizado	246	317	296	326	595	842	10
de	299	317	308	326	595	842	10
la	311	317	318	326	595	842	10
estructura,	321	317	363	326	595	842	10
entre	366	317	386	326	595	842	10
ambos	389	317	415	326	595	842	10
grupos	418	317	445	326	595	842	10
(CTL	448	317	471	326	595	842	10
y	474	317	479	326	595	842	10
MEL),	481	317	508	326	595	842	10
de-	511	317	525	326	595	842	10
bidas	85	329	106	338	595	842	10
a	109	329	113	338	595	842	10
diferencias	116	329	160	338	595	842	10
en	162	329	172	338	595	842	10
el	175	329	182	338	595	842	10
desplazamiento	184	329	247	338	595	842	10
vertical	249	329	279	338	595	842	10
del	282	329	294	338	595	842	10
punto	297	329	320	338	595	842	10
inferior	322	329	352	338	595	842	10
(B);	355	329	371	338	595	842	10
reflejando	374	329	415	338	595	842	10
la	417	329	425	338	595	842	10
dependencia	427	329	477	338	595	842	10
de	480	329	489	338	595	842	10
éste	492	329	507	338	595	842	10
con	510	329	525	338	595	842	10
las	85	341	96	350	595	842	10
propiedades	99	341	147	350	595	842	10
mecánicas	150	341	191	350	595	842	10
del	194	341	206	350	595	842	10
material	209	341	241	350	595	842	10
para	244	341	261	350	595	842	10
una	264	341	278	350	595	842	10
presión	281	341	310	350	595	842	10
superior	313	341	346	350	595	842	10
a	348	341	353	350	595	842	10
5kPa.	356	341	378	350	595	842	10
En	381	341	392	350	595	842	10
particular,	394	341	435	350	595	842	10
el	438	341	445	350	595	842	10
grupo	448	341	471	350	595	842	10
MEL	474	341	495	350	595	842	10
es	497	341	506	350	595	842	10
más	509	341	525	350	595	842	10
flexible	85	353	116	362	595	842	10
que	118	353	132	362	595	842	10
el	135	353	142	362	595	842	10
grupo	145	353	168	362	595	842	10
CTL,	171	353	192	362	595	842	10
reafirmando	194	353	243	362	595	842	10
un	246	353	256	362	595	842	10
posible	258	353	287	362	595	842	10
efecto	290	353	314	362	595	842	10
del	316	353	329	362	595	842	10
fármaco	331	353	364	362	595	842	10
en	366	353	376	362	595	842	10
las	378	353	389	362	595	842	10
propiedades	392	353	440	362	595	842	10
mecánicas.	443	353	487	362	595	842	10
En	106	368	118	377	595	842	10
relación	120	368	153	377	595	842	10
a	155	368	160	377	595	842	10
la	163	368	170	377	595	842	10
respuesta	173	368	210	377	595	842	10
inelástica	213	368	251	377	595	842	10
del	254	368	266	377	595	842	10
material,	269	368	304	377	595	842	10
las	307	368	318	377	595	842	10
Figuras	321	368	351	377	595	842	10
7	354	368	359	377	595	842	10
y	362	368	367	377	595	842	10
8	369	368	374	377	595	842	10
muestran	377	368	414	377	595	842	10
el	417	368	424	377	595	842	10
efecto	427	368	451	377	595	842	10
del	454	368	466	377	595	842	10
daño	469	368	489	377	595	842	10
con	492	368	506	377	595	842	10
res-	509	368	525	377	595	842	10
pecto	85	380	107	389	595	842	10
al	110	380	117	389	595	842	10
caso	120	380	138	389	595	842	10
elástico,	141	380	174	389	595	842	10
como	177	380	199	389	595	842	10
un	203	380	213	389	595	842	10
aumento	216	380	250	389	595	842	10
en	253	380	263	389	595	842	10
el	266	380	273	389	595	842	10
desplazamiento	276	380	338	389	595	842	10
vertical	341	380	371	389	595	842	10
y	374	380	379	389	595	842	10
en	382	380	392	389	595	842	10
la	395	380	402	389	595	842	10
tasa	405	380	421	389	595	842	10
de	424	380	434	389	595	842	10
liberación	437	380	477	389	595	842	10
de	480	380	489	389	595	842	10
energía,	492	380	524	389	595	842	10
con	85	392	100	401	595	842	10
respecto	102	392	135	401	595	842	10
al	138	392	145	401	595	842	10
caso	148	392	165	401	595	842	10
elástico;	168	392	201	401	595	842	10
ambos	204	392	230	401	595	842	10
efectos	232	392	260	401	595	842	10
consecuencia	263	392	316	401	595	842	10
de	319	392	328	401	595	842	10
a	331	392	335	401	595	842	10
un	338	392	348	401	595	842	10
aumento	350	392	384	401	595	842	10
en	387	392	396	401	595	842	10
la	399	392	406	401	595	842	10
deformación.	408	392	462	401	595	842	10
Con	106	407	123	416	595	842	10
respecto	126	407	159	416	595	842	10
a	162	407	166	416	595	842	10
la	169	407	176	416	595	842	10
respuesta	178	407	216	416	595	842	10
del	218	407	231	416	595	842	10
ensayo,	233	407	263	416	595	842	10
en	266	407	275	416	595	842	10
la	278	407	285	416	595	842	10
Figura	288	407	314	416	595	842	10
8	317	407	322	416	595	842	10
se	324	407	332	416	595	842	10
aprecia	335	407	364	416	595	842	10
la	367	407	374	416	595	842	10
evolución	377	407	416	416	595	842	10
del	419	407	431	416	595	842	10
daño	434	407	453	416	595	842	10
y	456	407	461	416	595	842	10
de	463	407	473	416	595	842	10
la	476	407	483	416	595	842	10
tasa	485	407	501	416	595	842	10
de	503	407	513	416	595	842	10
li-	516	407	525	416	595	842	10
beración	85	419	120	428	595	842	10
de	122	419	132	428	595	842	10
energía,	135	419	166	428	595	842	10
sobre	169	419	191	428	595	842	10
la	194	419	201	428	595	842	10
arista	204	419	225	428	595	842	10
de	228	419	238	428	595	842	10
interés	241	419	267	428	595	842	10
(punto	270	419	296	428	595	842	10
A).	299	419	312	428	595	842	10
Las	315	419	329	428	595	842	10
simulaciones	332	419	384	428	595	842	10
predicen	387	419	421	428	595	842	10
una	424	419	439	428	595	842	10
intensidad	442	419	483	428	595	842	10
de	486	419	495	428	595	842	10
la	498	419	505	428	595	842	10
pre-	508	419	525	428	595	842	10
sión	85	431	102	440	595	842	10
para	105	431	122	440	595	842	10
el	126	431	133	440	595	842	10
inicio	136	431	159	440	595	842	10
de	162	431	172	440	595	842	10
daño,	175	431	197	440	595	842	10
para	236	431	254	440	595	842	10
el	257	431	264	440	595	842	10
grupo	267	431	291	440	595	842	10
CTL,	294	431	315	440	595	842	10
y	319	431	324	440	595	842	10
para	363	431	380	440	595	842	10
el	384	431	391	440	595	842	10
grupo	394	431	417	440	595	842	10
MEL;	421	431	444	440	595	842	10
asociados	448	431	487	440	595	842	10
respecti-	490	431	525	440	595	842	10
vamente,	85	443	121	452	595	842	10
a	124	443	128	452	595	842	10
los	131	443	143	452	595	842	10
espesores	145	443	183	452	595	842	10
mínimos	186	443	221	452	595	842	10
de	223	443	233	452	595	842	10
la	235	443	243	452	595	842	10
pared,	245	443	270	452	595	842	10
(CTL)	310	443	336	452	595	842	10
y	338	443	343	452	595	842	10
(MEL),	384	443	414	452	595	842	10
correspondientes	416	443	484	452	595	842	10
a	487	443	491	452	595	842	10
un	494	443	504	452	595	842	10
66%	506	443	524	452	595	842	10
y	85	455	90	464	595	842	10
un	93	455	103	464	595	842	10
70%	105	455	123	464	595	842	10
del	126	455	138	464	595	842	10
espesor	141	455	171	464	595	842	10
inicial,	173	455	200	464	595	842	10
respectivamente.	203	455	270	464	595	842	10
A	106	470	114	479	595	842	10
modo	116	470	139	479	595	842	10
referencial,	142	470	187	479	595	842	10
la	190	470	197	479	595	842	10
presión	200	470	229	479	595	842	10
arterial	232	470	260	479	595	842	10
media	263	470	287	479	595	842	10
de	290	470	299	479	595	842	10
los	302	470	314	479	595	842	10
corderos	316	470	351	479	595	842	10
es	353	470	362	479	595	842	10
(	401	469	405	479	595	842	10
)	452	470	455	479	595	842	10
[40].	458	470	477	479	595	842	10
Además,	480	470	515	479	595	842	10
la	517	470	525	479	595	842	10
presión	85	482	115	491	595	842	10
intravascular	122	482	173	491	595	842	10
(diastólica	180	482	222	491	595	842	10
sistólica)	230	482	266	491	595	842	10
del	273	482	286	491	595	842	10
ser	293	482	304	491	595	842	10
humano	312	482	344	491	595	842	10
es	351	482	359	491	595	842	10
aproximadamente,	367	482	441	491	595	842	10
(	499	481	504	491	595	842	10
),	130	493	137	503	595	842	10
y	140	494	145	503	595	842	10
el	148	494	155	503	595	842	10
umbral	159	494	187	503	595	842	10
para	190	494	207	503	595	842	10
una	210	494	225	503	595	842	10
crisis	228	494	249	503	595	842	10
de	252	494	262	503	595	842	10
hipertensión,	265	494	317	503	595	842	10
(	373	493	377	503	595	842	10
)	451	493	455	503	595	842	10
[35];	458	494	477	503	595	842	10
por	480	494	494	503	595	842	10
lo	497	494	505	503	595	842	10
cual	508	494	524	503	595	842	10
los	85	506	97	515	595	842	10
valores	100	506	129	515	595	842	10
entregados	133	506	176	515	595	842	10
por	180	506	193	515	595	842	10
las	197	506	208	515	595	842	10
simulaciones	211	506	264	515	595	842	10
son	267	506	281	515	595	842	10
compatibles	285	506	333	515	595	842	10
–	337	504	342	515	595	842	10
i.e.	345	506	358	515	595	842	10
comparten	361	506	403	515	595	842	10
orden	407	506	430	515	595	842	10
de	433	506	443	515	595	842	10
magnitud	447	506	484	515	595	842	10
–	488	504	493	515	595	842	10
con	497	506	511	515	595	842	10
un	515	506	525	515	595	842	10
escenario	85	518	123	527	595	842	10
de	125	518	135	527	595	842	10
crisis	137	518	159	527	595	842	10
de	161	518	171	527	595	842	10
hipertensión	173	518	223	527	595	842	10
mixta	226	518	248	527	595	842	10
en	251	518	261	527	595	842	10
humanos,	263	518	302	527	595	842	10
validando	304	518	344	527	595	842	10
la	346	518	354	527	595	842	10
composición	356	518	407	527	595	842	10
multiplicativa	410	518	466	527	595	842	10
del	468	518	480	527	595	842	10
daño,	483	518	505	527	595	842	10
pro-	508	518	525	527	595	842	10
puesta	85	530	111	539	595	842	10
en	113	530	122	539	595	842	10
Ecuación	125	530	162	539	595	842	10
(8).	165	530	179	539	595	842	10
Finalmente,	106	545	154	554	595	842	10
el	156	545	164	554	595	842	10
tratamiento	166	545	212	554	595	842	10
con	215	545	229	554	595	842	10
melatonina	232	545	276	554	595	842	10
disminuye	279	545	320	554	595	842	10
la	323	545	330	554	595	842	10
rigidez	333	545	361	554	595	842	10
y	363	545	368	554	595	842	10
mejora	371	545	399	554	595	842	10
la	401	545	409	554	595	842	10
capacidad	411	545	451	554	595	842	10
elástica	454	545	484	554	595	842	10
de	486	545	496	554	595	842	10
la	498	545	506	554	595	842	10
aor-	508	545	525	554	595	842	10
ta	85	557	92	566	595	842	10
torácica	95	557	127	566	595	842	10
de	130	557	140	566	595	842	10
corderos,	143	557	180	566	595	842	10
en	183	557	192	566	595	842	10
concordancia	195	557	248	566	595	842	10
con	252	557	266	566	595	842	10
estudios	269	557	302	566	595	842	10
[42-	305	557	322	566	595	842	10
45]	325	557	338	566	595	842	10
que	341	557	356	566	595	842	10
reportan	359	557	392	566	595	842	10
este	395	557	411	566	595	842	10
efecto	414	557	438	566	595	842	10
en	441	557	451	566	595	842	10
otras	454	557	473	566	595	842	10
arterias	476	557	506	566	595	842	10
ani-	509	557	525	566	595	842	10
males,	85	569	111	578	595	842	10
corroborando	114	569	168	578	595	842	10
nuestros	171	569	204	578	595	842	10
resultados.	207	569	250	578	595	842	10
Esto	253	569	271	578	595	842	10
podría	274	569	300	578	595	842	10
ser	303	569	314	578	595	842	10
de	317	569	327	578	595	842	10
utilidad	330	569	360	578	595	842	10
en	363	569	373	578	595	842	10
casos	376	569	398	578	595	842	10
de	401	569	410	578	595	842	10
problemas	413	569	455	578	595	842	10
cardiovasculares	458	569	524	578	595	842	10
que	85	581	99	590	595	842	10
cursen	102	581	128	590	595	842	10
con	131	581	145	590	595	842	10
aumentos	148	581	187	590	595	842	10
de	189	581	199	590	595	842	10
la	202	581	209	590	595	842	10
rigidez	212	581	239	590	595	842	10
arterial,	242	581	273	590	595	842	10
como	276	581	298	590	595	842	10
la	301	581	308	590	595	842	10
hipertensión	311	581	360	590	595	842	10
sistémica.	363	581	403	590	595	842	10
Además,	405	581	441	590	595	842	10
este	443	581	459	590	595	842	10
efecto	462	581	486	590	595	842	10
se	489	581	497	590	595	842	10
suma-	500	581	525	590	595	842	10
ría	85	593	96	602	595	842	10
al	98	593	105	602	595	842	10
efecto	108	593	132	602	595	842	10
hipotensor	135	593	177	602	595	842	10
que	179	593	194	602	595	842	10
se	196	593	205	602	595	842	10
le	207	593	214	602	595	842	10
ha	217	593	226	602	595	842	10
descrito	229	593	260	602	595	842	10
a	263	593	267	602	595	842	10
melatonina	270	593	314	602	595	842	10
en	317	593	326	602	595	842	10
animales	329	593	364	602	595	842	10
y	367	593	372	602	595	842	10
en	374	593	384	602	595	842	10
seres	386	593	406	602	595	842	10
humanos	409	593	445	602	595	842	10
[37,	447	593	464	602	595	842	10
41].	466	593	482	602	595	842	10
5.	85	620	93	628	595	842	10
CONCLUSIONES	97	620	169	628	595	842	10
En	85	635	96	644	595	842	10
este	99	635	114	644	595	842	10
trabajo,	117	635	148	644	595	842	10
se	150	635	159	644	595	842	10
ha	161	635	171	644	595	842	10
investigado	173	635	220	644	595	842	10
el	222	635	230	644	595	842	10
comportamiento	232	635	298	644	595	842	10
mecánico	301	635	339	644	595	842	10
de	342	635	351	644	595	842	10
aortas	354	635	378	644	595	842	10
recolectadas	380	635	430	644	595	842	10
desde	433	635	455	644	595	842	10
corderos	458	635	493	644	595	842	10
hipóxi-	495	635	525	644	595	842	10
cos,	85	647	101	656	595	842	10
mediante	104	647	141	656	595	842	10
un	144	647	154	656	595	842	10
modelo	157	647	187	656	595	842	10
de	190	647	199	656	595	842	10
material	203	647	235	656	595	842	10
hiperelástico	238	647	289	656	595	842	10
con	292	647	307	656	595	842	10
dos	310	647	324	656	595	842	10
direcciones	327	647	373	656	595	842	10
de	376	647	385	656	595	842	10
isotropía	388	647	423	656	595	842	10
transversal	426	647	470	656	595	842	10
y	473	647	478	656	595	842	10
un	481	647	491	656	595	842	10
modelo	495	647	524	656	595	842	10
de	85	659	95	668	595	842	10
daño	97	659	116	668	595	842	10
isótropo,	119	659	154	668	595	842	10
evaluándose	157	659	206	668	595	842	10
una	209	659	223	668	595	842	10
posible	225	659	254	668	595	842	10
alteración	257	659	296	668	595	842	10
por	299	659	312	668	595	842	10
el	315	659	322	668	595	842	10
tratamiento	324	659	370	668	595	842	10
con	372	659	387	668	595	842	10
melatonina.	389	659	436	668	595	842	10
Nuestros	106	674	142	683	595	842	10
hallazgos,	145	674	185	683	595	842	10
muestran	188	674	224	683	595	842	10
que	227	674	241	683	595	842	10
la	244	674	251	683	595	842	10
melatonina	254	674	299	683	595	842	10
genera	301	674	328	683	595	842	10
un	331	674	341	683	595	842	10
efecto	343	674	368	683	595	842	10
en	371	674	380	683	595	842	10
las	383	674	394	683	595	842	10
propiedades	397	674	445	683	595	842	10
biomecánicas	448	674	502	683	595	842	10
de	505	674	514	683	595	842	10
la	517	674	524	683	595	842	10
aorta	85	686	105	695	595	842	10
torácica,	108	686	142	695	595	842	10
marcada	145	686	179	695	595	842	10
por	182	686	195	695	595	842	10
una	198	686	212	695	595	842	10
disminución	216	686	265	695	595	842	10
de	268	686	277	695	595	842	10
la	280	686	287	695	595	842	10
rigidez	290	686	318	695	595	842	10
y	321	686	326	695	595	842	10
por	329	686	343	695	595	842	10
diferencias	346	686	390	695	595	842	10
en	393	686	402	695	595	842	10
las	405	686	416	695	595	842	10
direcciones	419	686	465	695	595	842	10
de	468	686	477	695	595	842	10
isotropía	480	686	515	695	595	842	10
--	518	686	525	695	595	842	10
disminución	85	698	134	707	595	842	10
del	138	698	150	707	595	842	10
ángulo	154	698	182	707	595	842	10
de	185	698	195	707	595	842	10
disposición	199	698	244	707	595	842	10
de	248	698	257	707	595	842	10
las	261	698	272	707	595	842	10
fibras	276	698	299	707	595	842	10
de	303	698	312	707	595	842	10
colágeno;	316	698	355	707	595	842	10
lo	359	698	366	707	595	842	10
último	370	698	396	707	595	842	10
verificable	400	698	443	707	595	842	10
mediante	447	698	483	707	595	842	10
medición	487	698	524	707	595	842	10
directa	85	710	112	719	595	842	10
(histológica)	115	710	165	719	595	842	10
de	168	710	177	719	595	842	10
este	180	710	195	719	595	842	10
parámetro,	198	710	241	719	595	842	10
tal	243	710	253	719	595	842	10
como	256	710	278	719	595	842	10
se	280	710	289	719	595	842	10
ha	291	710	301	719	595	842	10
realizado,	303	710	343	719	595	842	10
por	345	710	358	719	595	842	10
ejemplo,	361	710	395	719	595	842	10
en	398	710	407	719	595	842	10
[36].	410	710	429	719	595	842	10
Finalmente,	106	725	154	734	595	842	10
se	157	725	165	734	595	842	10
ha	168	725	178	734	595	842	10
evaluado	181	725	217	734	595	842	10
el	220	725	227	734	595	842	10
desempeño	230	725	275	734	595	842	10
de	278	725	288	734	595	842	10
los	291	725	303	734	595	842	10
modelos	306	725	340	734	595	842	10
de	343	725	352	734	595	842	10
material	355	725	388	734	595	842	10
determinados,	391	725	447	734	595	842	10
en	450	725	460	734	595	842	10
una	463	725	477	734	595	842	10
simulación	480	725	524	734	595	842	10
mediante	85	737	122	746	595	842	10
elementos	124	737	165	746	595	842	10
finitos,	167	737	195	746	595	842	10
del	198	737	210	746	595	842	10
ensayo	213	737	241	746	595	842	10
de	243	737	253	746	595	842	10
acopado	255	737	289	746	595	842	10
hidráulico;	291	737	335	746	595	842	10
lográndose	337	737	381	746	595	842	10
predecir	384	737	417	746	595	842	10
espesores	419	737	457	746	595	842	10
y	460	737	465	746	595	842	10
presiones	468	737	505	746	595	842	10
aso-	508	737	525	746	595	842	10
ciadas	85	749	110	758	595	842	10
al	113	749	120	758	595	842	10
inicio	122	749	145	758	595	842	10
del	147	749	160	758	595	842	10
daño,	162	749	184	758	595	842	10
las	187	749	198	758	595	842	10
últimas	200	749	230	758	595	842	10
compatibles	232	749	280	758	595	842	10
con	283	749	297	758	595	842	10
un	300	749	310	758	595	842	10
escenario	312	749	350	758	595	842	10
de	353	749	362	758	595	842	10
crisis	365	749	386	758	595	842	10
de	388	749	398	758	595	842	10
hipertensión	400	749	449	758	595	842	10
mixta.	452	749	477	758	595	842	10
BEZMALINOVIC,	199	40	261	47	595	842	11
A.;	264	40	273	47	595	842	11
RIVERA,	276	40	307	47	595	842	11
E.;	309	40	318	47	595	842	11
GARCÍA-HERRERA,	320	40	393	47	595	842	11
C.,	395	40	405	47	595	842	11
et	407	40	412	47	595	842	11
al.	414	40	423	47	595	842	11
revista	425	40	446	47	595	842	11
Matéria,	448	40	475	47	595	842	11
v.26,	477	40	493	47	595	842	11
n.1,	495	40	507	47	595	842	11
2021	509	40	525	47	595	842	11
6.	85	101	93	109	595	842	11
AGRADECIMIENTOS	97	101	185	109	595	842	11
Los	85	116	100	125	595	842	11
autores	103	116	132	125	595	842	11
agradecen	135	116	176	125	595	842	11
el	179	116	186	125	595	842	11
apoyo	189	116	213	125	595	842	11
de	216	116	226	125	595	842	11
la	229	116	236	125	595	842	11
Comisión	239	116	278	125	595	842	11
Nacional	281	116	317	125	595	842	11
Chilena	321	116	351	125	595	842	11
de	355	116	364	125	595	842	11
Investigación	367	116	421	125	595	842	11
Científica	424	116	463	125	595	842	11
y	467	116	472	125	595	842	11
Tecnológica	475	116	524	125	595	842	11
(CONICYT),	85	128	139	137	595	842	11
a	142	128	146	137	595	842	11
través	149	128	173	137	595	842	11
de	176	128	185	137	595	842	11
los	188	128	200	137	595	842	11
proyectos	203	128	242	137	595	842	11
FONDECYT	245	128	298	137	595	842	11
1151119	301	128	336	137	595	842	11
y	339	128	344	137	595	842	11
1170608,	347	128	385	137	595	842	11
CONICYT	388	128	432	137	595	842	11
PCHA/Doctorado	435	128	507	137	595	842	11
Na-	510	128	525	137	595	842	11
cional/2014-21140988;	85	140	179	149	595	842	11
y	181	140	186	149	595	842	11
a	188	140	193	149	595	842	11
la	195	140	203	149	595	842	11
Vicerrectoría	205	140	258	149	595	842	11
de	260	140	270	149	595	842	11
Postgrado	272	140	312	149	595	842	11
de	315	140	324	149	595	842	11
la	327	140	334	149	595	842	11
Universidad	336	140	385	149	595	842	11
de	388	140	397	149	595	842	11
Santiago	400	140	434	149	595	842	11
de	437	140	447	149	595	842	11
Chile.	449	140	473	149	595	842	11
7.	85	167	93	175	595	842	11
BIBLIOGRAFÍA	97	167	162	175	595	842	11
[1]	85	180	97	191	595	842	11
HUMPHREY,	100	180	158	191	595	842	11
J.,	161	180	170	191	595	842	11
“Continuum	173	180	222	191	595	842	11
biomechanics	225	180	280	191	595	842	11
of	283	180	291	191	595	842	11
soft	294	180	309	191	595	842	11
biological	311	180	351	191	595	842	11
tissues”,	354	180	388	191	595	842	11
Proceedings	391	182	441	191	595	842	11
of	444	182	452	191	595	842	11
the	454	182	467	191	595	842	11
Royal	470	182	493	191	595	842	11
Society	496	182	525	191	595	842	11
A,	85	194	94	203	595	842	11
2002b,	96	194	124	203	595	842	11
v.	126	194	134	203	595	842	11
175,	136	194	154	203	595	842	11
pp.	156	194	169	203	595	842	11
1-44.	171	194	192	203	595	842	11
[2]	85	209	97	218	595	842	11
RUIZ,	99	209	125	218	595	842	11
F.,	128	209	138	218	595	842	11
Principios	141	209	182	218	595	842	11
de	185	209	194	218	595	842	11
urgencias,	197	209	239	218	595	842	11
emergencias	241	209	292	218	595	842	11
y	294	209	299	218	595	842	11
cuidados	301	209	337	218	595	842	11
críticos,	340	209	372	218	595	842	11
Andalucía,	375	209	418	218	595	842	11
Alhulia,	421	209	453	218	595	842	11
1999.	456	209	478	218	595	842	11
[3]	85	224	97	233	595	842	11
JAIN,	99	224	123	233	595	842	11
K.,	126	224	138	233	595	842	11
Textbook	141	224	177	233	595	842	11
of	180	224	188	233	595	842	11
Hyperbaric	190	224	236	233	595	842	11
Medicine,	239	224	278	233	595	842	11
Göttingen,	281	224	323	233	595	842	11
Hogrefe-Verlag,	326	224	392	233	595	842	11
2009.	394	224	417	233	595	842	11
[4]	85	239	97	248	595	842	11
BURTSCHER,	101	239	162	248	595	842	11
M.,	166	239	180	248	595	842	11
et	184	239	191	248	595	842	11
al.,	194	239	207	248	595	842	11
“Extreme	211	237	249	248	595	842	11
Terrestrial	253	239	295	248	595	842	11
Environments:	299	239	357	248	595	842	11
Life	361	239	378	248	595	842	11
in	381	239	389	248	595	842	11
Thermal	393	239	427	248	595	842	11
Stress	431	239	454	248	595	842	11
and	458	239	473	248	595	842	11
Hypoxia.	476	239	513	248	595	842	11
A	518	239	525	248	595	842	11
Narrative	85	249	123	260	595	842	11
Review”,	125	249	163	260	595	842	11
Frontiers	165	251	203	260	595	842	11
in	206	251	213	260	595	842	11
Physiology,	216	251	263	260	595	842	11
v.	265	251	273	260	595	842	11
9,	275	251	283	260	595	842	11
pp.	285	251	298	260	595	842	11
572,	300	251	318	260	595	842	11
2018.	320	251	343	260	595	842	11
[5]	85	266	97	275	595	842	11
TORRES-RAMOS,	99	266	179	275	595	842	11
Y.,	182	266	194	275	595	842	11
et	197	266	204	275	595	842	11
al.,	207	266	220	275	595	842	11
“La	223	264	237	275	595	842	11
disfunción	240	264	282	275	595	842	11
del	285	264	297	275	595	842	11
eritrocito	300	264	337	275	595	842	11
en	339	264	349	275	595	842	11
la	352	264	359	275	595	842	11
hipoxia	361	264	391	275	595	842	11
tisular	394	264	419	275	595	842	11
en	422	264	431	275	595	842	11
pacientes	434	264	471	275	595	842	11
con	474	264	488	275	595	842	11
EPOC	491	264	517	275	595	842	11
y	519	264	524	275	595	842	11
su	85	278	94	287	595	842	11
relación	97	278	129	287	595	842	11
con	132	278	147	287	595	842	11
estrés	150	278	172	287	595	842	11
oxidativo”,	176	276	220	287	595	842	11
Revista	224	278	253	287	595	842	11
del	256	278	268	287	595	842	11
Instituto	271	278	305	287	595	842	11
Nacional	308	278	344	287	595	842	11
de	348	278	357	287	595	842	11
Enfermedades	360	278	417	287	595	842	11
Respiratorias,	420	278	477	287	595	842	11
v.	480	278	488	287	595	842	11
22,	491	278	504	287	595	842	11
n.	507	278	514	287	595	842	11
4,	517	278	525	287	595	842	11
pp.	85	290	98	299	595	842	11
356-365,	100	290	136	299	595	842	11
2009.	138	290	161	299	595	842	11
[6]	85	305	97	314	595	842	11
WANG,	100	305	133	314	595	842	11
Z.,	137	305	148	314	595	842	11
CHESLER,	151	305	198	314	595	842	11
N.,	201	303	213	314	595	842	11
“Role	216	303	239	314	595	842	11
of	243	303	251	314	595	842	11
collagen	254	303	288	314	595	842	11
content	291	303	320	314	595	842	11
and	324	303	338	314	595	842	11
cross-linking	341	303	393	314	595	842	11
in	397	305	404	314	595	842	11
large	407	305	427	314	595	842	11
pulmonary	430	305	474	314	595	842	11
arterial	477	305	505	314	595	842	11
stif-	508	305	525	314	595	842	11
fening	85	315	111	326	595	842	11
after	113	315	131	326	595	842	11
chronic	134	315	164	326	595	842	11
hypoxia”,	166	315	205	326	595	842	11
Biomechanics	208	317	264	326	595	842	11
and	267	317	282	326	595	842	11
Modeling	284	317	322	326	595	842	11
in	325	317	333	326	595	842	11
Mechanobiology,	335	317	405	326	595	842	11
v.	408	317	415	326	595	842	11
11,	418	317	430	326	595	842	11
pp.	433	317	445	326	595	842	11
279-289,	447	317	484	326	595	842	11
2012.	486	317	508	326	595	842	11
[7]	85	332	97	341	595	842	11
CHESTER,	100	332	146	341	595	842	11
M.,	149	332	163	341	595	842	11
et	166	332	173	341	595	842	11
al.,	176	332	189	341	595	842	11
“Cinaciguat,	191	330	241	341	595	842	11
a	244	330	248	341	595	842	11
soluble	251	330	280	341	595	842	11
guanylate	283	330	321	341	595	842	11
cyclase	324	330	353	341	595	842	11
activator,	356	330	394	341	595	842	11
augments	396	330	435	341	595	842	11
cGMP	437	330	463	341	595	842	11
after	466	330	484	341	595	842	11
oxidative	487	330	524	341	595	842	11
stress	85	342	107	353	595	842	11
and	110	342	125	353	595	842	11
causes	128	342	154	353	595	842	11
pulmonary	157	342	200	353	595	842	11
vasodilation	203	342	252	353	595	842	11
in	255	342	262	353	595	842	11
neonatal	265	342	299	353	595	842	11
pulmonary	302	342	345	353	595	842	11
hypertension”,	348	342	407	353	595	842	11
American	410	344	449	353	595	842	11
journal	452	344	482	353	595	842	11
of	484	344	492	353	595	842	11
physio-	495	344	525	353	595	842	11
logy,	85	356	105	365	595	842	11
Lung	107	356	128	365	595	842	11
cellular	130	356	162	365	595	842	11
and	164	356	179	365	595	842	11
molecular	181	356	222	365	595	842	11
physiology,	224	356	270	365	595	842	11
v.	273	356	280	365	595	842	11
301,	283	356	300	365	595	842	11
n.	303	356	310	365	595	842	11
5,	313	356	320	365	595	842	11
pp.	323	356	335	365	595	842	11
L755–L764,	338	356	388	365	595	842	11
2011.	390	356	413	365	595	842	11
[8]	85	371	97	380	595	842	11
RICART,	99	371	139	380	595	842	11
A.,	141	371	153	380	595	842	11
et	156	371	163	380	595	842	11
al.,	166	371	179	380	595	842	11
“Effects	181	369	214	380	595	842	11
of	217	369	225	380	595	842	11
Sildenafil	228	369	266	380	595	842	11
on	269	369	279	380	595	842	11
the	282	369	294	380	595	842	11
Human	296	369	326	380	595	842	11
Response	329	369	367	380	595	842	11
to	369	369	377	380	595	842	11
Acute	380	369	404	380	595	842	11
Hypoxia	406	369	441	380	595	842	11
and	443	369	458	380	595	842	11
Exercise”,	460	369	502	380	595	842	11
High	505	371	525	380	595	842	11
Altitude	85	383	117	392	595	842	11
Medicine	119	383	156	392	595	842	11
&	159	383	167	392	595	842	11
Biology,	169	383	203	392	595	842	11
v.	205	383	213	392	595	842	11
6	215	383	220	392	595	842	11
n.	223	383	230	392	595	842	11
1,	233	383	240	392	595	842	11
2005.	243	383	265	392	595	842	11
[9]	85	398	97	407	595	842	11
CHEN,	100	398	129	407	595	842	11
Y.,	132	398	144	407	595	842	11
et	147	398	154	407	595	842	11
al.,	157	398	170	407	595	842	11
“Atrial	172	396	200	407	595	842	11
natriuretic	203	396	244	407	595	842	11
peptide-dependent	246	396	320	407	595	842	11
modulation	323	398	369	407	595	842	11
of	371	398	380	407	595	842	11
hypoxia-induced	382	398	450	407	595	842	11
pulmonary	453	398	496	407	595	842	11
vascu-	498	398	525	407	595	842	11
lar	85	408	96	419	595	842	11
remodeling”,	98	408	150	419	595	842	11
Life	153	410	169	419	595	842	11
Sciences,	171	410	208	419	595	842	11
v.	211	410	218	419	595	842	11
79,	221	410	233	419	595	842	11
n.	236	410	243	419	595	842	11
14,	246	410	258	419	595	842	11
pp.	261	410	273	419	595	842	11
1357-1365,	276	410	321	419	595	842	11
2006.	324	410	347	419	595	842	11
[10]	85	425	102	434	595	842	11
HOLZAPFEL,	104	425	164	434	595	842	11
G.,	166	425	179	434	595	842	11
Nonlinear	181	425	222	434	595	842	11
solid	224	425	244	434	595	842	11
mechanics,	246	425	291	434	595	842	11
Chichester,	294	425	339	434	595	842	11
John	341	425	360	434	595	842	11
Wiley	363	425	387	434	595	842	11
&	389	425	397	434	595	842	11
Sons	400	425	419	434	595	842	11
Ltd,	422	425	438	434	595	842	11
2000.	440	425	463	434	595	842	11
[11]	85	440	102	449	595	842	11
HOLZAPFEL,	105	440	164	449	595	842	11
G.,	167	440	180	449	595	842	11
et	183	440	190	449	595	842	11
al.,	193	440	206	449	595	842	11
“A	209	438	220	449	595	842	11
new	223	438	240	449	595	842	11
constitutive	243	438	289	449	595	842	11
framework	292	438	336	449	595	842	11
for	339	438	351	449	595	842	11
arterial	354	438	382	449	595	842	11
wall	385	438	402	449	595	842	11
mechanics	405	438	447	449	595	842	11
and	450	438	465	449	595	842	11
a	468	438	472	449	595	842	11
comparative	475	438	524	449	595	842	11
study	85	450	107	461	595	842	11
of	110	450	119	461	595	842	11
material	123	450	155	461	595	842	11
models”,	159	450	195	461	595	842	11
Journal	198	452	230	461	595	842	11
of	233	452	241	461	595	842	11
Elasticity	245	452	282	461	595	842	11
and	286	452	301	461	595	842	11
the	305	452	317	461	595	842	11
physical	321	452	354	461	595	842	11
science	358	452	387	461	595	842	11
of	391	452	399	461	595	842	11
solids,	402	452	428	461	595	842	11
v.	432	452	439	461	595	842	11
61	443	452	453	461	595	842	11
n.	457	452	464	461	595	842	11
1-3,	468	452	484	461	595	842	11
pp.	488	452	500	461	595	842	11
1-48,	504	452	525	461	595	842	11
2000.	85	464	108	473	595	842	11
[12]	85	479	102	488	595	842	11
CAÑAS,	105	479	141	488	595	842	11
D.,	144	479	156	488	595	842	11
et	159	479	166	488	595	842	11
al.,	169	479	182	488	595	842	11
“Fetal	185	477	210	488	595	842	11
Growth	213	477	243	488	595	842	11
Restriction	246	479	290	488	595	842	11
Induces	293	479	324	488	595	842	11
Heterogeneous	327	479	387	488	595	842	11
Effects	390	479	418	488	595	842	11
on	421	479	431	488	595	842	11
Vascular	434	479	470	488	595	842	11
Biomechani-	473	479	525	488	595	842	11
cal	85	489	97	500	595	842	11
and	99	489	114	500	595	842	11
Functional	116	489	159	500	595	842	11
Properties	161	489	202	500	595	842	11
in	204	489	212	500	595	842	11
Guinea	215	489	243	500	595	842	11
Pigs	246	489	263	500	595	842	11
(Cavia	266	489	292	500	595	842	11
porcellus)”,	295	489	342	500	595	842	11
Frontiers	344	491	382	500	595	842	11
in	385	491	392	500	595	842	11
Physiology,	395	491	442	500	595	842	11
v.	445	491	452	500	595	842	11
8,	454	491	462	500	595	842	11
144,	465	491	482	500	595	842	11
2007.	484	491	507	500	595	842	11
[13]	85	506	102	515	595	842	11
HOLZAPFEL,	104	504	164	515	595	842	11
G.,	167	504	179	515	595	842	11
“Biomechanics	181	504	242	515	595	842	11
of	245	504	253	515	595	842	11
soft	256	504	271	515	595	842	11
tissue”.	273	504	303	515	595	842	11
In:	306	504	317	515	595	842	11
The	320	506	335	515	595	842	11
Handbook	337	506	379	515	595	842	11
of	381	506	389	515	595	842	11
Materials	392	506	431	515	595	842	11
Behavior	433	506	470	515	595	842	11
Models,	473	506	505	515	595	842	11
v.	507	506	515	515	595	842	11
3,	517	506	525	515	595	842	11
CIMNE,	85	518	120	527	595	842	11
pp.	122	518	135	527	595	842	11
1049-1063,	137	518	183	527	595	842	11
2001.	186	518	208	527	595	842	11
[14]	85	533	102	542	595	842	11
PEÑA,	105	533	133	542	595	842	11
E.,	136	533	147	542	595	842	11
“On	151	531	167	542	595	842	11
the	170	531	182	542	595	842	11
Microstructural	185	531	247	542	595	842	11
Modeling	251	531	289	542	595	842	11
of	292	531	301	542	595	842	11
Vascular	304	531	339	542	595	842	11
Tissues”.	342	531	379	542	595	842	11
In:	382	531	393	542	595	842	11
Computational	397	533	457	542	595	842	11
and	460	533	475	542	595	842	11
Experimen-	478	533	525	542	595	842	11
tal	85	545	96	554	595	842	11
Biomedical	99	545	144	554	595	842	11
Sciences:	148	545	185	554	595	842	11
Methods	188	545	223	554	595	842	11
and	226	545	241	554	595	842	11
Applications,	244	545	297	554	595	842	11
v.	301	545	308	554	595	842	11
21,	311	545	324	554	595	842	11
Lecture	327	545	357	554	595	842	11
Notes	361	545	383	554	595	842	11
in	386	545	394	554	595	842	11
Computational	397	545	457	554	595	842	11
Vision	461	545	486	554	595	842	11
and	489	545	504	554	595	842	11
Bio-	507	545	525	554	595	842	11
mechanics,	85	557	130	566	595	842	11
Springer,	132	557	169	566	595	842	11
pp.	172	557	184	566	595	842	11
19-47,	187	557	213	566	595	842	11
2015.	215	557	238	566	595	842	11
[15]	85	572	102	581	595	842	11
GARCÍA-HERRERA,	104	572	195	581	595	842	11
C.,	198	572	210	581	595	842	11
et	212	572	219	581	595	842	11
al.,	222	572	235	581	595	842	11
“Modelling	238	570	283	581	595	842	11
and	286	570	300	581	595	842	11
numerical	303	570	343	581	595	842	11
simulation	346	570	388	581	595	842	11
of	390	570	399	581	595	842	11
the	401	570	414	581	595	842	11
human	416	570	443	581	595	842	11
aortic	446	570	469	581	595	842	11
arch	471	570	489	581	595	842	11
under	491	570	514	581	595	842	11
in	516	570	524	581	595	842	11
vivo	85	582	103	593	595	842	11
conditions”,	105	582	154	593	595	842	11
Biomechanics	156	584	212	593	595	842	11
and	215	584	230	593	595	842	11
Modeling	233	584	271	593	595	842	11
in	273	584	281	593	595	842	11
Mechanobiology,	284	584	354	593	595	842	11
v.	356	584	364	593	595	842	11
12,	366	584	378	593	595	842	11
1143,	381	584	403	593	595	842	11
2013.	406	584	428	593	595	842	11
[16]	85	599	102	608	595	842	11
KARIMI,	105	599	144	608	595	842	11
A.,	148	599	160	608	595	842	11
et	163	599	170	608	595	842	11
al.,	174	599	186	608	595	842	11
“Measurement	190	597	249	608	595	842	11
of	252	599	261	608	595	842	11
the	264	599	276	608	595	842	11
circumferential	279	599	340	608	595	842	11
mechanical	344	599	389	608	595	842	11
properties	393	599	433	608	595	842	11
of	436	599	444	608	595	842	11
the	448	599	460	608	595	842	11
umbilical	463	599	501	608	595	842	11
vein:	504	599	524	608	595	842	11
experimental	85	609	137	620	595	842	11
and	140	609	155	620	595	842	11
numerical	158	609	198	620	595	842	11
analyses”,	201	609	241	620	595	842	11
Computer	245	611	285	620	595	842	11
Methods	288	611	322	620	595	842	11
in	325	611	333	620	595	842	11
Biomechanics	336	611	392	620	595	842	11
and	395	611	410	620	595	842	11
Biomedical	413	611	459	620	595	842	11
Engineering,	462	611	514	620	595	842	11
v.	517	611	525	620	595	842	11
18,	85	623	98	632	595	842	11
n.	100	623	108	632	595	842	11
13,	110	623	123	632	595	842	11
pp.	125	623	138	632	595	842	11
1-9,	140	623	156	632	595	842	11
2014.	159	623	181	632	595	842	11
[17]	85	638	102	647	595	842	11
TRICERRI,	105	638	153	647	595	842	11
P.,	155	638	166	647	595	842	11
et	169	638	176	647	595	842	11
al.,	179	638	192	647	595	842	11
“A	195	636	206	647	595	842	11
numerical	209	636	249	647	595	842	11
study	252	636	274	647	595	842	11
of	276	636	285	647	595	842	11
isotropic	287	636	322	647	595	842	11
and	326	638	340	647	595	842	11
anisotropic	343	638	387	647	595	842	11
constitutive	390	638	437	647	595	842	11
models	440	638	468	647	595	842	11
with	471	638	489	647	595	842	11
relevan-	492	638	525	647	595	842	11
ce	85	648	94	659	595	842	11
to	97	648	105	659	595	842	11
healthy	108	648	138	659	595	842	11
and	141	648	155	659	595	842	11
unhealthy	159	648	198	659	595	842	11
cerebral	201	648	234	659	595	842	11
arterial	237	648	265	659	595	842	11
tissues”,	269	648	302	659	595	842	11
International	306	650	359	659	595	842	11
Journal	362	650	393	659	595	842	11
of	396	650	404	659	595	842	11
Engineering	407	650	457	659	595	842	11
Science,	460	650	493	659	595	842	11
v.	497	650	504	659	595	842	11
101,	507	650	525	659	595	842	11
pp.	85	662	98	671	595	842	11
126-155,	100	662	136	671	595	842	11
2016.	138	662	161	671	595	842	11
[18]	85	677	102	686	595	842	11
CALVO,	105	677	142	686	595	842	11
B.,	145	677	157	686	595	842	11
et	160	677	167	686	595	842	11
al.,	171	677	183	686	595	842	11
“On	187	675	203	686	595	842	11
modelling	206	675	247	686	595	842	11
damage	250	675	281	686	595	842	11
process	284	675	314	686	595	842	11
in	317	675	325	686	595	842	11
vaginal	328	675	358	686	595	842	11
tissue”,	361	675	391	686	595	842	11
Journal	394	677	425	686	595	842	11
of	429	677	436	686	595	842	11
Biomechanics,	440	677	498	686	595	842	11
v.	501	677	509	686	595	842	11
42,	512	677	525	686	595	842	11
pp.	85	689	98	698	595	842	11
642-651,	100	689	136	698	595	842	11
2009.	138	689	161	698	595	842	11
[19]	85	704	102	713	595	842	11
MUÑOZ,	104	704	143	713	595	842	11
M.,	146	704	160	713	595	842	11
et	163	704	170	713	595	842	11
al.,	172	704	185	713	595	842	11
“An	188	702	204	713	595	842	11
experimental	207	702	259	713	595	842	11
study	262	702	283	713	595	842	11
of	286	702	294	713	595	842	11
the	297	702	309	713	595	842	11
mouse	312	702	338	713	595	842	11
skin	340	702	357	713	595	842	11
behavior:	359	702	397	713	595	842	11
Damage	400	702	433	713	595	842	11
and	436	702	450	713	595	842	11
inelastic	453	702	486	713	595	842	11
aspects”,	488	702	524	713	595	842	11
Journal	85	716	116	725	595	842	11
of	119	716	127	725	595	842	11
Biomechanics,	129	716	188	725	595	842	11
v.	190	716	198	725	595	842	11
41,	200	716	213	725	595	842	11
pp.	215	716	228	725	595	842	11
93-99,	230	716	256	725	595	842	11
2008.	258	716	281	725	595	842	11
[20]	85	731	102	740	595	842	11
CALVO,	105	731	141	740	595	842	11
B.,	144	731	156	740	595	842	11
et	159	731	166	740	595	842	11
al.,	169	731	182	740	595	842	11
“An	185	729	201	740	595	842	11
uncoupled	204	729	246	740	595	842	11
directional	249	729	291	740	595	842	11
damage	294	731	325	740	595	842	11
model	328	731	353	740	595	842	11
for	356	731	368	740	595	842	11
fibered	371	731	399	740	595	842	11
biological	402	731	442	740	595	842	11
soft	444	731	459	740	595	842	11
tissues.	462	731	491	740	595	842	11
Formu-	494	731	525	740	595	842	11
lation	85	741	108	752	595	842	11
and	111	741	126	752	595	842	11
computational	129	741	186	752	595	842	11
aspects”,	190	741	225	752	595	842	11
International	229	743	282	752	595	842	11
Journal	285	743	316	752	595	842	11
for	320	743	332	752	595	842	11
Numerical	335	743	377	752	595	842	11
Methods	381	743	415	752	595	842	11
in	418	743	426	752	595	842	11
Engineering,	430	743	482	752	595	842	11
v.	485	743	493	752	595	842	11
69,	496	743	509	752	595	842	11
pp.	512	743	525	752	595	842	11
2036-2057,	85	755	131	764	595	842	11
2007.	133	755	156	764	595	842	11
BEZMALINOVIC,	199	40	261	47	595	842	12
A.;	264	40	273	47	595	842	12
RIVERA,	276	40	307	47	595	842	12
E.;	309	40	318	47	595	842	12
GARCÍA-HERRERA,	320	40	393	47	595	842	12
C.,	395	40	405	47	595	842	12
et	407	40	412	47	595	842	12
al.	414	40	423	47	595	842	12
revista	425	40	446	47	595	842	12
Matéria,	448	40	475	47	595	842	12
v.26,	477	40	493	47	595	842	12
n.1,	495	40	507	47	595	842	12
2021	509	40	525	47	595	842	12
[21]	85	74	102	83	595	842	12
PEÑA,	105	74	133	83	595	842	12
E.,	136	74	147	83	595	842	12
et	150	74	158	83	595	842	12
al.,	161	74	173	83	595	842	12
“On	176	72	193	83	595	842	12
finite-strain	196	72	242	83	595	842	12
damage	245	74	276	83	595	842	12
of	279	74	288	83	595	842	12
viscoelastic-fibered	291	74	369	83	595	842	12
materials.	372	74	411	83	595	842	12
Application	414	74	461	83	595	842	12
to	464	74	472	83	595	842	12
soft	475	74	490	83	595	842	12
biologi-	493	74	525	83	595	842	12
cal	85	84	97	95	595	842	12
tissues”,	99	84	133	95	595	842	12
International	135	86	188	95	595	842	12
Journal	191	86	222	95	595	842	12
for	224	86	236	95	595	842	12
Numerical	238	86	280	95	595	842	12
Methods	283	86	317	95	595	842	12
in	320	86	328	95	595	842	12
Engineering,	330	86	382	95	595	842	12
v.	385	86	392	95	595	842	12
74,	395	86	407	95	595	842	12
pp.	410	86	422	95	595	842	12
1198-1218,	425	86	471	95	595	842	12
2008.	473	86	496	95	595	842	12
[22]	85	101	102	110	595	842	12
PROVENZANO,	105	101	175	110	595	842	12
P.,	178	101	189	110	595	842	12
et	192	101	199	110	595	842	12
al.,	202	101	215	110	595	842	12
“Subfailure	218	99	264	110	595	842	12
damage	267	99	298	110	595	842	12
in	301	99	309	110	595	842	12
ligament:	312	99	349	110	595	842	12
a	352	99	357	110	595	842	12
structural	360	99	397	110	595	842	12
and	400	99	415	110	595	842	12
cellular	418	99	448	110	595	842	12
evaluation”,	451	99	499	110	595	842	12
Jour-	503	101	525	110	595	842	12
nal	85	113	98	122	595	842	12
of	100	113	108	122	595	842	12
Applied	111	113	142	122	595	842	12
Physiology,	144	113	191	122	595	842	12
v.	194	113	201	122	595	842	12
92	204	113	214	122	595	842	12
n.	216	113	224	122	595	842	12
1,	226	113	234	122	595	842	12
pp.	236	113	249	122	595	842	12
362-371,	251	113	287	122	595	842	12
2002.	290	113	312	122	595	842	12
[23]	85	128	102	137	595	842	12
BALZANI,	105	128	151	137	595	842	12
D.,	155	128	167	137	595	842	12
et	170	128	177	137	595	842	12
al.,	181	128	193	137	595	842	12
“Constitutive	197	126	250	137	595	842	12
framework	253	126	297	137	595	842	12
for	300	126	312	137	595	842	12
the	315	126	327	137	595	842	12
modeling	331	126	368	137	595	842	12
of	371	126	380	137	595	842	12
damage	383	126	414	137	595	842	12
in	417	126	425	137	595	842	12
collagenous	428	126	476	137	595	842	12
soft	479	126	494	137	595	842	12
tissues	497	126	524	137	595	842	12
with	85	138	103	149	595	842	12
application	105	138	150	149	595	842	12
to	152	138	160	149	595	842	12
arterial	163	138	191	149	595	842	12
walls”,	194	138	221	149	595	842	12
Computer	224	140	264	149	595	842	12
Methods	267	140	301	149	595	842	12
in	304	140	312	149	595	842	12
Applied	314	140	345	149	595	842	12
Mechanics	348	140	391	149	595	842	12
and	394	140	409	149	595	842	12
Engineering,	411	140	464	149	595	842	12
v.	466	140	474	149	595	842	12
213-216,	476	140	512	149	595	842	12
pp.	515	140	527	149	595	842	12
139-151,	85	152	121	161	595	842	12
2012.	123	152	146	161	595	842	12
[24]	85	167	102	176	595	842	12
MAHER,	105	167	143	176	595	842	12
E.,	146	167	157	176	595	842	12
et	160	167	167	176	595	842	12
al.,	170	167	183	176	595	842	12
“An	186	165	203	176	595	842	12
anisotropic	206	165	250	176	595	842	12
inelastic	253	165	286	176	595	842	12
constitutive	289	165	336	176	595	842	12
model	339	165	363	176	595	842	12
to	366	165	374	176	595	842	12
describe	377	165	410	176	595	842	12
stress	413	165	436	176	595	842	12
softening	438	165	476	176	595	842	12
and	478	165	493	176	595	842	12
perma-	496	165	525	176	595	842	12
nent	85	177	102	188	595	842	12
deformation	105	177	154	188	595	842	12
in	157	177	165	188	595	842	12
arterial	168	177	196	188	595	842	12
tissue”,	199	177	229	188	595	842	12
Journal	232	179	263	188	595	842	12
of	266	179	274	188	595	842	12
the	277	179	289	188	595	842	12
Mechanical	292	179	340	188	595	842	12
Behavior	343	179	379	188	595	842	12
of	382	179	390	188	595	842	12
Biomedical	393	179	439	188	595	842	12
Materials,	441	179	483	188	595	842	12
v.	486	179	493	188	595	842	12
12,	496	179	509	188	595	842	12
pp.	512	179	525	188	595	842	12
9-19,	85	191	106	200	595	842	12
2012a.	108	191	135	200	595	842	12
[25]	85	206	102	215	595	842	12
PEÑA,	105	206	133	215	595	842	12
E.,	136	206	147	215	595	842	12
“Computational	150	204	214	215	595	842	12
aspects	217	204	246	215	595	842	12
of	249	204	258	215	595	842	12
the	261	204	273	215	595	842	12
numerical	276	204	316	215	595	842	12
modelling	319	204	359	215	595	842	12
of	362	204	371	215	595	842	12
softening,	374	204	413	215	595	842	12
damage	416	204	447	215	595	842	12
and	450	204	465	215	595	842	12
permanent	468	204	510	215	595	842	12
set	513	204	524	215	595	842	12
in	85	216	93	227	595	842	12
soft	95	216	110	227	595	842	12
biological	113	216	153	227	595	842	12
tissues”,	155	216	189	227	595	842	12
Computers	191	218	235	227	595	842	12
and	238	218	253	227	595	842	12
Structures,	255	218	299	227	595	842	12
v.	302	218	309	227	595	842	12
130,	312	218	329	227	595	842	12
pp.	332	218	344	227	595	842	12
57-72,	347	218	372	227	595	842	12
2014.	375	218	397	227	595	842	12
[26]	85	233	102	242	595	842	12
PIERCE,	105	233	142	242	595	842	12
D.,	146	233	158	242	595	842	12
et	162	233	169	242	595	842	12
al.,	173	233	186	242	595	842	12
“Human	190	231	223	242	595	842	12
thoracic	227	231	259	242	595	842	12
and	263	231	277	242	595	842	12
abdominal	281	231	323	242	595	842	12
aortic	327	231	350	242	595	842	12
aneurysmal	353	231	399	242	595	842	12
tissues:	403	231	432	242	595	842	12
Damage	436	231	470	242	595	842	12
experiments,	473	233	525	242	595	842	12
statistical	85	243	123	254	595	842	12
analysis	126	243	158	254	595	842	12
and	161	243	175	254	595	842	12
consitutive	179	243	222	254	595	842	12
modeling”,	226	243	270	254	595	842	12
Journal	273	245	305	254	595	842	12
of	308	245	316	254	595	842	12
the	319	245	331	254	595	842	12
Mechanical	334	245	381	254	595	842	12
Behavior	384	245	421	254	595	842	12
of	424	245	432	254	595	842	12
Biomedical	435	245	480	254	595	842	12
Materials,	483	245	525	254	595	842	12
v.	85	257	93	266	595	842	12
41,	95	257	108	266	595	842	12
pp.	110	257	123	266	595	842	12
92-107,	125	257	156	266	595	842	12
2015.	158	257	181	266	595	842	12
[27]	85	272	102	281	595	842	12
WEISBECKER,	105	272	172	281	595	842	12
H.,	176	272	188	281	595	842	12
et	192	272	199	281	595	842	12
al.,	202	272	215	281	595	842	12
“Layer-specific	219	270	281	281	595	842	12
damage	285	272	315	281	595	842	12
experiments	319	272	368	281	595	842	12
and	372	272	386	281	595	842	12
modeling	390	272	427	281	595	842	12
of	431	272	439	281	595	842	12
human	443	272	470	281	595	842	12
thoracic	474	272	506	281	595	842	12
and	510	272	524	281	595	842	12
abdominal	85	284	127	293	595	842	12
aortas	131	284	155	293	595	842	12
with	158	284	176	293	595	842	12
non-atherosclerotic	179	284	256	293	595	842	12
intimal	260	282	288	293	595	842	12
thickening”,	291	282	340	293	595	842	12
Journal	344	284	375	293	595	842	12
of	379	284	387	293	595	842	12
the	390	284	402	293	595	842	12
Mechanical	406	284	453	293	595	842	12
Behavior	456	284	493	293	595	842	12
of	496	284	504	293	595	842	12
Bio-	507	284	525	293	595	842	12
medical	85	296	117	305	595	842	12
Materials,	119	296	161	305	595	842	12
v.	163	296	170	305	595	842	12
12,	173	296	186	305	595	842	12
pp.	188	296	201	305	595	842	12
93-106,	203	296	234	305	595	842	12
2012.	237	296	259	305	595	842	12
[28]	85	311	102	320	595	842	12
GASSER,	105	311	145	320	595	842	12
T.,	148	311	159	320	595	842	12
HOLZAPFEL,	162	311	222	320	595	842	12
G.,	225	309	237	320	595	842	12
“A	240	309	251	320	595	842	12
rate-independent	254	309	321	320	595	842	12
elastoplastic	324	311	373	320	595	842	12
model	376	311	401	320	595	842	12
for	404	311	416	320	595	842	12
biological	418	311	458	320	595	842	12
fiber-reinforced	461	311	525	320	595	842	12
composites	85	323	130	332	595	842	12
at	134	323	141	332	595	842	12
finite	145	321	166	332	595	842	12
strains:	170	321	199	332	595	842	12
continuum	202	321	245	332	595	842	12
basis,	249	321	271	332	595	842	12
algorithmic	275	321	321	332	595	842	12
formulation	325	321	372	332	595	842	12
and	376	321	390	332	595	842	12
finite	394	321	415	332	595	842	12
element	419	321	451	332	595	842	12
implementation”,	455	321	524	332	595	842	12
Computational	85	335	145	344	595	842	12
Mechanics	148	335	191	344	595	842	12
29,	193	335	206	344	595	842	12
pp.	208	335	221	344	595	842	12
340-360,	224	335	259	344	595	842	12
2002.	262	335	284	344	595	842	12
[29]	85	350	102	359	595	842	12
GASSER,	105	350	146	359	595	842	12
T.,	149	350	160	359	595	842	12
et	163	350	171	359	595	842	12
al.,	174	350	187	359	595	842	12
“Hyperelastic	190	348	245	359	595	842	12
modelling	248	348	288	359	595	842	12
of	292	348	300	359	595	842	12
arterial	303	348	331	359	595	842	12
layers	335	348	358	359	595	842	12
with	362	348	379	359	595	842	12
distributed	383	348	425	359	595	842	12
collagen	429	348	462	359	595	842	12
fibre	466	348	485	359	595	842	12
orientati-	488	348	525	359	595	842	12
ons”,	85	360	106	371	595	842	12
Journal	108	362	140	371	595	842	12
of	142	362	150	371	595	842	12
the	152	362	165	371	595	842	12
Royal	167	362	190	371	595	842	12
Society	193	362	222	371	595	842	12
Interface,	224	362	263	371	595	842	12
v.	265	362	273	371	595	842	12
3,	275	362	283	371	595	842	12
pp.	285	362	298	371	595	842	12
15-35,	300	362	326	371	595	842	12
2006.	329	362	351	371	595	842	12
[30]	85	377	102	386	595	842	12
BALZANI,	105	377	151	386	595	842	12
D.,	154	377	166	386	595	842	12
et	169	377	176	386	595	842	12
al.,	179	377	192	386	595	842	12
“Simulation	195	375	243	386	595	842	12
of	246	375	255	386	595	842	12
discontinuous	257	375	313	386	595	842	12
damage	316	375	347	386	595	842	12
incorporating	350	375	404	386	595	842	12
residual	407	375	438	386	595	842	12
stresses	441	375	472	386	595	842	12
in	475	375	482	386	595	842	12
circumfe-	485	375	525	386	595	842	12
rentially	85	387	118	398	595	842	12
overstretched	121	387	175	398	595	842	12
atherosclerotic	177	387	236	398	595	842	12
arteries”,	239	387	275	398	595	842	12
Acta	278	389	296	398	595	842	12
Biomaterialia,	298	389	356	398	595	842	12
v.	359	389	366	398	595	842	12
2,	369	389	376	398	595	842	12
pp.	379	389	392	398	595	842	12
609-618,	394	389	430	398	595	842	12
2006.	432	389	455	398	595	842	12
[31]	85	404	102	413	595	842	12
VOLOKH,	105	404	149	413	595	842	12
K.,	153	404	165	413	595	842	12
VORP,	168	404	197	413	595	842	12
D.,	200	402	213	413	595	842	12
“A	216	402	227	413	595	842	12
model	230	402	255	413	595	842	12
of	258	402	267	413	595	842	12
growth	270	402	298	413	595	842	12
and	301	402	316	413	595	842	12
rupture	319	402	348	413	595	842	12
of	351	402	359	413	595	842	12
abdominal	362	402	404	413	595	842	12
aortic	407	402	430	413	595	842	12
aneurysm”,	433	402	479	413	595	842	12
Journal	482	404	514	413	595	842	12
of	517	404	525	413	595	842	12
Biomechanics,	85	416	144	425	595	842	12
v.	146	416	154	425	595	842	12
41,	156	416	169	425	595	842	12
pp.	171	416	184	425	595	842	12
1015-1021,	186	416	232	425	595	842	12
2008.	235	416	257	425	595	842	12
[32]	85	431	102	440	595	842	12
ALTUN,	104	431	141	440	595	842	12
A.,	143	431	156	440	595	842	12
UGUR-ALTUN	158	431	224	440	595	842	12
B.,	227	429	238	440	595	842	12
“Melatonin:	241	429	289	440	595	842	12
therapeutic	292	429	336	440	595	842	12
and	339	429	353	440	595	842	12
clinical	356	429	385	440	595	842	12
utilization”,	388	429	435	440	595	842	12
International	438	431	491	440	595	842	12
Journal	494	431	525	440	595	842	12
of	85	443	93	452	595	842	12
Clinical	95	443	128	452	595	842	12
Practice,	130	443	166	452	595	842	12
v.	169	443	176	452	595	842	12
61,	179	443	191	452	595	842	12
n.	194	443	201	452	595	842	12
5,	204	443	211	452	595	842	12
pp.	214	443	227	452	595	842	12
835-845,	229	443	265	452	595	842	12
2007.	267	443	290	452	595	842	12
[33]	85	458	102	467	595	842	12
PEÑA,	105	458	134	467	595	842	12
E.,	138	458	149	467	595	842	12
et	152	458	159	467	595	842	12
al.,	163	458	176	467	595	842	12
“On	179	456	196	467	595	842	12
the	199	456	212	467	595	842	12
Mullins	215	456	246	467	595	842	12
effect	250	456	272	467	595	842	12
and	276	456	290	467	595	842	12
hysteresis	294	456	333	467	595	842	12
of	337	456	345	467	595	842	12
fibered	349	456	377	467	595	842	12
biological	381	456	420	467	595	842	12
materials:	424	456	463	467	595	842	12
A	467	456	474	467	595	842	12
comparison	478	456	524	467	595	842	12
between	85	468	118	479	595	842	12
continuous	121	468	165	479	595	842	12
and	167	468	182	479	595	842	12
discontinuous	184	468	240	479	595	842	12
damage	242	468	273	479	595	842	12
models”,	276	468	312	479	595	842	12
International	314	470	367	479	595	842	12
Journal	370	470	401	479	595	842	12
of	403	470	411	479	595	842	12
Solids	414	470	438	479	595	842	12
and	441	470	456	479	595	842	12
Structures,	458	470	502	479	595	842	12
v.	505	470	512	479	595	842	12
46,	515	470	527	479	595	842	12
pp.	85	482	98	491	595	842	12
1727-1735,	100	482	146	491	595	842	12
2009.	148	482	171	491	595	842	12
[34]	85	497	102	506	595	842	12
KANZOW,	106	497	153	506	595	842	12
C.,	157	497	169	506	595	842	12
et	173	497	180	506	595	842	12
al.,	185	497	198	506	595	842	12
“Levenberg–Marquardt	202	495	296	506	595	842	12
methods	301	497	334	506	595	842	12
with	339	497	356	506	595	842	12
strong	361	497	386	506	595	842	12
local	390	497	409	506	595	842	12
convergence	414	497	464	506	595	842	12
properties	468	497	508	506	595	842	12
for	513	497	524	506	595	842	12
solving	85	507	114	518	595	842	12
nonlinear	117	507	155	518	595	842	12
equations	157	507	196	518	595	842	12
with	198	507	216	518	595	842	12
convex	218	507	247	518	595	842	12
constraints”,	250	507	300	518	595	842	12
Journal	303	509	334	518	595	842	12
of	336	509	344	518	595	842	12
Computational	347	509	407	518	595	842	12
and	409	509	424	518	595	842	12
Applied	427	509	458	518	595	842	12
Mathematics,	460	509	515	518	595	842	12
v.	517	509	525	518	595	842	12
172,	85	521	103	530	595	842	12
n.	105	521	113	530	595	842	12
2,	115	521	123	530	595	842	12
pp.	125	521	138	530	595	842	12
375-397,	140	521	176	530	595	842	12
2004.	178	521	201	530	595	842	12
[35]	85	536	102	545	595	842	12
REBOUSSIN,	106	536	163	545	595	842	12
D.,	167	536	179	545	595	842	12
et	183	536	190	545	595	842	12
al.,	194	536	207	545	595	842	12
“Systematic	210	534	258	545	595	842	12
Review	262	534	293	545	595	842	12
for	296	534	308	545	595	842	12
the	312	534	324	545	595	842	12
2017	328	534	348	545	595	842	12
ACC/	351	534	374	545	595	842	12
AHA/	378	534	402	545	595	842	12
AAPA/	406	534	436	545	595	842	12
ABC/	440	534	463	545	595	842	12
ACPM/	467	534	498	545	595	842	12
AGS/	502	534	524	545	595	842	12
AphA/	85	548	112	557	595	842	12
ASH/	115	548	138	557	595	842	12
ASPC/	141	548	169	557	595	842	12
NMA/	171	548	197	557	595	842	12
PCNA	200	548	227	557	595	842	12
Guideline	230	548	269	557	595	842	12
for	272	548	284	557	595	842	12
the	287	548	299	557	595	842	12
Prevention,	302	548	348	557	595	842	12
Detection,	350	548	392	557	595	842	12
Evaluation,	395	548	441	557	595	842	12
and	444	548	458	557	595	842	12
Management	461	548	513	557	595	842	12
of	516	548	524	557	595	842	12
High	85	558	105	569	595	842	12
Blood	108	558	132	569	595	842	12
Pressure	134	558	168	569	595	842	12
in	171	558	179	569	595	842	12
Adults”,	181	558	215	569	595	842	12
Journal	217	560	249	569	595	842	12
of	251	560	259	569	595	842	12
the	261	560	273	569	595	842	12
American	276	560	315	569	595	842	12
College	317	560	348	569	595	842	12
of	351	560	359	569	595	842	12
Cardiology,	361	560	409	569	595	842	12
v.	412	560	419	569	595	842	12
71,	422	560	434	569	595	842	12
pp.	437	560	449	569	595	842	12
2176-2198,	452	560	498	569	595	842	12
2018.	500	560	523	569	595	842	12
[36]	85	575	102	584	595	842	12
HORNY,	105	575	143	584	595	842	12
L.,	146	575	157	584	595	842	12
et	161	575	168	584	595	842	12
al.,	171	575	184	584	595	842	12
“A	187	573	199	584	595	842	12
distribution	202	573	248	584	595	842	12
of	252	573	260	584	595	842	12
collagen	263	573	297	584	595	842	12
fiber	300	573	319	584	595	842	12
orientations	322	573	370	584	595	842	12
in	373	573	381	584	595	842	12
aortic	384	573	407	584	595	842	12
histological	410	573	457	584	595	842	12
section”,	460	573	495	584	595	842	12
In:	498	575	509	584	595	842	12
XII	512	575	525	584	595	842	12
Mediterranean	85	587	145	596	595	842	12
Conference	148	587	194	596	595	842	12
on	197	587	207	596	595	842	12
Medical	211	587	243	596	595	842	12
and	246	587	261	596	595	842	12
Biological	265	587	306	596	595	842	12
Engineering	309	587	359	596	595	842	12
and	362	587	377	596	595	842	12
Computing,	380	587	427	596	595	842	12
pp.	430	587	442	596	595	842	12
772-775,	446	587	481	596	595	842	12
Calcídica,	485	587	525	596	595	842	12
Grecia,	85	599	114	608	595	842	12
Mayo	117	599	140	608	595	842	12
2010.	142	599	165	608	595	842	12
[37]	85	614	102	623	595	842	12
ASTORGA,	105	614	155	623	595	842	12
C.,	158	614	169	623	595	842	12
et	173	614	180	623	595	842	12
al.,	183	614	196	623	595	842	12
“Melatonin	199	612	245	623	595	842	12
Decreases	248	612	288	623	595	842	12
Pulmonary	291	612	335	623	595	842	12
Vascular	338	612	374	623	595	842	12
Remodeling	377	612	426	623	595	842	12
and	429	612	444	623	595	842	12
Oxygen	447	612	478	623	595	842	12
Sensitivity	482	612	524	623	595	842	12
in	85	624	93	635	595	842	12
Pulmonary	95	624	139	635	595	842	12
Hypertensive	142	624	195	635	595	842	12
Newborn	197	624	235	635	595	842	12
Lambs”,	237	624	271	635	595	842	12
Frontiers	274	626	312	635	595	842	12
in	314	626	322	635	595	842	12
physiology,	325	626	371	635	595	842	12
v.	373	626	381	635	595	842	12
9,	383	626	391	635	595	842	12
pp.	393	626	406	635	595	842	12
185,	408	626	425	635	595	842	12
2018.	428	626	450	635	595	842	12
[38]	85	641	102	650	595	842	12
TORRES,	105	641	146	650	595	842	12
F.,	149	641	159	650	595	842	12
et	163	641	170	650	595	842	12
al.,	173	641	186	650	595	842	12
“Melatonin	189	639	235	650	595	842	12
reduces	240	641	270	650	595	842	12
oxidative	273	641	310	650	595	842	12
stress	314	641	336	650	595	842	12
and	339	641	353	650	595	842	12
improves	357	641	394	650	595	842	12
vascular	397	641	430	650	595	842	12
function	434	641	467	650	595	842	12
in	470	641	478	650	595	842	12
pulmonary	481	641	524	650	595	842	12
hypertensive	85	651	136	662	595	842	12
newborn	139	651	174	662	595	842	12
sheep”,	176	651	206	662	595	842	12
Journal	208	653	240	662	595	842	12
of	242	653	250	662	595	842	12
pineal	252	653	277	662	595	842	12
research,	280	653	317	662	595	842	12
v.	320	653	327	662	595	842	12
58,	330	653	343	662	595	842	12
n.	345	653	352	662	595	842	12
3,	355	653	363	662	595	842	12
pp.	365	653	378	662	595	842	12
362-373,	380	653	416	662	595	842	12
2015.	418	653	441	662	595	842	12
[39]	85	668	102	677	595	842	12
GONZÁLEZ-CANDIA,	106	668	204	677	595	842	12
A.,	208	668	220	677	595	842	12
et	224	668	232	677	595	842	12
al.,	236	668	249	677	595	842	12
“Melatonin	253	666	298	677	595	842	12
long-lasting	303	668	351	677	595	842	12
beneficial	355	668	394	677	595	842	12
effects	399	668	425	677	595	842	12
on	429	668	439	677	595	842	12
pulmonary	444	668	487	677	595	842	12
vascular	491	668	525	677	595	842	12
reactivity	85	678	123	689	595	842	12
and	126	678	140	689	595	842	12
redox	143	678	166	689	595	842	12
balance	169	678	199	689	595	842	12
in	202	678	210	689	595	842	12
chronic	213	678	243	689	595	842	12
hypoxic	246	678	278	689	595	842	12
ovine	281	678	303	689	595	842	12
neonates”,	306	678	348	689	595	842	12
Journal	352	680	383	689	595	842	12
of	386	680	394	689	595	842	12
pineal	397	680	422	689	595	842	12
research,	425	680	462	689	595	842	12
v.	465	680	472	689	595	842	12
68,	475	680	488	689	595	842	12
n.	491	680	498	689	595	842	12
1,	501	680	509	689	595	842	12
pp.	512	680	525	689	595	842	12
e12613,	85	692	117	701	595	842	12
2020.	120	692	142	701	595	842	12
[40]	85	707	102	716	595	842	12
HERRERA,	105	707	154	716	595	842	12
E.,	157	707	168	716	595	842	12
et	172	707	179	716	595	842	12
al.,	182	707	195	716	595	842	12
“High-altitude	198	705	256	716	595	842	12
chronic	259	707	289	716	595	842	12
hypoxia	292	707	325	716	595	842	12
during	328	707	354	716	595	842	12
gestation	357	707	393	716	595	842	12
and	396	707	411	716	595	842	12
after	414	707	432	716	595	842	12
birth	436	707	455	716	595	842	12
modifies	458	707	493	716	595	842	12
cardio-	496	707	525	716	595	842	12
vascular	85	717	118	728	595	842	12
responses	122	717	161	728	595	842	12
in	165	717	172	728	595	842	12
newborn	176	717	211	728	595	842	12
sheep”,	215	717	244	728	595	842	12
American	248	719	287	728	595	842	12
Journal	291	719	322	728	595	842	12
of	326	719	334	728	595	842	12
Physiology-Regulatory,	337	719	432	728	595	842	12
Integrative	436	719	480	728	595	842	12
and	483	719	499	728	595	842	12
Com-	502	719	525	728	595	842	12
parative	85	731	118	740	595	842	12
Physiology,	121	731	168	740	595	842	12
v.	171	731	178	740	595	842	12
292,	180	731	198	740	595	842	12
n.	200	731	208	740	595	842	12
6,	210	731	218	740	595	842	12
pp.	220	731	233	740	595	842	12
R2234-R2240,	235	731	295	740	595	842	12
2007.	297	731	320	740	595	842	12
[41]	85	746	102	755	595	842	12
BAKER,	107	746	144	755	595	842	12
J.,	149	746	158	755	595	842	12
KIMPINSKI,	164	746	218	755	595	842	12
K.,	224	746	236	755	595	842	12
“Role	242	744	265	755	595	842	12
of	270	744	279	755	595	842	12
melatonin	281	746	321	755	595	842	12
in	324	746	332	755	595	842	12
blood	337	746	360	755	595	842	12
pressure	366	746	399	755	595	842	12
regulation:	404	746	448	755	595	842	12
An	453	746	465	755	595	842	12
adjunct	471	746	500	755	595	842	12
anti-	506	746	525	755	595	842	12
hypertensive	85	758	136	767	595	842	12
agent”,	140	756	169	767	595	842	12
Clinical	173	758	205	767	595	842	12
and	210	758	225	767	595	842	12
Experimental	229	758	283	767	595	842	12
Pharmacology	287	758	346	767	595	842	12
and	350	758	365	767	595	842	12
Physiology,	369	758	416	767	595	842	12
v.	421	758	428	767	595	842	12
45,	432	758	445	767	595	842	12
n.	449	758	456	767	595	842	12
8,	461	758	468	767	595	842	12
pp.	472	758	485	767	595	842	12
755-766,	489	758	525	767	595	842	12
BEZMALINOVIC,	199	40	261	47	595	842	13
A.;	264	40	273	47	595	842	13
RIVERA,	276	40	307	47	595	842	13
E.;	309	40	318	47	595	842	13
GARCÍA-HERRERA,	320	40	393	47	595	842	13
C.,	395	40	405	47	595	842	13
et	407	40	412	47	595	842	13
al.	414	40	423	47	595	842	13
revista	425	40	446	47	595	842	13
Matéria,	448	40	475	47	595	842	13
v.26,	477	40	493	47	595	842	13
n.1,	495	40	507	47	595	842	13
2021	509	40	525	47	595	842	13
2018.	85	74	108	83	595	842	13
[42]	85	89	102	98	595	842	13
TARE	105	89	131	98	595	842	13
M.,	134	89	148	98	595	842	13
et	152	89	159	98	595	842	13
al.,	162	89	175	98	595	842	13
“Maternal	178	87	219	98	595	842	13
melatonin	222	87	262	98	595	842	13
administration	265	87	323	98	595	842	13
mitigates	326	87	363	98	595	842	13
coronary	366	87	402	98	595	842	13
stiffness	405	87	438	98	595	842	13
and	442	87	456	98	595	842	13
endothelial	459	87	504	98	595	842	13
dys-	507	87	525	98	595	842	13
function	85	99	118	110	595	842	13
and	121	99	135	110	595	842	13
improves	138	99	175	110	595	842	13
heart	178	99	198	110	595	842	13
resilience	201	99	239	110	595	842	13
to	242	99	250	110	595	842	13
insult	252	99	275	110	595	842	13
in	277	99	285	110	595	842	13
growth	288	99	316	110	595	842	13
restricted	319	99	356	110	595	842	13
lambs”,	359	99	389	110	595	842	13
Journal	393	101	424	110	595	842	13
of	427	101	434	110	595	842	13
Physiology,	437	101	484	110	595	842	13
v.	487	101	494	110	595	842	13
592,	497	101	514	110	595	842	13
n.	517	101	525	110	595	842	13
12,	85	113	98	122	595	842	13
pp.	100	113	113	122	595	842	13
2695-2709,	115	113	161	122	595	842	13
2014.	163	113	186	122	595	842	13
[43]	85	126	102	137	595	842	13
PRUSA	106	126	138	137	595	842	13
A.,	142	126	154	137	595	842	13
PLASS,	158	126	191	137	595	842	13
C.,	195	126	206	137	595	842	13
“Melatonin	211	126	256	137	595	842	13
attenuates	260	126	300	137	595	842	13
thiocyanate-induced	304	126	385	137	595	842	13
vasoconstriction	389	126	455	137	595	842	13
in	459	126	467	137	595	842	13
aortic	471	126	494	137	595	842	13
rings”,	498	126	524	137	595	842	13
Saudi	85	140	108	149	595	842	13
Pharmaceutical	110	140	174	149	595	842	13
Journal,	177	140	210	149	595	842	13
v.	213	140	220	149	595	842	13
25,	223	140	235	149	595	842	13
n.	238	140	245	149	595	842	13
7,	248	140	255	149	595	842	13
pp.	258	140	270	149	595	842	13
993-998,	273	140	309	149	595	842	13
2017.	311	140	334	149	595	842	13
[44]	85	155	102	164	595	842	13
GROSSMAN	105	155	160	164	595	842	13
E.,	163	155	174	164	595	842	13
et	178	155	185	164	595	842	13
al.,	188	155	201	164	595	842	13
“Effect	204	153	233	164	595	842	13
of	236	153	244	164	595	842	13
melatonin	248	153	288	164	595	842	13
on	291	153	301	164	595	842	13
nocturnal	304	153	341	164	595	842	13
blood	345	153	367	164	595	842	13
pressure:	371	153	406	164	595	842	13
meta-analysis	410	153	465	164	595	842	13
if	468	155	474	164	595	842	13
randomized	477	155	524	164	595	842	13
controlled	85	165	126	176	595	842	13
trials”,	128	165	155	176	595	842	13
Vascular	158	167	194	176	595	842	13
Health	196	167	223	176	595	842	13
and	226	167	241	176	595	842	13
Risk	243	167	261	176	595	842	13
Management,	263	167	318	176	595	842	13
v.	320	167	328	176	595	842	13
7,	330	167	338	176	595	842	13
pp.	340	167	353	176	595	842	13
577-584,	355	167	391	176	595	842	13
2011.	394	167	416	176	595	842	13
[45]	85	182	102	191	595	842	13
REPOVA-BEDNAROVA	105	182	211	191	595	842	13
K.,	215	182	227	191	595	842	13
et	230	182	237	191	595	842	13
al.,	241	182	254	191	595	842	13
“Effect	257	180	286	191	595	842	13
of	289	180	297	191	595	842	13
Captopril	301	180	339	191	595	842	13
and	342	180	356	191	595	842	13
Melatonin	360	180	401	191	595	842	13
on	404	180	414	191	595	842	13
Fibrotic	418	180	449	191	595	842	13
Rebuilding	453	180	497	191	595	842	13
of	500	180	509	191	595	842	13
the	512	180	524	191	595	842	13
Aorta	85	194	108	203	595	842	13
in	110	194	118	203	595	842	13
24	120	194	130	203	595	842	13
Hour	133	194	153	203	595	842	13
Light-Induced	156	194	213	203	595	842	13
Hypertension”,	216	192	277	203	595	842	13
Physiological	279	194	334	203	595	842	13
Research,	337	194	377	203	595	842	13
v.	379	194	387	203	595	842	13
62,	389	194	402	203	595	842	13
pp.	404	194	417	203	595	842	13
S135-S141,	419	194	466	203	595	842	13
2013.	469	194	491	203	595	842	13
ORCID	85	227	114	235	595	842	13
Alejandro	85	242	125	251	595	842	13
Bezmalinovic	128	242	183	251	595	842	13
https://orcid.org/0000-0002-2698-770X	227	242	386	251	595	842	13
Eugenio	85	257	118	266	595	842	13
Rivera	121	257	147	266	595	842	13
https://orcid.org/0000-0001-8103-2706	227	257	384	266	595	842	13
Claudio	85	273	117	282	595	842	13
García-Herrera	119	273	180	282	595	842	13
https://orcid.org/0000-0002-1283-8551	227	273	384	282	595	842	13
Diego	85	288	109	297	595	842	13
Celentano	112	288	152	297	595	842	13
https://orcid.org/0000-0002-7600-0619	227	288	384	297	595	842	13
Alejandro	85	303	125	312	595	842	13
González-Candia	128	303	197	312	595	842	13
https://orcid.org/0000-0001-8429-367X	227	303	386	312	595	842	13
Emilio	85	318	112	327	595	842	13
A.	115	318	124	327	595	842	13
Herrera	127	318	157	327	595	842	13
https://orcid.org/0000-0002-6342-085X	227	318	386	327	595	842	13
