ISSN	57	37	76	46	595	842	1
en	78	37	87	46	595	842	1
línea	89	37	107	46	595	842	1
1688-4221	109	37	148	46	595	842	1
Ciencias	340	37	371	46	595	842	1
Psicológicas	374	37	419	46	595	842	1
enero-junio	421	37	462	46	595	842	1
2021;	464	37	485	46	595	842	1
15(1):	487	37	509	46	595	842	1
e-2555	511	37	536	46	595	842	1
doi:	381	48	395	56	595	842	1
https://doi.org/10.22235/cp.v15i1.2555	397	48	538	56	595	842	1
___________________________________________________________________________________________________________	57	58	538	66	595	842	1
Las	93	74	111	85	595	842	1
pandemias	114	74	170	85	595	842	1
precedentes	173	74	233	85	595	842	1
a	236	74	242	85	595	842	1
la	245	74	255	85	595	842	1
COVID-19:	258	74	318	85	595	842	1
de	321	74	333	85	595	842	1
la	336	74	345	85	595	842	1
peste	348	74	374	85	595	842	1
de	377	74	389	85	595	842	1
Atenas	392	74	427	85	595	842	1
a	430	74	436	85	595	842	1
la	439	74	449	85	595	842	1
peste	452	74	478	85	595	842	1
rosa	481	74	503	85	595	842	1
From	70	101	99	112	595	842	1
the	102	101	118	112	595	842	1
Athens's	121	101	165	112	595	842	1
plague	168	101	202	112	595	842	1
to	205	101	215	112	595	842	1
the	218	101	234	112	595	842	1
pink	237	101	260	112	595	842	1
plague:	263	101	301	112	595	842	1
the	304	101	320	112	595	842	1
history	323	101	359	112	595	842	1
of	362	101	372	112	595	842	1
pandemics	375	101	430	112	595	842	1
before	433	101	466	112	595	842	1
COVID-19	469	101	525	112	595	842	1
As	118	129	131	140	595	842	1
pandemias	134	129	189	140	595	842	1
anteriores	192	129	244	140	595	842	1
à	247	129	253	140	595	842	1
COVID-19:	256	129	316	140	595	842	1
da	319	129	332	140	595	842	1
peste	335	129	361	140	595	842	1
de	364	129	376	140	595	842	1
Atenas	379	129	414	140	595	842	1
à	417	129	423	140	595	842	1
peste	426	129	452	140	595	842	1
rosa	455	129	477	140	595	842	1
Marcelo	152	157	193	167	595	842	1
Rodríguez	196	157	247	167	595	842	1
Ceberio,	250	157	291	167	595	842	1
ORCID	294	157	331	167	595	842	1
0000-0002-4671-440X	334	157	443	167	595	842	1
Universidad	172	184	231	195	595	842	1
de	234	184	245	195	595	842	1
Flores.	248	184	283	195	595	842	1
Escuela	286	184	324	195	595	842	1
Sistémica	327	184	372	195	595	842	1
Argentina	375	184	424	195	595	842	1
Palabras	57	336	101	347	595	842	1
clave:	104	336	133	347	595	842	1
COVID-19;	136	336	193	347	595	842	1
pandemia;	196	336	246	347	595	842	1
pestes;	249	336	282	347	595	842	1
epidemias;	285	336	337	347	595	842	1
contexto	340	336	381	347	595	842	1
Keywords:	57	488	109	499	595	842	1
COVID-19;	112	488	169	499	595	842	1
pandemic;	172	488	222	499	595	842	1
plagues;	225	488	265	499	595	842	1
epidemics;	268	488	320	499	595	842	1
context	323	488	358	499	595	842	1
Palavras-chave:	57	640	137	650	595	842	1
COVID-19;	140	640	197	650	595	842	1
pandemia;	200	640	250	650	595	842	1
pragas;	253	640	288	650	595	842	1
epidemias;	291	640	343	650	595	842	1
contexto	346	640	387	650	595	842	1
Recibido:	57	681	103	692	595	842	1
31/08/2020	106	681	161	692	595	842	1
Aceptado:	429	681	478	692	595	842	1
24/03/2021	481	681	536	692	595	842	1
Esta	144	763	158	770	595	842	1
obra	160	763	174	770	595	842	1
está	176	763	189	770	595	842	1
bajo	191	763	205	770	595	842	1
una	207	763	218	770	595	842	1
licencia	220	763	245	770	595	842	1
de	247	763	255	770	595	842	1
Creative	257	763	284	770	595	842	1
Commons	286	763	319	770	595	842	1
Reconocimiento	321	763	373	770	595	842	1
4.0	375	763	385	770	595	842	1
Internacional	387	763	429	770	595	842	1
1	294	782	300	793	595	842	1
Ciencias	57	37	88	46	595	842	2
Psicológicas	90	37	135	46	595	842	2
enero-junio	137	37	179	46	595	842	2
2021;	181	37	201	46	595	842	2
15(1):	204	37	226	46	595	842	2
e-2555	228	37	253	46	595	842	2
Rodríguez	463	37	501	46	595	842	2
Ceberio	503	37	532	46	595	842	2
__________________________________________________________________________________________________________	57	48	534	56	595	842	2
Cómo	57	74	86	85	595	842	2
citar:	89	74	114	85	595	842	2
Rodríguez	57	88	107	98	595	842	2
Ceberio,	110	88	151	98	595	842	2
M.	155	88	168	98	595	842	2
(2021).	172	88	207	98	595	842	2
Las	210	88	227	98	595	842	2
pandemias	231	88	282	98	595	842	2
precedentes	285	88	342	98	595	842	2
a	345	88	351	98	595	842	2
la	354	88	363	98	595	842	2
COVID-19:	366	88	423	98	595	842	2
de	427	88	438	98	595	842	2
la	441	88	450	98	595	842	2
peste	454	88	478	98	595	842	2
de	482	88	493	98	595	842	2
Atenas	496	88	530	98	595	842	2
a	533	88	538	98	595	842	2
la	57	101	65	112	595	842	2
peste	68	101	93	112	595	842	2
rosa.	96	101	119	112	595	842	2
Ciencias	122	101	164	112	595	842	2
Psicológicas,	167	101	231	112	595	842	2
15(1),	234	101	263	112	595	842	2
e-2555.	266	101	303	112	595	842	2
doi:	306	101	324	112	595	842	2
https://doi.org/10.22235/cp.v15i1.2555	327	101	515	112	595	842	2
_______	57	129	99	140	595	842	2
Correspondencia:	57	142	129	151	595	842	2
Marcelo	136	142	170	151	595	842	2
Rodríguez	177	142	218	151	595	842	2
Ceberio.	225	142	260	151	595	842	2
Universidad	267	142	316	151	595	842	2
de	323	142	332	151	595	842	2
Flores.	339	142	368	151	595	842	2
Escuela	375	142	406	151	595	842	2
Sistémica	413	142	452	151	595	842	2
Argentina.	458	142	501	151	595	842	2
E-mail:	508	142	538	151	595	842	2
marceloceberio@hotmaill.com	57	154	181	163	595	842	2
Introducción:	201	207	272	218	595	842	2
crisis,	275	207	304	218	595	842	2
sociedad	307	207	351	218	595	842	2
y	354	207	360	218	595	842	2
pestes	363	207	394	218	595	842	2
Las	92	235	109	246	595	842	2
crisis	115	235	140	246	595	842	2
constituyen	145	235	200	246	595	842	2
oportunidades	206	235	274	246	595	842	2
para	279	235	299	246	595	842	2
crecer	304	235	334	246	595	842	2
a	339	235	344	246	595	842	2
pesar	349	235	375	246	595	842	2
de	380	235	391	246	595	842	2
que	396	235	414	246	595	842	2
generan	419	235	457	246	595	842	2
en	462	235	473	246	595	842	2
los	478	235	492	246	595	842	2
sistemas	498	235	538	246	595	842	2
revoluciones	57	249	118	259	595	842	2
a	121	249	126	259	595	842	2
múltiples	128	249	173	259	595	842	2
niveles:	176	249	213	259	595	842	2
una	215	249	233	259	595	842	2
gran	235	249	257	259	595	842	2
masa	259	249	284	259	595	842	2
de	286	249	298	259	595	842	2
entropía	300	249	340	259	595	842	2
que	342	249	359	259	595	842	2
desordena	362	249	411	259	595	842	2
el	413	249	422	259	595	842	2
statu	424	249	447	259	595	842	2
quo.	450	249	471	259	595	842	2
Son	473	249	492	259	595	842	2
definidas	494	249	538	259	595	842	2
como	57	262	83	273	595	842	2
un	89	262	101	273	595	842	2
estado	107	262	138	273	595	842	2
de	144	262	156	273	595	842	2
máxima	162	262	200	273	595	842	2
tensión	206	262	241	273	595	842	2
que	247	262	264	273	595	842	2
rompe	270	262	301	273	595	842	2
con	307	262	324	273	595	842	2
la	330	262	339	273	595	842	2
estabilidad	345	262	397	273	595	842	2
de	403	262	415	273	595	842	2
un	421	262	433	273	595	842	2
sistema	439	262	475	273	595	842	2
(Ceberio	481	262	523	273	595	842	2
&	529	262	538	273	595	842	2
Watzlawick,	57	276	117	287	595	842	2
1998).	120	276	151	287	595	842	2
Si	92	290	102	301	595	842	2
bien	106	290	127	301	595	842	2
hay	130	290	148	301	595	842	2
crisis	151	290	177	301	595	842	2
que	181	290	198	301	595	842	2
siguen	202	290	233	301	595	842	2
el	237	290	245	301	595	842	2
libreto	249	290	281	301	595	842	2
evolutivo	284	290	330	301	595	842	2
de	333	290	345	301	595	842	2
la	349	290	357	301	595	842	2
vida,	361	290	385	301	595	842	2
hay	389	290	406	301	595	842	2
situaciones	410	290	463	301	595	842	2
críticas	467	290	501	301	595	842	2
que	505	290	522	301	595	842	2
no	526	290	538	301	595	842	2
son	57	304	73	315	595	842	2
esperables:	76	304	129	315	595	842	2
fenómenos	132	304	185	315	595	842	2
naturales	187	304	231	315	595	842	2
como	233	304	260	315	595	842	2
terremotos	263	304	314	315	595	842	2
y	317	304	323	315	595	842	2
tsunamis,	326	304	371	315	595	842	2
o	374	304	380	315	595	842	2
muertes	383	304	421	315	595	842	2
en	423	304	435	315	595	842	2
ciclos	437	304	466	315	595	842	2
evolutivos	468	304	518	315	595	842	2
que	521	304	538	315	595	842	2
no	57	318	69	328	595	842	2
se	72	318	82	328	595	842	2
esperan,	85	318	124	328	595	842	2
pandemias	127	318	179	328	595	842	2
y	182	318	188	328	595	842	2
epidemias,	191	318	242	328	595	842	2
accidentes,	245	318	298	328	595	842	2
etc.	301	318	318	328	595	842	2
(Hoffman,	321	318	372	328	595	842	2
1987).	375	318	406	328	595	842	2
Por	409	318	426	328	595	842	2
lo	429	318	438	328	595	842	2
tanto,	441	318	468	328	595	842	2
la	471	318	480	328	595	842	2
pandemia	483	318	529	328	595	842	2
y	532	318	538	328	595	842	2
la	57	331	65	342	595	842	2
consecuente	69	331	128	342	595	842	2
cuarentena	132	331	184	342	595	842	2
que	187	331	205	342	595	842	2
estamos	208	331	247	342	595	842	2
viviendo	251	331	293	342	595	842	2
–así	297	329	316	342	595	842	2
declarada	320	331	366	342	595	842	2
por	370	331	386	342	595	842	2
la	389	331	398	342	595	842	2
Organización	402	331	466	342	595	842	2
Mundial	470	331	511	342	595	842	2
de	515	331	526	342	595	842	2
la	530	331	538	342	595	842	2
Salud	57	345	84	356	595	842	2
(OMS)–	89	345	129	356	595	842	2
es	134	345	144	356	595	842	2
una	148	345	166	356	595	842	2
situación	170	345	214	356	595	842	2
que	218	345	236	356	595	842	2
se	240	345	250	356	595	842	2
engloba	255	345	293	356	595	842	2
dentro	298	345	329	356	595	842	2
del	334	345	348	356	595	842	2
segundo	353	345	393	356	595	842	2
grupo	398	345	426	356	595	842	2
(Pérez	430	345	461	356	595	842	2
Abreu,	466	345	499	356	595	842	2
Gómez	504	345	538	356	595	842	2
Tejeda,	57	359	92	370	595	842	2
&	95	359	104	370	595	842	2
Dieguez	107	359	147	370	595	842	2
Guach,	150	359	184	370	595	842	2
2020;	187	359	214	370	595	842	2
Trilla,	217	359	246	370	595	842	2
2020).	249	359	280	370	595	842	2
Tengamos	282	359	332	370	595	842	2
en	335	359	346	370	595	842	2
cuenta	349	359	380	370	595	842	2
la	383	359	392	370	595	842	2
diferencia,	394	359	445	370	595	842	2
puesto	448	359	479	370	595	842	2
que	482	359	499	370	595	842	2
la	502	359	510	370	595	842	2
crisis	513	359	538	370	595	842	2
disruptiva	57	373	105	384	595	842	2
primera	109	373	146	384	595	842	2
es	150	373	160	384	595	842	2
la	163	373	172	384	595	842	2
pandemia	176	373	222	384	595	842	2
en	226	373	237	384	595	842	2
sí	241	373	249	384	595	842	2
misma	253	373	285	384	595	842	2
que	289	373	306	384	595	842	2
acarrea	310	373	345	384	595	842	2
miedo	348	373	378	384	595	842	2
al	382	373	391	384	595	842	2
contagio,	395	373	439	384	595	842	2
angustia	443	373	483	384	595	842	2
y	486	373	492	384	595	842	2
ansiedad	496	373	538	384	595	842	2
(Ceberio,	57	387	102	397	595	842	2
2020a)	109	387	142	397	595	842	2
y	149	387	155	397	595	842	2
la	162	387	171	397	595	842	2
cuarentena	178	387	230	397	595	842	2
que	237	387	255	397	595	842	2
como	262	387	288	397	595	842	2
método	296	387	332	397	595	842	2
protector	339	387	382	397	595	842	2
produce	389	387	428	397	595	842	2
niveles	435	387	469	397	595	842	2
ansiogénicos	476	387	538	397	595	842	2
importantes	57	400	113	411	595	842	2
a	116	400	122	411	595	842	2
los	125	400	139	411	595	842	2
que	142	400	159	411	595	842	2
se	162	400	172	411	595	842	2
asocia	175	400	205	411	595	842	2
la	208	400	217	411	595	842	2
incertidumbre	220	400	287	411	595	842	2
(Ceberio,	290	400	335	411	595	842	2
2020b).	338	400	375	411	595	842	2
Una	92	414	112	425	595	842	2
epidemia	115	414	159	425	595	842	2
se	163	414	173	425	595	842	2
refiere	176	414	207	425	595	842	2
a	211	414	216	425	595	842	2
cualquier	219	414	264	425	595	842	2
enfermedad	267	414	324	425	595	842	2
que	327	414	344	425	595	842	2
se	348	414	358	425	595	842	2
transmite	361	414	406	425	595	842	2
en	409	414	420	425	595	842	2
una	424	414	441	425	595	842	2
población	444	414	492	425	595	842	2
de	495	414	506	425	595	842	2
forma	510	414	538	425	595	842	2
activa	57	428	85	439	595	842	2
y	90	428	96	439	595	842	2
escapa	100	428	132	439	595	842	2
al	137	428	146	439	595	842	2
control	150	428	184	439	595	842	2
socio-sanitario	189	428	259	439	595	842	2
(de	264	428	279	439	595	842	2
Rezende,	284	428	328	439	595	842	2
1998).	333	428	364	439	595	842	2
Las	368	428	386	439	595	842	2
pandemias	390	428	441	439	595	842	2
históricas	446	428	492	439	595	842	2
han	496	428	514	439	595	842	2
sido	518	428	538	439	595	842	2
verdaderas	57	442	109	453	595	842	2
crisis	112	442	138	453	595	842	2
que	141	442	159	453	595	842	2
han	162	442	179	453	595	842	2
devastado	183	442	231	453	595	842	2
diferentes	235	442	282	453	595	842	2
contextos	286	442	332	453	595	842	2
de	335	442	347	453	595	842	2
la	350	442	359	453	595	842	2
humanidad,	363	442	419	453	595	842	2
tanto	422	442	446	453	595	842	2
es	450	442	460	453	595	842	2
así	464	442	477	453	595	842	2
que	481	442	498	453	595	842	2
algunas	502	442	538	453	595	842	2
de	57	456	68	466	595	842	2
ellas	70	456	92	466	595	842	2
han	95	456	112	466	595	842	2
eliminado	115	456	162	466	595	842	2
a	165	456	170	466	595	842	2
más	173	456	192	466	595	842	2
personas	194	456	236	466	595	842	2
que	239	456	256	466	595	842	2
las	259	456	272	466	595	842	2
guerras	274	456	310	466	595	842	2
mundiales	312	456	361	466	595	842	2
(Esparza,	364	456	409	466	595	842	2
2016;	411	456	438	466	595	842	2
Portal	441	456	470	466	595	842	2
de	472	456	483	466	595	842	2
la	486	456	494	466	595	842	2
Historia,	497	456	538	466	595	842	2
2020;	57	469	84	480	595	842	2
Villamil	87	469	127	480	595	842	2
Jiménez,	130	469	172	480	595	842	2
2013).	175	469	206	480	595	842	2
Desde	209	469	239	480	595	842	2
la	242	469	250	480	595	842	2
antigüedad	253	469	306	480	595	842	2
hasta	308	469	333	480	595	842	2
hoy	336	469	354	480	595	842	2
han	357	469	374	480	595	842	2
dejado	377	469	409	480	595	842	2
una	412	469	429	480	595	842	2
secuela	432	469	467	480	595	842	2
de	470	469	481	480	595	842	2
efectos	484	469	518	480	595	842	2
que	521	469	538	480	595	842	2
signan	57	483	88	494	595	842	2
la	91	483	100	494	595	842	2
construcción	103	483	164	494	595	842	2
de	167	483	178	494	595	842	2
una	181	483	198	494	595	842	2
nueva	201	483	230	494	595	842	2
historia.	233	483	272	494	595	842	2
En	275	483	288	494	595	842	2
la	291	483	300	494	595	842	2
actualidad	303	483	352	494	595	842	2
estamos	355	483	394	494	595	842	2
en	397	483	408	494	595	842	2
presencia	411	483	456	494	595	842	2
y	459	483	465	494	595	842	2
somos	468	483	499	494	595	842	2
testigos	502	483	538	494	595	842	2
de	57	497	68	508	595	842	2
una	71	497	88	508	595	842	2
de	91	497	103	508	595	842	2
esas	106	497	126	508	595	842	2
pandemias:	129	497	183	508	595	842	2
la	186	497	195	508	595	842	2
COVID-19.	198	497	255	508	595	842	2
Las	57	525	75	535	595	842	2
pestes	78	525	107	535	595	842	2
mortíferas	110	525	161	535	595	842	2
En	92	538	105	549	595	842	2
ese	110	538	125	549	595	842	2
momento,	129	538	178	549	595	842	2
a	182	538	187	549	595	842	2
todas	191	538	217	549	595	842	2
las	221	538	234	549	595	842	2
plagas	238	538	269	549	595	842	2
se	273	538	283	549	595	842	2
les	288	538	301	549	595	842	2
daba	305	538	328	549	595	842	2
el	332	538	341	549	595	842	2
nombre	345	538	381	549	595	842	2
de	386	538	397	549	595	842	2
peste.	401	538	429	549	595	842	2
En	433	538	447	549	595	842	2
la	451	538	459	549	595	842	2
Grecia	464	538	496	549	595	842	2
antigua,	500	538	538	549	595	842	2
Hipócrates	57	552	109	563	595	842	2
(460	113	552	135	563	595	842	2
a.	140	552	148	563	595	842	2
C.-370	153	552	186	563	595	842	2
a.	191	552	199	563	595	842	2
C.)	204	552	219	563	595	842	2
consideró	223	552	270	563	595	842	2
que	275	552	292	563	595	842	2
la	297	552	305	563	595	842	2
peste	310	552	335	563	595	842	2
era	340	552	354	563	595	842	2
una	359	552	376	563	595	842	2
enfermedad	381	552	437	563	595	842	2
que	442	552	459	563	595	842	2
aparecía	464	552	504	563	595	842	2
en	509	552	520	563	595	842	2
las	525	552	538	563	595	842	2
estaciones	57	566	106	577	595	842	2
cálidas	109	566	142	577	595	842	2
y	145	566	151	577	595	842	2
húmedas	154	566	197	577	595	842	2
(Giménez,	200	566	250	577	595	842	2
&	253	566	263	577	595	842	2
Pardo,	266	566	297	577	595	842	2
2018).	300	566	331	577	595	842	2
La	92	580	105	591	595	842	2
peste	108	580	132	591	595	842	2
de	135	580	147	591	595	842	2
Atenas	150	580	183	591	595	842	2
(430-426	186	580	230	591	595	842	2
a.	233	580	242	591	595	842	2
C.)	245	580	260	591	595	842	2
fue	263	580	278	591	595	842	2
realmente	281	580	328	591	595	842	2
caótica	331	580	365	591	595	842	2
y	368	580	374	591	595	842	2
devastó	377	580	414	591	595	842	2
al	417	580	426	591	595	842	2
mundo	429	580	462	591	595	842	2
griego	465	580	496	591	595	842	2
en	499	580	510	591	595	842	2
todas	513	580	538	591	595	842	2
sus	57	594	72	604	595	842	2
dimensiones.	75	594	138	604	595	842	2
Se	141	594	153	604	595	842	2
cree	156	594	176	604	595	842	2
que	179	594	196	604	595	842	2
llegó	199	594	223	604	595	842	2
desde	226	594	254	604	595	842	2
Etiopía	257	594	291	604	595	842	2
(África)	294	594	333	604	595	842	2
a	336	594	341	604	595	842	2
Atenas	344	594	378	604	595	842	2
en	381	594	392	604	595	842	2
los	395	594	409	604	595	842	2
barcos	412	594	444	604	595	842	2
de	447	594	458	604	595	842	2
mercancías	461	594	515	604	595	842	2
y	518	594	524	604	595	842	2
de	527	594	538	604	595	842	2
guerra.	57	607	90	618	595	842	2
Los	95	607	113	618	595	842	2
autores	118	607	153	618	595	842	2
más	158	607	177	618	595	842	2
antiguos	182	607	223	618	595	842	2
consideraban	228	607	291	618	595	842	2
a	296	607	301	618	595	842	2
esta	306	607	325	618	595	842	2
enfermedad	330	607	386	618	595	842	2
como	391	607	418	618	595	842	2
una	423	607	440	618	595	842	2
afección	445	607	486	618	595	842	2
de	491	607	502	618	595	842	2
origen	507	607	538	618	595	842	2
divino,	57	621	90	632	595	842	2
que	94	621	111	632	595	842	2
se	114	621	124	632	595	842	2
transmitía	127	621	175	632	595	842	2
por	178	621	194	632	595	842	2
el	197	621	206	632	595	842	2
aire.	209	621	230	632	595	842	2
Las	233	621	250	632	595	842	2
conclusiones	254	621	315	632	595	842	2
actuales	319	621	357	632	595	842	2
de	360	621	372	632	595	842	2
algunas	375	621	411	632	595	842	2
investigaciones	414	621	488	632	595	842	2
coinciden	492	621	538	632	595	842	2
en	57	635	68	646	595	842	2
que	73	635	90	646	595	842	2
puede	94	635	123	646	595	842	2
haberse	128	635	164	646	595	842	2
tratado	169	635	202	646	595	842	2
de	207	635	218	646	595	842	2
la	222	635	231	646	595	842	2
fiebre	236	635	264	646	595	842	2
tifoidea.	268	635	308	646	595	842	2
El	312	635	323	646	595	842	2
resultado	327	635	371	646	595	842	2
de	376	635	387	646	595	842	2
esta	392	635	410	646	595	842	2
epidemia	415	635	459	646	595	842	2
fue	463	635	479	646	595	842	2
que	483	635	500	646	595	842	2
Atenas	505	635	538	646	595	842	2
perdiera	57	649	96	660	595	842	2
un	100	649	112	660	595	842	2
tercio	117	649	144	660	595	842	2
de	148	649	160	660	595	842	2
la	164	649	173	660	595	842	2
población,	177	649	227	660	595	842	2
entre	232	649	256	660	595	842	2
ellos	260	649	283	660	595	842	2
la	287	649	295	660	595	842	2
infantería	300	649	346	660	595	842	2
ateniense	350	649	395	660	595	842	2
y	399	649	405	660	595	842	2
expertos	409	649	450	660	595	842	2
marinos.	454	649	496	660	595	842	2
Pericles	500	649	538	660	595	842	2
también	57	663	95	673	595	842	2
murió	98	663	126	673	595	842	2
a	129	663	134	673	595	842	2
causa	136	663	163	673	595	842	2
de	165	663	177	673	595	842	2
la	179	663	187	673	595	842	2
enfermedad	190	663	246	673	595	842	2
(Giménez	249	663	296	673	595	842	2
&	298	663	308	673	595	842	2
Pardo,	310	663	341	673	595	842	2
2018;	343	663	371	673	595	842	2
Castañeda	373	663	422	673	595	842	2
Guillot	424	663	459	673	595	842	2
&	461	663	470	673	595	842	2
Ramos	472	663	506	673	595	842	2
Serpa,	508	663	538	673	595	842	2
2020).	57	676	88	687	595	842	2
Seguidamente	92	690	160	701	595	842	2
a	164	690	169	701	595	842	2
la	173	690	182	701	595	842	2
peste	185	690	210	701	595	842	2
de	214	690	225	701	595	842	2
Atenas,	229	690	265	701	595	842	2
la	269	690	278	701	595	842	2
peste	282	690	306	701	595	842	2
de	310	690	321	701	595	842	2
Agrigento	325	690	374	701	595	842	2
produjo	378	690	415	701	595	842	2
la	419	690	427	701	595	842	2
misma	431	690	463	701	595	842	2
sintomatología	467	690	538	701	595	842	2
como	57	704	83	715	595	842	2
también	87	704	126	715	595	842	2
la	130	704	138	715	595	842	2
de	142	704	153	715	595	842	2
Siracusa,	157	704	201	715	595	842	2
que	205	704	222	715	595	842	2
sobrevino	226	704	273	715	595	842	2
en	277	704	288	715	595	842	2
el	292	704	301	715	595	842	2
año	305	704	322	715	595	842	2
396	326	704	344	715	595	842	2
a.	348	704	356	715	595	842	2
C,	360	704	371	715	595	842	2
cuando	374	704	409	715	595	842	2
el	413	704	422	715	595	842	2
ejército	425	704	461	715	595	842	2
cartaginés	465	704	514	715	595	842	2
sitió	518	701	538	715	595	842	2
Siracusa,	57	718	100	729	595	842	2
en	103	718	114	729	595	842	2
Italia.	117	718	144	729	595	842	2
La	147	718	159	729	595	842	2
enfermedad	162	718	218	729	595	842	2
diezmó	221	718	256	729	595	842	2
al	259	718	267	729	595	842	2
ejército	270	718	306	729	595	842	2
de	308	718	319	729	595	842	2
soldados	322	718	364	729	595	842	2
cartagineses	366	718	425	729	595	842	2
(Rodríguez,	428	718	484	729	595	842	2
2020).	487	718	518	729	595	842	2
Los	520	718	538	729	595	842	2
síntomas	57	732	99	742	595	842	2
casi	104	732	122	742	595	842	2
idénticos	127	732	170	742	595	842	2
a	175	732	180	742	595	842	2
la	184	732	193	742	595	842	2
mayoría	198	732	237	742	595	842	2
de	241	732	253	742	595	842	2
las	257	732	270	742	595	842	2
“pestes”	275	729	315	742	595	842	2
eran:	319	732	343	742	595	842	2
fiebre,	348	732	379	742	595	842	2
anomalías	383	732	432	742	595	842	2
respiratorias,	436	732	499	742	595	842	2
dolores	503	732	538	742	595	842	2
intercostales,	57	745	120	756	595	842	2
disentería	123	745	169	756	595	842	2
y	172	745	178	756	595	842	2
pústulas	181	745	221	756	595	842	2
en	224	745	235	756	595	842	2
todo	238	745	259	756	595	842	2
el	262	745	271	756	595	842	2
cuerpo.	274	745	310	756	595	842	2
2	294	782	300	793	595	842	2
Las	382	37	395	46	595	842	3
pandemias	397	37	436	46	595	842	3
precedentes	438	37	481	46	595	842	3
a	483	37	487	46	595	842	3
la	489	37	496	46	595	842	3
COVID-19	498	37	538	46	595	842	3
___________________________________________________________________________________________________________	57	48	538	56	595	842	3
Roma	92	74	121	85	595	842	3
también	123	74	162	85	595	842	3
sufrió	164	74	192	85	595	842	3
los	194	74	208	85	595	842	3
embates	211	74	250	85	595	842	3
de	252	74	264	85	595	842	3
la	266	74	275	85	595	842	3
peste	277	74	302	85	595	842	3
Antonina	304	74	349	85	595	842	3
en	351	74	362	85	595	842	3
el	365	74	373	85	595	842	3
siglo	376	74	399	85	595	842	3
II,	401	74	412	85	595	842	3
bajo	415	74	435	85	595	842	3
el	437	74	446	85	595	842	3
gobierno	448	74	491	85	595	842	3
de	493	74	505	85	595	842	3
Marco	507	74	538	85	595	842	3
Aurelio,	57	88	96	98	595	842	3
que	100	88	118	98	595	842	3
fue	122	88	137	98	595	842	3
una	141	88	158	98	595	842	3
de	162	88	173	98	595	842	3
sus	177	88	193	98	595	842	3
víctimas	197	88	237	98	595	842	3
más	241	88	261	98	595	842	3
notables.	265	88	308	98	595	842	3
La	312	88	324	98	595	842	3
peste	328	88	353	98	595	842	3
causaba	357	88	395	98	595	842	3
halitosis	399	88	439	98	595	842	3
y	443	88	449	98	595	842	3
ardor	453	88	478	98	595	842	3
en	482	88	493	98	595	842	3
los	497	88	511	98	595	842	3
ojos,	515	88	538	98	595	842	3
gangrenas,	57	101	108	112	595	842	3
producía	111	101	153	112	595	842	3
mucha	155	101	187	112	595	842	3
sed	190	101	206	112	595	842	3
y	208	101	214	112	595	842	3
quemazón	216	101	266	112	595	842	3
interior,	268	101	306	112	595	842	3
delirios	309	101	345	112	595	842	3
y	347	101	353	112	595	842	3
tos.	356	101	373	112	595	842	3
Las	375	101	392	112	595	842	3
personas	395	101	437	112	595	842	3
se	439	101	449	112	595	842	3
morían	452	101	486	112	595	842	3
en	488	101	499	112	595	842	3
el	502	101	511	112	595	842	3
lapso	513	101	538	112	595	842	3
de	57	115	68	126	595	842	3
diez	70	115	90	126	595	842	3
días	93	115	112	126	595	842	3
(Marcone,	114	115	164	126	595	842	3
2002;	167	115	194	126	595	842	3
Ruiz-Patiño,	196	115	257	126	595	842	3
2020).	259	115	290	126	595	842	3
Esta	292	115	313	126	595	842	3
peste	315	115	340	126	595	842	3
se	342	115	352	126	595	842	3
extendió	355	115	396	126	595	842	3
por	399	115	414	126	595	842	3
toda	417	115	438	126	595	842	3
Italia,	440	115	468	126	595	842	3
llegando	470	115	511	126	595	842	3
hasta	514	115	538	126	595	842	3
las	57	129	70	140	595	842	3
Galias	73	129	104	140	595	842	3
(Buora	107	129	140	140	595	842	3
&	143	129	152	140	595	842	3
Jobst,	155	129	183	140	595	842	3
2002).	186	129	217	140	595	842	3
La	92	143	105	154	595	842	3
peste	107	143	132	154	595	842	3
justiniana	135	143	181	154	595	842	3
toma	184	143	208	154	595	842	3
el	211	143	219	154	595	842	3
nombre	222	143	259	154	595	842	3
porque	262	143	295	154	595	842	3
el	298	143	306	154	595	842	3
emperador	309	143	360	154	595	842	3
Justiniano	363	143	412	154	595	842	3
la	414	143	423	154	595	842	3
padeció	426	143	463	154	595	842	3
y	466	143	472	154	595	842	3
se	474	143	484	154	595	842	3
estima	487	143	518	154	595	842	3
que	521	143	538	154	595	842	3
mató	57	157	81	167	595	842	3
a	84	157	89	167	595	842	3
casi	93	157	112	167	595	842	3
a	115	157	121	167	595	842	3
25	124	157	136	167	595	842	3
millones	140	157	181	167	595	842	3
de	185	157	196	167	595	842	3
personas	199	157	241	167	595	842	3
en	245	157	256	167	595	842	3
el	260	157	268	167	595	842	3
mediterráneo.	272	157	338	167	595	842	3
Entre	342	157	368	167	595	842	3
los	372	157	385	167	595	842	3
síntomas	389	157	432	167	595	842	3
se	435	157	445	167	595	842	3
observaban:	449	157	507	167	595	842	3
fiebre	510	157	538	167	595	842	3
súbita,	57	170	88	181	595	842	3
hinchazones	92	170	151	181	595	842	3
en	154	170	166	181	595	842	3
axilas,	169	170	200	181	595	842	3
músculos	203	170	248	181	595	842	3
y	252	170	258	181	595	842	3
los	261	170	275	181	595	842	3
cartílagos	278	170	325	181	595	842	3
de	328	170	340	181	595	842	3
las	343	170	356	181	595	842	3
orejas.	359	170	391	181	595	842	3
Esta	394	170	415	181	595	842	3
pandemia	418	170	465	181	595	842	3
comenzó	469	170	512	181	595	842	3
en	515	170	526	181	595	842	3
el	530	170	538	181	595	842	3
siglo	57	184	80	195	595	842	3
VI	83	184	96	195	595	842	3
y	99	184	105	195	595	842	3
el	108	184	116	195	595	842	3
epicentro	119	184	164	195	595	842	3
del	167	184	182	195	595	842	3
brote	185	184	209	195	595	842	3
fue	212	184	227	195	595	842	3
Constantinopla	230	184	303	195	595	842	3
(Ortiz,	306	184	338	195	595	842	3
2020).	341	184	372	195	595	842	3
Se	375	184	387	195	595	842	3
cree	390	184	410	195	595	842	3
que	413	184	430	195	595	842	3
esta	433	184	452	195	595	842	3
peste	455	184	479	195	595	842	3
fue	482	184	498	195	595	842	3
causada	500	184	538	195	595	842	3
por	57	198	73	209	595	842	3
una	76	198	93	209	595	842	3
cepa	97	198	119	209	595	842	3
de	122	198	133	209	595	842	3
Yersinia	137	198	177	209	595	842	3
pestis,	180	198	210	209	595	842	3
la	214	198	222	209	595	842	3
misma	226	198	258	209	595	842	3
bacteria	261	198	299	209	595	842	3
causante	302	198	344	209	595	842	3
de	347	198	358	209	595	842	3
la	361	198	370	209	595	842	3
peste	373	198	398	209	595	842	3
bubónica	401	198	445	209	595	842	3
o	449	198	455	209	595	842	3
peste	458	198	483	209	595	842	3
negra,	486	198	516	209	595	842	3
y	519	198	525	209	595	842	3
es	528	198	538	209	595	842	3
una	57	212	74	223	595	842	3
mezcla	78	212	112	223	595	842	3
de	116	212	127	223	595	842	3
varias	131	212	160	223	595	842	3
plagas	164	212	194	223	595	842	3
como	198	212	225	223	595	842	3
la	229	212	237	223	595	842	3
peste	241	212	266	223	595	842	3
bubónica,	270	212	317	223	595	842	3
la	321	212	329	223	595	842	3
viruela	333	212	367	223	595	842	3
o	370	212	376	223	595	842	3
el	380	212	389	223	595	842	3
cólera.	393	212	425	223	595	842	3
Las	429	212	447	223	595	842	3
tres	451	212	468	223	595	842	3
unidas	472	212	503	223	595	842	3
fueron	507	212	538	223	595	842	3
devastadoras,	57	226	122	236	595	842	3
aunque	125	226	159	236	595	842	3
es	162	226	172	236	595	842	3
bastante	175	226	215	236	595	842	3
difícil	218	226	246	236	595	842	3
estimarlo	249	226	294	236	595	842	3
(Cravioto	297	226	343	236	595	842	3
&	346	226	355	236	595	842	3
García,	358	226	393	236	595	842	3
2013a;	396	226	429	236	595	842	3
Rius	432	226	454	236	595	842	3
i	457	226	460	236	595	842	3
Gibert,	463	226	497	236	595	842	3
2019).	500	226	531	236	595	842	3
La	92	239	105	250	595	842	3
peste	107	239	132	250	595	842	3
negra	134	239	161	250	595	842	3
o	163	239	169	250	595	842	3
peste	171	239	196	250	595	842	3
bubónica,fue	198	239	261	250	595	842	3
la	263	239	272	250	595	842	3
pandemia	274	239	321	250	595	842	3
más	323	239	342	250	595	842	3
letal	345	239	365	250	595	842	3
de	368	239	379	250	595	842	3
la	381	239	390	250	595	842	3
historia	392	239	428	250	595	842	3
y	430	239	436	250	595	842	3
asoló	439	239	464	250	595	842	3
principalmente	466	239	538	250	595	842	3
a	57	253	62	264	595	842	3
Europa.	65	253	103	264	595	842	3
Esta	105	253	126	264	595	842	3
afección,	129	253	173	264	595	842	3
que	175	253	193	264	595	842	3
había	196	253	222	264	595	842	3
tenido	225	253	254	264	595	842	3
su	257	253	268	264	595	842	3
primer	271	253	303	264	595	842	3
brote	306	253	330	264	595	842	3
en	333	253	344	264	595	842	3
1347,	347	253	374	264	595	842	3
era	377	253	392	264	595	842	3
ya	395	253	406	264	595	842	3
conocida	409	253	452	264	595	842	3
en	455	253	466	264	595	842	3
todo	469	253	491	264	595	842	3
el	493	253	502	264	595	842	3
mundo	505	253	538	264	595	842	3
como	57	267	83	278	595	842	3
la	87	267	96	278	595	842	3
peste	99	267	124	278	595	842	3
negra	127	267	154	278	595	842	3
debido	158	267	190	278	595	842	3
a	194	267	199	278	595	842	3
las	203	267	216	278	595	842	3
manchas	220	267	262	278	595	842	3
pardas	265	267	296	278	595	842	3
que	300	267	317	278	595	842	3
aparecían	321	267	367	278	595	842	3
a	371	267	376	278	595	842	3
consecuencia	379	267	443	278	595	842	3
de	447	267	458	278	595	842	3
las	462	267	475	278	595	842	3
hemorragias	479	267	538	278	595	842	3
subcutáneas.	57	281	118	292	595	842	3
Tuvo	123	281	149	292	595	842	3
implicaciones	154	281	221	292	595	842	3
sociales	226	281	264	292	595	842	3
debido	270	281	302	292	595	842	3
a	308	281	313	292	595	842	3
la	319	281	327	292	595	842	3
muerte	333	281	366	292	595	842	3
de	372	281	383	292	595	842	3
75	389	281	401	292	595	842	3
millones	406	281	447	292	595	842	3
de	453	281	464	292	595	842	3
personas.	470	281	515	292	595	842	3
Fue	520	281	538	292	595	842	3
transmitida	57	295	111	305	595	842	3
a	114	295	119	305	595	842	3
través	122	295	150	305	595	842	3
de	153	295	165	305	595	842	3
las	168	295	181	305	595	842	3
pulgas,	184	295	218	305	595	842	3
mediante	221	295	265	305	595	842	3
las	268	295	281	305	595	842	3
ratas;	284	295	310	305	595	842	3
y	313	295	319	305	595	842	3
las	322	295	335	305	595	842	3
ratas	338	295	361	305	595	842	3
proliferaban	364	295	422	305	595	842	3
en	425	295	436	305	595	842	3
las	439	295	453	305	595	842	3
urbes	456	295	481	305	595	842	3
medievales	484	295	538	305	595	842	3
en	57	308	68	319	595	842	3
los	73	308	87	319	595	842	3
desagües	91	308	135	319	595	842	3
y	139	308	145	319	595	842	3
la	150	308	159	319	595	842	3
suciedad	163	308	205	319	595	842	3
y	210	308	216	319	595	842	3
basura	221	308	252	319	595	842	3
de	257	308	268	319	595	842	3
las	273	308	286	319	595	842	3
calles	290	308	318	319	595	842	3
(Callicó,	322	308	364	319	595	842	3
1970;	369	308	396	319	595	842	3
Cravioto	401	308	443	319	595	842	3
&	448	308	457	319	595	842	3
García,	462	308	497	319	595	842	3
2013b).	501	308	538	319	595	842	3
Sintomáticamente,	57	322	146	333	595	842	3
provocaba	150	322	200	333	595	842	3
la	203	322	212	333	595	842	3
inflamación	215	322	273	333	595	842	3
de	276	322	287	333	595	842	3
ganglios	291	322	332	333	595	842	3
infectados	335	322	384	333	595	842	3
en	388	322	399	333	595	842	3
los	403	322	417	333	595	842	3
órganos	420	322	458	333	595	842	3
sexuales	462	322	502	333	595	842	3
y	506	322	512	333	595	842	3
ojos.	515	322	538	333	595	842	3
Pero	57	336	79	347	595	842	3
la	82	336	90	347	595	842	3
peste	93	336	118	347	595	842	3
bubónica	120	336	164	347	595	842	3
apareció	167	336	208	347	595	842	3
por	211	336	227	347	595	842	3
tercera	229	336	262	347	595	842	3
vez	265	336	282	347	595	842	3
y	284	336	290	347	595	842	3
se	293	336	303	347	595	842	3
denominó	306	336	354	347	595	842	3
tercera	357	336	391	347	595	842	3
pandemia.	394	336	445	347	595	842	3
El	447	336	458	347	595	842	3
virus	461	336	485	347	595	842	3
se	488	336	498	347	595	842	3
localizó	500	336	538	347	595	842	3
en	57	350	68	361	595	842	3
la	71	350	80	361	595	842	3
provincia	83	350	128	361	595	842	3
de	131	350	142	361	595	842	3
Yunnan	145	350	183	361	595	842	3
en	186	350	197	361	595	842	3
China	200	350	229	361	595	842	3
y	232	350	238	361	595	842	3
permaneció	241	350	297	361	595	842	3
activo	300	350	329	361	595	842	3
hasta	332	350	357	361	595	842	3
1959	360	350	384	361	595	842	3
y	387	350	393	361	595	842	3
a	396	350	401	361	595	842	3
lo	404	350	413	361	595	842	3
largo	416	350	441	361	595	842	3
de	444	350	455	361	595	842	3
diez	458	350	478	361	595	842	3
años	481	350	503	361	595	842	3
llevó	506	350	530	361	595	842	3
a	533	350	538	361	595	842	3
la	57	364	65	374	595	842	3
muerte	68	364	102	374	595	842	3
a	105	364	110	374	595	842	3
más	113	364	132	374	595	842	3
de	135	364	147	374	595	842	3
12	150	364	162	374	595	842	3
millones	165	364	206	374	595	842	3
de	209	364	220	374	595	842	3
personas	223	364	265	374	595	842	3
(Cravioto	268	364	314	374	595	842	3
&	317	364	327	374	595	842	3
García,	330	364	364	374	595	842	3
2013b).	367	364	405	374	595	842	3
Entre	57	391	85	402	595	842	3
pulgas	88	391	120	402	595	842	3
y	123	391	129	402	595	842	3
mosquitos	132	391	182	402	595	842	3
Muchos	92	405	131	416	595	842	3
españoles	134	405	181	416	595	842	3
en	184	405	195	416	595	842	3
la	199	405	207	416	595	842	3
conquista	211	405	257	416	595	842	3
sufrieron	260	405	303	416	595	842	3
la	307	405	315	416	595	842	3
fiebre	319	405	347	416	595	842	3
amarilla,	350	405	392	416	595	842	3
que	396	405	413	416	595	842	3
fue	416	405	432	416	595	842	3
durante	435	405	471	416	595	842	3
siglos	474	405	502	416	595	842	3
uno	506	405	524	416	595	842	3
de	527	405	538	416	595	842	3
los	57	419	71	430	595	842	3
más	74	419	93	430	595	842	3
graves	96	419	127	430	595	842	3
problemas	130	419	180	430	595	842	3
de	183	419	194	430	595	842	3
salud	197	419	222	430	595	842	3
pública	225	419	261	430	595	842	3
de	264	419	275	430	595	842	3
la	278	419	286	430	595	842	3
humanidad,	289	419	346	430	595	842	3
aunque	349	419	383	430	595	842	3
el	386	419	395	430	595	842	3
desarrollo	398	419	446	430	595	842	3
de	449	419	460	430	595	842	3
su	463	419	473	430	595	842	3
vacuna	476	416	510	430	595	842	3
logró	513	416	538	430	595	842	3
reducir	57	433	91	443	595	842	3
la	94	433	103	443	595	842	3
posibilidad	107	433	160	443	595	842	3
de	163	433	175	443	595	842	3
contagio	178	433	220	443	595	842	3
solamente	223	433	272	443	595	842	3
a	276	433	281	443	595	842	3
zonas	284	433	312	443	595	842	3
selváticas.	315	433	365	443	595	842	3
Cabe	369	433	393	443	595	842	3
aclarar	397	433	429	443	595	842	3
que	433	433	450	443	595	842	3
la	454	433	463	443	595	842	3
enfermedad	466	433	523	443	595	842	3
no	526	433	538	443	595	842	3
apareció	57	446	97	457	595	842	3
en	101	446	112	457	595	842	3
la	116	446	124	457	595	842	3
época	128	446	156	457	595	842	3
de	159	446	170	457	595	842	3
la	174	446	182	457	595	842	3
conquista	186	446	232	457	595	842	3
únicamente,	235	446	294	457	595	842	3
sino	297	446	317	457	595	842	3
que	320	446	338	457	595	842	3
se	341	446	351	457	595	842	3
extendió	355	446	396	457	595	842	3
hasta	399	446	424	457	595	842	3
el	427	446	436	457	595	842	3
siglo	440	446	463	457	595	842	3
XIX.	466	446	491	457	595	842	3
La	494	446	507	457	595	842	3
fiebre	510	446	538	457	595	842	3
amarilla	57	460	96	471	595	842	3
es	99	460	109	471	595	842	3
producida	113	460	161	471	595	842	3
por	164	460	180	471	595	842	3
un	183	460	195	471	595	842	3
virus	198	460	222	471	595	842	3
de	225	460	237	471	595	842	3
la	240	460	249	471	595	842	3
familia	252	460	286	471	595	842	3
Flaviviridae,	289	460	352	471	595	842	3
el	355	460	364	471	595	842	3
cual	367	460	387	471	595	842	3
se	390	460	400	471	595	842	3
transmite	403	460	448	471	595	842	3
por	451	460	467	471	595	842	3
la	470	460	479	471	595	842	3
picadura	482	460	524	471	595	842	3
de	527	460	538	471	595	842	3
mosquitos	57	474	106	485	595	842	3
(Restrepo,	110	474	160	485	595	842	3
2004).	163	474	194	485	595	842	3
Los	198	474	216	485	595	842	3
brotes	220	474	249	485	595	842	3
se	253	474	263	485	595	842	3
acrecentaban	267	474	330	485	595	842	3
en	334	474	345	485	595	842	3
los	349	474	363	485	595	842	3
meses	367	474	396	485	595	842	3
de	400	474	411	485	595	842	3
verano	415	474	447	485	595	842	3
y	451	474	457	485	595	842	3
desaparecían	461	474	523	485	595	842	3
en	527	474	538	485	595	842	3
temporada	57	488	107	499	595	842	3
invernal,	110	488	153	499	595	842	3
para	155	488	176	499	595	842	3
reaparecer	179	488	229	499	595	842	3
con	232	488	249	499	595	842	3
toda	252	488	272	499	595	842	3
su	275	488	286	499	595	842	3
fuerza	289	488	319	499	595	842	3
al	322	488	330	499	595	842	3
verano	333	488	366	499	595	842	3
siguiente,	369	488	415	499	595	842	3
aunque	418	488	452	499	595	842	3
los	455	488	469	499	595	842	3
que	472	488	489	499	595	842	3
ya	492	488	503	499	595	842	3
habían	506	488	538	499	595	842	3
sido	57	502	77	512	595	842	3
contagiados	80	502	137	512	595	842	3
eran	140	502	161	512	595	842	3
mucho	164	502	196	512	595	842	3
más	199	502	219	512	595	842	3
resistentes	222	502	272	512	595	842	3
al	275	502	283	512	595	842	3
volver	286	502	317	512	595	842	3
a	320	502	325	512	595	842	3
tenerla	328	502	361	512	595	842	3
(Galeano,	364	502	411	512	595	842	3
2009;	414	502	441	512	595	842	3
Restrepo,	444	502	490	512	595	842	3
2004).	493	502	524	512	595	842	3
El	92	515	103	526	595	842	3
tifus	106	515	127	526	595	842	3
durante	130	515	166	526	595	842	3
siglos	169	515	197	526	595	842	3
ha	199	515	211	526	595	842	3
producido	213	515	262	526	595	842	3
epidemias	265	515	313	526	595	842	3
devastadoras	316	515	378	526	595	842	3
y	381	515	387	526	595	842	3
se	390	515	400	526	595	842	3
transmite	403	515	447	526	595	842	3
por	450	515	466	526	595	842	3
vectores	469	515	509	526	595	842	3
como	512	515	538	526	595	842	3
los	57	529	71	540	595	842	3
insectos	74	529	112	540	595	842	3
y	115	529	121	540	595	842	3
otros	124	529	148	540	595	842	3
artrópodos	150	529	202	540	595	842	3
(González-Hernández	205	529	310	540	595	842	3
et	313	529	321	540	595	842	3
al.,	324	529	339	540	595	842	3
2017).	342	529	372	540	595	842	3
La	375	529	388	540	595	842	3
primera	391	529	428	540	595	842	3
epidemia	431	529	475	540	595	842	3
de	477	529	489	540	595	842	3
tifus	491	529	513	540	595	842	3
de	516	529	527	540	595	842	3
la	530	529	538	540	595	842	3
que	57	543	74	554	595	842	3
existe	79	543	107	554	595	842	3
constancia	112	543	162	554	595	842	3
tuvo	167	543	188	554	595	842	3
lugar	193	543	218	554	595	842	3
durante	222	543	258	554	595	842	3
el	263	543	272	554	595	842	3
cerco	276	543	302	554	595	842	3
de	307	543	318	554	595	842	3
Granada	323	543	364	554	595	842	3
por	368	543	384	554	595	842	3
los	389	543	403	554	595	842	3
Reyes	408	543	437	554	595	842	3
Católicos,	442	543	490	554	595	842	3
en	495	543	506	554	595	842	3
1489.	511	543	538	554	595	842	3
Normalmente	57	557	123	568	595	842	3
afecta	126	557	155	568	595	842	3
a	159	557	164	568	595	842	3
poblaciones	168	557	225	568	595	842	3
rurales	229	557	261	568	595	842	3
o	265	557	271	568	595	842	3
muy	275	557	296	568	595	842	3
aisladas	299	557	338	568	595	842	3
debido	341	557	374	568	595	842	3
a	378	557	383	568	595	842	3
los	387	557	401	568	595	842	3
vectores	404	557	444	568	595	842	3
principales	448	557	500	568	595	842	3
y	504	557	510	568	595	842	3
a	514	557	519	568	595	842	3
sus	523	557	538	568	595	842	3
reservorios	57	571	110	581	595	842	3
animales.	114	571	159	581	595	842	3
Aunque	163	571	201	581	595	842	3
el	205	571	214	581	595	842	3
tifus	218	571	239	581	595	842	3
ha	243	571	254	581	595	842	3
matado	258	571	294	581	595	842	3
a	297	571	303	581	595	842	3
más	307	571	326	581	595	842	3
de	330	571	341	581	595	842	3
4	345	571	351	581	595	842	3
millones	355	571	396	581	595	842	3
de	400	571	412	581	595	842	3
personas	416	571	458	581	595	842	3
a	462	571	467	581	595	842	3
lo	471	571	480	581	595	842	3
largo	484	571	509	581	595	842	3
de	512	571	524	581	595	842	3
su	528	571	538	581	595	842	3
historia,	57	584	96	595	595	842	3
hoy	99	584	117	595	595	842	3
no	120	584	132	595	595	842	3
supone	135	584	169	595	595	842	3
un	172	584	184	595	595	842	3
peligro	187	584	221	595	595	842	3
en	224	584	235	595	595	842	3
el	238	584	247	595	595	842	3
mundo	250	584	283	595	595	842	3
moderno.	286	584	332	595	595	842	3
La	92	598	105	609	595	842	3
malaria	109	598	145	609	595	842	3
o	149	598	155	609	595	842	3
paludismo	160	598	209	609	595	842	3
es	214	598	224	609	595	842	3
una	228	598	245	609	595	842	3
enfermedad	250	598	306	609	595	842	3
febril	311	598	337	609	595	842	3
aguda	341	598	369	609	595	842	3
y	374	598	380	609	595	842	3
en	384	598	395	609	595	842	3
la	400	598	408	609	595	842	3
actualidad	412	598	462	609	595	842	3
mata	466	598	489	609	595	842	3
a	494	598	499	609	595	842	3
más	503	598	522	609	595	842	3
de	527	598	538	609	595	842	3
medio	57	612	87	623	595	842	3
millón	90	612	121	623	595	842	3
de	124	612	135	623	595	842	3
personas	138	612	180	623	595	842	3
al	183	612	191	623	595	842	3
año,	194	612	214	623	595	842	3
principalmente	217	612	289	623	595	842	3
en	292	612	303	623	595	842	3
África.	306	612	340	623	595	842	3
Gracias	343	612	379	623	595	842	3
al	382	612	391	623	595	842	3
pesticida	393	612	436	623	595	842	3
DDT	439	612	464	623	595	842	3
(dicloro	466	612	504	623	595	842	3
difenil	507	612	538	623	595	842	3
tricloroetano)	57	626	122	637	595	842	3
desapareció	125	626	182	637	595	842	3
de	184	626	196	637	595	842	3
Europa,	198	626	236	637	595	842	3
donde	239	626	268	637	595	842	3
era	271	626	286	637	595	842	3
endémica	289	626	335	637	595	842	3
en	337	626	349	637	595	842	3
países	352	626	381	637	595	842	3
como	384	626	410	637	595	842	3
Grecia	413	626	445	637	595	842	3
o	448	626	454	637	595	842	3
Italia.	457	626	485	637	595	842	3
En	487	626	501	637	595	842	3
España	504	626	538	637	595	842	3
se	57	640	67	650	595	842	3
pasó	70	640	92	650	595	842	3
de	95	640	107	650	595	842	3
400.000	110	640	149	650	595	842	3
casos	152	640	178	650	595	842	3
y	182	640	188	650	595	842	3
más	191	640	210	650	595	842	3
de	214	640	225	650	595	842	3
1.300	228	640	255	650	595	842	3
muertes	259	640	297	650	595	842	3
en	300	640	311	650	595	842	3
1943	315	640	339	650	595	842	3
a	342	640	347	650	595	842	3
desaparecer	351	640	407	650	595	842	3
por	411	640	427	650	595	842	3
completo	430	640	475	650	595	842	3
en	478	640	489	650	595	842	3
la	493	640	501	650	595	842	3
década	505	640	538	650	595	842	3
de	57	653	68	664	595	842	3
los	71	653	85	664	595	842	3
sesenta	88	653	123	664	595	842	3
(Ceberio,	126	653	171	664	595	842	3
2020a).	174	653	211	664	595	842	3
El	214	653	225	664	595	842	3
paludismo	228	653	278	664	595	842	3
es	281	653	291	664	595	842	3
causado	294	653	333	664	595	842	3
por	336	653	352	664	595	842	3
parásitos	355	653	398	664	595	842	3
del	401	653	416	664	595	842	3
género	419	653	451	664	595	842	3
Plasmodium,	455	653	518	664	595	842	3
que	521	653	538	664	595	842	3
se	57	667	67	678	595	842	3
transmiten	69	667	120	678	595	842	3
al	122	667	131	678	595	842	3
ser	134	667	148	678	595	842	3
humano	150	667	189	678	595	842	3
por	191	667	207	678	595	842	3
la	210	667	219	678	595	842	3
picadura	221	667	263	678	595	842	3
de	265	667	276	678	595	842	3
mosquitos	279	667	328	678	595	842	3
hembra	331	667	367	678	595	842	3
del	369	667	384	678	595	842	3
género	387	667	419	678	595	842	3
Anopheles.	422	667	475	678	595	842	3
Si	477	667	487	678	595	842	3
no	490	667	502	678	595	842	3
se	504	667	514	678	595	842	3
trata	517	667	538	678	595	842	3
en	57	681	68	692	595	842	3
las	71	681	84	692	595	842	3
primeras	87	681	129	692	595	842	3
24	132	681	144	692	595	842	3
horas	147	681	173	692	595	842	3
puede	176	681	205	692	595	842	3
agravarse	208	681	254	692	595	842	3
llevando	257	681	298	692	595	842	3
a	301	681	307	692	595	842	3
menudo	310	681	348	692	595	842	3
a	351	681	357	692	595	842	3
la	360	681	368	692	595	842	3
muerte	371	681	405	692	595	842	3
(Pereira	408	681	446	692	595	842	3
&	449	681	458	692	595	842	3
Pérez,	461	681	491	692	595	842	3
2002).	494	681	525	692	595	842	3
3	294	782	300	793	595	842	3
Ciencias	57	37	88	46	595	842	4
Psicológicas	90	37	135	46	595	842	4
enero-junio	137	37	179	46	595	842	4
2021;	181	37	201	46	595	842	4
15(1):	204	37	226	46	595	842	4
e-2555	228	37	253	46	595	842	4
Rodríguez	463	37	501	46	595	842	4
Ceberio	503	37	532	46	595	842	4
__________________________________________________________________________________________________________	57	48	534	56	595	842	4
Los	57	74	75	85	595	842	4
contagios	78	74	125	85	595	842	4
en	128	74	140	85	595	842	4
los	143	74	157	85	595	842	4
barcos	160	74	193	85	595	842	4
de	196	74	207	85	595	842	4
la	210	74	219	85	595	842	4
conquista	222	74	270	85	595	842	4
La	92	88	105	98	595	842	4
viruela	107	88	141	98	595	842	4
es	143	88	153	98	595	842	4
otra	156	88	175	98	595	842	4
de	177	88	189	98	595	842	4
las	191	88	205	98	595	842	4
enfermedades	207	88	274	98	595	842	4
muy	276	88	298	98	595	842	4
contagiosas	300	88	356	98	595	842	4
que	359	88	376	98	595	842	4
azotó	379	88	405	98	595	842	4
a	408	88	413	98	595	842	4
la	416	88	424	98	595	842	4
humanidad.	427	88	483	98	595	842	4
Es	486	88	498	98	595	842	4
causada	500	88	538	98	595	842	4
por	57	101	73	112	595	842	4
el	78	101	87	112	595	842	4
virus	92	101	116	112	595	842	4
Variola	121	101	158	112	595	842	4
virus	163	101	187	112	595	842	4
(Campillo,	192	101	244	112	595	842	4
2014),	249	101	280	112	595	842	4
que	285	101	302	112	595	842	4
trajeron	308	101	345	112	595	842	4
los	350	101	364	112	595	842	4
conquistadores	369	101	441	112	595	842	4
a	447	101	452	112	595	842	4
América	457	101	498	112	595	842	4
cuando	504	101	538	112	595	842	4
cruzaron	57	115	99	126	595	842	4
el	101	115	110	126	595	842	4
océano	112	115	146	126	595	842	4
desde	149	115	176	126	595	842	4
Europa.	178	115	216	126	595	842	4
Ha	219	115	233	126	595	842	4
llegado	235	115	270	126	595	842	4
a	273	115	278	126	595	842	4
tener	281	115	305	126	595	842	4
tasas	307	115	330	126	595	842	4
de	333	115	344	126	595	842	4
mortalidad	347	115	399	126	595	842	4
de	401	115	412	126	595	842	4
hasta	415	115	440	126	595	842	4
un	442	115	454	126	595	842	4
30	457	115	469	126	595	842	4
%	471	115	481	126	595	842	4
y	483	115	489	126	595	842	4
se	492	115	502	126	595	842	4
calcula	504	115	538	126	595	842	4
que	57	129	74	140	595	842	4
se	78	129	88	140	595	842	4
han	92	129	109	140	595	842	4
muerto	113	129	147	140	595	842	4
300	151	129	169	140	595	842	4
millones	172	129	214	140	595	842	4
de	217	129	229	140	595	842	4
personas.	232	129	278	140	595	842	4
El	281	129	292	140	595	842	4
brote	296	129	321	140	595	842	4
de	324	129	336	140	595	842	4
viruela	339	129	373	140	595	842	4
en	376	129	388	140	595	842	4
el	392	129	400	140	595	842	4
siglo	404	129	427	140	595	842	4
XVIII	431	129	460	140	595	842	4
fue	464	129	480	140	595	842	4
devastador,	483	129	538	140	595	842	4
hasta	57	143	81	154	595	842	4
que	84	143	101	154	595	842	4
E.	104	143	114	154	595	842	4
Jenner	117	143	148	154	595	842	4
diseñó	150	143	182	154	595	842	4
la	184	143	193	154	595	842	4
primera	195	143	233	154	595	842	4
vacuna	235	143	269	154	595	842	4
en	272	143	283	154	595	842	4
1796	286	143	310	154	595	842	4
(Huguet	312	143	351	154	595	842	4
Pané,	354	143	380	154	595	842	4
2020).	383	143	414	154	595	842	4
La	416	143	429	154	595	842	4
viruela	431	143	465	154	595	842	4
está	467	143	486	154	595	842	4
erradicada	488	143	538	154	595	842	4
desde	57	157	84	167	595	842	4
1980.	87	157	114	167	595	842	4
El	92	170	103	181	595	842	4
escorbuto	105	170	152	181	595	842	4
también	154	170	193	181	595	842	4
fue	196	170	211	181	595	842	4
una	213	170	231	181	595	842	4
patología	233	170	278	181	595	842	4
que	280	170	298	181	595	842	4
se	300	170	310	181	595	842	4
contrajo	313	170	352	181	595	842	4
en	355	170	366	181	595	842	4
los	368	170	382	181	595	842	4
viajes	385	170	413	181	595	842	4
transoceánicos	415	170	486	181	595	842	4
en	489	170	500	181	595	842	4
la	502	170	511	181	595	842	4
Edad	514	170	538	181	595	842	4
Media.	57	184	90	195	595	842	4
Marineros	93	184	142	195	595	842	4
españoles	144	184	191	195	595	842	4
y	193	184	199	195	595	842	4
portugueses	201	184	259	195	595	842	4
la	261	184	270	195	595	842	4
traían	272	184	299	195	595	842	4
en	301	184	313	195	595	842	4
los	315	184	329	195	595	842	4
viajes	331	184	359	195	595	842	4
durante	362	184	398	195	595	842	4
años.	400	184	425	195	595	842	4
La	427	184	440	195	595	842	4
sufrieron	442	184	485	195	595	842	4
personajes	488	184	538	195	595	842	4
ilustres	57	198	91	209	595	842	4
como	95	198	121	209	595	842	4
Vasco	124	198	154	209	595	842	4
de	158	198	169	209	595	842	4
Gama	172	198	201	209	595	842	4
y	204	198	210	209	595	842	4
Magallanes.	213	198	272	209	595	842	4
Hasta	275	198	302	209	595	842	4
mediados	306	198	351	209	595	842	4
del	355	198	369	209	595	842	4
siglo	373	198	396	209	595	842	4
XVIII	399	198	428	209	595	842	4
no	432	198	444	209	595	842	4
se	447	198	457	209	595	842	4
lo	460	198	470	209	595	842	4
relacionó	473	198	517	209	595	842	4
con	521	198	538	209	595	842	4
la	57	212	65	223	595	842	4
falta	69	212	90	223	595	842	4
de	94	212	106	223	595	842	4
vitamina	109	212	151	223	595	842	4
C	155	212	163	223	595	842	4
provocada	167	212	217	223	595	842	4
por	221	212	237	223	595	842	4
la	240	212	249	223	595	842	4
carencia	253	212	293	223	595	842	4
de	297	212	308	223	595	842	4
frutas	312	212	339	223	595	842	4
y	343	212	349	223	595	842	4
verduras	353	212	394	223	595	842	4
frescas	398	212	431	223	595	842	4
en	435	212	446	223	595	842	4
la	450	212	459	223	595	842	4
dieta	462	212	486	223	595	842	4
(Jáuregui-	490	212	538	223	595	842	4
Lobera,	57	226	94	236	595	842	4
2017;	97	226	124	236	595	842	4
Rizzi,	127	226	155	236	595	842	4
2004).	158	226	189	236	595	842	4
En	92	239	105	250	595	842	4
el	109	239	118	250	595	842	4
Renacimiento,	122	239	192	250	595	842	4
la	196	239	205	250	595	842	4
sífilis	209	239	235	250	595	842	4
fue	240	239	255	250	595	842	4
una	259	239	276	250	595	842	4
de	280	239	292	250	595	842	4
las	296	239	309	250	595	842	4
enfermedades	313	239	380	250	595	842	4
tristemente	384	239	437	250	595	842	4
más	441	239	460	250	595	842	4
relevantes.	464	239	516	250	595	842	4
Fue	520	239	538	250	595	842	4
interpretada	57	253	114	264	595	842	4
como	117	253	143	264	595	842	4
un	146	253	158	264	595	842	4
estigma	161	253	198	264	595	842	4
que	201	253	219	264	595	842	4
se	221	253	231	264	595	842	4
contagiaba	234	253	286	264	595	842	4
con	289	253	306	264	595	842	4
los	309	253	323	264	595	842	4
placeres	326	253	365	264	595	842	4
carnales.	368	253	410	264	595	842	4
El	413	253	424	264	595	842	4
organismo	427	253	477	264	595	842	4
que	480	253	497	264	595	842	4
la	500	253	509	264	595	842	4
causa	512	253	538	264	595	842	4
es	57	267	67	278	595	842	4
el	69	267	78	278	595	842	4
Treponema	80	267	135	278	595	842	4
pallidum	137	267	180	278	595	842	4
y	182	267	188	278	595	842	4
llegó	190	267	214	278	595	842	4
a	217	267	222	278	595	842	4
Europa	224	267	259	278	595	842	4
procedente	262	267	314	278	595	842	4
de	317	267	328	278	595	842	4
América,	330	267	374	278	595	842	4
se	377	267	387	278	595	842	4
cree	389	267	409	278	595	842	4
que	412	267	429	278	595	842	4
se	431	267	441	278	595	842	4
propagó	444	267	483	278	595	842	4
por	485	267	501	278	595	842	4
Europa	504	267	538	278	595	842	4
tras	57	281	74	292	595	842	4
el	78	281	87	292	595	842	4
sitio	91	281	112	292	595	842	4
de	116	281	127	292	595	842	4
Nápoles	131	281	170	292	595	842	4
en	175	281	186	292	595	842	4
1495,	190	281	217	292	595	842	4
contagiada	221	281	273	292	595	842	4
por	277	281	293	292	595	842	4
los	297	281	311	292	595	842	4
españoles	315	281	362	292	595	842	4
a	366	281	372	292	595	842	4
las	376	281	389	292	595	842	4
prostitutas	393	281	443	292	595	842	4
italianas.	447	281	490	292	595	842	4
O	494	281	503	292	595	842	4
sea,	507	281	525	292	595	842	4
el	529	281	538	292	595	842	4
contagio	57	295	98	305	595	842	4
se	101	295	111	305	595	842	4
produce	113	295	152	305	595	842	4
por	154	295	170	305	595	842	4
vía	173	295	187	305	595	842	4
sexual,	190	295	224	305	595	842	4
es	226	295	236	305	595	842	4
transmisible	239	295	297	305	595	842	4
a	300	295	305	305	595	842	4
la	308	295	316	305	595	842	4
descendencia	319	295	383	305	595	842	4
y	385	295	391	305	595	842	4
afecta	394	295	422	305	595	842	4
a	425	295	430	305	595	842	4
ambos	433	295	464	305	595	842	4
sexos	467	295	493	305	595	842	4
por	496	295	512	305	595	842	4
igual	514	295	538	305	595	842	4
y	57	308	63	319	595	842	4
con	66	308	83	319	595	842	4
cierta	86	308	113	319	595	842	4
preponderancia	116	308	190	319	595	842	4
en	193	308	204	319	595	842	4
personas	207	308	249	319	595	842	4
jóvenes	252	308	289	319	595	842	4
(Leitner,	292	308	333	319	595	842	4
Körte,	336	308	367	319	595	842	4
Edo	370	308	389	319	595	842	4
&	392	308	401	319	595	842	4
Braga,	404	308	436	319	595	842	4
2007).	439	308	470	319	595	842	4
El	92	322	103	333	595	842	4
término	106	322	144	333	595	842	4
sífilis	147	322	174	333	595	842	4
fue	177	322	192	333	595	842	4
introducido	196	322	251	333	595	842	4
por	255	322	271	333	595	842	4
el	274	322	283	333	595	842	4
médico	286	322	321	333	595	842	4
veronés	325	322	362	333	595	842	4
Girolamo	366	322	412	333	595	842	4
Fracastoro,	415	320	469	333	595	842	4
quien	472	320	499	333	595	842	4
publicó	502	320	538	333	595	842	4
el	57	336	65	347	595	842	4
poema	69	336	101	347	595	842	4
Syphilis	104	336	142	347	595	842	4
sive	146	336	164	347	595	842	4
morbos	168	336	204	347	595	842	4
gallicus	207	336	245	347	595	842	4
(1530).	248	336	283	347	595	842	4
En	287	336	300	347	595	842	4
él	303	336	312	347	595	842	4
describe	315	336	355	347	595	842	4
la	359	336	367	347	595	842	4
enfermedad	371	336	427	347	595	842	4
y	431	336	437	347	595	842	4
propone	440	336	479	347	595	842	4
ese	483	336	498	347	595	842	4
nombre	502	336	538	347	595	842	4
en	57	350	68	361	595	842	4
honor	72	350	100	361	595	842	4
a	104	350	110	361	595	842	4
un	114	350	126	361	595	842	4
pastor	130	350	159	361	595	842	4
de	163	350	174	361	595	842	4
nombre	178	350	215	361	595	842	4
Syphilo	219	350	256	361	595	842	4
(Berdasquera	261	350	325	361	595	842	4
Corcho,	329	350	367	361	595	842	4
Lazo	371	350	395	361	595	842	4
Álvarez,	399	350	440	361	595	842	4
Galindo	444	350	483	361	595	842	4
Santana	487	350	525	361	595	842	4
&	529	350	538	361	595	842	4
Gala	57	364	79	374	595	842	4
González,	83	364	131	374	595	842	4
2004;	134	364	162	374	595	842	4
Comerio,	165	364	210	374	595	842	4
2012).	213	364	244	374	595	842	4
A	248	364	256	374	595	842	4
comienzos	260	364	311	374	595	842	4
del	314	364	329	374	595	842	4
siglo	332	364	355	374	595	842	4
XX,	359	364	379	374	595	842	4
el	382	364	391	374	595	842	4
15	394	364	406	374	595	842	4
%	410	364	420	374	595	842	4
de	423	364	434	374	595	842	4
la	438	364	446	374	595	842	4
población	450	364	497	374	595	842	4
europea	500	364	538	374	595	842	4
la	57	377	65	388	595	842	4
padecía,	69	377	109	388	595	842	4
entre	113	377	137	388	595	842	4
ellos	141	377	163	388	595	842	4
Baudelaire,	167	377	222	388	595	842	4
Van	226	377	246	388	595	842	4
Gogh,	250	377	280	388	595	842	4
Nietzsche,	284	377	334	388	595	842	4
Beethoven,	338	377	392	388	595	842	4
Wilde,	396	377	429	388	595	842	4
Colón,	433	377	465	388	595	842	4
Joyce	469	377	496	388	595	842	4
y	500	377	506	388	595	842	4
Hitler	510	377	538	388	595	842	4
(Comerio,	57	391	106	402	595	842	4
2012).	109	391	140	402	595	842	4
Entre	57	419	85	430	595	842	4
deformidad,	88	419	147	430	595	842	4
el	150	419	159	430	595	842	4
pozo	162	419	185	430	595	842	4
de	188	419	199	430	595	842	4
Broad	202	419	233	430	595	842	4
Street	236	419	264	430	595	842	4
y	267	419	273	430	595	842	4
la	276	419	285	430	595	842	4
peste	288	419	313	430	595	842	4
rosa	316	419	337	430	595	842	4
La	92	433	105	443	595	842	4
lepra	108	433	132	443	595	842	4
es	134	433	144	443	595	842	4
una	147	433	165	443	595	842	4
patología	167	433	212	443	595	842	4
infecciosa	215	433	263	443	595	842	4
y	266	433	272	443	595	842	4
crónica	275	433	310	443	595	842	4
producida	313	433	361	443	595	842	4
por	364	433	380	443	595	842	4
el	383	433	392	443	595	842	4
bacilo	394	433	424	443	595	842	4
Mycobacterium	427	433	502	443	595	842	4
leprae,	505	433	538	443	595	842	4
que	57	446	74	457	595	842	4
afecta	80	446	108	457	595	842	4
las	114	446	127	457	595	842	4
mucosas,	133	446	177	457	595	842	4
huesos,	182	446	218	457	595	842	4
piel,	224	446	245	457	595	842	4
testículos	250	446	295	457	595	842	4
y	301	446	307	457	595	842	4
los	312	446	326	457	595	842	4
nervios	332	446	367	457	595	842	4
periféricos.	373	446	427	457	595	842	4
Lamentablemente	433	446	519	457	595	842	4
los	524	446	538	457	595	842	4
contagiados	57	460	114	471	595	842	4
tienen	117	460	147	471	595	842	4
una	150	460	167	471	595	842	4
apariencia	171	460	220	471	595	842	4
deformante	223	460	278	471	595	842	4
e	281	460	287	471	595	842	4
incapacita	290	460	339	471	595	842	4
por	342	460	358	471	595	842	4
las	361	460	375	471	595	842	4
complicaciones	378	460	453	471	595	842	4
neurológicas	456	460	517	471	595	842	4
que	521	460	538	471	595	842	4
produce.	57	474	98	485	595	842	4
En	102	474	115	485	595	842	4
la	118	474	127	485	595	842	4
Edad	131	474	155	485	595	842	4
Media	159	474	189	485	595	842	4
se	193	474	203	485	595	842	4
creía	206	474	229	485	595	842	4
que	233	474	250	485	595	842	4
los	253	474	267	485	595	842	4
leprosos	271	474	311	485	595	842	4
se	314	474	324	485	595	842	4
enfermaban	328	474	384	485	595	842	4
por	388	474	404	485	595	842	4
un	407	474	419	485	595	842	4
castigo	422	474	456	485	595	842	4
de	460	474	471	485	595	842	4
Dios,	474	474	500	485	595	842	4
por	504	474	520	485	595	842	4
sus	523	474	538	485	595	842	4
pecados	57	488	95	499	595	842	4
y	100	488	106	499	595	842	4
sus	110	488	125	499	595	842	4
conductas	130	488	178	499	595	842	4
promiscuas.	182	488	240	499	595	842	4
Con	244	488	264	499	595	842	4
este	268	488	287	499	595	842	4
estigma,	291	488	331	499	595	842	4
eran	336	488	356	499	595	842	4
abandonados	361	488	423	499	595	842	4
fuera	428	488	452	499	595	842	4
de	457	488	468	499	595	842	4
los	472	488	486	499	595	842	4
pueblos	491	488	528	499	595	842	4
y	532	488	538	499	595	842	4
desposeídos	57	502	115	512	595	842	4
de	118	502	129	512	595	842	4
sus	133	502	148	512	595	842	4
bienes.	152	502	185	512	595	842	4
Usaban	189	502	225	512	595	842	4
una	228	502	245	512	595	842	4
campanilla	249	502	301	512	595	842	4
para	305	502	325	512	595	842	4
anunciarse	329	502	380	512	595	842	4
o	384	502	390	512	595	842	4
llevaban	393	502	433	512	595	842	4
unas	437	502	459	512	595	842	4
pequeñas	462	502	507	512	595	842	4
tablas	510	502	538	512	595	842	4
en	57	515	68	526	595	842	4
la	71	515	79	526	595	842	4
mano	82	515	109	526	595	842	4
para	112	515	132	526	595	842	4
avisar	135	515	164	526	595	842	4
a	166	515	172	526	595	842	4
la	174	515	183	526	595	842	4
gente	186	515	212	526	595	842	4
de	215	515	226	526	595	842	4
su	229	515	239	526	595	842	4
presencia	242	515	287	526	595	842	4
(Guerrero,	290	515	340	526	595	842	4
Martínez,	343	515	389	526	595	842	4
Diéguez,	392	515	435	526	595	842	4
Arrazola	438	515	480	526	595	842	4
&	483	515	492	526	595	842	4
Guzmán,	495	515	538	526	595	842	4
2012).	57	529	88	540	595	842	4
Finalmente,	92	529	149	540	595	842	4
después	154	529	192	540	595	842	4
de	196	529	207	540	595	842	4
cuatro	212	529	242	540	595	842	4
siglos,	246	529	278	540	595	842	4
en	282	529	293	540	595	842	4
1987,	298	529	325	540	595	842	4
Jacinto	329	529	363	540	595	842	4
Convit	368	529	401	540	595	842	4
descubrió	405	529	452	540	595	842	4
la	456	529	465	540	595	842	4
cura	469	529	490	540	595	842	4
para	494	529	515	540	595	842	4
esta	520	529	538	540	595	842	4
enfermedad	57	543	113	554	595	842	4
(Suárez	116	543	153	554	595	842	4
&	156	543	165	554	595	842	4
Lombardi,	168	543	219	554	595	842	4
1997).	222	543	253	554	595	842	4
Por	92	557	109	568	595	842	4
otra	113	557	131	568	595	842	4
parte,	135	557	162	568	595	842	4
la	166	557	175	568	595	842	4
poliomielitis	179	557	239	568	595	842	4
se	243	557	253	568	595	842	4
conoce	257	557	291	568	595	842	4
desde	295	557	322	568	595	842	4
hace	326	557	348	568	595	842	4
tres	352	557	369	568	595	842	4
milenios,	373	557	417	568	595	842	4
aunque	421	557	456	568	595	842	4
su	460	557	471	568	595	842	4
vacuna	474	557	508	568	595	842	4
tenga	512	557	538	568	595	842	4
poco	57	571	80	581	595	842	4
más	85	571	105	581	595	842	4
de	110	571	121	581	595	842	4
medio	127	571	157	581	595	842	4
siglo.	162	571	189	581	595	842	4
Es	194	571	206	581	595	842	4
una	211	571	229	581	595	842	4
enfermedad	234	571	291	581	595	842	4
infectocontagiosa	296	571	381	581	595	842	4
que	386	571	403	581	595	842	4
afectó	409	571	438	581	595	842	4
a	444	571	449	581	595	842	4
gran	454	571	475	581	595	842	4
cantidad	481	571	522	581	595	842	4
de	527	571	538	581	595	842	4
personas	57	584	99	595	595	842	4
durante	101	584	137	595	595	842	4
la	140	584	149	595	595	842	4
primera	151	584	188	595	595	842	4
mitad	191	584	218	595	595	842	4
del	221	584	236	595	595	842	4
siglo	238	584	262	595	595	842	4
XX,	264	584	284	595	595	842	4
siendo	287	584	318	595	595	842	4
la	321	584	330	595	595	842	4
epidemia	332	584	376	595	595	842	4
más	379	584	398	595	595	842	4
conocida	401	584	444	595	595	842	4
la	447	584	455	595	595	842	4
que	458	584	475	595	595	842	4
se	478	584	488	595	595	842	4
desarrolló	490	584	538	595	595	842	4
en	57	598	68	609	595	842	4
Nueva	71	598	102	609	595	842	4
York	105	598	130	609	595	842	4
en	133	598	145	609	595	842	4
los	148	598	162	609	595	842	4
años	165	598	187	609	595	842	4
20	190	598	202	609	595	842	4
y	205	598	211	609	595	842	4
que	214	598	231	609	595	842	4
contagiaría	234	598	288	609	595	842	4
hasta	291	598	315	609	595	842	4
al	318	598	327	609	595	842	4
presidente.	330	598	382	609	595	842	4
La	386	598	398	609	595	842	4
poliomielitis	401	598	462	609	595	842	4
ha	465	598	476	609	595	842	4
sido	479	598	499	609	595	842	4
durante	502	598	538	609	595	842	4
siglos	57	612	85	623	595	842	4
una	88	612	106	623	595	842	4
importante	109	612	161	623	595	842	4
causa	164	612	191	623	595	842	4
de	195	612	206	623	595	842	4
invalidez	209	612	253	623	595	842	4
y	257	612	263	623	595	842	4
de	266	612	278	623	595	842	4
muerte	281	612	314	623	595	842	4
en	318	612	329	623	595	842	4
la	333	612	341	623	595	842	4
infancia,	345	612	387	623	595	842	4
hasta	390	612	415	623	595	842	4
la	418	612	427	623	595	842	4
llegada	430	612	465	623	595	842	4
de	469	612	480	623	595	842	4
la	483	612	492	623	595	842	4
vacuna	496	612	530	623	595	842	4
a	533	612	538	623	595	842	4
mediados	57	626	103	637	595	842	4
de	106	626	117	637	595	842	4
la	120	626	129	637	595	842	4
década	132	626	165	637	595	842	4
de	168	626	179	637	595	842	4
1950	182	626	206	637	595	842	4
(Testa,	209	626	242	637	595	842	4
2012).	245	626	276	637	595	842	4
La	92	640	105	650	595	842	4
pandemia	108	640	154	650	595	842	4
del	157	640	172	650	595	842	4
cólera	175	640	204	650	595	842	4
llegó	207	640	231	650	595	842	4
a	234	640	240	650	595	842	4
Europa	243	640	277	650	595	842	4
en	280	640	292	650	595	842	4
1830	295	640	319	650	595	842	4
y	322	640	328	650	595	842	4
causó	331	640	358	650	595	842	4
aproximadamente	361	640	447	650	595	842	4
30.000	450	640	483	650	595	842	4
muertes	486	640	524	650	595	842	4
en	527	640	538	650	595	842	4
Londres,	57	653	99	664	595	842	4
hasta	102	653	127	664	595	842	4
que	129	653	147	664	595	842	4
el	150	653	158	664	595	842	4
médico	161	653	197	664	595	842	4
John	199	653	222	664	595	842	4
Snow	225	653	252	664	595	842	4
descubrió	255	653	302	664	595	842	4
que	305	653	322	664	595	842	4
todas	325	653	350	664	595	842	4
ellas	353	653	375	664	595	842	4
tenían	378	653	408	664	595	842	4
en	410	653	422	664	595	842	4
común	425	653	457	664	595	842	4
el	460	653	469	664	595	842	4
agua	472	653	494	664	595	842	4
del	497	653	512	664	595	842	4
pozo	515	653	538	664	595	842	4
de	57	667	68	678	595	842	4
Broad	70	667	100	678	595	842	4
Street.	102	667	133	678	595	842	4
Es	136	667	148	678	595	842	4
una	150	667	167	678	595	842	4
enfermedad	170	667	226	678	595	842	4
causada	229	667	267	678	595	842	4
por	269	667	285	678	595	842	4
una	287	667	305	678	595	842	4
bacteria,	307	667	348	678	595	842	4
la	351	667	359	678	595	842	4
Vibrio	362	667	392	678	595	842	4
cholerae,	395	667	440	678	595	842	4
cuya	442	667	465	678	595	842	4
sintomatología	467	667	538	678	595	842	4
está	57	681	75	692	595	842	4
compuesta	80	681	131	692	595	842	4
de	136	681	147	692	595	842	4
fiebres	152	681	184	692	595	842	4
y	189	681	195	692	595	842	4
dolor	199	681	224	692	595	842	4
abdominal,	229	681	282	692	595	842	4
y	287	681	293	692	595	842	4
provoca	297	681	336	692	595	842	4
una	341	681	358	692	595	842	4
deshidratación	362	681	432	692	595	842	4
mortal	437	681	468	692	595	842	4
con	473	681	490	692	595	842	4
la	494	681	503	692	595	842	4
que	508	681	525	692	595	842	4
el	529	681	538	692	595	842	4
cuerpo	57	695	89	706	595	842	4
pierde	93	695	123	706	595	842	4
agua	127	695	149	706	595	842	4
debido	153	695	186	706	595	842	4
a	189	695	195	706	595	842	4
la	198	695	207	706	595	842	4
diarrea.	211	695	247	706	595	842	4
A	251	695	260	706	595	842	4
partir	263	695	289	706	595	842	4
del	293	695	308	706	595	842	4
siglo	311	695	335	706	595	842	4
XX	338	695	356	706	595	842	4
esta	359	695	378	706	595	842	4
enfermedad	382	695	438	706	595	842	4
se	442	695	452	706	595	842	4
trasladó	456	695	494	706	595	842	4
a	498	695	503	706	595	842	4
Asia	506	695	528	706	595	842	4
y	532	695	538	706	595	842	4
África,	57	709	90	719	595	842	4
donde	93	709	123	719	595	842	4
continúa	126	709	167	719	595	842	4
activa	170	709	199	719	595	842	4
(Sánchez	202	709	246	719	595	842	4
Lera	249	709	271	719	595	842	4
&	274	709	283	719	595	842	4
Pérez	286	709	313	719	595	842	4
Vázquez,	316	709	361	719	595	842	4
2014).	364	709	395	719	595	842	4
La	398	709	411	719	595	842	4
falta	414	709	435	719	595	842	4
de	438	709	449	719	595	842	4
tratamiento	452	709	507	719	595	842	4
de	510	709	521	719	595	842	4
los	524	709	538	719	595	842	4
excrementos	57	722	117	733	595	842	4
humanos	124	722	167	733	595	842	4
y	174	722	180	733	595	842	4
la	187	722	195	733	595	842	4
ausencia	202	722	244	733	595	842	4
de	250	722	262	733	595	842	4
agua	268	722	291	733	595	842	4
potable	298	722	333	733	595	842	4
son	340	722	356	733	595	842	4
los	363	722	377	733	595	842	4
principales	384	722	437	733	595	842	4
responsables	443	722	505	733	595	842	4
de	511	722	523	733	595	842	4
la	529	722	538	733	595	842	4
propagación	57	736	116	747	595	842	4
del	119	736	134	747	595	842	4
cólera	137	736	166	747	595	842	4
(González	169	736	218	747	595	842	4
Valdés,	221	736	258	747	595	842	4
Casanova	261	736	307	747	595	842	4
Moreno	310	736	348	747	595	842	4
&	351	736	361	747	595	842	4
Pérez	364	736	390	747	595	842	4
Labrador,	393	736	440	747	595	842	4
2011).	443	736	474	747	595	842	4
4	294	782	300	793	595	842	4
Las	382	37	395	46	595	842	5
pandemias	397	37	436	46	595	842	5
precedentes	438	37	481	46	595	842	5
a	483	37	487	46	595	842	5
la	489	37	496	46	595	842	5
COVID-19	498	37	538	46	595	842	5
___________________________________________________________________________________________________________	57	48	538	56	595	842	5
El	92	74	103	85	595	842	5
sarampión	107	74	157	85	595	842	5
se	161	74	171	85	595	842	5
considera	175	74	221	85	595	842	5
la	225	74	233	85	595	842	5
segunda	237	74	276	85	595	842	5
pandemia	280	74	327	85	595	842	5
más	331	74	350	85	595	842	5
letal.	354	74	378	85	595	842	5
La	382	74	395	85	595	842	5
enfermedad	398	74	455	85	595	842	5
se	459	74	469	85	595	842	5
conoce	473	74	507	85	595	842	5
desde	511	74	538	85	595	842	5
hace	57	88	79	98	595	842	5
más	82	88	101	98	595	842	5
de	105	88	116	98	595	842	5
3.000	120	88	147	98	595	842	5
años	150	88	172	98	595	842	5
y	175	88	181	98	595	842	5
su	185	88	196	98	595	842	5
principal	199	88	242	98	595	842	5
problema	245	88	290	98	595	842	5
es	294	88	304	98	595	842	5
la	307	88	316	98	595	842	5
alta	319	88	337	98	595	842	5
tasa	340	88	359	98	595	842	5
de	362	88	373	98	595	842	5
contagio.	377	88	421	98	595	842	5
Es	425	88	437	98	595	842	5
una	440	88	457	98	595	842	5
enfermedad	461	88	517	98	595	842	5
que	521	88	538	98	595	842	5
desarrolla	57	101	104	112	595	842	5
manchas	107	101	149	112	595	842	5
rojizas	152	101	184	112	595	842	5
en	187	101	198	112	595	842	5
todo	201	101	222	112	595	842	5
el	225	101	234	112	595	842	5
cuerpo,	237	101	272	112	595	842	5
fiebres	275	101	308	112	595	842	5
altas	311	101	333	112	595	842	5
e	335	101	341	112	595	842	5
inflamación	344	101	401	112	595	842	5
pulmonar	404	101	450	112	595	842	5
(Campillo,	453	101	504	112	595	842	5
2014).	507	101	538	112	595	842	5
La	57	115	69	126	595	842	5
forma	73	115	101	126	595	842	5
de	105	115	116	126	595	842	5
contagio	120	115	161	126	595	842	5
es	165	115	175	126	595	842	5
mediante	178	115	222	126	595	842	5
el	226	115	234	126	595	842	5
contacto	238	115	279	126	595	842	5
directo	282	115	315	126	595	842	5
y	319	115	325	126	595	842	5
por	328	115	344	126	595	842	5
el	348	115	357	126	595	842	5
aire	360	115	378	126	595	842	5
mediante	382	115	426	126	595	842	5
las	429	115	442	126	595	842	5
gotas	446	115	471	126	595	842	5
de	475	115	486	126	595	842	5
vapor	490	115	517	126	595	842	5
que	521	115	538	126	595	842	5
exhalamos.	57	129	111	140	595	842	5
La	116	129	128	140	595	842	5
muerte	133	129	166	140	595	842	5
en	171	129	182	140	595	842	5
el	186	129	195	140	595	842	5
sarampión	200	129	250	140	595	842	5
se	254	129	264	140	595	842	5
produce	269	129	307	140	595	842	5
por	312	129	328	140	595	842	5
inflamación	332	129	390	140	595	842	5
pulmonar	394	129	440	140	595	842	5
o	445	129	451	140	595	842	5
de	455	129	467	140	595	842	5
las	471	129	485	140	595	842	5
meninges.	489	129	538	140	595	842	5
Aunque	57	143	95	154	595	842	5
se	98	143	108	154	595	842	5
ha	112	143	123	154	595	842	5
controlado	126	143	178	154	595	842	5
el	181	143	190	154	595	842	5
contagio,	193	143	237	154	595	842	5
el	241	143	249	154	595	842	5
sarampión	253	143	303	154	595	842	5
ha	306	143	318	154	595	842	5
matado	321	143	356	154	595	842	5
a	360	143	365	154	595	842	5
más	368	143	388	154	595	842	5
de	391	143	403	154	595	842	5
200	406	143	424	154	595	842	5
millones	427	143	469	154	595	842	5
de	472	143	483	154	595	842	5
personas	487	143	529	154	595	842	5
y	532	143	538	154	595	842	5
todavía	57	157	92	167	595	842	5
no	95	157	107	167	595	842	5
se	111	157	121	167	595	842	5
la	124	157	133	167	595	842	5
ha	136	157	147	167	595	842	5
erradicado	151	157	201	167	595	842	5
de	205	157	216	167	595	842	5
manera	219	157	255	167	595	842	5
definitiva,	258	157	307	167	595	842	5
a	310	157	316	167	595	842	5
pesar	319	157	344	167	595	842	5
de	348	157	359	167	595	842	5
los	362	157	376	167	595	842	5
esfuerzos	380	157	425	167	595	842	5
de	428	157	440	167	595	842	5
la	443	157	452	167	595	842	5
OMS.	455	157	484	167	595	842	5
(Infosalus,	487	157	538	167	595	842	5
2020).	57	170	88	181	595	842	5
El	92	184	103	195	595	842	5
VIH	106	184	127	195	595	842	5
(Virus	130	184	160	195	595	842	5
de	163	184	175	195	595	842	5
Inmunodeficiencia	177	184	267	195	595	842	5
Humana)	270	184	315	195	595	842	5
es	318	184	328	195	595	842	5
la	330	184	339	195	595	842	5
pandemia	342	184	388	195	595	842	5
que	391	184	409	195	595	842	5
sigue	411	184	437	195	595	842	5
teniendo	439	184	481	195	595	842	5
vigencia	484	184	524	195	595	842	5
en	527	184	538	195	595	842	5
la	57	198	65	209	595	842	5
actualidad.	68	198	121	209	595	842	5
En	124	198	137	209	595	842	5
1981	140	198	164	209	595	842	5
se	167	198	177	209	595	842	5
conocieron	180	198	233	209	595	842	5
los	236	198	250	209	595	842	5
primeros	253	198	296	209	595	842	5
casos	299	198	325	209	595	842	5
de	328	198	339	209	595	842	5
esta	342	198	361	209	595	842	5
enfermedad,	364	198	423	209	595	842	5
que	426	198	443	209	595	842	5
fue	446	198	462	209	595	842	5
descubierta	465	198	519	209	595	842	5
por	522	198	538	209	595	842	5
Luc	57	212	75	223	595	842	5
Montagnier	82	212	138	223	595	842	5
en	144	212	155	223	595	842	5
Francia,	161	212	200	223	595	842	5
cuya	207	212	229	223	595	842	5
sintomatología	236	212	307	223	595	842	5
consiste	313	212	352	223	595	842	5
en	358	212	369	223	595	842	5
provocar	376	212	418	223	595	842	5
una	425	212	442	223	595	842	5
desorganización	448	212	526	223	595	842	5
y	532	212	538	223	595	842	5
deterioro	57	226	100	236	595	842	5
del	103	226	117	236	595	842	5
sistema	120	226	156	236	595	842	5
inmunológico,	158	226	228	236	595	842	5
logrando	230	226	273	236	595	842	5
que	275	226	293	236	595	842	5
la	295	226	304	236	595	842	5
persona	306	226	344	236	595	842	5
se	346	226	356	236	595	842	5
vulnerabilice	359	226	421	236	595	842	5
a	424	226	429	236	595	842	5
cualquier	431	226	476	236	595	842	5
enfermedad.	479	226	538	236	595	842	5
Es	57	239	69	250	595	842	5
decir,	72	239	99	250	595	842	5
no	102	239	114	250	595	842	5
es	118	239	128	250	595	842	5
el	131	239	140	250	595	842	5
virus	143	239	167	250	595	842	5
en	170	239	182	250	595	842	5
sí	185	239	193	250	595	842	5
el	196	239	205	250	595	842	5
que	209	239	226	250	595	842	5
genera	229	239	261	250	595	842	5
las	264	239	278	250	595	842	5
consecuencias	281	239	350	250	595	842	5
letales,	353	239	387	250	595	842	5
sino	390	239	410	250	595	842	5
que	413	239	431	250	595	842	5
destruye	434	239	475	250	595	842	5
la	478	239	487	250	595	842	5
capacidad	490	239	538	250	595	842	5
de	57	253	68	264	595	842	5
defensa	72	253	108	264	595	842	5
ante	112	253	132	264	595	842	5
otras	136	253	159	264	595	842	5
enfermedades	163	253	229	264	595	842	5
comunes	233	253	276	264	595	842	5
y	279	253	285	264	595	842	5
corrientes,	289	253	339	264	595	842	5
de	343	253	354	264	595	842	5
manera	358	253	393	264	595	842	5
que	397	253	414	264	595	842	5
la	418	253	426	264	595	842	5
más	430	253	449	264	595	842	5
mínima	453	253	490	264	595	842	5
infección	493	253	538	264	595	842	5
puede	57	267	85	278	595	842	5
matar	89	267	116	278	595	842	5
(Alcamí,	119	267	162	278	595	842	5
2008;	165	267	192	278	595	842	5
Swenson,	196	267	242	278	595	842	5
1989).	245	267	276	278	595	842	5
La	280	267	292	278	595	842	5
teoría	296	267	323	278	595	842	5
más	326	267	346	278	595	842	5
extendida	349	267	396	278	595	842	5
es	399	267	409	278	595	842	5
que	412	267	430	278	595	842	5
se	433	267	443	278	595	842	5
contrajo	446	267	486	278	595	842	5
a	489	267	494	278	595	842	5
partir	498	267	524	278	595	842	5
de	527	267	538	278	595	842	5
personas	57	281	99	292	595	842	5
que	103	281	120	292	595	842	5
cazaron	124	281	161	292	595	842	5
o	165	281	171	292	595	842	5
comieron	175	281	220	292	595	842	5
chimpancés	224	281	281	292	595	842	5
infectados,	285	281	337	292	595	842	5
probablemente	341	281	412	292	595	842	5
a	416	281	421	292	595	842	5
finales	425	281	457	292	595	842	5
del	461	281	476	292	595	842	5
siglo	480	281	503	292	595	842	5
XIX	507	281	528	292	595	842	5
o	532	281	538	292	595	842	5
principios	57	295	105	305	595	842	5
del	109	295	123	305	595	842	5
XX.	128	295	148	305	595	842	5
Sin	152	295	168	305	595	842	5
embargo,	172	295	217	305	595	842	5
sigue	221	295	247	305	595	842	5
siendo	251	295	282	305	595	842	5
una	286	295	303	305	595	842	5
incógnita	308	295	352	305	595	842	5
cómo	356	295	383	305	595	842	5
la	387	295	396	305	595	842	5
enfermedad	400	295	457	305	595	842	5
cruzó	461	295	487	305	595	842	5
la	492	295	500	305	595	842	5
barrera	504	295	538	305	595	842	5
entre	57	308	81	319	595	842	5
las	84	308	97	319	595	842	5
especies.	100	308	143	319	595	842	5
Desde	92	322	122	333	595	842	5
que	125	322	142	333	595	842	5
se	145	322	155	333	595	842	5
declararon	158	322	208	333	595	842	5
los	211	322	225	333	595	842	5
primeros	228	322	271	333	595	842	5
casos	274	322	300	333	595	842	5
de	302	322	314	333	595	842	5
VIH,	316	322	341	333	595	842	5
78	344	322	356	333	595	842	5
millones	358	322	400	333	595	842	5
de	403	322	414	333	595	842	5
personas	417	322	459	333	595	842	5
han	461	322	479	333	595	842	5
contraído	482	322	527	333	595	842	5
el	530	322	538	333	595	842	5
virus	57	336	81	347	595	842	5
y	86	336	92	347	595	842	5
35	97	336	109	347	595	842	5
millones	114	336	155	347	595	842	5
han	160	336	177	347	595	842	5
muerto	182	336	216	347	595	842	5
por	221	336	237	347	595	842	5
enfermedades	242	336	309	347	595	842	5
relacionadas	313	336	373	347	595	842	5
con	378	336	396	347	595	842	5
el	401	336	409	347	595	842	5
sida,	414	336	437	347	595	842	5
según	442	336	470	347	595	842	5
los	474	336	488	347	595	842	5
datos	493	336	519	347	595	842	5
del	524	336	538	347	595	842	5
programa	57	350	103	361	595	842	5
de	109	350	120	361	595	842	5
las	126	350	139	361	595	842	5
Naciones	145	350	190	361	595	842	5
Unidas	195	350	229	361	595	842	5
(Infosalus,	235	350	286	361	595	842	5
2020).	292	350	323	361	595	842	5
Se	329	350	341	361	595	842	5
transmite	347	350	392	361	595	842	5
por	398	350	414	361	595	842	5
la	419	350	428	361	595	842	5
sangre	434	350	465	361	595	842	5
y	471	350	477	361	595	842	5
por	483	350	499	361	595	842	5
fluidos	505	350	538	361	595	842	5
corporales.	57	364	110	374	595	842	5
Si	112	364	122	374	595	842	5
bien	125	364	146	374	595	842	5
este	149	364	167	374	595	842	5
virus	170	364	194	374	595	842	5
no	197	364	209	374	595	842	5
tiene	211	364	235	374	595	842	5
cura,	237	364	261	374	595	842	5
en	264	364	275	374	595	842	5
la	278	364	287	374	595	842	5
década	289	364	323	374	595	842	5
de	325	364	337	374	595	842	5
1990	339	364	363	374	595	842	5
se	366	364	376	374	595	842	5
desarrollaron	379	364	442	374	595	842	5
fármacos	445	364	489	374	595	842	5
que	492	364	509	374	595	842	5
como	512	364	538	374	595	842	5
parte	57	377	81	388	595	842	5
de	84	377	96	388	595	842	5
diversos	99	377	139	388	595	842	5
tratamientos	143	377	202	388	595	842	5
y	206	377	212	388	595	842	5
conjuntamente	215	377	286	388	595	842	5
con	290	377	307	388	595	842	5
la	311	377	319	388	595	842	5
modificación	323	377	386	388	595	842	5
del	390	377	404	388	595	842	5
estilo	408	377	434	388	595	842	5
de	438	377	449	388	595	842	5
vida	453	377	473	388	595	842	5
hacen	477	377	505	388	595	842	5
que	508	377	526	388	595	842	5
la	529	377	538	388	595	842	5
enfermedad	57	391	113	402	595	842	5
se	116	391	126	402	595	842	5
detenga	129	391	166	402	595	842	5
y	169	391	175	402	595	842	5
pueda	178	391	207	402	595	842	5
ser	210	391	224	402	595	842	5
controlada.	227	391	280	402	595	842	5
Solo	283	391	305	402	595	842	5
el	308	391	317	402	595	842	5
50	320	391	332	402	595	842	5
%	335	391	345	402	595	842	5
de	347	391	359	402	595	842	5
la	362	391	370	402	595	842	5
población	373	391	421	402	595	842	5
del	423	391	438	402	595	842	5
mundo	441	391	474	402	595	842	5
que	477	391	494	402	595	842	5
vive	497	391	518	402	595	842	5
con	521	391	538	402	595	842	5
VIH	57	405	78	416	595	842	5
recibe	82	405	111	416	595	842	5
un	115	405	127	416	595	842	5
tratamiento	131	405	186	416	595	842	5
antirretroviral.	190	405	259	416	595	842	5
Por	263	405	280	416	595	842	5
tal	284	405	296	416	595	842	5
razón,	300	405	330	416	595	842	5
el	334	405	342	416	595	842	5
sida	347	405	366	416	595	842	5
continúa	370	405	411	416	595	842	5
siendo	415	405	446	416	595	842	5
un	450	405	462	416	595	842	5
desafío	466	405	501	416	595	842	5
para	505	405	526	416	595	842	5
la	530	405	538	416	595	842	5
ciencia	57	419	91	430	595	842	5
mundial	94	419	134	430	595	842	5
y	137	419	143	430	595	842	5
cada	147	419	169	430	595	842	5
año	172	419	189	430	595	842	5
se	193	419	203	430	595	842	5
sigue	207	419	232	430	595	842	5
investigando	235	419	297	430	595	842	5
para	300	419	321	430	595	842	5
tratar	324	419	350	430	595	842	5
de	353	419	365	430	595	842	5
acabar	368	419	399	430	595	842	5
con	403	419	421	430	595	842	5
esta	424	419	443	430	595	842	5
enfermedad.	446	419	506	430	595	842	5
Por	509	419	526	430	595	842	5
el	530	419	538	430	595	842	5
momento,	57	433	105	443	595	842	5
solo	108	433	128	443	595	842	5
dos	131	433	147	443	595	842	5
personas	150	433	192	443	595	842	5
han	195	433	212	443	595	842	5
conseguido	215	433	270	443	595	842	5
ser	273	433	287	443	595	842	5
curadas,	289	433	329	443	595	842	5
pero	332	433	353	443	595	842	5
es	356	433	366	443	595	842	5
un	369	433	381	443	595	842	5
gran	384	433	405	443	595	842	5
avance	408	433	441	443	595	842	5
que	444	433	461	443	595	842	5
da	464	433	475	443	595	842	5
esperanzas	478	433	530	443	595	842	5
a	533	433	538	443	595	842	5
futuro	57	446	86	457	595	842	5
(Grmek,	89	446	129	457	595	842	5
1992;	132	446	160	457	595	842	5
Swenson,	163	446	209	457	595	842	5
1989).	212	446	243	457	595	842	5
Conclusión:	212	474	273	485	595	842	5
contexto	276	474	320	485	595	842	5
y	323	474	329	485	595	842	5
epidemias	332	474	383	485	595	842	5
Este	92	502	113	512	595	842	5
primer	121	502	153	512	595	842	5
recorrido	161	502	205	512	595	842	5
histórico	213	502	255	512	595	842	5
ha	263	502	274	512	595	842	5
estado	282	502	313	512	595	842	5
marcado	321	502	362	512	595	842	5
por	370	502	386	512	595	842	5
devastadoras	394	502	456	512	595	842	5
epidemias	464	502	513	512	595	842	5
que	521	502	538	512	595	842	5
ocasionaron	57	515	115	526	595	842	5
millones	117	515	159	526	595	842	5
de	161	515	173	526	595	842	5
muertos.	175	515	217	526	595	842	5
En	220	515	233	526	595	842	5
los	236	515	250	526	595	842	5
diferentes	252	515	300	526	595	842	5
contextos,	302	515	351	526	595	842	5
desde	354	515	381	526	595	842	5
la	384	515	393	526	595	842	5
Grecia	396	515	427	526	595	842	5
antigua	430	515	465	526	595	842	5
con	468	515	485	526	595	842	5
la	488	515	497	526	595	842	5
peste	500	515	524	526	595	842	5
de	527	515	538	526	595	842	5
Atenas,	57	529	93	540	595	842	5
el	96	529	105	540	595	842	5
medioevo,	109	529	159	540	595	842	5
las	162	529	176	540	595	842	5
conquistas	179	529	230	540	595	842	5
y	233	529	239	540	595	842	5
la	243	529	251	540	595	842	5
sífilis,	255	529	284	540	595	842	5
hasta	288	529	312	540	595	842	5
la	316	529	325	540	595	842	5
posmodernidad	328	529	402	540	595	842	5
y	405	529	411	540	595	842	5
el	415	529	423	540	595	842	5
VIH,	427	529	451	540	595	842	5
las	455	529	468	540	595	842	5
enfermedades	472	529	538	540	595	842	5
se	57	543	67	554	595	842	5
asociaron	70	543	116	554	595	842	5
con	119	543	136	554	595	842	5
muerte,	139	543	175	554	595	842	5
desahucio	178	543	226	554	595	842	5
y	229	543	235	554	595	842	5
depresión.	238	543	288	554	595	842	5
No	92	557	107	568	595	842	5
se	110	557	120	568	595	842	5
trata	124	557	145	568	595	842	5
solamente	149	557	197	568	595	842	5
de	201	557	212	568	595	842	5
la	215	557	224	568	595	842	5
enfermedad	228	557	284	568	595	842	5
y	288	557	294	568	595	842	5
el	297	557	306	568	595	842	5
contagio,	309	557	354	568	595	842	5
los	357	557	371	568	595	842	5
métodos	375	557	415	568	595	842	5
preventivos,	419	557	478	568	595	842	5
la	481	557	490	568	595	842	5
higiene	494	557	529	568	595	842	5
y	532	557	538	568	595	842	5
la	57	571	65	581	595	842	5
asepsia,	70	571	108	581	595	842	5
o	113	571	119	581	595	842	5
la	124	571	132	581	595	842	5
cuarentena,	137	571	192	581	595	842	5
sino	197	571	217	581	595	842	5
que	222	571	239	581	595	842	5
hay	244	571	261	581	595	842	5
otras	266	571	289	581	595	842	5
emociones	294	571	345	581	595	842	5
que	350	571	368	581	595	842	5
circundan	372	571	420	581	595	842	5
a	425	571	430	581	595	842	5
la	435	571	443	581	595	842	5
pandemia.	448	571	498	581	595	842	5
En	503	571	516	581	595	842	5
una	521	571	538	581	595	842	5
pandemia	57	584	103	595	595	842	5
inciden	109	584	145	595	595	842	5
el	151	584	159	595	595	842	5
dolor,	166	584	194	595	595	842	5
la	200	584	209	595	595	842	5
angustia,	215	584	258	595	595	842	5
los	264	584	278	595	595	842	5
síntomas	284	584	326	595	595	842	5
físicos	332	584	364	595	595	842	5
insoportables	370	584	434	595	595	842	5
–con	440	582	463	595	595	842	5
medicamentos	469	584	538	595	595	842	5
paliativos	57	598	103	609	595	842	5
escasos–,	107	598	152	609	595	842	5
así	156	598	169	609	595	842	5
como	173	598	199	609	595	842	5
la	203	598	212	609	595	842	5
hecatombe	216	598	267	609	595	842	5
social	271	598	299	609	595	842	5
y	303	598	309	609	595	842	5
económica,	313	598	368	609	595	842	5
que	371	598	389	609	595	842	5
llevan	392	598	422	609	595	842	5
a	426	598	431	609	595	842	5
la	435	598	443	609	595	842	5
redefinición	447	598	505	609	595	842	5
de	509	598	520	609	595	842	5
loa	524	598	538	609	595	842	5
valores	57	612	91	623	595	842	5
y	94	612	100	623	595	842	5
el	102	612	111	623	595	842	5
estilo	113	612	139	623	595	842	5
de	142	612	153	623	595	842	5
vida,	155	612	179	623	595	842	5
mitos	182	612	208	623	595	842	5
que	211	612	228	623	595	842	5
se	230	612	240	623	595	842	5
derrumban,	243	612	298	623	595	842	5
creación	300	612	341	623	595	842	5
de	343	612	355	623	595	842	5
nuevos	357	612	391	623	595	842	5
trabajos	393	612	431	623	595	842	5
y	434	612	440	623	595	842	5
hasta	442	612	467	623	595	842	5
nuevas	469	612	503	623	595	842	5
formas	505	612	538	623	595	842	5
de	57	626	68	637	595	842	5
relación	71	626	110	637	595	842	5
social.	113	626	144	637	595	842	5
Las	92	640	109	650	595	842	5
muertes	113	640	151	650	595	842	5
crearon	154	640	190	650	595	842	5
depresión,	193	640	243	650	595	842	5
duelos	246	640	278	650	595	842	5
que	281	640	298	650	595	842	5
acarrearon	301	640	352	650	595	842	5
ansiedades	355	640	407	650	595	842	5
y	411	640	417	650	595	842	5
tristezas,	420	640	462	650	595	842	5
familias	466	640	504	650	595	842	5
que	507	640	525	650	595	842	5
se	528	640	538	650	595	842	5
desmembraron.	57	653	131	664	595	842	5
También	135	653	178	664	595	842	5
han	182	653	200	664	595	842	5
generado	204	653	248	664	595	842	5
políticas	252	653	293	664	595	842	5
sanitarias	297	653	342	664	595	842	5
de	346	653	358	664	595	842	5
emergencia,	362	653	420	664	595	842	5
avances	425	653	463	664	595	842	5
científicos	467	653	517	664	595	842	5
con	521	653	538	664	595	842	5
respecto	57	667	97	678	595	842	5
a	102	667	107	678	595	842	5
diversas	112	667	151	678	595	842	5
enfermedades,	156	667	226	678	595	842	5
planes	231	667	261	678	595	842	5
de	266	667	278	678	595	842	5
prevención	282	667	336	678	595	842	5
y	341	667	347	678	595	842	5
modelos	352	667	392	678	595	842	5
de	397	667	409	678	595	842	5
tratamiento.	413	667	471	678	595	842	5
Es	476	667	488	678	595	842	5
decir,	493	667	520	678	595	842	5
las	525	667	538	678	595	842	5
grandes	57	681	94	692	595	842	5
pandemias	100	681	151	692	595	842	5
como	158	681	184	692	595	842	5
crisis	190	681	216	692	595	842	5
han	222	681	239	692	595	842	5
tenido	246	681	276	692	595	842	5
su	282	681	292	692	595	842	5
coletazo	299	681	339	692	595	842	5
social,	345	681	376	692	595	842	5
cultural,	382	681	421	692	595	842	5
político	428	681	464	692	595	842	5
y	471	681	477	692	595	842	5
económico,	483	681	538	692	595	842	5
generando	57	695	107	706	595	842	5
oportunidades	110	695	178	706	595	842	5
de	181	695	192	706	595	842	5
modificaciones	195	695	268	706	595	842	5
que	271	695	289	706	595	842	5
llegan	292	695	321	706	595	842	5
hasta	324	695	349	706	595	842	5
nuestros	352	695	392	706	595	842	5
días.	395	695	417	706	595	842	5
Todos	92	709	122	719	595	842	5
estos	125	709	149	719	595	842	5
desarrollos	152	709	205	719	595	842	5
entrópicos	208	709	258	719	595	842	5
en	261	709	272	719	595	842	5
cada	275	709	297	719	595	842	5
pandemia	300	709	347	719	595	842	5
llevan	350	709	379	719	595	842	5
su	382	709	393	719	595	842	5
contrapartida.	396	709	462	719	595	842	5
Los	465	709	483	719	595	842	5
factores	486	709	524	719	595	842	5
de	527	709	538	719	595	842	5
solidaridad,	57	722	113	733	595	842	5
atención,	116	722	160	733	595	842	5
afecto	163	722	192	733	595	842	5
y	195	722	201	733	595	842	5
mancomunión	204	722	273	733	595	842	5
social	276	722	304	733	595	842	5
son	307	722	324	733	595	842	5
algunos	327	722	364	733	595	842	5
de	367	722	379	733	595	842	5
los	382	722	396	733	595	842	5
resultados	399	722	448	733	595	842	5
que	451	722	468	733	595	842	5
demarcan	471	722	518	733	595	842	5
una	521	722	538	733	595	842	5
actitud	57	736	89	747	595	842	5
resiliente.	92	736	139	747	595	842	5
Con	142	736	162	747	595	842	5
lo	165	736	175	747	595	842	5
cual,	178	736	201	747	595	842	5
lo	204	736	213	747	595	842	5
aprendido	216	736	264	747	595	842	5
en	267	736	279	747	595	842	5
cada	282	736	304	747	595	842	5
situación	307	736	350	747	595	842	5
crítica	353	736	383	747	595	842	5
se	386	736	396	747	595	842	5
aplica	399	736	428	747	595	842	5
en	431	736	442	747	595	842	5
futuras	445	736	479	747	595	842	5
situaciones,	482	736	538	747	595	842	5
5	294	782	300	793	595	842	5
Ciencias	57	37	88	46	595	842	6
Psicológicas	90	37	135	46	595	842	6
enero-junio	137	37	179	46	595	842	6
2021;	181	37	201	46	595	842	6
15(1):	204	37	226	46	595	842	6
e-2555	228	37	253	46	595	842	6
Rodríguez	463	37	501	46	595	842	6
Ceberio	503	37	532	46	595	842	6
__________________________________________________________________________________________________________	57	48	534	56	595	842	6
como	57	74	83	85	595	842	6
de	87	74	98	85	595	842	6
hecho	101	74	130	85	595	842	6
se	133	74	143	85	595	842	6
observan	147	74	190	85	595	842	6
en	193	74	204	85	595	842	6
nuestros	208	74	248	85	595	842	6
días	251	74	270	85	595	842	6
con	274	74	291	85	595	842	6
la	294	74	303	85	595	842	6
pandemia	306	74	353	85	595	842	6
de	356	74	367	85	595	842	6
la	371	74	379	85	595	842	6
COVID-19,	383	74	439	85	595	842	6
cuyos	443	74	471	85	595	842	6
antecedentes,	474	74	538	85	595	842	6
el	57	88	65	98	595	842	6
SARS	68	88	98	98	595	842	6
y	101	88	107	98	595	842	6
el	110	88	119	98	595	842	6
MERS,	122	88	158	98	595	842	6
favorecieron	161	88	221	98	595	842	6
a	224	88	230	98	595	842	6
la	233	88	241	98	595	842	6
organización	244	88	306	98	595	842	6
de	309	88	321	98	595	842	6
la	324	88	332	98	595	842	6
situación	335	88	379	98	595	842	6
de	382	88	393	98	595	842	6
emergencia.	396	88	454	98	595	842	6
Referencias	268	115	328	126	595	842	6
Alcamí,	57	143	95	154	595	842	6
J.	103	143	111	154	595	842	6
(2008).	119	143	154	154	595	842	6
Introducción.	162	143	226	154	595	842	6
Una	234	143	254	154	595	842	6
breve	262	143	289	154	595	842	6
historia	297	143	333	154	595	842	6
del	341	143	355	154	595	842	6
sida.	363	143	386	154	595	842	6
Enfermedades	394	143	462	154	595	842	6
Infecciosas	470	143	524	154	595	842	6
y	532	143	538	154	595	842	6
Microbiología	92	157	161	167	595	842	6
Clínica,	164	157	202	167	595	842	6
26,	205	157	219	167	595	842	6
1-4.	222	157	242	167	595	842	6
doi:	245	157	263	167	595	842	6
https://doi.org/10.1016/S0213-005X(08)76556-X	266	157	504	167	595	842	6
Berdasquera	57	170	117	181	595	842	6
Corcho,	119	170	158	181	595	842	6
D.,	160	170	175	181	595	842	6
Lazo	178	170	202	181	595	842	6
Álvarez,	205	170	245	181	595	842	6
M.	248	170	262	181	595	842	6
Á.,	265	170	279	181	595	842	6
Galindo	282	170	321	181	595	842	6
Santana,	323	170	364	181	595	842	6
B.	367	170	378	181	595	842	6
M.,	381	170	398	181	595	842	6
&	400	170	410	181	595	842	6
Gala	412	170	435	181	595	842	6
González,	438	170	486	181	595	842	6
A.	489	170	501	181	595	842	6
(2004).	503	170	538	181	595	842	6
Sífilis:	92	184	124	195	595	842	6
pasado	127	184	160	195	595	842	6
y	163	184	169	195	595	842	6
presente.	172	184	215	195	595	842	6
Revista	218	184	255	195	595	842	6
Cubana	258	184	294	195	595	842	6
de	297	184	308	195	595	842	6
Higiene	311	184	349	195	595	842	6
y	352	184	358	195	595	842	6
Epidemiología,	361	184	435	195	595	842	6
42(2),	438	184	467	195	595	842	6
0-0.	470	184	489	195	595	842	6
Buora,	57	198	89	209	595	842	6
M.,	93	198	110	209	595	842	6
&	114	198	123	209	595	842	6
Jobst,	127	198	155	209	595	842	6
W.	159	198	173	209	595	842	6
(Eds.).	177	198	209	209	595	842	6
(2002).	213	198	248	209	595	842	6
Roma	252	198	281	209	595	842	6
sul	285	198	299	209	595	842	6
Danubio:	303	198	348	209	595	842	6
da	352	198	363	209	595	842	6
Aquileia	367	198	408	209	595	842	6
a	412	198	418	209	595	842	6
Carnuntum	422	198	475	209	595	842	6
lungo	479	198	507	209	595	842	6
la	511	198	520	209	595	842	6
via	523	198	538	209	595	842	6
dell'ambra	92	212	142	223	595	842	6
(Vol.	145	212	170	223	595	842	6
6).	173	212	186	223	595	842	6
L'Erma	189	212	225	223	595	842	6
di	228	212	237	223	595	842	6
Bretschneider.	240	212	310	223	595	842	6
Callicó,	57	226	94	236	595	842	6
J.	97	226	105	236	595	842	6
S.	108	226	118	236	595	842	6
(1970).	121	226	156	236	595	842	6
La	159	226	171	236	595	842	6
peste	174	226	199	236	595	842	6
negra	202	226	229	236	595	842	6
en	232	226	243	236	595	842	6
la	246	226	255	236	595	842	6
península	258	226	304	236	595	842	6
Ibérica.	307	226	343	236	595	842	6
Anuario	346	226	385	236	595	842	6
de	388	226	400	236	595	842	6
estudios	403	226	442	236	595	842	6
medievales,	445	226	502	236	595	842	6
7,	505	226	514	236	595	842	6
67.	517	226	532	236	595	842	6
Campillo,	57	239	104	250	595	842	6
S.	108	239	118	250	595	842	6
(2014).	122	239	157	250	595	842	6
Las	161	239	178	250	595	842	6
10	182	239	194	250	595	842	6
pandemias	197	239	249	250	595	842	6
más	253	239	272	250	595	842	6
letales	276	239	306	250	595	842	6
en	310	239	322	250	595	842	6
la	325	239	334	250	595	842	6
historia	338	239	374	250	595	842	6
de	378	239	389	250	595	842	6
la	393	239	402	250	595	842	6
humanidad.	405	239	462	250	595	842	6
Recuperado	466	239	523	250	595	842	6
de	527	239	538	250	595	842	6
www.hipertextual.com	92	253	202	264	595	842	6
Castañeda	57	267	106	278	595	842	6
Guillot,	112	267	149	278	595	842	6
C.,	155	267	169	278	595	842	6
&	174	267	184	278	595	842	6
Ramos	189	267	223	278	595	842	6
Serpa,	229	267	259	278	595	842	6
G.	265	267	276	278	595	842	6
(2020).	282	267	317	278	595	842	6
Principales	323	267	376	278	595	842	6
pandemias	382	267	433	278	595	842	6
en	439	267	450	278	595	842	6
la	456	267	465	278	595	842	6
historia	471	267	507	278	595	842	6
de	512	267	524	278	595	842	6
la	530	267	538	278	595	842	6
humanidad.	92	281	148	292	595	842	6
Revista	151	281	188	292	595	842	6
Cubana	191	281	227	292	595	842	6
de	230	281	241	292	595	842	6
Pediatría,	244	281	290	292	595	842	6
92(Suppl.),	293	281	347	292	595	842	6
e-1183.	350	281	387	292	595	842	6
Ceberio,	57	295	98	305	595	842	6
M.	101	295	114	305	595	842	6
R.	117	295	128	305	595	842	6
&	131	295	141	305	595	842	6
Watzlawick	144	295	201	305	595	842	6
P.	204	295	214	305	595	842	6
(1998).	217	295	252	305	595	842	6
La	255	295	267	305	595	842	6
construcción	270	295	332	305	595	842	6
del	335	295	349	305	595	842	6
Universo.	352	295	399	305	595	842	6
Barcelona:	402	295	454	305	595	842	6
Herder.	457	295	494	305	595	842	6
Ceberio,	57	308	98	319	595	842	6
M.	100	308	114	319	595	842	6
R.	116	308	127	319	595	842	6
(2020a).	130	308	170	319	595	842	6
Las	173	308	190	319	595	842	6
pandemias	193	308	244	319	595	842	6
históricas	246	308	292	319	595	842	6
¿lograron	295	308	341	319	595	842	6
cambiar	343	308	382	319	595	842	6
la	384	308	393	319	595	842	6
filosofía	396	308	436	319	595	842	6
de	438	308	450	319	595	842	6
vida?	452	308	478	319	595	842	6
Diario	481	308	511	319	595	842	6
ABC	514	308	538	319	595	842	6
28/04/2020.	92	322	150	333	595	842	6
Recuperado	153	322	210	333	595	842	6
de	213	322	224	333	595	842	6
https://www.abc.com.py/opinion/2020/04/28/	227	322	446	333	595	842	6
Ceberio,	57	336	98	347	595	842	6
M.	101	336	114	347	595	842	6
R.	117	336	128	347	595	842	6
(2020b).	131	336	172	347	595	842	6
Barbijos	175	336	216	347	595	842	6
emocionales.	219	336	282	347	595	842	6
Buenos	285	336	321	347	595	842	6
Aires:	324	336	353	347	595	842	6
Akadia	356	336	391	347	595	842	6
Comerio,	57	350	102	361	595	842	6
C.	105	350	116	361	595	842	6
(2012).	119	350	154	361	595	842	6
La	157	350	170	361	595	842	6
historia	173	350	209	361	595	842	6
de	212	350	223	361	595	842	6
la	226	350	235	361	595	842	6
sífilis	238	350	265	361	595	842	6
o	268	350	274	361	595	842	6
¿la	277	350	291	361	595	842	6
sífilis	294	350	321	361	595	842	6
en	324	350	335	361	595	842	6
la	338	350	347	361	595	842	6
historia?	350	350	391	361	595	842	6
Revista	394	350	430	361	595	842	6
Médica	433	350	469	361	595	842	6
Universitaria,	472	350	538	361	595	842	6
8(1).	92	364	115	374	595	842	6
Cravioto,	57	377	102	388	595	842	6
E.	106	377	116	388	595	842	6
G.,	121	377	135	388	595	842	6
&	140	377	149	388	595	842	6
García,	153	377	188	388	595	842	6
I.	193	377	200	388	595	842	6
G.	204	377	216	388	595	842	6
(2013a).	220	377	260	388	595	842	6
Las	265	377	282	388	595	842	6
pestes	286	377	316	388	595	842	6
en	320	377	331	388	595	842	6
la	336	377	344	388	595	842	6
Antigüedad.	349	377	408	388	595	842	6
Orígenes	412	377	455	388	595	842	6
historiográficos.	460	377	538	388	595	842	6
Revista	92	391	128	402	595	842	6
de	131	391	143	402	595	842	6
Historiografía,	145	391	216	402	595	842	6
13,	219	391	234	402	595	842	6
105-112.	237	391	280	402	595	842	6
Cravioto,	57	405	102	416	595	842	6
E.	104	405	115	416	595	842	6
G.,	117	405	132	416	595	842	6
&	134	405	144	416	595	842	6
García,	146	405	181	416	595	842	6
I.	184	405	191	416	595	842	6
G.	193	405	205	416	595	842	6
(2013b).	208	405	248	416	595	842	6
Una	251	405	271	416	595	842	6
aproximación	274	405	340	416	595	842	6
a	342	405	347	416	595	842	6
las	350	405	363	416	595	842	6
pestes	366	405	395	416	595	842	6
y	398	405	404	416	595	842	6
epidemias	406	405	455	416	595	842	6
en	458	405	469	416	595	842	6
la	471	405	480	416	595	842	6
antigüedad.	483	405	538	416	595	842	6
Espacio	92	419	130	430	595	842	6
Tiempo	133	419	170	430	595	842	6
y	173	419	179	430	595	842	6
Forma.	182	419	217	430	595	842	6
Serie	220	419	244	430	595	842	6
II,	247	419	258	430	595	842	6
Historia	261	419	300	430	595	842	6
Antigua,	303	419	345	430	595	842	6
26,	348	419	363	430	595	842	6
63-82.	366	419	397	430	595	842	6
De	57	433	71	443	595	842	6
Rezende,	76	433	120	443	595	842	6
J.	126	433	134	443	595	842	6
M.	139	433	153	443	595	842	6
(1998).	158	433	193	443	595	842	6
Epidemia,	199	433	248	443	595	842	6
endemia,	253	433	297	443	595	842	6
pandemia,	302	433	352	443	595	842	6
epidemiologia.	358	433	429	443	595	842	6
Revista	435	433	471	443	595	842	6
de	476	433	487	443	595	842	6
Patologia	493	433	538	443	595	842	6
Tropica,	92	446	133	457	595	842	6
27(1).	136	446	164	457	595	842	6
doi:	167	446	186	457	595	842	6
https://doi.org/10.5216/rpt.v27i1.17199	189	446	379	457	595	842	6
Esparza,	57	460	98	471	595	842	6
J.	101	460	108	471	595	842	6
(2016).	111	460	146	471	595	842	6
Epidemias	149	460	200	471	595	842	6
y	203	460	209	471	595	842	6
pandemias	212	460	264	471	595	842	6
virales	267	460	299	471	595	842	6
emergentes:	302	460	360	471	595	842	6
¿cuál	363	460	388	471	595	842	6
será	391	460	410	471	595	842	6
la	413	460	422	471	595	842	6
próxima?	425	460	470	471	595	842	6
Investigación	473	460	538	471	595	842	6
clínica,	92	474	127	485	595	842	6
57(3),	130	474	159	485	595	842	6
231-235.	162	474	205	485	595	842	6
Galeano,	57	488	100	499	595	842	6
D.	103	488	114	499	595	842	6
(2009).	117	488	152	499	595	842	6
Médicos	155	488	196	499	595	842	6
y	199	488	205	499	595	842	6
policías	208	488	245	499	595	842	6
durante	248	488	284	499	595	842	6
la	287	488	296	499	595	842	6
epidemia	298	488	342	499	595	842	6
de	345	488	357	499	595	842	6
fiebre	359	488	387	499	595	842	6
amarilla	390	488	430	499	595	842	6
(Buenos	432	488	472	499	595	842	6
Aires,	475	488	504	499	595	842	6
1871).	507	488	538	499	595	842	6
Salud	92	502	119	512	595	842	6
colectiva,	122	502	169	512	595	842	6
5,	172	502	181	512	595	842	6
107-120.	184	502	227	512	595	842	6
Giménez,	57	515	103	526	595	842	6
A.	108	515	119	526	595	842	6
G.,	124	515	139	526	595	842	6
&	143	515	152	526	595	842	6
Pardo,	157	515	188	526	595	842	6
C.	193	515	204	526	595	842	6
G.	208	515	220	526	595	842	6
(2018).	225	515	260	526	595	842	6
La	264	515	277	526	595	842	6
peste	282	515	306	526	595	842	6
(plaga)	311	515	345	526	595	842	6
de	349	515	361	526	595	842	6
Atenas.	365	515	402	526	595	842	6
Revista	406	515	442	526	595	842	6
de	447	515	458	526	595	842	6
Investigación	463	515	527	526	595	842	6
y	532	515	538	526	595	842	6
Educación	92	529	143	540	595	842	6
en	170	529	182	540	595	842	6
Ciencias	209	529	250	540	595	842	6
de	278	529	289	540	595	842	6
la	317	529	325	540	595	842	6
Salud,	353	529	383	540	595	842	6
3(2),	411	529	434	540	595	842	6
61-63.	461	529	492	540	595	842	6
doi:	520	529	538	540	595	842	6
https://doi.org/10.37536/RIECS.2018.3.2.90	92	543	305	554	595	842	6
González	57	557	102	568	595	842	6
Valdés,	104	557	141	568	595	842	6
L.	143	557	154	568	595	842	6
M.,	156	557	173	568	595	842	6
Casanova	175	557	222	568	595	842	6
Moreno,	224	557	265	568	595	842	6
M.	268	557	281	568	595	842	6
D.	284	557	295	568	595	842	6
L.	298	557	308	568	595	842	6
C.,	310	557	324	568	595	842	6
&	327	557	336	568	595	842	6
Pérez	339	557	365	568	595	842	6
Labrador,	368	557	415	568	595	842	6
J.	417	557	425	568	595	842	6
(2011).	427	557	462	568	595	842	6
Cólera:	465	557	500	568	595	842	6
historia	502	557	538	568	595	842	6
y	92	571	98	581	595	842	6
actualidad.	101	571	154	581	595	842	6
Revista	156	571	192	581	595	842	6
de	195	571	207	581	595	842	6
Ciencias	210	571	251	581	595	842	6
Médicas	254	571	295	581	595	842	6
de	298	571	309	581	595	842	6
Pinar	312	571	337	581	595	842	6
del	340	571	355	581	595	842	6
Río,	358	571	378	581	595	842	6
15(4),	381	571	410	581	595	842	6
280-294.	413	571	456	581	595	842	6
González-Hernández,	57	584	161	595	595	842	6
M.,	166	584	183	595	595	842	6
Sánchez-Paya,	189	584	259	595	595	842	6
J.,	265	584	275	595	595	842	6
Ros	281	584	299	595	595	842	6
Vivancos,	305	584	353	595	595	842	6
C.,	359	584	373	595	595	842	6
Navarro	378	584	418	595	595	842	6
Gracia,	423	584	458	595	595	842	6
J.	463	584	471	595	595	842	6
F.,	477	584	489	595	595	842	6
Martínez	495	584	538	595	595	842	6
Vicente,	92	598	133	609	595	842	6
M.,	135	598	152	609	595	842	6
Tenza	155	598	184	609	595	842	6
Iglesias,	187	598	227	609	595	842	6
I.,	230	598	240	609	595	842	6
&	243	598	252	609	595	842	6
González	255	598	300	609	595	842	6
Torga,	303	598	335	609	595	842	6
A.	338	598	350	609	595	842	6
(2017).	352	598	387	609	595	842	6
El	390	598	401	609	595	842	6
tifus	404	598	425	609	595	842	6
epidémico.	428	598	481	609	595	842	6
Prevención	484	598	538	609	595	842	6
y	92	612	98	623	595	842	6
tratamiento	101	612	156	623	595	842	6
a	159	612	164	623	595	842	6
través	167	612	196	623	595	842	6
de	199	612	210	623	595	842	6
la	213	612	222	623	595	842	6
historia.	225	612	264	623	595	842	6
Medicina	267	612	312	623	595	842	6
Preventiva,	315	612	369	623	595	842	6
22(3),	372	612	401	623	595	842	6
37-44.	404	612	435	623	595	842	6
Grmek,	57	626	93	637	595	842	6
M.	96	626	110	637	595	842	6
D.	113	626	124	637	595	842	6
(1992).	127	626	162	637	595	842	6
Historia	165	626	204	637	595	842	6
del	207	626	222	637	595	842	6
SIDA.	225	626	256	637	595	842	6
Buenos	259	626	295	637	595	842	6
Aires:	298	626	327	637	595	842	6
Siglo	330	626	355	637	595	842	6
XXI.	358	626	383	637	595	842	6
Guerrero,	57	640	103	650	595	842	6
E.	107	640	117	650	595	842	6
T.,	121	640	134	650	595	842	6
Martínez,	138	640	184	650	595	842	6
F.	188	640	198	650	595	842	6
V.,	201	640	216	650	595	842	6
Diéguez,	220	640	263	650	595	842	6
C.	267	640	278	650	595	842	6
E.	282	640	292	650	595	842	6
A.,	296	640	310	650	595	842	6
Arrazola,	314	640	359	650	595	842	6
J.,	363	640	374	650	595	842	6
&	377	640	387	650	595	842	6
Guzmán,	390	640	434	650	595	842	6
R.	438	640	449	650	595	842	6
A.	453	640	464	650	595	842	6
(2012).	468	640	503	650	595	842	6
Lepra.	507	640	538	650	595	842	6
Clasificación	92	653	155	664	595	842	6
y	158	653	164	664	595	842	6
cuadro	167	653	200	664	595	842	6
clínico.	203	653	239	664	595	842	6
Dermatología	242	653	308	664	595	842	6
Revista	311	653	347	664	595	842	6
Mexicana,	350	653	400	664	595	842	6
56(1),	403	653	432	664	595	842	6
47-54.	435	653	466	664	595	842	6
Hoffman,	57	667	103	678	595	842	6
L.	105	667	116	678	595	842	6
(1987).	118	667	153	678	595	842	6
Fundamentos	155	667	220	678	595	842	6
de	222	667	234	678	595	842	6
la	236	667	245	678	595	842	6
terapia	247	667	280	678	595	842	6
familiar.	282	667	323	678	595	842	6
Buenos	325	667	361	678	595	842	6
Aires:	364	667	393	678	595	842	6
Fondo	396	667	426	678	595	842	6
de	429	667	440	678	595	842	6
Cultura	442	667	478	678	595	842	6
Económico.	481	667	538	678	595	842	6
Huguet	57	681	92	692	595	842	6
Pané,	107	681	134	692	595	842	6
G.	149	681	161	692	595	842	6
(2020).	176	681	211	692	595	842	6
Grandes	227	681	267	692	595	842	6
pandemias	282	681	333	692	595	842	6
de	349	681	360	692	595	842	6
la	376	681	384	692	595	842	6
historia.	400	681	439	692	595	842	6
Recuperado	454	681	511	692	595	842	6
de	527	681	538	692	595	842	6
www.Historia.nationalgeographic.com.es	92	695	291	706	595	842	6
Infosalus	57	706	101	719	595	842	6
(2020).	104	706	139	719	595	842	6
Breve	142	706	170	719	595	842	6
historia	173	706	209	719	595	842	6
de	212	706	223	719	595	842	6
las	226	706	240	719	595	842	6
pandemias	243	706	294	719	595	842	6
globales:	297	706	340	719	595	842	6
cómo	343	706	370	719	595	842	6
hemos	373	706	404	719	595	842	6
luchado	407	706	445	719	595	842	6
contra	448	706	478	719	595	842	6
los	481	706	495	719	595	842	6
mayores	498	706	538	719	595	842	6
asesinos.	92	722	135	733	595	842	6
Infosalus	155	722	198	733	595	842	6
[Internet].	218	722	266	733	595	842	6
Recuperado	286	722	343	733	595	842	6
de	362	722	374	733	595	842	6
https://m.infosalus.com/salud-	393	722	538	733	595	842	6
investigacion/noticia-breve-historiapandemias-globales-hemos-lucha-do-contra-mayores-	92	736	522	747	595	842	6
asesinos-20200322075937.html	92	750	245	761	595	842	6
6	294	782	300	793	595	842	6
Las	382	37	395	46	595	842	7
pandemias	397	37	436	46	595	842	7
precedentes	438	37	481	46	595	842	7
a	483	37	487	46	595	842	7
la	489	37	496	46	595	842	7
COVID-19	498	37	538	46	595	842	7
___________________________________________________________________________________________________________	57	48	538	56	595	842	7
Jáuregui-Lobera,	57	74	138	85	595	842	7
I.	142	74	149	85	595	842	7
(2017).	152	74	187	85	595	842	7
Navegación	191	74	248	85	595	842	7
e	252	74	257	85	595	842	7
historia	261	74	297	85	595	842	7
de	300	74	312	85	595	842	7
la	315	74	324	85	595	842	7
ciencia:	327	74	365	85	595	842	7
escorbuto.	368	74	418	85	595	842	7
Journal	422	74	457	85	595	842	7
of	461	74	471	85	595	842	7
Negative	474	74	517	85	595	842	7
and	521	74	538	85	595	842	7
No	92	88	107	98	595	842	7
Positive	110	88	149	98	595	842	7
Results,	151	88	190	98	595	842	7
2(9),	193	88	216	98	595	842	7
416-430.	219	88	262	98	595	842	7
doi:	265	88	284	98	595	842	7
https://doi.org/10.19230/jonnpr.1510	287	88	464	98	595	842	7
Leitner,	57	101	94	112	595	842	7
R.	98	101	109	112	595	842	7
M.	113	101	126	112	595	842	7
C.,	130	101	144	112	595	842	7
Körte,	148	101	178	112	595	842	7
C.,	182	101	196	112	595	842	7
Edo,	199	101	222	112	595	842	7
D.,	225	101	240	112	595	842	7
&	244	101	253	112	595	842	7
Braga,	257	101	288	112	595	842	7
M.	292	101	306	112	595	842	7
E.	309	101	320	112	595	842	7
(2007).	323	101	358	112	595	842	7
Historia	362	101	401	112	595	842	7
del	405	101	419	112	595	842	7
tratamiento	423	101	478	112	595	842	7
de	481	101	493	112	595	842	7
la	496	101	505	112	595	842	7
sífilis.	509	101	538	112	595	842	7
Revista	92	115	128	126	595	842	7
Argentina	131	115	179	126	595	842	7
de	182	115	193	126	595	842	7
Dermatología,	196	115	265	126	595	842	7
88(1),	268	115	297	126	595	842	7
6-19.	300	115	326	126	595	842	7
Marcone,	57	129	102	140	595	842	7
A.	105	129	117	140	595	842	7
(2002).	120	129	155	140	595	842	7
Peste	158	129	183	140	595	842	7
antonina.	186	129	230	140	595	842	7
Testimonianze	233	129	304	140	595	842	7
e	306	129	312	140	595	842	7
interpretazioni.	315	129	388	140	595	842	7
Rivista	390	129	424	140	595	842	7
storica	427	129	459	140	595	842	7
italiana,	462	129	500	140	595	842	7
114(3),	503	129	538	140	595	842	7
803-819.	92	143	135	154	595	842	7
Ortiz,	57	157	84	167	595	842	7
R.	87	157	98	167	595	842	7
(2020).	101	157	136	167	595	842	7
La	139	157	152	167	595	842	7
plaga	155	157	181	167	595	842	7
de	184	157	195	167	595	842	7
justiniano	198	157	246	167	595	842	7
(541-542).	249	157	300	167	595	842	7
Medicina,	303	157	351	167	595	842	7
42(2),	354	157	383	167	595	842	7
182-195.	386	157	429	167	595	842	7
Pereira,	57	170	94	181	595	842	7
Á.	96	170	108	181	595	842	7
&	111	170	120	181	595	842	7
Pérez,	123	170	153	181	595	842	7
M.	155	170	169	181	595	842	7
(2002).	172	170	207	181	595	842	7
Epidemiología	210	170	280	181	595	842	7
y	283	170	289	181	595	842	7
tratamiento	292	170	346	181	595	842	7
del	349	170	364	181	595	842	7
paludismo.	367	170	420	181	595	842	7
Offarm,	422	170	461	181	595	842	7
21(6),	463	170	492	181	595	842	7
110-114.	495	170	538	181	595	842	7
Pérez	57	184	83	195	595	842	7
Abreu,	87	184	120	195	595	842	7
M.	124	184	138	195	595	842	7
R.,	142	184	156	195	595	842	7
Gómez	160	184	195	195	595	842	7
Tejeda,	199	184	234	195	595	842	7
J.	238	184	246	195	595	842	7
J.	250	184	258	195	595	842	7
&	262	184	271	195	595	842	7
Dieguez	275	184	315	195	595	842	7
Guach,	319	184	353	195	595	842	7
R.	357	184	368	195	595	842	7
A.	372	184	384	195	595	842	7
(2020).	388	184	423	195	595	842	7
Características	427	184	498	195	595	842	7
clínico-	502	184	538	195	595	842	7
epidemiológicas	92	198	171	209	595	842	7
de	174	198	185	209	595	842	7
la	188	198	197	209	595	842	7
COVID-19.	200	198	257	209	595	842	7
Revista	260	198	296	209	595	842	7
Habanera	299	198	345	209	595	842	7
de	348	198	359	209	595	842	7
Ciencias	362	198	403	209	595	842	7
Médicas,	406	198	450	209	595	842	7
19(2).	453	198	482	209	595	842	7
Restrepo,	57	212	102	223	595	842	7
B.	118	212	129	223	595	842	7
N.	145	212	157	223	595	842	7
(2004).	172	212	207	223	595	842	7
Fiebre	223	212	254	223	595	842	7
amarilla.	269	212	312	223	595	842	7
CES	328	212	350	223	595	842	7
medicina,	365	212	412	223	595	842	7
18(1),	428	212	457	223	595	842	7
69-82.	473	212	504	223	595	842	7
doi:	520	212	538	223	595	842	7
https://doi.org/10.21615/cesmedicina	92	226	271	236	595	842	7
Rius	57	239	79	250	595	842	7
i	82	239	85	250	595	842	7
Gibert,	88	239	122	250	595	842	7
C.	125	239	136	250	595	842	7
(2019).	139	239	174	250	595	842	7
La	177	239	189	250	595	842	7
peste	192	239	217	250	595	842	7
a	220	239	225	250	595	842	7
lo	228	239	238	250	595	842	7
largo	240	239	265	250	595	842	7
de	268	239	279	250	595	842	7
la	282	239	291	250	595	842	7
historia.	294	239	333	250	595	842	7
Revista	336	239	372	250	595	842	7
Enfermedades	375	239	444	250	595	842	7
Emergentes,	447	239	506	250	595	842	7
18(3),	509	239	538	250	595	842	7
119-127.	92	253	135	264	595	842	7
Rizzi,	57	267	85	278	595	842	7
M.	89	267	103	278	595	842	7
(2004).	107	267	142	278	595	842	7
Historia	146	267	184	278	595	842	7
del	188	267	203	278	595	842	7
escorbuto.	207	267	256	278	595	842	7
Sociedad	260	267	304	278	595	842	7
Uruguaya	308	267	355	278	595	842	7
de	359	267	371	278	595	842	7
Historia	375	267	413	278	595	842	7
de	417	267	428	278	595	842	7
la	432	267	441	278	595	842	7
Medicina,	445	267	493	278	595	842	7
22,	497	267	512	278	595	842	7
288-	516	267	538	278	595	842	7
298.	92	281	113	292	595	842	7
Rodríguez,	57	295	110	305	595	842	7
V.	114	295	125	305	595	842	7
R.	129	295	140	305	595	842	7
(2020).	144	295	180	305	595	842	7
A	184	295	192	305	595	842	7
propósito	196	295	242	305	595	842	7
del	246	295	260	305	595	842	7
SARS	264	295	294	305	595	842	7
CoV	298	295	321	305	595	842	7
2/COVID	325	295	372	305	595	842	7
19	377	295	389	305	595	842	7
¿Qué	393	295	418	305	595	842	7
hemos	422	295	453	305	595	842	7
aprendido	457	295	505	305	595	842	7
de	509	295	521	305	595	842	7
las	525	295	538	305	595	842	7
pandemias?	92	308	149	319	595	842	7
Revista	152	308	188	319	595	842	7
avances	191	308	229	319	595	842	7
en	232	308	243	319	595	842	7
salud,	246	308	274	319	595	842	7
4(1),	277	308	300	319	595	842	7
6-10.	303	308	328	319	595	842	7
Ruiz-Patiño,	57	322	117	333	595	842	7
A.	120	322	132	333	595	842	7
(2020).	135	322	170	333	595	842	7
La	173	322	185	333	595	842	7
plaga	188	322	214	333	595	842	7
antonina.	217	322	262	333	595	842	7
Medicina,	265	322	313	333	595	842	7
42(2),	316	322	345	333	595	842	7
175-181.	348	322	391	333	595	842	7
Sánchez	57	336	97	347	595	842	7
Lera,	102	336	127	347	595	842	7
R.	132	336	143	347	595	842	7
M.,	148	336	164	347	595	842	7
&	169	336	179	347	595	842	7
Pérez	184	336	210	347	595	842	7
Vázquez,	215	336	260	347	595	842	7
I.	265	336	272	347	595	842	7
A.	277	336	289	347	595	842	7
(2014).	294	336	329	347	595	842	7
Cólera:	334	336	369	347	595	842	7
historia	374	336	410	347	595	842	7
de	415	336	426	347	595	842	7
un	431	336	443	347	595	842	7
gran	448	336	470	347	595	842	7
flagelo	475	336	508	347	595	842	7
de	513	336	524	347	595	842	7
la	529	336	538	347	595	842	7
humanidad.	92	350	148	361	595	842	7
Humanidades	151	350	217	361	595	842	7
Médicas,	220	350	264	361	595	842	7
14(2),	267	350	296	361	595	842	7
547-569.	299	350	342	361	595	842	7
Suárez,	57	364	92	374	595	842	7
R.	96	364	107	374	595	842	7
E.	111	364	121	374	595	842	7
G.,	124	364	139	374	595	842	7
&	143	364	152	374	595	842	7
Lombardi,	156	364	206	374	595	842	7
C.	209	364	220	374	595	842	7
(1997).	224	364	259	374	595	842	7
Estimado	263	364	308	374	595	842	7
de	311	364	323	374	595	842	7
prevalência	326	364	382	374	595	842	7
de	385	364	397	374	595	842	7
lepra.	400	364	427	374	595	842	7
Hansen	431	364	467	374	595	842	7
int,	470	364	486	374	595	842	7
22(2),	489	364	518	374	595	842	7
31-	522	364	538	374	595	842	7
35.	92	377	107	388	595	842	7
Swenson,	57	391	103	402	595	842	7
R.	107	391	118	402	595	842	7
M.	121	391	135	402	595	842	7
(1989).	138	391	173	402	595	842	7
Las	177	391	194	402	595	842	7
epidemias,	198	391	249	402	595	842	7
la	253	391	261	402	595	842	7
historia	265	391	301	402	595	842	7
y	304	391	310	402	595	842	7
el	314	391	322	402	595	842	7
SIDA.	326	391	357	402	595	842	7
Política	361	391	397	402	595	842	7
Exterior,	401	391	443	402	595	842	7
3(9),	447	391	470	402	595	842	7
229-237.	473	391	516	402	595	842	7
doi:	520	391	538	402	595	842	7
https://doi.org/10.2307/20642802	92	405	254	416	595	842	7
Testa,	57	419	86	430	595	842	7
D.	89	419	100	430	595	842	7
E.	103	419	114	430	595	842	7
(2012).	116	419	151	430	595	842	7
La	154	419	167	430	595	842	7
lucha	170	419	196	430	595	842	7
contra	199	419	229	430	595	842	7
la	232	419	240	430	595	842	7
poliomielitis:	243	419	307	430	595	842	7
una	310	419	328	430	595	842	7
alianza	330	419	364	430	595	842	7
médico-social,	367	419	438	430	595	842	7
Buenos	441	419	476	430	595	842	7
Aires,	479	419	508	430	595	842	7
1943.	511	419	538	430	595	842	7
Salud	92	433	119	443	595	842	7
colectiva,	122	433	169	443	595	842	7
8,	172	433	181	443	595	842	7
299-314.	184	433	227	443	595	842	7
Trilla,	57	446	86	457	595	842	7
A.	89	446	101	457	595	842	7
(2020).	104	446	139	457	595	842	7
Un	142	446	157	457	595	842	7
mundo,	160	446	196	457	595	842	7
una	199	446	217	457	595	842	7
salud:	220	446	248	457	595	842	7
la	251	446	260	457	595	842	7
epidemia	263	446	307	457	595	842	7
por	310	446	326	457	595	842	7
el	329	446	338	457	595	842	7
nuevo	341	446	370	457	595	842	7
coronavirus	373	446	430	457	595	842	7
COVID-19.	433	446	490	457	595	842	7
Medicina	493	446	538	457	595	842	7
Clínica,	92	460	131	471	595	842	7
154(5),	134	460	169	471	595	842	7
175.	172	460	193	471	595	842	7
Villamil	57	474	97	485	595	842	7
Jiménez,	100	474	142	485	595	842	7
L.	146	474	156	485	595	842	7
C.	159	474	170	485	595	842	7
(2013).	174	474	209	485	595	842	7
Epidemias	212	474	263	485	595	842	7
y	266	474	272	485	595	842	7
pandemias:	276	474	330	485	595	842	7
una	334	474	351	485	595	842	7
realidad	354	474	393	485	595	842	7
para	396	474	417	485	595	842	7
el	420	474	429	485	595	842	7
siglo	432	474	456	485	595	842	7
XXI.	459	474	483	485	595	842	7
Un	487	474	501	485	595	842	7
mundo	505	474	538	485	595	842	7
y	92	488	98	499	595	842	7
una	101	488	118	499	595	842	7
salud.	121	488	150	499	595	842	7
Revista	153	488	189	499	595	842	7
Lasallista	192	488	238	499	595	842	7
de	241	488	252	499	595	842	7
Investigación,	255	488	323	499	595	842	7
10(1),	326	488	355	499	595	842	7
7-8.	358	488	377	499	595	842	7
Contribución	57	515	120	526	595	842	7
de	123	515	134	526	595	842	7
los	137	515	151	526	595	842	7
autores:	154	515	192	526	595	842	7
a)	195	515	204	526	595	842	7
Concepción	207	515	264	526	595	842	7
y	267	515	273	526	595	842	7
diseño	276	515	307	526	595	842	7
del	310	515	325	526	595	842	7
trabajo;	327	515	364	526	595	842	7
b)	367	515	377	526	595	842	7
Adquisición	380	515	438	526	595	842	7
de	441	515	452	526	595	842	7
datos;	455	515	484	526	595	842	7
c)	487	515	496	526	595	842	7
Análisis	499	515	538	526	595	842	7
e	57	529	62	540	595	842	7
interpretación	65	529	132	540	595	842	7
de	135	529	146	540	595	842	7
datos;	149	529	178	540	595	842	7
d)	181	529	191	540	595	842	7
Redacción	194	529	244	540	595	842	7
del	247	529	262	540	595	842	7
manuscrito;	265	529	322	540	595	842	7
e)	325	529	334	540	595	842	7
revisión	337	529	376	540	595	842	7
crítica	379	529	408	540	595	842	7
del	411	529	426	540	595	842	7
manuscrito.	429	529	485	540	595	842	7
M.	57	543	70	554	595	842	7
R.	73	543	84	554	595	842	7
C.	87	543	98	554	595	842	7
ha	101	543	113	554	595	842	7
contribuido	116	543	171	554	595	842	7
en	174	543	185	554	595	842	7
a,	188	543	197	554	595	842	7
b,	200	543	209	554	595	842	7
c,	212	543	220	554	595	842	7
d,	223	543	232	554	595	842	7
e.	235	543	243	554	595	842	7
Editora	57	571	92	581	595	842	7
científica	95	571	140	581	595	842	7
responsable:	143	571	203	581	595	842	7
Dra.	206	571	227	581	595	842	7
Cecilia	230	571	264	581	595	842	7
Cracco.	267	571	304	581	595	842	7
7	294	782	300	793	595	842	7
