https://doi.org/10.1590/S1413-24782021260008	57	31	232	41	454	652	1
ARTÍCULO	322	52	397	75	454	652	1
Percepción	59	87	142	110	454	652	1
de	147	87	166	110	454	652	1
estudiantes	170	87	259	110	454	652	1
y	264	87	271	110	454	652	1
profesores	276	87	356	110	454	652	1
jefes	361	87	397	110	454	652	1
sobre	80	105	122	128	454	652	1
la	127	105	140	128	454	652	1
eficacia	145	105	203	128	454	652	1
de	207	105	227	128	454	652	1
sanciones	231	105	308	128	454	652	1
formativas:	313	105	397	128	454	652	1
estudio	297	123	344	142	454	652	1
de	348	123	363	142	454	652	1
caso	367	123	397	142	454	652	1
Jonathan	254	157	301	173	454	652	1
Andrades-Moya	304	157	383	173	454	652	1
I	383	158	385	167	454	652	1
PALABRAS	57	528	96	540	454	652	1
CLAVE	99	528	122	540	454	652	1
convivencia	57	540	98	555	454	652	1
escolar;	101	540	127	555	454	652	1
reglamento	129	540	170	555	454	652	1
escolar;	172	540	199	555	454	652	1
castigos;	201	540	232	555	454	652	1
educación	234	540	270	555	454	652	1
moral.	272	540	295	555	454	652	1
I	57	576	58	583	454	652	1
Universidad	58	576	103	587	454	652	1
Católica	105	576	135	587	454	652	1
del	138	576	149	587	454	652	1
Maule,	152	576	177	587	454	652	1
Cauquenes,	180	576	225	587	454	652	1
Chile.	227	576	248	587	454	652	1
Profesor(a)	60	587	99	598	454	652	1
responsable	101	587	146	598	454	652	1
de	148	587	157	598	454	652	1
un	159	587	169	598	454	652	1
curso	171	587	191	598	454	652	1
determinado,	193	587	241	598	454	652	1
el	243	587	250	598	454	652	1
cual	252	587	267	598	454	652	1
guía	269	587	285	598	454	652	1
y	287	587	290	598	454	652	1
apoya	292	587	314	598	454	652	1
el	316	587	322	598	454	652	1
proceso	324	587	353	598	454	652	1
educativo.	355	587	393	598	454	652	1
1	57	587	60	594	454	652	1
Revista	57	616	81	626	454	652	1
Brasileira	83	616	115	626	454	652	1
de	117	616	126	626	454	652	1
Educação	128	616	171	626	454	652	1
v.	173	616	178	626	454	652	1
26	180	616	189	626	454	652	1
e2600082021	193	616	250	626	454	652	1
1	412	616	417	626	454	652	1
Jonathan	37	31	68	41	454	652	2
Andrades-Moya	70	31	122	41	454	652	2
PERCEPTION	57	54	122	69	454	652	2
OF	125	54	139	69	454	652	2
STUDENTS	142	54	197	69	454	652	2
AND	200	54	222	69	454	652	2
HEAD	225	54	254	69	454	652	2
TEACHERS	257	54	312	69	454	652	2
ON	315	54	331	69	454	652	2
THE	334	54	354	69	454	652	2
EFFECTIVENESS	57	69	139	84	454	652	2
OF	142	69	156	84	454	652	2
TRAINING	159	69	209	84	454	652	2
SANCTIONS:	212	69	275	84	454	652	2
CASE	278	69	305	84	454	652	2
STUDY	308	69	341	84	454	652	2
KEYWORDS	57	221	101	232	454	652	2
school	57	232	80	247	454	652	2
coexistence;	82	232	125	247	454	652	2
school	127	232	150	247	454	652	2
regulations;	152	232	194	247	454	652	2
punishments;	196	232	245	247	454	652	2
moral	247	232	268	247	454	652	2
education.	270	232	308	247	454	652	2
PERCEPÇÃO	57	408	117	423	454	652	2
DE	120	408	134	423	454	652	2
ALUNOS	137	408	178	423	454	652	2
E	180	408	187	423	454	652	2
PROFESSORES	190	408	264	423	454	652	2
SOBRE	267	408	302	423	454	652	2
A	305	408	311	423	454	652	2
EFICÁCIA	314	408	358	423	454	652	2
DE	57	423	71	438	454	652	2
SANÇÕES	73	423	122	438	454	652	2
DE	124	423	138	438	454	652	2
FORMAÇÃO	141	423	199	438	454	652	2
ACADÊMICA:	201	423	263	438	454	652	2
ESTUDO	265	423	306	438	454	652	2
DE	309	423	323	438	454	652	2
CASO	325	423	353	438	454	652	2
PALAVRAS-CHAVE	57	575	123	586	454	652	2
convivência	57	586	98	602	454	652	2
escolar;	101	586	127	602	454	652	2
regulamento	129	586	175	602	454	652	2
escolar;	177	586	204	602	454	652	2
punições;	206	586	240	602	454	652	2
educação	242	586	274	602	454	652	2
moral.	277	586	300	602	454	652	2
2	37	616	42	626	454	652	2
Revista	203	616	228	626	454	652	2
Brasileira	230	616	262	626	454	652	2
de	264	616	272	626	454	652	2
Educação	274	616	317	626	454	652	2
v.	319	616	325	626	454	652	2
26	327	616	336	626	454	652	2
e2600082021	340	616	397	626	454	652	2
Percepción	125	31	163	41	454	652	3
de	165	31	173	41	454	652	3
estudiantes	175	31	215	41	454	652	3
y	217	31	220	41	454	652	3
profesores	222	31	258	41	454	652	3
jefes	260	31	276	41	454	652	3
sobre	278	31	297	41	454	652	3
la	299	31	305	41	454	652	3
eficacia	307	31	333	41	454	652	3
de	335	31	343	41	454	652	3
sanciones	345	31	379	41	454	652	3
formativas	381	31	417	41	454	652	3
INTRODUCCIÓN	57	54	136	69	454	652	3
Comúnmente	85	75	143	93	454	652	3
los	146	75	157	93	454	652	3
centros	159	75	189	93	454	652	3
educativos	191	75	235	93	454	652	3
han	237	75	253	93	454	652	3
recurrido	255	75	293	93	454	652	3
a	295	75	299	93	454	652	3
la	301	75	309	93	454	652	3
aplicación	311	75	353	93	454	652	3
de	355	75	365	93	454	652	3
sancio-	367	75	397	93	454	652	3
nes	57	87	70	105	454	652	3
para	72	87	90	105	454	652	3
favorecer	92	87	130	105	454	652	3
el	132	87	139	105	454	652	3
cumplimiento	141	87	199	105	454	652	3
de	202	87	211	105	454	652	3
los	214	87	225	105	454	652	3
reglamentos.	227	87	280	105	454	652	3
Esto	282	87	301	105	454	652	3
no	303	87	314	105	454	652	3
solo	316	87	333	105	454	652	3
para	335	87	353	105	454	652	3
lograr	355	87	379	105	454	652	3
una	381	87	397	105	454	652	3
regulación	57	99	100	117	454	652	3
social	102	99	125	117	454	652	3
(Barreiro,	127	99	167	117	454	652	3
Beramendi	169	99	215	117	454	652	3
y	217	99	221	117	454	652	3
Zubieta,	224	99	259	117	454	652	3
2011),	261	99	288	117	454	652	3
sino,	289	99	309	117	454	652	3
también	310	99	344	117	454	652	3
para	346	99	364	117	454	652	3
otorgar	366	99	397	117	454	652	3
las	57	111	68	129	454	652	3
condiciones	70	111	119	129	454	652	3
necesarias	121	111	162	129	454	652	3
para	164	111	182	129	454	652	3
privilegiar	184	111	226	129	454	652	3
un	228	111	239	129	454	652	3
aprendizaje	241	111	289	129	454	652	3
efectivo	291	111	323	129	454	652	3
(Sandoval,	325	111	370	129	454	652	3
2014).	371	111	398	129	454	652	3
No	57	123	70	141	454	652	3
obstante,	72	123	110	141	454	652	3
en	111	123	121	141	454	652	3
los	123	123	135	141	454	652	3
últimos	137	123	168	141	454	652	3
años	170	123	189	141	454	652	3
se	191	123	199	141	454	652	3
ha	201	123	211	141	454	652	3
detectado	213	123	253	141	454	652	3
un	255	123	266	141	454	652	3
deterioro	268	123	306	141	454	652	3
en	308	123	318	141	454	652	3
las	320	123	331	141	454	652	3
relaciones	333	123	374	141	454	652	3
entre	376	123	397	141	454	652	3
los	57	135	68	153	454	652	3
diversos	72	135	105	153	454	652	3
agentes	108	135	140	153	454	652	3
escolares.	143	135	182	153	454	652	3
Esta	185	135	203	153	454	652	3
puede	207	135	232	153	454	652	3
estar	235	135	255	153	454	652	3
motivada	258	135	297	153	454	652	3
por	300	135	314	153	454	652	3
elementos	317	135	360	153	454	652	3
como	363	135	386	153	454	652	3
la	390	135	397	153	454	652	3
violencia	57	147	94	165	454	652	3
(Soto	97	147	120	165	454	652	3
y	124	147	128	165	454	652	3
Trucco,	131	147	163	165	454	652	3
2015)	165	147	190	165	454	652	3
o	193	147	198	165	454	652	3
el	202	147	209	165	454	652	3
nivel	212	147	232	165	454	652	3
de	236	147	246	165	454	652	3
segregación	249	147	298	165	454	652	3
(Murillo,	301	147	340	165	454	652	3
2016)	342	147	367	165	454	652	3
que	370	147	385	165	454	652	3
se	389	147	397	165	454	652	3
vivencia	57	159	90	177	454	652	3
en	93	159	103	177	454	652	3
la	106	159	113	177	454	652	3
educación.	115	159	160	177	454	652	3
Este	85	171	104	189	454	652	3
deterioro	108	171	147	189	454	652	3
de	150	171	160	189	454	652	3
las	164	171	175	189	454	652	3
relaciones	179	171	221	189	454	652	3
no	225	171	235	189	454	652	3
es	239	171	247	189	454	652	3
privativo	251	171	289	189	454	652	3
de	292	171	302	189	454	652	3
un	306	171	317	189	454	652	3
país	321	171	337	189	454	652	3
determinado,	341	171	398	189	454	652	3
sino	57	183	74	201	454	652	3
más	77	183	94	201	454	652	3
bien	97	183	115	201	454	652	3
una	119	183	134	201	454	652	3
realidad	137	183	171	201	454	652	3
transversal	174	183	218	201	454	652	3
que	221	183	236	201	454	652	3
ha	240	183	250	201	454	652	3
incidido	253	183	288	201	454	652	3
en	291	183	301	201	454	652	3
que	304	183	319	201	454	652	3
organismos	322	183	370	201	454	652	3
como	374	183	397	201	454	652	3
United	57	195	86	213	454	652	3
Nations	89	195	122	213	454	652	3
International	124	195	180	213	454	652	3
Children's	182	195	224	213	454	652	3
Emergency	227	195	275	213	454	652	3
Fund	277	195	299	213	454	652	3
(Unicef	302	195	334	213	454	652	3
)	335	195	338	213	454	652	3
se	341	195	349	213	454	652	3
ocupen	352	195	382	213	454	652	3
del	384	195	397	213	454	652	3
tema	57	207	77	225	454	652	3
a	80	207	85	225	454	652	3
través	88	207	112	225	454	652	3
de	115	207	125	225	454	652	3
distintas	127	207	163	225	454	652	3
investigaciones.	166	207	231	225	454	652	3
Por	233	207	248	225	454	652	3
ejemplo,	251	207	286	225	454	652	3
en	288	207	299	225	454	652	3
el	301	207	309	225	454	652	3
2011	311	207	332	225	454	652	3
Unicef	335	207	364	225	454	652	3
efectuó	366	207	397	225	454	652	3
un	57	219	68	237	454	652	3
estudio	71	219	101	237	454	652	3
sobre	105	219	127	237	454	652	3
los	130	219	142	237	454	652	3
prejuicios	145	219	185	237	454	652	3
y	189	219	193	237	454	652	3
la	197	219	204	237	454	652	3
discriminación	207	219	269	237	454	652	3
a	273	219	277	237	454	652	3
nivel	280	219	300	237	454	652	3
de	304	219	314	237	454	652	3
Latinoamérica	317	219	378	237	454	652	3
y	382	219	386	237	454	652	3
el	390	219	397	237	454	652	3
Caribe.	57	231	88	249	454	652	3
En	89	231	102	249	454	652	3
su	104	231	113	249	454	652	3
reporte	115	231	145	249	454	652	3
dio	147	231	160	249	454	652	3
a	162	231	167	249	454	652	3
conocer	169	231	201	249	454	652	3
que	203	231	218	249	454	652	3
los	220	231	232	249	454	652	3
alumnos	234	231	269	249	454	652	3
y	271	231	276	249	454	652	3
alumnas,	278	231	315	249	454	652	3
menores	316	231	351	249	454	652	3
de	353	231	363	249	454	652	3
14	365	231	376	249	454	652	3
años	378	231	397	249	454	652	3
pertenecientes	57	243	117	261	454	652	3
a	120	243	125	261	454	652	3
escuelas	128	243	161	261	454	652	3
municipalizadas,	164	243	234	261	454	652	3
estatales	237	243	271	261	454	652	3
y/o	275	243	288	261	454	652	3
dependientes	291	243	347	261	454	652	3
del	350	243	363	261	454	652	3
Estado,	366	243	398	261	454	652	3
presentan	57	255	97	273	454	652	3
los	100	255	112	273	454	652	3
más	114	255	131	273	454	652	3
altos	134	255	153	273	454	652	3
índices	156	255	185	273	454	652	3
de	188	255	198	273	454	652	3
discriminación	200	255	262	273	454	652	3
(Unicef,	265	255	299	273	454	652	3
2011).	301	255	328	273	454	652	3
Nuevamente	85	267	138	285	454	652	3
Unicef	140	267	169	285	454	652	3
en	171	267	181	285	454	652	3
el	183	267	190	285	454	652	3
año	192	267	207	285	454	652	3
2014,	209	267	233	285	454	652	3
reveló	234	267	259	285	454	652	3
un	261	267	272	285	454	652	3
estudio	274	267	304	285	454	652	3
internacional	307	267	361	285	454	652	3
llamado	363	267	397	285	454	652	3
Hidden	57	279	87	297	454	652	3
in	89	279	97	297	454	652	3
plain	100	279	120	297	454	652	3
sight:	122	279	144	297	454	652	3
A	146	279	152	297	454	652	3
statistical	154	279	192	297	454	652	3
analysis	194	279	225	297	454	652	3
of	227	279	234	297	454	652	3
violence	236	279	268	297	454	652	3
against	270	279	299	297	454	652	3
children	301	279	332	297	454	652	3
(Unicef,	335	279	369	297	454	652	3
2014),	370	279	398	297	454	652	3
en	57	291	67	309	454	652	3
el	70	291	77	309	454	652	3
que	80	291	95	309	454	652	3
expuso	98	291	127	309	454	652	3
datos	130	291	152	309	454	652	3
sobre	155	291	178	309	454	652	3
violencia	181	291	218	309	454	652	3
escolar	221	291	249	309	454	652	3
en	252	291	262	309	454	652	3
diversos	265	291	299	309	454	652	3
países	302	291	327	309	454	652	3
a	330	291	334	309	454	652	3
nivel	337	291	357	309	454	652	3
mundial.	360	291	398	309	454	652	3
Según	57	303	83	321	454	652	3
Unicef	85	303	113	321	454	652	3
(2014),	115	303	145	321	454	652	3
en	146	303	156	321	454	652	3
Chile	158	303	181	321	454	652	3
los	183	303	195	321	454	652	3
niños	196	303	219	321	454	652	3
y	221	303	226	321	454	652	3
niñas	228	303	250	321	454	652	3
entre	252	303	273	321	454	652	3
13	275	303	285	321	454	652	3
a	287	303	291	321	454	652	3
15	293	303	304	321	454	652	3
años	306	303	325	321	454	652	3
alcanzan	327	303	362	321	454	652	3
un	364	303	375	321	454	652	3
nivel	377	303	397	321	454	652	3
del	57	315	69	333	454	652	3
30%	72	315	90	333	454	652	3
de	93	315	103	333	454	652	3
violencia.	106	315	145	333	454	652	3
Lo	148	315	160	333	454	652	3
cual	163	315	179	333	454	652	3
demostró	182	315	222	333	454	652	3
la	224	315	232	333	454	652	3
necesidad	234	315	275	333	454	652	3
de	278	315	288	333	454	652	3
un	291	315	301	333	454	652	3
cambio	304	315	335	333	454	652	3
de	338	315	348	333	454	652	3
perspectiva	350	315	397	333	454	652	3
en	57	327	67	345	454	652	3
el	69	327	77	345	454	652	3
abordaje	79	327	115	345	454	652	3
y	117	327	122	345	454	652	3
resolución	125	327	167	345	454	652	3
de	170	327	180	345	454	652	3
las	183	327	194	345	454	652	3
situaciones	196	327	242	345	454	652	3
problemáticas.	245	327	306	345	454	652	3
En	85	339	98	357	454	652	3
efecto,	101	339	128	357	454	652	3
el	130	339	137	357	454	652	3
Ministerio	140	339	185	357	454	652	3
de	187	339	197	357	454	652	3
Educación	200	339	245	357	454	652	3
de	248	339	257	357	454	652	3
Chile	260	339	284	357	454	652	3
(Mineduc)	286	339	332	357	454	652	3
adopta	334	339	363	357	454	652	3
un	365	339	376	357	454	652	3
mo-	379	339	397	357	454	652	3
delo	57	351	75	369	454	652	3
basado	78	351	106	369	454	652	3
en	109	351	119	369	454	652	3
la	122	351	130	369	454	652	3
convivencia	133	351	181	369	454	652	3
escolar	184	351	213	369	454	652	3
(desde	216	351	243	369	454	652	3
ahora	246	351	269	369	454	652	3
CE)	272	351	291	369	454	652	3
en	294	351	304	369	454	652	3
reemplazo	307	351	350	369	454	652	3
parcial	354	351	381	369	454	652	3
del	384	351	397	369	454	652	3
modelo	57	363	88	381	454	652	3
punitivo	91	363	126	381	454	652	3
o	129	363	134	381	454	652	3
disciplinario.	137	363	191	381	454	652	3
Con	193	363	211	381	454	652	3
la	214	363	221	381	454	652	3
CE	224	363	239	381	454	652	3
se	242	363	250	381	454	652	3
pretende	253	363	290	381	454	652	3
promover	292	363	333	381	454	652	3
entre	335	363	357	381	454	652	3
todos	359	363	382	381	454	652	3
los	385	363	397	381	454	652	3
agentes	57	375	88	393	454	652	3
educativos,	91	375	137	393	454	652	3
el	139	375	146	393	454	652	3
sano	149	375	168	393	454	652	3
convivir,	171	375	206	393	454	652	3
la	208	375	215	393	454	652	3
resolución	218	375	261	393	454	652	3
pacífica	264	375	295	393	454	652	3
del	298	375	311	393	454	652	3
conflicto,	313	375	352	393	454	652	3
el	354	375	362	393	454	652	3
diálogo,	364	375	398	393	454	652	3
el	57	387	64	405	454	652	3
refuerzo	67	387	101	405	454	652	3
de	104	387	114	405	454	652	3
valores,	116	387	148	405	454	652	3
entre	150	387	171	405	454	652	3
otros	174	387	195	405	454	652	3
factores	197	387	230	405	454	652	3
(Trucco	232	387	265	405	454	652	3
y	268	387	273	405	454	652	3
Inostroza,	275	387	318	405	454	652	3
2017).	319	387	347	405	454	652	3
Este	85	399	104	417	454	652	3
cambio	105	399	136	417	454	652	3
de	137	399	147	417	454	652	3
perspectiva	149	399	195	417	454	652	3
no	197	399	207	417	454	652	3
queda	209	399	234	417	454	652	3
solo	236	399	252	417	454	652	3
en	254	399	264	417	454	652	3
discursos	266	399	303	417	454	652	3
gubernamentales,	305	399	377	417	454	652	3
sino,	378	399	398	417	454	652	3
se	57	411	65	429	454	652	3
hace	68	411	87	429	454	652	3
presente	91	411	126	429	454	652	3
a	129	411	134	429	454	652	3
través	137	411	161	429	454	652	3
de	165	411	175	429	454	652	3
marcos	178	411	208	429	454	652	3
legislativos/normativos	211	411	307	429	454	652	3
como	311	411	334	429	454	652	3
la	338	411	345	429	454	652	3
Ley	348	411	364	429	454	652	3
20.845	368	411	397	429	454	652	3
de	57	423	67	441	454	652	3
Inclusión	69	423	108	441	454	652	3
Escolar	111	423	142	441	454	652	3
(Chile,	145	423	174	441	454	652	3
2015b)	176	423	205	441	454	652	3
y	208	423	212	441	454	652	3
la	215	423	222	441	454	652	3
Política	224	423	256	441	454	652	3
Nacional	259	423	296	441	454	652	3
de	299	423	309	441	454	652	3
Convivencia	311	423	363	441	454	652	3
Escolar	366	423	397	441	454	652	3
(Chile,	57	435	86	453	454	652	3
2015c).	89	435	121	453	454	652	3
Los	123	435	140	453	454	652	3
que	143	435	158	453	454	652	3
son	162	435	176	453	454	652	3
formuladas	180	435	227	453	454	652	3
con	230	435	245	453	454	652	3
el	249	435	256	453	454	652	3
fin	259	435	271	453	454	652	3
de	274	435	284	453	454	652	3
afrontar	288	435	321	453	454	652	3
los	325	435	336	453	454	652	3
problemas	340	435	383	453	454	652	3
de	387	435	397	453	454	652	3
discriminación,	57	447	121	465	454	652	3
violencia,	123	447	163	465	454	652	3
exclusión,	165	447	206	465	454	652	3
entre	208	447	230	465	454	652	3
otros.	232	447	256	465	454	652	3
En	85	459	98	477	454	652	3
el	101	459	109	477	454	652	3
caso	112	459	130	477	454	652	3
de	134	459	143	477	454	652	3
la	147	459	154	477	454	652	3
Política	158	459	189	477	454	652	3
Nacional	193	459	231	477	454	652	3
de	234	459	244	477	454	652	3
Convivencia	248	459	300	477	454	652	3
Escolar	303	459	335	477	454	652	3
(PNCE)	338	459	375	477	454	652	3
y	379	459	383	477	454	652	3
en	387	459	397	477	454	652	3
orientaciones	57	471	112	489	454	652	3
sobre	115	471	137	489	454	652	3
CE,	140	471	158	489	454	652	3
el	160	471	167	489	454	652	3
Estado	170	471	199	489	454	652	3
chileno	202	471	233	489	454	652	3
plantea	236	471	266	489	454	652	3
que	269	471	284	489	454	652	3
todo	287	471	306	489	454	652	3
establecimiento	309	471	375	489	454	652	3
edu-	377	471	397	489	454	652	3
cacional	57	483	91	501	454	652	3
debe	94	483	113	501	454	652	3
contar	116	483	143	501	454	652	3
con	146	483	161	501	454	652	3
un	164	483	175	501	454	652	3
reglamento	177	483	225	501	454	652	3
de	228	483	238	501	454	652	3
CE	241	483	256	501	454	652	3
que	259	483	274	501	454	652	3
incluya	277	483	307	501	454	652	3
las	310	483	321	501	454	652	3
normas	323	483	355	501	454	652	3
de	358	483	367	501	454	652	3
la	370	483	378	501	454	652	3
ins-	381	483	397	501	454	652	3
titución	57	495	89	513	454	652	3
y	92	495	96	513	454	652	3
las	99	495	110	513	454	652	3
respectivas	112	495	157	513	454	652	3
sanciones	160	495	199	513	454	652	3
para	202	495	220	513	454	652	3
aquellos	222	495	256	513	454	652	3
que	259	495	274	513	454	652	3
las	276	495	287	513	454	652	3
transgredan.	290	495	342	513	454	652	3
No	344	495	357	513	454	652	3
obstante,	359	495	398	513	454	652	3
estas	57	507	77	525	454	652	3
sanciones	80	507	121	525	454	652	3
deben	124	507	150	525	454	652	3
escapar	153	507	184	525	454	652	3
del	188	507	201	525	454	652	3
marco	204	507	231	525	454	652	3
punitivo	234	507	270	525	454	652	3
(por	273	507	291	525	454	652	3
ejemplo	295	507	328	525	454	652	3
castigos	332	507	365	525	454	652	3
físicos,	369	507	398	525	454	652	3
psicológicos,	57	519	110	537	454	652	3
suspensiones,	112	519	169	537	454	652	3
expulsión,	171	519	214	537	454	652	3
entre	216	519	237	537	454	652	3
otros)	241	519	265	537	454	652	3
y	268	519	273	537	454	652	3
enfocarse	276	519	315	537	454	652	3
en	319	519	329	537	454	652	3
una	332	519	347	537	454	652	3
perspectiva	350	519	397	537	454	652	3
formativa	57	531	97	549	454	652	3
(Chile,	100	531	129	549	454	652	3
2015a,	131	531	159	549	454	652	3
2015c)	161	531	190	549	454	652	3
que	193	531	208	549	454	652	3
no	210	531	221	549	454	652	3
considere	224	531	263	549	454	652	3
las	266	531	277	549	454	652	3
sanciones	280	531	320	549	454	652	3
tradicionales.	322	531	378	549	454	652	3
El	85	543	95	561	454	652	3
propósito	99	543	139	561	454	652	3
de	143	543	153	561	454	652	3
las	157	543	168	561	454	652	3
sanciones	171	543	212	561	454	652	3
formativas,	216	543	263	561	454	652	3
es	266	543	275	561	454	652	3
que	278	543	294	561	454	652	3
los	297	543	309	561	454	652	3
estudiantes	313	543	360	561	454	652	3
a	364	543	369	561	454	652	3
través	372	543	397	561	454	652	3
de	57	555	67	573	454	652	3
la	71	555	78	573	454	652	3
práctica	82	555	115	573	454	652	3
de	119	555	129	573	454	652	3
valores,	133	555	165	573	454	652	3
la	168	555	176	573	454	652	3
reparación	179	555	222	573	454	652	3
positiva	225	555	258	573	454	652	3
u	261	555	267	573	454	652	3
otro	270	555	288	573	454	652	3
tipo	292	555	309	573	454	652	3
de	313	555	323	573	454	652	3
acción	327	555	354	573	454	652	3
remedial,	358	555	398	573	454	652	3
auto-regulen	57	567	112	585	454	652	3
sus	115	567	128	585	454	652	3
conductas	132	567	175	585	454	652	3
y	178	567	183	585	454	652	3
no	187	567	198	585	454	652	3
continúen	201	567	244	585	454	652	3
transgrediendo	248	567	312	585	454	652	3
normas.	316	567	351	585	454	652	3
Esto	354	567	373	585	454	652	3
sería	377	567	397	585	454	652	3
posible	57	579	86	597	454	652	3
producto	88	579	126	597	454	652	3
del	128	579	141	597	454	652	3
aprendizaje	143	579	191	597	454	652	3
valórico	193	579	226	597	454	652	3
y	228	579	232	597	454	652	3
la	234	579	242	597	454	652	3
supremacía	244	579	291	597	454	652	3
de	293	579	303	597	454	652	3
los	305	579	316	597	454	652	3
estímulos	318	579	358	597	454	652	3
positivos	360	579	397	597	454	652	3
Revista	57	616	81	626	454	652	3
Brasileira	83	616	115	626	454	652	3
de	117	616	126	626	454	652	3
Educação	128	616	171	626	454	652	3
v.	173	616	178	626	454	652	3
26	180	616	189	626	454	652	3
e2600082021	193	616	250	626	454	652	3
3	412	616	417	626	454	652	3
Jonathan	37	31	68	41	454	652	4
Andrades-Moya	70	31	122	41	454	652	4
por	57	54	71	72	454	652	4
sobre	75	54	97	72	454	652	4
los	101	54	113	72	454	652	4
castigos	116	54	146	72	454	652	4
punitivos	150	54	189	72	454	652	4
(Chile,	193	54	223	72	454	652	4
2015c).	226	54	258	72	454	652	4
Sin	261	54	275	72	454	652	4
embargo,	279	54	318	72	454	652	4
en	321	54	331	72	454	652	4
el	335	54	342	72	454	652	4
año	346	54	361	72	454	652	4
2017	365	54	386	72	454	652	4
el	390	54	397	72	454	652	4
Instituto	57	66	94	84	454	652	4
Nacional	97	66	136	84	454	652	4
de	138	66	149	84	454	652	4
la	151	66	159	84	454	652	4
Juventud	162	66	200	84	454	652	4
de	203	66	213	84	454	652	4
Chile	216	66	240	84	454	652	4
(Injuv)	243	66	272	84	454	652	4
publica	275	66	306	84	454	652	4
resultados	309	66	352	84	454	652	4
obtenidos	355	66	397	84	454	652	4
en	57	78	67	96	454	652	4
un	69	78	80	96	454	652	4
sondeo	83	78	113	96	454	652	4
realizado	116	78	154	96	454	652	4
a	157	78	161	96	454	652	4
jóvenes	164	78	195	96	454	652	4
entre	198	78	220	96	454	652	4
15	222	78	233	96	454	652	4
y	235	78	240	96	454	652	4
29	243	78	253	96	454	652	4
años	256	78	275	96	454	652	4
sobre	278	78	300	96	454	652	4
el	303	78	310	96	454	652	4
bullying	313	78	346	96	454	652	4
escolar,	348	78	380	96	454	652	4
que	382	78	397	96	454	652	4
reveló	57	90	82	108	454	652	4
cifras	85	90	108	108	454	652	4
negativas,	111	90	153	108	454	652	4
a	155	90	159	108	454	652	4
saber:	162	90	187	108	454	652	4
•	85	103	89	121	454	652	4
el	102	103	109	121	454	652	4
84%	112	103	131	121	454	652	4
de	134	103	144	121	454	652	4
los	147	103	158	121	454	652	4
participantes	161	103	215	121	454	652	4
afirma	218	103	245	121	454	652	4
conocer	248	103	281	121	454	652	4
o	284	103	289	121	454	652	4
ser	292	103	304	121	454	652	4
testigo	307	103	335	121	454	652	4
de	338	103	348	121	454	652	4
situaciones	351	103	397	121	454	652	4
de	102	115	112	133	454	652	4
bullying;	115	115	152	133	454	652	4
•	85	127	89	145	454	652	4
el	102	127	109	145	454	652	4
58%	113	127	131	145	454	652	4
afirma	134	127	161	145	454	652	4
ser	164	127	176	145	454	652	4
testigo	179	127	207	145	454	652	4
de	211	127	221	145	454	652	4
descalificaciones	224	127	293	145	454	652	4
hacia	296	127	318	145	454	652	4
estudiantes	321	127	368	145	454	652	4
u	371	127	376	145	454	652	4
otro	380	127	397	145	454	652	4
miembro	102	139	140	157	454	652	4
escolar	143	139	171	157	454	652	4
(Injuv,	174	139	201	157	454	652	4
2017).	203	139	230	157	454	652	4
Estos	85	164	108	181	454	652	4
resultados	111	164	153	181	454	652	4
provocan	155	164	193	181	454	652	4
cuestionamientos	196	164	269	181	454	652	4
sobre	271	164	293	181	454	652	4
la	296	164	303	181	454	652	4
efectividad	305	164	351	181	454	652	4
de	353	164	363	181	454	652	4
las	365	164	376	181	454	652	4
san-	379	164	397	181	454	652	4
ciones	57	176	83	194	454	652	4
formativas.	85	176	131	194	454	652	4
Además	133	176	167	194	454	652	4
se	169	176	177	194	454	652	4
suma	179	176	201	194	454	652	4
otro	203	176	220	194	454	652	4
fenómeno	223	176	265	194	454	652	4
particular,	267	176	309	194	454	652	4
al	310	176	317	194	454	652	4
menos	319	176	347	194	454	652	4
en	349	176	359	194	454	652	4
contexto	361	176	397	194	454	652	4
chileno,	57	188	89	206	454	652	4
no	90	188	101	206	454	652	4
se	103	188	111	206	454	652	4
han	113	188	128	206	454	652	4
identificado	130	188	179	206	454	652	4
investigaciones	181	188	242	206	454	652	4
enfocadas	244	188	285	206	454	652	4
en	287	188	296	206	454	652	4
las	298	188	309	206	454	652	4
sanciones	311	188	350	206	454	652	4
formativas.	352	188	398	206	454	652	4
Solo	57	200	76	218	454	652	4
se	78	200	87	218	454	652	4
cuenta	89	200	117	218	454	652	4
con	119	200	135	218	454	652	4
la	137	200	144	218	454	652	4
información	147	200	198	218	454	652	4
oficial	201	200	226	218	454	652	4
brindada	229	200	266	218	454	652	4
por	269	200	283	218	454	652	4
el	286	200	293	218	454	652	4
Mineduc.	296	200	337	218	454	652	4
Según	85	212	113	230	454	652	4
lo	118	212	126	230	454	652	4
expuesto	131	212	171	230	454	652	4
se	175	212	184	230	454	652	4
plantea	188	212	222	230	454	652	4
el	226	212	234	230	454	652	4
propósito	238	212	282	230	454	652	4
de	286	212	297	230	454	652	4
analizar	301	212	337	230	454	652	4
la	342	212	349	230	454	652	4
óptica	354	212	382	230	454	652	4
de	386	212	397	230	454	652	4
alumnos/as	57	225	106	242	454	652	4
y	110	225	114	242	454	652	4
profesores/as	118	225	175	242	454	652	4
jefes	178	225	198	242	454	652	4
de	201	225	211	242	454	652	4
un	215	225	226	242	454	652	4
colegio	229	225	260	242	454	652	4
de	264	225	274	242	454	652	4
la	278	225	285	242	454	652	4
comuna	289	225	323	242	454	652	4
de	326	225	337	242	454	652	4
Maule,	340	225	371	242	454	652	4
sobre	374	225	397	242	454	652	4
la	57	237	64	255	454	652	4
eficacia	68	237	100	255	454	652	4
de	103	237	114	255	454	652	4
las	117	237	129	255	454	652	4
sanciones	132	237	174	255	454	652	4
formativas.	178	237	226	255	454	652	4
Cabe	229	237	252	255	454	652	4
señalar	256	237	286	255	454	652	4
que	290	237	305	255	454	652	4
la	309	237	316	255	454	652	4
propuesta	320	237	363	255	454	652	4
de	366	237	377	255	454	652	4
este	380	237	397	255	454	652	4
escrito	57	249	86	267	454	652	4
se	89	249	97	267	454	652	4
apoya	100	249	125	267	454	652	4
en	129	249	139	267	454	652	4
una	142	249	158	267	454	652	4
investigación,	161	249	221	267	454	652	4
realizada	224	249	262	267	454	652	4
por	266	249	280	267	454	652	4
el	284	249	291	267	454	652	4
autor,	294	249	319	267	454	652	4
en	322	249	332	267	454	652	4
el	335	249	343	267	454	652	4
marco	346	249	373	267	454	652	4
de	376	249	386	267	454	652	4
la	389	249	397	267	454	652	4
obtención	57	261	100	279	454	652	4
del	103	261	116	279	454	652	4
grado	119	261	144	279	454	652	4
de	147	261	157	279	454	652	4
Magíster.	160	261	202	279	454	652	4
MARCO	57	290	95	305	454	652	4
TEÓRICO	98	290	142	305	454	652	4
La	85	311	97	329	454	652	4
convivencia	99	311	147	329	454	652	4
escolar	150	311	178	329	454	652	4
presenta	180	311	215	329	454	652	4
una	218	311	233	329	454	652	4
serie	235	311	255	329	454	652	4
de	257	311	267	329	454	652	4
características	269	311	327	329	454	652	4
que	329	311	345	329	454	652	4
contribuyen	347	311	397	329	454	652	4
a	57	323	61	341	454	652	4
generar	64	323	96	341	454	652	4
un	99	323	110	341	454	652	4
ambiente	113	323	152	341	454	652	4
propicio	155	323	190	341	454	652	4
para	193	323	211	341	454	652	4
el	215	323	222	341	454	652	4
aprendizaje.	225	323	276	341	454	652	4
Una	278	323	296	341	454	652	4
de	299	323	309	341	454	652	4
estas	313	323	332	341	454	652	4
se	336	323	344	341	454	652	4
centra	347	323	373	341	454	652	4
en	376	323	386	341	454	652	4
el	390	323	397	341	454	652	4
modo	57	336	81	353	454	652	4
de	83	336	92	353	454	652	4
regulación	94	336	137	353	454	652	4
conductual	139	336	184	353	454	652	4
(Boarini,	185	336	222	353	454	652	4
2013;	223	336	247	353	454	652	4
Lopes	248	336	274	353	454	652	4
y	276	336	280	353	454	652	4
Gomes,	282	336	315	353	454	652	4
2012).	316	336	342	353	454	652	4
Sin	344	336	358	353	454	652	4
embargo,	359	336	398	353	454	652	4
esta	57	348	73	366	454	652	4
aún	75	348	91	366	454	652	4
se	93	348	102	366	454	652	4
asocia	104	348	129	366	454	652	4
a	132	348	137	366	454	652	4
la	139	348	146	366	454	652	4
perspectiva	149	348	196	366	454	652	4
punitiva	198	348	233	366	454	652	4
(Lellis	235	348	262	366	454	652	4
y	265	348	270	366	454	652	4
González,	272	348	315	366	454	652	4
2012)	317	348	342	366	454	652	4
como	344	348	368	366	454	652	4
fuente	370	348	397	366	454	652	4
de	57	360	67	378	454	652	4
control.	70	360	103	378	454	652	4
Por	106	360	121	378	454	652	4
este	125	360	141	378	454	652	4
motivo	145	360	174	378	454	652	4
una	178	360	194	378	454	652	4
serie	197	360	217	378	454	652	4
estudios	220	360	255	378	454	652	4
señalan	259	360	290	378	454	652	4
la	294	360	301	378	454	652	4
necesidad	304	360	346	378	454	652	4
de	349	360	359	378	454	652	4
cambiar	363	360	397	378	454	652	4
desde	57	372	80	390	454	652	4
una	83	372	98	390	454	652	4
perspectiva	101	372	147	390	454	652	4
disciplinaria	150	372	201	390	454	652	4
o	204	372	209	390	454	652	4
punitiva,	212	372	249	390	454	652	4
hacia	250	372	272	390	454	652	4
una	275	372	290	390	454	652	4
enfocada	293	372	330	390	454	652	4
en	333	372	343	390	454	652	4
lo	345	372	353	390	454	652	4
formativo	356	372	397	390	454	652	4
(Baquedano	57	384	107	402	454	652	4
y	110	384	115	402	454	652	4
Echeverría,	118	384	166	402	454	652	4
2013;	168	384	192	402	454	652	4
Cuchan	195	384	228	402	454	652	4
y	231	384	235	402	454	652	4
D'Arcángelo,	238	384	295	402	454	652	4
2017;	297	384	320	402	454	652	4
Eyng	323	384	346	402	454	652	4
et	349	384	356	402	454	652	4
al.,	358	384	371	402	454	652	4
2013;	374	384	397	402	454	652	4
Lellis	57	397	80	414	454	652	4
y	83	397	88	414	454	652	4
González,	91	397	133	414	454	652	4
2012;	136	397	159	414	454	652	4
Oliveira	162	397	196	414	454	652	4
de	199	397	209	414	454	652	4
Vasconcelos,	211	397	264	414	454	652	4
2017;	266	397	290	414	454	652	4
Viscardi,	292	397	330	414	454	652	4
2017).	332	397	359	414	454	652	4
Es	361	397	372	414	454	652	4
decir,	375	397	398	414	454	652	4
permutar	57	409	95	427	454	652	4
el	98	409	105	427	454	652	4
castigo	108	409	137	427	454	652	4
por	140	409	154	427	454	652	4
el	156	409	164	427	454	652	4
aprendizaje.	166	409	217	427	454	652	4
Según	85	421	111	439	454	652	4
Lellis	114	421	138	439	454	652	4
y	140	421	145	439	454	652	4
González	148	421	188	439	454	652	4
(2012),	191	421	221	439	454	652	4
la	223	421	230	439	454	652	4
urgencia	233	421	269	439	454	652	4
de	271	421	281	439	454	652	4
este	284	421	300	439	454	652	4
cambio	303	421	333	439	454	652	4
puede	336	421	361	439	454	652	4
ser	364	421	376	439	454	652	4
pro-	379	421	397	439	454	652	4
ducto	57	433	80	451	454	652	4
de	83	433	93	451	454	652	4
dos	96	433	110	451	454	652	4
aspectos:	113	433	150	451	454	652	4
•	85	445	89	463	454	652	4
del	102	445	115	463	454	652	4
agotamiento	117	445	169	463	454	652	4
de	171	445	181	463	454	652	4
la	183	445	190	463	454	652	4
perspectiva	192	445	238	463	454	652	4
disciplinaria	240	445	291	463	454	652	4
al	293	445	300	463	454	652	4
no	302	445	313	463	454	652	4
ser	315	445	327	463	454	652	4
efectiva	329	445	361	463	454	652	4
respecto	363	445	397	463	454	652	4
a	102	457	107	475	454	652	4
las	109	457	120	475	454	652	4
nuevas	123	457	151	475	454	652	4
exigencias	154	457	196	475	454	652	4
generacionales;	199	457	262	475	454	652	4
•	85	470	89	488	454	652	4
que	102	470	117	488	454	652	4
esta	120	470	136	488	454	652	4
contribuye	140	470	184	488	454	652	4
a	187	470	192	488	454	652	4
la	195	470	202	488	454	652	4
persistencia	205	470	254	488	454	652	4
de	257	470	267	488	454	652	4
la	270	470	277	488	454	652	4
violencia	281	470	318	488	454	652	4
y	321	470	325	488	454	652	4
a	328	470	333	488	454	652	4
la	336	470	343	488	454	652	4
indisciplina,	346	470	398	488	454	652	4
debido	102	482	131	500	454	652	4
a	133	482	138	500	454	652	4
prácticas	140	482	177	500	454	652	4
autoritarias,	179	482	230	500	454	652	4
normas	231	482	263	500	454	652	4
poco	265	482	285	500	454	652	4
claras	288	482	311	500	454	652	4
o	314	482	319	500	454	652	4
desajustadas	322	482	373	500	454	652	4
y	375	482	380	500	454	652	4
por	383	482	397	500	454	652	4
fallas	102	494	124	512	454	652	4
en	127	494	137	512	454	652	4
la	141	494	148	512	454	652	4
comunicación	152	494	210	512	454	652	4
(Ochoa	214	494	246	512	454	652	4
Cervantes	249	494	292	512	454	652	4
y	295	494	300	512	454	652	4
Diez-Martínez,	304	494	371	512	454	652	4
2013;	373	494	397	512	454	652	4
Lopes	102	506	128	524	454	652	4
y	131	506	135	524	454	652	4
Gomes,	138	506	171	524	454	652	4
2012).	173	506	200	524	454	652	4
Si	85	531	94	548	454	652	4
bien	96	531	114	548	454	652	4
cada	116	531	135	548	454	652	4
uno	137	531	153	548	454	652	4
de	156	531	166	548	454	652	4
estos	168	531	188	548	454	652	4
factores	191	531	223	548	454	652	4
influye	225	531	253	548	454	652	4
por	256	531	270	548	454	652	4
sí	272	531	279	548	454	652	4
solo,	281	531	300	548	454	652	4
también	301	531	336	548	454	652	4
pueden	338	531	369	548	454	652	4
influir	371	531	397	548	454	652	4
en	57	543	67	561	454	652	4
conjunto.	70	543	110	561	454	652	4
Un	113	543	126	561	454	652	4
ejemplo	130	543	164	561	454	652	4
de	167	543	177	561	454	652	4
ello	181	543	196	561	454	652	4
sería	200	543	219	561	454	652	4
la	223	543	230	561	454	652	4
construcción	233	543	287	561	454	652	4
autoritaria	291	543	335	561	454	652	4
de	338	543	348	561	454	652	4
normas	352	543	383	561	454	652	4
de	387	543	397	561	454	652	4
convivencia.	57	555	108	573	454	652	4
La	85	567	97	585	454	652	4
creación	100	567	135	585	454	652	4
autoritaria	139	567	183	585	454	652	4
y	187	567	191	585	454	652	4
unidireccional	195	567	255	585	454	652	4
de	258	567	268	585	454	652	4
normas	272	567	303	585	454	652	4
institucionales	307	567	368	585	454	652	4
puede	372	567	397	585	454	652	4
provocar	57	579	93	597	454	652	4
incongruencias	96	579	159	597	454	652	4
que	161	579	176	597	454	652	4
desencadenen	179	579	237	597	454	652	4
efectos	240	579	269	597	454	652	4
como:	272	579	297	597	454	652	4
4	37	616	42	626	454	652	4
Revista	203	616	228	626	454	652	4
Brasileira	230	616	262	626	454	652	4
de	264	616	272	626	454	652	4
Educação	274	616	317	626	454	652	4
v.	319	616	325	626	454	652	4
26	327	616	336	626	454	652	4
e2600082021	340	616	397	626	454	652	4
Percepción	125	31	163	41	454	652	5
de	165	31	173	41	454	652	5
estudiantes	175	31	215	41	454	652	5
y	217	31	220	41	454	652	5
profesores	222	31	258	41	454	652	5
jefes	260	31	276	41	454	652	5
sobre	278	31	297	41	454	652	5
la	299	31	305	41	454	652	5
eficacia	307	31	333	41	454	652	5
de	335	31	343	41	454	652	5
sanciones	345	31	379	41	454	652	5
formativas	381	31	417	41	454	652	5
•	85	54	89	72	454	652	5
•	85	78	89	96	454	652	5
•	85	102	89	120	454	652	5
•	85	114	89	132	454	652	5
adoptar	102	54	134	72	454	652	5
una	137	54	153	72	454	652	5
postura	156	54	187	72	454	652	5
perversa	191	54	225	72	454	652	5
que	229	54	244	72	454	652	5
contribuya	247	54	292	72	454	652	5
al	295	54	302	72	454	652	5
origen	306	54	333	72	454	652	5
de	336	54	346	72	454	652	5
la	349	54	357	72	454	652	5
violencia	360	54	397	72	454	652	5
escolar	102	66	131	84	454	652	5
(Barreiro,	133	66	173	84	454	652	5
Beramendi	175	66	222	84	454	652	5
y	224	66	229	84	454	652	5
Zubieta,	232	66	268	84	454	652	5
2011);	269	66	297	84	454	652	5
ser	102	78	114	96	454	652	5
normas	117	78	148	96	454	652	5
desajustadas,	151	78	205	96	454	652	5
descontextualizadas	207	78	290	96	454	652	5
y	293	78	297	96	454	652	5
poco	300	78	320	96	454	652	5
óptimas	323	78	357	96	454	652	5
(Lopes	360	78	389	96	454	652	5
y	392	78	397	96	454	652	5
Gomes,	102	90	135	108	454	652	5
2012;	137	90	161	108	454	652	5
Muñoz	163	90	194	108	454	652	5
et	197	90	204	108	454	652	5
al.,	206	90	219	108	454	652	5
2014;	221	90	245	108	454	652	5
Pulla,	247	90	271	108	454	652	5
2017);	273	90	300	108	454	652	5
normas	102	102	133	120	454	652	5
que	136	102	151	120	454	652	5
no	154	102	164	120	454	652	5
contribuyen	167	102	217	120	454	652	5
a	220	102	224	120	454	652	5
la	227	102	234	120	454	652	5
CE	237	102	252	120	454	652	5
(Guerrero	255	102	297	120	454	652	5
y	299	102	304	120	454	652	5
Cepeda,	307	102	341	120	454	652	5
2016);	343	102	371	120	454	652	5
que	102	114	117	132	454	652	5
son	121	114	135	132	454	652	5
sancionadas	139	114	189	132	454	652	5
de	192	114	202	132	454	652	5
forma	206	114	231	132	454	652	5
punitiva,	235	114	272	132	454	652	5
resultando	274	114	318	132	454	652	5
ser	322	114	334	132	454	652	5
poco	337	114	358	132	454	652	5
efectivas	361	114	397	132	454	652	5
(Oliveira	102	126	140	144	454	652	5
de	142	126	152	144	454	652	5
Vasconcelos,	155	126	208	144	454	652	5
2017).	210	126	237	144	454	652	5
Al	85	150	95	168	454	652	5
no	97	150	108	168	454	652	5
recurrir	110	150	141	168	454	652	5
a	143	150	148	168	454	652	5
procesos	150	150	185	168	454	652	5
dialógicos	187	150	228	168	454	652	5
y	230	150	235	168	454	652	5
colaborativos	237	150	291	168	454	652	5
no	293	150	303	168	454	652	5
se	306	150	314	168	454	652	5
estaría	316	150	342	168	454	652	5
favoreciendo	344	150	397	168	454	652	5
un	57	162	68	180	454	652	5
óptimo	70	162	101	180	454	652	5
desarrollo	103	162	145	180	454	652	5
personal	147	162	182	180	454	652	5
y	185	162	190	180	454	652	5
colectivo.	192	162	231	180	454	652	5
El	85	174	95	192	454	652	5
optar	99	174	121	192	454	652	5
por	125	174	140	192	454	652	5
sanciones	144	174	185	192	454	652	5
formativas	188	174	234	192	454	652	5
suena	237	174	261	192	454	652	5
atrayente,	265	174	307	192	454	652	5
ya	310	174	320	192	454	652	5
que:	323	174	341	192	454	652	5
considera	345	174	386	192	454	652	5
el	390	174	397	192	454	652	5
aprendizaje	57	186	104	204	454	652	5
de	106	186	116	204	454	652	5
valores	118	186	147	204	454	652	5
que	149	186	164	204	454	652	5
contribuyen	166	186	216	204	454	652	5
a	218	186	223	204	454	652	5
la	225	186	232	204	454	652	5
sana	234	186	252	204	454	652	5
convivencia	254	186	303	204	454	652	5
(Camacho	305	186	348	204	454	652	5
et	351	186	358	204	454	652	5
al.,	359	186	372	204	454	652	5
2017;	373	186	397	204	454	652	5
Muñoz	57	198	88	216	454	652	5
et	90	198	97	216	454	652	5
al.,	99	198	112	216	454	652	5
2014;	114	198	137	216	454	652	5
Oliveira,	140	198	176	216	454	652	5
Caminha	178	198	217	216	454	652	5
y	220	198	224	216	454	652	5
Freitas,	227	198	258	216	454	652	5
2010);	259	198	287	216	454	652	5
y	289	198	293	216	454	652	5
motiva	296	198	325	216	454	652	5
a	327	198	331	216	454	652	5
la	334	198	341	216	454	652	5
construcción	343	198	397	216	454	652	5
colectiva	57	210	93	228	454	652	5
de	96	210	106	228	454	652	5
las	109	210	120	228	454	652	5
normas	124	210	155	228	454	652	5
institucionales	158	210	218	228	454	652	5
de	221	210	231	228	454	652	5
CE,	235	210	252	228	454	652	5
lo	255	210	263	228	454	652	5
cual	266	210	283	228	454	652	5
puede	286	210	311	228	454	652	5
producir	314	210	350	228	454	652	5
mayor	353	210	379	228	454	652	5
ad-	383	210	397	228	454	652	5
herencia	57	222	92	240	454	652	5
y	95	222	99	240	454	652	5
respeto	102	222	132	240	454	652	5
hacia	135	222	156	240	454	652	5
el	159	222	166	240	454	652	5
reglamento	169	222	216	240	454	652	5
(Boarini,	219	222	257	240	454	652	5
2013;	259	222	282	240	454	652	5
Muñoz	285	222	316	240	454	652	5
et	318	222	325	240	454	652	5
al.,	328	222	341	240	454	652	5
2014;	342	222	366	240	454	652	5
Ochoa	369	222	397	240	454	652	5
Cervantes	57	234	99	252	454	652	5
y	102	234	106	252	454	652	5
Diez-Martínez,	109	234	176	252	454	652	5
2013).	178	234	205	252	454	652	5
Por	85	246	100	264	454	652	5
este	103	246	119	264	454	652	5
y	122	246	127	264	454	652	5
otros	130	246	151	264	454	652	5
motivos	154	246	187	264	454	652	5
mencionados,	191	246	249	264	454	652	5
varios	251	246	275	264	454	652	5
países	279	246	303	264	454	652	5
latinoamericanos	306	246	378	264	454	652	5
han	381	246	397	264	454	652	5
optado	57	258	86	276	454	652	5
por	89	258	103	276	454	652	5
avanzar	106	258	138	276	454	652	5
hacia	140	258	162	276	454	652	5
la	165	258	172	276	454	652	5
perspectiva	175	258	222	276	454	652	5
formativa.	224	258	267	276	454	652	5
Como	269	258	296	276	454	652	5
por	299	258	313	276	454	652	5
ejemplo	316	258	349	276	454	652	5
Argentina,	352	258	398	276	454	652	5
ha	57	270	67	288	454	652	5
cambiado	71	270	112	288	454	652	5
su	116	270	125	288	454	652	5
discurso	129	270	163	288	454	652	5
gubernamental	167	270	231	288	454	652	5
al	235	270	242	288	454	652	5
considerar	246	270	290	288	454	652	5
lo	294	270	302	288	454	652	5
formativo	306	270	347	288	454	652	5
(Cuchan	351	270	388	288	454	652	5
y	392	270	397	288	454	652	5
D'Arcángelo,	57	282	113	300	454	652	5
2017),	115	282	142	300	454	652	5
optando	145	282	180	300	454	652	5
por	183	282	197	300	454	652	5
la	201	282	208	300	454	652	5
CE	211	282	226	300	454	652	5
para	230	282	248	300	454	652	5
prevenir	251	282	285	300	454	652	5
la	289	282	296	300	454	652	5
violencia	299	282	336	300	454	652	5
y	339	282	344	300	454	652	5
potenciar	347	282	386	300	454	652	5
la	390	282	397	300	454	652	5
formación	57	294	100	312	454	652	5
valórica.	102	294	137	312	454	652	5
El	85	306	95	324	454	652	5
caso	98	306	116	324	454	652	5
de	120	306	130	324	454	652	5
Argentina	133	306	176	324	454	652	5
no	179	306	190	324	454	652	5
es	193	306	201	324	454	652	5
el	205	306	212	324	454	652	5
único.	215	306	241	324	454	652	5
Según	244	306	270	324	454	652	5
el	273	306	281	324	454	652	5
estudio	284	306	314	324	454	652	5
realizado	318	306	355	324	454	652	5
por	359	306	373	324	454	652	5
Díaz	376	306	397	324	454	652	5
(2014),	57	318	87	336	454	652	5
en	89	318	99	336	454	652	5
Paraguay	102	318	140	336	454	652	5
se	143	318	151	336	454	652	5
han	154	318	170	336	454	652	5
generado	173	318	211	336	454	652	5
campañas	214	318	255	336	454	652	5
Para	258	318	277	336	454	652	5
aprender	279	318	314	336	454	652	5
sin	317	318	328	336	454	652	5
miedo;	331	318	357	336	454	652	5
en	360	318	370	336	454	652	5
Brasil	373	318	397	336	454	652	5
se	57	330	65	348	454	652	5
creó	67	330	85	348	454	652	5
el	88	330	95	348	454	652	5
Observatorio	97	330	153	348	454	652	5
de	155	330	165	348	454	652	5
Violencia	168	330	208	348	454	652	5
escolar;	211	330	242	348	454	652	5
en	244	330	254	348	454	652	5
Ecuador	257	330	292	348	454	652	5
iniciativas	295	330	337	348	454	652	5
como	339	330	362	348	454	652	5
la	365	330	372	348	454	652	5
Edu-	375	330	397	348	454	652	5
cación	57	342	83	360	454	652	5
para	86	342	104	360	454	652	5
la	106	342	113	360	454	652	5
democracia	116	342	163	360	454	652	5
y	166	342	170	360	454	652	5
el	173	342	180	360	454	652	5
Buen	183	342	205	360	454	652	5
vivir;	207	342	228	360	454	652	5
en	230	342	241	360	454	652	5
Perú	243	342	262	360	454	652	5
se	265	342	273	360	454	652	5
han	275	342	291	360	454	652	5
creado	294	342	321	360	454	652	5
instituciones	323	342	376	360	454	652	5
para	379	342	397	360	454	652	5
afrontar	57	354	90	372	454	652	5
las	92	354	103	372	454	652	5
problemáticas	105	354	164	372	454	652	5
de	166	354	176	372	454	652	5
CE;	178	354	195	372	454	652	5
y	197	354	202	372	454	652	5
en	204	354	214	372	454	652	5
Colombia	216	354	258	372	454	652	5
se	260	354	269	372	454	652	5
ha	271	354	281	372	454	652	5
promulgado	283	354	334	372	454	652	5
la	336	354	343	372	454	652	5
Política	345	354	377	372	454	652	5
para	379	354	397	372	454	652	5
la	57	366	64	384	454	652	5
formación	67	366	109	384	454	652	5
escolar	112	366	141	384	454	652	5
en	143	366	153	384	454	652	5
convivencia.	156	366	207	384	454	652	5
En	85	378	98	396	454	652	5
Chile,	100	378	126	396	454	652	5
la	128	378	135	396	454	652	5
situación	137	378	175	396	454	652	5
no	177	378	188	396	454	652	5
ha	190	378	200	396	454	652	5
quedado	203	378	238	396	454	652	5
al	241	378	248	396	454	652	5
margen,	250	378	285	396	454	652	5
ya	286	378	295	396	454	652	5
que,	298	378	315	396	454	652	5
cuenta	317	378	344	396	454	652	5
con	347	378	362	396	454	652	5
diversas	364	378	397	396	454	652	5
legislaciones	57	390	109	408	454	652	5
en	111	390	121	408	454	652	5
esta	123	390	139	408	454	652	5
materia,	142	390	176	408	454	652	5
como	178	390	201	408	454	652	5
la	203	390	211	408	454	652	5
Ley	213	390	228	408	454	652	5
20.845	230	390	258	408	454	652	5
de	261	390	269	408	454	652	5
Inclusión	271	390	307	408	454	652	5
Escolar,	309	390	341	408	454	652	5
varias	342	390	366	408	454	652	5
versio-	368	390	397	408	454	652	5
nes	57	402	70	420	454	652	5
de	73	402	83	420	454	652	5
la	86	402	93	420	454	652	5
Política	96	402	126	420	454	652	5
Nacional	129	402	165	420	454	652	5
de	167	402	176	420	454	652	5
Convivencia	179	402	229	420	454	652	5
Escolar	232	402	260	420	454	652	5
(PNCE)	263	402	300	420	454	652	5
y	303	402	307	420	454	652	5
orientaciones	310	402	366	420	454	652	5
para	369	402	387	420	454	652	5
la	390	402	397	420	454	652	5
creación	57	414	91	432	454	652	5
del	94	414	107	432	454	652	5
Reglamento	109	414	160	432	454	652	5
Interno	163	414	195	432	454	652	5
de	197	414	207	432	454	652	5
Convivencia	210	414	262	432	454	652	5
Escolar	265	414	296	432	454	652	5
(RICE).	299	414	335	432	454	652	5
La	85	426	97	444	454	652	5
Ley	100	426	116	444	454	652	5
20.845,	119	426	151	444	454	652	5
se	153	426	161	444	454	652	5
enfoca	164	426	192	444	454	652	5
en	195	426	205	444	454	652	5
aspectos	208	426	243	444	454	652	5
como	246	426	269	444	454	652	5
la	272	426	279	444	454	652	5
inclusión	282	426	321	444	454	652	5
escolar,	324	426	354	444	454	652	5
promover	357	426	397	444	454	652	5
una	57	438	72	456	454	652	5
sana	74	438	93	456	454	652	5
convivencia	95	438	144	456	454	652	5
y	146	438	150	456	454	652	5
garantizar	153	438	195	456	454	652	5
la	197	438	204	456	454	652	5
dignidad	207	438	244	456	454	652	5
humana,	246	438	283	456	454	652	5
la	284	438	292	456	454	652	5
diversidad	294	438	337	456	454	652	5
y	339	438	344	456	454	652	5
los	346	438	358	456	454	652	5
derechos	360	438	397	456	454	652	5
de	57	450	67	468	454	652	5
los	70	450	82	468	454	652	5
estudiantes	85	450	132	468	454	652	5
(Chile,	135	450	164	468	454	652	5
2015b).	167	450	199	468	454	652	5
No	202	450	215	468	454	652	5
obstante,	218	450	257	468	454	652	5
presenta	259	450	294	468	454	652	5
una	297	450	313	468	454	652	5
gran	316	450	335	468	454	652	5
contradicción,	338	450	398	468	454	652	5
ya	57	462	66	480	454	652	5
que,	68	462	86	480	454	652	5
por	88	462	102	480	454	652	5
una	105	462	120	480	454	652	5
parte	122	462	144	480	454	652	5
propicia	146	462	180	480	454	652	5
el	183	462	190	480	454	652	5
óptimo	193	462	223	480	454	652	5
desarrollo	226	462	267	480	454	652	5
del	269	462	282	480	454	652	5
estudiantado,	284	462	340	480	454	652	5
pero	342	462	361	480	454	652	5
por	363	462	378	480	454	652	5
otra	380	462	397	480	454	652	5
parte,	57	474	80	492	454	652	5
si	82	474	88	492	454	652	5
se	90	474	98	492	454	652	5
implementan	100	474	155	492	454	652	5
todas	157	474	179	492	454	652	5
las	181	474	192	492	454	652	5
medidas	194	474	228	492	454	652	5
de	230	474	240	492	454	652	5
apoyo	242	474	267	492	454	652	5
pedagógico,	269	474	318	492	454	652	5
social	319	474	342	492	454	652	5
y	344	474	349	492	454	652	5
psicológico	351	474	397	492	454	652	5
a	57	486	61	504	454	652	5
un/a	63	486	82	504	454	652	5
estudiante,	84	486	129	504	454	652	5
los	130	486	142	504	454	652	5
establecimientos	144	486	212	504	454	652	5
pueden	214	486	244	504	454	652	5
optar	246	486	268	504	454	652	5
por	270	486	284	504	454	652	5
la	286	486	293	504	454	652	5
expulsión	295	486	334	504	454	652	5
(Chile,	336	486	365	504	454	652	5
2015a).	366	486	398	504	454	652	5
Es	57	498	68	516	454	652	5
decir,	70	498	93	516	454	652	5
se	95	498	103	516	454	652	5
inclina	106	498	135	516	454	652	5
por	138	498	152	516	454	652	5
el	155	498	162	516	454	652	5
plano	164	498	188	516	454	652	5
formativo,	191	498	234	516	454	652	5
pero	236	498	255	516	454	652	5
si	257	498	264	516	454	652	5
un/a	267	498	286	516	454	652	5
estudiante	289	498	332	516	454	652	5
no	335	498	345	516	454	652	5
presenta	348	498	383	516	454	652	5
un	386	498	397	516	454	652	5
cambio,	57	510	87	528	454	652	5
entonces	89	510	126	528	454	652	5
se	128	510	136	528	454	652	5
acude	139	510	163	528	454	652	5
a	166	510	170	528	454	652	5
lo	173	510	181	528	454	652	5
punitivo.	183	510	221	528	454	652	5
En	85	522	98	540	454	652	5
relación	102	522	136	540	454	652	5
con	139	522	155	540	454	652	5
la	159	522	166	540	454	652	5
PNCE,	170	522	203	540	454	652	5
también	206	522	241	540	454	652	5
presenta	244	522	280	540	454	652	5
un	284	522	295	540	454	652	5
enfoque	299	522	333	540	454	652	5
sustentado	337	522	383	540	454	652	5
en	387	522	397	540	454	652	5
principios	57	534	98	552	454	652	5
inclusivos,	101	534	145	552	454	652	5
en	146	534	157	552	454	652	5
el	159	534	166	552	454	652	5
sentido	169	534	199	552	454	652	5
formativo	202	534	243	552	454	652	5
y	246	534	250	552	454	652	5
en	253	534	263	552	454	652	5
la	265	534	273	552	454	652	5
idea	275	534	292	552	454	652	5
de	295	534	305	552	454	652	5
que	308	534	323	552	454	652	5
la	325	534	332	552	454	652	5
CE	335	534	350	552	454	652	5
se	353	534	361	552	454	652	5
aprende	363	534	397	552	454	652	5
(Chile,	57	546	86	564	454	652	5
2015c).	88	546	120	564	454	652	5
Por	122	546	136	564	454	652	5
esta,	139	546	158	564	454	652	5
y	160	546	164	564	454	652	5
otras	167	546	187	564	454	652	5
razones,	190	546	224	564	454	652	5
la	226	546	233	564	454	652	5
PNCE	236	546	266	564	454	652	5
opta	269	546	287	564	454	652	5
por	290	546	304	564	454	652	5
el	307	546	314	564	454	652	5
objetivo	317	546	350	564	454	652	5
de:	353	546	365	564	454	652	5
orientar	85	567	117	584	454	652	5
la	120	567	127	584	454	652	5
definición	131	567	171	584	454	652	5
e	174	567	178	584	454	652	5
implementación	182	567	247	584	454	652	5
de	250	567	260	584	454	652	5
acciones,	263	567	299	584	454	652	5
iniciativas,	302	567	344	584	454	652	5
programas	347	567	389	584	454	652	5
y	392	567	397	584	454	652	5
proyectos	85	580	123	597	454	652	5
que	126	580	141	597	454	652	5
promuevan	144	580	189	597	454	652	5
y	193	580	197	597	454	652	5
fomenten	200	580	239	597	454	652	5
la	243	580	249	597	454	652	5
comprensión	253	580	305	597	454	652	5
y	308	580	312	597	454	652	5
el	316	580	323	597	454	652	5
desarrollo	326	580	366	597	454	652	5
de	369	580	379	597	454	652	5
una	382	580	397	597	454	652	5
Revista	57	616	81	626	454	652	5
Brasileira	83	616	115	626	454	652	5
de	117	616	126	626	454	652	5
Educação	128	616	171	626	454	652	5
v.	173	616	178	626	454	652	5
26	180	616	189	626	454	652	5
e2600082021	193	616	250	626	454	652	5
5	412	616	417	626	454	652	5
Jonathan	37	31	68	41	454	652	6
Andrades-Moya	70	31	122	41	454	652	6
Convivencia	85	54	135	71	454	652	6
Escolar	138	54	168	71	454	652	6
participativa,	172	54	224	71	454	652	6
inclusiva	227	54	261	71	454	652	6
y	265	54	270	71	454	652	6
democrática,	273	54	324	71	454	652	6
con	327	54	342	71	454	652	6
enfoque	345	54	378	71	454	652	6
for-	381	54	397	71	454	652	6
mativo,	85	67	115	84	454	652	6
participativo,	116	67	169	84	454	652	6
de	171	67	180	84	454	652	6
derechos,	183	67	220	84	454	652	6
equidad	222	67	254	84	454	652	6
de	256	67	266	84	454	652	6
género	268	67	295	84	454	652	6
y	297	67	302	84	454	652	6
de	304	67	314	84	454	652	6
gestión	316	67	345	84	454	652	6
institucional	347	67	397	84	454	652	6
y	85	79	89	96	454	652	6
territorial.	92	79	133	96	454	652	6
(Chile,	135	79	163	96	454	652	6
2015c,	164	79	191	96	454	652	6
p.	193	79	200	96	454	652	6
6)	202	79	210	96	454	652	6
No	85	99	99	117	454	652	6
obstante,	101	99	139	117	454	652	6
a	141	99	145	117	454	652	6
lo	148	99	156	117	454	652	6
largo	158	99	179	117	454	652	6
del	181	99	194	117	454	652	6
cuerpo	196	99	225	117	454	652	6
normativo,	227	99	273	117	454	652	6
solo	275	99	292	117	454	652	6
se	294	99	302	117	454	652	6
señala	305	99	330	117	454	652	6
que	332	99	348	117	454	652	6
la	350	99	357	117	454	652	6
CE	360	99	375	117	454	652	6
debe	377	99	397	117	454	652	6
su	57	111	66	129	454	652	6
base	69	111	87	129	454	652	6
a	89	111	94	129	454	652	6
características	97	111	155	129	454	652	6
participativas,	158	111	216	129	454	652	6
inclusivas,	218	111	261	129	454	652	6
democráticas	263	111	318	129	454	652	6
y	321	111	325	129	454	652	6
formativas.	328	111	375	129	454	652	6
Em-	377	111	397	129	454	652	6
pero,	57	123	78	141	454	652	6
no	80	123	91	141	454	652	6
es	94	123	102	141	454	652	6
evidente	105	123	140	141	454	652	6
la	143	123	150	141	454	652	6
o	153	123	158	141	454	652	6
las	161	123	172	141	454	652	6
perspectivas	175	123	225	141	454	652	6
teóricas	228	123	260	141	454	652	6
en	263	123	273	141	454	652	6
las	276	123	287	141	454	652	6
que	290	123	305	141	454	652	6
se	308	123	316	141	454	652	6
formula	319	123	352	141	454	652	6
la	355	123	362	141	454	652	6
PNCE.	365	123	398	141	454	652	6
El	57	135	67	153	454	652	6
cuerpo	70	135	98	153	454	652	6
normativo	101	135	145	153	454	652	6
se	148	135	156	153	454	652	6
preocupa	159	135	197	153	454	652	6
por	201	135	215	153	454	652	6
describir	218	135	254	153	454	652	6
generalidades	257	135	314	153	454	652	6
sobre	317	135	340	153	454	652	6
las	343	135	354	153	454	652	6
sanciones	357	135	397	153	454	652	6
formativas	57	147	101	165	454	652	6
y	104	147	108	165	454	652	6
no	111	147	122	165	454	652	6
explica	125	147	154	165	454	652	6
cuáles	157	147	182	165	454	652	6
son	185	147	200	165	454	652	6
los	203	147	214	165	454	652	6
fundamentos	217	147	272	165	454	652	6
epistémicos,	275	147	327	165	454	652	6
ontológicos	329	147	377	165	454	652	6
o,	380	147	388	165	454	652	6
si	390	147	397	165	454	652	6
se	57	159	65	177	454	652	6
prefiere,	68	159	102	177	454	652	6
la	104	159	111	177	454	652	6
gnoseología	113	159	163	177	454	652	6
con	166	159	181	177	454	652	6
la	183	159	191	177	454	652	6
cual	193	159	210	177	454	652	6
asume	213	159	239	177	454	652	6
esta	242	159	258	177	454	652	6
postura.	261	159	294	177	454	652	6
Producto	85	171	124	189	454	652	6
de	126	171	136	189	454	652	6
lo	139	171	147	189	454	652	6
anterior,	149	171	185	189	454	652	6
se	187	171	195	189	454	652	6
ha	197	171	208	189	454	652	6
optado	210	171	239	189	454	652	6
por	242	171	256	189	454	652	6
abordar	259	171	291	189	454	652	6
dos	294	171	308	189	454	652	6
temas:	311	171	338	189	454	652	6
•	85	183	89	201	454	652	6
un	102	183	113	201	454	652	6
breve	116	183	139	201	454	652	6
abordaje	142	183	178	201	454	652	6
descriptivo	181	183	227	201	454	652	6
sobre	230	183	252	201	454	652	6
las	256	183	267	201	454	652	6
sanciones	270	183	310	201	454	652	6
formativas,	313	183	360	201	454	652	6
desde	363	183	386	201	454	652	6
el	390	183	397	201	454	652	6
planteamiento	102	195	162	213	454	652	6
ministerial;	165	195	213	213	454	652	6
•	85	207	89	225	454	652	6
en	102	207	112	225	454	652	6
vista	114	207	133	225	454	652	6
de	135	207	144	225	454	652	6
la	146	207	153	225	454	652	6
escasez	155	207	185	225	454	652	6
teórica,	187	207	217	225	454	652	6
se	219	207	227	225	454	652	6
intentará	229	207	266	225	454	652	6
realizar	268	207	298	225	454	652	6
una	300	207	315	225	454	652	6
acotada	317	207	348	225	454	652	6
vinculación	350	207	397	225	454	652	6
entre	102	219	123	237	454	652	6
las	126	219	137	237	454	652	6
sanciones	140	219	180	237	454	652	6
formativas	183	219	227	237	454	652	6
y	230	219	234	237	454	652	6
ciertos	237	219	265	237	454	652	6
aspectos	268	219	302	237	454	652	6
emanados	305	219	347	237	454	652	6
de	350	219	360	237	454	652	6
la	363	219	370	237	454	652	6
teoría	373	219	397	237	454	652	6
de	102	231	112	249	454	652	6
la	115	231	122	249	454	652	6
sociedad	125	231	161	249	454	652	6
de	164	231	174	249	454	652	6
Max	177	231	197	249	454	652	6
Weber	199	231	227	249	454	652	6
y	230	231	235	249	454	652	6
la	238	231	245	249	454	652	6
teoría	248	231	272	249	454	652	6
de	275	231	285	249	454	652	6
la	288	231	296	249	454	652	6
acción	299	231	325	249	454	652	6
comunicativa	328	231	384	249	454	652	6
de	387	231	397	249	454	652	6
Jürgen	102	243	130	261	454	652	6
Habermas.	132	243	178	261	454	652	6
Es	85	267	96	285	454	652	6
necesario	99	267	138	285	454	652	6
aclarar	140	267	168	285	454	652	6
que	171	267	186	285	454	652	6
este	189	267	205	285	454	652	6
esbozo	208	267	237	285	454	652	6
se	240	267	248	285	454	652	6
limitará	251	267	283	285	454	652	6
según	286	267	310	285	454	652	6
las	313	267	324	285	454	652	6
restricciones	327	267	379	285	454	652	6
que	382	267	397	285	454	652	6
supone	57	279	86	297	454	652	6
un	89	279	100	297	454	652	6
marco	103	279	129	297	454	652	6
teórico	131	279	160	297	454	652	6
en	163	279	173	297	454	652	6
este	176	279	192	297	454	652	6
contexto.	194	279	233	297	454	652	6
ORIENTACIONES	57	301	125	314	454	652	6
PARA	128	301	150	314	454	652	6
LA	152	301	163	314	454	652	6
CREACIÓN	165	301	209	314	454	652	6
DEL	211	301	228	314	454	652	6
RICE:	231	301	253	314	454	652	6
SANCIONES	256	301	306	314	454	652	6
FORMATIVAS	308	301	362	314	454	652	6
La	85	317	97	335	454	652	6
información	99	317	151	335	454	652	6
existente	154	317	190	335	454	652	6
sobre	193	317	215	335	454	652	6
las	218	317	229	335	454	652	6
sanciones	232	317	272	335	454	652	6
formativas	275	317	319	335	454	652	6
es	322	317	330	335	454	652	6
algo	333	317	350	335	454	652	6
escasa.	353	317	381	335	454	652	6
In-	383	317	397	335	454	652	6
cluso	57	329	78	347	454	652	6
en	80	329	90	347	454	652	6
diversas	92	329	125	347	454	652	6
investigaciones	127	329	190	347	454	652	6
solo	192	329	208	347	454	652	6
se	211	329	219	347	454	652	6
le	221	329	228	347	454	652	6
aborda	230	329	258	347	454	652	6
de	260	329	270	347	454	652	6
forma	272	329	297	347	454	652	6
especulativa	300	329	349	347	454	652	6
e	352	329	356	347	454	652	6
implícita.	358	329	398	347	454	652	6
Por	57	341	71	359	454	652	6
tal	74	341	84	359	454	652	6
motivo,	87	341	119	359	454	652	6
solo	121	341	138	359	454	652	6
se	140	341	148	359	454	652	6
puede	151	341	176	359	454	652	6
recurrir	179	341	210	359	454	652	6
a	212	341	217	359	454	652	6
generalidades	219	341	276	359	454	652	6
distribuidas	279	341	328	359	454	652	6
por	330	341	344	359	454	652	6
el	347	341	354	359	454	652	6
Mineduc,	357	341	398	359	454	652	6
en	57	353	67	371	454	652	6
sus	70	353	82	371	454	652	6
marcos	85	353	115	371	454	652	6
legislativos/normativos,	118	353	217	371	454	652	6
como	219	353	242	371	454	652	6
la	245	353	252	371	454	652	6
Ley	255	353	271	371	454	652	6
20.845,	274	353	306	371	454	652	6
la	308	353	315	371	454	652	6
PNCE	318	353	348	371	454	652	6
2015-2018	351	353	397	371	454	652	6
y	57	365	61	383	454	652	6
manuales	65	365	104	383	454	652	6
que	107	365	122	383	454	652	6
orientan	126	365	161	383	454	652	6
sobre	164	365	187	383	454	652	6
cómo	190	365	213	383	454	652	6
revisar	216	365	244	383	454	652	6
y	247	365	252	383	454	652	6
elaborar	255	365	289	383	454	652	6
Reglamentos	292	365	346	383	454	652	6
Internos	349	365	385	383	454	652	6
de	388	365	397	383	454	652	6
Convivencia	57	377	107	395	454	652	6
Escolar	110	377	138	395	454	652	6
(RICE).	141	377	176	395	454	652	6
En	85	389	98	407	454	652	6
estos	102	389	123	407	454	652	6
manuales	127	389	167	407	454	652	6
u	171	389	176	407	454	652	6
orientaciones,	180	389	240	407	454	652	6
el	243	389	250	407	454	652	6
Mineduc	254	389	293	407	454	652	6
plantea	297	389	328	407	454	652	6
que	332	389	348	407	454	652	6
el	351	389	359	407	454	652	6
enfoque	362	389	397	407	454	652	6
formativo	57	401	98	419	454	652	6
tiene	101	401	121	419	454	652	6
una	124	401	140	419	454	652	6
misión	143	401	171	419	454	652	6
preventiva,	174	401	220	419	454	652	6
que	222	401	237	419	454	652	6
se	240	401	249	419	454	652	6
sostiene	252	401	285	419	454	652	6
en	288	401	298	419	454	652	6
el	301	401	308	419	454	652	6
aprendizaje	311	401	359	419	454	652	6
tanto	362	401	384	419	454	652	6
de	387	401	397	419	454	652	6
conocimientos	57	413	118	431	454	652	6
y	120	413	125	431	454	652	6
valores	127	413	156	431	454	652	6
por	158	413	173	431	454	652	6
parte	175	413	196	431	454	652	6
de	199	413	209	431	454	652	6
los/las	211	413	238	431	454	652	6
estudiantes	240	413	287	431	454	652	6
(Chile,	289	413	319	431	454	652	6
2011).	320	413	348	431	454	652	6
Además	349	413	384	431	454	652	6
no	386	413	397	431	454	652	6
pretende	57	425	93	443	454	652	6
que	96	425	111	443	454	652	6
se	114	425	122	443	454	652	6
actúe	125	425	147	443	454	652	6
posterior	150	425	187	443	454	652	6
a	190	425	195	443	454	652	6
un	197	425	208	443	454	652	6
conflicto,	211	425	250	443	454	652	6
sino,	252	425	272	443	454	652	6
que	274	425	289	443	454	652	6
los	292	425	303	443	454	652	6
alumnos	306	425	342	443	454	652	6
sean	344	425	363	443	454	652	6
capaces	366	425	397	443	454	652	6
de	57	437	67	455	454	652	6
anticiparse	70	437	115	455	454	652	6
a	119	437	123	455	454	652	6
la	127	437	134	455	454	652	6
transgresión	137	437	188	455	454	652	6
para	192	437	210	455	454	652	6
no	213	437	224	455	454	652	6
cometerla.	228	437	271	455	454	652	6
Se	274	437	284	455	454	652	6
utilizan	288	437	320	455	454	652	6
las	323	437	334	455	454	652	6
transgresiones	337	437	397	455	454	652	6
como	57	449	80	467	454	652	6
posibilidad	83	449	129	467	454	652	6
de	132	449	142	467	454	652	6
aprendizaje	145	449	193	467	454	652	6
y	196	449	200	467	454	652	6
no	203	449	214	467	454	652	6
como	217	449	240	467	454	652	6
forma	243	449	268	467	454	652	6
de	271	449	281	467	454	652	6
castigo	284	449	313	467	454	652	6
(Chile,	316	449	346	467	454	652	6
2011).	348	449	375	467	454	652	6
Bajo	378	449	397	467	454	652	6
este	57	461	73	479	454	652	6
marco,	75	461	103	479	454	652	6
las	104	461	115	479	454	652	6
sanciones	117	461	157	479	454	652	6
formativas	159	461	203	479	454	652	6
son	205	461	220	479	454	652	6
aquellas	222	461	255	479	454	652	6
que	257	461	272	479	454	652	6
favorecen	274	461	314	479	454	652	6
la	316	461	323	479	454	652	6
toma	325	461	346	479	454	652	6
de	348	461	358	479	454	652	6
concien-	360	461	397	479	454	652	6
cia,	57	473	71	491	454	652	6
la	73	473	80	491	454	652	6
valoración	83	473	126	491	454	652	6
de	129	473	139	491	454	652	6
las	142	473	153	491	454	652	6
consecuencias	156	473	214	491	454	652	6
de	217	473	227	491	454	652	6
los	230	473	242	491	454	652	6
actos,	245	473	269	491	454	652	6
que	271	473	286	491	454	652	6
busquen	289	473	324	491	454	652	6
la	327	473	334	491	454	652	6
reparación	337	473	381	491	454	652	6
del	384	473	397	491	454	652	6
daño,	57	485	80	503	454	652	6
que	81	485	97	503	454	652	6
motive	99	485	128	503	454	652	6
valores	130	485	159	503	454	652	6
como	161	485	184	503	454	652	6
la	187	485	194	503	454	652	6
responsabilidad	196	485	261	503	454	652	6
y	263	485	268	503	454	652	6
que	270	485	286	503	454	652	6
el	288	485	295	503	454	652	6
transgresor	297	485	344	503	454	652	6
sea	346	485	359	503	454	652	6
capaz	361	485	385	503	454	652	6
de	387	485	397	503	454	652	6
generar	57	497	88	515	454	652	6
un	90	497	101	515	454	652	6
compromiso	103	497	155	515	454	652	6
tanto	157	497	179	515	454	652	6
con	181	497	196	515	454	652	6
la	198	497	205	515	454	652	6
comunidad,	207	497	256	515	454	652	6
como	258	497	281	515	454	652	6
con	283	497	298	515	454	652	6
él	300	497	307	515	454	652	6
mismo	309	497	338	515	454	652	6
(Chile,	340	497	369	515	454	652	6
2011).	370	497	397	515	454	652	6
Otro	85	509	106	527	454	652	6
punto	108	509	133	527	454	652	6
a	135	509	140	527	454	652	6
abordar,	142	509	176	527	454	652	6
es	178	509	186	527	454	652	6
que	189	509	204	527	454	652	6
las	206	509	217	527	454	652	6
sanciones	219	509	259	527	454	652	6
deben	262	509	287	527	454	652	6
ser	289	509	301	527	454	652	6
aplicadas	304	509	342	527	454	652	6
según	344	509	368	527	454	652	6
el	371	509	378	527	454	652	6
tipo	380	509	397	527	454	652	6
de	57	521	67	539	454	652	6
transgresión:	69	521	123	539	454	652	6
leve,	125	521	144	539	454	652	6
grave	145	521	168	539	454	652	6
o	170	521	175	539	454	652	6
gravísima.	178	521	220	539	454	652	6
Las	222	521	237	539	454	652	6
faltas	240	521	262	539	454	652	6
leves,	264	521	287	539	454	652	6
son	288	521	303	539	454	652	6
aquellas	305	521	339	539	454	652	6
que	341	521	356	539	454	652	6
alteran	359	521	387	539	454	652	6
la	390	521	397	539	454	652	6
convivencia	57	533	105	551	454	652	6
pero	108	533	127	551	454	652	6
que	130	533	145	551	454	652	6
no	148	533	158	551	454	652	6
producen	161	533	200	551	454	652	6
daño	203	533	224	551	454	652	6
físico	227	533	249	551	454	652	6
o	252	533	257	551	454	652	6
psicológico	260	533	307	551	454	652	6
a	310	533	314	551	454	652	6
algún	317	533	340	551	454	652	6
miembro	343	533	381	551	454	652	6
del	384	533	397	551	454	652	6
establecimiento;	57	545	125	563	454	652	6
las	127	545	138	563	454	652	6
faltas	141	545	163	563	454	652	6
graves,	165	545	194	563	454	652	6
además	196	545	227	563	454	652	6
de	229	545	239	563	454	652	6
alterar	242	545	269	563	454	652	6
la	271	545	279	563	454	652	6
convivencia,	281	545	332	563	454	652	6
producen	334	545	373	563	454	652	6
daño	376	545	397	563	454	652	6
físico	57	557	79	575	454	652	6
o	81	557	87	575	454	652	6
psicológico	89	557	136	575	454	652	6
a	139	557	143	575	454	652	6
otro	146	557	163	575	454	652	6
miembro	166	557	204	575	454	652	6
de	206	557	216	575	454	652	6
la	219	557	226	575	454	652	6
comunidad,	229	557	278	575	454	652	6
pero	280	557	299	575	454	652	6
no	301	557	312	575	454	652	6
de	315	557	325	575	454	652	6
forma	327	557	352	575	454	652	6
reiterativa	355	557	397	575	454	652	6
ni	57	569	65	587	454	652	6
permanente;	68	569	121	587	454	652	6
y	124	569	129	587	454	652	6
las	132	569	143	587	454	652	6
gravísimas,	146	569	193	587	454	652	6
consideran	195	569	241	587	454	652	6
la	244	569	251	587	454	652	6
desarmonía	254	569	303	587	454	652	6
de	306	569	316	587	454	652	6
la	319	569	327	587	454	652	6
convivencia	330	569	378	587	454	652	6
y	382	569	386	587	454	652	6
la	390	569	397	587	454	652	6
producción	57	581	104	599	454	652	6
de	106	581	116	599	454	652	6
daño	118	581	139	599	454	652	6
físico	142	581	164	599	454	652	6
y/o	166	581	180	599	454	652	6
psicológico	182	581	229	599	454	652	6
de	231	581	241	599	454	652	6
forma	244	581	269	599	454	652	6
frecuente	271	581	310	599	454	652	6
a	312	581	317	599	454	652	6
otro	319	581	336	599	454	652	6
agente	339	581	366	599	454	652	6
educa-	368	581	397	599	454	652	6
6	37	616	42	626	454	652	6
Revista	203	616	228	626	454	652	6
Brasileira	230	616	262	626	454	652	6
de	264	616	272	626	454	652	6
Educação	274	616	317	626	454	652	6
v.	319	616	325	626	454	652	6
26	327	616	336	626	454	652	6
e2600082021	340	616	397	626	454	652	6
Percepción	125	31	163	41	454	652	7
de	165	31	173	41	454	652	7
estudiantes	175	31	215	41	454	652	7
y	217	31	220	41	454	652	7
profesores	222	31	258	41	454	652	7
jefes	260	31	276	41	454	652	7
sobre	278	31	297	41	454	652	7
la	299	31	305	41	454	652	7
eficacia	307	31	333	41	454	652	7
de	335	31	343	41	454	652	7
sanciones	345	31	379	41	454	652	7
formativas	381	31	417	41	454	652	7
tivo	57	54	73	72	454	652	7
(Chile,	75	54	105	72	454	652	7
2011).	107	54	134	72	454	652	7
Para	136	54	155	72	454	652	7
estas	157	54	177	72	454	652	7
faltas	180	54	202	72	454	652	7
se	204	54	213	72	454	652	7
recomiendan	215	54	270	72	454	652	7
tipos	272	54	293	72	454	652	7
de	296	54	306	72	454	652	7
sanciones	308	54	348	72	454	652	7
formativas.	351	54	398	72	454	652	7
Por	57	66	71	84	454	652	7
ejemplo,	74	66	110	84	454	652	7
para	112	66	130	84	454	652	7
las	133	66	144	84	454	652	7
faltas	147	66	169	84	454	652	7
leves,	172	66	194	84	454	652	7
se	196	66	205	84	454	652	7
recomienda	207	66	256	84	454	652	7
el	259	66	266	84	454	652	7
diálogo	269	66	300	84	454	652	7
o	303	66	308	84	454	652	7
servicio	311	66	343	84	454	652	7
comunitario	346	66	397	84	454	652	7
(como	57	78	83	96	454	652	7
limpiar	86	78	116	96	454	652	7
el	119	78	126	96	454	652	7
patio,	129	78	153	96	454	652	7
ayudar	155	78	183	96	454	652	7
en	186	78	196	96	454	652	7
los	198	78	210	96	454	652	7
recreos,	213	78	245	96	454	652	7
entre	247	78	268	96	454	652	7
otros);	271	78	298	96	454	652	7
para	301	78	319	96	454	652	7
las	321	78	332	96	454	652	7
faltas	335	78	357	96	454	652	7
graves	360	78	386	96	454	652	7
se	389	78	397	96	454	652	7
recomienda	57	90	105	108	454	652	7
servicio	108	90	140	108	454	652	7
comunitario	142	90	193	108	454	652	7
y/o	195	90	209	108	454	652	7
servicio	211	90	243	108	454	652	7
pedagógico	245	90	293	108	454	652	7
(como	295	90	322	108	454	652	7
ordenar	324	90	357	108	454	652	7
la	359	90	366	108	454	652	7
biblio-	368	90	397	108	454	652	7
teca,	57	102	76	120	454	652	7
recortar	79	102	112	120	454	652	7
material	115	102	150	120	454	652	7
técnico-pedagógico);	154	102	242	120	454	652	7
y	245	102	250	120	454	652	7
para	253	102	271	120	454	652	7
las	275	102	286	120	454	652	7
faltas	290	102	312	120	454	652	7
gravísimas,	315	102	362	120	454	652	7
servicio	365	102	397	120	454	652	7
pedagógico,	57	114	106	132	454	652	7
aplicar	108	114	135	132	454	652	7
técnicas	137	114	170	132	454	652	7
de	173	114	182	132	454	652	7
resolución	185	114	227	132	454	652	7
pacífica	229	114	261	132	454	652	7
de	263	114	273	132	454	652	7
conflictos	275	114	315	132	454	652	7
(como	317	114	343	132	454	652	7
negociación,	346	114	398	132	454	652	7
arbitraje,	57	126	93	144	454	652	7
mediación,	94	126	140	144	454	652	7
entre	141	126	162	144	454	652	7
otras),	164	126	190	144	454	652	7
acciones	191	126	225	144	454	652	7
reparatorias	227	126	275	144	454	652	7
o	277	126	282	144	454	652	7
de	284	126	294	144	454	652	7
restitución,	296	126	342	144	454	652	7
proporciona-	343	126	397	144	454	652	7
les	57	138	68	156	454	652	7
al	70	138	77	156	454	652	7
daño	80	138	100	156	454	652	7
causado	103	138	136	156	454	652	7
(como	138	138	165	156	454	652	7
disculpas	167	138	205	156	454	652	7
públicas	208	138	242	156	454	652	7
u	244	138	250	156	454	652	7
otras)	252	138	276	156	454	652	7
o	278	138	284	156	454	652	7
inclusive,	286	138	325	156	454	652	7
la	327	138	334	156	454	652	7
suspensión	336	138	382	156	454	652	7
del	384	138	397	156	454	652	7
estudiante	57	150	100	168	454	652	7
por	102	150	117	168	454	652	7
horas	119	150	142	168	454	652	7
o	145	150	150	168	454	652	7
días	153	150	169	168	454	652	7
(generalmente	172	150	232	168	454	652	7
entre	235	150	256	168	454	652	7
1	259	150	264	168	454	652	7
a	267	150	271	168	454	652	7
5	274	150	279	168	454	652	7
días)	282	150	302	168	454	652	7
a	304	150	309	168	454	652	7
clases	311	150	335	168	454	652	7
(Chile,	338	150	367	168	454	652	7
2011).	369	150	396	168	454	652	7
Las	85	162	100	180	454	652	7
faltas	102	162	124	180	454	652	7
no	126	162	137	180	454	652	7
solo	138	162	155	180	454	652	7
son	157	162	171	180	454	652	7
observadas	173	162	218	180	454	652	7
y	220	162	225	180	454	652	7
sancionadas,	227	162	278	180	454	652	7
sino,	280	162	299	180	454	652	7
que	300	162	315	180	454	652	7
estas	317	162	337	180	454	652	7
se	339	162	347	180	454	652	7
registran	349	162	385	180	454	652	7
en	387	162	397	180	454	652	7
un	57	174	68	192	454	652	7
libro	70	174	89	192	454	652	7
oficial,	91	174	119	192	454	652	7
que	120	174	135	192	454	652	7
contiene	137	174	173	192	454	652	7
un	175	174	186	192	454	652	7
apartado	188	174	224	192	454	652	7
llamado	226	174	260	192	454	652	7
hoja	262	174	278	192	454	652	7
de	280	174	289	192	454	652	7
vida.	291	174	312	192	454	652	7
En	313	174	326	192	454	652	7
esta	328	174	344	192	454	652	7
hoja	346	174	364	192	454	652	7
de	366	174	376	192	454	652	7
vida,	378	174	398	192	454	652	7
se	57	186	65	204	454	652	7
escriben	67	186	102	204	454	652	7
las	104	186	115	204	454	652	7
actitudes	118	186	155	204	454	652	7
o	158	186	163	204	454	652	7
acciones	165	186	200	204	454	652	7
negativas	203	186	241	204	454	652	7
y	244	186	248	204	454	652	7
positivas	251	186	287	204	454	652	7
que	289	186	305	204	454	652	7
tenga	307	186	330	204	454	652	7
cada	333	186	351	204	454	652	7
estudiante	354	186	397	204	454	652	7
durante	57	198	89	216	454	652	7
todo	92	198	111	216	454	652	7
el	114	198	121	216	454	652	7
año	123	198	139	216	454	652	7
escolar	141	198	170	216	454	652	7
(anotaciones	173	198	225	216	454	652	7
negativas	228	198	266	216	454	652	7
y	269	198	274	216	454	652	7
positivas,	276	198	315	216	454	652	7
respectivamente).	317	198	391	216	454	652	7
De	85	210	98	228	454	652	7
esta	101	210	117	228	454	652	7
forma,	120	210	147	228	454	652	7
se	150	210	158	228	454	652	7
busca	161	210	184	228	454	652	7
que	187	210	202	228	454	652	7
las	205	210	215	228	454	652	7
sanciones	218	210	258	228	454	652	7
formativas	261	210	305	228	454	652	7
no	308	210	319	228	454	652	7
tan	321	210	335	228	454	652	7
solo	338	210	355	228	454	652	7
propicien	357	210	397	228	454	652	7
el	57	222	64	240	454	652	7
aprendizaje	67	222	115	240	454	652	7
por	118	222	132	240	454	652	7
parte	135	222	156	240	454	652	7
del	159	222	172	240	454	652	7
transgresor,	175	222	223	240	454	652	7
también	225	222	260	240	454	652	7
que	263	222	278	240	454	652	7
este	281	222	297	240	454	652	7
repare	300	222	325	240	454	652	7
el	328	222	336	240	454	652	7
daño	338	222	359	240	454	652	7
causado,	362	222	398	240	454	652	7
disminuya	57	234	100	252	454	652	7
sustancialmente	103	234	170	252	454	652	7
las	173	234	184	252	454	652	7
faltas	187	234	209	252	454	652	7
al	212	234	219	252	454	652	7
RICE	222	234	248	252	454	652	7
y	251	234	255	252	454	652	7
que	258	234	273	252	454	652	7
se	276	234	285	252	454	652	7
promueva	288	234	329	252	454	652	7
la	332	234	339	252	454	652	7
CE.	342	234	360	252	454	652	7
No	362	234	375	252	454	652	7
obs-	378	234	397	252	454	652	7
tante,	57	246	81	264	454	652	7
cuando	84	246	115	264	454	652	7
se	119	246	127	264	454	652	7
trata	131	246	151	264	454	652	7
de	154	246	164	264	454	652	7
faltas	168	246	191	264	454	652	7
gravísimas,	194	246	242	264	454	652	7
el	245	246	252	264	454	652	7
establecimiento	256	246	323	264	454	652	7
puede	327	246	352	264	454	652	7
optar	356	246	378	264	454	652	7
por	382	246	397	264	454	652	7
sanciones	57	258	97	276	454	652	7
punitivas,	100	258	140	276	454	652	7
como	143	258	166	276	454	652	7
la	169	258	176	276	454	652	7
suspensión	179	258	225	276	454	652	7
o	228	258	233	276	454	652	7
la	236	258	243	276	454	652	7
expulsión.	246	258	289	276	454	652	7
Esto	291	258	311	276	454	652	7
se	314	258	322	276	454	652	7
da	325	258	335	276	454	652	7
si	338	258	345	276	454	652	7
y	348	258	352	276	454	652	7
solo	356	258	372	276	454	652	7
si	376	258	382	276	454	652	7
los	385	258	397	276	454	652	7
establecimientos	57	270	126	288	454	652	7
hayan	128	270	153	288	454	652	7
cumplido	156	270	195	288	454	652	7
con	198	270	213	288	454	652	7
protocolos	216	270	259	288	454	652	7
y	262	270	267	288	454	652	7
procedimientos	269	270	334	288	454	652	7
exhaustivos	336	270	384	288	454	652	7
de	387	270	397	288	454	652	7
acompañamiento	57	282	129	300	454	652	7
para	132	282	150	300	454	652	7
el/la	152	282	170	300	454	652	7
transgresor/a.	173	282	230	300	454	652	7
SANCIONES	57	304	107	316	454	652	7
FORMATIVAS	109	304	163	316	454	652	7
Y	165	304	170	316	454	652	7
UN	173	304	185	316	454	652	7
POSIBLE	188	304	224	316	454	652	7
RESPALDO	227	304	272	316	454	652	7
TEÓRICO	275	304	312	316	454	652	7
Como	85	320	112	338	454	652	7
se	114	320	122	338	454	652	7
señaló,	124	320	153	338	454	652	7
no	154	320	165	338	454	652	7
se	167	320	176	338	454	652	7
ha	178	320	188	338	454	652	7
encontrado	190	320	237	338	454	652	7
en	240	320	250	338	454	652	7
la	252	320	259	338	454	652	7
literatura	261	320	299	338	454	652	7
(al	302	320	312	338	454	652	7
menos	315	320	342	338	454	652	7
en	344	320	354	338	454	652	7
la	356	320	364	338	454	652	7
consul-	366	320	397	338	454	652	7
tada)	57	332	78	350	454	652	7
información	79	332	130	350	454	652	7
contundente,	132	332	186	350	454	652	7
exhaustiva	187	332	230	350	454	652	7
y	232	332	236	350	454	652	7
explícita	238	332	272	350	454	652	7
sobre	274	332	296	350	454	652	7
las	298	332	309	350	454	652	7
sanciones	311	332	350	350	454	652	7
formativas.	352	332	398	350	454	652	7
Por	57	344	71	362	454	652	7
lo	74	344	81	362	454	652	7
tanto,	84	344	108	362	454	652	7
se	109	344	118	362	454	652	7
ha	120	344	130	362	454	652	7
optado	132	344	161	362	454	652	7
por	163	344	177	362	454	652	7
abordar,	179	344	214	362	454	652	7
brevemente,	215	344	266	362	454	652	7
este	268	344	284	362	454	652	7
tema	286	344	306	362	454	652	7
desde	309	344	332	362	454	652	7
teorías	334	344	362	362	454	652	7
clásicas,	364	344	398	362	454	652	7
como	57	356	80	374	454	652	7
las	82	356	93	374	454	652	7
de	95	356	105	374	454	652	7
Max	107	356	126	374	454	652	7
Weber	128	356	156	374	454	652	7
o	158	356	163	374	454	652	7
Jürgen	165	356	192	374	454	652	7
Habermas.	194	356	240	374	454	652	7
Estas	241	356	264	374	454	652	7
teorías	266	356	293	374	454	652	7
presentan	295	356	336	374	454	652	7
convergencias,	338	356	398	374	454	652	7
ya	57	368	66	386	454	652	7
que,	69	368	87	386	454	652	7
Habermas	90	368	134	386	454	652	7
se	137	368	145	386	454	652	7
basa	149	368	167	386	454	652	7
en	170	368	181	386	454	652	7
ciertos	184	368	212	386	454	652	7
puntos	215	368	244	386	454	652	7
weberianos	248	368	295	386	454	652	7
para	298	368	316	386	454	652	7
formular	320	368	356	386	454	652	7
su	360	368	369	386	454	652	7
teoría	373	368	397	386	454	652	7
de	57	380	67	398	454	652	7
la	69	380	77	398	454	652	7
acción	79	380	106	398	454	652	7
comunicativa.	109	380	167	398	454	652	7
Por	169	380	184	398	454	652	7
ejemplo,	187	380	222	398	454	652	7
el	224	380	231	398	454	652	7
concepto	234	380	272	398	454	652	7
y	275	380	279	398	454	652	7
tipos	282	380	303	398	454	652	7
de	305	380	315	398	454	652	7
acción	318	380	345	398	454	652	7
social,	348	380	373	398	454	652	7
entre	376	380	397	398	454	652	7
otros.	57	392	80	410	454	652	7
A	81	392	89	410	454	652	7
continuación	91	392	145	410	454	652	7
se	147	392	156	410	454	652	7
realizará	158	392	192	410	454	652	7
dicho	194	392	218	410	454	652	7
abordaje,	220	392	258	410	454	652	7
desde	259	392	282	410	454	652	7
una	284	392	300	410	454	652	7
mirada	302	392	331	410	454	652	7
weberiana,	333	392	378	410	454	652	7
para	379	392	397	410	454	652	7
posteriormente	57	404	121	422	454	652	7
vincularla	123	404	164	422	454	652	7
con	167	404	182	422	454	652	7
aspectos	184	404	219	422	454	652	7
habermasianos.	222	404	286	422	454	652	7
Weber	85	416	113	434	454	652	7
(2002),	115	416	145	434	454	652	7
a	147	416	151	434	454	652	7
grandes	153	416	186	434	454	652	7
rasgos,	188	416	216	434	454	652	7
visualiza	217	416	253	434	454	652	7
la	255	416	262	434	454	652	7
sociedad	264	416	300	434	454	652	7
como	302	416	325	434	454	652	7
una	327	416	342	434	454	652	7
red	344	416	357	434	454	652	7
compleja	360	416	397	434	454	652	7
de	57	428	67	446	454	652	7
acciones	70	428	105	446	454	652	7
que	108	428	123	446	454	652	7
cada	126	428	145	446	454	652	7
sujeto	148	428	173	446	454	652	7
realiza	176	428	203	446	454	652	7
respecto	206	428	241	446	454	652	7
a	244	428	248	446	454	652	7
los	251	428	263	446	454	652	7
demás.	266	428	295	446	454	652	7
Estas	298	428	320	446	454	652	7
son	324	428	338	446	454	652	7
denominadas	341	428	397	446	454	652	7
como	57	440	80	458	454	652	7
acción	83	440	110	458	454	652	7
social	113	440	136	458	454	652	7
(Weber,	140	440	174	458	454	652	7
2002).	176	440	204	458	454	652	7
El	206	440	216	458	454	652	7
concepto	219	440	257	458	454	652	7
de	261	440	271	458	454	652	7
acción	274	440	300	458	454	652	7
social	304	440	327	458	454	652	7
no	330	440	341	458	454	652	7
es	345	440	353	458	454	652	7
referido	356	440	389	458	454	652	7
a	392	440	397	458	454	652	7
cualquier	57	452	95	470	454	652	7
acción	98	452	125	470	454	652	7
individualista,	128	452	187	470	454	652	7
sino,	189	452	209	470	454	652	7
aquellas	211	452	244	470	454	652	7
que	247	452	262	470	454	652	7
se	265	452	274	470	454	652	7
“orientan	276	452	315	470	454	652	7
por	318	452	332	470	454	652	7
las	335	452	346	470	454	652	7
acciones	349	452	384	470	454	652	7
de	387	452	397	470	454	652	7
otros”	57	464	82	482	454	652	7
(Weber,	84	464	118	482	454	652	7
2002).	121	464	148	482	454	652	7
Además,	151	464	188	482	454	652	7
no	191	464	202	482	454	652	7
solo	205	464	222	482	454	652	7
se	226	464	234	482	454	652	7
enfocan	238	464	271	482	454	652	7
en	274	464	284	482	454	652	7
el	288	464	295	482	454	652	7
presente,	299	464	336	482	454	652	7
también	339	464	374	482	454	652	7
con-	377	464	397	482	454	652	7
templan	57	476	92	494	454	652	7
acciones	95	476	131	494	454	652	7
pasadas	135	476	167	494	454	652	7
y	171	476	175	494	454	652	7
posibles	179	476	213	494	454	652	7
acciones	217	476	252	494	454	652	7
futuras.	256	476	288	494	454	652	7
Por	291	476	306	494	454	652	7
lo	310	476	318	494	454	652	7
tanto,	322	476	346	494	454	652	7
la	349	476	357	494	454	652	7
sociedad	360	476	397	494	454	652	7
no	57	488	68	506	454	652	7
es	70	488	79	506	454	652	7
comprensible	82	488	138	506	454	652	7
sin	140	488	153	506	454	652	7
una	156	488	171	506	454	652	7
interacción	174	488	220	506	454	652	7
entre	223	488	245	506	454	652	7
aquellos	248	488	282	506	454	652	7
que	285	488	300	506	454	652	7
comparten	303	488	348	506	454	652	7
una	351	488	366	506	454	652	7
misma	369	488	397	506	454	652	7
dimensión	57	500	101	518	454	652	7
temporo-espacial.	103	500	178	518	454	652	7
Las	85	512	100	530	454	652	7
primeras	103	512	140	530	454	652	7
dos	143	512	157	530	454	652	7
características	160	512	218	530	454	652	7
están	221	512	242	530	454	652	7
muy	245	512	264	530	454	652	7
relacionadas	266	512	317	530	454	652	7
con	320	512	335	530	454	652	7
la	338	512	345	530	454	652	7
CE,	348	512	366	530	454	652	7
ya	368	512	377	530	454	652	7
que,	380	512	398	530	454	652	7
esta	57	524	73	542	454	652	7
no	76	524	86	542	454	652	7
puede	89	524	114	542	454	652	7
concebirse	117	524	161	542	454	652	7
sin	164	524	176	542	454	652	7
la	178	524	186	542	454	652	7
existencia	188	524	229	542	454	652	7
de	232	524	242	542	454	652	7
una	245	524	260	542	454	652	7
construcción	263	524	316	542	454	652	7
de	319	524	329	542	454	652	7
relaciones	332	524	373	542	454	652	7
entre	375	524	397	542	454	652	7
miembros	57	536	99	554	454	652	7
de	102	536	112	554	454	652	7
una	115	536	131	554	454	652	7
misma	134	536	162	554	454	652	7
comunidad.	165	536	215	554	454	652	7
Además	217	536	252	554	454	652	7
estas	255	536	275	554	454	652	7
relaciones	278	536	319	554	454	652	7
generalmente	322	536	379	554	454	652	7
son	382	536	397	554	454	652	7
guiadas	57	548	88	566	454	652	7
por	91	548	105	566	454	652	7
acciones	108	548	143	566	454	652	7
que	146	548	161	566	454	652	7
otros	163	548	184	566	454	652	7
realizan,	187	548	223	566	454	652	7
es	225	548	233	566	454	652	7
decir,	236	548	258	566	454	652	7
por	260	548	275	566	454	652	7
acción	277	548	304	566	454	652	7
social.	307	548	333	566	454	652	7
Pero	335	548	354	566	454	652	7
sí	357	548	363	566	454	652	7
se	366	548	374	566	454	652	7
debe	377	548	397	566	454	652	7
tener	57	560	78	578	454	652	7
en	81	560	91	578	454	652	7
cuenta	93	560	121	578	454	652	7
que	123	560	138	578	454	652	7
a	141	560	145	578	454	652	7
pesar	148	560	170	578	454	652	7
de	172	560	182	578	454	652	7
ser	185	560	196	578	454	652	7
acciones	199	560	234	578	454	652	7
sociales,	236	560	270	578	454	652	7
tampoco	272	560	309	578	454	652	7
son	311	560	326	578	454	652	7
todas	328	560	350	578	454	652	7
del	353	560	366	578	454	652	7
mismo	368	560	397	578	454	652	7
tipo.	57	572	76	590	454	652	7
Podemos	78	572	116	590	454	652	7
ver	119	572	132	590	454	652	7
en	135	572	145	590	454	652	7
las	148	572	158	590	454	652	7
escuelas	161	572	194	590	454	652	7
a	197	572	202	590	454	652	7
muchos	205	572	237	590	454	652	7
miembros	240	572	282	590	454	652	7
que	285	572	300	590	454	652	7
interactúan	303	572	350	590	454	652	7
por	353	572	367	590	454	652	7
afecto,	370	572	398	590	454	652	7
por	57	584	71	602	454	652	7
conveniencia	74	584	128	602	454	652	7
o	130	584	135	602	454	652	7
regulando	138	584	180	602	454	652	7
sus	183	584	195	602	454	652	7
conductas	198	584	240	602	454	652	7
a	243	584	247	602	454	652	7
través	250	584	274	602	454	652	7
de	276	584	286	602	454	652	7
normas.	289	584	323	602	454	652	7
Revista	57	616	81	626	454	652	7
Brasileira	83	616	115	626	454	652	7
de	117	616	126	626	454	652	7
Educação	128	616	171	626	454	652	7
v.	173	616	178	626	454	652	7
26	180	616	189	626	454	652	7
e2600082021	193	616	250	626	454	652	7
7	412	616	417	626	454	652	7
Jonathan	37	31	68	41	454	652	8
Andrades-Moya	70	31	122	41	454	652	8
Lo	85	54	97	72	454	652	8
anterior	100	54	133	72	454	652	8
nuevamente	136	54	187	72	454	652	8
se	190	54	198	72	454	652	8
conecta	200	54	232	72	454	652	8
con	235	54	250	72	454	652	8
la	253	54	260	72	454	652	8
teoría	262	54	286	72	454	652	8
weberiana	289	54	331	72	454	652	8
sobre	334	54	356	72	454	652	8
sociedad.	359	54	398	72	454	652	8
Weber	57	66	85	84	454	652	8
(2002)	87	66	115	84	454	652	8
señala	117	66	142	84	454	652	8
que	144	66	159	84	454	652	8
la	161	66	169	84	454	652	8
acción	171	66	197	84	454	652	8
social	199	66	223	84	454	652	8
puede	225	66	250	84	454	652	8
expresarse	252	66	294	84	454	652	8
en	296	66	306	84	454	652	8
cuatro	309	66	335	84	454	652	8
tipos	337	66	357	84	454	652	8
de	359	66	369	84	454	652	8
accio-	371	66	397	84	454	652	8
nes:	57	78	73	96	454	652	8
la	76	78	83	96	454	652	8
acción	86	78	112	96	454	652	8
racional	115	78	149	96	454	652	8
con	151	78	167	96	454	652	8
arreglo	169	78	199	96	454	652	8
a	201	78	206	96	454	652	8
fines,	209	78	231	96	454	652	8
la	233	78	240	96	454	652	8
acción	243	78	270	96	454	652	8
racional	273	78	306	96	454	652	8
con	309	78	324	96	454	652	8
arreglo	327	78	356	96	454	652	8
a	359	78	363	96	454	652	8
valores,	366	78	398	96	454	652	8
la	57	90	64	108	454	652	8
afectiva	67	90	98	108	454	652	8
y	101	90	106	108	454	652	8
la	108	90	116	108	454	652	8
tradicional.	118	90	166	108	454	652	8
Cada	168	90	190	108	454	652	8
una	193	90	208	108	454	652	8
se	211	90	219	108	454	652	8
conecta	222	90	253	108	454	652	8
de	256	90	266	108	454	652	8
buena	269	90	294	108	454	652	8
forma	297	90	322	108	454	652	8
con	324	90	339	108	454	652	8
los	342	90	354	108	454	652	8
supuestos	357	90	397	108	454	652	8
sobre	57	102	79	120	454	652	8
CE.	82	102	99	120	454	652	8
Pero	101	102	120	120	454	652	8
también	123	102	158	120	454	652	8
pueden	160	102	191	120	454	652	8
ser	194	102	206	120	454	652	8
conectadas	208	102	254	120	454	652	8
específicamente	257	102	323	120	454	652	8
con	325	102	341	120	454	652	8
las	343	102	354	120	454	652	8
sanciones	357	102	397	120	454	652	8
formativas.	57	114	103	132	454	652	8
Las	85	126	100	144	454	652	8
sanciones	103	126	143	144	454	652	8
formativas,	146	126	193	144	454	652	8
de	195	126	205	144	454	652	8
alguna	207	126	235	144	454	652	8
u	238	126	243	144	454	652	8
otra	246	126	263	144	454	652	8
forma,	265	126	293	144	454	652	8
tienen	295	126	321	144	454	652	8
como	324	126	347	144	454	652	8
fin	350	126	362	144	454	652	8
la	364	126	372	144	454	652	8
regu-	374	126	397	144	454	652	8
lación	57	138	82	156	454	652	8
conductual	84	138	130	156	454	652	8
de	133	138	143	156	454	652	8
los	146	138	157	156	454	652	8
estudiantes.	160	138	209	156	454	652	8
En	211	138	224	156	454	652	8
primer	227	138	255	156	454	652	8
lugar	258	138	279	156	454	652	8
se	282	138	290	156	454	652	8
supone	293	138	322	156	454	652	8
que	325	138	340	156	454	652	8
cada	343	138	362	156	454	652	8
persona	364	138	397	156	454	652	8
actúe	57	150	78	168	454	652	8
de	80	150	90	168	454	652	8
acuerdo	92	150	124	168	454	652	8
con	126	150	141	168	454	652	8
normas,	143	150	177	168	454	652	8
las	178	150	189	168	454	652	8
que	191	150	206	168	454	652	8
pueden	208	150	238	168	454	652	8
ser	240	150	252	168	454	652	8
impuestas	254	150	295	168	454	652	8
o	297	150	302	168	454	652	8
que	304	150	319	168	454	652	8
a	321	150	325	168	454	652	8
través	327	150	351	168	454	652	8
del	353	150	366	168	454	652	8
tiempo	368	150	397	168	454	652	8
se	57	162	65	180	454	652	8
han	68	162	84	180	454	652	8
ido	86	162	100	180	454	652	8
consolidando	103	162	159	180	454	652	8
(acción	162	162	192	180	454	652	8
social	195	162	218	180	454	652	8
tradicional).	221	162	272	180	454	652	8
En	274	162	287	180	454	652	8
segundo	289	162	324	180	454	652	8
lugar,	327	162	351	180	454	652	8
cuando	353	162	383	180	454	652	8
un	386	162	397	180	454	652	8
sujeto	57	174	81	192	454	652	8
transgrede	84	174	128	192	454	652	8
o	131	174	136	192	454	652	8
cumple	139	174	169	192	454	652	8
una	172	174	187	192	454	652	8
norma,	190	174	220	192	454	652	8
lo	222	174	230	192	454	652	8
hace	233	174	252	192	454	652	8
desde	255	174	278	192	454	652	8
sus	281	174	294	192	454	652	8
conocimientos	296	174	358	192	454	652	8
y	360	174	365	192	454	652	8
con	368	174	383	192	454	652	8
al-	385	174	397	192	454	652	8
gún	57	186	73	204	454	652	8
propósito	75	186	115	204	454	652	8
(acción	118	186	148	204	454	652	8
racional	151	186	184	204	454	652	8
con	187	186	202	204	454	652	8
arreglo	204	186	233	204	454	652	8
a	236	186	241	204	454	652	8
fines).	243	186	269	204	454	652	8
Independiente	271	186	332	204	454	652	8
de	335	186	345	204	454	652	8
la	347	186	354	204	454	652	8
intención	357	186	397	204	454	652	8
con	57	198	72	216	454	652	8
la	75	198	82	216	454	652	8
que	85	198	100	216	454	652	8
se	103	198	111	216	454	652	8
transgreda	114	198	158	216	454	652	8
o	160	198	166	216	454	652	8
cumpla,	168	198	202	216	454	652	8
la	204	198	211	216	454	652	8
CE	214	198	229	216	454	652	8
recurre	232	198	261	216	454	652	8
a	264	198	268	216	454	652	8
la	271	198	278	216	454	652	8
enseñanza,	281	198	327	216	454	652	8
a	329	198	334	216	454	652	8
la	336	198	344	216	454	652	8
formación	346	198	389	216	454	652	8
y	392	198	397	216	454	652	8
a	57	210	61	228	454	652	8
la	64	210	71	228	454	652	8
reparación	74	210	117	228	454	652	8
del	120	210	133	228	454	652	8
daño	135	210	156	228	454	652	8
causado.	159	210	194	228	454	652	8
Por	196	210	211	228	454	652	8
lo	214	210	222	228	454	652	8
tanto,	224	210	249	228	454	652	8
está	251	210	267	228	454	652	8
apelando	269	210	307	228	454	652	8
a	310	210	314	228	454	652	8
un	317	210	328	228	454	652	8
sentido	330	210	361	228	454	652	8
valórico	364	210	397	228	454	652	8
(racional	57	222	93	240	454	652	8
con	97	222	112	240	454	652	8
arreglo	115	222	144	240	454	652	8
a	147	222	152	240	454	652	8
valores).	155	222	190	240	454	652	8
Además	192	222	227	240	454	652	8
con	230	222	245	240	454	652	8
un	248	222	259	240	454	652	8
sentido	262	222	293	240	454	652	8
fraternal,	296	222	335	240	454	652	8
empático	337	222	376	240	454	652	8
y	379	222	384	240	454	652	8
de	387	222	397	240	454	652	8
emociones	57	234	101	252	454	652	8
positivas	104	234	140	252	454	652	8
(afectiva),	144	234	185	252	454	652	8
intenta	188	234	217	252	454	652	8
alcanzar	220	234	255	252	454	652	8
un	258	234	269	252	454	652	8
aprendizaje	272	234	320	252	454	652	8
que	324	234	339	252	454	652	8
incida	342	234	367	252	454	652	8
en	371	234	381	252	454	652	8
sus	384	234	397	252	454	652	8
próximas	57	246	95	264	454	652	8
acciones.	97	246	135	264	454	652	8
Sin	85	258	99	276	454	652	8
embargo,	101	258	140	276	454	652	8
esa	141	258	154	276	454	652	8
incidencia	156	258	198	276	454	652	8
no	200	258	211	276	454	652	8
puede	213	258	238	276	454	652	8
ser	240	258	251	276	454	652	8
efímera	253	258	284	276	454	652	8
y	286	258	291	276	454	652	8
sin	293	258	305	276	454	652	8
un	307	258	318	276	454	652	8
fin.	320	258	334	276	454	652	8
Debe	335	258	358	276	454	652	8
conllevar	360	258	397	276	454	652	8
un	57	270	68	288	454	652	8
aprendizaje	71	270	119	288	454	652	8
que	122	270	137	288	454	652	8
permita	140	270	172	288	454	652	8
que	175	270	190	288	454	652	8
los/las	193	270	220	288	454	652	8
estudiantes	223	270	270	288	454	652	8
comprendan	273	270	325	288	454	652	8
que	328	270	343	288	454	652	8
sus	346	270	359	288	454	652	8
acciones	362	270	397	288	454	652	8
inevitablemente	57	282	124	300	454	652	8
pueden	126	282	157	300	454	652	8
llegar	159	282	182	300	454	652	8
a	185	282	189	300	454	652	8
tener	192	282	213	300	454	652	8
repercusiones	215	282	272	300	454	652	8
en	274	282	284	300	454	652	8
otros.	287	282	310	300	454	652	8
Por	312	282	327	300	454	652	8
lo	329	282	337	300	454	652	8
tanto,	340	282	364	300	454	652	8
y	366	282	370	300	454	652	8
según	373	282	397	300	454	652	8
Weber	57	294	85	312	454	652	8
(2002),	88	294	119	312	454	652	8
sus	121	294	134	312	454	652	8
acciones	138	294	172	312	454	652	8
deben	176	294	201	312	454	652	8
llevar	205	294	227	312	454	652	8
consigo	231	294	262	312	454	652	8
una	266	294	281	312	454	652	8
racionalidad	285	294	336	312	454	652	8
sustentada	339	294	383	312	454	652	8
en	387	294	397	312	454	652	8
valores	57	306	85	324	454	652	8
y	87	306	92	324	454	652	8
afectividad.	94	306	142	324	454	652	8
Así	143	306	158	324	454	652	8
los	160	306	172	324	454	652	8
miembros	174	306	216	324	454	652	8
de	218	306	228	324	454	652	8
una	230	306	245	324	454	652	8
comunidad	247	306	294	324	454	652	8
podrán	296	306	326	324	454	652	8
interactuar	328	306	373	324	454	652	8
entre	375	306	397	324	454	652	8
ellos	57	318	75	336	454	652	8
bajo	78	318	95	336	454	652	8
acuerdos	97	318	133	336	454	652	8
que	135	318	150	336	454	652	8
privilegien	153	318	197	336	454	652	8
el	199	318	206	336	454	652	8
óptimo	208	318	238	336	454	652	8
desarrollo	240	318	281	336	454	652	8
de	283	318	293	336	454	652	8
cada	295	318	314	336	454	652	8
tanto	336	318	358	336	454	652	8
de	360	318	370	336	454	652	8
forma	372	318	397	336	454	652	8
personal,	57	330	94	348	454	652	8
como	96	330	120	348	454	652	8
colectiva.	122	330	161	348	454	652	8
Todo	85	342	107	360	454	652	8
esto	110	342	127	360	454	652	8
podría	130	342	157	360	454	652	8
llegar	160	342	183	360	454	652	8
a	186	342	191	360	454	652	8
carecer	194	342	223	360	454	652	8
de	226	342	236	360	454	652	8
sentido	239	342	269	360	454	652	8
si	272	342	279	360	454	652	8
las	282	342	293	360	454	652	8
normas	296	342	327	360	454	652	8
por	330	342	344	360	454	652	8
las	347	342	358	360	454	652	8
cuales	361	342	386	360	454	652	8
se	389	342	397	360	454	652	8
rigen	57	354	78	372	454	652	8
los	80	354	92	372	454	652	8
miembros	94	354	136	372	454	652	8
de	138	354	148	372	454	652	8
una	150	354	165	372	454	652	8
comunidad	167	354	214	372	454	652	8
no	216	354	227	372	454	652	8
sean	229	354	247	372	454	652	8
consensuadas.	249	354	307	372	454	652	8
Con	309	354	327	372	454	652	8
base	329	354	347	372	454	652	8
en	349	354	359	372	454	652	8
los	361	354	373	372	454	652	8
plan-	375	354	397	372	454	652	8
teamientos	57	366	103	384	454	652	8
de	105	366	115	384	454	652	8
Weber	117	366	145	384	454	652	8
(2002),	147	366	178	384	454	652	8
si	180	366	186	384	454	652	8
existe	189	366	212	384	454	652	8
una	214	366	230	384	454	652	8
imposición	232	366	278	384	454	652	8
de	281	366	291	384	454	652	8
normas,	293	366	327	384	454	652	8
entonces	328	366	365	384	454	652	8
estas	368	366	387	384	454	652	8
al	390	366	397	384	454	652	8
no	57	378	68	396	454	652	8
ser	70	378	82	396	454	652	8
consensuadas	84	378	140	396	454	652	8
y	142	378	147	396	454	652	8
ser	149	378	161	396	454	652	8
normas	163	378	194	396	454	652	8
sin	197	378	208	396	454	652	8
razón	210	378	233	396	454	652	8
es	236	378	244	396	454	652	8
probable	246	378	283	396	454	652	8
que	285	378	300	396	454	652	8
llame	302	378	325	396	454	652	8
a	327	378	332	396	454	652	8
la	334	378	341	396	454	652	8
transgresión.	344	378	398	396	454	652	8
Este	57	390	75	408	454	652	8
fenómeno	78	390	121	408	454	652	8
podría	124	390	151	408	454	652	8
suceder	154	390	185	408	454	652	8
debido	188	390	217	408	454	652	8
a	220	390	224	408	454	652	8
que	227	390	242	408	454	652	8
los	245	390	257	408	454	652	8
miembros	260	390	302	408	454	652	8
de	305	390	315	408	454	652	8
una	318	390	333	408	454	652	8
comunidad	336	390	383	408	454	652	8
no	386	390	397	408	454	652	8
se	57	402	65	420	454	652	8
sentirían	68	402	104	420	454	652	8
representados.	107	402	167	420	454	652	8
Por	169	402	184	420	454	652	8
ende	187	402	207	420	454	652	8
no	210	402	221	420	454	652	8
se	224	402	232	420	454	652	8
estaría	235	402	262	420	454	652	8
alcanzando	265	402	312	420	454	652	8
“un	315	402	329	420	454	652	8
orden	332	402	357	420	454	652	8
legítimo”	360	402	398	420	454	652	8
(Weber,	57	414	91	432	454	652	8
2002,	94	414	117	432	454	652	8
p.	120	414	128	432	454	652	8
25).	131	414	148	432	454	652	8
Además	151	414	185	432	454	652	8
hay	189	414	203	432	454	652	8
que	207	414	222	432	454	652	8
sumar	226	414	251	432	454	652	8
que	255	414	270	432	454	652	8
las	274	414	285	432	454	652	8
sanciones	288	414	328	432	454	652	8
formativas	332	414	376	432	454	652	8
solo	380	414	397	432	454	652	8
se	57	426	65	444	454	652	8
aplican	68	426	98	444	454	652	8
a	102	426	106	444	454	652	8
los	110	426	121	444	454	652	8
estudiantes.	125	426	174	444	454	652	8
Entonces	177	426	216	444	454	652	8
¿cómo	220	426	247	444	454	652	8
se	250	426	259	444	454	652	8
puede	262	426	287	444	454	652	8
alcanzar	291	426	325	444	454	652	8
un	329	426	340	444	454	652	8
consenso,	343	426	383	444	454	652	8
un	386	426	397	444	454	652	8
orden	57	438	81	456	454	652	8
legítimo	84	438	119	456	454	652	8
y	122	438	126	456	454	652	8
una	129	438	145	456	454	652	8
coherencia	148	438	192	456	454	652	8
tanto	195	438	217	456	454	652	8
en	220	438	230	456	454	652	8
la	233	438	240	456	454	652	8
construcción	243	438	297	456	454	652	8
de	300	438	310	456	454	652	8
normas,	313	438	346	456	454	652	8
como	349	438	372	456	454	652	8
en	375	438	385	456	454	652	8
su	388	438	397	456	454	652	8
aplicación,	57	450	101	468	454	652	8
si	103	450	110	468	454	652	8
una	113	450	128	468	454	652	8
de	131	450	141	468	454	652	8
las	143	450	154	468	454	652	8
primeras	157	450	194	468	454	652	8
decisiones	196	450	239	468	454	652	8
es	241	450	250	468	454	652	8
arbitraria?	252	450	295	468	454	652	8
En	85	462	98	480	454	652	8
este	100	462	116	480	454	652	8
punto	119	462	144	480	454	652	8
se	146	462	155	480	454	652	8
conecta	157	462	189	480	454	652	8
el	191	462	199	480	454	652	8
planteamiento	201	462	261	480	454	652	8
weberiano	264	462	307	480	454	652	8
con	310	462	325	480	454	652	8
el	327	462	334	480	454	652	8
habermasiano.	337	462	398	480	454	652	8
Habermas	57	474	100	492	454	652	8
(basándose	104	474	150	492	454	652	8
en	153	474	163	492	454	652	8
planteamientos	167	474	231	492	454	652	8
piagetianos)	234	474	285	492	454	652	8
señala	288	474	314	492	454	652	8
que	317	474	332	492	454	652	8
“la	336	474	347	492	454	652	8
interacción	350	474	397	492	454	652	8
con	57	486	72	504	454	652	8
las	75	486	86	504	454	652	8
otras	90	486	110	504	454	652	8
personas	113	486	150	504	454	652	8
deja	153	486	170	504	454	652	8
franco	173	486	200	504	454	652	8
el	203	486	210	504	454	652	8
camino	214	486	245	504	454	652	8
para	248	486	266	504	454	652	8
la	270	486	277	504	454	652	8
inserción	280	486	318	504	454	652	8
del	322	486	334	504	454	652	8
sujeto,	338	486	365	504	454	652	8
por	367	486	382	504	454	652	8
vía	385	486	397	504	454	652	8
constructiva,	57	498	109	516	454	652	8
en	110	498	120	516	454	652	8
el	122	498	129	516	454	652	8
‘sistema	131	498	163	516	454	652	8
de	165	498	175	516	454	652	8
normas	177	498	208	516	454	652	8
morales'	210	498	244	516	454	652	8
socialmente	245	498	294	516	454	652	8
reconocidas”	296	498	348	516	454	652	8
(Habermas,	349	498	398	516	454	652	8
1985,	57	510	80	528	454	652	8
p.	82	510	90	528	454	652	8
102).	91	510	113	528	454	652	8
Por	115	510	129	528	454	652	8
lo	132	510	140	528	454	652	8
tanto	142	510	164	528	454	652	8
para	166	510	184	528	454	652	8
que	187	510	202	528	454	652	8
dichas	204	510	231	528	454	652	8
sanciones	233	510	273	528	454	652	8
encuentren	275	510	322	528	454	652	8
un	324	510	335	528	454	652	8
sentido	337	510	368	528	454	652	8
estric-	370	510	397	528	454	652	8
tamente	57	522	91	540	454	652	8
formativo,	94	522	137	540	454	652	8
deben	139	522	164	540	454	652	8
pretender	167	522	207	540	454	652	8
la	210	522	217	540	454	652	8
coacción	219	522	256	540	454	652	8
o	258	522	263	540	454	652	8
interacción	266	522	313	540	454	652	8
entre	315	522	337	540	454	652	8
la	339	522	346	540	454	652	8
adquisición	349	522	397	540	454	652	8
de	57	534	67	552	454	652	8
normas	69	534	101	552	454	652	8
intelectuales	103	534	155	552	454	652	8
y	158	534	162	552	454	652	8
morales.	165	534	201	552	454	652	8
De	203	534	216	552	454	652	8
esta	218	534	235	552	454	652	8
forma	237	534	262	552	454	652	8
no	265	534	276	552	454	652	8
tan	279	534	292	552	454	652	8
solo	295	534	312	552	454	652	8
serán	315	534	337	552	454	652	8
obtenidas	339	534	380	552	454	652	8
por	383	534	397	552	454	652	8
las	57	546	68	564	454	652	8
relaciones	70	546	111	564	454	652	8
que	114	546	129	564	454	652	8
tiene	131	546	152	564	454	652	8
con	155	546	170	564	454	652	8
otros	172	546	193	564	454	652	8
sujetos,	196	546	227	564	454	652	8
también,	228	546	266	564	454	652	8
como	267	546	291	564	454	652	8
señala	293	546	318	564	454	652	8
Habermas	321	546	364	564	454	652	8
(1985),	367	546	398	564	454	652	8
encontrarán	57	558	107	576	454	652	8
un	110	558	121	576	454	652	8
sentido	123	558	154	576	454	652	8
cognitivo-instrumental.	157	558	256	576	454	652	8
Otro	85	570	106	588	454	652	8
punto	108	570	132	588	454	652	8
coincidente	134	570	182	588	454	652	8
entre	184	570	205	588	454	652	8
el	207	570	215	588	454	652	8
planteamiento	217	570	276	588	454	652	8
de	278	570	288	588	454	652	8
ambos	290	570	317	588	454	652	8
autores,	319	570	352	588	454	652	8
se	353	570	361	588	454	652	8
encuen-	363	570	397	588	454	652	8
tra	57	582	68	600	454	652	8
en	71	582	81	600	454	652	8
los	84	582	95	600	454	652	8
tipos	98	582	119	600	454	652	8
de	121	582	131	600	454	652	8
acción	134	582	161	600	454	652	8
social.	163	582	189	600	454	652	8
Habermas	191	582	235	600	454	652	8
aborda	238	582	266	600	454	652	8
el	269	582	276	600	454	652	8
concepto	279	582	317	600	454	652	8
de	319	582	329	600	454	652	8
acción	332	582	359	600	454	652	8
regulada	361	582	397	600	454	652	8
8	37	616	42	626	454	652	8
Revista	203	616	228	626	454	652	8
Brasileira	230	616	262	626	454	652	8
de	264	616	272	626	454	652	8
Educação	274	616	317	626	454	652	8
v.	319	616	325	626	454	652	8
26	327	616	336	626	454	652	8
e2600082021	340	616	397	626	454	652	8
Percepción	125	31	163	41	454	652	9
de	165	31	173	41	454	652	9
estudiantes	175	31	215	41	454	652	9
y	217	31	220	41	454	652	9
profesores	222	31	258	41	454	652	9
jefes	260	31	276	41	454	652	9
sobre	278	31	297	41	454	652	9
la	299	31	305	41	454	652	9
eficacia	307	31	333	41	454	652	9
de	335	31	343	41	454	652	9
sanciones	345	31	379	41	454	652	9
formativas	381	31	417	41	454	652	9
por	57	54	71	72	454	652	9
normas	73	54	105	72	454	652	9
señalando	107	54	149	72	454	652	9
que	151	54	166	72	454	652	9
“las	168	54	184	72	454	652	9
normas	186	54	217	72	454	652	9
expresan	220	54	256	72	454	652	9
un	258	54	269	72	454	652	9
acuerdo	272	54	304	72	454	652	9
existente	307	54	344	72	454	652	9
en	346	54	356	72	454	652	9
un	359	54	370	72	454	652	9
grupo	372	54	397	72	454	652	9
social”	57	66	84	84	454	652	9
(Habermas,	87	66	137	84	454	652	9
1985,	140	66	164	84	454	652	9
p.	167	66	175	84	454	652	9
123).	178	66	200	84	454	652	9
Posteriormente	203	66	268	84	454	652	9
agrega	272	66	299	84	454	652	9
que	303	66	318	84	454	652	9
“la	321	66	333	84	454	652	9
expectativa	336	66	383	84	454	652	9
de	387	66	397	84	454	652	9
comportamiento	57	78	127	96	454	652	9
no	130	78	141	96	454	652	9
tiene	144	78	165	96	454	652	9
sentido	168	78	199	96	454	652	9
cognitivo	202	78	241	96	454	652	9
de	244	78	254	96	454	652	9
expectativa	257	78	303	96	454	652	9
de	307	78	317	96	454	652	9
un	320	78	331	96	454	652	9
suceso	334	78	361	96	454	652	9
pronos-	364	78	397	96	454	652	9
ticable,	57	90	87	108	454	652	9
sino	89	90	106	108	454	652	9
el	109	90	116	108	454	652	9
sentido	119	90	149	108	454	652	9
normativo	152	90	195	108	454	652	9
de	198	90	208	108	454	652	9
que	211	90	226	108	454	652	9
los	228	90	240	108	454	652	9
integrantes	243	90	289	108	454	652	9
del	292	90	305	108	454	652	9
grupo	307	90	332	108	454	652	9
tienen	335	90	359	108	454	652	9
derecho	362	90	390	108	454	652	9
a	392	90	397	108	454	652	9
esperar	57	102	86	120	454	652	9
un	89	102	100	120	454	652	9
determinado	103	102	156	120	454	652	9
comportamiento”	159	102	232	120	454	652	9
(Habermas,	234	102	284	120	454	652	9
1985,	285	102	309	120	454	652	9
p.	311	102	319	120	454	652	9
123).	321	102	343	120	454	652	9
Una	345	102	362	120	454	652	9
sanción	365	102	397	120	454	652	9
formativa	57	114	97	132	454	652	9
no	100	114	111	132	454	652	9
tendrá	114	114	141	132	454	652	9
efecto	144	114	169	132	454	652	9
alguno	172	114	200	132	454	652	9
si	203	114	209	132	454	652	9
la	212	114	220	132	454	652	9
norma	222	114	250	132	454	652	9
transgredida	253	114	305	132	454	652	9
no	308	114	318	132	454	652	9
tiene	321	114	342	132	454	652	9
significancia	345	114	397	132	454	652	9
para	57	126	75	144	454	652	9
el	77	126	85	144	454	652	9
transgresor.	87	126	136	144	454	652	9
Si	85	138	94	156	454	652	9
un	97	138	108	156	454	652	9
miembro	111	138	149	156	454	652	9
de	153	138	163	156	454	652	9
la	166	138	173	156	454	652	9
comunidad	177	138	223	156	454	652	9
transgrede	227	138	271	156	454	652	9
ciertas	274	138	301	156	454	652	9
normas,	304	138	338	156	454	652	9
no	340	138	351	156	454	652	9
necesaria-	355	138	397	156	454	652	9
mente	57	150	83	168	454	652	9
significa	86	150	120	168	454	652	9
que	123	150	138	168	454	652	9
el	141	150	148	168	454	652	9
problema	150	150	187	168	454	652	9
radique	189	150	221	168	454	652	9
en	223	150	233	168	454	652	9
el	236	150	243	168	454	652	9
sujeto.	246	150	273	168	454	652	9
Quizás	275	150	305	168	454	652	9
sea	307	150	320	168	454	652	9
necesario	323	150	361	168	454	652	9
analizar	364	150	397	168	454	652	9
qué	57	162	72	180	454	652	9
acciones	75	162	110	180	454	652	9
ha	114	162	124	180	454	652	9
tomado	128	162	160	180	454	652	9
la	163	162	171	180	454	652	9
institución	174	162	219	180	454	652	9
educativa	223	162	262	180	454	652	9
para	266	162	284	180	454	652	9
establecer	287	162	328	180	454	652	9
un	332	162	343	180	454	652	9
conjunto	346	162	383	180	454	652	9
de	387	162	397	180	454	652	9
normas	57	174	88	192	454	652	9
reguladoras.	90	174	141	192	454	652	9
Si	85	186	94	204	454	652	9
una	97	186	112	204	454	652	9
norma	115	186	142	204	454	652	9
no	145	186	156	204	454	652	9
regula	159	186	184	204	454	652	9
las	187	186	198	204	454	652	9
conductas	201	186	242	204	454	652	9
de	245	186	255	204	454	652	9
los	258	186	270	204	454	652	9
miembros	272	186	314	204	454	652	9
de	317	186	327	204	454	652	9
una	330	186	345	204	454	652	9
comunidad,	348	186	398	204	454	652	9
puede	57	198	82	216	454	652	9
traducirse	85	198	126	216	454	652	9
en	128	198	139	216	454	652	9
que	141	198	156	216	454	652	9
estas	159	198	179	216	454	652	9
no	182	198	193	216	454	652	9
son	195	198	210	216	454	652	9
justificadas	213	198	259	216	454	652	9
y	262	198	266	216	454	652	9
no	269	198	280	216	454	652	9
“goza	282	198	305	216	454	652	9
de	308	198	318	216	454	652	9
una	321	198	336	216	454	652	9
validez	339	198	368	216	454	652	9
social”	371	198	398	216	454	652	9
(Habermas,	57	210	106	228	454	652	9
1985,	108	210	132	228	454	652	9
p.	133	210	141	228	454	652	9
128).	143	210	165	228	454	652	9
Esta	166	210	185	228	454	652	9
no	188	210	198	228	454	652	9
es	201	210	209	228	454	652	9
una	211	210	227	228	454	652	9
norma	229	210	257	228	454	652	9
justificada	259	210	301	228	454	652	9
y	304	210	308	228	454	652	9
no	311	210	322	228	454	652	9
regula	324	210	350	228	454	652	9
los	352	210	364	228	454	652	9
proble-	366	210	397	228	454	652	9
mas	57	222	73	240	454	652	9
de	76	222	86	240	454	652	9
acción	88	222	115	240	454	652	9
en	118	222	128	240	454	652	9
beneficio	130	222	168	240	454	652	9
de	171	222	181	240	454	652	9
todos.	183	222	209	240	454	652	9
También	210	222	248	240	454	652	9
pueda	251	222	276	240	454	652	9
traducirse	278	222	319	240	454	652	9
en	322	222	332	240	454	652	9
que	335	222	350	240	454	652	9
las	352	222	363	240	454	652	9
normas	366	222	397	240	454	652	9
tampoco	57	234	93	252	454	652	9
atienden	95	234	131	252	454	652	9
a	133	234	138	252	454	652	9
valores	140	234	169	252	454	652	9
comunes.	171	234	210	252	454	652	9
Habermas	212	234	255	252	454	652	9
(1985)	257	234	285	252	454	652	9
indica	287	234	313	252	454	652	9
que	315	234	330	252	454	652	9
“el	332	234	342	252	454	652	9
modelo	344	234	376	252	454	652	9
nor-	378	234	397	252	454	652	9
mativo	57	246	86	264	454	652	9
de	88	246	98	264	454	652	9
acción	100	246	127	264	454	652	9
va	129	246	138	264	454	652	9
además	140	246	171	264	454	652	9
asociado	173	246	209	264	454	652	9
a	211	246	216	264	454	652	9
un	218	246	229	264	454	652	9
modelo	231	246	263	264	454	652	9
de	265	246	275	264	454	652	9
aprendizaje	277	246	325	264	454	652	9
que	328	246	343	264	454	652	9
da	345	246	355	264	454	652	9
cuenta	357	246	385	264	454	652	9
de	387	246	397	264	454	652	9
la	57	258	64	276	454	652	9
interiorización	66	258	128	276	454	652	9
de	130	258	140	276	454	652	9
valores”	142	258	175	276	454	652	9
(Habermas,	176	258	226	276	454	652	9
1985,	228	258	251	276	454	652	9
p.	253	258	261	276	454	652	9
129).	262	258	284	276	454	652	9
Si	286	258	295	276	454	652	9
las	297	258	308	276	454	652	9
sanciones	310	258	350	276	454	652	9
formativas	353	258	397	276	454	652	9
apuntan	57	270	91	288	454	652	9
al	94	270	101	288	454	652	9
aprendizaje,	105	270	155	288	454	652	9
entonces	158	270	195	288	454	652	9
ese	198	270	211	288	454	652	9
aprendizaje	214	270	262	288	454	652	9
no	265	270	276	288	454	652	9
solo	280	270	297	288	454	652	9
debe	300	270	320	288	454	652	9
apuntar	323	270	355	288	454	652	9
al	359	270	366	288	454	652	9
simple	369	270	397	288	454	652	9
reconocimiento	57	282	122	300	454	652	9
de	125	282	135	300	454	652	9
transgresión	138	282	189	300	454	652	9
o	192	282	197	300	454	652	9
de	200	282	210	300	454	652	9
daño	213	282	233	300	454	652	9
a	236	282	241	300	454	652	9
otro	244	282	261	300	454	652	9
miembro.	264	282	304	300	454	652	9
Debe	307	282	329	300	454	652	9
estar	332	282	352	300	454	652	9
sujeto	355	282	379	300	454	652	9
a	382	282	387	300	454	652	9
la	390	282	397	300	454	652	9
interiorización	57	294	118	312	454	652	9
racional	121	294	154	312	454	652	9
del	157	294	169	312	454	652	9
efecto	172	294	197	312	454	652	9
de	200	294	210	312	454	652	9
la	212	294	219	312	454	652	9
acción	222	294	249	312	454	652	9
transgresora	251	294	302	312	454	652	9
sobre	305	294	327	312	454	652	9
el	330	294	337	312	454	652	9
bien	340	294	358	312	454	652	9
común.	360	294	392	312	454	652	9
En	85	306	98	324	454	652	9
definitiva,	101	306	143	324	454	652	9
y	146	306	150	324	454	652	9
conjugando	154	306	203	324	454	652	9
ambos	206	306	233	324	454	652	9
planteamientos,	237	306	303	324	454	652	9
la	306	306	313	324	454	652	9
razón	317	306	340	324	454	652	9
fundamental	344	306	397	324	454	652	9
por	57	318	71	336	454	652	9
la	73	318	80	336	454	652	9
cual	83	318	99	336	454	652	9
las	102	318	113	336	454	652	9
sanciones	115	318	155	336	454	652	9
formativas	157	318	201	336	454	652	9
debiesen	203	318	240	336	454	652	9
tener	242	318	263	336	454	652	9
impacto,	266	318	302	336	454	652	9
es	304	318	312	336	454	652	9
por	314	318	328	336	454	652	9
la	331	318	338	336	454	652	9
apelación	340	318	379	336	454	652	9
que	382	318	397	336	454	652	9
realizan	57	330	89	348	454	652	9
al	93	330	100	348	454	652	9
consenso	103	330	141	348	454	652	9
y	144	330	149	348	454	652	9
por	152	330	166	348	454	652	9
disponer	170	330	206	348	454	652	9
como	209	330	232	348	454	652	9
primer	236	330	264	348	454	652	9
eje	267	330	279	348	454	652	9
el	282	330	289	348	454	652	9
aprendizaje.	293	330	343	348	454	652	9
Por	346	330	360	348	454	652	9
lo	364	330	372	348	454	652	9
tanto	375	330	397	348	454	652	9
al	57	342	64	360	454	652	9
direccionarse	67	342	122	360	454	652	9
hacia	126	342	147	360	454	652	9
el	151	342	158	360	454	652	9
aprendizaje	162	342	210	360	454	652	9
los	213	342	225	360	454	652	9
miembros	228	342	270	360	454	652	9
de	274	342	284	360	454	652	9
una	287	342	303	360	454	652	9
comunidad	306	342	353	360	454	652	9
basan	357	342	380	360	454	652	9
sus	384	342	397	360	454	652	9
racionalizaciones	57	354	128	372	454	652	9
en	131	354	141	372	454	652	9
conocimientos	144	354	205	372	454	652	9
que	208	354	223	372	454	652	9
dispondrán	226	354	273	372	454	652	9
para	276	354	294	372	454	652	9
la	297	354	304	372	454	652	9
ejecución	307	354	346	372	454	652	9
de	349	354	359	372	454	652	9
acciones	362	354	397	372	454	652	9
con	57	366	72	384	454	652	9
un	74	366	85	384	454	652	9
fin	88	366	99	384	454	652	9
colectivo.	102	366	141	384	454	652	9
En	85	378	98	396	454	652	9
síntesis,	101	378	133	396	454	652	9
las	135	378	146	396	454	652	9
sanciones	149	378	189	396	454	652	9
formativas,	192	378	238	396	454	652	9
al	240	378	247	396	454	652	9
igual	250	378	270	396	454	652	9
que	273	378	288	396	454	652	9
las	291	378	302	396	454	652	9
normas,	304	378	338	396	454	652	9
deben	340	378	365	396	454	652	9
ser:	368	378	383	396	454	652	9
•	85	390	89	408	454	652	9
consensuadas;	102	390	161	408	454	652	9
•	85	402	89	420	454	652	9
tener	102	402	124	420	454	652	9
una	126	402	142	420	454	652	9
justificación	144	402	194	420	454	652	9
en	197	402	207	420	454	652	9
la	210	402	217	420	454	652	9
colectividad;	220	402	272	420	454	652	9
•	85	414	89	432	454	652	9
construirse	102	414	148	432	454	652	9
con	151	414	166	432	454	652	9
bases	168	414	190	432	454	652	9
valórico-afectivas;	193	414	268	432	454	652	9
•	85	426	89	444	454	652	9
apelar	102	426	127	444	454	652	9
a	130	426	134	444	454	652	9
un	137	426	148	444	454	652	9
orden	151	426	175	444	454	652	9
legítimo;	177	426	215	444	454	652	9
•	85	438	89	456	454	652	9
apuntar	102	438	134	456	454	652	9
hacia	137	438	159	456	454	652	9
el	161	438	168	456	454	652	9
aprendizaje;	171	438	222	456	454	652	9
•	85	450	89	468	454	652	9
guiar	102	450	123	468	454	652	9
toda	127	450	145	468	454	652	9
racionalización	148	450	211	468	454	652	9
al	215	450	222	468	454	652	9
sentido	225	450	256	468	454	652	9
de	259	450	269	468	454	652	9
construcción	272	450	326	468	454	652	9
de	329	450	339	468	454	652	9
relaciones	342	450	383	468	454	652	9
en	387	450	397	468	454	652	9
las	102	462	113	480	454	652	9
que	116	462	131	480	454	652	9
la	134	462	141	480	454	652	9
dialéctica	144	462	183	480	454	652	9
individual-colectivo,	186	462	268	480	454	652	9
no	270	462	281	480	454	652	9
se	284	462	292	480	454	652	9
vean	295	462	314	480	454	652	9
como	317	462	340	480	454	652	9
antagonistas,	343	462	398	480	454	652	9
sino,	102	474	122	492	454	652	9
como	124	474	147	492	454	652	9
una	150	474	165	492	454	652	9
fuerza	168	474	193	492	454	652	9
de	196	474	206	492	454	652	9
acción	209	474	235	492	454	652	9
social.	238	474	264	492	454	652	9
METODOLOGÍA	57	502	132	518	454	652	9
La	85	524	97	541	454	652	9
metodología	99	524	152	541	454	652	9
se	154	524	163	541	454	652	9
sustenta	165	524	199	541	454	652	9
en	202	524	212	541	454	652	9
el	215	524	222	541	454	652	9
paradigma	225	524	269	541	454	652	9
interpretativo	272	524	329	541	454	652	9
cualitativo,	331	524	377	541	454	652	9
para	379	524	397	541	454	652	9
poder	57	536	80	553	454	652	9
centrarse	82	536	119	553	454	652	9
en	121	536	131	553	454	652	9
la	133	536	140	553	454	652	9
riqueza	142	536	172	553	454	652	9
de	174	536	184	553	454	652	9
experiencias,	186	536	238	553	454	652	9
pensamientos	239	536	295	553	454	652	9
u	297	536	303	553	454	652	9
óptica	305	536	330	553	454	652	9
(Bisquerra	332	536	374	553	454	652	9
et	376	536	383	553	454	652	9
al.,	385	536	397	553	454	652	9
2009)	57	548	81	565	454	652	9
que	83	548	98	565	454	652	9
tienen	100	548	125	565	454	652	9
los	127	548	139	565	454	652	9
estudiantes	141	548	187	565	454	652	9
y	189	548	193	565	454	652	9
profesores	195	548	237	565	454	652	9
jefes	239	548	257	565	454	652	9
acerca	259	548	284	565	454	652	9
de	286	548	296	565	454	652	9
las	298	548	309	565	454	652	9
sanciones	310	548	350	565	454	652	9
formativas.	352	548	397	565	454	652	9
En	57	560	70	577	454	652	9
conjugación	73	560	123	577	454	652	9
con	126	560	141	577	454	652	9
esta	144	560	160	577	454	652	9
idea,	163	560	183	577	454	652	9
se	186	560	194	577	454	652	9
optó	197	560	216	577	454	652	9
por	219	560	233	577	454	652	9
el	236	560	244	577	454	652	9
estudio	247	560	277	577	454	652	9
de	280	560	290	577	454	652	9
caso,	293	560	313	577	454	652	9
para	316	560	334	577	454	652	9
así	337	560	348	577	454	652	9
focalizar	351	560	387	577	454	652	9
el	390	560	397	577	454	652	9
fenómeno	57	572	99	589	454	652	9
en	102	572	112	589	454	652	9
un	115	572	126	589	454	652	9
contexto	129	572	165	589	454	652	9
específico	168	572	209	589	454	652	9
(Bisquerra	212	572	256	589	454	652	9
et	259	572	266	589	454	652	9
al.,	269	572	281	589	454	652	9
2009),	284	572	311	589	454	652	9
en	313	572	323	589	454	652	9
este	327	572	343	589	454	652	9
caso,	346	572	366	589	454	652	9
en	368	572	378	589	454	652	9
una	381	572	397	589	454	652	9
institución	57	584	102	601	454	652	9
educativa	104	584	144	601	454	652	9
ubicada	146	584	178	601	454	652	9
en	181	584	191	601	454	652	9
la	194	584	201	601	454	652	9
Región	204	584	234	601	454	652	9
del	237	584	249	601	454	652	9
Maule,	252	584	282	601	454	652	9
en	284	584	294	601	454	652	9
la	297	584	304	601	454	652	9
comuna	306	584	340	601	454	652	9
de	342	584	352	601	454	652	9
Maule.	355	584	385	601	454	652	9
Revista	57	616	81	626	454	652	9
Brasileira	83	616	115	626	454	652	9
de	117	616	126	626	454	652	9
Educação	128	616	171	626	454	652	9
v.	173	616	178	626	454	652	9
26	180	616	189	626	454	652	9
e2600082021	193	616	250	626	454	652	9
9	412	616	417	626	454	652	9
Jonathan	37	31	68	41	454	652	10
Andrades-Moya	70	31	122	41	454	652	10
CONTEXTO	57	54	102	67	454	652	10
Maule	85	71	113	89	454	652	10
es	115	71	124	89	454	652	10
una	126	71	142	89	454	652	10
comuna	144	71	178	89	454	652	10
ubicada	181	71	214	89	454	652	10
en	216	71	227	89	454	652	10
la	229	71	236	89	454	652	10
zona	239	71	259	89	454	652	10
central	262	71	291	89	454	652	10
de	294	71	304	89	454	652	10
Chile.	306	71	333	89	454	652	10
Se	335	71	345	89	454	652	10
encuentra	348	71	390	89	454	652	10
a	393	71	397	89	454	652	10
267	57	83	73	101	454	652	10
kilómetros,	75	83	125	101	454	652	10
aproximadamente,	126	83	207	101	454	652	10
al	209	83	216	101	454	652	10
sur	218	83	231	101	454	652	10
de	234	83	244	101	454	652	10
Santiago	247	83	285	101	454	652	10
(capital	287	83	320	101	454	652	10
de	322	83	332	101	454	652	10
Chile).	335	83	366	101	454	652	10
Su	367	83	379	101	454	652	10
po-	381	83	397	101	454	652	10
blación	57	95	88	113	454	652	10
es	92	95	100	113	454	652	10
de	103	95	113	113	454	652	10
16.837	117	95	147	113	454	652	10
habitantes,	150	95	198	113	454	652	10
correspondiendo	200	95	273	113	454	652	10
un	277	95	288	113	454	652	10
40%	291	95	310	113	454	652	10
a	313	95	318	113	454	652	10
zona	321	95	341	113	454	652	10
urbana	345	95	375	113	454	652	10
y	378	95	382	113	454	652	10
un	386	95	397	113	454	652	10
60%	57	107	75	125	454	652	10
a	78	107	83	125	454	652	10
zona	85	107	106	125	454	652	10
rural	109	107	129	125	454	652	10
(Municipalidad	132	107	200	125	454	652	10
de	203	107	213	125	454	652	10
Maule,	216	107	247	125	454	652	10
2020).	249	107	277	125	454	652	10
La	279	107	290	125	454	652	10
institución	293	107	340	125	454	652	10
educativa	343	107	384	125	454	652	10
en	387	107	397	125	454	652	10
cuestión,	57	119	96	137	454	652	10
se	98	119	107	137	454	652	10
ubica	110	119	133	137	454	652	10
en	136	119	146	137	454	652	10
la	150	119	157	137	454	652	10
periferia	160	119	197	137	454	652	10
de	200	119	210	137	454	652	10
la	213	119	221	137	454	652	10
Comuna	224	119	262	137	454	652	10
de	265	119	275	137	454	652	10
Maule	278	119	306	137	454	652	10
y	309	119	314	137	454	652	10
corresponde	317	119	370	137	454	652	10
a	373	119	378	137	454	652	10
una	381	119	397	137	454	652	10
institución	57	131	103	149	454	652	10
de	106	131	116	149	454	652	10
dependencia	118	131	172	149	454	652	10
particular	175	131	216	149	454	652	10
subvencionada,	219	131	285	149	454	652	10
que	286	131	302	149	454	652	10
recibe	304	131	330	149	454	652	10
financiamiento	332	131	397	149	454	652	10
compartido.	57	143	109	161	454	652	10
Por	111	143	126	161	454	652	10
una	128	143	144	161	454	652	10
parte,	146	143	171	161	454	652	10
el	173	143	180	161	454	652	10
Estado	183	143	213	161	454	652	10
les	215	143	226	161	454	652	10
brinda	229	143	257	161	454	652	10
una	259	143	275	161	454	652	10
subvención	278	143	326	161	454	652	10
y,	328	143	335	161	454	652	10
por	336	143	351	161	454	652	10
otra	353	143	370	161	454	652	10
parte,	373	143	398	161	454	652	10
la	57	155	64	173	454	652	10
escuela	67	155	97	173	454	652	10
puede	100	155	126	173	454	652	10
solicitar	128	155	163	173	454	652	10
a	165	155	170	173	454	652	10
las	172	155	184	173	454	652	10
familias	186	155	220	173	454	652	10
o	223	155	228	173	454	652	10
apoderado/a	231	155	285	173	454	652	10
de	287	155	297	173	454	652	10
los/las	300	155	327	173	454	652	10
estudiantes	330	155	379	173	454	652	10
que	381	155	397	173	454	652	10
contribuyan	57	167	109	185	454	652	10
con	112	167	127	185	454	652	10
el	130	167	137	185	454	652	10
pago	140	167	161	185	454	652	10
de	164	167	174	185	454	652	10
matrícula	177	167	218	185	454	652	10
y/o	221	167	235	185	454	652	10
mensualidad.	238	167	295	185	454	652	10
En	298	167	311	185	454	652	10
este	313	167	330	185	454	652	10
caso,	333	167	354	185	454	652	10
la	356	167	363	185	454	652	10
escuela	366	167	397	185	454	652	10
participante,	57	179	112	197	454	652	10
solicita	115	179	146	197	454	652	10
el	149	179	156	197	454	652	10
pago	160	179	181	197	454	652	10
de	184	179	194	197	454	652	10
matrícula	198	179	239	197	454	652	10
y	243	179	247	197	454	652	10
una	251	179	267	197	454	652	10
cuota	270	179	294	197	454	652	10
mensual	297	179	333	197	454	652	10
(cuya	337	179	360	197	454	652	10
cifra	363	179	382	197	454	652	10
no	386	179	397	197	454	652	10
puede	57	191	83	209	454	652	10
ser	86	191	98	209	454	652	10
especificada	102	191	153	209	454	652	10
para	157	191	175	209	454	652	10
respetar	179	191	213	209	454	652	10
la	216	191	224	209	454	652	10
confidencialidad	227	191	299	209	454	652	10
de	302	191	312	209	454	652	10
la	316	191	323	209	454	652	10
institución	326	191	373	209	454	652	10
edu-	377	191	397	209	454	652	10
cativa	57	203	82	221	454	652	10
participante).	85	203	144	221	454	652	10
La	85	215	97	233	454	652	10
escuela	100	215	130	233	454	652	10
atiende	134	215	165	233	454	652	10
a	168	215	173	233	454	652	10
estudiantes	176	215	224	233	454	652	10
de	228	215	238	233	454	652	10
diversos	241	215	275	233	454	652	10
contextos	279	215	319	233	454	652	10
socioeconómicos,	323	215	398	233	454	652	10
desde	57	227	81	245	454	652	10
niños	84	227	107	245	454	652	10
y	110	227	115	245	454	652	10
niñas	118	227	141	245	454	652	10
considerados	144	227	199	245	454	652	10
prioritarios	202	227	250	245	454	652	10
(familias	253	227	290	245	454	652	10
con	294	227	309	245	454	652	10
bajo	312	227	330	245	454	652	10
ingreso	333	227	364	245	454	652	10
econó-	367	227	397	245	454	652	10
mico),	57	239	84	257	454	652	10
hasta	86	239	108	257	454	652	10
algunos/as	111	239	156	257	454	652	10
situados	159	239	194	257	454	652	10
en	196	239	207	257	454	652	10
clase	209	239	230	257	454	652	10
alta	233	239	248	257	454	652	10
(ingreso	251	239	285	257	454	652	10
económico	288	239	334	257	454	652	10
alto).	337	239	360	257	454	652	10
No	362	239	375	257	454	652	10
obs-	378	239	397	257	454	652	10
tante,	57	251	81	269	454	652	10
según	83	251	107	269	454	652	10
la	110	251	117	269	454	652	10
Junta	120	251	143	269	454	652	10
Nacional	145	251	184	269	454	652	10
de	186	251	196	269	454	652	10
Auxilios	199	251	234	269	454	652	10
Escolares	237	251	277	269	454	652	10
y	280	251	284	269	454	652	10
Beca	287	251	307	269	454	652	10
(2017)	310	251	339	269	454	652	10
la	341	251	348	269	454	652	10
institución	351	251	397	269	454	652	10
presenta	57	263	92	281	454	652	10
un	94	263	105	281	454	652	10
índice	108	263	134	281	454	652	10
de	136	263	146	281	454	652	10
vulnerabilidad	148	263	209	281	454	652	10
del	211	263	224	281	454	652	10
63,8%.	226	263	255	281	454	652	10
Cuenta	257	263	288	281	454	652	10
con	291	263	306	281	454	652	10
una	308	263	324	281	454	652	10
matrícula	326	263	366	281	454	652	10
de	368	263	378	281	454	652	10
382	381	263	397	281	454	652	10
estudiantes	57	275	105	293	454	652	10
cuyo	107	275	127	293	454	652	10
nivel	130	275	150	293	454	652	10
educativo	153	275	194	293	454	652	10
va	197	275	206	293	454	652	10
desde	209	275	233	293	454	652	10
1°	236	275	244	293	454	652	10
básico	247	275	274	293	454	652	10
a	277	275	281	293	454	652	10
8°	284	275	292	293	454	652	10
básico.	295	275	324	293	454	652	10
En	85	287	98	305	454	652	10
Chile,	100	287	126	305	454	652	10
los	128	287	140	305	454	652	10
niveles	143	287	171	305	454	652	10
educativos,	173	287	220	305	454	652	10
de	222	287	232	305	454	652	10
carácter	234	287	267	305	454	652	10
obligatorio,	269	287	318	305	454	652	10
están	319	287	341	305	454	652	10
divididos	344	287	382	305	454	652	10
en:	384	287	397	305	454	652	10
•	85	299	89	317	454	652	10
Preescolar:	102	299	147	317	454	652	10
kínder	150	299	177	317	454	652	10
(estudiantes	180	299	230	317	454	652	10
de	233	299	242	317	454	652	10
4	245	299	250	317	454	652	10
a	253	299	258	317	454	652	10
5	260	299	265	317	454	652	10
años	268	299	287	317	454	652	10
aproximadamente);	290	299	371	317	454	652	10
•	85	311	89	329	454	652	10
Básica:	102	311	131	329	454	652	10
el	133	311	140	329	454	652	10
estudiantado	142	311	196	329	454	652	10
se	198	311	206	329	454	652	10
distribuye	208	311	249	329	454	652	10
en	251	311	261	329	454	652	10
dos	263	311	278	329	454	652	10
ciclos.	280	311	305	329	454	652	10
Primer	307	311	336	329	454	652	10
ciclo	338	311	357	329	454	652	10
de	359	311	369	329	454	652	10
1°	371	311	380	329	454	652	10
a	382	311	386	329	454	652	10
4°	388	311	397	329	454	652	10
año	102	323	117	341	454	652	10
de	120	323	130	341	454	652	10
enseñanza	133	323	176	341	454	652	10
básica	179	323	204	341	454	652	10
(estudiantes	207	323	257	341	454	652	10
de	260	323	270	341	454	652	10
6	273	323	278	341	454	652	10
a	281	323	285	341	454	652	10
9	288	323	294	341	454	652	10
años	296	323	315	341	454	652	10
aproximadamente)	318	323	397	341	454	652	10
y	102	335	107	353	454	652	10
segundo	109	335	144	353	454	652	10
ciclo	147	335	166	353	454	652	10
de	169	335	179	353	454	652	10
5°	181	335	190	353	454	652	10
a	192	335	197	353	454	652	10
8°	199	335	208	353	454	652	10
año	210	335	226	353	454	652	10
de	228	335	238	353	454	652	10
enseñanza	241	335	284	353	454	652	10
básica	286	335	311	353	454	652	10
(estudiantes	314	335	364	353	454	652	10
de	367	335	377	353	454	652	10
10	379	335	390	353	454	652	10
a	392	335	397	353	454	652	10
13	102	347	113	365	454	652	10
años	115	347	134	365	454	652	10
aproximadamente);	137	347	218	365	454	652	10
•	85	359	89	377	454	652	10
Media:	102	359	132	377	454	652	10
distribuida	135	359	180	377	454	652	10
de	183	359	193	377	454	652	10
1°	196	359	205	377	454	652	10
a	208	359	212	377	454	652	10
4°	216	359	224	377	454	652	10
año	227	359	242	377	454	652	10
de	246	359	255	377	454	652	10
enseñanza	259	359	302	377	454	652	10
media	305	359	330	377	454	652	10
(estudiantes	334	359	384	377	454	652	10
de	387	359	397	377	454	652	10
14	102	371	113	389	454	652	10
a	115	371	120	389	454	652	10
17	122	371	133	389	454	652	10
años	136	371	155	389	454	652	10
aproximadamente).	157	371	238	389	454	652	10
Cada	85	395	107	413	454	652	10
escuela	111	395	140	413	454	652	10
puede	143	395	169	413	454	652	10
elegir	172	395	195	413	454	652	10
a	198	395	203	413	454	652	10
qué	206	395	221	413	454	652	10
niveles	225	395	253	413	454	652	10
educativos	256	395	300	413	454	652	10
impartir	303	395	338	413	454	652	10
la	341	395	349	413	454	652	10
enseñanza.	352	395	398	413	454	652	10
Por	57	407	71	425	454	652	10
lo	74	407	81	425	454	652	10
tanto,	84	407	108	425	454	652	10
existen	109	407	138	425	454	652	10
escuelas	140	407	174	425	454	652	10
que	176	407	191	425	454	652	10
solo	193	407	210	425	454	652	10
tienen	212	407	238	425	454	652	10
enseñanza	240	407	284	425	454	652	10
preescolar,	286	407	330	425	454	652	10
otras	331	407	351	425	454	652	10
que	354	407	369	425	454	652	10
tienen	371	407	397	425	454	652	10
enseñanza	57	419	100	437	454	652	10
básica	102	419	128	437	454	652	10
o	130	419	135	437	454	652	10
enseñanza	138	419	181	437	454	652	10
media	184	419	209	437	454	652	10
e	212	419	216	437	454	652	10
incluso	219	419	249	437	454	652	10
existen	252	419	281	437	454	652	10
escuelas	283	419	316	437	454	652	10
que	319	419	334	437	454	652	10
enseñan	337	419	371	437	454	652	10
desde	373	419	397	437	454	652	10
pre	57	431	70	449	454	652	10
kínder	74	431	101	449	454	652	10
(nivel	104	431	128	449	454	652	10
anterior	131	431	164	449	454	652	10
al	168	431	175	449	454	652	10
kínder,	178	431	208	449	454	652	10
pero	210	431	229	449	454	652	10
de	232	431	242	449	454	652	10
carácter	246	431	278	449	454	652	10
voluntario)	282	431	328	449	454	652	10
hasta	332	431	353	449	454	652	10
4°	357	431	365	449	454	652	10
medio,	369	431	398	449	454	652	10
entre	57	443	78	461	454	652	10
otras	81	443	101	461	454	652	10
modalidades.	104	443	159	461	454	652	10
Además,	85	455	123	473	454	652	10
es	127	455	135	473	454	652	10
importante	139	455	188	473	454	652	10
mencionar	192	455	238	473	454	652	10
que	242	455	257	473	454	652	10
las	261	455	272	473	454	652	10
escuelas	276	455	311	473	454	652	10
deben	315	455	341	473	454	652	10
designar	345	455	382	473	454	652	10
un	386	455	397	473	454	652	10
profesor	57	467	93	485	454	652	10
responsable	95	467	146	485	454	652	10
(llamado	149	467	187	485	454	652	10
profesor	190	467	226	485	454	652	10
jefe)	229	467	248	485	454	652	10
a	251	467	255	485	454	652	10
cada	258	467	277	485	454	652	10
nivel	280	467	301	485	454	652	10
educativo	304	467	345	485	454	652	10
y	348	467	353	485	454	652	10
curso	355	467	378	485	454	652	10
que	381	467	397	485	454	652	10
tengan.	57	479	89	497	454	652	10
El	92	479	102	497	454	652	10
profesor	105	479	141	497	454	652	10
jefe	145	479	160	497	454	652	10
cumple	163	479	195	497	454	652	10
múltiples	199	479	239	497	454	652	10
funciones,	242	479	287	497	454	652	10
por	290	479	304	497	454	652	10
ejemplo:	308	479	345	497	454	652	10
labores	348	479	379	497	454	652	10
ad-	382	479	397	497	454	652	10
ministrativas	57	491	113	509	454	652	10
como	116	491	140	509	454	652	10
la	143	491	151	509	454	652	10
realización	154	491	201	509	454	652	10
de	204	491	214	509	454	652	10
reuniones	218	491	260	509	454	652	10
y	263	491	268	509	454	652	10
entrevistas	271	491	317	509	454	652	10
con	321	491	336	509	454	652	10
las	340	491	351	509	454	652	10
familias	354	491	388	509	454	652	10
o	392	491	397	509	454	652	10
apoderados/as	57	503	118	521	454	652	10
y	121	503	125	521	454	652	10
con	128	503	143	521	454	652	10
los/las	146	503	173	521	454	652	10
estudiantes,	176	503	227	521	454	652	10
entre	229	503	251	521	454	652	10
otras	253	503	274	521	454	652	10
cosas;	277	503	302	521	454	652	10
y	304	503	309	521	454	652	10
labores	311	503	342	521	454	652	10
pedagógicas	344	503	397	521	454	652	10
como	57	515	80	533	454	652	10
orientación,	83	515	134	533	454	652	10
consejo	136	515	168	533	454	652	10
de	171	515	181	533	454	652	10
curso,	183	515	208	533	454	652	10
preocuparse	210	515	261	533	454	652	10
por	264	515	278	533	454	652	10
el	281	515	288	533	454	652	10
ambiente	290	515	330	533	454	652	10
de	333	515	343	533	454	652	10
aprendizaje,	345	515	397	533	454	652	10
entre	57	527	79	545	454	652	10
otras	82	527	103	545	454	652	10
cosas.	106	527	132	545	454	652	10
Un	85	539	99	557	454	652	10
último	103	539	131	557	454	652	10
punto	135	539	161	557	454	652	10
a	165	539	169	557	454	652	10
considerar,	173	539	221	557	454	652	10
es	224	539	232	557	454	652	10
que	236	539	252	557	454	652	10
esta	255	539	272	557	454	652	10
institución	276	539	323	557	454	652	10
comenzó	327	539	366	557	454	652	10
el	370	539	377	557	454	652	10
año	381	539	397	557	454	652	10
2015	57	551	78	569	454	652	10
con	82	551	97	569	454	652	10
la	101	551	108	569	454	652	10
graduación	111	551	159	569	454	652	10
de	163	551	173	569	454	652	10
faltas	176	551	199	569	454	652	10
y	203	551	207	569	454	652	10
las	211	551	222	569	454	652	10
sanciones	225	551	267	569	454	652	10
formativas,	270	551	319	569	454	652	10
de	322	551	332	569	454	652	10
manera	335	551	368	569	454	652	10
infor-	371	551	397	569	454	652	10
mal	57	563	73	581	454	652	10
e	76	563	81	581	454	652	10
inconsistente,	85	563	145	581	454	652	10
pero	148	563	167	581	454	652	10
en	171	563	181	581	454	652	10
el	185	563	192	581	454	652	10
año	196	563	211	581	454	652	10
2016	215	563	237	581	454	652	10
formaliza	240	563	282	581	454	652	10
y	285	563	290	581	454	652	10
da	294	563	304	581	454	652	10
más	307	563	324	581	454	652	10
rigurosidad	328	563	378	581	454	652	10
a	381	563	386	581	454	652	10
la	389	563	397	581	454	652	10
perspectiva	57	575	105	593	454	652	10
formativa.	108	575	153	593	454	652	10
10	37	616	46	626	454	652	10
Revista	203	616	228	626	454	652	10
Brasileira	230	616	262	626	454	652	10
de	264	616	272	626	454	652	10
Educação	274	616	317	626	454	652	10
v.	319	616	325	626	454	652	10
26	327	616	336	626	454	652	10
e2600082021	340	616	397	626	454	652	10
Percepción	125	31	163	41	454	652	11
de	165	31	173	41	454	652	11
estudiantes	175	31	215	41	454	652	11
y	217	31	220	41	454	652	11
profesores	222	31	258	41	454	652	11
jefes	260	31	276	41	454	652	11
sobre	278	31	297	41	454	652	11
la	299	31	305	41	454	652	11
eficacia	307	31	333	41	454	652	11
de	335	31	343	41	454	652	11
sanciones	345	31	379	41	454	652	11
formativas	381	31	417	41	454	652	11
PARTICIPANTES	57	54	122	67	454	652	11
Los	85	71	101	89	454	652	11
participantes	103	71	157	89	454	652	11
de	159	71	169	89	454	652	11
este	171	71	187	89	454	652	11
caso,	189	71	210	89	454	652	11
fueron	211	71	238	89	454	652	11
estudiantes	240	71	287	89	454	652	11
y	289	71	294	89	454	652	11
profesores	296	71	338	89	454	652	11
jefes	340	71	359	89	454	652	11
pertene-	361	71	397	89	454	652	11
cientes	57	83	85	101	454	652	11
a	88	83	93	101	454	652	11
la	96	83	103	101	454	652	11
institución	106	83	151	101	454	652	11
antes	154	83	176	101	454	652	11
descrita.	179	83	214	101	454	652	11
Los	216	83	232	101	454	652	11
primeros	235	83	272	101	454	652	11
fueron	275	83	303	101	454	652	11
seleccionados	306	83	362	101	454	652	11
a	365	83	370	101	454	652	11
través	373	83	397	101	454	652	11
de	57	95	67	113	454	652	11
los	69	95	81	113	454	652	11
siguientes	84	95	125	113	454	652	11
criterios:	128	95	164	113	454	652	11
•	85	107	89	125	454	652	11
estudiantes	102	107	149	125	454	652	11
que	151	107	167	125	454	652	11
presentaran	169	107	218	125	454	652	11
más	221	107	237	125	454	652	11
de	240	107	250	125	454	652	11
9	253	107	258	125	454	652	11
anotaciones	261	107	310	125	454	652	11
negativas;	312	107	354	125	454	652	11
•	85	119	89	137	454	652	11
estudiantes	102	119	149	137	454	652	11
a	152	119	156	137	454	652	11
quienes	159	119	191	137	454	652	11
se	193	119	202	137	454	652	11
les	204	119	215	137	454	652	11
haya	218	119	237	137	454	652	11
aplicado	240	119	275	137	454	652	11
sanciones	278	119	318	137	454	652	11
formativas	320	119	364	137	454	652	11
en	367	119	377	137	454	652	11
más	380	119	397	137	454	652	11
de	102	131	112	149	454	652	11
una	115	131	130	149	454	652	11
oportunidad;	133	131	187	149	454	652	11
•	85	143	89	161	454	652	11
estudiantes	102	143	149	161	454	652	11
que	151	143	166	161	454	652	11
tengan	168	143	197	161	454	652	11
transgresiones	199	143	258	161	454	652	11
consideradas	260	143	314	161	454	652	11
graves	316	143	342	161	454	652	11
y	344	143	349	161	454	652	11
gravísimas;	351	143	397	161	454	652	11
•	85	155	89	173	454	652	11
estudiantes	102	155	149	173	454	652	11
de	151	155	161	173	454	652	11
segundo	163	155	198	173	454	652	11
clico	200	155	219	173	454	652	11
básico,	221	155	249	173	454	652	11
ya	251	155	260	173	454	652	11
que,	262	155	279	173	454	652	11
ellos	281	155	300	173	454	652	11
han	302	155	317	173	454	652	11
tenido	319	155	346	173	454	652	11
más	348	155	365	173	454	652	11
tiempo	367	155	397	173	454	652	11
de	102	167	112	185	454	652	11
experiencia	115	167	162	185	454	652	11
con	164	167	179	185	454	652	11
la	182	167	189	185	454	652	11
iniciativa	192	167	230	185	454	652	11
de	233	167	243	185	454	652	11
las	245	167	256	185	454	652	11
sanciones	259	167	299	185	454	652	11
formativas.	301	167	348	185	454	652	11
En	85	191	98	209	454	652	11
el	101	191	108	209	454	652	11
caso	110	191	128	209	454	652	11
de	131	191	141	209	454	652	11
los	144	191	155	209	454	652	11
profesores	158	191	200	209	454	652	11
jefes,	203	191	224	209	454	652	11
los	226	191	238	209	454	652	11
criterios	241	191	275	209	454	652	11
de	277	191	287	209	454	652	11
selección	290	191	327	209	454	652	11
fueron:	330	191	360	209	454	652	11
•	85	203	89	221	454	652	11
profesores	102	203	145	221	454	652	11
jefes	147	203	166	221	454	652	11
de	168	203	178	221	454	652	11
segundo	181	203	216	221	454	652	11
ciclo	219	203	238	221	454	652	11
básico;	241	203	269	221	454	652	11
•	85	215	89	233	454	652	11
profesores	102	215	145	233	454	652	11
jefes	147	215	166	233	454	652	11
que	168	215	183	233	454	652	11
tengan	186	215	215	233	454	652	11
más	217	215	234	233	454	652	11
de	236	215	246	233	454	652	11
un	249	215	260	233	454	652	11
año	262	215	278	233	454	652	11
de	280	215	290	233	454	652	11
antigüedad	293	215	339	233	454	652	11
en	342	215	352	233	454	652	11
su	354	215	363	233	454	652	11
rol,	366	215	380	233	454	652	11
con	382	215	397	233	454	652	11
su	102	227	111	245	454	652	11
respectivo	114	227	156	245	454	652	11
curso.	158	227	183	245	454	652	11
A	85	251	93	269	454	652	11
través	97	251	121	269	454	652	11
de	125	251	135	269	454	652	11
estos	138	251	159	269	454	652	11
criterios,	163	251	200	269	454	652	11
se	203	251	212	269	454	652	11
obtuvo	215	251	245	269	454	652	11
un	248	251	259	269	454	652	11
total	263	251	282	269	454	652	11
de	286	251	296	269	454	652	11
3	300	251	305	269	454	652	11
profesores	309	251	352	269	454	652	11
jefes	356	251	374	269	454	652	11
y	378	251	383	269	454	652	11
13	386	251	397	269	454	652	11
alumnos	57	263	92	281	454	652	11
(Tabla	95	263	122	281	454	652	11
1)	125	263	133	281	454	652	11
de	136	263	146	281	454	652	11
5°	148	263	157	281	454	652	11
básico	159	263	185	281	454	652	11
A,	188	263	198	281	454	652	11
5°	200	263	209	281	454	652	11
básico	211	263	237	281	454	652	11
B,	240	263	249	281	454	652	11
6°	251	263	259	281	454	652	11
básico	262	263	288	281	454	652	11
A,	290	263	301	281	454	652	11
7°	303	263	311	281	454	652	11
básico	314	263	340	281	454	652	11
A	342	263	350	281	454	652	11
y	353	263	357	281	454	652	11
8°	360	263	368	281	454	652	11
básico	371	263	397	281	454	652	11
A,	57	275	67	293	454	652	11
cuyas	70	275	92	293	454	652	11
edades	95	275	123	293	454	652	11
oscilan	126	275	155	293	454	652	11
entre	158	275	180	293	454	652	11
10	183	275	193	293	454	652	11
a	196	275	201	293	454	652	11
14	204	275	215	293	454	652	11
años,	218	275	239	293	454	652	11
respectivamente	242	275	309	293	454	652	11
(es	312	275	324	293	454	652	11
necesario	327	275	366	293	454	652	11
aclarar	369	275	397	293	454	652	11
que	57	287	72	305	454	652	11
solo	74	287	91	305	454	652	11
el	94	287	101	305	454	652	11
nivel	104	287	124	305	454	652	11
5°	127	287	135	305	454	652	11
básico,	138	287	166	305	454	652	11
presenta	168	287	203	305	454	652	11
dos	205	287	220	305	454	652	11
cursos).	223	287	255	305	454	652	11
Tabla	71	317	94	334	454	652	11
1	96	317	101	334	454	652	11
–	103	317	108	334	454	652	11
Distribución	110	317	161	334	454	652	11
de	163	317	173	334	454	652	11
estudiantes	175	317	219	334	454	652	11
y	221	317	226	334	454	652	11
profesores	228	317	268	334	454	652	11
jefes	270	317	288	334	454	652	11
participantes	290	317	342	334	454	652	11
en	344	317	353	334	454	652	11
el	355	317	362	334	454	652	11
caso.	364	317	383	334	454	652	11
Nivel	61	343	82	357	454	652	11
educativo	83	343	123	357	454	652	11
/	125	343	128	357	454	652	11
edad	61	355	82	369	454	652	11
estudiante	83	355	126	369	454	652	11
5°	144	337	153	351	454	652	11
básico	155	337	185	351	454	652	11
5°	196	337	205	351	454	652	11
básico	207	337	237	351	454	652	11
6°	247	337	257	351	454	652	11
básico	259	337	288	351	454	652	11
7°	299	337	308	351	454	652	11
básico	311	337	340	351	454	652	11
8°	351	337	360	351	454	652	11
básico	363	337	392	351	454	652	11
A	152	349	159	363	454	652	11
/	161	349	164	363	454	652	11
10	167	349	176	363	454	652	11
B	204	349	211	363	454	652	11
/	213	349	216	363	454	652	11
10	218	349	228	363	454	652	11
A	256	349	262	363	454	652	11
/	265	349	268	363	454	652	11
11	270	349	280	363	454	652	11
A	307	349	314	363	454	652	11
/	317	349	320	363	454	652	11
12	322	349	332	363	454	652	11
A	359	349	366	363	454	652	11
/	368	349	371	363	454	652	11
13	374	349	384	363	454	652	11
años	154	361	175	375	454	652	11
años	205	361	227	375	454	652	11
años	257	361	279	375	454	652	11
años	309	361	330	375	454	652	11
años	361	361	382	375	454	652	11
N°	61	378	70	392	454	652	11
de	72	378	79	392	454	652	11
estudiantes	81	378	117	392	454	652	11
2	162	378	166	392	454	652	11
3	214	378	218	392	454	652	11
3	266	378	270	392	454	652	11
2	318	378	322	392	454	652	11
3	370	378	374	392	454	652	11
N°	61	393	70	406	454	652	11
de	72	393	79	406	454	652	11
profesores	81	393	114	406	454	652	11
1	162	393	166	406	454	652	11
1	214	393	218	406	454	652	11
1	266	393	270	406	454	652	11
0	318	393	322	406	454	652	11
0	370	393	374	406	454	652	11
Fuente:	57	411	78	423	454	652	11
adaptada	79	411	104	423	454	652	11
de	106	411	113	423	454	652	11
Andrades-Moya	115	411	161	423	454	652	11
(2017).	163	411	183	423	454	652	11
Como	85	431	112	449	454	652	11
técnicas	114	431	148	449	454	652	11
de	150	431	160	449	454	652	11
recolección	163	431	210	449	454	652	11
de	212	431	222	449	454	652	11
información	225	431	276	449	454	652	11
se	279	431	287	449	454	652	11
consideró:	290	431	333	449	454	652	11
•	85	443	89	461	454	652	11
análisis	102	443	132	461	454	652	11
de	135	443	144	461	454	652	11
contenido,	147	443	191	461	454	652	11
que	192	443	207	461	454	652	11
contribuye	210	443	254	461	454	652	11
a	256	443	261	461	454	652	11
examinar	263	443	301	461	454	652	11
un	303	443	314	461	454	652	11
documento	316	443	364	461	454	652	11
público	366	443	397	461	454	652	11
(Bisquerra	102	455	146	473	454	652	11
et	148	455	155	473	454	652	11
al.,	156	455	169	473	454	652	11
2009).	171	455	198	473	454	652	11
En	199	455	212	473	454	652	11
este	214	455	230	473	454	652	11
caso,	232	455	252	473	454	652	11
la	253	455	261	473	454	652	11
hoja	263	455	279	473	454	652	11
de	281	455	290	473	454	652	11
vida	292	455	310	473	454	652	11
del	312	455	324	473	454	652	11
estudiantado	326	455	380	473	454	652	11
que	382	455	397	473	454	652	11
participó	102	467	139	485	454	652	11
en	141	467	152	485	454	652	11
la	154	467	161	485	454	652	11
investigación	163	467	217	485	454	652	11
y,	219	467	226	485	454	652	11
específicamente,	227	467	295	485	454	652	11
las	297	467	308	485	454	652	11
normas	310	467	341	485	454	652	11
que	343	467	358	485	454	652	11
ellos	360	467	379	485	454	652	11
han	381	467	397	485	454	652	11
transgredido	102	479	155	497	454	652	11
durante	158	479	190	497	454	652	11
marzo	192	479	219	497	454	652	11
del	222	479	234	497	454	652	11
2016	237	479	258	497	454	652	11
y	261	479	265	497	454	652	11
julio	268	479	287	497	454	652	11
del	289	479	302	497	454	652	11
2017;	305	479	328	497	454	652	11
•	85	491	89	509	454	652	11
grupo	102	491	127	509	454	652	11
focal,	131	491	154	509	454	652	11
el	157	491	165	509	454	652	11
cual	169	491	186	509	454	652	11
presenta	189	491	225	509	454	652	11
características	229	491	289	509	454	652	11
similares	293	491	330	509	454	652	11
a	334	491	338	509	454	652	11
la	342	491	349	509	454	652	11
entrevista,	353	491	397	509	454	652	11
pero	102	503	121	521	454	652	11
que	123	503	138	521	454	652	11
busca	140	503	164	521	454	652	11
la	166	503	173	521	454	652	11
discusión	175	503	214	521	454	652	11
colectiva	217	503	253	521	454	652	11
de	255	503	265	521	454	652	11
ciertos	267	503	295	521	454	652	11
tópicos	297	503	327	521	454	652	11
(Bisquerra	330	503	374	521	454	652	11
et	376	503	383	521	454	652	11
al.,	385	503	398	521	454	652	11
2009).	102	515	129	533	454	652	11
En	132	515	145	533	454	652	11
este	148	515	164	533	454	652	11
caso,	168	515	188	533	454	652	11
el	191	515	198	533	454	652	11
debate	201	515	229	533	454	652	11
por	232	515	246	533	454	652	11
parte	250	515	271	533	454	652	11
de	275	515	285	533	454	652	11
los/las	288	515	314	533	454	652	11
13	318	515	328	533	454	652	11
estudiantes	332	515	378	533	454	652	11
que	382	515	397	533	454	652	11
participaron	102	527	153	545	454	652	11
en	156	527	166	545	454	652	11
la	168	527	176	545	454	652	11
investigación;	178	527	236	545	454	652	11
•	85	539	89	557	454	652	11
entrevista	102	539	144	557	454	652	11
semi-estructurada,	148	539	228	557	454	652	11
la	232	539	239	557	454	652	11
cual	243	539	260	557	454	652	11
contribuye	264	539	310	557	454	652	11
a	314	539	318	557	454	652	11
la	322	539	329	557	454	652	11
obtención	333	539	376	557	454	652	11
oral	380	539	397	557	454	652	11
de	102	551	112	569	454	652	11
información	116	551	170	569	454	652	11
por	174	551	188	569	454	652	11
parte	192	551	215	569	454	652	11
del	219	551	232	569	454	652	11
entrevistado,	236	551	292	569	454	652	11
además	295	551	327	569	454	652	11
el	331	551	339	569	454	652	11
componente	343	551	397	569	454	652	11
semi-estructurado	102	563	178	581	454	652	11
permite	182	563	214	581	454	652	11
enfocarse	218	563	257	581	454	652	11
en	260	563	270	581	454	652	11
temas	274	563	298	581	454	652	11
emergentes	302	563	350	581	454	652	11
(Bisquerra	353	563	397	581	454	652	11
et	102	575	109	593	454	652	11
al.,	111	575	124	593	454	652	11
2009).	126	575	153	593	454	652	11
Revista	57	616	81	626	454	652	11
Brasileira	83	616	115	626	454	652	11
de	117	616	126	626	454	652	11
Educação	128	616	171	626	454	652	11
v.	173	616	178	626	454	652	11
26	180	616	189	626	454	652	11
e2600082021	193	616	250	626	454	652	11
11	407	616	417	626	454	652	11
Jonathan	37	31	68	41	454	652	12
Andrades-Moya	70	31	122	41	454	652	12
Estas	85	54	108	72	454	652	12
fueron	110	54	138	72	454	652	12
aplicadas	140	54	178	72	454	652	12
a	181	54	185	72	454	652	12
profesores/as	188	54	242	72	454	652	12
jefes:	245	54	266	72	454	652	12
•	85	66	89	84	454	652	12
Análisis	102	66	136	84	454	652	12
de	139	66	149	84	454	652	12
contenido:	153	66	197	84	454	652	12
se	200	66	209	84	454	652	12
solicitó	212	66	242	84	454	652	12
autorización	246	66	298	84	454	652	12
al	301	66	308	84	454	652	12
director	312	66	344	84	454	652	12
del	348	66	361	84	454	652	12
estable-	364	66	397	84	454	652	12
cimiento	102	78	139	96	454	652	12
participante	142	78	193	96	454	652	12
para	196	78	214	96	454	652	12
acceder	217	78	248	96	454	652	12
a	252	78	256	96	454	652	12
dos	259	78	274	96	454	652	12
libros	277	78	299	96	454	652	12
de	302	78	310	96	454	652	12
clases	313	78	334	96	454	652	12
que	337	78	352	96	454	652	12
contienen	356	78	397	96	454	652	12
la	102	90	109	108	454	652	12
hoja	112	90	129	108	454	652	12
de	131	90	140	108	454	652	12
vida	143	90	161	108	454	652	12
del	164	90	176	108	454	652	12
año	179	90	194	108	454	652	12
2016	197	90	218	108	454	652	12
y	221	90	226	108	454	652	12
2017	228	90	249	108	454	652	12
del	252	90	265	108	454	652	12
estudiantado.	268	90	324	108	454	652	12
Al	326	90	336	108	454	652	12
tratarse	339	90	370	108	454	652	12
de	373	90	383	108	454	652	12
un	386	90	397	108	454	652	12
documento	102	102	149	120	454	652	12
oficial,	152	102	179	120	454	652	12
este	181	102	197	120	454	652	12
no	199	102	210	120	454	652	12
puede	212	102	237	120	454	652	12
ser	239	102	251	120	454	652	12
extraído	253	102	287	120	454	652	12
del	289	102	302	120	454	652	12
establecimiento,	304	102	371	120	454	652	12
por	373	102	387	120	454	652	12
lo	389	102	397	120	454	652	12
que	102	114	117	132	454	652	12
el	120	114	127	132	454	652	12
Director	129	114	165	132	454	652	12
autoriza	167	114	201	132	454	652	12
a	204	114	208	132	454	652	12
fotografiar	211	114	255	132	454	652	12
cada	257	114	276	132	454	652	12
hoja	278	114	296	132	454	652	12
de	299	114	308	132	454	652	12
vida.	311	114	331	132	454	652	12
Posteriormente	332	114	397	132	454	652	12
se	102	126	110	144	454	652	12
traspasan	113	126	152	144	454	652	12
a	154	126	159	144	454	652	12
una	161	126	177	144	454	652	12
matriz	179	126	207	144	454	652	12
de	209	126	219	144	454	652	12
análisis	222	126	252	144	454	652	12
que	255	126	270	144	454	652	12
contiene:	272	126	311	144	454	652	12
nombre	313	126	346	144	454	652	12
del	348	126	361	144	454	652	12
alumno,	363	126	398	144	454	652	12
tipo	102	138	119	156	454	652	12
de	121	138	131	156	454	652	12
falta	133	138	152	156	454	652	12
(negativa	154	138	192	156	454	652	12
o	195	138	200	156	454	652	12
positiva)	202	138	238	156	454	652	12
y	240	138	245	156	454	652	12
el	247	138	255	156	454	652	12
contenido.	257	138	301	156	454	652	12
Además,	303	138	340	156	454	652	12
se	341	138	350	156	454	652	12
realiza	352	138	379	156	454	652	12
una	381	138	397	156	454	652	12
clasificación	102	150	153	168	454	652	12
de	155	150	165	168	454	652	12
faltas	168	150	190	168	454	652	12
a	193	150	197	168	454	652	12
través	200	150	224	168	454	652	12
de	227	150	237	168	454	652	12
la	239	150	246	168	454	652	12
obtención	249	150	291	168	454	652	12
de	294	150	304	168	454	652	12
categorías	306	150	348	168	454	652	12
(Tabla	351	150	378	168	454	652	12
2);	380	150	392	168	454	652	12
Tabla	112	182	135	199	454	652	12
2	137	182	142	199	454	652	12
–	144	182	149	199	454	652	12
Normas	151	182	183	199	454	652	12
de	185	182	195	199	454	652	12
CE	196	182	211	199	454	652	12
transgredidas	213	182	266	199	454	652	12
por	268	182	282	199	454	652	12
los	284	182	295	199	454	652	12
estudiantes	297	182	342	199	454	652	12
entre	153	194	174	211	454	652	12
marzo	176	194	201	211	454	652	12
del	203	194	215	211	454	652	12
2016	217	194	237	211	454	652	12
y	239	194	243	211	454	652	12
julio	245	194	263	211	454	652	12
del	265	194	277	211	454	652	12
2017.	279	194	301	211	454	652	12
Normas	61	214	96	227	454	652	12
más	98	214	117	227	454	652	12
transgredidas	119	214	180	227	454	652	12
•	61	231	64	244	454	652	12
•	61	241	64	254	454	652	12
•	61	251	64	264	454	652	12
•	61	261	64	274	454	652	12
•	61	271	64	284	454	652	12
•	61	281	64	294	454	652	12
No	67	231	77	244	454	652	12
seguir	79	231	98	244	454	652	12
instrucciones	100	231	142	244	454	652	12
Interrupciones	67	241	113	254	454	652	12
reiteradas	115	241	146	254	454	652	12
Lanzar	67	251	89	264	454	652	12
objetos	91	251	114	264	454	652	12
Dañar	67	261	87	274	454	652	12
la	89	261	94	274	454	652	12
honra	96	261	115	274	454	652	12
de	117	261	125	274	454	652	12
alguien	127	261	150	274	454	652	12
Conductas	67	271	101	284	454	652	12
irregulares	103	271	136	284	454	652	12
en	138	271	146	284	454	652	12
evaluaciones	148	271	188	284	454	652	12
Denigrar	67	281	96	294	454	652	12
a	98	281	101	294	454	652	12
miembros	103	281	135	294	454	652	12
de	137	281	145	294	454	652	12
la	147	281	152	294	454	652	12
comunidad	154	281	190	294	454	652	12
Normas	247	214	282	227	454	652	12
menos	284	214	313	227	454	652	12
transgredidas	316	214	377	227	454	652	12
•	231	241	234	254	454	652	12
•	231	251	234	264	454	652	12
•	231	261	234	274	454	652	12
•	231	271	234	284	454	652	12
Expresarse	237	241	271	254	454	652	12
con	273	241	285	254	454	652	12
garabatos	287	241	317	254	454	652	12
Juegos	237	251	257	264	454	652	12
violentos	260	251	288	264	454	652	12
Peleas	237	261	256	274	454	652	12
o	258	261	262	274	454	652	12
agresiones	264	261	297	274	454	652	12
Falta	237	271	253	284	454	652	12
a	255	271	258	284	454	652	12
clases	260	271	278	284	454	652	12
intencional	280	271	316	284	454	652	12
Fuente:	57	299	78	311	454	652	12
adaptada	79	299	104	311	454	652	12
de	106	299	113	311	454	652	12
Andrades-Moya	115	299	161	311	454	652	12
(2017).	163	299	183	311	454	652	12
•	85	330	89	348	454	652	12
Para	102	330	120	348	454	652	12
la	123	330	130	348	454	652	12
construcción	132	330	185	348	454	652	12
de	187	330	197	348	454	652	12
las	199	330	210	348	454	652	12
entrevistas	212	330	255	348	454	652	12
y	258	330	262	348	454	652	12
grupo	265	330	289	348	454	652	12
focal,	292	330	314	348	454	652	12
se	316	330	324	348	454	652	12
consideró	327	330	366	348	454	652	12
lo	369	330	376	348	454	652	12
pro-	379	330	397	348	454	652	12
puesto	102	342	129	360	454	652	12
por	131	342	145	360	454	652	12
Flick	146	342	168	360	454	652	12
(2007)	169	342	197	360	454	652	12
sobre	198	342	220	360	454	652	12
la	222	342	229	360	454	652	12
aplicación	231	342	272	360	454	652	12
del	273	342	286	360	454	652	12
instrumento	288	342	338	360	454	652	12
en	340	342	349	360	454	652	12
representa-	351	342	397	360	454	652	12
ciones	102	354	127	372	454	652	12
de	129	354	139	372	454	652	12
roles.	141	354	162	372	454	652	12
En	164	354	176	372	454	652	12
virtud	178	354	203	372	454	652	12
de	204	354	214	372	454	652	12
esto,	216	354	235	372	454	652	12
se	236	354	244	372	454	652	12
aplicó	246	354	270	372	454	652	12
previamente	272	354	322	372	454	652	12
los	324	354	335	372	454	652	12
instrumentos	337	354	390	372	454	652	12
a	392	354	397	372	454	652	12
voluntarios	102	366	148	384	454	652	12
pertenecientes	150	366	208	384	454	652	12
al	210	366	217	384	454	652	12
mismo	219	366	248	384	454	652	12
contexto	250	366	285	384	454	652	12
y	287	366	292	384	454	652	12
con	294	366	309	384	454	652	12
similares	311	366	346	384	454	652	12
característi-	348	366	397	384	454	652	12
cas.	102	378	117	396	454	652	12
Posteriormente	118	378	181	396	454	652	12
y	183	378	188	396	454	652	12
de	190	378	200	396	454	652	12
forma	202	378	226	396	454	652	12
conjunta,	229	378	267	396	454	652	12
se	268	378	276	396	454	652	12
analizó	278	378	307	396	454	652	12
la	310	378	317	396	454	652	12
pertinencia	319	378	365	396	454	652	12
de	367	378	376	396	454	652	12
cada	378	378	397	396	454	652	12
una	102	390	117	408	454	652	12
de	120	390	130	408	454	652	12
las	132	390	143	408	454	652	12
preguntas,	145	390	188	408	454	652	12
para	189	390	207	408	454	652	12
luego	210	390	232	408	454	652	12
rediseñar	234	390	272	408	454	652	12
los	274	390	286	408	454	652	12
instrumentos.	288	390	345	408	454	652	12
En	85	414	98	432	454	652	12
cuanto	101	414	128	432	454	652	12
a	131	414	136	432	454	652	12
la	139	414	146	432	454	652	12
aplicación	149	414	190	432	454	652	12
de	193	414	203	432	454	652	12
las	206	414	217	432	454	652	12
entrevistas	220	414	262	432	454	652	12
y	265	414	270	432	454	652	12
grupo	273	414	297	432	454	652	12
focal,	300	414	322	432	454	652	12
se	325	414	333	432	454	652	12
cumplió	336	414	369	432	454	652	12
con	372	414	387	432	454	652	12
la	390	414	397	432	454	652	12
etapa	57	426	78	444	454	652	12
previa	81	426	105	444	454	652	12
solicitada	109	426	146	444	454	652	12
por	149	426	163	444	454	652	12
el	166	426	173	444	454	652	12
comité	176	426	204	444	454	652	12
de	207	426	217	444	454	652	12
ética	220	426	239	444	454	652	12
de	242	426	251	444	454	652	12
la	255	426	261	444	454	652	12
Universidad	265	426	313	444	454	652	12
Católica	316	426	350	444	454	652	12
del	353	426	366	444	454	652	12
Maule.	369	426	398	444	454	652	12
Esta	57	438	75	456	454	652	12
consiste	77	438	108	456	454	652	12
en	110	438	120	456	454	652	12
la	122	438	129	456	454	652	12
distribución	130	438	178	456	454	652	12
y	180	438	185	456	454	652	12
firma	186	438	208	456	454	652	12
de	210	438	219	456	454	652	12
los	221	438	232	456	454	652	12
consentimientos	234	438	300	456	454	652	12
informados	302	438	348	456	454	652	12
por	349	438	363	456	454	652	12
parte	365	438	385	456	454	652	12
de	387	438	397	456	454	652	12
profesores	57	450	97	468	454	652	12
jefes	100	450	117	468	454	652	12
y	120	450	124	468	454	652	12
adultos	127	450	156	468	454	652	12
responsables	158	450	208	468	454	652	12
de	210	450	220	468	454	652	12
los/las	223	450	248	468	454	652	12
estudiantes	250	450	295	468	454	652	12
que	297	450	312	468	454	652	12
participaron,	314	450	365	468	454	652	12
además	367	450	397	468	454	652	12
del	57	462	69	480	454	652	12
asentimiento	72	462	124	480	454	652	12
de	127	462	136	480	454	652	12
estos.	139	462	161	480	454	652	12
Tanto	163	462	187	480	454	652	12
las	190	462	200	480	454	652	12
entrevistas	203	462	245	480	454	652	12
como	248	462	271	480	454	652	12
el	273	462	280	480	454	652	12
grupo	283	462	307	480	454	652	12
focal	310	462	329	480	454	652	12
fueron	332	462	358	480	454	652	12
aplicadas	361	462	397	480	454	652	12
por	57	474	70	492	454	652	12
el	72	474	79	492	454	652	12
investigador	81	474	130	492	454	652	12
en	132	474	142	492	454	652	12
las	144	474	154	492	454	652	12
dependencias	156	474	210	492	454	652	12
del	212	474	224	492	454	652	12
establecimiento	226	474	288	492	454	652	12
educativo	290	474	329	492	454	652	12
y	331	474	335	492	454	652	12
grabadas	337	474	372	492	454	652	12
solo	374	474	390	492	454	652	12
a	392	474	397	492	454	652	12
través	57	486	80	504	454	652	12
de	82	486	91	504	454	652	12
audio.	93	486	118	504	454	652	12
Estos	119	486	141	504	454	652	12
últimos	143	486	173	504	454	652	12
fueron	175	486	201	504	454	652	12
transcritos	203	486	244	504	454	652	12
en	246	486	256	504	454	652	12
el	258	486	265	504	454	652	12
procesador	266	486	310	504	454	652	12
de	312	486	321	504	454	652	12
textos	323	486	347	504	454	652	12
Word	348	486	372	504	454	652	12
y	374	486	378	504	454	652	12
exa-	380	486	397	504	454	652	12
minados	57	498	91	516	454	652	12
a	93	498	97	516	454	652	12
través	99	498	122	516	454	652	12
de	124	498	133	516	454	652	12
una	135	498	150	516	454	652	12
matriz	152	498	178	516	454	652	12
de	179	498	189	516	454	652	12
análisis,	191	498	222	516	454	652	12
desde	223	498	246	516	454	652	12
la	247	498	254	516	454	652	12
cual	256	498	272	516	454	652	12
se	274	498	282	516	454	652	12
obtuvieron	283	498	326	516	454	652	12
ciertas	328	498	354	516	454	652	12
categorías.	355	498	397	516	454	652	12
APLICACIÓN	57	520	107	532	454	652	12
DE	110	520	122	532	454	652	12
ENTREVISTAS	124	520	181	532	454	652	12
SEMI-ESTRUCTURADAS	184	520	281	532	454	652	12
Y	284	520	289	532	454	652	12
GRUPO	292	520	322	532	454	652	12
FOCAL	325	520	352	532	454	652	12
•	85	536	89	554	454	652	12
12	37	616	46	626	454	652	12
Grupo	102	536	130	554	454	652	12
focal:	133	536	156	554	454	652	12
se	159	536	167	554	454	652	12
realizó	170	536	198	554	454	652	12
un	202	536	212	554	454	652	12
grupo	216	536	240	554	454	652	12
focal	244	536	264	554	454	652	12
(aproximadamente	267	536	345	554	454	652	12
de	349	536	358	554	454	652	12
1	362	536	367	554	454	652	12
hora	370	536	389	554	454	652	12
y	392	536	397	554	454	652	12
media)	102	548	131	566	454	652	12
a	135	548	139	566	454	652	12
los/las	143	548	169	566	454	652	12
13	173	548	183	566	454	652	12
estudiantes,	187	548	236	566	454	652	12
en	239	548	249	566	454	652	12
un	252	548	263	566	454	652	12
lugar	267	548	288	566	454	652	12
(sala	291	548	310	566	454	652	12
de	314	548	324	566	454	652	12
clases)	327	548	354	566	454	652	12
y	358	548	363	566	454	652	12
horario	366	548	397	566	454	652	12
acordado	102	560	140	578	454	652	12
con	143	560	158	578	454	652	12
las	160	560	171	578	454	652	12
autoridades	174	560	222	578	454	652	12
de	225	560	235	578	454	652	12
la	237	560	244	578	454	652	12
escuela.	247	560	279	578	454	652	12
El	281	560	291	578	454	652	12
grupo	293	560	318	578	454	652	12
focal	321	560	341	578	454	652	12
se	343	560	351	578	454	652	12
orientó	354	560	384	578	454	652	12
en	387	560	397	578	454	652	12
9	102	572	107	590	454	652	12
preguntas,	111	572	155	590	454	652	12
realizadas	158	572	199	590	454	652	12
por	203	572	217	590	454	652	12
el	221	572	228	590	454	652	12
investigador,	232	572	286	590	454	652	12
considerando	288	572	345	590	454	652	12
los	349	572	361	590	454	652	12
mismos	364	572	397	590	454	652	12
tópicos	102	584	132	602	454	652	12
que	135	584	150	602	454	652	12
en	153	584	163	602	454	652	12
las	165	584	176	602	454	652	12
entrevistas	179	584	223	602	454	652	12
semi-estructuradas.	226	584	307	602	454	652	12
Revista	203	616	228	626	454	652	12
Brasileira	230	616	262	626	454	652	12
de	264	616	272	626	454	652	12
Educação	274	616	317	626	454	652	12
v.	319	616	325	626	454	652	12
26	327	616	336	626	454	652	12
e2600082021	340	616	397	626	454	652	12
Percepción	125	31	163	41	454	652	13
de	165	31	173	41	454	652	13
estudiantes	175	31	215	41	454	652	13
y	217	31	220	41	454	652	13
profesores	222	31	258	41	454	652	13
jefes	260	31	276	41	454	652	13
sobre	278	31	297	41	454	652	13
la	299	31	305	41	454	652	13
eficacia	307	31	333	41	454	652	13
de	335	31	343	41	454	652	13
sanciones	345	31	379	41	454	652	13
formativas	381	31	417	41	454	652	13
Se	85	54	95	72	454	652	13
inició	98	54	122	72	454	652	13
el	124	54	131	72	454	652	13
grupo	134	54	159	72	454	652	13
focal	162	54	182	72	454	652	13
explicando:	184	54	232	72	454	652	13
1)	85	66	94	84	454	652	13
en	102	66	112	84	454	652	13
qué	115	66	130	84	454	652	13
consistía	133	66	169	84	454	652	13
la	171	66	178	84	454	652	13
investigación;	181	66	238	84	454	652	13
2)	85	78	94	96	454	652	13
qué	102	78	117	96	454	652	13
es	120	78	128	96	454	652	13
un	131	78	142	96	454	652	13
grupo	144	78	169	96	454	652	13
focal;	172	78	194	96	454	652	13
3)	85	90	94	108	454	652	13
que	102	90	117	108	454	652	13
cada	120	90	139	108	454	652	13
persona	142	90	174	108	454	652	13
podía	177	90	200	108	454	652	13
preguntar	203	90	244	108	454	652	13
y/o	246	90	260	108	454	652	13
responder	263	90	304	108	454	652	13
de	307	90	317	108	454	652	13
forma	320	90	345	108	454	652	13
voluntaria	347	90	390	108	454	652	13
y	392	90	397	108	454	652	13
a	102	102	107	120	454	652	13
través	109	102	133	120	454	652	13
de	136	102	146	120	454	652	13
turnos	149	102	175	120	454	652	13
para	178	102	196	120	454	652	13
así	199	102	210	120	454	652	13
organizar	213	102	252	120	454	652	13
el	255	102	262	120	454	652	13
proceso;	265	102	299	120	454	652	13
4)	85	114	94	132	454	652	13
que	102	114	117	132	454	652	13
el	120	114	127	132	454	652	13
grupo	130	114	154	132	454	652	13
focal	157	114	177	132	454	652	13
era	180	114	192	132	454	652	13
de	195	114	205	132	454	652	13
carácter	208	114	240	132	454	652	13
anónimo	243	114	280	132	454	652	13
y	283	114	288	132	454	652	13
confidencial.	290	114	344	132	454	652	13
El	85	138	95	156	454	652	13
debate	98	138	126	156	454	652	13
se	129	138	138	156	454	652	13
llevó	141	138	161	156	454	652	13
a	164	138	169	156	454	652	13
cabo	172	138	192	156	454	652	13
sin	195	138	207	156	454	652	13
situaciones	211	138	256	156	454	652	13
conflictivas,	260	138	309	156	454	652	13
lo	312	138	320	156	454	652	13
que	324	138	339	156	454	652	13
permitió	342	138	378	156	454	652	13
que	382	138	397	156	454	652	13
los/las	57	150	83	168	454	652	13
estudiantes	86	150	133	168	454	652	13
conversaran	136	150	185	168	454	652	13
y	189	150	193	168	454	652	13
discutieran	196	150	242	168	454	652	13
de	245	150	255	168	454	652	13
forma	258	150	284	168	454	652	13
dinámica,	287	150	328	168	454	652	13
respetuosa	330	150	374	168	454	652	13
y	377	150	382	168	454	652	13
sin	385	150	397	168	454	652	13
influencia	57	162	98	180	454	652	13
coercitiva;	100	162	143	180	454	652	13
•	85	174	89	192	454	652	13
Entrevistas	102	174	149	192	454	652	13
semi-estructuradas:	152	174	233	192	454	652	13
se	236	174	244	192	454	652	13
llevaron	246	174	280	192	454	652	13
a	282	174	287	192	454	652	13
cabo	289	174	309	192	454	652	13
en	311	174	321	192	454	652	13
la	324	174	331	192	454	652	13
biblioteca	334	174	375	192	454	652	13
de	377	174	387	192	454	652	13
la	390	174	397	192	454	652	13
escuela	102	186	132	204	454	652	13
en	134	186	144	204	454	652	13
un	147	186	158	204	454	652	13
horario	161	186	192	204	454	652	13
previamente	195	186	246	204	454	652	13
acordado	249	186	287	204	454	652	13
con	290	186	305	204	454	652	13
el/la	308	186	326	204	454	652	13
profesor/a	329	186	372	204	454	652	13
jefe	375	186	389	204	454	652	13
y	392	186	397	204	454	652	13
las	102	198	113	216	454	652	13
autoridades	116	198	165	216	454	652	13
de	168	198	178	216	454	652	13
la	181	198	188	216	454	652	13
institución	191	198	236	216	454	652	13
educativa.	239	198	281	216	454	652	13
Se	284	198	294	216	454	652	13
realizaron	297	198	339	216	454	652	13
un	342	198	353	216	454	652	13
total	356	198	375	216	454	652	13
de	378	198	388	216	454	652	13
8	392	198	397	216	454	652	13
preguntas	102	210	143	228	454	652	13
cuyos	146	210	169	228	454	652	13
tópicos	171	210	201	228	454	652	13
eran:	204	210	225	228	454	652	13
1)	85	222	94	240	454	652	13
Distinción	102	222	147	240	454	652	13
de	149	222	159	240	454	652	13
los	162	222	174	240	454	652	13
tipos	176	222	197	240	454	652	13
de	200	222	209	240	454	652	13
transgresiones;	212	222	274	240	454	652	13
2)	85	234	94	252	454	652	13
Reglamento	102	234	153	252	454	652	13
institucional	156	234	208	252	454	652	13
y	211	234	215	252	454	652	13
tipos	218	234	238	252	454	652	13
de	241	234	251	252	454	652	13
sanciones	254	234	293	252	454	652	13
formativas;	296	234	343	252	454	652	13
3)	85	246	94	264	454	652	13
Eficiencia	102	246	144	264	454	652	13
de	146	246	156	264	454	652	13
las	159	246	170	264	454	652	13
sanciones	173	246	213	264	454	652	13
formativas;	215	246	262	264	454	652	13
4)	85	258	94	276	454	652	13
Recomendaciones	102	258	178	276	454	652	13
para	181	258	199	276	454	652	13
mejorar	203	258	235	276	454	652	13
el	239	258	246	276	454	652	13
reglamento	250	258	297	276	454	652	13
interno	301	258	331	276	454	652	13
de	335	258	345	276	454	652	13
convivencia	348	258	397	276	454	652	13
escolar	102	270	131	288	454	652	13
(RICE).	133	270	169	288	454	652	13
Las	85	282	100	300	454	652	13
entrevistas	103	282	147	300	454	652	13
tuvieron	150	282	184	300	454	652	13
una	187	282	203	300	454	652	13
duración	205	282	242	300	454	652	13
aproximada	245	282	293	300	454	652	13
de	296	282	306	300	454	652	13
1	309	282	314	300	454	652	13
hora.	317	282	338	300	454	652	13
RESULTADOS	57	310	124	326	454	652	13
Los	85	332	101	349	454	652	13
resultados	103	332	145	349	454	652	13
serán	148	332	169	349	454	652	13
presentados	172	332	221	349	454	652	13
según	223	332	247	349	454	652	13
la	250	332	257	349	454	652	13
técnica	259	332	288	349	454	652	13
y	291	332	295	349	454	652	13
el	297	332	305	349	454	652	13
participante.	307	332	359	349	454	652	13
Primero,	361	332	398	349	454	652	13
la	57	344	64	361	454	652	13
información	67	344	118	361	454	652	13
obtenida	121	344	158	361	454	652	13
en	160	344	171	361	454	652	13
el	173	344	181	361	454	652	13
análisis	183	344	214	361	454	652	13
de	217	344	227	361	454	652	13
contenido	229	344	271	361	454	652	13
que	274	344	289	361	454	652	13
expresa	292	344	323	361	454	652	13
las	326	344	337	361	454	652	13
conductas	340	344	381	361	454	652	13
del	384	344	397	361	454	652	13
estudiantado.	57	356	113	373	454	652	13
Segundo,	116	356	155	373	454	652	13
los	158	356	170	373	454	652	13
datos	173	356	196	373	454	652	13
encontrados	199	356	250	373	454	652	13
en	254	356	264	373	454	652	13
el	267	356	275	373	454	652	13
grupo	278	356	303	373	454	652	13
focal	307	356	327	373	454	652	13
que	330	356	345	373	454	652	13
muestra	349	356	382	373	454	652	13
las	386	356	397	373	454	652	13
perspectivas	57	368	107	385	454	652	13
del	109	368	122	385	454	652	13
estudiantado.	124	368	180	385	454	652	13
Y	182	368	189	385	454	652	13
tercero,	191	368	222	385	454	652	13
la	224	368	231	385	454	652	13
información	233	368	284	385	454	652	13
emanada	286	368	324	385	454	652	13
de	326	368	336	385	454	652	13
las	338	368	349	385	454	652	13
entrevistas,	351	368	398	385	454	652	13
la	57	380	64	397	454	652	13
cual	67	380	83	397	454	652	13
refleja	86	380	111	397	454	652	13
las	114	380	125	397	454	652	13
percepciones	127	380	181	397	454	652	13
de	184	380	194	397	454	652	13
los	196	380	208	397	454	652	13
profesores	211	380	253	397	454	652	13
jefes.	256	380	277	397	454	652	13
ANÁLISIS	57	401	95	414	454	652	13
DE	98	401	110	414	454	652	13
CONTENIDO	112	401	163	414	454	652	13
DE	166	401	178	414	454	652	13
LAS	180	401	196	414	454	652	13
HOJAS	198	401	226	414	454	652	13
DE	229	401	241	414	454	652	13
VIDA	57	416	76	429	454	652	13
DE	79	416	91	429	454	652	13
LOS/LAS	93	416	130	429	454	652	13
ESTUDIANTES	133	416	192	429	454	652	13
PARTICIPANTES	194	416	260	429	454	652	13
Generalmente	85	433	145	451	454	652	13
se	149	433	157	451	454	652	13
tiende	160	433	186	451	454	652	13
a	190	433	194	451	454	652	13
registrar	198	433	232	451	454	652	13
las	236	433	247	451	454	652	13
conductas	250	433	292	451	454	652	13
y/o	295	433	309	451	454	652	13
actitudes	312	433	349	451	454	652	13
positivas	353	433	389	451	454	652	13
y	392	433	397	451	454	652	13
negativas	57	445	95	463	454	652	13
que	98	445	113	463	454	652	13
presenta	115	445	150	463	454	652	13
el	152	445	159	463	454	652	13
estudiantado.	162	445	218	463	454	652	13
Aunque	219	445	253	463	454	652	13
curiosamente	255	445	311	463	454	652	13
no	313	445	324	463	454	652	13
se	327	445	335	463	454	652	13
ha	337	445	347	463	454	652	13
encontrado	350	445	397	463	454	652	13
un	57	457	68	475	454	652	13
alto	71	457	86	475	454	652	13
registro	90	457	121	475	454	652	13
de	124	457	134	475	454	652	13
anotaciones	137	457	182	475	454	652	13
positivas.	185	457	224	475	454	652	13
Por	226	457	241	475	454	652	13
ejemplo,	244	457	280	475	454	652	13
7	282	457	287	475	454	652	13
de	291	457	300	475	454	652	13
los	304	457	315	475	454	652	13
13	318	457	329	475	454	652	13
estudiantes	332	457	379	475	454	652	13
que	382	457	397	475	454	652	13
participaron	57	469	108	487	454	652	13
en	111	469	121	487	454	652	13
la	124	469	132	487	454	652	13
investigación,	135	469	192	487	454	652	13
no	195	469	206	487	454	652	13
tienen	209	469	235	487	454	652	13
en	238	469	249	487	454	652	13
sus	252	469	265	487	454	652	13
registros	268	469	303	487	454	652	13
alguna	307	469	334	487	454	652	13
anotación	338	469	379	487	454	652	13
po-	382	469	397	487	454	652	13
sitiva	57	481	78	499	454	652	13
entre	82	481	103	499	454	652	13
marzo	106	481	133	499	454	652	13
del	136	481	148	499	454	652	13
2016	151	481	172	499	454	652	13
y	175	481	180	499	454	652	13
julio	183	481	202	499	454	652	13
del	205	481	217	499	454	652	13
2017.	221	481	244	499	454	652	13
Los	247	481	263	499	454	652	13
casos	266	481	287	499	454	652	13
más	291	481	307	499	454	652	13
extremos	310	481	348	499	454	652	13
son	351	481	366	499	454	652	13
de	369	481	379	499	454	652	13
tres	382	481	397	499	454	652	13
estudiantes	57	493	103	511	454	652	13
en	106	493	116	511	454	652	13
cuyas	118	493	140	511	454	652	13
hojas	143	493	164	511	454	652	13
de	167	493	177	511	454	652	13
vida	179	493	196	511	454	652	13
se	198	493	207	511	454	652	13
encuentran	209	493	256	511	454	652	13
66,	258	493	271	511	454	652	13
53	273	493	283	511	454	652	13
y	285	493	290	511	454	652	13
43	292	493	303	511	454	652	13
anotaciones	305	493	354	511	454	652	13
negativas,	356	493	398	511	454	652	13
respectivamente,	57	505	127	523	454	652	13
versus	129	505	154	523	454	652	13
0	157	505	162	523	454	652	13
anotaciones	165	505	214	523	454	652	13
positivas.	216	505	255	523	454	652	13
Al	85	517	95	535	454	652	13
observar	97	517	131	535	454	652	13
ese	133	517	146	535	454	652	13
dato	148	517	166	535	454	652	13
se	168	517	176	535	454	652	13
podría	178	517	204	535	454	652	13
inferir	206	517	231	535	454	652	13
que	233	517	247	535	454	652	13
estos	249	517	269	535	454	652	13
estudiantes	271	517	316	535	454	652	13
solo	318	517	334	535	454	652	13
cometen	336	517	371	535	454	652	13
trans-	373	517	397	535	454	652	13
gresiones	57	529	94	547	454	652	13
a	96	529	101	547	454	652	13
las	103	529	114	547	454	652	13
normas	116	529	147	547	454	652	13
y	149	529	154	547	454	652	13
que	156	529	171	547	454	652	13
ninguna	174	529	207	547	454	652	13
de	210	529	219	547	454	652	13
sus	222	529	234	547	454	652	13
acciones	237	529	270	547	454	652	13
o	273	529	278	547	454	652	13
actitudes	281	529	316	547	454	652	13
es	319	529	327	547	454	652	13
meritoria	330	529	367	547	454	652	13
de	370	529	379	547	454	652	13
una	382	529	397	547	454	652	13
anotación	57	541	96	559	454	652	13
positiva.	98	541	131	559	454	652	13
Por	132	541	146	559	454	652	13
lo	148	541	156	559	454	652	13
tanto,	158	541	181	559	454	652	13
al	182	541	189	559	454	652	13
ser	191	541	202	559	454	652	13
esa	204	541	216	559	454	652	13
una	218	541	233	559	454	652	13
de	234	541	244	559	454	652	13
las	246	541	256	559	454	652	13
conjeturas	258	541	299	559	454	652	13
más	301	541	317	559	454	652	13
simples,	319	541	351	559	454	652	13
es	352	541	360	559	454	652	13
probable	362	541	397	559	454	652	13
que	57	553	71	571	454	652	13
ellos	73	553	91	571	454	652	13
mismos	92	553	123	571	454	652	13
también	125	553	158	571	454	652	13
deduzcan	159	553	197	571	454	652	13
que	199	553	213	571	454	652	13
en	215	553	225	571	454	652	13
su	226	553	235	571	454	652	13
praxis	237	553	260	571	454	652	13
no	262	553	272	571	454	652	13
existe	274	553	296	571	454	652	13
elemento	297	553	334	571	454	652	13
positivo	336	553	367	571	454	652	13
alguno.	369	553	398	571	454	652	13
Esto	57	565	76	583	454	652	13
es	78	565	86	583	454	652	13
sumamente	88	565	134	583	454	652	13
inquietante,	136	565	184	583	454	652	13
considerando	186	565	239	583	454	652	13
que	241	565	256	583	454	652	13
estos	258	565	278	583	454	652	13
sujetos	280	565	307	583	454	652	13
están	309	565	330	583	454	652	13
construyendo	332	565	386	583	454	652	13
su	388	565	397	583	454	652	13
identidad	57	577	95	595	454	652	13
¿Qué	97	577	119	595	454	652	13
posible	121	577	150	595	454	652	13
identidad	152	577	190	595	454	652	13
construirían	192	577	241	595	454	652	13
si	243	577	249	595	454	652	13
se	251	577	259	595	454	652	13
basasen	262	577	292	595	454	652	13
solo	294	577	311	595	454	652	13
en	313	577	323	595	454	652	13
ese	325	577	337	595	454	652	13
registro?	340	577	373	595	454	652	13
Revista	57	616	81	626	454	652	13
Brasileira	83	616	115	626	454	652	13
de	117	616	126	626	454	652	13
Educação	128	616	171	626	454	652	13
v.	173	616	178	626	454	652	13
26	180	616	189	626	454	652	13
e2600082021	193	616	250	626	454	652	13
13	407	616	417	626	454	652	13
Jonathan	37	31	68	41	454	652	14
Andrades-Moya	70	31	122	41	454	652	14
El	85	54	95	72	454	652	14
caso	98	54	115	72	454	652	14
de	118	54	128	72	454	652	14
estos	130	54	151	72	454	652	14
estudiantes	154	54	200	72	454	652	14
no	203	54	214	72	454	652	14
es	216	54	224	72	454	652	14
excepcional.	227	54	278	72	454	652	14
El	280	54	290	72	454	652	14
promedio	292	54	333	72	454	652	14
de	335	54	345	72	454	652	14
anotaciones	348	54	397	72	454	652	14
negativas	57	66	95	84	454	652	14
y	99	66	103	84	454	652	14
positivas	106	66	142	84	454	652	14
obtenidas	146	66	186	84	454	652	14
por	189	66	204	84	454	652	14
los/las	207	66	233	84	454	652	14
trece	237	66	257	84	454	652	14
estudiantes	260	66	307	84	454	652	14
es	310	66	318	84	454	652	14
de	321	66	331	84	454	652	14
36	335	66	345	84	454	652	14
y	348	66	353	84	454	652	14
2,	356	66	364	84	454	652	14
respec-	367	66	397	84	454	652	14
tivamente,	57	78	101	96	454	652	14
entre	103	78	124	96	454	652	14
marzo	127	78	154	96	454	652	14
del	157	78	170	96	454	652	14
2016	172	78	193	96	454	652	14
y	196	78	201	96	454	652	14
julio	204	78	223	96	454	652	14
del	226	78	238	96	454	652	14
2017.	241	78	265	96	454	652	14
Este	267	78	286	96	454	652	14
resultado	289	78	327	96	454	652	14
puede	330	78	355	96	454	652	14
tener	358	78	380	96	454	652	14
dos	382	78	397	96	454	652	14
interpretaciones:	57	90	127	108	454	652	14
•	85	102	89	120	454	652	14
el	102	102	109	120	454	652	14
estudiantado	113	102	167	120	454	652	14
tiene	171	102	192	120	454	652	14
una	195	102	211	120	454	652	14
fuerte	214	102	239	120	454	652	14
inclinación	243	102	289	120	454	652	14
a	293	102	298	120	454	652	14
transgredir	301	102	347	120	454	652	14
las	351	102	362	120	454	652	14
normas	366	102	397	120	454	652	14
de	102	114	112	132	454	652	14
CE;	115	114	132	132	454	652	14
•	85	126	89	144	454	652	14
el	102	126	109	144	454	652	14
profesorado	112	126	161	144	454	652	14
tiende	164	126	190	144	454	652	14
más	193	126	210	144	454	652	14
a	212	126	217	144	454	652	14
registrar	219	126	254	144	454	652	14
los	257	126	268	144	454	652	14
aspectos	271	126	306	144	454	652	14
negativos.	308	126	350	144	454	652	14
Los	85	150	101	168	454	652	14
antecedentes	103	150	156	168	454	652	14
expuestos	159	150	199	168	454	652	14
demuestran	201	150	249	168	454	652	14
la	251	150	258	168	454	652	14
grave	260	150	282	168	454	652	14
reincidencia	284	150	334	168	454	652	14
que	336	150	352	168	454	652	14
tienen	354	150	380	168	454	652	14
los/	382	150	397	168	454	652	14
las	57	162	68	180	454	652	14
estudiantes	71	162	117	180	454	652	14
al	120	162	127	180	454	652	14
momento	130	162	171	180	454	652	14
de	174	162	184	180	454	652	14
transgredir	187	162	233	180	454	652	14
normas	236	162	267	180	454	652	14
de	270	162	280	180	454	652	14
CE.	283	162	300	180	454	652	14
No	303	162	316	180	454	652	14
obstante,	319	162	357	180	454	652	14
no	359	162	370	180	454	652	14
siem-	373	162	397	180	454	652	14
pre	57	174	70	192	454	652	14
quebrantan	73	174	120	192	454	652	14
las	123	174	134	192	454	652	14
normas	137	174	168	192	454	652	14
consideradas	171	174	224	192	454	652	14
gravísimas.	227	174	273	192	454	652	14
Incluso	275	174	306	192	454	652	14
aquellas	309	174	342	192	454	652	14
que	345	174	360	192	454	652	14
más	363	174	380	192	454	652	14
son	382	174	397	192	454	652	14
infringidas	57	186	102	204	454	652	14
son	105	186	119	204	454	652	14
de	122	186	132	204	454	652	14
carácter	135	186	168	204	454	652	14
leve	171	186	187	204	454	652	14
(según	190	186	218	204	454	652	14
el	221	186	228	204	454	652	14
RICE	231	186	257	204	454	652	14
del	260	186	272	204	454	652	14
establecimiento	275	186	341	204	454	652	14
en	344	186	354	204	454	652	14
cuestión).	357	186	398	204	454	652	14
A	57	198	64	216	454	652	14
continuación,	67	198	125	216	454	652	14
en	127	198	137	216	454	652	14
la	140	198	147	216	454	652	14
Tabla	150	198	173	216	454	652	14
2,	176	198	184	216	454	652	14
se	186	198	194	216	454	652	14
expone	197	198	227	216	454	652	14
en	230	198	240	216	454	652	14
orden	243	198	267	216	454	652	14
descendente	270	198	322	216	454	652	14
las	325	198	336	216	454	652	14
normas	339	198	370	216	454	652	14
más	373	198	389	216	454	652	14
y	392	198	397	216	454	652	14
menos	57	210	84	228	454	652	14
transgredidas	87	210	143	228	454	652	14
por	145	210	160	228	454	652	14
los/las	162	210	188	228	454	652	14
estudiantes	191	210	238	228	454	652	14
participantes.	241	210	297	228	454	652	14
En	85	222	98	240	454	652	14
la	101	222	108	240	454	652	14
Tabla	110	222	133	240	454	652	14
2	136	222	141	240	454	652	14
se	144	222	152	240	454	652	14
puede	155	222	180	240	454	652	14
observar	183	222	218	240	454	652	14
que	221	222	236	240	454	652	14
las	239	222	250	240	454	652	14
tres	253	222	268	240	454	652	14
normas	270	222	302	240	454	652	14
más	304	222	321	240	454	652	14
transgredidas	324	222	380	240	454	652	14
son	382	222	397	240	454	652	14
clasificadas	57	234	102	252	454	652	14
por	104	234	118	252	454	652	14
el	120	234	128	252	454	652	14
Mineduc	129	234	167	252	454	652	14
(Chile,	169	234	198	252	454	652	14
2011)	200	234	224	252	454	652	14
como	226	234	249	252	454	652	14
faltas	251	234	272	252	454	652	14
leves,	274	234	296	252	454	652	14
sancionadas	298	234	347	252	454	652	14
con	349	234	364	252	454	652	14
servicio	366	234	397	252	454	652	14
comunitario,	57	246	110	264	454	652	14
como	112	246	135	264	454	652	14
asear	138	246	159	264	454	652	14
el	161	246	168	264	454	652	14
patio.	171	246	195	264	454	652	14
Las	196	246	212	264	454	652	14
siguientes	214	246	256	264	454	652	14
tres	258	246	273	264	454	652	14
faltas	276	246	298	264	454	652	14
son	301	246	315	264	454	652	14
consideradas	318	246	371	264	454	652	14
como	374	246	397	264	454	652	14
graves	57	258	83	276	454	652	14
(Chile,	86	258	115	276	454	652	14
2011)	117	258	142	276	454	652	14
y	145	258	149	276	454	652	14
también	152	258	187	276	454	652	14
podrían	190	258	222	276	454	652	14
ser	225	258	237	276	454	652	14
sancionadas	240	258	290	276	454	652	14
con	293	258	308	276	454	652	14
servicio	311	258	343	276	454	652	14
comunitario	346	258	397	276	454	652	14
o	57	270	62	288	454	652	14
con	64	270	79	288	454	652	14
servicio	82	270	114	288	454	652	14
pedagógico.	116	270	166	288	454	652	14
Por	167	270	182	288	454	652	14
ejemplo,	184	270	220	288	454	652	14
mantener	222	270	262	288	454	652	14
el	264	270	271	288	454	652	14
jardín,	273	270	300	288	454	652	14
ayudar	302	270	330	288	454	652	14
en	332	270	342	288	454	652	14
la	345	270	352	288	454	652	14
biblioteca,	354	270	398	288	454	652	14
apoyar	57	282	84	300	454	652	14
a	87	282	91	300	454	652	14
estudiantes	94	282	141	300	454	652	14
de	144	282	154	300	454	652	14
menor	156	282	184	300	454	652	14
edad	186	282	206	300	454	652	14
en	209	282	219	300	454	652	14
tareas	221	282	245	300	454	652	14
escolares.	248	282	287	300	454	652	14
Las	85	294	100	312	454	652	14
normas	104	294	135	312	454	652	14
menos	139	294	166	312	454	652	14
transgredidas	170	294	225	312	454	652	14
corresponden	229	294	285	312	454	652	14
a	289	294	293	312	454	652	14
faltas	297	294	319	312	454	652	14
gravísimas	322	294	366	312	454	652	14
o	370	294	375	312	454	652	14
muy	379	294	397	312	454	652	14
graves.	57	306	85	324	454	652	14
Estas,	87	306	112	324	454	652	14
dependiendo	114	306	169	324	454	652	14
del	171	306	184	324	454	652	14
RICE	186	306	213	324	454	652	14
de	215	306	225	324	454	652	14
cada	228	306	247	324	454	652	14
establecimiento,	249	306	317	324	454	652	14
pueden	319	306	350	324	454	652	14
ser	352	306	364	324	454	652	14
sancio-	366	306	397	324	454	652	14
nadas	57	318	80	336	454	652	14
de	82	318	92	336	454	652	14
forma	94	318	119	336	454	652	14
punitivas	121	318	159	336	454	652	14
(Chile,	161	318	191	336	454	652	14
2011,	192	318	215	336	454	652	14
2015c).	217	318	248	336	454	652	14
El	249	318	259	336	454	652	14
plano	261	318	285	336	454	652	14
formativo	287	318	327	336	454	652	14
queda	329	318	354	336	454	652	14
como	356	318	380	336	454	652	14
una	382	318	397	336	454	652	14
posibilidad	57	330	103	348	454	652	14
y	105	330	110	348	454	652	14
no	113	330	124	348	454	652	14
como	126	330	149	348	454	652	14
derecho	152	330	185	348	454	652	14
ineludible.	188	330	232	348	454	652	14
En	234	330	247	348	454	652	14
efecto,	249	330	277	348	454	652	14
se	279	330	287	348	454	652	14
aprecian	290	330	325	348	454	652	14
dos	327	330	342	348	454	652	14
tendencias:	345	330	392	348	454	652	14
•	85	342	89	360	454	652	14
los/las	102	342	128	360	454	652	14
estudiantes	131	342	178	360	454	652	14
transgreden	180	342	230	360	454	652	14
normas	232	342	263	360	454	652	14
cuyas	266	342	289	360	454	652	14
sanciones	291	342	331	360	454	652	14
son	334	342	348	360	454	652	14
formativas,	351	342	398	360	454	652	14
mientras	102	354	139	372	454	652	14
que	141	354	156	372	454	652	14
aquellas	159	354	192	372	454	652	14
que	195	354	210	372	454	652	14
signifiquen	213	354	260	372	454	652	14
una	262	354	278	372	454	652	14
sanción	281	354	312	372	454	652	14
punitiva	315	354	349	372	454	652	14
son	352	354	367	372	454	652	14
menos	369	354	397	372	454	652	14
infringidas;	102	366	150	384	454	652	14
•	85	378	89	396	454	652	14
el	102	378	109	396	454	652	14
establecimiento	112	378	178	396	454	652	14
les	181	378	192	396	454	652	14
da	195	378	205	396	454	652	14
mayor	209	378	235	396	454	652	14
importancia	238	378	289	396	454	652	14
a	292	378	296	396	454	652	14
las	300	378	310	396	454	652	14
sanciones	314	378	354	396	454	652	14
punitivas,	357	378	398	396	454	652	14
ya	102	390	111	408	454	652	14
que,	114	390	131	408	454	652	14
estas	133	390	153	408	454	652	14
se	156	390	164	408	454	652	14
aplican	167	390	197	408	454	652	14
en	199	390	209	408	454	652	14
faltas	212	390	234	408	454	652	14
muy	237	390	255	408	454	652	14
graves	258	390	283	408	454	652	14
o	286	390	291	408	454	652	14
gravísimas.	294	390	340	408	454	652	14
Otro	85	414	106	432	454	652	14
punto	108	414	133	432	454	652	14
a	136	414	140	432	454	652	14
considerar,	142	414	188	432	454	652	14
es	189	414	198	432	454	652	14
que	200	414	215	432	454	652	14
dañar	218	414	241	432	454	652	14
la	243	414	251	432	454	652	14
honra	253	414	276	432	454	652	14
de	278	414	287	432	454	652	14
alguien	289	414	318	432	454	652	14
y	320	414	325	432	454	652	14
denigrar	327	414	361	432	454	652	14
a	363	414	368	432	454	652	14
miem-	370	414	397	432	454	652	14
bros	57	426	72	444	454	652	14
de	75	426	84	444	454	652	14
la	87	426	94	444	454	652	14
comunidad	97	426	141	444	454	652	14
son	144	426	158	444	454	652	14
clasificadas	162	426	208	444	454	652	14
como	212	426	235	444	454	652	14
faltas	238	426	260	444	454	652	14
graves	263	426	289	444	454	652	14
y	292	426	297	444	454	652	14
no	300	426	311	444	454	652	14
como	314	426	338	444	454	652	14
muy	341	426	359	444	454	652	14
graves	362	426	388	444	454	652	14
o	392	426	397	444	454	652	14
gravísimas.	57	438	103	456	454	652	14
Mientras	106	438	144	456	454	652	14
que	147	438	162	456	454	652	14
expresarse	165	438	205	456	454	652	14
con	208	438	220	456	454	652	14
garabatos	223	438	260	456	454	652	14
y	264	438	268	456	454	652	14
falta	271	438	290	456	454	652	14
a	293	438	297	456	454	652	14
clases	300	438	321	456	454	652	14
intencional,	324	438	370	456	454	652	14
sí	373	438	379	456	454	652	14
son	382	438	397	456	454	652	14
consideradas	57	450	109	468	454	652	14
muy	111	450	129	468	454	652	14
graves.	131	450	160	468	454	652	14
Se	161	450	171	468	454	652	14
aprecia	173	450	202	468	454	652	14
que	204	450	219	468	454	652	14
el	221	450	228	468	454	652	14
establecimiento	230	450	295	468	454	652	14
contempla	297	450	340	468	454	652	14
que	342	450	357	468	454	652	14
es	359	450	368	468	454	652	14
menos	370	450	397	468	454	652	14
grave	57	462	79	480	454	652	14
atentar	81	462	110	480	454	652	14
psicológicamente	113	462	185	480	454	652	14
contra	188	462	214	480	454	652	14
la	217	462	224	480	454	652	14
honra	226	462	251	480	454	652	14
de	253	462	263	480	454	652	14
un	265	462	276	480	454	652	14
sujeto,	278	462	305	480	454	652	14
que	307	462	322	480	454	652	14
no	325	462	335	480	454	652	14
asistir	338	462	362	480	454	652	14
a	365	462	369	480	454	652	14
clases.	371	462	398	480	454	652	14
Si	85	474	94	492	454	652	14
un	98	474	109	492	454	652	14
estudiante	112	474	156	492	454	652	14
violenta	160	474	194	492	454	652	14
psicológicamente	198	474	272	492	454	652	14
a	276	474	280	492	454	652	14
otro,	284	474	304	492	454	652	14
su	307	474	316	492	454	652	14
sanción	320	474	352	492	454	652	14
formativa	356	474	397	492	454	652	14
seria	57	486	76	504	454	652	14
barrer	79	486	103	504	454	652	14
el	106	486	113	504	454	652	14
patio,	116	486	140	504	454	652	14
ordenar	142	486	174	504	454	652	14
la	176	486	184	504	454	652	14
biblioteca	186	486	227	504	454	652	14
o	230	486	235	504	454	652	14
ayudar	238	486	266	504	454	652	14
a	268	486	273	504	454	652	14
algún/a	275	486	307	504	454	652	14
profesor/a	309	486	352	504	454	652	14
en	355	486	365	504	454	652	14
labores	367	486	397	504	454	652	14
logísticas,	57	498	98	516	454	652	14
como	101	498	124	516	454	652	14
ordenar	128	498	160	516	454	652	14
material	164	498	198	516	454	652	14
de	202	498	212	516	454	652	14
trabajo.	215	498	247	516	454	652	14
Entonces,	250	498	292	516	454	652	14
¿en	295	498	309	516	454	652	14
qué	313	498	328	516	454	652	14
momento	331	498	372	516	454	652	14
ese/a	376	498	397	516	454	652	14
estudiante	57	510	100	528	454	652	14
reparará	102	510	137	528	454	652	14
el	139	510	146	528	454	652	14
daño	149	510	170	528	454	652	14
realizado	173	510	210	528	454	652	14
al	213	510	220	528	454	652	14
otro	223	510	240	528	454	652	14
sujeto?;	243	510	274	528	454	652	14
¿la	277	510	288	528	454	652	14
persona	290	510	323	528	454	652	14
dañada	325	510	355	528	454	652	14
tendrá	358	510	385	528	454	652	14
su	388	510	397	528	454	652	14
proceso	57	522	89	540	454	652	14
de	91	522	101	540	454	652	14
reconocimiento	104	522	169	540	454	652	14
con	172	522	187	540	454	652	14
la	190	522	197	540	454	652	14
labor	199	522	221	540	454	652	14
comunitaria	223	522	271	540	454	652	14
que	274	522	289	540	454	652	14
realice	292	522	319	540	454	652	14
el	321	522	328	540	454	652	14
victimario?	331	522	377	540	454	652	14
Estos	85	534	108	552	454	652	14
puntos	111	534	140	552	454	652	14
llevan	142	534	167	552	454	652	14
a	170	534	174	552	454	652	14
cuestionarse	177	534	228	552	454	652	14
el	230	534	237	552	454	652	14
grado	240	534	264	552	454	652	14
de	267	534	277	552	454	652	14
importancia	279	534	330	552	454	652	14
que	332	534	348	552	454	652	14
le	350	534	357	552	454	652	14
otorga	360	534	387	552	454	652	14
el	390	534	397	552	454	652	14
establecimiento	57	546	121	564	454	652	14
a	123	546	127	564	454	652	14
ciertas	129	546	156	564	454	652	14
acciones	158	546	192	564	454	652	14
sociales.	194	546	227	564	454	652	14
Por	228	546	243	564	454	652	14
este	245	546	260	564	454	652	14
motivo	262	546	291	564	454	652	14
sería	293	546	312	564	454	652	14
interesante	314	546	359	564	454	652	14
clasificar	361	546	397	564	454	652	14
las	57	558	68	576	454	652	14
normas	70	558	101	576	454	652	14
transgredidas	104	558	160	576	454	652	14
según	163	558	187	576	454	652	14
el	189	558	197	576	454	652	14
tipo	199	558	216	576	454	652	14
de	219	558	229	576	454	652	14
acción	231	558	258	576	454	652	14
social.	261	558	287	576	454	652	14
Con	288	558	307	576	454	652	14
esto	310	558	326	576	454	652	14
se	329	558	337	576	454	652	14
podrían	340	558	373	576	454	652	14
tener	375	558	397	576	454	652	14
orientaciones	57	570	112	588	454	652	14
sobre	114	570	136	588	454	652	14
qué	138	570	153	588	454	652	14
está	155	570	171	588	454	652	14
dificultando	173	570	223	588	454	652	14
el	225	570	232	588	454	652	14
aprendizaje	234	570	282	588	454	652	14
de	284	570	294	588	454	652	14
acciones	296	570	330	588	454	652	14
sociales	332	570	363	588	454	652	14
basadas	366	570	397	588	454	652	14
en	57	582	67	600	454	652	14
una	69	582	85	600	454	652	14
buena	87	582	113	600	454	652	14
convivencia	115	582	164	600	454	652	14
escolar.	166	582	197	600	454	652	14
14	37	616	46	626	454	652	14
Revista	203	616	228	626	454	652	14
Brasileira	230	616	262	626	454	652	14
de	264	616	272	626	454	652	14
Educação	274	616	317	626	454	652	14
v.	319	616	325	626	454	652	14
26	327	616	336	626	454	652	14
e2600082021	340	616	397	626	454	652	14
Percepción	125	31	163	41	454	652	15
de	165	31	173	41	454	652	15
estudiantes	175	31	215	41	454	652	15
y	217	31	220	41	454	652	15
profesores	222	31	258	41	454	652	15
jefes	260	31	276	41	454	652	15
sobre	278	31	297	41	454	652	15
la	299	31	305	41	454	652	15
eficacia	307	31	333	41	454	652	15
de	335	31	343	41	454	652	15
sanciones	345	31	379	41	454	652	15
formativas	381	31	417	41	454	652	15
En	85	54	98	72	454	652	15
la	100	54	107	72	454	652	15
Tabla	108	54	132	72	454	652	15
3	134	54	139	72	454	652	15
se	141	54	149	72	454	652	15
ha	151	54	161	72	454	652	15
realizado	163	54	200	72	454	652	15
la	202	54	209	72	454	652	15
clasificación	211	54	261	72	454	652	15
con	263	54	278	72	454	652	15
las	280	54	291	72	454	652	15
normas	293	54	324	72	454	652	15
transgredidas	326	54	381	72	454	652	15
por	383	54	397	72	454	652	15
los/las	57	66	82	84	454	652	15
estudiantes.	84	66	133	84	454	652	15
Empero,	134	66	171	84	454	652	15
no	172	66	183	84	454	652	15
se	185	66	193	84	454	652	15
ha	195	66	205	84	454	652	15
hecho	207	66	232	84	454	652	15
referencia	234	66	274	84	454	652	15
solo	276	66	293	84	454	652	15
a	295	66	299	84	454	652	15
ellos,	301	66	322	84	454	652	15
ya	324	66	333	84	454	652	15
que,	334	66	352	84	454	652	15
las	353	66	364	84	454	652	15
normas	366	66	397	84	454	652	15
de	57	78	67	96	454	652	15
una	69	78	84	96	454	652	15
institución	87	78	131	96	454	652	15
deben	134	78	159	96	454	652	15
ser	161	78	173	96	454	652	15
aplicable	175	78	212	96	454	652	15
a	214	78	219	96	454	652	15
todas/os	221	78	256	96	454	652	15
quienes	258	78	290	96	454	652	15
conforman	292	78	338	96	454	652	15
la	340	78	348	96	454	652	15
comunidad	350	78	397	96	454	652	15
educativa.	57	90	99	108	454	652	15
Por	101	90	115	108	454	652	15
tal	118	90	129	108	454	652	15
motivo	131	90	161	108	454	652	15
sería	163	90	183	108	454	652	15
inadecuado	185	90	233	108	454	652	15
hacer	235	90	258	108	454	652	15
referencia	261	90	301	108	454	652	15
solo	304	90	321	108	454	652	15
a	324	90	328	108	454	652	15
un	331	90	342	108	454	652	15
estamento.	344	90	390	108	454	652	15
Tabla	65	110	89	127	454	652	15
3	91	110	96	127	454	652	15
–	97	110	102	127	454	652	15
Clasificación	104	110	156	127	454	652	15
de	158	110	167	127	454	652	15
las	169	110	180	127	454	652	15
normas	182	110	212	127	454	652	15
según	214	110	237	127	454	652	15
tipo	239	110	255	127	454	652	15
de	257	110	266	127	454	652	15
acción	268	110	294	127	454	652	15
social	296	110	318	127	454	652	15
de	320	110	329	127	454	652	15
Weber	331	110	358	127	454	652	15
(2002).	360	110	388	127	454	652	15
Tipo	61	130	79	144	454	652	15
de	82	130	93	144	454	652	15
acción	61	142	91	156	454	652	15
social	61	154	87	168	454	652	15
Normas	141	136	176	150	454	652	15
transgredidas	128	148	189	162	454	652	15
Eje	265	142	278	156	454	652	15
problemático	281	142	339	156	454	652	15
Con	61	186	75	200	454	652	15
arreglo	77	186	100	200	454	652	15
a	102	186	105	200	454	652	15
fines	61	196	76	210	454	652	15
•	115	171	118	185	454	652	15
Lanzar	121	171	143	185	454	652	15
objetos	146	171	168	185	454	652	15
•	115	181	118	195	454	652	15
Interrupciones	121	181	168	195	454	652	15
reiteradas	170	181	200	195	454	652	15
•	115	191	118	205	454	652	15
Conductas	121	191	155	205	454	652	15
irregulares	157	191	190	205	454	652	15
en	193	191	200	205	454	652	15
evaluaciones	121	201	160	215	454	652	15
•	115	211	118	225	454	652	15
Juegos	121	211	142	225	454	652	15
violentos	144	211	172	225	454	652	15
Los	211	171	223	185	454	652	15
fines	225	171	240	185	454	652	15
que	242	171	254	185	454	652	15
presentan	256	171	287	185	454	652	15
son	289	171	300	185	454	652	15
individualistas.	302	171	350	185	454	652	15
Buscan	351	171	374	185	454	652	15
satisfacer	211	181	240	195	454	652	15
sus	242	181	252	195	454	652	15
propias	254	181	277	195	454	652	15
necesidades	279	181	316	195	454	652	15
utilizando	318	181	351	195	454	652	15
los	353	181	362	195	454	652	15
medios	364	181	387	195	454	652	15
necesarios	211	191	243	205	454	652	15
para	245	191	259	205	454	652	15
alcanzar	261	191	287	205	454	652	15
su	289	191	296	205	454	652	15
fin	298	191	307	205	454	652	15
propio.	309	191	332	205	454	652	15
Es	333	191	342	205	454	652	15
necesario	344	191	373	205	454	652	15
reforzar	211	201	236	215	454	652	15
la	238	201	243	215	454	652	15
idea	246	201	259	215	454	652	15
de	261	201	268	215	454	652	15
una	270	201	282	215	454	652	15
acción	284	201	304	215	454	652	15
social	306	201	324	215	454	652	15
pensada	326	201	352	215	454	652	15
como	354	201	371	215	454	652	15
una	373	201	385	215	454	652	15
red	211	211	221	225	454	652	15
que	223	211	235	225	454	652	15
interconecta	237	211	276	225	454	652	15
a	278	211	281	225	454	652	15
cada	283	211	298	225	454	652	15
persona.	300	211	326	225	454	652	15
Con	61	266	75	279	454	652	15
arreglo	77	266	100	279	454	652	15
a	102	266	105	279	454	652	15
valores	61	276	83	289	454	652	15
•	115	226	118	239	454	652	15
Dañar	121	226	141	239	454	652	15
la	143	226	149	239	454	652	15
honra	151	226	169	239	454	652	15
de	171	226	179	239	454	652	15
alguien	121	236	144	249	454	652	15
•	115	246	118	259	454	652	15
Conductas	121	246	155	259	454	652	15
irregulares	157	246	190	259	454	652	15
en	193	246	200	259	454	652	15
evaluaciones	121	256	160	269	454	652	15
•	115	266	118	279	454	652	15
Denigrar	121	266	150	279	454	652	15
a	152	266	155	279	454	652	15
miembros	157	266	189	279	454	652	15
de	191	266	199	279	454	652	15
la	121	276	126	289	454	652	15
comunidad	128	276	164	289	454	652	15
•	115	286	118	299	454	652	15
No	121	286	131	299	454	652	15
seguir	133	286	152	299	454	652	15
instrucciones	154	286	196	299	454	652	15
•	115	296	118	309	454	652	15
Expresarse	121	296	155	309	454	652	15
con	157	296	169	309	454	652	15
garabatos	171	296	201	309	454	652	15
•	115	306	118	319	454	652	15
Peleas	121	306	140	319	454	652	15
o	142	306	146	319	454	652	15
agresiones	148	306	181	319	454	652	15
•	115	316	118	329	454	652	15
Falta	121	316	137	329	454	652	15
a	139	316	142	329	454	652	15
clases	144	316	162	329	454	652	15
intencional	164	316	200	329	454	652	15
En	211	226	221	239	454	652	15
este	223	226	235	239	454	652	15
tipo	237	226	250	239	454	652	15
de	252	226	259	239	454	652	15
acción	261	226	282	239	454	652	15
es	284	226	290	239	454	652	15
importante	292	226	328	239	454	652	15
reconocer	330	226	361	239	454	652	15
el	211	236	216	249	454	652	15
propósito	218	236	249	249	454	652	15
que	251	236	262	249	454	652	15
tiene	264	236	280	249	454	652	15
la	282	236	288	249	454	652	15
persona	290	236	314	249	454	652	15
y	316	236	320	249	454	652	15
cuáles	322	236	341	249	454	652	15
son	343	236	354	249	454	652	15
sus	356	236	366	249	454	652	15
convicciones.	211	246	253	259	454	652	15
En	255	246	264	259	454	652	15
tal	266	246	274	259	454	652	15
caso,	276	246	292	259	454	652	15
si	293	246	298	259	454	652	15
el	300	246	306	259	454	652	15
propósito	308	246	338	259	454	652	15
no	340	246	349	259	454	652	15
se	351	246	357	259	454	652	15
centra	359	246	379	259	454	652	15
en	211	256	219	269	454	652	15
su	221	256	228	269	454	652	15
semejante,	230	256	263	269	454	652	15
entonces	265	256	293	269	454	652	15
sus	295	256	304	269	454	652	15
convicciones	306	256	347	269	454	652	15
lo	349	256	355	269	454	652	15
llevarán	357	256	382	269	454	652	15
a	384	256	387	269	454	652	15
realizar	211	266	234	279	454	652	15
acciones	236	266	263	279	454	652	15
que	265	266	276	279	454	652	15
no	278	266	287	279	454	652	15
se	289	266	295	279	454	652	15
orientan	297	266	324	279	454	652	15
por	326	266	337	279	454	652	15
la	339	266	344	279	454	652	15
acción	346	266	366	279	454	652	15
de	368	266	376	279	454	652	15
otro.	378	266	393	279	454	652	15
Es	211	276	219	289	454	652	15
posible	221	276	244	289	454	652	15
que	246	276	257	289	454	652	15
el/la	259	276	273	289	454	652	15
transgresor/a	275	276	317	289	454	652	15
no	319	276	327	289	454	652	15
tenga	329	276	347	289	454	652	15
claro	349	276	364	289	454	652	15
cuáles	366	276	385	289	454	652	15
son	211	286	222	299	454	652	15
sus	224	286	234	299	454	652	15
exigencias	236	286	268	299	454	652	15
u	270	286	274	299	454	652	15
obligaciones.	276	286	317	299	454	652	15
También	319	286	347	299	454	652	15
es	349	286	356	299	454	652	15
posible	358	286	380	299	454	652	15
que	211	296	222	309	454	652	15
se	224	296	231	309	454	652	15
haya	233	296	247	309	454	652	15
formado	249	296	277	309	454	652	15
desde	279	296	297	309	454	652	15
el	299	296	304	309	454	652	15
individualismo	306	296	354	309	454	652	15
y	356	296	359	309	454	652	15
crea	361	296	374	309	454	652	15
que	376	296	387	309	454	652	15
debe	211	306	226	319	454	652	15
realizar	228	306	251	319	454	652	15
lo	253	306	259	319	454	652	15
que	261	306	273	319	454	652	15
le	275	306	280	319	454	652	15
resulte	282	306	303	319	454	652	15
beneficioso,	305	306	343	319	454	652	15
sin	344	306	354	319	454	652	15
considerar	356	306	389	319	454	652	15
a	211	316	214	329	454	652	15
quienes	216	316	241	329	454	652	15
le	243	316	248	329	454	652	15
rodean.	250	316	274	329	454	652	15
Afectiva	61	360	88	374	454	652	15
•	115	340	118	354	454	652	15
Peleas	121	340	140	354	454	652	15
o	142	340	146	354	454	652	15
agresiones	148	340	181	354	454	652	15
•	115	350	118	364	454	652	15
Denigrar	121	350	150	364	454	652	15
a	152	350	155	364	454	652	15
miembros	157	350	189	364	454	652	15
de	191	350	199	364	454	652	15
la	121	360	126	374	454	652	15
comunidad	128	360	164	374	454	652	15
•	115	370	118	384	454	652	15
Dañar	121	370	141	384	454	652	15
la	143	370	149	384	454	652	15
honra	151	370	169	384	454	652	15
de	171	370	179	384	454	652	15
alguien	121	380	144	394	454	652	15
Cabe	211	330	227	344	454	652	15
recordar	228	330	252	344	454	652	15
que	254	330	264	344	454	652	15
este	266	330	277	344	454	652	15
tipo	279	330	290	344	454	652	15
de	292	330	299	344	454	652	15
acción	300	330	319	344	454	652	15
se	320	330	326	344	454	652	15
diferencia	328	330	356	344	454	652	15
del	358	330	367	344	454	652	15
anterior,	368	330	392	344	454	652	15
en	211	340	218	354	454	652	15
el	220	340	225	354	454	652	15
grado	226	340	243	354	454	652	15
de	244	340	252	354	454	652	15
conciencia	253	340	284	354	454	652	15
con	285	340	296	354	454	652	15
que	297	340	308	354	454	652	15
se	310	340	315	354	454	652	15
realiza	317	340	336	354	454	652	15
una	337	340	348	354	454	652	15
acción.	349	340	370	354	454	652	15
Estas	211	350	228	364	454	652	15
acciones,	230	350	259	364	454	652	15
generalmente,	260	350	305	364	454	652	15
se	307	350	313	364	454	652	15
realizan	315	350	340	364	454	652	15
para	342	350	356	364	454	652	15
satisfacer	358	350	387	364	454	652	15
ciertas	211	360	231	374	454	652	15
necesidades.	233	360	273	374	454	652	15
En	274	360	284	374	454	652	15
este	286	360	298	374	454	652	15
caso	300	360	314	374	454	652	15
conllevan	316	360	346	374	454	652	15
agresividad	348	360	384	374	454	652	15
física,	211	370	229	384	454	652	15
psicológica	231	370	266	384	454	652	15
o	268	370	272	384	454	652	15
emocional.	274	370	309	384	454	652	15
Por	310	370	322	384	454	652	15
lo	324	370	330	384	454	652	15
tanto	332	370	348	384	454	652	15
se	350	370	357	384	454	652	15
debe	359	370	374	384	454	652	15
averiguar	211	380	240	394	454	652	15
qué	242	380	254	394	454	652	15
motiva	256	380	278	394	454	652	15
a	280	380	283	394	454	652	15
la	285	380	291	394	454	652	15
persona	293	380	317	394	454	652	15
para	319	380	333	394	454	652	15
que	335	380	347	394	454	652	15
satisfaga	349	380	376	394	454	652	15
su	378	380	385	394	454	652	15
necesidad	211	390	242	404	454	652	15
sin	244	390	253	404	454	652	15
consideración	255	390	299	404	454	652	15
del	301	390	311	404	454	652	15
otro.	313	390	328	404	454	652	15
Tradicional	61	425	98	438	454	652	15
No	115	405	125	418	454	652	15
se	127	405	134	418	454	652	15
han	136	405	148	418	454	652	15
obtenido	150	405	178	418	454	652	15
datos	115	415	132	428	454	652	15
o	134	415	138	428	454	652	15
información	140	415	179	428	454	652	15
que	181	415	193	428	454	652	15
demuestren	115	425	152	438	454	652	15
la	154	425	160	438	454	652	15
habitualidad	162	425	202	438	454	652	15
o	115	435	119	448	454	652	15
tiempo	121	435	144	448	454	652	15
que	146	435	157	448	454	652	15
llevan	159	435	178	448	454	652	15
estas	180	435	195	448	454	652	15
normas.	115	445	141	458	454	652	15
Los	85	474	101	492	454	652	15
tipos	103	474	123	492	454	652	15
de	125	474	135	492	454	652	15
acción	137	474	163	492	454	652	15
social	165	474	188	492	454	652	15
guardan	190	474	223	492	454	652	15
cierto	225	474	248	492	454	652	15
grado	250	474	274	492	454	652	15
de	276	474	286	492	454	652	15
relación	288	474	320	492	454	652	15
entre	322	474	343	492	454	652	15
ellos.	345	474	366	492	454	652	15
Por	367	474	381	492	454	652	15
eso	383	474	397	492	454	652	15
no	57	486	68	504	454	652	15
es	71	486	79	504	454	652	15
extraño	82	486	114	504	454	652	15
que	117	486	132	504	454	652	15
los	136	486	147	504	454	652	15
posibles	151	486	184	504	454	652	15
ejes	187	486	203	504	454	652	15
problemáticas	206	486	264	504	454	652	15
se	268	486	276	504	454	652	15
encuentren	279	486	326	504	454	652	15
interconectados.	329	486	398	504	454	652	15
Esto	57	498	76	516	454	652	15
puede	78	498	104	516	454	652	15
resultar	106	498	137	516	454	652	15
ventajoso	139	498	178	516	454	652	15
al	181	498	188	516	454	652	15
momento	190	498	231	516	454	652	15
de	233	498	243	516	454	652	15
aplicar	245	498	273	516	454	652	15
sanciones	275	498	315	516	454	652	15
formativas.	317	498	364	516	454	652	15
De	366	498	379	516	454	652	15
esta	381	498	397	516	454	652	15
forma	57	510	82	528	454	652	15
se	85	510	94	528	454	652	15
podría	97	510	124	528	454	652	15
evaluar	128	510	158	528	454	652	15
cuál	161	510	178	528	454	652	15
es	182	510	190	528	454	652	15
el	194	510	201	528	454	652	15
propósito	205	510	245	528	454	652	15
que	248	510	263	528	454	652	15
debe	267	510	287	528	454	652	15
tener	290	510	312	528	454	652	15
la	315	510	323	528	454	652	15
sanción	326	510	358	528	454	652	15
según	362	510	386	528	454	652	15
la	389	510	397	528	454	652	15
norma	57	522	84	540	454	652	15
transgredida.	87	522	141	540	454	652	15
PERSPECTIVA	57	544	114	556	454	652	15
DE	117	544	129	556	454	652	15
LOS/LAS	131	544	168	556	454	652	15
ESTUDIANTES	171	544	230	556	454	652	15
OBTENIDA	232	544	275	556	454	652	15
EN	278	544	290	556	454	652	15
EL	293	544	303	556	454	652	15
GRUPO	305	544	336	556	454	652	15
FOCAL	338	544	366	556	454	652	15
Junto	85	560	108	578	454	652	15
al	110	560	117	578	454	652	15
análisis	119	560	149	578	454	652	15
de	151	560	161	578	454	652	15
contenido,	163	560	207	578	454	652	15
se	208	560	216	578	454	652	15
ha	218	560	228	578	454	652	15
aplicado	230	560	265	578	454	652	15
un	267	560	278	578	454	652	15
grupo	280	560	304	578	454	652	15
focal	306	560	326	578	454	652	15
para	328	560	346	578	454	652	15
profundizar	348	560	397	578	454	652	15
en	57	572	67	590	454	652	15
ciertos	69	572	97	590	454	652	15
puntos.	100	572	131	590	454	652	15
Este	133	572	152	590	454	652	15
se	154	572	163	590	454	652	15
presenta	165	572	200	590	454	652	15
a	203	572	207	590	454	652	15
continuación	210	572	265	590	454	652	15
en	267	572	277	590	454	652	15
la	280	572	287	590	454	652	15
Tabla	289	572	313	590	454	652	15
4.	315	572	323	590	454	652	15
Revista	57	616	81	626	454	652	15
Brasileira	83	616	115	626	454	652	15
de	117	616	126	626	454	652	15
Educação	128	616	171	626	454	652	15
v.	173	616	178	626	454	652	15
26	180	616	189	626	454	652	15
e2600082021	193	616	250	626	454	652	15
15	407	616	417	626	454	652	15
Jonathan	37	31	68	41	454	652	16
Andrades-Moya	70	31	122	41	454	652	16
Tabla	60	54	84	71	454	652	16
4	86	54	91	71	454	652	16
–	92	54	97	71	454	652	16
Percepción	99	54	143	71	454	652	16
de	145	54	155	71	454	652	16
los/las	157	54	182	71	454	652	16
estudiantes	184	54	229	71	454	652	16
sobre	231	54	252	71	454	652	16
el	254	54	261	71	454	652	16
RICE	263	54	288	71	454	652	16
y	290	54	294	71	454	652	16
las	296	54	306	71	454	652	16
sanciones	308	54	347	71	454	652	16
formativas.	349	54	393	71	454	652	16
Aplicación	199	74	246	88	454	652	16
de	193	86	204	100	454	652	16
sanciones	206	86	251	100	454	652	16
formativas	199	98	245	112	454	652	16
Sugerencias	321	74	376	88	454	652	16
para	315	86	335	100	454	652	16
mejorar	338	86	372	100	454	652	16
el	374	86	382	100	454	652	16
reglamento	307	98	357	112	454	652	16
interno	359	98	391	112	454	652	16
•	148	115	151	129	454	652	16
Conocen	154	115	183	129	454	652	16
las	185	115	194	129	454	652	16
principales	196	115	230	129	454	652	16
sanciones:	232	115	265	129	454	652	16
aseo,	266	115	282	129	454	652	16
de	283	115	291	129	454	652	16
apoyo	154	125	173	139	454	652	16
en	175	125	183	139	454	652	16
biblioteca	185	125	216	139	454	652	16
y	218	125	221	139	454	652	16
apoyo	223	125	242	139	454	652	16
pedagógico	244	125	280	139	454	652	16
(por	282	125	296	139	454	652	16
ejemplo	154	135	179	149	454	652	16
recortar	181	135	206	149	454	652	16
guías).	208	135	229	149	454	652	16
•	148	145	151	159	454	652	16
Reconocen	154	145	189	159	454	652	16
que	192	145	203	159	454	652	16
el	205	145	211	159	454	652	16
propósito	213	145	243	159	454	652	16
de	245	145	253	159	454	652	16
las	255	145	263	159	454	652	16
sanciones	265	145	295	159	454	652	16
formativas	154	155	188	169	454	652	16
es	190	155	196	169	454	652	16
el	198	155	203	169	454	652	16
aprendizaje.	205	155	244	169	454	652	16
•	148	165	151	179	454	652	16
Posterior	154	165	181	179	454	652	16
a	183	165	186	179	454	652	16
una	188	165	199	179	454	652	16
sanción	200	165	223	179	454	652	16
regulan	225	165	247	179	454	652	16
sus	248	165	258	179	454	652	16
conductas	259	165	289	179	454	652	16
por	154	175	164	189	454	652	16
un	166	175	174	189	454	652	16
tiempo	176	175	197	189	454	652	16
breve	199	175	215	189	454	652	16
(no	216	175	227	189	454	652	16
más	228	175	240	189	454	652	16
de	242	175	249	189	454	652	16
un	251	175	259	189	454	652	16
mes).	260	175	277	189	454	652	16
•	148	185	151	199	454	652	16
Señalan	154	185	176	199	454	652	16
que	178	185	188	199	454	652	16
la	189	185	194	199	454	652	16
efectividad	195	185	225	199	454	652	16
de	226	185	233	199	454	652	16
las	234	185	242	199	454	652	16
sanciones	243	185	269	199	454	652	16
formativas	154	195	183	209	454	652	16
depende	184	195	208	209	454	652	16
de	209	195	217	209	454	652	16
la	218	195	223	209	454	652	16
madurez	224	195	248	209	454	652	16
del	250	195	258	209	454	652	16
estudiante.	259	195	289	209	454	652	16
•	304	115	307	129	454	652	16
Sugieren	310	115	338	129	454	652	16
que	340	115	352	129	454	652	16
las	354	115	362	129	454	652	16
reglas	364	115	382	129	454	652	16
sean	310	125	324	139	454	652	16
aplicadas	326	125	355	139	454	652	16
de	357	125	364	139	454	652	16
forma	366	125	386	139	454	652	16
efectiva.	310	135	336	149	454	652	16
•	304	145	307	159	454	652	16
Que	310	145	324	159	454	652	16
se	326	145	333	159	454	652	16
suspenda	335	145	364	159	454	652	16
en	366	145	373	159	454	652	16
todos	375	145	393	159	454	652	16
los	310	155	319	169	454	652	16
casos	321	155	337	169	454	652	16
necesarios	339	155	372	169	454	652	16
y	374	155	377	169	454	652	16
no	379	155	388	169	454	652	16
solo	310	165	323	179	454	652	16
en	325	165	333	179	454	652	16
algunos.	335	165	361	179	454	652	16
•	304	175	307	189	454	652	16
Dan	310	175	324	189	454	652	16
mayor	326	175	346	189	454	652	16
importancia	348	175	387	189	454	652	16
a	389	175	392	189	454	652	16
las	310	185	318	199	454	652	16
suspensiones	320	185	361	199	454	652	16
que	363	185	375	199	454	652	16
a	377	185	380	199	454	652	16
las	382	185	391	199	454	652	16
sanciones	310	195	340	209	454	652	16
formativas.	342	195	378	209	454	652	16
Conocimiento	61	80	121	94	454	652	16
del	61	92	74	106	454	652	16
RICE	76	92	97	106	454	652	16
•	61	115	63	129	454	652	16
Conocen	66	115	95	129	454	652	16
la	97	115	103	129	454	652	16
diferencia	105	115	136	129	454	652	16
entre	66	125	82	139	454	652	16
los	84	125	93	139	454	652	16
tipos	95	125	111	139	454	652	16
de	113	125	121	139	454	652	16
sanciones.	66	135	99	149	454	652	16
•	61	145	63	159	454	652	16
Conocen	66	145	95	159	454	652	16
el	97	145	103	159	454	652	16
tipo	105	145	118	159	454	652	16
de	120	145	127	159	454	652	16
sanción	66	155	90	169	454	652	16
que	92	155	104	169	454	652	16
se	106	155	112	169	454	652	16
aplica	114	155	133	169	454	652	16
según	66	165	85	179	454	652	16
la	87	165	92	179	454	652	16
transgresión.	94	165	135	179	454	652	16
•	61	175	63	189	454	652	16
Identifican	66	175	101	189	454	652	16
las	103	175	111	189	454	652	16
sanciones	66	185	97	199	454	652	16
aplicadas	99	185	128	199	454	652	16
recurrentemente.	66	195	121	209	454	652	16
Fuente:	57	213	78	225	454	652	16
adaptada	79	213	104	225	454	652	16
de	106	213	113	225	454	652	16
Andrades-Moya	115	213	161	225	454	652	16
(2017).	163	213	183	225	454	652	16
En	85	234	98	252	454	652	16
la	100	234	107	252	454	652	16
Tabla	109	234	132	252	454	652	16
4	134	234	139	252	454	652	16
se	142	234	150	252	454	652	16
puede	152	234	177	252	454	652	16
observar	179	234	214	252	454	652	16
que	216	234	231	252	454	652	16
las/los	234	234	260	252	454	652	16
estudiantes	262	234	308	252	454	652	16
señalan	311	234	341	252	454	652	16
que	344	234	359	252	454	652	16
la	361	234	368	252	454	652	16
efecti-	370	234	397	252	454	652	16
vidad	57	246	79	264	454	652	16
de	82	246	92	264	454	652	16
las	94	246	105	264	454	652	16
sanciones	108	246	147	264	454	652	16
formativas	150	246	194	264	454	652	16
depende	196	246	232	264	454	652	16
del	234	246	247	264	454	652	16
grado	249	246	273	264	454	652	16
de	275	246	285	264	454	652	16
madurez	288	246	324	264	454	652	16
del	326	246	339	264	454	652	16
estudiantado.	342	246	398	264	454	652	16
Para	57	258	75	276	454	652	16
este	78	258	94	276	454	652	16
fenómeno	97	258	140	276	454	652	16
podría	143	258	170	276	454	652	16
haber	173	258	196	276	454	652	16
dos	199	258	214	276	454	652	16
posibles	217	258	250	276	454	652	16
explicaciones.	253	258	311	276	454	652	16
En	313	258	326	276	454	652	16
primer	329	258	357	276	454	652	16
lugar,	360	258	384	276	454	652	16
las	386	258	397	276	454	652	16
sanciones	57	270	97	288	454	652	16
formativas	99	270	143	288	454	652	16
son	145	270	159	288	454	652	16
tan	162	270	175	288	454	652	16
abstractas	177	270	218	288	454	652	16
que	220	270	235	288	454	652	16
se	237	270	245	288	454	652	16
requiere	248	270	281	288	454	652	16
un	284	270	294	288	454	652	16
mayor	297	270	323	288	454	652	16
nivel	325	270	345	288	454	652	16
experiencial	347	270	397	288	454	652	16
o	57	282	62	300	454	652	16
cognitivo-instrumental	64	282	159	300	454	652	16
para	160	282	178	300	454	652	16
ser	180	282	192	300	454	652	16
comprendidas.	194	282	254	300	454	652	16
En	255	282	268	300	454	652	16
segundo	270	282	304	300	454	652	16
lugar,	306	282	329	300	454	652	16
la	330	282	337	300	454	652	16
abstracción	339	282	385	300	454	652	16
de	387	282	397	300	454	652	16
las	57	294	68	312	454	652	16
sanciones	70	294	109	312	454	652	16
no	111	294	122	312	454	652	16
proviene	124	294	160	312	454	652	16
de	162	294	172	312	454	652	16
ellas,	174	294	194	312	454	652	16
sino	196	294	213	312	454	652	16
de	215	294	225	312	454	652	16
la	227	294	234	312	454	652	16
inconsistencia	236	294	294	312	454	652	16
con	296	294	311	312	454	652	16
la	313	294	320	312	454	652	16
cual	322	294	339	312	454	652	16
son	341	294	356	312	454	652	16
aplicadas.	358	294	398	312	454	652	16
Por	57	306	71	324	454	652	16
lo	74	306	82	324	454	652	16
tanto,	85	306	109	324	454	652	16
se	111	306	119	324	454	652	16
aprecia	122	306	151	324	454	652	16
que	154	306	169	324	454	652	16
el	172	306	179	324	454	652	16
RICE	182	306	208	324	454	652	16
no	210	306	221	324	454	652	16
tiene:	224	306	247	324	454	652	16
•	85	318	89	336	454	652	16
un	102	318	113	336	454	652	16
orden	116	318	140	336	454	652	16
legítimo;	143	318	180	336	454	652	16
•	85	330	89	348	454	652	16
significancia	102	330	154	348	454	652	16
para	157	330	175	348	454	652	16
el/las	177	330	199	348	454	652	16
transgresor/a;	202	330	259	348	454	652	16
•	85	342	89	360	454	652	16
no	102	342	113	360	454	652	16
tienen	116	342	142	360	454	652	16
justificación	144	342	195	360	454	652	16
en	197	342	207	360	454	652	16
la	210	342	217	360	454	652	16
colectividad.	220	342	273	360	454	652	16
En	85	366	97	384	454	652	16
tal	99	366	109	384	454	652	16
caso,	110	366	129	384	454	652	16
pueden	129	366	158	384	454	652	16
considerarse	159	366	206	384	454	652	16
normas	208	366	237	384	454	652	16
sin	238	366	249	384	454	652	16
razón	251	366	273	384	454	652	16
(Habermas,	274	366	320	384	454	652	16
1985;	321	366	343	384	454	652	16
Weber,	344	366	372	384	454	652	16
2002).	372	366	397	384	454	652	16
De	85	378	98	396	454	652	16
una	102	378	117	396	454	652	16
u	121	378	126	396	454	652	16
otra	130	378	147	396	454	652	16
forma,	151	378	179	396	454	652	16
se	182	378	190	396	454	652	16
aprecia	194	378	224	396	454	652	16
que	227	378	242	396	454	652	16
los/las	246	378	273	396	454	652	16
estudiantes	277	378	324	396	454	652	16
solicitan	328	378	363	396	454	652	16
que	367	378	382	396	454	652	16
las	386	378	397	396	454	652	16
normas	57	390	88	408	454	652	16
y	91	390	96	408	454	652	16
sanciones	99	390	139	408	454	652	16
sean	142	390	161	408	454	652	16
aplicadas	164	390	202	408	454	652	16
de	205	390	215	408	454	652	16
manera	219	390	250	408	454	652	16
equitativa	253	390	294	408	454	652	16
y	298	390	302	408	454	652	16
que	306	390	321	408	454	652	16
se	324	390	332	408	454	652	16
homogeneicen	336	390	397	408	454	652	16
los	57	402	68	420	454	652	16
protocolos.	71	402	118	420	454	652	16
Esto	120	402	139	420	454	652	16
deja	142	402	159	420	454	652	16
ver	162	402	174	420	454	652	16
que	177	402	192	420	454	652	16
ellos	195	402	213	420	454	652	16
no	216	402	227	420	454	652	16
participan	230	402	272	420	454	652	16
en	275	402	285	420	454	652	16
la	287	402	295	420	454	652	16
construcción	297	402	351	420	454	652	16
del	353	402	366	420	454	652	16
RICE.	369	402	398	420	454	652	16
Esto	57	414	76	432	454	652	16
no	79	414	90	432	454	652	16
es	92	414	101	432	454	652	16
coincidente	103	414	152	432	454	652	16
con	154	414	169	432	454	652	16
el	172	414	179	432	454	652	16
orden	182	414	206	432	454	652	16
legítimo.	209	414	246	432	454	652	16
Otro	85	426	106	444	454	652	16
punto	109	426	134	444	454	652	16
a	137	426	142	444	454	652	16
considerar,	145	426	190	444	454	652	16
es	193	426	201	444	454	652	16
que	205	426	220	444	454	652	16
las/los	223	426	249	444	454	652	16
estudiantes	253	426	299	444	454	652	16
muestran	303	426	342	444	454	652	16
bastante	345	426	380	444	454	652	16
co-	383	426	397	444	454	652	16
nocimiento	57	438	105	456	454	652	16
sobre:	107	438	132	456	454	652	16
•	85	450	89	468	454	652	16
las	102	450	113	468	454	652	16
diferencias	116	450	161	468	454	652	16
entre	163	450	185	468	454	652	16
las	187	450	198	468	454	652	16
faltas;	201	450	225	468	454	652	16
•	85	462	89	480	454	652	16
qué	102	462	117	480	454	652	16
son	120	462	134	480	454	652	16
las	137	462	148	480	454	652	16
sanciones	151	462	190	480	454	652	16
formativas;	193	462	240	480	454	652	16
•	85	474	89	492	454	652	16
qué	102	474	117	492	454	652	16
tipo	120	474	137	492	454	652	16
de	139	474	149	492	454	652	16
sanciones	152	474	192	492	454	652	16
formativas	194	474	238	492	454	652	16
conocen;	241	474	279	492	454	652	16
•	85	486	89	504	454	652	16
cuál	102	486	119	504	454	652	16
es	122	486	130	504	454	652	16
el	132	486	140	504	454	652	16
propósito	142	486	182	504	454	652	16
de	185	486	195	504	454	652	16
estas.	197	486	220	504	454	652	16
Este	85	510	104	528	454	652	16
nivel	107	510	128	528	454	652	16
de	131	510	141	528	454	652	16
conocimiento	145	510	202	528	454	652	16
llega	206	510	225	528	454	652	16
a	229	510	234	528	454	652	16
tal	237	510	248	528	454	652	16
punto,	251	510	279	528	454	652	16
en	281	510	292	528	454	652	16
que	295	510	310	528	454	652	16
el	314	510	321	528	454	652	16
alumno	325	510	357	528	454	652	16
sabe	360	510	378	528	454	652	16
qué	382	510	397	528	454	652	16
tipo	57	522	73	540	454	652	16
de	76	522	86	540	454	652	16
sanción	89	522	121	540	454	652	16
se	124	522	132	540	454	652	16
puede	135	522	160	540	454	652	16
aplicar	163	522	191	540	454	652	16
según	194	522	218	540	454	652	16
el	221	522	228	540	454	652	16
tipo	231	522	248	540	454	652	16
de	251	522	261	540	454	652	16
norma	264	522	291	540	454	652	16
que	294	522	309	540	454	652	16
transgrede.	312	522	358	540	454	652	16
Según	360	522	387	540	454	652	16
el	390	522	397	540	454	652	16
Mineduc	57	534	95	552	454	652	16
(Chile,	98	534	128	552	454	652	16
2011),	130	534	157	552	454	652	16
si	159	534	166	552	454	652	16
los/las	169	534	195	552	454	652	16
estudiantes	198	534	245	552	454	652	16
conocen	248	534	283	552	454	652	16
el	286	534	293	552	454	652	16
RICE,	296	534	325	552	454	652	16
entonces	327	534	364	552	454	652	16
existirá	367	534	397	552	454	652	16
mayor	57	546	83	564	454	652	16
respeto	86	546	116	564	454	652	16
por	118	546	133	564	454	652	16
el	135	546	142	564	454	652	16
reglamento.	145	546	195	564	454	652	16
Sin	85	558	99	576	454	652	16
embargo,	101	558	139	576	454	652	16
si	140	558	147	576	454	652	16
conocen	149	558	183	576	454	652	16
tan	184	558	198	576	454	652	16
bien	200	558	217	576	454	652	16
el	219	558	226	576	454	652	16
RICE	228	558	254	576	454	652	16
¿por	256	558	274	576	454	652	16
qué	276	558	291	576	454	652	16
los	292	558	304	576	454	652	16
niveles	306	558	333	576	454	652	16
de	335	558	345	576	454	652	16
transgresión	347	558	397	576	454	652	16
son	57	570	71	588	454	652	16
tan	73	570	87	588	454	652	16
altos?	89	570	112	588	454	652	16
Quizás	115	570	144	588	454	652	16
en	146	570	156	588	454	652	16
este	159	570	175	588	454	652	16
caso,	177	570	197	588	454	652	16
tal	199	570	209	588	454	652	16
grado	211	570	235	588	454	652	16
de	237	570	247	588	454	652	16
información	250	570	300	588	454	652	16
les	303	570	313	588	454	652	16
permita	316	570	348	588	454	652	16
controlar	350	570	387	588	454	652	16
el	390	570	397	588	454	652	16
tipo	57	582	73	600	454	652	16
de	75	582	85	600	454	652	16
transgresión	87	582	137	600	454	652	16
para	139	582	156	600	454	652	16
así	158	582	169	600	454	652	16
no	171	582	182	600	454	652	16
recibir	184	582	210	600	454	652	16
una	212	582	227	600	454	652	16
sanción	229	582	260	600	454	652	16
muy	262	582	280	600	454	652	16
compleja.	282	582	321	600	454	652	16
Es	323	582	333	600	454	652	16
probable	335	582	371	600	454	652	16
que	373	582	388	600	454	652	16
el	390	582	397	600	454	652	16
16	37	616	46	626	454	652	16
Revista	203	616	228	626	454	652	16
Brasileira	230	616	262	626	454	652	16
de	264	616	272	626	454	652	16
Educação	274	616	317	626	454	652	16
v.	319	616	325	626	454	652	16
26	327	616	336	626	454	652	16
e2600082021	340	616	397	626	454	652	16
Percepción	125	31	163	41	454	652	17
de	165	31	173	41	454	652	17
estudiantes	175	31	215	41	454	652	17
y	217	31	220	41	454	652	17
profesores	222	31	258	41	454	652	17
jefes	260	31	276	41	454	652	17
sobre	278	31	297	41	454	652	17
la	299	31	305	41	454	652	17
eficacia	307	31	333	41	454	652	17
de	335	31	343	41	454	652	17
sanciones	345	31	379	41	454	652	17
formativas	381	31	417	41	454	652	17
conocimiento	57	54	112	72	454	652	17
sea	114	54	126	72	454	652	17
utilizado	128	54	164	72	454	652	17
en	165	54	175	72	454	652	17
el	177	54	184	72	454	652	17
juego	186	54	205	72	454	652	17
del	207	54	218	72	454	652	17
límite.	219	54	244	72	454	652	17
Es	245	54	256	72	454	652	17
decir,	258	54	280	72	454	652	17
conocen	281	54	315	72	454	652	17
hasta	316	54	337	72	454	652	17
qué	339	54	354	72	454	652	17
punto	356	54	380	72	454	652	17
una	382	54	397	72	454	652	17
falta	57	66	74	84	454	652	17
pasa	76	66	94	84	454	652	17
de	96	66	106	84	454	652	17
leve	108	66	124	84	454	652	17
a	126	66	130	84	454	652	17
grave	132	66	154	84	454	652	17
o	156	66	161	84	454	652	17
a	163	66	167	84	454	652	17
gravísima,	169	66	211	84	454	652	17
por	212	66	226	84	454	652	17
lo	228	66	236	84	454	652	17
que	238	66	253	84	454	652	17
controlan	254	66	293	84	454	652	17
las	295	66	306	84	454	652	17
acciones	308	66	342	84	454	652	17
para	344	66	361	84	454	652	17
medir	363	66	388	84	454	652	17
el	390	66	397	84	454	652	17
tipo	57	78	73	96	454	652	17
de	75	78	85	96	454	652	17
sanción.	87	78	120	96	454	652	17
En	121	78	134	96	454	652	17
ese	136	78	148	96	454	652	17
posible	150	78	179	96	454	652	17
caso,	181	78	201	96	454	652	17
la	202	78	209	96	454	652	17
acción	211	78	237	96	454	652	17
con	239	78	254	96	454	652	17
arreglo	256	78	284	96	454	652	17
a	286	78	290	96	454	652	17
fines	292	78	311	96	454	652	17
no	313	78	324	96	454	652	17
se	326	78	334	96	454	652	17
encuentra	336	78	376	96	454	652	17
en	378	78	388	96	454	652	17
el	390	78	397	96	454	652	17
plano	57	90	80	108	454	652	17
social,	82	90	107	108	454	652	17
ya	109	90	118	108	454	652	17
que,	120	90	137	108	454	652	17
orienta	139	90	168	108	454	652	17
su	170	90	179	108	454	652	17
actuar	181	90	206	108	454	652	17
por	209	90	223	108	454	652	17
fines	225	90	244	108	454	652	17
propios	246	90	277	108	454	652	17
(Weber,	279	90	313	108	454	652	17
2002).	314	90	341	108	454	652	17
No	342	90	356	108	454	652	17
considera	358	90	397	108	454	652	17
la	57	102	64	120	454	652	17
acción	66	102	92	120	454	652	17
de	95	102	105	120	454	652	17
otros,	107	102	130	120	454	652	17
ni	132	102	140	120	454	652	17
tampoco	143	102	179	120	454	652	17
se	181	102	189	120	454	652	17
siente	192	102	215	120	454	652	17
parte	218	102	239	120	454	652	17
de	241	102	251	120	454	652	17
una	254	102	269	120	454	652	17
colectividad.	271	102	323	120	454	652	17
PERSPECTIVA	57	124	114	136	454	652	17
DE	117	124	129	136	454	652	17
LOS	131	124	148	136	454	652	17
PROFESORES	150	124	208	136	454	652	17
JEFES	211	124	236	136	454	652	17
Al	85	140	96	158	454	652	17
igual	99	140	119	158	454	652	17
que	122	140	137	158	454	652	17
en	140	140	150	158	454	652	17
la	153	140	161	158	454	652	17
sección	164	140	194	158	454	652	17
anterior,	197	140	232	158	454	652	17
los	235	140	246	158	454	652	17
principales	249	140	295	158	454	652	17
hallazgos	298	140	336	158	454	652	17
detectados	339	140	384	158	454	652	17
en	387	140	397	158	454	652	17
las	57	152	68	170	454	652	17
entrevistas	71	152	115	170	454	652	17
a	118	152	123	170	454	652	17
los	126	152	138	170	454	652	17
profesores/as	141	152	196	170	454	652	17
jefes/as,	199	152	232	170	454	652	17
se	235	152	243	170	454	652	17
han	247	152	262	170	454	652	17
incluido	266	152	300	170	454	652	17
en	303	152	314	170	454	652	17
una	317	152	332	170	454	652	17
tabla	336	152	356	170	454	652	17
resumen.	359	152	398	170	454	652	17
En	57	164	70	182	454	652	17
esta	72	164	88	182	454	652	17
se	91	164	99	182	454	652	17
incluyen	102	164	137	182	454	652	17
3	140	164	145	182	454	652	17
dimensiones	148	164	200	182	454	652	17
y	203	164	207	182	454	652	17
sus	210	164	223	182	454	652	17
características	225	164	284	182	454	652	17
(Tabla	286	164	313	182	454	652	17
5).	316	164	327	182	454	652	17
Tabla	60	194	83	211	454	652	17
5	85	194	90	211	454	652	17
–	92	194	97	211	454	652	17
Percepción	99	194	143	211	454	652	17
de	144	194	154	211	454	652	17
los	156	194	167	211	454	652	17
profesores	169	194	210	211	454	652	17
jefes	212	194	229	211	454	652	17
sobre	231	194	253	211	454	652	17
el	255	194	261	211	454	652	17
RICE	263	194	288	211	454	652	17
y	290	194	295	211	454	652	17
las	297	194	307	211	454	652	17
sanciones	309	194	347	211	454	652	17
formativas.	349	194	394	211	454	652	17
Percepción	188	213	239	227	454	652	17
de	241	213	252	227	454	652	17
la	255	213	263	227	454	652	17
conducta	190	225	232	239	454	652	17
de	234	225	245	239	454	652	17
los	248	225	260	239	454	652	17
estudiantes	200	237	251	251	454	652	17
Conocimiento	61	219	121	233	454	652	17
del	61	231	74	245	454	652	17
RICE	77	231	98	245	454	652	17
•	61	260	64	273	454	652	17
Conocen	67	260	96	273	454	652	17
la	98	260	103	273	454	652	17
diferencia	105	260	137	273	454	652	17
entre	139	260	155	273	454	652	17
los	157	260	166	273	454	652	17
tipos	67	270	82	283	454	652	17
de	84	270	92	283	454	652	17
sanciones.	94	270	126	283	454	652	17
•	61	280	64	293	454	652	17
Conocen	67	280	96	293	454	652	17
qué	98	280	109	293	454	652	17
sanción	111	280	135	293	454	652	17
se	137	280	144	293	454	652	17
aplica	146	280	164	293	454	652	17
según	67	290	85	303	454	652	17
el	87	290	93	303	454	652	17
tipo	95	290	107	303	454	652	17
de	109	290	117	303	454	652	17
falta.	119	290	135	303	454	652	17
•	61	300	64	313	454	652	17
Identifican	67	300	102	313	454	652	17
las	104	300	112	313	454	652	17
sanciones	114	300	144	313	454	652	17
aplicadas	67	310	96	323	454	652	17
frecuentemente.	98	310	149	323	454	652	17
•	174	270	177	283	454	652	17
Mencionan	180	270	217	283	454	652	17
que	219	270	230	283	454	652	17
los	232	270	241	283	454	652	17
estudiantes	180	280	216	293	454	652	17
cambian	218	280	245	293	454	652	17
su	247	280	254	293	454	652	17
conducta	180	290	209	303	454	652	17
posterior	211	290	240	303	454	652	17
a	242	290	245	303	454	652	17
una	247	290	259	303	454	652	17
sanción	180	300	204	313	454	652	17
formativa.	206	300	239	313	454	652	17
Percepción	300	213	350	227	454	652	17
sobre	353	213	378	227	454	652	17
las	299	225	312	239	454	652	17
sanciones	314	225	360	239	454	652	17
con	362	225	378	239	454	652	17
carácter	298	237	336	251	454	652	17
formativo	338	237	380	251	454	652	17
•	285	255	288	268	454	652	17
Solicitan	291	255	319	268	454	652	17
que	321	255	332	268	454	652	17
las	334	255	343	268	454	652	17
sanciones	345	255	375	268	454	652	17
sean	377	255	391	268	454	652	17
aplicadas	291	265	319	278	454	652	17
efectivamente.	321	265	368	278	454	652	17
•	285	275	288	288	454	652	17
Mencionan	291	275	327	288	454	652	17
la	329	275	335	288	454	652	17
necesidad	337	275	368	288	454	652	17
de	291	285	298	298	454	652	17
normas	300	285	324	298	454	652	17
más	326	285	339	298	454	652	17
rígidas	341	285	362	298	454	652	17
y	364	285	368	298	454	652	17
la	370	285	375	298	454	652	17
aplicación	291	295	323	308	454	652	17
de	325	295	332	308	454	652	17
más	334	295	347	308	454	652	17
suspensiones.	349	295	392	308	454	652	17
•	285	305	288	318	454	652	17
Expresan	291	305	320	318	454	652	17
que	322	305	334	318	454	652	17
las	336	305	344	318	454	652	17
sanciones	346	305	377	318	454	652	17
formativas	291	315	324	328	454	652	17
son	326	315	337	328	454	652	17
efectivas.	339	315	368	328	454	652	17
Fuente:	57	333	78	345	454	652	17
adaptada	79	333	104	345	454	652	17
de	106	333	113	345	454	652	17
Andrades-Moya	115	333	161	345	454	652	17
(2017).	163	333	183	345	454	652	17
De	85	356	98	374	454	652	17
manera	101	356	132	374	454	652	17
general,	135	356	168	374	454	652	17
se	170	356	178	374	454	652	17
puede	181	356	206	374	454	652	17
señalar	209	356	238	374	454	652	17
que	241	356	256	374	454	652	17
el	259	356	266	374	454	652	17
profesorado	269	356	318	374	454	652	17
tiene	321	356	342	374	454	652	17
un	345	356	355	374	454	652	17
alto	358	356	374	374	454	652	17
nivel	377	356	397	374	454	652	17
de	57	368	67	386	454	652	17
conocimiento	69	368	127	386	454	652	17
del	129	368	142	386	454	652	17
RICE,	145	368	174	386	454	652	17
reconocen	175	368	218	386	454	652	17
los	221	368	232	386	454	652	17
tipos	235	368	256	386	454	652	17
de	258	368	268	386	454	652	17
faltas,	271	368	296	386	454	652	17
las	298	368	308	386	454	652	17
sanciones	311	368	351	386	454	652	17
que	354	368	369	386	454	652	17
deben	372	368	397	386	454	652	17
ser	57	380	68	398	454	652	17
aplicadas	71	380	109	398	454	652	17
y	112	380	116	398	454	652	17
el	119	380	126	398	454	652	17
propósito	129	380	169	398	454	652	17
de	171	380	181	398	454	652	17
estas.	184	380	207	398	454	652	17
También	208	380	246	398	454	652	17
expresan	248	380	285	398	454	652	17
que	287	380	302	398	454	652	17
las	305	380	316	398	454	652	17
sanciones	319	380	359	398	454	652	17
formati-	361	380	397	398	454	652	17
vas	57	392	69	410	454	652	17
han	73	392	88	410	454	652	17
sido	92	392	109	410	454	652	17
efectivas	112	392	147	410	454	652	17
y	151	392	155	410	454	652	17
que	158	392	173	410	454	652	17
los	177	392	188	410	454	652	17
estudiantes	191	392	238	410	454	652	17
cambian	241	392	277	410	454	652	17
sus	280	392	293	410	454	652	17
conductas.	296	392	340	410	454	652	17
No	343	392	356	410	454	652	17
obstante,	359	392	398	410	454	652	17
el	57	404	64	422	454	652	17
profesorado	67	404	117	422	454	652	17
menciona	120	404	161	422	454	652	17
que	164	404	180	422	454	652	17
les	183	404	194	422	454	652	17
gustaría	197	404	230	422	454	652	17
que	233	404	249	422	454	652	17
las	252	404	263	422	454	652	17
normas	266	404	297	422	454	652	17
sean	301	404	319	422	454	652	17
más	322	404	339	422	454	652	17
rígidas	342	404	370	422	454	652	17
y	374	404	378	422	454	652	17
que	382	404	397	422	454	652	17
se	57	416	65	434	454	652	17
recurra	67	416	97	434	454	652	17
a	99	416	104	434	454	652	17
lo	106	416	114	434	454	652	17
punitivo	117	416	152	434	454	652	17
(suspensiones).	154	416	218	434	454	652	17
Esto	220	416	239	434	454	652	17
se	242	416	250	434	454	652	17
observa	252	416	284	434	454	652	17
en	287	416	297	434	454	652	17
los	299	416	311	434	454	652	17
siguientes	314	416	355	434	454	652	17
ejemplos:	358	416	397	434	454	652	17
“Considero	57	428	104	446	454	652	17
que	107	428	122	446	454	652	17
de	125	428	135	446	454	652	17
partida	138	428	168	446	454	652	17
a	171	428	176	446	454	652	17
ellos	179	428	198	446	454	652	17
se	201	428	209	446	454	652	17
les	212	428	223	446	454	652	17
debe	226	428	246	446	454	652	17
hacer	249	428	271	446	454	652	17
notar	274	428	296	446	454	652	17
cuál	299	428	316	446	454	652	17
es	319	428	327	446	454	652	17
la	330	428	338	446	454	652	17
falta	341	428	359	446	454	652	17
y	362	428	367	446	454	652	17
siendo	370	428	397	446	454	652	17
un	57	440	68	458	454	652	17
poco	70	440	90	458	454	652	17
punitivo…”	92	440	141	458	454	652	17
(Docente	142	440	182	458	454	652	17
1);	184	440	195	458	454	652	17
“Se	197	440	211	458	454	652	17
podrían	213	440	246	458	454	652	17
hacer	248	440	271	458	454	652	17
cosas	273	440	294	458	454	652	17
más	296	440	313	458	454	652	17
drásticas	315	440	351	458	454	652	17
de	354	440	364	458	454	652	17
manera	366	440	397	458	454	652	17
que	57	452	72	470	454	652	17
fueran	74	452	101	470	454	652	17
ejemplificadoras…”	104	452	186	470	454	652	17
(Docente	188	452	227	470	454	652	17
3).	230	452	241	470	454	652	17
En	85	464	98	482	454	652	17
este	100	464	116	482	454	652	17
sentido,	119	464	152	482	454	652	17
el	154	464	161	482	454	652	17
profesorado	163	464	213	482	454	652	17
señala	215	464	241	482	454	652	17
que	243	464	258	482	454	652	17
los	261	464	272	482	454	652	17
estudiantes	275	464	322	482	454	652	17
tienen	324	464	350	482	454	652	17
un	353	464	364	482	454	652	17
cambio	366	464	397	482	454	652	17
positivo,	57	476	92	494	454	652	17
pero	93	476	112	494	454	652	17
cuando	114	476	145	494	454	652	17
se	147	476	155	494	454	652	17
les	157	476	168	494	454	652	17
solicita	170	476	199	494	454	652	17
su	202	476	211	494	454	652	17
opinión	213	476	245	494	454	652	17
sobre	248	476	270	494	454	652	17
cómo	272	476	295	494	454	652	17
mejorar	297	476	330	494	454	652	17
el	332	476	339	494	454	652	17
RICE,	341	476	370	494	454	652	17
instan	371	476	397	494	454	652	17
por	57	488	71	506	454	652	17
la	75	488	82	506	454	652	17
aplicación	85	488	128	506	454	652	17
de	132	488	142	506	454	652	17
sanciones	145	488	185	506	454	652	17
más	189	488	205	506	454	652	17
drásticas	208	488	242	506	454	652	17
e	245	488	250	506	454	652	17
incluso	253	488	284	506	454	652	17
sugieren	287	488	322	506	454	652	17
las	326	488	337	506	454	652	17
suspensiones.	341	488	398	506	454	652	17
Esto	57	500	76	518	454	652	17
se	78	500	86	518	454	652	17
vuelve	88	500	114	518	454	652	17
contradictorio,	116	500	178	518	454	652	17
ya	179	500	188	518	454	652	17
que,	190	500	208	518	454	652	17
si	209	500	216	518	454	652	17
los	218	500	229	518	454	652	17
estudiantes	231	500	278	518	454	652	17
modifican	280	500	322	518	454	652	17
positivamente	324	500	382	518	454	652	17
sus	384	500	397	518	454	652	17
conductas	57	512	98	530	454	652	17
con	100	512	115	530	454	652	17
las	117	512	128	530	454	652	17
sanciones	130	512	169	530	454	652	17
formativas,	171	512	218	530	454	652	17
entonces	219	512	255	530	454	652	17
¿qué	257	512	276	530	454	652	17
necesidad	278	512	318	530	454	652	17
existe	320	512	344	530	454	652	17
de	346	512	356	530	454	652	17
aumentar	358	512	397	530	454	652	17
la	57	524	64	542	454	652	17
severidad?,	67	524	113	542	454	652	17
¿por	116	524	134	542	454	652	17
qué	137	524	152	542	454	652	17
solicitar	156	524	189	542	454	652	17
suspensiones?	192	524	250	542	454	652	17
O	254	524	262	542	454	652	17
será	266	524	282	542	454	652	17
posible	285	524	315	542	454	652	17
que,	319	524	336	542	454	652	17
y	339	524	344	542	454	652	17
según	347	524	371	542	454	652	17
Tenti	374	524	397	542	454	652	17
Fanfani	57	536	89	554	454	652	17
(2005),	91	536	122	554	454	652	17
los	123	536	135	554	454	652	17
profesores	137	536	179	554	454	652	17
jefes	181	536	200	554	454	652	17
estén	202	536	224	554	454	652	17
dando	226	536	252	554	454	652	17
respuestas	254	536	296	554	454	652	17
políticamente	299	536	356	554	454	652	17
correctas.	358	536	398	554	454	652	17
En	85	548	98	566	454	652	17
estos	101	548	121	566	454	652	17
extractos	124	548	161	566	454	652	17
se	164	548	172	566	454	652	17
deja	174	548	191	566	454	652	17
ver	194	548	207	566	454	652	17
dos	209	548	224	566	454	652	17
puntos	226	548	255	566	454	652	17
convergentes:	258	548	315	566	454	652	17
•	85	560	89	578	454	652	17
el	102	560	109	578	454	652	17
profesorado	111	560	159	578	454	652	17
solicita	161	560	189	578	454	652	17
a	191	560	195	578	454	652	17
otro	197	560	214	578	454	652	17
estamento	216	560	258	578	454	652	17
que	260	560	274	578	454	652	17
modifique	276	560	318	578	454	652	17
las	320	560	330	578	454	652	17
normas.	332	560	365	578	454	652	17
Lo	366	560	379	578	454	652	17
cual	381	560	397	578	454	652	17
podría	102	572	128	590	454	652	17
significar	130	572	167	590	454	652	17
que	169	572	183	590	454	652	17
no	185	572	196	590	454	652	17
existe	198	572	220	590	454	652	17
consenso	222	572	259	590	454	652	17
ni	261	572	269	590	454	652	17
llamado	271	572	303	590	454	652	17
a	305	572	310	590	454	652	17
la	312	572	319	590	454	652	17
colectividad	321	572	368	590	454	652	17
para	370	572	388	590	454	652	17
la	390	572	397	590	454	652	17
construcción	102	584	152	602	454	652	17
del	154	584	166	602	454	652	17
RICE.	168	584	195	602	454	652	17
Esto	196	584	215	602	454	652	17
es	216	584	224	602	454	652	17
concordante	226	584	274	602	454	652	17
con	276	584	291	602	454	652	17
lo	292	584	300	602	454	652	17
señalado	301	584	335	602	454	652	17
en	337	584	347	602	454	652	17
el	348	584	355	602	454	652	17
punto	357	584	381	602	454	652	17
4.2;	382	584	397	602	454	652	17
Revista	57	616	81	626	454	652	17
Brasileira	83	616	115	626	454	652	17
de	117	616	126	626	454	652	17
Educação	128	616	171	626	454	652	17
v.	173	616	178	626	454	652	17
26	180	616	189	626	454	652	17
e2600082021	193	616	250	626	454	652	17
17	408	616	417	626	454	652	17
Jonathan	37	31	68	41	454	652	18
Andrades-Moya	70	31	122	41	454	652	18
•	85	54	89	72	454	652	18
si	102	54	108	72	454	652	18
los/las	111	54	137	72	454	652	18
docentes	140	54	175	72	454	652	18
solicitan	178	54	212	72	454	652	18
a	215	54	219	72	454	652	18
otro(s)	222	54	250	72	454	652	18
estamento(s)	252	54	305	72	454	652	18
que	308	54	322	72	454	652	18
aplique	325	54	355	72	454	652	18
sanciones	358	54	397	72	454	652	18
más	102	66	119	84	454	652	18
severas	121	66	149	84	454	652	18
¿hasta	151	66	176	84	454	652	18
dónde	178	66	204	84	454	652	18
llega	206	66	225	84	454	652	18
el	227	66	234	84	454	652	18
rol	237	66	248	84	454	652	18
formador	250	66	288	84	454	652	18
del/a	291	66	311	84	454	652	18
docente?	313	66	349	84	454	652	18
¿Es	351	66	366	84	454	652	18
posible	368	66	397	84	454	652	18
que	102	78	117	96	454	652	18
el	120	78	127	96	454	652	18
rol	130	78	141	96	454	652	18
docente	144	78	176	96	454	652	18
esté	179	78	195	96	454	652	18
enmascarado	198	78	251	96	454	652	18
por	254	78	268	96	454	652	18
una	271	78	286	96	454	652	18
función	289	78	320	96	454	652	18
de	323	78	333	96	454	652	18
custodio	336	78	371	96	454	652	18
de	373	78	383	96	454	652	18
las	386	78	397	96	454	652	18
normas	102	90	132	108	454	652	18
quien	134	90	157	108	454	652	18
solo	159	90	175	108	454	652	18
vigila	177	90	199	108	454	652	18
que	200	90	215	108	454	652	18
estas	217	90	236	108	454	652	18
se	238	90	246	108	454	652	18
cumplan?	248	90	287	108	454	652	18
En	288	90	301	108	454	652	18
tal	303	90	313	108	454	652	18
caso,	315	90	334	108	454	652	18
es	335	90	343	108	454	652	18
probable	345	90	380	108	454	652	18
que	382	90	397	108	454	652	18
el	102	102	109	120	454	652	18
rol	111	102	122	120	454	652	18
de	124	102	133	120	454	652	18
profesional	135	102	180	120	454	652	18
formador	181	102	219	120	454	652	18
ceda	221	102	239	120	454	652	18
su	241	102	250	120	454	652	18
espacio	252	102	281	120	454	652	18
ante	283	102	300	120	454	652	18
un	302	102	312	120	454	652	18
rol	314	102	325	120	454	652	18
técnico	327	102	356	120	454	652	18
regulador.	358	102	398	120	454	652	18
DISCUSIÓN	57	130	114	146	454	652	18
En	85	152	98	169	454	652	18
los	101	152	113	169	454	652	18
resultados	116	152	158	169	454	652	18
se	161	152	170	169	454	652	18
ha	173	152	183	169	454	652	18
podido	187	152	216	169	454	652	18
evidenciar	219	152	262	169	454	652	18
una	265	152	281	169	454	652	18
serie	284	152	303	169	454	652	18
de	307	152	317	169	454	652	18
procesos	320	152	356	169	454	652	18
que	359	152	374	169	454	652	18
cier-	377	152	397	169	454	652	18
tamente	57	164	91	181	454	652	18
causan	94	164	122	181	454	652	18
confusiones.	125	164	177	181	454	652	18
En	179	164	192	181	454	652	18
primer	195	164	224	181	454	652	18
lugar,	227	164	250	181	454	652	18
es	252	164	261	181	454	652	18
notoria	264	164	294	181	454	652	18
la	297	164	304	181	454	652	18
contraposición	307	164	369	181	454	652	18
de	372	164	382	181	454	652	18
los	385	164	397	181	454	652	18
resultados	57	176	99	193	454	652	18
en	101	176	111	193	454	652	18
cuanto	113	176	142	193	454	652	18
a	144	176	149	193	454	652	18
la	151	176	158	193	454	652	18
eficacia	161	176	191	193	454	652	18
de	194	176	204	193	454	652	18
las	206	176	217	193	454	652	18
sanciones	219	176	259	193	454	652	18
formativas.	262	176	308	193	454	652	18
Por	310	176	325	193	454	652	18
una	327	176	343	193	454	652	18
parte,	345	176	369	193	454	652	18
los/las	371	176	397	193	454	652	18
docenes	57	188	90	205	454	652	18
expresan	93	188	129	205	454	652	18
que	132	188	147	205	454	652	18
sí	149	188	156	205	454	652	18
existe	159	188	182	205	454	652	18
cambio	185	188	215	205	454	652	18
en	218	188	228	205	454	652	18
las	231	188	242	205	454	652	18
conductas	244	188	286	205	454	652	18
de	289	188	299	205	454	652	18
los	301	188	313	205	454	652	18
estudiantes	316	188	363	205	454	652	18
una	365	188	381	205	454	652	18
vez	383	188	397	205	454	652	18
que	57	200	72	217	454	652	18
fueron	74	200	102	217	454	652	18
sancionados.	104	200	158	217	454	652	18
Por	160	200	174	217	454	652	18
otra	177	200	194	217	454	652	18
parte:	196	200	220	217	454	652	18
•	85	212	89	229	454	652	18
el	102	212	109	229	454	652	18
mismo	112	212	141	229	454	652	18
profesorado	143	212	193	229	454	652	18
pide	196	212	214	229	454	652	18
sanciones	216	212	256	229	454	652	18
más	259	212	276	229	454	652	18
drásticas;	278	212	315	229	454	652	18
•	85	224	89	241	454	652	18
los/las	102	224	128	241	454	652	18
estudiantes	131	224	177	241	454	652	18
señalan	180	224	211	241	454	652	18
que	213	224	228	241	454	652	18
cambian	230	224	266	241	454	652	18
su	268	224	277	241	454	652	18
comportamiento	279	224	349	241	454	652	18
durante	351	224	384	241	454	652	18
un	386	224	397	241	454	652	18
tiempo,	102	236	134	253	454	652	18
pero	136	236	155	253	454	652	18
vuelven	157	236	189	253	454	652	18
a	192	236	196	253	454	652	18
reincidir	199	236	234	253	454	652	18
en	237	236	247	253	454	652	18
las	249	236	260	253	454	652	18
transgresiones;	263	236	325	253	454	652	18
•	85	248	89	265	454	652	18
el	102	248	109	265	454	652	18
análisis	111	248	142	265	454	652	18
de	144	248	154	265	454	652	18
contenido	156	248	198	265	454	652	18
demostró	201	248	240	265	454	652	18
que	242	248	257	265	454	652	18
existe	260	248	283	265	454	652	18
un	285	248	296	265	454	652	18
alto	299	248	314	265	454	652	18
grado	317	248	340	265	454	652	18
de	343	248	353	265	454	652	18
faltas	355	248	377	265	454	652	18
a	379	248	384	265	454	652	18
las	386	248	397	265	454	652	18
normas	102	260	133	277	454	652	18
de	136	260	146	277	454	652	18
CE	148	260	164	277	454	652	18
y	166	260	171	277	454	652	18
que	173	260	189	277	454	652	18
este	191	260	207	277	454	652	18
es	210	260	218	277	454	652	18
constante	221	260	261	277	454	652	18
en	264	260	274	277	454	652	18
el	276	260	283	277	454	652	18
tiempo.	286	260	318	277	454	652	18
Con	85	284	104	301	454	652	18
base	107	284	125	301	454	652	18
en	127	284	138	301	454	652	18
estos	140	284	161	301	454	652	18
antecedentes,	164	284	220	301	454	652	18
se	223	284	231	301	454	652	18
podría	234	284	261	301	454	652	18
inferir	264	284	290	301	454	652	18
que	293	284	308	301	454	652	18
las	311	284	322	301	454	652	18
sanciones	325	284	365	301	454	652	18
forma-	367	284	397	301	454	652	18
tivas	57	296	76	313	454	652	18
no	79	296	89	313	454	652	18
parecen	92	296	124	313	454	652	18
ser	127	296	139	313	454	652	18
efectivas	142	296	178	313	454	652	18
en	181	296	191	313	454	652	18
este	194	296	210	313	454	652	18
contexto	213	296	249	313	454	652	18
educativo.	252	296	294	313	454	652	18
Ahora	296	296	323	313	454	652	18
bien	326	296	344	313	454	652	18
¿por	347	296	365	313	454	652	18
qué	368	296	383	313	454	652	18
las	386	296	397	313	454	652	18
sanciones	57	308	97	325	454	652	18
no	99	308	110	325	454	652	18
estarían	113	308	145	325	454	652	18
cumpliendo	148	308	198	325	454	652	18
su	200	308	209	325	454	652	18
rol	212	308	224	325	454	652	18
formador?	226	308	269	325	454	652	18
La	85	320	97	337	454	652	18
pregunta	100	320	137	337	454	652	18
anterior	140	320	173	337	454	652	18
puede	176	320	201	337	454	652	18
tener	204	320	225	337	454	652	18
una	228	320	244	337	454	652	18
serie	247	320	266	337	454	652	18
de	269	320	279	337	454	652	18
respuestas.	282	320	327	337	454	652	18
Empero,	329	320	366	337	454	652	18
en	368	320	378	337	454	652	18
este	381	320	397	337	454	652	18
artículo	57	332	89	349	454	652	18
se	91	332	99	349	454	652	18
han	102	332	118	349	454	652	18
identificado	121	332	170	349	454	652	18
tres	173	332	188	349	454	652	18
posibles	191	332	224	349	454	652	18
explicaciones:	227	332	284	349	454	652	18
•	85	344	89	361	454	652	18
por	102	344	116	361	454	652	18
el	119	344	126	361	454	652	18
tipo	130	344	146	361	454	652	18
de	149	344	159	361	454	652	18
sanciones	162	344	202	361	454	652	18
que	205	344	220	361	454	652	18
se	223	344	232	361	454	652	18
aplican,	235	344	267	361	454	652	18
no	270	344	280	361	454	652	18
se	283	344	292	361	454	652	18
aprecia	295	344	324	361	454	652	18
una	327	344	342	361	454	652	18
racionalidad	346	344	397	361	454	652	18
sustentada	102	356	146	373	454	652	18
en	149	356	159	373	454	652	18
valores	161	356	190	373	454	652	18
y	193	356	197	373	454	652	18
afectividad;	200	356	248	373	454	652	18
•	85	368	89	385	454	652	18
el	102	368	109	385	454	652	18
RICE	112	368	138	385	454	652	18
no	141	368	152	385	454	652	18
es	155	368	164	385	454	652	18
construido	167	368	211	385	454	652	18
desde	214	368	238	385	454	652	18
el	241	368	248	385	454	652	18
consenso,	251	368	291	385	454	652	18
por	294	368	308	385	454	652	18
lo	311	368	319	385	454	652	18
que	322	368	337	385	454	652	18
no	340	368	351	385	454	652	18
son	354	368	368	385	454	652	18
repre-	371	368	397	385	454	652	18
sentativas	102	380	143	397	454	652	18
de	145	380	155	397	454	652	18
la	157	380	164	397	454	652	18
comunidad	166	380	213	397	454	652	18
y	215	380	220	397	454	652	18
se	222	380	230	397	454	652	18
convierten	232	380	276	397	454	652	18
en	278	380	288	397	454	652	18
normas	290	380	322	397	454	652	18
sin	324	380	336	397	454	652	18
razón	338	380	362	397	454	652	18
(Weber,	364	380	398	397	454	652	18
2002).	102	392	130	409	454	652	18
Esto	133	392	153	409	454	652	18
provoca	156	392	190	409	454	652	18
que	194	392	209	409	454	652	18
las	213	392	224	409	454	652	18
normas	228	392	260	409	454	652	18
carezcan	263	392	300	409	454	652	18
de	304	392	314	409	454	652	18
un	318	392	329	409	454	652	18
orden	333	392	357	409	454	652	18
legítimo	361	392	397	409	454	652	18
(Weber,	102	404	136	421	454	652	18
2002)	139	404	163	421	454	652	18
y	167	404	171	421	454	652	18
sean	175	404	193	421	454	652	18
transgredidas	196	404	252	421	454	652	18
de	255	404	265	421	454	652	18
forma	269	404	294	421	454	652	18
reiterativa,	297	404	342	421	454	652	18
sin	344	404	357	421	454	652	18
que	360	404	375	421	454	652	18
pro-	379	404	397	421	454	652	18
duzca	102	416	126	433	454	652	18
efecto	128	416	153	433	454	652	18
las	155	416	166	433	454	652	18
sanciones	168	416	207	433	454	652	18
formativas.	210	416	256	433	454	652	18
Además,	257	416	294	433	454	652	18
si	295	416	301	433	454	652	18
se	303	416	312	433	454	652	18
considera	314	416	353	433	454	652	18
la	355	416	362	433	454	652	18
primera	364	416	397	433	454	652	18
explicación,	102	428	151	445	454	652	18
estas	152	428	172	445	454	652	18
sanciones	174	428	213	445	454	652	18
no	216	428	226	445	454	652	18
promueven	228	428	275	445	454	652	18
el	277	428	284	445	454	652	18
aprendizaje	286	428	334	445	454	652	18
social	336	428	359	445	454	652	18
centrado	361	428	397	445	454	652	18
en	102	440	112	457	454	652	18
valores	115	440	143	457	454	652	18
y	146	440	151	457	454	652	18
afectividad.	154	440	202	457	454	652	18
Por	204	440	218	457	454	652	18
lo	221	440	229	457	454	652	18
tanto	232	440	254	457	454	652	18
la	257	440	264	457	454	652	18
acción	267	440	293	457	454	652	18
de	296	440	306	457	454	652	18
las/los	309	440	335	457	454	652	18
integrantes	338	440	384	457	454	652	18
de	387	440	397	457	454	652	18
la	102	452	109	469	454	652	18
comunidad,	112	452	161	469	454	652	18
presenta	163	452	198	469	454	652	18
fines	201	452	221	469	454	652	18
individualistas;	223	452	286	469	454	652	18
•	85	464	89	481	454	652	18
el	102	464	109	481	454	652	18
RICE	111	464	136	481	454	652	18
no	138	464	148	481	454	652	18
goza	150	464	169	481	454	652	18
de	171	464	180	481	454	652	18
validez	182	464	210	481	454	652	18
social	212	464	234	481	454	652	18
(Habermas,	235	464	283	481	454	652	18
1985).	284	464	310	481	454	652	18
No	311	464	324	481	454	652	18
se	326	464	334	481	454	652	18
logra	336	464	356	481	454	652	18
tal	358	464	368	481	454	652	18
validez	369	464	397	481	454	652	18
social	102	476	124	493	454	652	18
producto	126	476	163	493	454	652	18
de	165	476	174	493	454	652	18
lo	176	476	184	493	454	652	18
señalado	186	476	221	493	454	652	18
en	222	476	232	493	454	652	18
las	234	476	245	493	454	652	18
explicaciónes	246	476	299	493	454	652	18
anteriores.	301	476	343	493	454	652	18
Esto	344	476	363	493	454	652	18
provoca	365	476	397	493	454	652	18
que	102	488	117	505	454	652	18
sea	119	488	131	505	454	652	18
un	133	488	144	505	454	652	18
RICE	146	488	172	505	454	652	18
no	173	488	184	505	454	652	18
justificado,	186	488	230	505	454	652	18
poco	231	488	251	505	454	652	18
significativo	253	488	302	505	454	652	18
y	304	488	309	505	454	652	18
cuyas	310	488	332	505	454	652	18
regulaciones	334	488	384	505	454	652	18
no	386	488	397	505	454	652	18
se	102	500	110	517	454	652	18
centren	113	500	143	517	454	652	18
en	146	500	156	517	454	652	18
el	158	500	165	517	454	652	18
bien	168	500	185	517	454	652	18
colectivo,	188	500	226	517	454	652	18
sino,	228	500	247	517	454	652	18
en	249	500	259	517	454	652	18
el	261	500	268	517	454	652	18
bienestar	271	500	308	517	454	652	18
de	310	500	320	517	454	652	18
algunos.	323	500	357	517	454	652	18
Esta	85	524	103	541	454	652	18
señal	104	524	124	541	454	652	18
de	126	524	135	541	454	652	18
desaprobación	137	524	193	541	454	652	18
queda	194	524	218	541	454	652	18
en	220	524	229	541	454	652	18
evidencia	231	524	268	541	454	652	18
en	269	524	279	541	454	652	18
el	280	524	287	541	454	652	18
análisis	289	524	317	541	454	652	18
de	318	524	328	541	454	652	18
contenido,	329	524	371	541	454	652	18
donde	372	524	397	541	454	652	18
se	57	536	65	553	454	652	18
observa	66	536	97	553	454	652	18
que	99	536	113	553	454	652	18
los	115	536	126	553	454	652	18
estudiantes	128	536	173	553	454	652	18
transgreden	174	536	222	553	454	652	18
constantemente	223	536	287	553	454	652	18
las	289	536	299	553	454	652	18
normativas.	301	536	348	553	454	652	18
Por	349	536	363	553	454	652	18
lo	365	536	373	553	454	652	18
tanto,	374	536	398	553	454	652	18
si	57	548	63	565	454	652	18
el	65	548	72	565	454	652	18
RICE	75	548	100	565	454	652	18
no	103	548	113	565	454	652	18
es	116	548	124	565	454	652	18
construido	126	548	169	565	454	652	18
de	172	548	181	565	454	652	18
manera	184	548	214	565	454	652	18
conjunta,	216	548	254	565	454	652	18
entonces	255	548	291	565	454	652	18
su	293	548	302	565	454	652	18
fundamento	304	548	354	565	454	652	18
no	356	548	367	565	454	652	18
se	369	548	377	565	454	652	18
basa	379	548	397	565	454	652	18
en	57	560	67	577	454	652	18
un	69	560	79	577	454	652	18
acuerdo	82	560	113	577	454	652	18
colectivo	115	560	151	577	454	652	18
de	153	560	162	577	454	652	18
un	165	560	175	577	454	652	18
grupo	178	560	202	577	454	652	18
social	204	560	226	577	454	652	18
(Habermas,	228	560	276	577	454	652	18
1985).	277	560	303	577	454	652	18
En	305	560	318	577	454	652	18
consecuencia,	320	560	375	577	454	652	18
no	376	560	387	577	454	652	18
se	389	560	397	577	454	652	18
puede	57	572	81	589	454	652	18
esperar	83	572	111	589	454	652	18
que	113	572	128	589	454	652	18
todos	130	572	152	589	454	652	18
los	154	572	165	589	454	652	18
miembros	167	572	208	589	454	652	18
de	209	572	219	589	454	652	18
la	221	572	228	589	454	652	18
comunidad	230	572	275	589	454	652	18
actúen	277	572	304	589	454	652	18
bajo	305	572	322	589	454	652	18
acuerdos	324	572	359	589	454	652	18
comunes	361	572	397	589	454	652	18
(Habermas,	57	584	104	601	454	652	18
1985)	106	584	130	601	454	652	18
si	132	584	138	601	454	652	18
la	140	584	147	601	454	652	18
base	150	584	167	601	454	652	18
normativa	169	584	210	601	454	652	18
ha	212	584	222	601	454	652	18
sido	225	584	241	601	454	652	18
impuesta	243	584	280	601	454	652	18
de	282	584	292	601	454	652	18
forma	294	584	318	601	454	652	18
arbitraria.	321	584	360	601	454	652	18
18	37	616	46	626	454	652	18
Revista	203	616	228	626	454	652	18
Brasileira	230	616	262	626	454	652	18
de	264	616	272	626	454	652	18
Educação	274	616	317	626	454	652	18
v.	319	616	325	626	454	652	18
26	327	616	336	626	454	652	18
e2600082021	340	616	397	626	454	652	18
Percepción	125	31	163	41	454	652	19
de	165	31	173	41	454	652	19
estudiantes	175	31	215	41	454	652	19
y	217	31	220	41	454	652	19
profesores	222	31	258	41	454	652	19
jefes	260	31	276	41	454	652	19
sobre	278	31	297	41	454	652	19
la	299	31	305	41	454	652	19
eficacia	307	31	333	41	454	652	19
de	335	31	343	41	454	652	19
sanciones	345	31	379	41	454	652	19
formativas	381	31	417	41	454	652	19
En	85	54	98	72	454	652	19
virtud	101	54	126	72	454	652	19
de	129	54	139	72	454	652	19
lo	143	54	150	72	454	652	19
anterior,	154	54	189	72	454	652	19
y	191	54	196	72	454	652	19
en	199	54	209	72	454	652	19
los	212	54	224	72	454	652	19
sentidos	227	54	262	72	454	652	19
weberianos	265	54	312	72	454	652	19
y	315	54	319	72	454	652	19
habermesianos,	323	54	387	72	454	652	19
la	390	54	397	72	454	652	19
gran	57	66	75	84	454	652	19
dificultad	78	66	118	84	454	652	19
que	120	66	135	84	454	652	19
se	138	66	146	84	454	652	19
observa,	149	66	183	84	454	652	19
al	185	66	192	84	454	652	19
menos	195	66	222	84	454	652	19
en	225	66	235	84	454	652	19
este	238	66	254	84	454	652	19
contexto,	256	66	295	84	454	652	19
es	297	66	305	84	454	652	19
una	307	66	323	84	454	652	19
inconsistencia	325	66	384	84	454	652	19
de	387	66	397	84	454	652	19
base.	57	78	77	96	454	652	19
Es	79	78	90	96	454	652	19
decir,	93	78	116	96	454	652	19
el	118	78	125	96	454	652	19
sentido	128	78	159	96	454	652	19
formativo	162	78	203	96	454	652	19
demanda	205	78	244	96	454	652	19
aprendizaje	247	78	295	96	454	652	19
social,	297	78	323	96	454	652	19
pero	326	78	344	96	454	652	19
no	347	78	358	96	454	652	19
se	361	78	369	96	454	652	19
puede	372	78	397	96	454	652	19
llegar	57	90	80	108	454	652	19
a	82	90	86	108	454	652	19
un	88	90	99	108	454	652	19
aprendizaje	101	90	148	108	454	652	19
social	151	90	174	108	454	652	19
de	176	90	186	108	454	652	19
manera	188	90	219	108	454	652	19
verticalista,	221	90	268	108	454	652	19
ni	269	90	277	108	454	652	19
tampoco	279	90	315	108	454	652	19
autoritaria.	317	90	363	108	454	652	19
Se	365	90	375	108	454	652	19
debe	377	90	397	108	454	652	19
llegar	57	102	80	120	454	652	19
a	82	102	86	120	454	652	19
ese	89	102	101	120	454	652	19
aprendizaje	103	102	151	120	454	652	19
a	153	102	158	120	454	652	19
través	160	102	184	120	454	652	19
de	186	102	196	120	454	652	19
acciones	198	102	233	120	454	652	19
sociales	235	102	267	120	454	652	19
que	269	102	284	120	454	652	19
se	286	102	294	120	454	652	19
originen	297	102	332	120	454	652	19
y	334	102	339	120	454	652	19
guíen	341	102	364	120	454	652	19
a	366	102	371	120	454	652	19
través	373	102	397	120	454	652	19
de	57	114	67	132	454	652	19
premisas	70	114	107	132	454	652	19
de	110	114	120	132	454	652	19
mutuo	124	114	151	132	454	652	19
bienestar.	155	114	195	132	454	652	19
Caso	197	114	219	132	454	652	19
contrario,	222	114	263	132	454	652	19
las	265	114	276	132	454	652	19
acciones	280	114	315	132	454	652	19
con	318	114	333	132	454	652	19
arreglo	337	114	366	132	454	652	19
a	369	114	374	132	454	652	19
fines	377	114	397	132	454	652	19
que	57	126	72	144	454	652	19
expresa	75	126	106	144	454	652	19
Weber	109	126	137	144	454	652	19
(2002)	141	126	169	144	454	652	19
y	172	126	177	144	454	652	19
que	181	126	196	144	454	652	19
también	199	126	234	144	454	652	19
aborda	237	126	266	144	454	652	19
Habermas	269	126	313	144	454	652	19
(1985),	316	126	347	144	454	652	19
no	350	126	360	144	454	652	19
estarían	364	126	397	144	454	652	19
sustentadas	57	138	104	156	454	652	19
en	107	138	117	156	454	652	19
el	120	138	127	156	454	652	19
plano	130	138	153	156	454	652	19
social	156	138	179	156	454	652	19
y	182	138	186	156	454	652	19
solo	189	138	206	156	454	652	19
responderían	208	138	263	156	454	652	19
a	265	138	270	156	454	652	19
intereses	273	138	309	156	454	652	19
individualistas.	311	138	374	156	454	652	19
Otra	85	150	105	168	454	652	19
incongruencia	107	150	166	168	454	652	19
detectada	168	150	208	168	454	652	19
es	210	150	218	168	454	652	19
que,	221	150	238	168	454	652	19
si	240	150	246	168	454	652	19
un	248	150	259	168	454	652	19
cuerpo	261	150	290	168	454	652	19
normativo	292	150	335	168	454	652	19
debe	337	150	357	168	454	652	19
diseñarse	359	150	397	168	454	652	19
en	57	162	67	180	454	652	19
conjunto,	69	162	109	180	454	652	19
para	110	162	128	180	454	652	19
que	130	162	146	180	454	652	19
así	148	162	159	180	454	652	19
todos	161	162	184	180	454	652	19
tengan	186	162	215	180	454	652	19
conductas	217	162	259	180	454	652	19
más	261	162	278	180	454	652	19
o	280	162	286	180	454	652	19
menos	288	162	315	180	454	652	19
esperables	318	162	360	180	454	652	19
(Haber-	362	162	397	180	454	652	19
mas,	57	174	76	192	454	652	19
1985;	78	174	101	192	454	652	19
Weber,	103	174	133	192	454	652	19
2002),	134	174	162	192	454	652	19
entonces	163	174	200	192	454	652	19
¿por	202	174	220	192	454	652	19
qué	222	174	237	192	454	652	19
las	240	174	251	192	454	652	19
normas	253	174	284	192	454	652	19
y	286	174	291	192	454	652	19
sanciones	293	174	333	192	454	652	19
solo	335	174	352	192	454	652	19
se	354	174	363	192	454	652	19
diseñan	365	174	397	192	454	652	19
para	57	186	75	204	454	652	19
que	77	186	92	204	454	652	19
las	94	186	105	204	454	652	19
cumplan	107	186	143	204	454	652	19
los/las	145	186	171	204	454	652	19
estudiantes?	173	186	223	204	454	652	19
Esto	225	186	244	204	454	652	19
podría	246	186	273	204	454	652	19
ser	275	186	287	204	454	652	19
interpretado	289	186	340	204	454	652	19
de	342	186	352	204	454	652	19
una	354	186	370	204	454	652	19
forma	372	186	397	204	454	652	19
unidireccional.	57	198	119	216	454	652	19
Es	121	198	132	216	454	652	19
decir,	134	198	157	216	454	652	19
solo	159	198	176	216	454	652	19
los	179	198	190	216	454	652	19
estudiantes	193	198	240	216	454	652	19
son	242	198	257	216	454	652	19
los	260	198	271	216	454	652	19
que	274	198	289	216	454	652	19
cometen	292	198	328	216	454	652	19
transgresiones	330	198	390	216	454	652	19
y	392	198	397	216	454	652	19
los	57	210	68	228	454	652	19
demás	71	210	98	228	454	652	19
miembros	101	210	143	228	454	652	19
de	146	210	156	228	454	652	19
la	159	210	166	228	454	652	19
comunidad	169	210	216	228	454	652	19
gozan	219	210	244	228	454	652	19
de	247	210	257	228	454	652	19
un	259	210	270	228	454	652	19
status	273	210	296	228	454	652	19
intachable.	298	210	344	228	454	652	19
Por	346	210	361	228	454	652	19
lo	364	210	372	228	454	652	19
tanto	375	210	397	228	454	652	19
¿qué	57	222	76	240	454	652	19
imágenes	78	222	117	240	454	652	19
están	120	222	142	240	454	652	19
construyendo	144	222	201	240	454	652	19
los/las	203	222	230	240	454	652	19
estudiantes	232	222	279	240	454	652	19
de	282	222	292	240	454	652	19
ellos	294	222	313	240	454	652	19
mismos?	316	222	352	240	454	652	19
Tal	85	234	99	252	454	652	19
pregunta	101	234	138	252	454	652	19
puede	140	234	165	252	454	652	19
ser	167	234	179	252	454	652	19
abordada	181	234	220	252	454	652	19
desde	222	234	245	252	454	652	19
un	248	234	258	252	454	652	19
planteamiento	261	234	321	252	454	652	19
hegeliano,	323	234	366	252	454	652	19
a	367	234	372	252	454	652	19
saber,	374	234	398	252	454	652	19
las	57	246	68	264	454	652	19
personas	70	246	106	264	454	652	19
construyen	108	246	154	264	454	652	19
las	156	246	167	264	454	652	19
representaciones	169	246	238	264	454	652	19
de	240	246	250	264	454	652	19
sí	252	246	259	264	454	652	19
mismos	261	246	293	264	454	652	19
a	295	246	300	264	454	652	19
través	302	246	326	264	454	652	19
de	328	246	338	264	454	652	19
una	340	246	356	264	454	652	19
dialéctica	358	246	397	264	454	652	19
entre	57	258	78	276	454	652	19
sus	80	258	92	276	454	652	19
autoconciencias	94	258	160	276	454	652	19
(Hegel,	162	258	193	276	454	652	19
1966).	194	258	221	276	454	652	19
En	222	258	235	276	454	652	19
otras	237	258	257	276	454	652	19
palabras	259	258	293	276	454	652	19
(aunque	295	258	329	276	454	652	19
simples	331	258	362	276	454	652	19
y	364	258	368	276	454	652	19
super-	370	258	397	276	454	652	19
ficiales),	57	270	91	288	454	652	19
cuando	93	270	123	288	454	652	19
los	125	270	137	288	454	652	19
sujetos	139	270	167	288	454	652	19
se	170	270	178	288	454	652	19
percatan	180	270	216	288	454	652	19
de	218	270	228	288	454	652	19
su	230	270	239	288	454	652	19
propia	241	270	268	288	454	652	19
esencia,	270	270	303	288	454	652	19
comienzan	304	270	350	288	454	652	19
un	352	270	363	288	454	652	19
proceso	365	270	397	288	454	652	19
de	57	282	67	300	454	652	19
autoaprendizaje	70	282	136	300	454	652	19
que	139	282	154	300	454	652	19
no	157	282	168	300	454	652	19
solo	171	282	188	300	454	652	19
es	191	282	199	300	454	652	19
influido	202	282	235	300	454	652	19
por	238	282	252	300	454	652	19
factores	255	282	287	300	454	652	19
internos,	290	282	327	300	454	652	19
también	329	282	364	300	454	652	19
afectan	367	282	397	300	454	652	19
factores	57	294	89	312	454	652	19
externos	92	294	127	312	454	652	19
como	129	294	153	312	454	652	19
las	155	294	166	312	454	652	19
representaciones	169	294	238	312	454	652	19
que	240	294	256	312	454	652	19
hacen	258	294	283	312	454	652	19
otros	285	294	306	312	454	652	19
de	309	294	319	312	454	652	19
ellos.	322	294	343	312	454	652	19
Por	345	294	360	312	454	652	19
lo	363	294	371	312	454	652	19
tanto,	373	294	398	312	454	652	19
si	57	306	63	324	454	652	19
se	66	306	74	324	454	652	19
aplican	77	306	107	324	454	652	19
sanciones	110	306	150	324	454	652	19
(aunque	153	306	187	324	454	652	19
sean	190	306	208	324	454	652	19
formativas)	211	306	259	324	454	652	19
sólo	262	306	278	324	454	652	19
a	281	306	286	324	454	652	19
los/las	289	306	315	324	454	652	19
estudiantes,	318	306	367	324	454	652	19
se	370	306	378	324	454	652	19
está	381	306	397	324	454	652	19
ejerciendo	57	318	100	336	454	652	19
una	102	318	117	336	454	652	19
presión	120	318	151	336	454	652	19
e	153	318	158	336	454	652	19
influencia	160	318	201	336	454	652	19
en	204	318	214	336	454	652	19
la	216	318	224	336	454	652	19
forma	226	318	251	336	454	652	19
en	254	318	264	336	454	652	19
que	266	318	281	336	454	652	19
ellos/as	284	318	315	336	454	652	19
se	317	318	325	336	454	652	19
autorepresentan.	328	318	398	336	454	652	19
Esta	85	330	104	348	454	652	19
autorepresentación	107	330	186	348	454	652	19
difícilmente	190	330	240	348	454	652	19
pueda	243	330	268	348	454	652	19
tornarse	272	330	306	348	454	652	19
positiva,	309	330	343	348	454	652	19
ya	346	330	355	348	454	652	19
que,	358	330	376	348	454	652	19
se	378	330	386	348	454	652	19
le	390	330	397	348	454	652	19
señala	57	342	82	360	454	652	19
que	85	342	100	360	454	652	19
dentro	103	342	131	360	454	652	19
de	134	342	144	360	454	652	19
un	146	342	157	360	454	652	19
mundo	160	342	190	360	454	652	19
de	193	342	203	360	454	652	19
rectitud,	206	342	241	360	454	652	19
ellos/as	243	342	274	360	454	652	19
son	277	342	292	360	454	652	19
los	294	342	306	360	454	652	19
únicos/as	309	342	348	360	454	652	19
que	351	342	366	360	454	652	19
no	369	342	380	360	454	652	19
en-	383	342	397	360	454	652	19
cajan	57	354	78	372	454	652	19
en	81	354	91	372	454	652	19
esa	93	354	106	372	454	652	19
pseudo-perfección.	109	354	189	372	454	652	19
Se	190	354	201	372	454	652	19
le	203	354	211	372	454	652	19
invalida	213	354	246	372	454	652	19
como	248	354	272	372	454	652	19
sujeto	274	354	299	372	454	652	19
y	301	354	306	372	454	652	19
desde	308	354	332	372	454	652	19
temprana	335	354	374	372	454	652	19
edad	377	354	397	372	454	652	19
comienza	57	366	97	384	454	652	19
una	100	366	115	384	454	652	19
construcción	118	366	172	384	454	652	19
de	175	366	185	384	454	652	19
sí	188	366	194	384	454	652	19
mismo/a	197	366	234	384	454	652	19
alterada	237	366	270	384	454	652	19
y	273	366	278	384	454	652	19
con	281	366	296	384	454	652	19
efectos	299	366	328	384	454	652	19
que	331	366	346	384	454	652	19
podrían	349	366	382	384	454	652	19
ser	385	366	397	384	454	652	19
nocivos	57	378	88	396	454	652	19
en	91	378	101	396	454	652	19
su	103	378	113	396	454	652	19
desarrollo	115	378	156	396	454	652	19
multidimensional.	159	378	235	396	454	652	19
Un	85	390	98	408	454	652	19
último	102	390	130	408	454	652	19
punto	133	390	158	408	454	652	19
a	161	390	166	408	454	652	19
resaltar,	169	390	201	408	454	652	19
es	204	390	212	408	454	652	19
la	215	390	222	408	454	652	19
importancia	226	390	276	408	454	652	19
de	280	390	289	408	454	652	19
otorgar	293	390	323	408	454	652	19
una	327	390	342	408	454	652	19
connotación	345	390	397	408	454	652	19
social	57	402	80	420	454	652	19
a	82	402	87	420	454	652	19
cada	89	402	108	420	454	652	19
norma	111	402	138	420	454	652	19
y	141	402	145	420	454	652	19
sanción	148	402	179	420	454	652	19
que	182	402	197	420	454	652	19
se	200	402	208	420	454	652	19
diseñe.	210	402	240	420	454	652	19
En	241	402	254	420	454	652	19
la	257	402	264	420	454	652	19
Tabla	266	402	289	420	454	652	19
3	292	402	297	420	454	652	19
se	300	402	308	420	454	652	19
pudo	310	402	332	420	454	652	19
observar	334	402	370	420	454	652	19
que	372	402	387	420	454	652	19
al	390	402	397	420	454	652	19
clasificar	57	414	93	432	454	652	19
las	96	414	106	432	454	652	19
normas	109	414	140	432	454	652	19
por	142	414	157	432	454	652	19
tipo	159	414	176	432	454	652	19
de	178	414	188	432	454	652	19
acción,	190	414	220	432	454	652	19
se	221	414	230	432	454	652	19
pudo	232	414	253	432	454	652	19
identificar	256	414	299	432	454	652	19
algunos	301	414	333	432	454	652	19
ejes	335	414	351	432	454	652	19
problemá-	353	414	397	432	454	652	19
ticos.	57	426	79	444	454	652	19
En	81	426	94	444	454	652	19
ese	96	426	109	444	454	652	19
sentido,	112	426	145	444	454	652	19
se	147	426	155	444	454	652	19
podrían	157	426	190	444	454	652	19
establecer	193	426	234	444	454	652	19
las	236	426	247	444	454	652	19
normas	250	426	281	444	454	652	19
de	284	426	294	444	454	652	19
acuerdo	296	426	329	444	454	652	19
con	332	426	347	444	454	652	19
qué	350	426	365	444	454	652	19
tipo	367	426	384	444	454	652	19
de	387	426	397	444	454	652	19
acción	57	438	83	456	454	652	19
social	86	438	109	456	454	652	19
se	112	438	120	456	454	652	19
apunta.	123	438	154	456	454	652	19
Esto	156	438	176	456	454	652	19
facilitaría	179	438	218	456	454	652	19
la	221	438	228	456	454	652	19
delegación	230	438	275	456	454	652	19
de	278	438	288	456	454	652	19
gravedad	290	438	327	456	454	652	19
y	330	438	335	456	454	652	19
la	337	438	345	456	454	652	19
designación	347	438	397	456	454	652	19
de	57	450	67	468	454	652	19
sanciones	69	450	105	468	454	652	19
formativas.	107	450	153	468	454	652	19
Por	155	450	169	468	454	652	19
ejemplo,	172	450	207	468	454	652	19
si	209	450	216	468	454	652	19
una	218	450	233	468	454	652	19
norma	236	450	263	468	454	652	19
apuntara	266	450	302	468	454	652	19
a	305	450	309	468	454	652	19
la	312	450	319	468	454	652	19
acción	321	450	348	468	454	652	19
con	350	450	365	468	454	652	19
arreglo	368	450	397	468	454	652	19
a	57	462	61	480	454	652	19
fines,	63	462	85	480	454	652	19
entonces	87	462	123	480	454	652	19
se	126	462	134	480	454	652	19
sabría	136	462	160	480	454	652	19
que	162	462	178	480	454	652	19
el/la	180	462	198	480	454	652	19
transgresor/a	200	462	254	480	454	652	19
busca	256	462	279	480	454	652	19
fines	282	462	301	480	454	652	19
propios.	303	462	337	480	454	652	19
De	338	462	351	480	454	652	19
esta	354	462	370	480	454	652	19
forma	372	462	397	480	454	652	19
se	57	474	65	492	454	652	19
podrían	68	474	101	492	454	652	19
aplicar	104	474	132	492	454	652	19
acciones	135	474	170	492	454	652	19
formativas	173	474	218	492	454	652	19
que	221	474	236	492	454	652	19
refuercen	239	474	278	492	454	652	19
el	281	474	289	492	454	652	19
sentido	292	474	323	492	454	652	19
de	326	474	336	492	454	652	19
colectividad	339	474	389	492	454	652	19
y	392	474	397	492	454	652	19
que	57	486	72	504	454	652	19
el/la	75	486	93	504	454	652	19
transgresor/a	96	486	151	504	454	652	19
aprenda	154	486	187	504	454	652	19
que	190	486	205	504	454	652	19
su	208	486	217	504	454	652	19
acción	220	486	247	504	454	652	19
se	250	486	258	504	454	652	19
orienta	261	486	291	504	454	652	19
por	294	486	308	504	454	652	19
las	311	486	322	504	454	652	19
acciones	325	486	360	504	454	652	19
de	363	486	373	504	454	652	19
otras	376	486	397	504	454	652	19
personas.	57	498	97	516	454	652	19
Con	100	498	118	516	454	652	19
esto	122	498	139	516	454	652	19
se	143	498	152	516	454	652	19
podría	155	498	183	516	454	652	19
construir	187	498	225	516	454	652	19
una	229	498	245	516	454	652	19
convivencia	249	498	298	516	454	652	19
escolar	302	498	332	516	454	652	19
centrada	335	498	372	516	454	652	19
en	376	498	386	516	454	652	19
el	390	498	397	516	454	652	19
aprendizaje	57	510	105	528	454	652	19
de	107	510	117	528	454	652	19
las	120	510	131	528	454	652	19
acciones	133	510	168	528	454	652	19
sociales.	171	510	205	528	454	652	19
CONCLUSIONES	57	538	138	554	454	652	19
A	85	560	93	577	454	652	19
lo	96	560	104	577	454	652	19
largo	107	560	129	577	454	652	19
del	132	560	145	577	454	652	19
escrito	148	560	177	577	454	652	19
se	179	560	188	577	454	652	19
han	191	560	207	577	454	652	19
podido	210	560	241	577	454	652	19
observar	244	560	280	577	454	652	19
una	283	560	299	577	454	652	19
serie	302	560	322	577	454	652	19
de	325	560	335	577	454	652	19
consideracio-	338	560	397	577	454	652	19
nes	57	572	71	589	454	652	19
sobre	75	572	98	589	454	652	19
las	101	572	113	589	454	652	19
sanciones	116	572	158	589	454	652	19
formativas,	161	572	210	589	454	652	19
como	213	572	237	589	454	652	19
por	241	572	255	589	454	652	19
ejemplo	259	572	293	589	454	652	19
su	297	572	306	589	454	652	19
eficacia.	310	572	345	589	454	652	19
Entre	348	572	373	589	454	652	19
estas	376	572	397	589	454	652	19
se	57	584	65	601	454	652	19
puede	68	584	94	601	454	652	19
señalar:	97	584	131	601	454	652	19
Revista	57	616	81	626	454	652	19
Brasileira	83	616	115	626	454	652	19
de	117	616	126	626	454	652	19
Educação	128	616	171	626	454	652	19
v.	173	616	178	626	454	652	19
26	180	616	189	626	454	652	19
e2600082021	193	616	250	626	454	652	19
19	407	616	417	626	454	652	19
Jonathan	37	31	68	41	454	652	20
Andrades-Moya	70	31	122	41	454	652	20
•	85	54	89	72	454	652	20
•	85	90	89	108	454	652	20
•	85	138	89	156	454	652	20
en	102	54	112	72	454	652	20
primer	115	54	144	72	454	652	20
lugar,	147	54	170	72	454	652	20
al	172	54	180	72	454	652	20
basarse	183	54	213	72	454	652	20
solo	216	54	233	72	454	652	20
en	236	54	246	72	454	652	20
los	249	54	261	72	454	652	20
resultados,	264	54	308	72	454	652	20
se	311	54	319	72	454	652	20
podría	322	54	349	72	454	652	20
inferir	352	54	379	72	454	652	20
que	382	54	397	72	454	652	20
estas	102	66	122	84	454	652	20
son	126	66	141	84	454	652	20
poco	144	66	165	84	454	652	20
efectivas,	169	66	208	84	454	652	20
ya	211	66	220	84	454	652	20
que,	223	66	241	84	454	652	20
no	244	66	255	84	454	652	20
producen	259	66	299	84	454	652	20
cambios	303	66	338	84	454	652	20
conductuales	342	66	397	84	454	652	20
significativos;	102	78	159	96	454	652	20
en	102	90	112	108	454	652	20
segundo	115	90	150	108	454	652	20
lugar,	152	90	176	108	454	652	20
al	178	90	185	108	454	652	20
realizar	188	90	218	108	454	652	20
un	221	90	232	108	454	652	20
análisis	235	90	265	108	454	652	20
mayor	268	90	294	108	454	652	20
se	297	90	305	108	454	652	20
observa	307	90	339	108	454	652	20
que	342	90	357	108	454	652	20
su	360	90	369	108	454	652	20
escasa	372	90	397	108	454	652	20
efectividad	102	102	147	120	454	652	20
se	150	102	159	120	454	652	20
explica	161	102	190	120	454	652	20
por	193	102	207	120	454	652	20
la	210	102	217	120	454	652	20
mala	220	102	241	120	454	652	20
interpretación	243	102	302	120	454	652	20
del	305	102	318	120	454	652	20
sentido	321	102	351	120	454	652	20
formativo.	354	102	398	120	454	652	20
Esta	102	114	121	132	454	652	20
mala	124	114	144	132	454	652	20
interpretación	147	114	206	132	454	652	20
ya	209	114	218	132	454	652	20
se	222	114	230	132	454	652	20
evidencia	233	114	272	132	454	652	20
en	275	114	285	132	454	652	20
la	288	114	295	132	454	652	20
carga	299	114	321	132	454	652	20
negativa	324	114	359	132	454	652	20
del	362	114	374	132	454	652	20
con-	378	114	397	132	454	652	20
cepto	102	126	125	144	454	652	20
sanción;	127	126	159	144	454	652	20
otra	102	138	119	156	454	652	20
deficiencia	122	138	167	156	454	652	20
se	171	138	179	156	454	652	20
observa	183	138	215	156	454	652	20
en	218	138	229	156	454	652	20
los	232	138	244	156	454	652	20
tipos	248	138	268	156	454	652	20
de	272	138	282	156	454	652	20
sanciones.	285	138	328	156	454	652	20
Una	331	138	349	156	454	652	20
gran	353	138	372	156	454	652	20
parte	375	138	397	156	454	652	20
de	102	150	112	168	454	652	20
ellas	115	150	133	168	454	652	20
son	136	150	151	168	454	652	20
suspensiones	154	150	201	168	454	652	20
de	204	150	212	168	454	652	20
clases	215	150	236	168	454	652	20
camufladas.	239	150	288	168	454	652	20
Es	290	150	301	168	454	652	20
decir,	304	150	327	168	454	652	20
no	329	150	340	168	454	652	20
se	343	150	351	168	454	652	20
envía	354	150	376	168	454	652	20
a	379	150	383	168	454	652	20
el/	386	150	397	168	454	652	20
la	102	162	109	180	454	652	20
estudiante	112	162	155	180	454	652	20
hacia	158	162	180	180	454	652	20
su	183	162	192	180	454	652	20
hogar,	195	162	221	180	454	652	20
pero	223	162	242	180	454	652	20
aun	245	162	260	180	454	652	20
así	263	162	274	180	454	652	20
se	277	162	286	180	454	652	20
le	289	162	296	180	454	652	20
priva	299	162	320	180	454	652	20
de	323	162	333	180	454	652	20
estar	336	162	355	180	454	652	20
en	358	162	368	180	454	652	20
clases.	371	162	398	180	454	652	20
Por	102	174	117	192	454	652	20
ejemplo,	120	174	155	192	454	652	20
barrer	157	174	182	192	454	652	20
el	185	174	192	192	454	652	20
patio,	195	174	219	192	454	652	20
ordenar	221	174	253	192	454	652	20
libros,	256	174	282	192	454	652	20
recortar	284	174	317	192	454	652	20
guías	319	174	341	192	454	652	20
¿Qué	344	174	366	192	454	652	20
apren-	369	174	397	192	454	652	20
dizaje	102	186	127	204	454	652	20
social	129	186	152	204	454	652	20
puede	155	186	180	204	454	652	20
obtener	183	186	215	204	454	652	20
un/a	218	186	237	204	454	652	20
estudiante	239	186	282	204	454	652	20
con	285	186	300	204	454	652	20
esas	303	186	319	204	454	652	20
acciones?	322	186	361	204	454	652	20
En	85	210	98	228	454	652	20
virtud	101	210	126	228	454	652	20
de	129	210	139	228	454	652	20
lo	142	210	150	228	454	652	20
anterior,	153	210	188	228	454	652	20
es	191	210	199	228	454	652	20
imperativo	202	210	247	228	454	652	20
que	250	210	265	228	454	652	20
tanto	268	210	290	228	454	652	20
la	294	210	301	228	454	652	20
creación	304	210	338	228	454	652	20
de	341	210	351	228	454	652	20
un	354	210	365	228	454	652	20
cuerpo	368	210	397	228	454	652	20
normativo,	57	222	103	240	454	652	20
como	106	222	129	240	454	652	20
el	132	222	140	240	454	652	20
diseño	143	222	171	240	454	652	20
de	174	222	184	240	454	652	20
sanciones,	188	222	231	240	454	652	20
encuentren	234	222	281	240	454	652	20
bases	284	222	306	240	454	652	20
valóricas	310	222	346	240	454	652	20
y	350	222	354	240	454	652	20
sustentos	358	222	397	240	454	652	20
colectivos.	57	234	100	252	454	652	20
Es	102	234	113	252	454	652	20
decir,	115	234	138	252	454	652	20
el	139	234	146	252	454	652	20
RICE	149	234	175	252	454	652	20
debe	177	234	197	252	454	652	20
ser	199	234	211	252	454	652	20
diseñado	214	234	251	252	454	652	20
de	253	234	263	252	454	652	20
manera	265	234	297	252	454	652	20
colaborativa	299	234	349	252	454	652	20
y	352	234	356	252	454	652	20
colectiva.	359	234	398	252	454	652	20
En	57	246	70	264	454	652	20
ese	73	246	86	264	454	652	20
sentido,	89	246	122	264	454	652	20
la	125	246	132	264	454	652	20
racionalización	135	246	198	264	454	652	20
con	201	246	216	264	454	652	20
la	220	246	227	264	454	652	20
cual	230	246	247	264	454	652	20
debe	250	246	270	264	454	652	20
ser	273	246	285	264	454	652	20
articulado	289	246	330	264	454	652	20
un	334	246	345	264	454	652	20
reglamento,	348	246	398	264	454	652	20
demanda	57	258	95	276	454	652	20
la	98	258	105	276	454	652	20
consideración	108	258	166	276	454	652	20
de	169	258	179	276	454	652	20
cada	182	258	201	276	454	652	20
miembro	204	258	242	276	454	652	20
para	245	258	263	276	454	652	20
que	266	258	281	276	454	652	20
así,	284	258	298	276	454	652	20
toda	300	258	319	276	454	652	20
persona,	322	258	357	276	454	652	20
sujeto	359	258	384	276	454	652	20
de	387	258	397	276	454	652	20
derecho,	57	270	91	288	454	652	20
pueda	93	270	117	288	454	652	20
desarrollarse	119	270	170	288	454	652	20
de	172	270	182	288	454	652	20
manera	184	270	214	288	454	652	20
óptima,	216	270	248	288	454	652	20
tanto	249	270	271	288	454	652	20
personal	273	270	307	288	454	652	20
como	309	270	332	288	454	652	20
colectivamente.	334	270	398	288	454	652	20
La	85	282	97	300	454	652	20
investigación	99	282	154	300	454	652	20
en	157	282	167	300	454	652	20
cuestión	169	282	204	300	454	652	20
presentó	207	282	242	300	454	652	20
diferentes	245	282	286	300	454	652	20
limitaciones,	289	282	342	300	454	652	20
a	344	282	349	300	454	652	20
saber:	351	282	376	300	454	652	20
•	85	294	89	312	454	652	20
al	102	294	109	312	454	652	20
ser	113	294	125	312	454	652	20
estudio	129	294	159	312	454	652	20
de	163	294	173	312	454	652	20
caso	177	294	195	312	454	652	20
no	198	294	209	312	454	652	20
se	213	294	221	312	454	652	20
pueden	225	294	256	312	454	652	20
comparar	260	294	300	312	454	652	20
o	303	294	308	312	454	652	20
complementar	312	294	373	312	454	652	20
estas	377	294	397	312	454	652	20
experiencias	102	306	153	324	454	652	20
con	156	306	171	324	454	652	20
las	173	306	184	324	454	652	20
de	187	306	197	324	454	652	20
otras	199	306	220	324	454	652	20
escuelas	223	306	256	324	454	652	20
o	258	306	264	324	454	652	20
contextos;	266	306	309	324	454	652	20
•	85	318	89	336	454	652	20
se	102	318	110	336	454	652	20
pudo	113	318	134	336	454	652	20
realizar	137	318	168	336	454	652	20
otro	170	318	187	336	454	652	20
grupo	190	318	215	336	454	652	20
focal	217	318	237	336	454	652	20
para	240	318	258	336	454	652	20
profundizar	261	318	310	336	454	652	20
en	313	318	323	336	454	652	20
ciertas	325	318	352	336	454	652	20
respuestas	355	318	397	336	454	652	20
dadas	102	330	126	348	454	652	20
por	130	330	144	348	454	652	20
el	148	330	155	348	454	652	20
estudiantado,	159	330	217	348	454	652	20
por	220	330	234	348	454	652	20
ejemplo,	238	330	274	348	454	652	20
la	277	330	285	348	454	652	20
relación	288	330	322	348	454	652	20
entre	326	330	348	348	454	652	20
madurez	352	330	388	348	454	652	20
y	392	330	397	348	454	652	20
efectividad	102	342	147	360	454	652	20
de	150	342	160	360	454	652	20
las	163	342	174	360	454	652	20
sanciones;	176	342	219	360	454	652	20
•	85	354	89	372	454	652	20
contemplar	102	354	150	372	454	652	20
solo	153	354	169	372	454	652	20
la	172	354	180	372	454	652	20
perspectiva	183	354	229	372	454	652	20
de	232	354	242	372	454	652	20
estudiantes	245	354	292	372	454	652	20
y	295	354	299	372	454	652	20
sus	302	354	315	372	454	652	20
respectivos/as	318	354	375	372	454	652	20
pro-	378	354	397	372	454	652	20
fesores/as	102	366	142	384	454	652	20
jefes.	145	366	166	384	454	652	20
Para	85	390	104	408	454	652	20
finalizar,	106	390	143	408	454	652	20
se	145	390	153	408	454	652	20
insta	156	390	175	408	454	652	20
a	178	390	183	408	454	652	20
proseguir	185	390	225	408	454	652	20
estudios	227	390	261	408	454	652	20
sobre	264	390	286	408	454	652	20
las	289	390	300	408	454	652	20
sanciones	303	390	343	408	454	652	20
formativas	346	390	390	408	454	652	20
y	392	390	397	408	454	652	20
la	57	402	64	420	454	652	20
convivencia	67	402	116	420	454	652	20
escolar	119	402	147	420	454	652	20
desde	151	402	174	420	454	652	20
la	177	402	185	420	454	652	20
perspectiva	188	402	234	420	454	652	20
de	238	402	248	420	454	652	20
todos/as	251	402	286	420	454	652	20
los/las	289	402	315	420	454	652	20
integrantes	318	402	365	420	454	652	20
de	368	402	378	420	454	652	20
una	381	402	397	420	454	652	20
comunidad	57	414	103	432	454	652	20
educativa	105	414	143	432	454	652	20
y/o	145	414	159	432	454	652	20
de	161	414	170	432	454	652	20
otras	172	414	192	432	454	652	20
instituciones	194	414	246	432	454	652	20
educativas.	248	414	293	432	454	652	20
Inclusive	294	414	331	432	454	652	20
podrían	333	414	365	432	454	652	20
llevarse	367	414	397	432	454	652	20
a	57	426	61	444	454	652	20
cabo	64	426	84	444	454	652	20
estudios	86	426	121	444	454	652	20
internacionales	124	426	187	444	454	652	20
que	190	426	205	444	454	652	20
consideren	208	426	253	444	454	652	20
este	256	426	272	444	454	652	20
tema	275	426	295	444	454	652	20
desde	298	426	322	444	454	652	20
las	325	426	336	444	454	652	20
características	339	426	397	444	454	652	20
propias	57	438	88	456	454	652	20
de	91	438	101	456	454	652	20
cada	105	438	124	456	454	652	20
contexto.	128	438	167	456	454	652	20
Además	170	438	204	456	454	652	20
podrían	208	438	241	456	454	652	20
utilizarse	245	438	284	456	454	652	20
metodologías	287	438	344	456	454	652	20
colectivas	348	438	389	456	454	652	20
y	392	438	397	456	454	652	20
participativas	57	450	112	468	454	652	20
para	115	450	133	468	454	652	20
así	136	450	147	468	454	652	20
profundizar	149	450	199	468	454	652	20
en	201	450	211	468	454	652	20
las	214	450	225	468	454	652	20
dinámicas	228	450	270	468	454	652	20
socioeducativas.	273	450	340	468	454	652	20
REFERENCIAS	57	478	128	494	454	652	20
ANDRADES-MOYA,	57	503	158	520	454	652	20
J.	162	503	168	520	454	652	20
Eficacia	172	503	208	520	454	652	20
de	211	503	222	520	454	652	20
las	225	503	237	520	454	652	20
sanciones	240	503	284	520	454	652	20
formativas	287	503	335	520	454	652	20
ante	339	503	358	520	454	652	20
faltas	361	503	386	520	454	652	20
al	389	503	397	520	454	652	20
reglamento	57	515	105	532	454	652	20
de	108	515	118	532	454	652	20
convivencia	121	515	172	532	454	652	20
escolar,	175	515	207	532	454	652	20
en	210	515	220	532	454	652	20
el	223	515	230	532	454	652	20
contexto	233	515	270	532	454	652	20
de	273	515	283	532	454	652	20
una	286	515	302	532	454	652	20
comunidad	305	515	353	532	454	652	20
educativa	356	515	397	532	454	652	20
de	57	527	67	544	454	652	20
la	69	527	76	544	454	652	20
Comuna	79	527	115	544	454	652	20
de	118	527	127	544	454	652	20
Maule.	130	527	160	544	454	652	20
138f.	162	527	182	544	454	652	20
Tesis	184	527	204	544	454	652	20
(Magíster	207	527	247	544	454	652	20
en	250	527	259	544	454	652	20
Educación,	262	527	307	544	454	652	20
Mención,	309	527	348	544	454	652	20
Currículo	351	527	390	544	454	652	20
y	392	527	397	544	454	652	20
Administración)	57	539	123	556	454	652	20
–	125	539	130	556	454	652	20
Universidad	133	539	181	556	454	652	20
Católica	184	539	217	556	454	652	20
del	220	539	232	556	454	652	20
Maule,	234	539	263	556	454	652	20
Talca,	264	539	288	556	454	652	20
2017.	290	539	313	556	454	652	20
BAQUEDANO,	57	554	130	571	454	652	20
C.;	133	554	146	571	454	652	20
ECHEVERRÍA,	150	554	225	571	454	652	20
R.	228	554	239	571	454	652	20
Competencias	242	554	304	571	454	652	20
psicosociales	308	554	363	571	454	652	20
para	367	554	386	571	454	652	20
la	390	554	397	571	454	652	20
convivencia	57	566	103	583	454	652	20
escolar	106	566	133	583	454	652	20
libre	135	566	153	583	454	652	20
de	156	566	165	583	454	652	20
violencia:	168	566	206	583	454	652	20
experiencia	208	566	253	583	454	652	20
en	255	566	265	583	454	652	20
una	268	566	282	583	454	652	20
primaria	285	566	319	583	454	652	20
pública	322	566	351	583	454	652	20
de	353	566	363	583	454	652	20
Mérida,	365	566	398	583	454	652	20
Yucatán,	57	578	91	595	454	652	20
México.	92	578	124	595	454	652	20
Psicoperspectivas,	125	578	199	595	454	652	20
Valparaíso,	200	578	243	595	454	652	20
v.	244	578	250	595	454	652	20
12,	251	578	264	595	454	652	20
n.	265	578	272	595	454	652	20
1,	273	578	281	595	454	652	20
p.	282	578	289	595	454	652	20
139-160,	290	578	326	595	454	652	20
ene.	327	578	343	595	454	652	20
2013.	344	578	366	595	454	652	20
https://	368	578	397	595	454	652	20
doi.org/10.5027/psicoperspectivas-Vol12-Issue1-fulltext-210	57	590	301	607	454	652	20
20	37	616	46	626	454	652	20
Revista	203	616	228	626	454	652	20
Brasileira	230	616	262	626	454	652	20
de	264	616	272	626	454	652	20
Educação	274	616	317	626	454	652	20
v.	319	616	325	626	454	652	20
26	327	616	336	626	454	652	20
e2600082021	340	616	397	626	454	652	20
Percepción	125	31	163	41	454	652	21
de	165	31	173	41	454	652	21
estudiantes	175	31	215	41	454	652	21
y	217	31	220	41	454	652	21
profesores	222	31	258	41	454	652	21
jefes	260	31	276	41	454	652	21
sobre	278	31	297	41	454	652	21
la	299	31	305	41	454	652	21
eficacia	307	31	333	41	454	652	21
de	335	31	343	41	454	652	21
sanciones	345	31	379	41	454	652	21
formativas	381	31	417	41	454	652	21
BARREIRO,	57	54	110	71	454	652	21
A.;	113	54	125	71	454	652	21
BERAMENDI,	128	54	192	71	454	652	21
M.;	194	54	209	71	454	652	21
ZUBIETA,	212	54	258	71	454	652	21
E.	260	54	270	71	454	652	21
¿Normas	272	54	307	71	454	652	21
perversas	310	54	345	71	454	652	21
en	348	54	357	71	454	652	21
el	360	54	367	71	454	652	21
ámbito	370	54	397	71	454	652	21
educativo?	57	67	97	84	454	652	21
Ciencia,	98	67	132	84	454	652	21
Docencia	133	67	171	84	454	652	21
y	172	67	177	84	454	652	21
Tecnología,	178	67	225	84	454	652	21
Argentina,	226	67	267	84	454	652	21
v.	268	67	274	84	454	652	21
22,	275	67	287	84	454	652	21
n.	288	67	296	84	454	652	21
42,	296	67	309	84	454	652	21
p.	309	67	317	84	454	652	21
137-154,	318	67	353	84	454	652	21
mayo	353	67	374	84	454	652	21
2011.	376	67	398	84	454	652	21
BISQUERRA,	57	82	119	99	454	652	21
R.	121	82	130	99	454	652	21
(coord.).	132	82	167	99	454	652	21
Metodología	169	82	223	99	454	652	21
de	226	82	236	99	454	652	21
la	238	82	245	99	454	652	21
investigación	247	82	303	99	454	652	21
educativa.	305	82	348	99	454	652	21
Madrid:	350	82	383	99	454	652	21
La	386	82	397	99	454	652	21
Muralla,	57	95	91	112	454	652	21
2009.	93	95	116	112	454	652	21
BOARINI,	57	110	103	127	454	652	21
M.	106	110	118	127	454	652	21
Indisciplina	120	110	168	127	454	652	21
escolar:	171	110	200	127	454	652	21
uma	203	110	221	127	454	652	21
construção	224	110	267	127	454	652	21
colectiva.	270	110	307	127	454	652	21
Revista	309	110	341	127	454	652	21
Semestral	343	110	385	127	454	652	21
da	387	110	397	127	454	652	21
Associação	57	123	103	140	454	652	21
Brasileira	105	123	146	140	454	652	21
de	148	123	158	140	454	652	21
Psicologia	160	123	203	140	454	652	21
Escolar	205	123	237	140	454	652	21
e	239	123	243	140	454	652	21
Educacional,	246	123	301	140	454	652	21
Campinas,	303	123	346	140	454	652	21
v.	348	123	354	140	454	652	21
17,	356	123	369	140	454	652	21
n.	371	123	379	140	454	652	21
1,	381	123	388	140	454	652	21
p.	390	123	398	140	454	652	21
123-131,	57	135	93	152	454	652	21
ene/jun.	95	135	128	152	454	652	21
2013.	130	135	152	152	454	652	21
https://doi.org/10.1590/S1413-85572013000100013	154	135	367	152	454	652	21
CAMACHO,	57	151	116	168	454	652	21
N.	119	151	130	168	454	652	21
et	133	151	140	168	454	652	21
al.	143	151	153	168	454	652	21
Convivencia	157	151	208	168	454	652	21
escolar	212	151	241	168	454	652	21
y	244	151	249	168	454	652	21
cotidianidad:	253	151	308	168	454	652	21
una	311	151	326	168	454	652	21
mirada	330	151	359	168	454	652	21
desde	363	151	386	168	454	652	21
la	390	151	397	168	454	652	21
inteligencia	57	163	103	180	454	652	21
emocional.	105	163	149	180	454	652	21
Educación	151	163	196	180	454	652	21
y	198	163	202	180	454	652	21
Desarrollo	204	163	249	180	454	652	21
Social,	251	163	280	180	454	652	21
Nueva	281	163	307	180	454	652	21
Granada,	310	163	347	180	454	652	21
v.	349	163	355	180	454	652	21
11,	357	163	369	180	454	652	21
n.	371	163	379	180	454	652	21
1,	381	163	388	180	454	652	21
p.	390	163	398	180	454	652	21
24-47,	57	176	83	193	454	652	21
mayo	85	176	107	193	454	652	21
2017.	109	176	132	193	454	652	21
https://doi.org/10.18359/reds.2649	134	176	276	193	454	652	21
CHILE.	57	191	92	208	454	652	21
Orientaciones	93	191	153	208	454	652	21
para	154	191	172	208	454	652	21
la	174	191	181	208	454	652	21
elaboración	182	191	231	208	454	652	21
y	232	191	237	208	454	652	21
revisión	238	191	271	208	454	652	21
de	273	191	282	208	454	652	21
reglamentos	284	191	335	208	454	652	21
de	336	191	346	208	454	652	21
convivencia	348	191	397	208	454	652	21
escolar.	57	204	88	221	454	652	21
Santiago:	90	204	128	221	454	652	21
Ministerio	130	204	173	221	454	652	21
de	175	204	185	221	454	652	21
Educación,	187	204	232	221	454	652	21
2011.	234	204	257	221	454	652	21
CHILE.	57	219	92	236	454	652	21
Ley	94	219	110	236	454	652	21
de	112	219	122	236	454	652	21
Inclusión	124	219	164	236	454	652	21
Escolar.	166	219	200	236	454	652	21
Santiago:	202	219	240	236	454	652	21
Ministerio	242	219	285	236	454	652	21
de	287	219	297	236	454	652	21
Educación,	299	219	344	236	454	652	21
2015a.	346	219	373	236	454	652	21
CHILE.	57	234	92	251	454	652	21
Ley	95	234	111	251	454	652	21
de	113	234	123	251	454	652	21
Inclusión	126	234	166	251	454	652	21
Escolar	168	234	200	251	454	652	21
que	202	234	217	251	454	652	21
regula	220	234	246	251	454	652	21
la	248	234	256	251	454	652	21
admisión	258	234	297	251	454	652	21
de	299	234	309	251	454	652	21
los	312	234	324	251	454	652	21
y	326	234	331	251	454	652	21
las	333	234	345	251	454	652	21
estudiantes,	347	234	397	251	454	652	21
elimina	57	247	90	264	454	652	21
el	93	247	101	264	454	652	21
financiamiento	104	247	171	264	454	652	21
compartido	174	247	225	264	454	652	21
y	228	247	233	264	454	652	21
prohíbe	236	247	270	264	454	652	21
el	273	247	280	264	454	652	21
lucro	284	247	306	264	454	652	21
en	309	247	320	264	454	652	21
establecimientos	323	247	397	264	454	652	21
educacionales	57	260	113	277	454	652	21
que	114	260	129	277	454	652	21
reciben	130	260	160	277	454	652	21
aportes	162	260	191	277	454	652	21
del	193	260	205	277	454	652	21
estado.	206	260	235	277	454	652	21
Santiago:	236	260	272	277	454	652	21
Ministerio	273	260	314	277	454	652	21
de	316	260	325	277	454	652	21
Educación,	327	260	370	277	454	652	21
2015b.	371	260	398	277	454	652	21
CHILE.	57	275	94	292	454	652	21
Política	98	275	132	292	454	652	21
Nacional	136	275	176	292	454	652	21
de	179	275	190	292	454	652	21
Convivencia	193	275	249	292	454	652	21
Escolar.	252	275	288	292	454	652	21
Santiago:	292	275	333	292	454	652	21
Ministerio	337	275	383	292	454	652	21
de	387	275	397	292	454	652	21
Educación,	57	288	102	305	454	652	21
2015c.	104	288	130	305	454	652	21
CUCHAN,	57	303	106	320	454	652	21
N.;	107	303	120	320	454	652	21
D'ARCÁNGELO,	122	303	201	320	454	652	21
M.	203	303	215	320	454	652	21
Discursos	217	303	256	320	454	652	21
gubernamentales	258	303	326	320	454	652	21
en	328	303	338	320	454	652	21
la	340	303	347	320	454	652	21
redefinición	349	303	397	320	454	652	21
de	57	316	66	333	454	652	21
los	69	316	80	333	454	652	21
vínculos	83	316	116	333	454	652	21
en	119	316	129	333	454	652	21
la	132	316	138	333	454	652	21
escuela	141	316	169	333	454	652	21
secundaria.	173	316	217	333	454	652	21
Espacios	220	316	257	333	454	652	21
en	259	316	269	333	454	652	21
Blanco,	272	316	304	333	454	652	21
Buenos	306	316	336	333	454	652	21
Aires,	339	316	363	333	454	652	21
n.	365	316	373	333	454	652	21
27,	375	316	388	333	454	652	21
p.	390	316	398	333	454	652	21
289-310,	57	328	93	345	454	652	21
jun.	95	328	110	345	454	652	21
2017.	112	328	135	345	454	652	21
DÍAZ,	57	344	86	361	454	652	21
H.	88	344	99	361	454	652	21
Contexto	102	344	142	361	454	652	21
nacional	144	344	180	361	454	652	21
e	183	344	187	361	454	652	21
internacional	190	344	246	361	454	652	21
en	249	344	259	361	454	652	21
convivencia	262	344	311	361	454	652	21
escolar.	314	344	346	361	454	652	21
Documento	348	344	397	361	454	652	21
interno,	57	356	88	373	454	652	21
Diplomado	90	356	136	373	454	652	21
Convivencia	139	356	188	373	454	652	21
Escolar.	191	356	223	373	454	652	21
Valparaíso:	225	356	269	373	454	652	21
Pontificia	271	356	309	373	454	652	21
Universidad	312	356	360	373	454	652	21
Católica	363	356	397	373	454	652	21
de	57	369	66	386	454	652	21
Valparaíso,	69	369	112	386	454	652	21
2014.	114	369	137	386	454	652	21
EYNG,	57	384	89	401	454	652	21
A.	91	384	101	401	454	652	21
et	102	384	109	401	454	652	21
al.	111	384	121	401	454	652	21
Diversidade	123	384	171	401	454	652	21
e	173	384	178	401	454	652	21
padronização	180	384	233	401	454	652	21
nas	236	384	249	401	454	652	21
políticas	251	384	285	401	454	652	21
educacionais:	287	384	340	401	454	652	21
configurações	342	384	397	401	454	652	21
da	57	397	66	414	454	652	21
convivência	70	397	117	414	454	652	21
escolar.	121	397	151	414	454	652	21
Ensaio:	154	397	186	414	454	652	21
Avaliação	189	397	230	414	454	652	21
e	233	397	237	414	454	652	21
Políticas	240	397	277	414	454	652	21
Públicas	280	397	317	414	454	652	21
em	319	397	332	414	454	652	21
Educação,	335	397	379	414	454	652	21
Rio	382	397	397	414	454	652	21
de	57	409	66	426	454	652	21
Janeiro,	70	409	101	426	454	652	21
v.	104	409	110	426	454	652	21
21,	113	409	126	426	454	652	21
n.	129	409	137	426	454	652	21
81,	140	409	152	426	454	652	21
p.	155	409	163	426	454	652	21
773-800,	166	409	203	426	454	652	21
oct/dic.	206	409	237	426	454	652	21
2013.	240	409	263	426	454	652	21
https://doi.org/10.1590/S0104-	266	409	397	426	454	652	21
40362013000400007	57	422	142	439	454	652	21
FLICK,	57	437	90	454	454	652	21
U.	92	437	101	454	454	652	21
Introducción	103	437	158	454	454	652	21
a	160	437	165	454	454	652	21
la	167	437	174	454	454	652	21
investigación	176	437	232	454	454	652	21
cualitativa.	234	437	280	454	454	652	21
2.	282	437	290	454	454	652	21
ed.	291	437	304	454	454	652	21
Madrid:	305	437	338	454	454	652	21
Morata,	341	437	373	454	454	652	21
2007.	375	437	398	454	454	652	21
FONDO	57	453	95	470	454	652	21
DE	98	453	113	470	454	652	21
LAS	115	453	135	470	454	652	21
NACIONES	137	453	191	470	454	652	21
UNIDAS	194	453	234	470	454	652	21
PARA	236	453	263	470	454	652	21
LA	266	453	280	470	454	652	21
INFANCIA	282	453	333	470	454	652	21
(UNICEF).	336	453	384	470	454	652	21
La	386	453	397	470	454	652	21
Voz	57	465	73	482	454	652	21
de	74	465	84	482	454	652	21
los	86	465	98	482	454	652	21
Niños,	100	465	128	482	454	652	21
Niñas	129	465	154	482	454	652	21
y	156	465	161	482	454	652	21
Adolescentes	162	465	218	482	454	652	21
y	219	465	224	482	454	652	21
Discriminación.	225	465	294	482	454	652	21
Santiago:	295	465	333	482	454	652	21
United	335	465	363	482	454	652	21
Nations	365	465	397	482	454	652	21
International	57	478	109	495	454	652	21
Children's	112	478	152	495	454	652	21
Emergency	155	478	200	495	454	652	21
Fund,	203	478	227	495	454	652	21
2011.	228	478	251	495	454	652	21
FONDO	57	493	96	510	454	652	21
DE	99	493	114	510	454	652	21
LAS	118	493	138	510	454	652	21
NACIONES	141	493	197	510	454	652	21
UNIDAS	200	493	241	510	454	652	21
PARA	244	493	271	510	454	652	21
LA	275	493	289	510	454	652	21
INFANCIA	293	493	345	510	454	652	21
(UNICEF).	348	493	397	510	454	652	21
Hidden	57	506	89	523	454	652	21
in	91	506	100	523	454	652	21
plain	102	506	123	523	454	652	21
sight:	125	506	149	523	454	652	21
A	151	506	158	523	454	652	21
statistical	161	506	198	523	454	652	21
analysis	201	506	232	523	454	652	21
of	234	506	242	523	454	652	21
violence	245	506	277	523	454	652	21
against	280	506	308	523	454	652	21
children.	310	506	346	523	454	652	21
Nueva	348	506	373	523	454	652	21
York:	376	506	397	523	454	652	21
United	57	518	85	535	454	652	21
Nations	87	518	119	535	454	652	21
International	122	518	174	535	454	652	21
Children's	177	518	217	535	454	652	21
Emergency	220	518	265	535	454	652	21
Fund,	268	518	292	535	454	652	21
2014.	293	518	316	535	454	652	21
GUERRERO,	57	534	116	551	454	652	21
H.;	117	534	130	551	454	652	21
CEPEDA,	132	534	176	551	454	652	21
M.	177	534	189	551	454	652	21
Uso	190	534	206	551	454	652	21
de	208	534	217	551	454	652	21
estrategias	219	534	259	551	454	652	21
pedagógicas	261	534	308	551	454	652	21
para	310	534	327	551	454	652	21
el	329	534	335	551	454	652	21
fortalecimiento	337	534	397	551	454	652	21
de	57	546	66	563	454	652	21
la	69	546	75	563	454	652	21
convivencia	78	546	124	563	454	652	21
escolar	127	546	154	563	454	652	21
de	156	546	166	563	454	652	21
jóvenes	168	546	197	563	454	652	21
vulnerables.	200	546	247	563	454	652	21
Revista	249	546	280	563	454	652	21
de	282	546	292	563	454	652	21
Pedagogia,	294	546	340	563	454	652	21
Caracas,	341	546	375	563	454	652	21
v.	377	546	383	563	454	652	21
37,	385	546	398	563	454	652	21
n.	57	559	65	576	454	652	21
101,	66	559	84	576	454	652	21
p.	86	559	93	576	454	652	21
57-79,	95	559	122	576	454	652	21
dic.	123	559	138	576	454	652	21
2016.	140	559	162	576	454	652	21
HABERMAS,	57	574	118	591	454	652	21
J.	120	574	125	591	454	652	21
Teoría	127	574	155	591	454	652	21
de	157	574	167	591	454	652	21
la	169	574	176	591	454	652	21
acción	178	574	205	591	454	652	21
comunicativa.	207	574	266	591	454	652	21
Madrid:	268	574	301	591	454	652	21
Taurus,	303	574	333	591	454	652	21
1985.	335	574	357	591	454	652	21
v.	359	574	365	591	454	652	21
1.	367	574	375	591	454	652	21
HEGEL,	57	590	96	607	454	652	21
G.	97	590	107	607	454	652	21
Fenomenología	109	590	173	607	454	652	21
del	174	590	187	607	454	652	21
espíritu.	188	590	222	607	454	652	21
México:	224	590	256	607	454	652	21
Fondo	257	590	283	607	454	652	21
de	284	590	294	607	454	652	21
Cultura	295	590	326	607	454	652	21
Económica,	328	590	374	607	454	652	21
1966.	376	590	398	607	454	652	21
Revista	57	616	81	626	454	652	21
Brasileira	83	616	115	626	454	652	21
de	117	616	126	626	454	652	21
Educação	128	616	171	626	454	652	21
v.	173	616	178	626	454	652	21
26	180	616	189	626	454	652	21
e2600082021	193	616	250	626	454	652	21
21	408	616	417	626	454	652	21
Jonathan	37	31	68	41	454	652	22
Andrades-Moya	70	31	122	41	454	652	22
INSTITUTO	57	54	115	71	454	652	22
NACIONAL	117	54	174	71	454	652	22
DE	176	54	191	71	454	652	22
LA	193	54	207	71	454	652	22
JUVENTUD	210	54	265	71	454	652	22
(INJUV).	267	54	307	71	454	652	22
Sondeo	309	54	341	71	454	652	22
nº	343	54	352	71	454	652	22
5:	354	54	362	71	454	652	22
Bullying	364	54	397	71	454	652	22
en	57	66	66	83	454	652	22
Establecimientos	68	66	137	83	454	652	22
Educacionales.	139	66	199	83	454	652	22
Santiago:	200	66	238	83	454	652	22
Instituto	240	66	275	83	454	652	22
Nacional	277	66	313	83	454	652	22
de	315	66	324	83	454	652	22
la	326	66	333	83	454	652	22
Juventud,	335	66	374	83	454	652	22
2017.	375	66	398	83	454	652	22
JUNTA	57	81	88	98	454	652	22
NACIONAL	90	81	145	98	454	652	22
DE	146	81	161	98	454	652	22
AUXILIO	163	81	206	98	454	652	22
ESCOLAR	207	81	255	98	454	652	22
Y	256	81	263	98	454	652	22
BECAS	264	81	297	98	454	652	22
(	299	81	302	98	454	652	22
JUNAEB).	303	81	348	98	454	652	22
Indicadores	348	81	397	98	454	652	22
de	57	93	67	110	454	652	22
Vulnerabilidad.	68	93	133	110	454	652	22
Chile:	135	93	160	110	454	652	22
JUNAEB,	162	93	203	110	454	652	22
2017.	205	93	227	110	454	652	22
Disponible	229	93	273	110	454	652	22
en:	275	93	287	110	454	652	22
https://www.junaeb.cl/wp-	289	93	397	110	454	652	22
content/uploads/2016/01/PRIORIDADES-2016-CON-IVE-SINAE-BASICA-	57	105	397	122	454	652	22
MEDIA-Y-COMUNAL_1.xlsx.	57	117	190	134	454	652	22
Acceso	192	117	220	134	454	652	22
el:	223	117	232	134	454	652	22
20	235	117	245	134	454	652	22
mayo	247	117	269	134	454	652	22
2019.	271	117	294	134	454	652	22
LELLIS,	57	132	94	149	454	652	22
M.;	97	132	112	149	454	652	22
GONZÁLEZ,	115	132	177	149	454	652	22
M.	180	132	192	149	454	652	22
Concepciones	195	132	252	149	454	652	22
y	256	132	260	149	454	652	22
prácticas	263	132	299	149	454	652	22
sobre	302	132	324	149	454	652	22
la	327	132	334	149	454	652	22
violencia	338	132	373	149	454	652	22
en	377	132	386	149	454	652	22
el	390	132	397	149	454	652	22
ámbito	57	144	85	161	454	652	22
escolar.	87	144	116	161	454	652	22
Anuario	117	144	152	161	454	652	22
de	153	144	163	161	454	652	22
Investigaciones,	165	144	232	161	454	652	22
Buenos	234	144	263	161	454	652	22
Aires,	265	144	289	161	454	652	22
v.	290	144	296	161	454	652	22
19,	297	144	310	161	454	652	22
p.	311	144	319	161	454	652	22
123-130,	320	144	356	161	454	652	22
ago.	358	144	374	161	454	652	22
2012.	375	144	397	161	454	652	22
LOPES,	57	159	92	176	454	652	22
R.;	94	159	106	176	454	652	22
GOMES,	109	159	150	176	454	652	22
C.	152	159	162	176	454	652	22
Paz	164	159	178	176	454	652	22
na	181	159	191	176	454	652	22
sala	193	159	208	176	454	652	22
de	211	159	220	176	454	652	22
aula	223	159	239	176	454	652	22
é	242	159	246	176	454	652	22
uma	249	159	266	176	454	652	22
condição	269	159	305	176	454	652	22
para	308	159	325	176	454	652	22
o	328	159	333	176	454	652	22
sucesso	335	159	365	176	454	652	22
escolar:	367	159	397	176	454	652	22
que	57	171	71	188	454	652	22
revela	75	171	98	188	454	652	22
a	102	171	106	188	454	652	22
literatura?	110	171	151	188	454	652	22
Ensaio:	154	171	187	188	454	652	22
Avaliação	189	171	230	188	454	652	22
e	233	171	238	188	454	652	22
Políticas	241	171	277	188	454	652	22
Públicas	280	171	317	188	454	652	22
em	319	171	332	188	454	652	22
Educação,	335	171	379	188	454	652	22
Rio	382	171	397	188	454	652	22
de	57	183	66	200	454	652	22
Janeiro,	70	183	101	200	454	652	22
v.	103	183	110	200	454	652	22
20,	112	183	125	200	454	652	22
n.	128	183	136	200	454	652	22
75,	139	183	151	200	454	652	22
p.	154	183	162	200	454	652	22
261-282,	164	183	202	200	454	652	22
abr./jun.	204	183	238	200	454	652	22
2012.	241	183	264	200	454	652	22
https://doi.org/10.1590/S0104-	267	183	397	200	454	652	22
40362012000200003	57	195	142	212	454	652	22
MUNICIPALIDAD	57	209	144	226	454	652	22
DE	148	209	163	226	454	652	22
MAULE.	166	209	207	226	454	652	22
Historia.	210	209	248	226	454	652	22
Maule.	251	209	280	226	454	652	22
Disponible	283	209	328	226	454	652	22
en:	332	209	344	226	454	652	22
http://www.	347	209	397	226	454	652	22
comunademaule.cl/2016/historia.php.	57	221	209	238	454	652	22
Acceso	211	221	239	238	454	652	22
el:	242	221	251	238	454	652	22
13	253	221	263	238	454	652	22
jul.	266	221	278	238	454	652	22
2020.	280	221	303	238	454	652	22
MUÑOZ,	57	236	100	253	454	652	22
M.	101	236	114	253	454	652	22
et	115	236	122	253	454	652	22
al.	124	236	133	253	454	652	22
Convivencia	135	236	184	253	454	652	22
y	187	236	191	253	454	652	22
clima	193	236	215	253	454	652	22
escolar	217	236	245	253	454	652	22
en	247	236	256	253	454	652	22
una	259	236	273	253	454	652	22
comunidad	275	236	320	253	454	652	22
educativa	322	236	360	253	454	652	22
inclusiva	362	236	397	253	454	652	22
de	57	248	66	265	454	652	22
la	68	248	75	265	454	652	22
Provincia	77	248	115	265	454	652	22
de	117	248	126	265	454	652	22
Talca,	128	248	152	265	454	652	22
Chile.	153	248	178	265	454	652	22
Revista	179	248	211	265	454	652	22
Electrónica	213	248	261	265	454	652	22
de	263	248	273	265	454	652	22
Investigación	274	248	331	265	454	652	22
Educativa,	333	248	378	265	454	652	22
Baja	379	248	397	265	454	652	22
California,	57	260	100	277	454	652	22
v.	102	260	108	277	454	652	22
16,	110	260	122	277	454	652	22
n.	124	260	132	277	454	652	22
2,	134	260	141	277	454	652	22
p.	143	260	151	277	454	652	22
16-32,	153	260	179	277	454	652	22
mayo	181	260	202	277	454	652	22
2014.	205	260	228	277	454	652	22
MURILLO,	57	275	109	292	454	652	22
J.	112	275	118	292	454	652	22
Midiendo	121	275	161	292	454	652	22
la	165	275	172	292	454	652	22
Segregación	176	275	225	292	454	652	22
Escolar	229	275	259	292	454	652	22
en	263	275	273	292	454	652	22
América	276	275	311	292	454	652	22
Latina.	315	275	345	292	454	652	22
Un	348	275	361	292	454	652	22
Análisis	364	275	397	292	454	652	22
Metodológico	57	287	113	304	454	652	22
utilizando	115	287	154	304	454	652	22
el	156	287	163	304	454	652	22
TERCE.	164	287	202	304	454	652	22
Revista	203	287	234	304	454	652	22
Iberoamericana	236	287	301	304	454	652	22
sobre	303	287	325	304	454	652	22
Calidad,	327	287	362	304	454	652	22
Eficacia	364	287	397	304	454	652	22
y	57	299	61	316	454	652	22
Cambio	63	299	96	316	454	652	22
en	98	299	108	316	454	652	22
Educación,	110	299	157	316	454	652	22
Madrid,	159	299	192	316	454	652	22
v.	193	299	199	316	454	652	22
14,	201	299	213	316	454	652	22
n.	215	299	223	316	454	652	22
4,	224	299	232	316	454	652	22
p.	233	299	240	316	454	652	22
33-60,	242	299	268	316	454	652	22
2016.	270	299	292	316	454	652	22
https://doi.org/10.15366/	294	299	397	316	454	652	22
reice2016.14.4.002	57	311	133	328	454	652	22
OCHOA	57	326	96	343	454	652	22
CERVANTES,	99	326	163	343	454	652	22
A.;	165	326	178	343	454	652	22
DIEZ-MARTÍNEZ,	181	326	270	343	454	652	22
E.	272	326	281	343	454	652	22
El	284	326	293	343	454	652	22
reglamento	296	326	341	343	454	652	22
escolar	345	326	372	343	454	652	22
como	375	326	397	343	454	652	22
eje	57	338	68	355	454	652	22
de	70	338	80	355	454	652	22
análisis	83	338	111	355	454	652	22
de	114	338	124	355	454	652	22
la	126	338	133	355	454	652	22
convivencia	136	338	182	355	454	652	22
en	185	338	194	355	454	652	22
la	197	338	204	355	454	652	22
escuela.	207	338	237	355	454	652	22
Ensaio:	239	338	271	355	454	652	22
Avaliação	273	338	314	355	454	652	22
e	316	338	320	355	454	652	22
Políticas	323	338	359	355	454	652	22
Públicas	361	338	397	355	454	652	22
em	57	350	69	367	454	652	22
Educação,	71	350	115	367	454	652	22
Rio	117	350	131	367	454	652	22
de	134	350	143	367	454	652	22
Janeiro,	146	350	176	367	454	652	22
v.	178	350	184	367	454	652	22
21,	186	350	199	367	454	652	22
n.	200	350	208	367	454	652	22
81,	210	350	223	367	454	652	22
p.	225	350	232	367	454	652	22
667-684,	234	350	270	367	454	652	22
oct/dic.	272	350	302	367	454	652	22
2013.	304	350	327	367	454	652	22
OLIVEIRA	57	365	107	382	454	652	22
DE	109	365	124	382	454	652	22
VASCONCELOS,	126	365	205	382	454	652	22
I.	207	365	213	382	454	652	22
Aprender	215	365	253	382	454	652	22
a	255	365	260	382	454	652	22
conviver,	262	365	297	382	454	652	22
sem	299	365	315	382	454	652	22
violência:	317	365	355	382	454	652	22
o	357	365	362	382	454	652	22
que	364	365	378	382	454	652	22
dá	381	365	390	382	454	652	22
e	393	365	397	382	454	652	22
ñão	57	377	71	394	454	652	22
dá	74	377	83	394	454	652	22
certo?	86	377	109	394	454	652	22
Ensaio:	112	377	144	394	454	652	22
Avaliação	145	377	186	394	454	652	22
e	188	377	193	394	454	652	22
Políticas	194	377	231	394	454	652	22
Públicas	233	377	269	394	454	652	22
em	270	377	283	394	454	652	22
Educação,	285	377	329	394	454	652	22
Rio	330	377	345	394	454	652	22
de	347	377	357	394	454	652	22
Janeiro,	359	377	390	394	454	652	22
v.	391	377	398	394	454	652	22
25,	57	389	69	406	454	652	22
n.	70	389	78	406	454	652	22
97,	79	389	91	406	454	652	22
p.	92	389	100	406	454	652	22
897-917,	101	389	136	406	454	652	22
oct/dic.	138	389	167	406	454	652	22
2017.	168	389	190	406	454	652	22
https://doi.org/10.1590/s0104-40362017002501180	191	389	397	406	454	652	22
OLIVEIRA,	57	403	109	421	454	652	22
G.;	110	403	123	421	454	652	22
CAMINHA,	125	403	179	421	454	652	22
I.;	181	403	189	421	454	652	22
FREITAS,	191	403	235	421	454	652	22
C.	236	403	246	421	454	652	22
Relaciones	248	403	290	421	454	652	22
de	292	403	301	421	454	652	22
convivencia	303	403	349	421	454	652	22
y	351	403	356	421	454	652	22
principios	357	403	397	421	454	652	22
de	57	415	66	433	454	652	22
justicia:	68	415	98	433	454	652	22
la	99	415	106	433	454	652	22
educación	108	415	147	433	454	652	22
moral	149	415	171	433	454	652	22
en	173	415	183	433	454	652	22
la	185	415	191	433	454	652	22
escuela.	193	415	223	433	454	652	22
Revista	224	415	255	433	454	652	22
Semestral	256	415	297	433	454	652	22
da	299	415	309	433	454	652	22
Associação	310	415	356	433	454	652	22
Brasileira	357	415	397	433	454	652	22
de	57	427	67	445	454	652	22
Psicologia	68	427	112	445	454	652	22
Escolar	114	427	145	445	454	652	22
e	147	427	151	445	454	652	22
Educacional,	153	427	208	445	454	652	22
Campinas,	210	427	253	445	454	652	22
v.	255	427	261	445	454	652	22
14,	262	427	275	445	454	652	22
n.	277	427	285	445	454	652	22
2,	286	427	294	445	454	652	22
p.	295	427	303	445	454	652	22
261-270,	304	427	341	445	454	652	22
jun/dic.	342	427	373	445	454	652	22
2010.	375	427	398	445	454	652	22
PULLA,	57	442	93	459	454	652	22
J.	95	442	101	459	454	652	22
La	104	442	115	459	454	652	22
práctica	118	442	149	459	454	652	22
de	152	442	162	459	454	652	22
valores	165	442	192	459	454	652	22
y	195	442	199	459	454	652	22
su	203	442	211	459	454	652	22
incidencia	214	442	255	459	454	652	22
en	258	442	268	459	454	652	22
la	271	442	278	459	454	652	22
convivencia	281	442	327	459	454	652	22
escolar.	330	442	359	459	454	652	22
Dilemas	362	442	397	459	454	652	22
Contemporáneos:	57	454	132	471	454	652	22
Educación,	134	454	182	471	454	652	22
Política	183	454	216	471	454	652	22
y	218	454	222	471	454	652	22
Valores,	224	454	257	471	454	652	22
ano	259	454	274	471	454	652	22
7,	276	454	284	471	454	652	22
n.	286	454	293	471	454	652	22
2,	295	454	303	471	454	652	22
p.	305	454	312	471	454	652	22
1-20,	314	454	335	471	454	652	22
ene.	337	454	354	471	454	652	22
2017.	355	454	378	471	454	652	22
SANDOVAL,	57	469	116	486	454	652	22
M.	118	469	130	486	454	652	22
Convivencia	132	469	182	486	454	652	22
y	184	469	189	486	454	652	22
clima	191	469	213	486	454	652	22
escolar:	216	469	245	486	454	652	22
claves	248	469	271	486	454	652	22
de	273	469	283	486	454	652	22
la	285	469	292	486	454	652	22
gestión	295	469	324	486	454	652	22
del	326	469	338	486	454	652	22
conocimiento.	341	469	398	486	454	652	22
Última	57	481	87	498	454	652	22
Década,	89	481	123	498	454	652	22
Santiago,	125	481	162	498	454	652	22
v.	164	481	170	498	454	652	22
22,	172	481	184	498	454	652	22
n.	186	481	194	498	454	652	22
41,	196	481	208	498	454	652	22
p.	210	481	218	498	454	652	22
153-178,	219	481	256	498	454	652	22
dic.	258	481	272	498	454	652	22
2014.	274	481	297	498	454	652	22
https://doi.org/10.4067/	299	481	397	498	454	652	22
S0718-22362014000200007	57	493	171	510	454	652	22
SOTO,	57	508	88	525	454	652	22
H.;	91	508	105	525	454	652	22
TRUCCO,	107	508	154	525	454	652	22
D.	157	508	167	525	454	652	22
Inclusión	170	508	208	525	454	652	22
y	212	508	216	525	454	652	22
contextos	219	508	258	525	454	652	22
de	261	508	271	525	454	652	22
violencia‖.	274	508	317	525	454	652	22
In:	320	508	332	525	454	652	22
TRUCCO,	334	508	381	525	454	652	22
D.;	384	508	397	525	454	652	22
ULLMANN,	57	520	113	537	454	652	22
H.	115	520	126	537	454	652	22
(org.).	128	520	153	537	454	652	22
Juventud:	155	520	196	537	454	652	22
realidades	198	520	238	537	454	652	22
y	240	520	245	537	454	652	22
retos	247	520	267	537	454	652	22
para	269	520	286	537	454	652	22
un	289	520	299	537	454	652	22
desarrollo	302	520	341	537	454	652	22
con	344	520	358	537	454	652	22
igualdad.	361	520	398	537	454	652	22
Santiago:	57	532	94	549	454	652	22
Naciones	97	532	134	549	454	652	22
Unidas,	136	532	167	549	454	652	22
2015.	169	532	191	549	454	652	22
TENTI	57	547	89	564	454	652	22
FANFANI,	92	547	140	564	454	652	22
E.	143	547	152	564	454	652	22
La	155	547	166	564	454	652	22
condición	168	547	210	564	454	652	22
docente:	213	547	249	564	454	652	22
análisis	252	547	281	564	454	652	22
comparado	284	547	328	564	454	652	22
de	332	547	341	564	454	652	22
la	344	547	351	564	454	652	22
Argentina,	354	547	398	564	454	652	22
Brasil,	57	559	82	576	454	652	22
Perú	84	559	103	576	454	652	22
y	105	559	110	576	454	652	22
Uruguay.	112	559	148	576	454	652	22
Buenos	150	559	180	576	454	652	22
Aires:	182	559	206	576	454	652	22
Siglo	208	559	229	576	454	652	22
XXI,	232	559	252	576	454	652	22
2005.	253	559	276	576	454	652	22
TRUCCO,	57	574	104	591	454	652	22
D.;	107	574	120	591	454	652	22
INOSTROZA,	123	574	189	591	454	652	22
P.	192	574	199	591	454	652	22
Las	202	574	218	591	454	652	22
violencias	220	574	263	591	454	652	22
en	266	574	276	591	454	652	22
el	279	574	286	591	454	652	22
espacio	289	574	320	591	454	652	22
escolar.	323	574	356	591	454	652	22
Santiago:	359	574	397	591	454	652	22
Naciones	57	586	94	603	454	652	22
Unidas,	96	586	127	603	454	652	22
2017.	129	586	152	603	454	652	22
22	37	616	46	626	454	652	22
Revista	203	616	228	626	454	652	22
Brasileira	230	616	262	626	454	652	22
de	264	616	272	626	454	652	22
Educação	274	616	317	626	454	652	22
v.	319	616	325	626	454	652	22
26	327	616	336	626	454	652	22
e2600082021	340	616	397	626	454	652	22
Percepción	125	31	163	41	454	652	23
de	165	31	173	41	454	652	23
estudiantes	175	31	215	41	454	652	23
y	217	31	220	41	454	652	23
profesores	222	31	258	41	454	652	23
jefes	260	31	276	41	454	652	23
sobre	278	31	297	41	454	652	23
la	299	31	305	41	454	652	23
eficacia	307	31	333	41	454	652	23
de	335	31	343	41	454	652	23
sanciones	345	31	379	41	454	652	23
formativas	381	31	417	41	454	652	23
VISCARDI,	57	54	109	71	454	652	23
N.	111	54	121	71	454	652	23
Adolescencia	123	54	176	71	454	652	23
y	178	54	183	71	454	652	23
cultura	186	54	213	71	454	652	23
política	216	54	246	71	454	652	23
en	248	54	258	71	454	652	23
cuestión:	260	54	296	71	454	652	23
Vida	298	54	318	71	454	652	23
cotidiana,	320	54	360	71	454	652	23
derechos	362	54	397	71	454	652	23
políticos	57	66	92	83	454	652	23
y	96	66	101	83	454	652	23
convivencia	105	66	153	83	454	652	23
en	157	66	167	83	454	652	23
los	171	66	182	83	454	652	23
centros	186	66	216	83	454	652	23
educativos.	220	66	267	83	454	652	23
Revista	270	66	303	83	454	652	23
de	306	66	316	83	454	652	23
Ciencias	319	66	356	83	454	652	23
Sociales,	359	66	398	83	454	652	23
Montevideo,	57	78	109	95	454	652	23
v.	112	78	119	95	454	652	23
30,	121	78	134	95	454	652	23
n.	137	78	145	95	454	652	23
41,	148	78	161	95	454	652	23
p.	164	78	171	95	454	652	23
127-158,	174	78	212	95	454	652	23
jul./dic.	215	78	247	95	454	652	23
2017.	250	78	273	95	454	652	23
https://doi.org/10.26489/rvs.	276	78	397	95	454	652	23
v30i41.7	57	90	91	107	454	652	23
WEBER,	57	105	97	122	454	652	23
M.	100	105	112	122	454	652	23
Economía	115	105	159	122	454	652	23
y	162	105	166	122	454	652	23
sociedad:	169	105	209	122	454	652	23
Esbozo	212	105	243	122	454	652	23
de	246	105	256	122	454	652	23
sociología	259	105	300	122	454	652	23
compreensiva.	303	105	361	122	454	652	23
México:	364	105	397	122	454	652	23
Fondo	57	117	83	134	454	652	23
de	85	117	95	134	454	652	23
Cultura	97	117	128	134	454	652	23
Económica,	131	117	179	134	454	652	23
2002.	181	117	203	134	454	652	23
SOBRE	57	145	92	160	454	652	23
EL	95	145	108	160	454	652	23
AUTOR	111	145	145	160	454	652	23
Jonathan	109	172	155	189	454	652	23
Andrades-Moya	159	172	238	189	454	652	23
es	242	172	250	189	454	652	23
magíster	255	172	292	189	454	652	23
en	296	172	306	189	454	652	23
educación,	310	172	356	189	454	652	23
mención	360	172	397	189	454	652	23
currículum	85	184	129	201	454	652	23
y	132	184	137	201	454	652	23
administración	140	184	200	201	454	652	23
por	204	184	217	201	454	652	23
la	221	184	228	201	454	652	23
Universidad	231	184	280	201	454	652	23
Católica	283	184	317	201	454	652	23
del	321	184	333	201	454	652	23
Maule	336	184	362	201	454	652	23
(Chile).	366	184	398	201	454	652	23
Profesor	85	196	119	213	454	652	23
de	121	196	131	213	454	652	23
la	133	196	140	213	454	652	23
misma	142	196	169	213	454	652	23
institución.	172	196	217	213	454	652	23
E-mail:	85	208	116	225	454	652	23
jandradesmoya@gmail.com	118	208	228	225	454	652	23
Conflicto	68	254	104	269	454	652	23
de	106	254	115	269	454	652	23
intereses:	117	254	152	269	454	652	23
El	154	254	162	269	454	652	23
autor	165	254	184	269	454	652	23
no	186	254	195	269	454	652	23
presenta	197	254	227	269	454	652	23
conflitos	230	254	260	269	454	652	23
de	263	254	271	269	454	652	23
intereses.	274	254	307	269	454	652	23
Financiamento:	68	272	128	287	454	652	23
Proyecto	130	272	162	287	454	652	23
Fondecyt	164	272	197	287	454	652	23
1180238.	200	272	233	287	454	652	23
Recibido	285	300	318	317	454	652	23
el	320	300	326	317	454	652	23
2	328	300	333	317	454	652	23
de	335	300	344	317	454	652	23
abril	346	300	364	317	454	652	23
de	366	300	375	317	454	652	23
2020	377	300	397	317	454	652	23
Aprobado	278	312	314	329	454	652	23
el	316	312	322	329	454	652	23
15	324	312	334	329	454	652	23
de	337	312	345	329	454	652	23
julio	347	312	364	329	454	652	23
de	366	312	375	329	454	652	23
2020	377	312	397	329	454	652	23
©	125	579	130	588	454	652	23
2021	132	579	147	588	454	652	23
Associação	148	579	179	588	454	652	23
Nacional	181	579	205	588	454	652	23
de	206	579	213	588	454	652	23
Pós-Graduação	215	579	257	588	454	652	23
e	258	579	262	588	454	652	23
Pesquisa	263	579	288	588	454	652	23
em	290	579	298	588	454	652	23
Educação	300	579	327	588	454	652	23
–	328	579	332	588	454	652	23
ANPEd	334	579	352	588	454	652	23
Este	100	589	112	597	454	652	23
es	114	589	120	597	454	652	23
un	122	589	129	597	454	652	23
artículo	130	589	151	597	454	652	23
de	153	589	159	597	454	652	23
acceso	161	589	180	597	454	652	23
abierto	182	589	201	597	454	652	23
distribuido	203	589	232	597	454	652	23
en	234	589	241	597	454	652	23
términos	242	589	266	597	454	652	23
de	268	589	275	597	454	652	23
licencia	277	589	297	597	454	652	23
Creative	299	589	321	597	454	652	23
Commons.	323	589	352	597	454	652	23
Revista	57	616	81	626	454	652	23
Brasileira	83	616	115	626	454	652	23
de	117	616	126	626	454	652	23
Educação	128	616	171	626	454	652	23
v.	173	616	178	626	454	652	23
26	180	616	189	626	454	652	23
e2600082021	193	616	250	626	454	652	23
23	407	616	417	626	454	652	23
