DOI:	210	62	226	74	454	652	1
http://dx.doi.org/10.26489/rvs.v34i48.8	228	62	391	74	454	652	1
C	71	99	78	117	454	652	1
onferencia	78	101	141	116	454	652	1
R	71	118	79	136	454	652	1
aza	79	120	97	135	454	652	1
,	97	118	101	136	454	652	1
genes	104	120	137	135	454	652	1
y	140	120	146	135	454	652	1
cultura	149	120	192	135	454	652	1
Ulrich	310	140	337	154	454	652	1
Kattmann	339	140	387	154	454	652	1
1	387	140	391	149	454	652	1
Palabras	71	305	101	315	454	652	1
clave:	102	305	122	315	454	652	1
raza,	124	305	140	315	454	652	1
cultura,	142	305	168	315	454	652	1
racismo.	169	305	198	315	454	652	1
Abstract	71	335	108	348	454	652	1
Conference.	71	352	110	362	454	652	1
Genes,	111	352	133	362	454	652	1
race	135	352	149	362	454	652	1
and	151	352	163	362	454	652	1
Keywords:	71	480	106	490	454	652	1
race,	108	480	124	490	454	652	1
culture,	126	480	151	490	454	652	1
racism.	152	480	177	490	454	652	1
Ulrich	128	493	145	502	454	652	1
Kattmann:	146	493	178	502	454	652	1
Biólogo	180	494	201	502	454	652	1
alemán	203	494	225	502	454	652	1
y	226	494	230	502	454	652	1
profesor	231	494	255	502	454	652	1
de	257	494	264	502	454	652	1
la	265	494	270	502	454	652	1
Carl	271	494	283	502	454	652	1
von	284	494	295	502	454	652	1
Ossietzky	296	494	325	502	454	652	1
Universität	326	494	359	502	454	652	1
Oldenburg.	360	494	391	502	454	652	1
Activo	128	503	145	512	454	652	1
en	147	503	154	512	454	652	1
las	156	503	164	512	454	652	1
áreas	166	503	182	512	454	652	1
de	183	503	191	512	454	652	1
la	192	503	197	512	454	652	1
antropología	199	503	235	512	454	652	1
y	237	503	241	512	454	652	1
la	242	503	247	512	454	652	1
investigación	249	503	288	512	454	652	1
didáctica.	289	503	317	512	454	652	1
Email:	128	513	146	522	454	652	1
ulrich.kattmann@uni-oldenburg.de	147	513	250	522	454	652	1
Recibido:	71	534	96	542	454	652	1
2	97	534	101	542	454	652	1
de	102	534	109	542	454	652	1
marzo	110	534	128	542	454	652	1
de	129	534	136	542	454	652	1
2020	137	534	152	542	454	652	1
Aprobado:	71	543	98	551	454	652	1
8	99	543	103	551	454	652	1
de	105	543	111	551	454	652	1
junio	113	543	126	551	454	652	1
de	128	543	134	551	454	652	1
2020	136	543	150	551	454	652	1
1	71	568	75	579	454	652	1
Traducido	91	568	123	579	454	652	1
del	125	568	135	579	454	652	1
original:	137	568	164	579	454	652	1
Kattmann,	166	568	200	579	454	652	1
U.	202	568	210	579	454	652	1
(2013).	212	568	235	579	454	652	1
Genes,	237	568	259	579	454	652	1
Race	261	568	277	579	454	652	1
and	279	568	291	579	454	652	1
Culture.	293	568	319	579	454	652	1
En	321	568	330	579	454	652	1
M.	332	568	341	579	454	652	1
Koegeler-Abdi	343	568	391	579	454	652	1
y	91	578	95	588	454	652	1
R.	97	578	104	588	454	652	1
Parncutt	106	578	133	588	454	652	1
(eds.)	135	578	153	588	454	652	1
(2013).	155	578	178	588	454	652	1
Interculturality:	180	578	231	588	454	652	1
Practice	233	578	260	588	454	652	1
meets	262	578	280	588	454	652	1
Research.	282	578	314	588	454	652	1
Cambridge:	316	578	354	588	454	652	1
Cambridge	356	578	391	588	454	652	1
Scholars	91	588	118	598	454	652	1
Publishing.	122	588	158	598	454	652	1
Traducción	162	588	198	598	454	652	1
de	202	588	210	598	454	652	1
Daniel	213	588	235	598	454	652	1
Mateo	239	588	259	598	454	652	1
Ordóñez,	263	588	292	598	454	652	1
sociólogo	296	588	327	598	454	652	1
de	331	588	339	598	454	652	1
la	342	588	348	598	454	652	1
Universidad	352	588	391	598	454	652	1
Nacional	91	597	120	608	454	652	1
de	122	597	129	608	454	652	1
Colombia,	131	597	165	608	454	652	1
febrero	167	597	190	608	454	652	1
de	192	597	199	608	454	652	1
2020.	201	597	219	608	454	652	1
Revista	120	618	144	628	454	652	1
de	146	618	154	628	454	652	1
Ciencias	156	618	184	628	454	652	1
Sociales,	185	618	215	628	454	652	1
DS-FCS,	216	618	241	628	454	652	1
vol.	243	618	254	628	454	652	1
34,	256	618	267	628	454	652	1
n.º	268	618	278	628	454	652	1
48,	279	618	290	628	454	652	1
enero-junio	292	618	330	628	454	652	1
2021,	331	618	350	628	454	652	1
pp.	351	618	361	628	454	652	1
175-192.	362	618	391	628	454	652	1
La	62	143	73	156	454	652	2
realidad	75	143	110	156	454	652	2
científica	112	143	153	156	454	652	2
de	155	143	166	156	454	652	2
las	168	143	181	156	454	652	2
razas	183	143	208	156	454	652	2
Color	62	161	83	173	454	652	2
como	85	161	107	173	454	652	2
estereotipo	109	161	156	173	454	652	2
racial	158	161	180	173	454	652	2
Ninguna	62	177	99	190	454	652	2
otra	101	177	118	190	454	652	2
característica	121	177	176	190	454	652	2
ha	179	177	189	190	454	652	2
sido	192	177	209	190	454	652	2
tan	212	177	225	190	454	652	2
estrechamente	228	177	288	190	454	652	2
vinculada	291	177	331	190	454	652	2
al	334	177	342	190	454	652	2
concepto	345	177	383	190	454	652	2
de	62	189	72	203	454	652	2
raza	75	189	93	203	454	652	2
como	96	189	119	203	454	652	2
el	122	189	129	203	454	652	2
color	132	189	154	203	454	652	2
de	157	189	167	203	454	652	2
la	169	189	177	203	454	652	2
piel.	180	189	198	203	454	652	2
Para	201	189	220	203	454	652	2
los	223	189	235	203	454	652	2
antropólogos,	238	189	295	203	454	652	2
sin	298	189	310	203	454	652	2
embargo,	313	189	352	203	454	652	2
la	355	189	363	203	454	652	2
pig-	366	189	383	203	454	652	2
mentación	62	202	106	216	454	652	2
de	110	202	119	216	454	652	2
la	123	202	130	216	454	652	2
piel	134	202	150	216	454	652	2
para	153	202	171	216	454	652	2
clasificar	175	202	212	216	454	652	2
humanos	216	202	254	216	454	652	2
es	257	202	266	216	454	652	2
inútil.	269	202	294	216	454	652	2
La	298	202	309	216	454	652	2
pigmentación	312	202	369	216	454	652	2
de	373	202	383	216	454	652	2
la	62	214	70	228	454	652	2
piel	73	214	89	228	454	652	2
humana	92	214	125	228	454	652	2
varía	128	214	149	228	454	652	2
continuamente	152	214	214	228	454	652	2
con	217	214	232	228	454	652	2
la	235	214	243	228	454	652	2
latitud	246	214	273	228	454	652	2
geográfica,	276	214	322	228	454	652	2
con	325	214	341	228	454	652	2
pequeñas	344	214	383	228	454	652	2
discontinuidades	62	227	133	241	454	652	2
y	135	227	141	241	454	652	2
excepciones.	143	227	197	241	454	652	2
Esta	200	227	218	241	454	652	2
distribución	220	227	270	241	454	652	2
es	273	227	282	241	454	652	2
causada	284	227	317	241	454	652	2
principalmente	320	227	383	241	454	652	2
por	62	240	76	253	454	652	2
selección	79	240	118	253	454	652	2
debido	121	240	149	253	454	652	2
a	152	240	157	253	454	652	2
la	160	240	167	253	454	652	2
radiación	170	240	209	253	454	652	2
UV.	212	240	228	253	454	652	2
Como	231	240	256	253	454	652	2
resultado,	259	240	300	253	454	652	2
poblaciones	303	240	353	253	454	652	2
huma-	356	240	383	253	454	652	2
nas	62	252	76	266	454	652	2
de	79	252	89	266	454	652	2
la	92	252	100	266	454	652	2
misma	103	252	131	266	454	652	2
latitud	134	252	161	266	454	652	2
generalmente	164	252	221	266	454	652	2
muestran	224	252	262	266	454	652	2
el	265	252	273	266	454	652	2
mismo	276	252	305	266	454	652	2
grado	308	252	332	266	454	652	2
de	335	252	345	266	454	652	2
pigmen-	348	252	383	266	454	652	2
tación	62	265	88	279	454	652	2
de	91	265	101	279	454	652	2
la	104	265	112	279	454	652	2
piel,	115	265	133	279	454	652	2
por	137	265	150	279	454	652	2
ejemplo,	154	265	190	279	454	652	2
personas	193	265	230	279	454	652	2
de	233	265	243	279	454	652	2
piel	246	265	262	279	454	652	2
oscura	265	265	293	279	454	652	2
alrededor	296	265	335	279	454	652	2
de	338	265	348	279	454	652	2
la	352	265	359	279	454	652	2
línea	362	265	383	279	454	652	2
ecuatorial	62	277	104	291	454	652	2
en	107	277	117	291	454	652	2
África,	121	277	150	291	454	652	2
Asia,	153	277	175	291	454	652	2
Australia	178	277	216	291	454	652	2
y	220	277	225	291	454	652	2
América	228	277	264	291	454	652	2
del	268	277	281	291	454	652	2
Sur.	284	277	301	291	454	652	2
La	304	277	316	291	454	652	2
distribución	319	277	369	291	454	652	2
de	373	277	383	291	454	652	2
la	62	290	70	304	454	652	2
pigmentación	73	290	130	304	454	652	2
es	133	290	142	304	454	652	2
el	145	290	153	304	454	652	2
resultado	156	290	194	304	454	652	2
paralelo	197	290	231	304	454	652	2
de	234	290	244	304	454	652	2
la	247	290	255	304	454	652	2
evolución	258	290	299	304	454	652	2
convergente,	302	290	356	304	454	652	2
no	359	290	370	304	454	652	2
de	373	290	383	304	454	652	2
descendencia	62	303	118	316	454	652	2
común.	120	303	152	316	454	652	2
Por	154	303	168	316	454	652	2
lo	170	303	179	316	454	652	2
tanto,	181	303	204	316	454	652	2
el	206	303	214	316	454	652	2
“color”	216	303	247	316	454	652	2
no	249	303	260	316	454	652	2
dice	262	303	279	316	454	652	2
nada	281	303	301	316	454	652	2
sobre	303	303	326	316	454	652	2
el	328	303	336	316	454	652	2
parentesco	338	303	383	316	454	652	2
entre	62	315	83	329	454	652	2
seres	86	315	107	329	454	652	2
humanos.	110	315	150	329	454	652	2
Sin	82	328	96	342	454	652	2
embargo,	99	328	138	342	454	652	2
las	141	328	153	342	454	652	2
concepciones	156	328	212	342	454	652	2
raciales	215	328	248	342	454	652	2
están	250	328	272	342	454	652	2
dominadas	275	328	321	342	454	652	2
por	323	328	337	342	454	652	2
“colores”,	340	328	383	342	454	652	2
como	62	340	86	354	454	652	2
la	91	340	98	354	454	652	2
oposición	103	340	144	354	454	652	2
“blancos”	149	340	190	354	454	652	2
y	195	340	200	354	454	652	2
“negros”	205	340	242	354	454	652	2
o	247	340	253	354	454	652	2
“blancos”	257	340	299	354	454	652	2
y	304	340	309	354	454	652	2
“de	314	340	328	354	454	652	2
color”.	333	340	362	354	454	652	2
Los	367	340	383	354	454	652	2
europeos	62	353	100	367	454	652	2
se	103	353	111	367	454	652	2
entienden	114	353	155	367	454	652	2
a	157	353	162	367	454	652	2
sí	164	353	171	367	454	652	2
mismos	174	353	206	367	454	652	2
como	209	353	232	367	454	652	2
“blancos”,	234	353	278	367	454	652	2
a	281	353	286	367	454	652	2
pesar	288	353	310	367	454	652	2
del	312	353	325	367	454	652	2
hecho	328	353	353	367	454	652	2
de	355	353	365	367	454	652	2
que	368	353	383	367	454	652	2
las	62	366	74	379	454	652	2
pigmentaciones	76	366	142	379	454	652	2
de	144	366	154	379	454	652	2
los	156	366	168	379	454	652	2
europeos	171	366	209	379	454	652	2
del	211	366	223	379	454	652	2
sur	226	366	238	379	454	652	2
y	241	366	246	379	454	652	2
las	248	366	260	379	454	652	2
de	262	366	272	379	454	652	2
la	274	366	281	379	454	652	2
mayoría	284	366	318	379	454	652	2
de	320	366	330	379	454	652	2
los	332	366	344	379	454	652	2
asiáticos	346	366	383	379	454	652	2
(los	62	378	78	392	454	652	2
cuales	81	378	108	392	454	652	2
son	111	378	126	392	454	652	2
llamados	129	378	167	392	454	652	2
“amarillos”)	170	378	222	392	454	652	2
son	225	378	240	392	454	652	2
casi	243	378	259	392	454	652	2
idénticas.	263	378	303	392	454	652	2
La	306	378	317	392	454	652	2
discriminación	320	378	383	392	454	652	2
entre	62	391	83	405	454	652	2
“negros”,	86	391	126	405	454	652	2
“blancos”,	128	391	172	405	454	652	2
“amarillos”	175	391	223	405	454	652	2
y	225	391	231	405	454	652	2
“rojos”	233	391	263	405	454	652	2
es	266	391	274	405	454	652	2
parte	277	391	298	405	454	652	2
de	300	391	310	405	454	652	2
la	313	391	320	405	454	652	2
doctrina	323	391	357	405	454	652	2
racial	359	391	383	405	454	652	2
del	62	403	75	417	454	652	2
color,	80	403	104	417	454	652	2
utilizada	108	403	144	417	454	652	2
para	149	403	167	417	454	652	2
indicar	172	403	201	417	454	652	2
diferencias	206	403	252	417	454	652	2
esenciales	256	403	299	417	454	652	2
que	303	403	319	417	454	652	2
no	323	403	334	417	454	652	2
existen	338	403	368	417	454	652	2
en	373	403	383	417	454	652	2
absoluto.	62	416	101	430	454	652	2
Siguiendo	103	416	146	430	454	652	2
estas	149	416	169	430	454	652	2
discriminaciones	172	416	243	430	454	652	2
raciales,	246	416	281	430	454	652	2
la	284	416	291	430	454	652	2
cultura	294	416	323	430	454	652	2
europea	326	416	359	430	454	652	2
sirve	362	416	383	430	454	652	2
como	62	429	86	442	454	652	2
evidencia	88	429	129	442	454	652	2
de	131	429	141	442	454	652	2
la	144	429	151	442	454	652	2
preeminencia	154	429	210	442	454	652	2
o	213	429	218	442	454	652	2
privilegio	221	429	262	442	454	652	2
del	264	429	277	442	454	652	2
“hombre	280	429	317	442	454	652	2
blanco”.	319	429	355	442	454	652	2
La	62	455	72	467	454	652	2
idea	74	455	91	467	454	652	2
del	93	455	106	467	454	652	2
aislamiento	108	455	156	467	454	652	2
Tradicionalmente,	62	471	139	484	454	652	2
en	141	471	151	484	454	652	2
la	154	471	162	484	454	652	2
ciencia	164	471	194	484	454	652	2
se	197	471	206	484	454	652	2
piensa	208	471	235	484	454	652	2
que	238	471	253	484	454	652	2
las	256	471	268	484	454	652	2
diferencias	270	471	317	484	454	652	2
entre	319	471	340	484	454	652	2
poblacio-	343	471	383	484	454	652	2
nes	62	483	76	497	454	652	2
humanas	79	483	116	497	454	652	2
y	119	483	124	497	454	652	2
culturas	126	483	160	497	454	652	2
son	162	483	177	497	454	652	2
causadas	179	483	216	497	454	652	2
por	219	483	233	497	454	652	2
la	235	483	243	497	454	652	2
evolución	245	483	287	497	454	652	2
a	289	483	294	497	454	652	2
través	296	483	321	497	454	652	2
del	324	483	337	497	454	652	2
aislamien-	339	483	383	497	454	652	2
to	62	496	71	510	454	652	2
y	74	496	80	510	454	652	2
la	83	496	91	510	454	652	2
selección.	95	496	137	510	454	652	2
Fue	140	496	156	510	454	652	2
reclamado	160	496	204	510	454	652	2
que	208	496	223	510	454	652	2
las	227	496	238	510	454	652	2
razas	242	496	264	510	454	652	2
humanas	267	496	305	510	454	652	2
se	309	496	317	510	454	652	2
originaron	321	496	365	510	454	652	2
por	369	496	383	510	454	652	2
separado	62	508	100	522	454	652	2
en	102	508	112	522	454	652	2
áreas	115	508	136	522	454	652	2
aisladas	139	508	172	522	454	652	2
(llamadas	174	508	215	522	454	652	2
áreas	218	508	239	522	454	652	2
de	242	508	252	522	454	652	2
selección,	254	508	296	522	454	652	2
“züchtungsräume”).	298	508	383	522	454	652	2
Esta	62	521	80	535	454	652	2
concepción	84	521	132	535	454	652	2
iba	136	521	149	535	454	652	2
en	153	521	163	535	454	652	2
línea	167	521	187	535	454	652	2
con	191	521	206	535	454	652	2
el	210	521	218	535	454	652	2
concepto	222	521	260	535	454	652	2
de	264	521	274	535	454	652	2
evolución	277	521	319	535	454	652	2
en	323	521	333	535	454	652	2
la	337	521	344	535	454	652	2
biología	348	521	383	535	454	652	2
convencional.	62	534	121	547	454	652	2
La	124	534	135	547	454	652	2
idea	139	534	156	547	454	652	2
de	160	534	170	547	454	652	2
aislamiento	173	534	221	547	454	652	2
no	225	534	235	547	454	652	2
solo	239	534	256	547	454	652	2
dominó	259	534	292	547	454	652	2
la	295	534	302	547	454	652	2
biología	306	534	340	547	454	652	2
evolutiva	344	534	383	547	454	652	2
durante	62	546	94	560	454	652	2
mucho	98	546	126	560	454	652	2
tiempo,	130	546	162	560	454	652	2
también	166	546	200	560	454	652	2
fue	204	546	217	560	454	652	2
adoptada	221	546	259	560	454	652	2
en	263	546	272	560	454	652	2
otras	276	546	297	560	454	652	2
disciplinas,	301	546	348	560	454	652	2
que	352	546	367	560	454	652	2
in-	371	546	383	560	454	652	2
fluenciaron	62	559	110	573	454	652	2
el	112	559	120	573	454	652	2
pensamiento	123	559	176	573	454	652	2
racial	178	559	202	573	454	652	2
y	204	559	210	573	454	652	2
las	212	559	224	573	454	652	2
interpretaciones	227	559	294	573	454	652	2
raciales	296	559	329	573	454	652	2
de	331	559	341	573	454	652	2
las	344	559	355	573	454	652	2
cultu-	358	559	383	573	454	652	2
ras	62	571	75	585	454	652	2
humanas	77	571	115	585	454	652	2
(Tabla	117	571	144	585	454	652	2
1).	146	571	158	585	454	652	2
Revista	62	618	87	628	454	652	2
de	89	618	97	628	454	652	2
Ciencias	99	618	126	628	454	652	2
Sociales,	128	618	158	628	454	652	2
DS-FCS,	159	618	184	628	454	652	2
vol.	186	618	197	628	454	652	2
34,	199	618	210	628	454	652	2
n.º	211	618	220	628	454	652	2
48,	222	618	233	628	454	652	2
enero-junio	235	618	272	628	454	652	2
2021,	274	618	292	628	454	652	2
pp.	294	618	304	628	454	652	2
175-192.	305	618	334	628	454	652	2
C	71	30	75	40	454	652	3
onferencia	75	32	110	40	454	652	3
:	110	30	112	40	454	652	3
R	114	30	119	40	454	652	3
aza	119	32	129	40	454	652	3
,	129	30	131	40	454	652	3
genes	132	32	151	40	454	652	3
y	153	32	156	40	454	652	3
cultura	158	32	182	40	454	652	3
177	379	31	391	40	454	652	3
La	91	59	102	73	454	652	3
idea	106	59	124	73	454	652	3
de	129	59	138	73	454	652	3
aislamiento	143	59	191	73	454	652	3
dio	196	59	210	73	454	652	3
también	214	59	248	73	454	652	3
nacimiento	253	59	299	73	454	652	3
a	304	59	309	73	454	652	3
la	313	59	321	73	454	652	3
idea	325	59	343	73	454	652	3
etnológica	347	59	391	73	454	652	3
de	71	72	81	85	454	652	3
“kulturkreise”,	86	72	147	85	454	652	3
del	152	72	165	85	454	652	3
joven	169	72	193	85	454	652	3
Leo	198	72	214	85	454	652	3
Frobenius	219	72	261	85	454	652	3
(1873-1938),	265	72	320	85	454	652	3
retomada	325	72	364	85	454	652	3
en	369	72	379	85	454	652	3
la	384	72	391	85	454	652	3
concepción	71	84	119	98	454	652	3
de	123	84	133	98	454	652	3
“civilizaciones	137	84	199	98	454	652	3
principales”	203	84	254	98	454	652	3
en	258	84	268	98	454	652	3
El	272	84	281	98	454	652	3
choque	286	84	316	98	454	652	3
de	320	84	330	98	454	652	3
civilizaciones	334	84	391	98	454	652	3
y	71	97	76	111	454	652	3
la	83	97	91	111	454	652	3
reconfiguración	98	97	165	111	454	652	3
del	172	97	185	111	454	652	3
orden	192	97	216	111	454	652	3
mundial,	223	97	260	111	454	652	3
de	268	97	278	111	454	652	3
Samuel	285	97	316	111	454	652	3
Huntington,	324	97	374	111	454	652	3
en	381	97	391	111	454	652	3
1996.	71	109	94	123	454	652	3
Con	99	109	116	123	454	652	3
respecto	120	109	155	123	454	652	3
a	159	109	164	123	454	652	3
este	168	109	184	123	454	652	3
entendimiento	188	109	248	123	454	652	3
y	252	109	257	123	454	652	3
la	261	109	269	123	454	652	3
atribución	273	109	316	123	454	652	3
de	320	109	330	123	454	652	3
las	334	109	345	123	454	652	3
culturas	349	109	382	123	454	652	3
a	387	109	391	123	454	652	3
“pseudoespecies”	71	122	145	136	454	652	3
(Erikson	149	122	186	136	454	652	3
y	190	122	195	136	454	652	3
Stjernfelt,	200	122	242	136	454	652	3
2009),	246	122	273	136	454	652	3
debe	278	122	297	136	454	652	3
ser	302	122	314	136	454	652	3
señalado	319	122	355	136	454	652	3
que	360	122	375	136	454	652	3
las	380	122	391	136	454	652	3
culturas	71	135	104	148	454	652	3
no	107	135	117	148	454	652	3
están	120	135	141	148	454	652	3
aisladas;	144	135	180	148	454	652	3
no	183	135	193	148	454	652	3
están	196	135	217	148	454	652	3
cercanas	220	135	256	148	454	652	3
las	258	135	270	148	454	652	3
unas	273	135	292	148	454	652	3
de	294	135	304	148	454	652	3
las	307	135	319	148	454	652	3
otras,	321	135	344	148	454	652	3
pero	347	135	365	148	454	652	3
viven	368	135	391	148	454	652	3
a	71	147	76	161	454	652	3
través	79	147	104	161	454	652	3
del	108	147	121	161	454	652	3
intercambio	124	147	174	161	454	652	3
de	178	147	188	161	454	652	3
materias	191	147	227	161	454	652	3
e	230	147	235	161	454	652	3
ideas.	238	147	263	161	454	652	3
Lo	266	147	278	161	454	652	3
mismo	281	147	310	161	454	652	3
es	314	147	322	161	454	652	3
verdad	326	147	354	161	454	652	3
para	358	147	376	161	454	652	3
las	380	147	391	161	454	652	3
“razas”:	71	160	105	174	454	652	3
las	108	160	120	174	454	652	3
poblaciones	124	160	174	174	454	652	3
humanas	177	160	215	174	454	652	3
no	218	160	229	174	454	652	3
evolucionaron	232	160	292	174	454	652	3
de	296	160	306	174	454	652	3
forma	310	160	335	174	454	652	3
aislada,	338	160	370	174	454	652	3
sino	374	160	391	174	454	652	3
en	71	172	81	186	454	652	3
un	85	172	95	186	454	652	3
frecuente	99	172	138	186	454	652	3
y	142	172	147	186	454	652	3
sostenido	151	172	190	186	454	652	3
intercambio	194	172	244	186	454	652	3
genético	248	172	284	186	454	652	3
y	288	172	293	186	454	652	3
cultural	297	172	329	186	454	652	3
a	333	172	337	186	454	652	3
través	341	172	366	186	454	652	3
de	370	172	380	186	454	652	3
la	384	172	391	186	454	652	3
migración.	71	185	116	199	454	652	3
Tabla	151	220	171	232	454	652	3
1.	173	220	181	232	454	652	3
Aislamiento	183	220	230	232	454	652	3
como	231	220	253	232	454	652	3
idea	255	220	272	232	454	652	3
científica	274	220	311	232	454	652	3
Disciplina	106	242	140	252	454	652	3
Concepciones	259	242	307	252	454	652	3
Filosofía	87	258	115	268	454	652	3
de	117	258	125	268	454	652	3
la	127	258	133	268	454	652	3
historia	134	258	159	268	454	652	3
Gobineau	83	269	114	279	454	652	3
(1860-1882)	115	269	158	279	454	652	3
y	159	269	164	279	454	652	3
seguidores	105	280	142	289	454	652	3
Teoría	196	258	215	268	454	652	3
de	217	258	225	268	454	652	3
la	226	258	232	268	454	652	3
cultura:	234	258	259	268	454	652	3
culturas	260	258	288	268	454	652	3
superiores	289	258	324	268	454	652	3
son	326	258	338	268	454	652	3
creadas	340	258	366	268	454	652	3
y	367	258	371	268	454	652	3
conducidas	229	269	267	279	454	652	3
por	268	269	279	279	454	652	3
razas	281	269	299	279	454	652	3
superiores.	301	269	337	279	454	652	3
Degeneración	202	280	247	289	454	652	3
de	248	280	257	289	454	652	3
la	258	280	264	289	454	652	3
cultura	266	280	289	289	454	652	3
por	291	280	301	289	454	652	3
la	303	280	309	289	454	652	3
mezcla	310	280	334	289	454	652	3
de	335	280	344	289	454	652	3
razas.	345	280	365	289	454	652	3
Biología	94	322	120	332	454	652	3
evolutiva	122	322	152	332	454	652	3
Psicología	107	333	140	343	454	652	3
Erik	82	344	95	354	454	652	3
Erikson	96	344	121	354	454	652	3
(1902-1994)	123	344	165	354	454	652	3
Estudios	92	355	120	364	454	652	3
culturales	122	355	155	364	454	652	3
Origen	185	295	206	305	454	652	3
de	208	295	216	305	454	652	3
las	217	295	227	305	454	652	3
razas	228	295	247	305	454	652	3
y	248	295	253	305	454	652	3
especiación	254	295	293	305	454	652	3
por	295	295	306	305	454	652	3
separación	307	295	344	305	454	652	3
geográfica.	346	295	382	305	454	652	3
Origen	183	306	204	316	454	652	3
de	206	306	214	316	454	652	3
las	215	306	225	316	454	652	3
diferentes	227	306	260	316	454	652	3
culturas	262	306	289	316	454	652	3
por	291	306	301	316	454	652	3
distribución	303	306	343	316	454	652	3
y	344	306	348	316	454	652	3
alienación	350	306	384	316	454	652	3
para	189	317	204	327	454	652	3
lograr	206	317	225	327	454	652	3
“identidad”.	226	317	264	327	454	652	3
Para	265	317	280	327	454	652	3
enfatizar	282	317	311	327	454	652	3
la	313	317	318	327	454	652	3
diversificación	320	317	368	327	454	652	3
de	370	317	378	327	454	652	3
las	188	328	197	337	454	652	3
culturas,	199	328	228	337	454	652	3
son	229	328	242	337	454	652	3
definidas	243	328	274	337	454	652	3
como	275	328	293	337	454	652	3
entidades	295	328	327	337	454	652	3
aisladas	329	328	356	337	454	652	3
y	358	328	362	337	454	652	3
—en	364	328	379	337	454	652	3
analogía	180	338	208	348	454	652	3
con	209	338	222	348	454	652	3
la	223	338	229	348	454	652	3
diversidad	230	338	265	348	454	652	3
de	266	338	274	348	454	652	3
las	276	338	286	348	454	652	3
especies	287	338	317	348	454	652	3
animales—	318	338	356	348	454	652	3
llamadas	357	338	387	348	454	652	3
“pseudoespecies”.	253	349	314	359	454	652	3
Pensando	182	360	215	370	454	652	3
en	216	360	225	370	454	652	3
culturas	226	360	253	370	454	652	3
solo	255	360	269	370	454	652	3
en	270	360	278	370	454	652	3
plural:	280	360	301	370	454	652	3
destacando	302	360	341	370	454	652	3
diferencias	342	360	379	370	454	652	3
y	380	360	385	370	454	652	3
animosidades	184	371	231	381	454	652	3
entre	232	371	250	381	454	652	3
culturas,	251	371	280	381	454	652	3
las	282	371	292	381	454	652	3
culturas	293	371	320	381	454	652	3
son	322	371	334	381	454	652	3
tratadas	336	371	363	381	454	652	3
como	364	371	383	381	454	652	3
entidades	240	382	272	391	454	652	3
autocontenidas.	274	382	327	391	454	652	3
Antropología	87	419	129	429	454	652	3
biológica	130	419	159	429	454	652	3
Origen	181	397	203	407	454	652	3
de	204	397	212	407	454	652	3
razas	214	397	232	407	454	652	3
humanas	234	397	265	407	454	652	3
por	266	397	277	407	454	652	3
selección	279	397	310	407	454	652	3
natural	312	397	335	407	454	652	3
en	337	397	345	407	454	652	3
aislamiento	347	397	386	407	454	652	3
geográfico.	186	408	223	418	454	652	3
“Razas”	224	408	249	418	454	652	3
como	251	408	269	418	454	652	3
precursoras	271	408	311	418	454	652	3
evolucionarias	312	408	360	418	454	652	3
de	361	408	370	418	454	652	3
las	371	408	381	418	454	652	3
verdaderas	249	419	285	429	454	652	3
especies.	287	419	318	429	454	652	3
Las	183	430	195	440	454	652	3
culturas	196	430	223	440	454	652	3
son	225	430	237	440	454	652	3
productos	239	430	272	440	454	652	3
de	274	430	282	440	454	652	3
rasgos	284	430	306	440	454	652	3
raciales:	307	430	335	440	454	652	3
vinculación	336	430	374	440	454	652	3
de	376	430	384	440	454	652	3
una	213	441	226	450	454	652	3
“cultura	227	441	253	450	454	652	3
superior”	255	441	285	450	454	652	3
a	286	441	290	450	454	652	3
“razas	292	441	313	450	454	652	3
superiores”.	314	441	354	450	454	652	3
Fuente:	71	455	94	464	454	652	3
Elaboración	95	455	129	464	454	652	3
propia.	131	455	150	464	454	652	3
Estudios	71	482	107	494	454	652	3
genéticos	108	482	149	494	454	652	3
sobre	151	482	174	494	454	652	3
raza	176	482	194	494	454	652	3
Hasta	71	498	95	512	454	652	3
ahora,	98	498	124	512	454	652	3
la	127	498	134	512	454	652	3
biología	137	498	172	512	454	652	3
se	175	498	183	512	454	652	3
refiere	186	498	213	512	454	652	3
a	216	498	221	512	454	652	3
la	224	498	231	512	454	652	3
definición	234	498	276	512	454	652	3
de	279	498	289	512	454	652	3
raza	292	498	309	512	454	652	3
basada	312	498	341	512	454	652	3
en	344	498	354	512	454	652	3
las	357	498	368	512	454	652	3
dife-	371	498	391	512	454	652	3
rencias	71	511	101	524	454	652	3
genéticas.	104	511	145	524	454	652	3
Esas	149	511	168	524	454	652	3
diferencias	171	511	217	524	454	652	3
están	220	511	242	524	454	652	3
conectadas	245	511	291	524	454	652	3
a	294	511	299	524	454	652	3
diferencias	302	511	348	524	454	652	3
en	351	511	361	524	454	652	3
las	364	511	376	524	454	652	3
se-	379	511	391	524	454	652	3
cuencias	71	523	107	537	454	652	3
de	110	523	120	537	454	652	3
ADN.	122	523	147	537	454	652	3
Pueden	150	523	180	537	454	652	3
ocurrir	183	523	212	537	454	652	3
dentro	214	523	241	537	454	652	3
de	244	523	254	537	454	652	3
los	256	523	268	537	454	652	3
genes	271	523	295	537	454	652	3
o	298	523	303	537	454	652	3
en	305	523	315	537	454	652	3
partes	318	523	343	537	454	652	3
silenciosas	346	523	391	537	454	652	3
del	71	536	84	550	454	652	3
ADN	85	536	108	550	454	652	3
que	110	536	125	550	454	652	3
no	127	536	138	550	454	652	3
se	140	536	149	550	454	652	3
traducen	151	536	187	550	454	652	3
en	189	536	199	550	454	652	3
productos	201	536	243	550	454	652	3
genéticos	245	536	284	550	454	652	3
(como	287	536	313	550	454	652	3
ARN	315	536	337	550	454	652	3
y	339	536	344	550	454	652	3
proteínas).	347	536	391	550	454	652	3
Diferentes	91	548	134	562	454	652	3
secuencias	136	548	181	562	454	652	3
de	183	548	193	562	454	652	3
ADN	194	548	217	562	454	652	3
o	218	548	224	562	454	652	3
versiones	225	548	265	562	454	652	3
de	267	548	277	562	454	652	3
genes	279	548	303	562	454	652	3
que	304	548	319	562	454	652	3
están	321	548	343	562	454	652	3
localizadas	345	548	391	562	454	652	3
en	71	561	81	575	454	652	3
el	85	561	92	575	454	652	3
mismo	96	561	124	575	454	652	3
lugar	128	561	150	575	454	652	3
que	154	561	169	575	454	652	3
un	172	561	183	575	454	652	3
cromosoma	187	561	236	575	454	652	3
(locus	239	561	265	575	454	652	3
del	269	561	282	575	454	652	3
gen)	285	561	304	575	454	652	3
son	308	561	322	575	454	652	3
llamadas	326	561	364	575	454	652	3
genes	367	561	391	575	454	652	3
alélicos	71	574	103	587	454	652	3
o	106	574	111	587	454	652	3
alelos.	114	573	142	587	454	652	3
De	145	574	158	587	454	652	3
manera	161	574	192	587	454	652	3
sintética,	195	574	232	587	454	652	3
los	235	574	248	587	454	652	3
alelos	251	574	275	587	454	652	3
son	278	574	293	587	454	652	3
genes	296	574	320	587	454	652	3
(o,	323	574	335	587	454	652	3
más	338	574	355	587	454	652	3
general,	358	574	391	587	454	652	3
secuencias	71	586	116	600	454	652	3
de	119	586	129	600	454	652	3
ADN)	132	586	158	600	454	652	3
del	161	586	174	600	454	652	3
mismo	177	586	206	600	454	652	3
gen	209	586	225	600	454	652	3
locus.	228	586	253	600	454	652	3
Un	256	586	269	600	454	652	3
individuo	272	586	312	600	454	652	3
humano	316	586	350	600	454	652	3
tiene	353	586	373	600	454	652	3
dos	377	586	391	600	454	652	3
Revista	120	618	144	628	454	652	3
de	146	618	154	628	454	652	3
Ciencias	156	618	184	628	454	652	3
Sociales,	185	618	215	628	454	652	3
DS-FCS,	216	618	241	628	454	652	3
vol.	243	618	254	628	454	652	3
34,	256	618	267	628	454	652	3
n.º	268	618	278	628	454	652	3
48,	279	618	290	628	454	652	3
enero-junio	292	618	330	628	454	652	3
2021,	331	618	350	628	454	652	3
pp.	351	618	361	628	454	652	3
175-192.	362	618	391	628	454	652	3
178	62	31	75	40	454	652	4
U	329	30	334	40	454	652	4
lrich	334	32	350	40	454	652	4
K	352	30	357	40	454	652	4
attmann	357	32	383	40	454	652	4
conjuntos	62	59	103	73	454	652	4
de	106	59	115	73	454	652	4
cromosomas	118	59	171	73	454	652	4
en	173	59	183	73	454	652	4
su	186	59	195	73	454	652	4
núcleo	197	59	225	73	454	652	4
celular	228	59	256	73	454	652	4
y,	258	59	266	73	454	652	4
en	268	59	278	73	454	652	4
consecuencia,	280	59	339	73	454	652	4
dos	341	59	356	73	454	652	4
alelos	358	59	383	73	454	652	4
diferentes	62	72	104	85	454	652	4
o	106	72	112	85	454	652	4
dos	114	72	129	85	454	652	4
idénticos.	131	72	172	85	454	652	4
Para	82	84	101	98	454	652	4
dar	104	84	117	98	454	652	4
un	120	84	130	98	454	652	4
ejemplo:	133	84	169	98	454	652	4
en	172	84	182	98	454	652	4
el	185	84	192	98	454	652	4
cromosoma	195	84	244	98	454	652	4
n.	247	84	254	98	454	652	4
o	254	85	258	93	454	652	4
7	260	84	266	98	454	652	4
del	268	84	281	98	454	652	4
genoma	284	84	317	98	454	652	4
humano	320	84	353	98	454	652	4
está	356	84	372	98	454	652	4
el	375	84	383	98	454	652	4
gen	62	97	78	111	454	652	4
locus	80	97	102	111	454	652	4
referido	104	97	138	111	454	652	4
a	140	97	144	111	454	652	4
la	147	97	154	111	454	652	4
producción	157	97	204	111	454	652	4
de	206	97	216	111	454	652	4
una	218	97	234	111	454	652	4
proteína	236	97	270	111	454	652	4
específica	273	97	314	111	454	652	4
de	316	97	326	111	454	652	4
la	328	97	336	111	454	652	4
membrana	338	97	383	111	454	652	4
celular.	62	109	93	123	454	652	4
Esta	97	109	115	123	454	652	4
proteína	119	109	153	123	454	652	4
normalmente	157	109	212	123	454	652	4
regula	216	109	242	123	454	652	4
el	246	109	254	123	454	652	4
consumo	257	109	295	123	454	652	4
de	299	109	309	123	454	652	4
iones	313	109	335	123	454	652	4
de	339	109	349	123	454	652	4
cloruro	352	109	383	123	454	652	4
dentro	62	122	89	136	454	652	4
de	94	122	103	136	454	652	4
la	108	122	115	136	454	652	4
célula.	120	122	147	136	454	652	4
Si	152	122	161	136	454	652	4
el	165	122	173	136	454	652	4
gen	177	122	192	136	454	652	4
relacionado	196	122	245	136	454	652	4
muta,	250	122	273	136	454	652	4
el	278	122	285	136	454	652	4
consumo	290	122	328	136	454	652	4
de	332	122	342	136	454	652	4
iones	346	122	368	136	454	652	4
de	373	122	383	136	454	652	4
cloruro	62	135	93	148	454	652	4
es	97	135	105	148	454	652	4
inhibido.	109	135	147	148	454	652	4
El	151	135	160	148	454	652	4
gen	164	135	180	148	454	652	4
mutado	184	135	215	148	454	652	4
y	219	135	224	148	454	652	4
el	228	135	236	148	454	652	4
gen	240	135	255	148	454	652	4
original	259	135	292	148	454	652	4
están	296	135	318	148	454	652	4
localizados	322	135	369	148	454	652	4
en	373	135	383	148	454	652	4
el	62	147	70	161	454	652	4
mismo	74	147	103	161	454	652	4
gen	107	147	122	161	454	652	4
locus	126	147	148	161	454	652	4
de	152	147	162	161	454	652	4
los	166	147	178	161	454	652	4
cromosomas	182	147	235	161	454	652	4
n.	239	147	247	161	454	652	4
o	247	148	250	156	454	652	4
7,	254	147	262	161	454	652	4
por	266	147	280	161	454	652	4
lo	284	147	293	161	454	652	4
tanto,	297	147	320	161	454	652	4
son	324	147	339	161	454	652	4
alelos.	343	147	370	161	454	652	4
Si	374	147	383	161	454	652	4
un	62	160	73	174	454	652	4
individuo	77	160	117	174	454	652	4
tiene	121	160	142	174	454	652	4
el	146	160	154	174	454	652	4
gen	158	160	173	174	454	652	4
mutado	177	160	209	174	454	652	4
en	213	160	223	174	454	652	4
ambos	227	160	254	174	454	652	4
de	259	160	269	174	454	652	4
sus	273	160	286	174	454	652	4
cromosomas	290	160	343	174	454	652	4
n.	348	160	355	174	454	652	4
o	355	160	359	169	454	652	4
7,	363	160	371	174	454	652	4
la	375	160	383	174	454	652	4
combinación	62	172	117	186	454	652	4
de	119	172	129	186	454	652	4
dos	132	172	147	186	454	652	4
alelos	149	172	174	186	454	652	4
mutados	176	172	212	186	454	652	4
puede	215	172	240	186	454	652	4
llevar	243	172	266	186	454	652	4
a	269	172	274	186	454	652	4
la	277	172	284	186	454	652	4
enfermedad	287	172	336	186	454	652	4
de	339	172	349	186	454	652	4
fibrosis	352	172	383	186	454	652	4
quística.	62	185	98	199	454	652	4
La	102	185	113	199	454	652	4
fibrosis	117	185	148	199	454	652	4
quística	152	185	184	199	454	652	4
es	188	185	197	199	454	652	4
la	201	185	209	199	454	652	4
enfermedad	213	185	262	199	454	652	4
genéticamente	266	185	327	199	454	652	4
determinada	331	185	383	199	454	652	4
más	62	198	79	211	454	652	4
frecuente	82	198	121	211	454	652	4
en	125	198	134	211	454	652	4
Europa	138	198	168	211	454	652	4
occidental.	171	198	217	211	454	652	4
En	220	198	231	211	454	652	4
otras	235	198	255	211	454	652	4
partes	258	198	283	211	454	652	4
del	286	198	299	211	454	652	4
continente,	302	198	349	211	454	652	4
el	352	198	359	211	454	652	4
alelo	362	198	383	211	454	652	4
mutado	62	210	94	224	454	652	4
es	96	210	105	224	454	652	4
menos	107	210	135	224	454	652	4
frecuente.	137	210	179	224	454	652	4
Así,	181	210	198	224	454	652	4
las	200	210	212	224	454	652	4
frecuencias	214	210	262	224	454	652	4
de	264	210	274	224	454	652	4
los	276	210	289	224	454	652	4
dos	291	210	306	224	454	652	4
alelos	308	210	333	224	454	652	4
hacen	335	210	359	224	454	652	4
parte	362	210	383	224	454	652	4
de	62	223	72	237	454	652	4
las	75	223	87	237	454	652	4
diferencias	89	223	135	237	454	652	4
genéticas	138	223	177	237	454	652	4
entre	180	223	201	237	454	652	4
poblaciones	203	223	253	237	454	652	4
europeas.	256	223	296	237	454	652	4
Este	82	235	100	249	454	652	4
resultado	104	235	143	249	454	652	4
puede	147	235	172	249	454	652	4
ser	176	235	188	249	454	652	4
generalizado:	192	235	249	249	454	652	4
las	253	235	264	249	454	652	4
diferencias	269	235	315	249	454	652	4
genéticas	319	235	358	249	454	652	4
entre	362	235	383	249	454	652	4
poblaciones	62	248	113	262	454	652	4
humanas	115	248	152	262	454	652	4
son	154	248	168	262	454	652	4
siempre	171	248	204	262	454	652	4
diferencias	206	248	252	262	454	652	4
en	254	248	264	262	454	652	4
las	266	248	277	262	454	652	4
frecuencias	280	248	327	262	454	652	4
de	329	248	339	262	454	652	4
los	341	248	354	262	454	652	4
alelos.	356	248	383	262	454	652	4
Los	62	261	78	274	454	652	4
antropólogos	80	261	135	274	454	652	4
están	137	261	159	274	454	652	4
acostumbrados	161	261	224	274	454	652	4
a	226	261	230	274	454	652	4
hablar	232	261	259	274	454	652	4
convencionalmente	261	261	342	274	454	652	4
de	344	261	354	274	454	652	4
genes,	356	261	383	274	454	652	4
cuando	62	273	93	287	454	652	4
en	97	273	107	287	454	652	4
realidad	111	273	144	287	454	652	4
se	148	273	157	287	454	652	4
refieren	161	273	193	287	454	652	4
a	197	273	202	287	454	652	4
alelos.	206	273	233	287	454	652	4
Para	237	273	255	287	454	652	4
ser	259	273	272	287	454	652	4
claro,	276	273	299	287	454	652	4
a	303	273	308	287	454	652	4
continuación,	312	273	369	287	454	652	4
en	373	273	383	287	454	652	4
lugar	62	286	84	300	454	652	4
del	87	286	99	300	454	652	4
término	102	286	135	300	454	652	4
gen,	137	286	155	300	454	652	4
se	158	286	167	300	454	652	4
usa	169	286	183	300	454	652	4
el	186	286	194	300	454	652	4
término	196	286	229	300	454	652	4
alelo	232	286	253	300	454	652	4
en	255	286	265	300	454	652	4
la	268	286	275	300	454	652	4
definición	278	286	320	300	454	652	4
dada	323	286	343	300	454	652	4
(también	345	286	383	300	454	652	4
en	62	298	72	312	454	652	4
expresiones	75	298	124	312	454	652	4
o	127	298	132	312	454	652	4
palabras	135	298	170	312	454	652	4
combinadas,	173	298	225	312	454	652	4
por	228	298	242	312	454	652	4
ejemplo,	245	298	281	312	454	652	4
“flujo	284	298	308	312	454	652	4
de	310	298	320	312	454	652	4
gen”).	323	298	349	312	454	652	4
Antes,	82	311	109	325	454	652	4
los	113	311	126	325	454	652	4
genetistas	130	311	171	325	454	652	4
pensaban	175	311	214	325	454	652	4
que	218	311	233	325	454	652	4
todos	238	311	260	325	454	652	4
los	264	311	277	325	454	652	4
individuos	281	311	325	325	454	652	4
de	329	311	339	325	454	652	4
la	343	311	351	325	454	652	4
misma	355	311	383	325	454	652	4
raza	62	324	80	337	454	652	4
podían	82	324	111	337	454	652	4
tener	114	324	135	337	454	652	4
ciertos	137	324	165	337	454	652	4
alelos	168	324	192	337	454	652	4
en	195	324	205	337	454	652	4
común,	207	324	239	337	454	652	4
ausentes	241	324	277	337	454	652	4
en	279	324	289	337	454	652	4
los	292	324	304	337	454	652	4
individuos	307	324	351	337	454	652	4
de	354	324	364	337	454	652	4
otra	366	324	383	337	454	652	4
raza.	62	336	82	350	454	652	4
Pero	86	336	105	350	454	652	4
en	109	336	119	350	454	652	4
la	123	336	131	350	454	652	4
naturaleza	134	336	177	350	454	652	4
las	181	336	193	350	454	652	4
diferencias	197	336	243	350	454	652	4
genéticas	247	336	286	350	454	652	4
entre	289	336	310	350	454	652	4
poblaciones	314	336	364	350	454	652	4
son	368	336	383	350	454	652	4
solo	62	349	80	363	454	652	4
estadísticas.	84	349	135	363	454	652	4
Por	139	349	153	363	454	652	4
lo	157	349	166	363	454	652	4
tanto,	170	349	193	363	454	652	4
la	198	349	205	363	454	652	4
comunidad	209	349	256	363	454	652	4
genetista	260	349	298	363	454	652	4
definió	302	349	331	363	454	652	4
a	335	349	340	363	454	652	4
las	344	349	356	363	454	652	4
razas	360	349	383	363	454	652	4
como	62	361	86	375	454	652	4
poblaciones	88	361	138	375	454	652	4
(de	140	361	154	375	454	652	4
las	156	361	168	375	454	652	4
mismas	170	361	202	375	454	652	4
especies),	204	361	245	375	454	652	4
lo	248	361	256	375	454	652	4
que	258	361	273	375	454	652	4
difiere	276	361	302	375	454	652	4
en	305	361	315	375	454	652	4
la	317	361	325	375	454	652	4
frecuencia	327	361	370	375	454	652	4
de	373	361	383	375	454	652	4
sus	62	374	76	388	454	652	4
alelos	79	374	103	388	454	652	4
(Dunn	107	374	134	388	454	652	4
y	137	374	142	388	454	652	4
Dobhansky,	145	374	195	388	454	652	4
1946).	198	374	225	388	454	652	4
De	228	374	241	388	454	652	4
manera	244	374	275	388	454	652	4
implícita,	278	374	318	388	454	652	4
esta	321	374	337	388	454	652	4
definición	341	374	383	388	454	652	4
incluye	62	387	93	400	454	652	4
la	101	387	108	400	454	652	4
suposición	116	387	161	400	454	652	4
de	168	387	178	400	454	652	4
que	186	387	201	400	454	652	4
—en	208	387	229	400	454	652	4
términos	236	387	273	400	454	652	4
genéticos—	281	387	331	400	454	652	4
individuos	338	387	383	400	454	652	4
pertenecientes	62	399	122	413	454	652	4
a	125	399	130	413	454	652	4
una	133	399	148	413	454	652	4
raza	151	399	169	413	454	652	4
difieren	172	399	204	413	454	652	4
esencialmente	207	399	267	413	454	652	4
de	270	399	280	413	454	652	4
individuos	283	399	327	413	454	652	4
de	330	399	340	413	454	652	4
otra	343	399	359	413	454	652	4
raza.	363	399	383	413	454	652	4
Pero	62	412	82	426	454	652	4
la	85	412	92	426	454	652	4
genética	95	412	130	426	454	652	4
molecular	133	412	175	426	454	652	4
muestra	178	412	212	426	454	652	4
de	215	412	224	426	454	652	4
manera	227	412	258	426	454	652	4
bastante	261	412	296	426	454	652	4
clara	299	412	319	426	454	652	4
que	322	412	337	426	454	652	4
esto	340	412	357	426	454	652	4
no	360	412	371	426	454	652	4
es	374	412	383	426	454	652	4
verdad	62	424	91	438	454	652	4
para	94	424	112	438	454	652	4
la	114	424	122	438	454	652	4
diversidad	124	424	168	438	454	652	4
de	171	424	181	438	454	652	4
las	183	424	195	438	454	652	4
poblaciones	198	424	248	438	454	652	4
humanas.	250	424	290	438	454	652	4
Los	82	437	98	451	454	652	4
elementos	102	437	144	451	454	652	4
más	148	437	165	451	454	652	4
importantes	169	437	219	451	454	652	4
para	222	437	240	451	454	652	4
la	244	437	252	451	454	652	4
comprensión	256	437	310	451	454	652	4
de	314	437	324	451	454	652	4
la	328	437	335	451	454	652	4
diversidad	339	437	383	451	454	652	4
humana	62	450	96	463	454	652	4
son:	99	450	116	463	454	652	4
mayor	119	450	146	463	454	652	4
diversidad	149	450	193	463	454	652	4
dentro	196	450	223	463	454	652	4
de	226	450	236	463	454	652	4
una	239	450	254	463	454	652	4
misma	258	450	286	463	454	652	4
población	289	450	330	463	454	652	4
humana,	333	450	369	463	454	652	4
no	372	450	383	463	454	652	4
entre	62	462	83	476	454	652	4
poblaciones,	85	462	138	476	454	652	4
constante	140	462	180	476	454	652	4
variación	182	462	221	476	454	652	4
en	223	462	233	476	454	652	4
las	235	462	247	476	454	652	4
frecuencias	249	462	297	476	454	652	4
de	299	462	309	476	454	652	4
los	311	462	323	476	454	652	4
alelos	325	462	350	476	454	652	4
en	352	462	362	476	454	652	4
todo	364	462	383	476	454	652	4
el	62	475	70	489	454	652	4
mundo	73	475	102	489	454	652	4
y	104	475	110	489	454	652	4
la	112	475	120	489	454	652	4
sorprendente	122	475	177	489	454	652	4
similitud	179	475	217	489	454	652	4
genética	219	475	254	489	454	652	4
de	257	475	267	489	454	652	4
todos	269	475	292	489	454	652	4
los	295	475	307	489	454	652	4
humanos.	310	475	350	489	454	652	4
En	82	487	94	501	454	652	4
consecuencia,	96	487	155	501	454	652	4
un	158	487	168	501	454	652	4
grupo	171	487	195	501	454	652	4
de	198	487	208	501	454	652	4
expertos	211	487	246	501	454	652	4
señala:	249	487	278	501	454	652	4
“La	82	509	97	522	454	652	4
revolución	101	509	144	522	454	652	4
en	147	509	157	522	454	652	4
nuestro	161	509	190	522	454	652	4
pensamiento	194	509	244	522	454	652	4
sobre	248	509	270	522	454	652	4
la	274	509	281	522	454	652	4
genética	285	509	318	522	454	652	4
de	322	509	331	522	454	652	4
poblaciones	335	509	383	522	454	652	4
y	82	522	87	535	454	652	4
la	90	522	97	535	454	652	4
biología	100	522	133	535	454	652	4
molecular	136	522	176	535	454	652	4
ha	179	522	189	535	454	652	4
conducido	192	522	233	535	454	652	4
a	236	522	241	535	454	652	4
una	244	522	258	535	454	652	4
explosión	261	522	300	535	454	652	4
de	303	522	313	535	454	652	4
conocimiento	316	522	370	535	454	652	4
de	373	522	383	535	454	652	4
los	82	534	94	547	454	652	4
organismos	96	534	142	547	454	652	4
vivos.	145	534	169	547	454	652	4
Entre	171	534	193	547	454	652	4
las	195	534	206	547	454	652	4
ideas	209	534	229	547	454	652	4
que	232	534	246	547	454	652	4
han	248	534	263	547	454	652	4
sido	265	534	282	547	454	652	4
profundamente	284	534	345	547	454	652	4
alteradas	347	534	383	547	454	652	4
hay	82	547	97	560	454	652	4
conceptos	99	547	139	560	454	652	4
de	141	547	151	560	454	652	4
variación	153	547	190	560	454	652	4
humana.	192	547	227	560	454	652	4
El	229	547	238	560	454	652	4
concepto	240	547	276	560	454	652	4
de	278	547	288	560	454	652	4
‘raza'	290	547	313	560	454	652	4
traído	315	547	338	560	454	652	4
del	340	547	353	560	454	652	4
pasado	355	547	383	560	454	652	4
hasta	82	559	103	573	454	652	4
el	107	559	114	573	454	652	4
siglo	118	559	137	573	454	652	4
XX	141	559	155	573	454	652	4
se	159	559	168	573	454	652	4
ha	171	559	181	573	454	652	4
vuelto	185	559	210	573	454	652	4
completamente	213	559	275	573	454	652	4
obsoleto…	278	559	322	573	454	652	4
No	326	559	338	573	454	652	4
hay	342	559	357	573	454	652	4
razón	360	559	383	573	454	652	4
científica	82	572	119	585	454	652	4
para	121	572	139	585	454	652	4
continuar	141	572	179	585	454	652	4
usando	181	572	210	585	454	652	4
el	212	572	219	585	454	652	4
término	222	572	253	585	454	652	4
‘raza'.”	256	572	286	585	454	652	4
(UNESCO,	288	572	334	585	454	652	4
1995).	337	572	362	585	454	652	4
Revista	62	618	87	628	454	652	4
de	89	618	97	628	454	652	4
Ciencias	99	618	126	628	454	652	4
Sociales,	128	618	158	628	454	652	4
DS-FCS,	159	618	184	628	454	652	4
vol.	186	618	197	628	454	652	4
34,	199	618	210	628	454	652	4
n.º	211	618	220	628	454	652	4
48,	222	618	233	628	454	652	4
enero-junio	235	618	272	628	454	652	4
2021,	274	618	292	628	454	652	4
pp.	294	618	304	628	454	652	4
175-192.	305	618	334	628	454	652	4
C	71	30	75	40	454	652	5
onferencia	75	32	110	40	454	652	5
:	110	30	112	40	454	652	5
R	114	30	119	40	454	652	5
aza	119	32	129	40	454	652	5
,	129	30	131	40	454	652	5
genes	132	32	151	40	454	652	5
y	153	32	156	40	454	652	5
cultura	158	32	182	40	454	652	5
179	379	31	391	40	454	652	5
Cuando	91	59	123	73	454	652	5
se	127	59	136	73	454	652	5
analizan	139	59	174	73	454	652	5
poblaciones	178	59	228	73	454	652	5
de	232	59	242	73	454	652	5
diferentes	245	59	287	73	454	652	5
regiones	290	59	326	73	454	652	5
geográficas,	330	59	380	73	454	652	5
el	384	59	391	73	454	652	5
resultado	71	72	109	85	454	652	5
más	113	72	130	85	454	652	5
llamativo	134	72	174	85	454	652	5
es	177	72	186	85	454	652	5
que	190	72	205	85	454	652	5
la	209	72	217	85	454	652	5
mayoría	220	72	255	85	454	652	5
de	259	72	269	85	454	652	5
las	272	72	284	85	454	652	5
diferencias	288	72	334	85	454	652	5
se	338	72	347	85	454	652	5
encuentra	350	72	391	85	454	652	5
dentro	71	84	98	98	454	652	5
de	102	84	112	98	454	652	5
una	117	84	132	98	454	652	5
misma	136	84	164	98	454	652	5
población,	169	84	213	98	454	652	5
no	218	84	228	98	454	652	5
entre	233	84	254	98	454	652	5
ellas.	258	84	280	98	454	652	5
El	285	84	294	98	454	652	5
análisis	299	84	330	98	454	652	5
molecular	335	84	377	98	454	652	5
de	381	84	391	98	454	652	5
la	71	97	78	111	454	652	5
frecuencia	82	97	126	111	454	652	5
de	130	97	140	111	454	652	5
los	143	97	156	111	454	652	5
alelos	159	97	184	111	454	652	5
ha	188	97	198	111	454	652	5
mostrado	201	97	240	111	454	652	5
que,	244	97	262	111	454	652	5
dentro	266	97	293	111	454	652	5
de	296	97	306	111	454	652	5
cualquier	310	97	349	111	454	652	5
grupo	353	97	377	111	454	652	5
de	381	97	391	111	454	652	5
humanos,	71	109	111	123	454	652	5
las	117	109	129	123	454	652	5
diferencias	134	109	180	123	454	652	5
entre	186	109	207	123	454	652	5
individuos	213	109	257	123	454	652	5
son	263	109	277	123	454	652	5
grandes	283	109	316	123	454	652	5
en	321	109	331	123	454	652	5
comparación	337	109	391	123	454	652	5
con	71	122	86	136	454	652	5
las	92	122	103	136	454	652	5
diferencias	109	122	155	136	454	652	5
entre	161	122	182	136	454	652	5
grupos,	188	122	219	136	454	652	5
que	225	122	240	136	454	652	5
son	246	122	260	136	454	652	5
comparativamente	266	122	344	136	454	652	5
pequeñas.	349	122	391	136	454	652	5
Las	71	135	86	148	454	652	5
diferencias	90	135	136	148	454	652	5
entre	141	135	162	148	454	652	5
poblaciones	166	135	216	148	454	652	5
de	220	135	230	148	454	652	5
diferentes	235	135	276	148	454	652	5
continentes	280	135	328	148	454	652	5
(normalmente	332	135	391	148	454	652	5
asociadas	71	147	111	161	454	652	5
con	113	147	128	161	454	652	5
“razas”	131	147	162	161	454	652	5
geográficas)	164	147	215	161	454	652	5
contribuyen	217	147	267	161	454	652	5
a	270	147	274	161	454	652	5
solo	276	147	294	161	454	652	5
un	296	147	307	161	454	652	5
10%	309	147	328	161	454	652	5
de	330	147	340	161	454	652	5
la	342	147	350	161	454	652	5
variación	352	147	391	161	454	652	5
general	71	160	102	174	454	652	5
de	106	160	116	174	454	652	5
los	120	160	132	174	454	652	5
humanos	136	160	174	174	454	652	5
(Figura	178	160	208	174	454	652	5
1).	212	160	224	174	454	652	5
Como	228	160	253	174	454	652	5
consecuencia,	257	160	316	174	454	652	5
el	320	160	327	174	454	652	5
significado	331	160	377	174	454	652	5
de	381	160	391	174	454	652	5
la	71	172	78	186	454	652	5
clasificación	82	172	135	186	454	652	5
racial	139	172	162	186	454	652	5
se	166	172	175	186	454	652	5
desvanece:	179	172	225	186	454	652	5
para	229	172	247	186	454	652	5
cada	251	172	270	186	454	652	5
“blanco”	274	172	312	186	454	652	5
europeo	316	172	349	186	454	652	5
se	353	172	362	186	454	652	5
puede	366	172	391	186	454	652	5
encontrar	71	185	111	199	454	652	5
un	113	185	124	199	454	652	5
“negro”	127	185	160	199	454	652	5
africano	163	185	197	199	454	652	5
que	200	185	216	199	454	652	5
es	218	185	227	199	454	652	5
genéticamente	230	185	291	199	454	652	5
más	294	185	311	199	454	652	5
similar	314	185	343	199	454	652	5
a	346	185	350	199	454	652	5
él	353	185	361	199	454	652	5
que	364	185	379	199	454	652	5
su	382	185	391	199	454	652	5
vecino	71	198	99	211	454	652	5
de	101	198	111	211	454	652	5
piel	114	198	130	211	454	652	5
más	132	198	149	211	454	652	5
clara.	152	198	175	211	454	652	5
Sin	91	210	105	224	454	652	5
embargo,	108	210	148	224	454	652	5
series	151	210	175	224	454	652	5
de	179	210	189	224	454	652	5
estudios	193	210	227	224	454	652	5
en	231	210	241	224	454	652	5
variación	245	210	284	224	454	652	5
genética	287	210	322	224	454	652	5
parecen	326	210	359	224	454	652	5
apoyar	363	210	391	224	454	652	5
la	71	223	78	237	454	652	5
clasificación	82	223	134	237	454	652	5
tradicional	138	223	183	237	454	652	5
en	186	223	196	237	454	652	5
“razas”	199	223	230	237	454	652	5
geográficas.	233	223	284	237	454	652	5
Estos	287	223	310	237	454	652	5
encuentran	313	223	359	237	454	652	5
grupos	363	223	391	237	454	652	5
de	71	235	81	249	454	652	5
similitud	85	235	122	249	454	652	5
genética	126	235	161	249	454	652	5
que	165	235	180	249	454	652	5
corresponden	184	235	240	249	454	652	5
a	244	235	249	249	454	652	5
la	253	235	260	249	454	652	5
distribución	264	235	314	249	454	652	5
geográfica	318	235	362	249	454	652	5
de	366	235	376	249	454	652	5
las	380	235	391	249	454	652	5
poblaciones.	71	248	124	262	454	652	5
El	127	248	136	262	454	652	5
estudio	139	248	170	262	454	652	5
más	173	248	190	262	454	652	5
voluminoso	193	248	243	262	454	652	5
con	246	248	261	262	454	652	5
este	264	248	281	262	454	652	5
tipo	284	248	300	262	454	652	5
de	303	248	313	262	454	652	5
resultados	317	248	359	262	454	652	5
(Jorde,	362	248	391	262	454	652	5
et	71	261	78	274	454	652	5
al.,	83	261	97	274	454	652	5
1997)	102	261	126	274	454	652	5
fue	131	261	145	274	454	652	5
reanalizado,	150	261	201	274	454	652	5
cuestionando	206	261	261	274	454	652	5
el	266	261	274	274	454	652	5
muestreo	279	261	317	274	454	652	5
(Serre	322	261	348	274	454	652	5
y	353	261	358	274	454	652	5
Pääbo,	363	261	391	274	454	652	5
2004).	71	273	98	287	454	652	5
Los	101	273	117	287	454	652	5
participantes	119	273	173	287	454	652	5
del	176	273	189	287	454	652	5
estudio	191	273	222	287	454	652	5
eran	224	273	242	287	454	652	5
originarios	245	273	291	287	454	652	5
de	294	273	303	287	454	652	5
regiones	306	273	342	287	454	652	5
localizadas	345	273	391	287	454	652	5
en	71	286	81	300	454	652	5
los	85	286	97	300	454	652	5
bordes	102	286	130	300	454	652	5
del	134	286	147	300	454	652	5
continente,	151	286	198	300	454	652	5
es	202	286	211	300	454	652	5
decir,	215	286	238	300	454	652	5
se	242	286	251	300	454	652	5
reunieron	255	286	296	300	454	652	5
datos	300	286	322	300	454	652	5
solo	327	286	344	300	454	652	5
de	348	286	358	300	454	652	5
grupos	363	286	391	300	454	652	5
que	71	298	86	312	454	652	5
frecuentemente	90	298	155	312	454	652	5
migraban	159	298	198	312	454	652	5
a	202	298	207	312	454	652	5
Estados	211	298	244	312	454	652	5
Unidos.	248	298	281	312	454	652	5
Si	285	298	293	312	454	652	5
el	297	298	305	312	454	652	5
muestreo	309	298	348	312	454	652	5
incluyese	352	298	391	312	454	652	5
los	71	311	83	325	454	652	5
continentes	89	311	137	325	454	652	5
enteros,	143	311	176	325	454	652	5
los	182	311	194	325	454	652	5
grupos	200	311	228	325	454	652	5
continentales	234	311	290	325	454	652	5
—usando	295	311	336	325	454	652	5
las	342	311	353	325	454	652	5
mismas	359	311	391	325	454	652	5
estadísticas—	71	324	129	337	454	652	5
desaparecerían.	133	324	198	337	454	652	5
Por	202	324	217	337	454	652	5
lo	221	324	229	337	454	652	5
tanto,	233	324	256	337	454	652	5
son	260	324	275	337	454	652	5
artefactos	279	324	320	337	454	652	5
del	324	324	336	337	454	652	5
conveniente	340	324	391	337	454	652	5
muestreo	71	336	109	350	454	652	5
estadounidense.	112	336	179	350	454	652	5
Los	91	349	106	363	454	652	5
autores	109	349	139	363	454	652	5
del	142	349	155	363	454	652	5
reanálisis	157	349	197	363	454	652	5
concluyeron:	200	349	255	363	454	652	5
“Hay	91	370	112	384	454	652	5
una	115	370	130	384	454	652	5
gran	133	370	151	384	454	652	5
tendencia	155	370	193	384	454	652	5
en	196	370	206	384	454	652	5
la	209	370	217	384	454	652	5
literatura	220	370	256	384	454	652	5
a	260	370	264	384	454	652	5
usar	268	370	284	384	454	652	5
unas	288	370	306	384	454	652	5
cuantas	310	370	340	384	454	652	5
poblaciones	343	370	391	384	454	652	5
de	91	383	100	396	454	652	5
los	103	383	115	396	454	652	5
extremos	118	383	154	396	454	652	5
de	157	383	167	396	454	652	5
las	170	383	181	396	454	652	5
masas	184	383	208	396	454	652	5
de	211	383	220	396	454	652	5
tierra	223	383	244	396	454	652	5
continentales…,	247	383	313	396	454	652	5
a	315	383	320	396	454	652	5
hacer	323	383	344	396	454	652	5
inferencias	347	383	391	396	454	652	5
en	91	396	100	409	454	652	5
todo	103	396	121	409	454	652	5
el	125	396	132	409	454	652	5
mundo	135	396	163	409	454	652	5
sobre	166	396	188	409	454	652	5
las	191	396	202	409	454	652	5
subestructuras	206	396	263	409	454	652	5
en	266	396	276	409	454	652	5
el	279	396	286	409	454	652	5
acervo	289	396	316	409	454	652	5
genético	319	396	353	409	454	652	5
humano.	356	396	391	409	454	652	5
De	91	408	102	421	454	652	5
hecho,	108	408	134	421	454	652	5
por	139	408	152	421	454	652	5
la	158	408	165	421	454	652	5
genética	170	408	203	421	454	652	5
humana,	208	408	243	421	454	652	5
la	248	408	255	421	454	652	5
diversidad	260	408	302	421	454	652	5
tiende	307	408	331	421	454	652	5
a	337	408	341	421	454	652	5
distribuirse	346	408	391	421	454	652	5
continuamente,	91	421	152	434	454	652	5
lo	156	421	163	434	454	652	5
cual	167	421	184	434	454	652	5
es	187	421	196	434	454	652	5
especialmente	199	421	256	434	454	652	5
problemático	259	421	312	434	454	652	5
para	316	421	333	434	454	652	5
muestrear	337	421	376	434	454	652	5
los	380	421	391	434	454	652	5
extremos	91	433	127	447	454	652	5
de	131	433	141	447	454	652	5
los	145	433	156	447	454	652	5
continentes,	160	433	208	447	454	652	5
porque	212	433	240	447	454	652	5
esto	244	433	260	447	454	652	5
crearía	264	433	291	447	454	652	5
la	295	433	302	447	454	652	5
impresión	306	433	346	447	454	652	5
de	350	433	360	447	454	652	5
agudas	363	433	391	447	454	652	5
discontinuidades	91	446	158	459	454	652	5
en	161	446	171	459	454	652	5
las	174	446	185	459	454	652	5
variantes	189	446	225	459	454	652	5
genéticas.	228	446	268	459	454	652	5
Al	271	446	281	459	454	652	5
respecto,	284	446	320	459	454	652	5
no	323	446	333	459	454	652	5
sirve	337	446	356	459	454	652	5
de	359	446	369	459	454	652	5
nada	372	446	391	459	454	652	5
que	91	459	105	472	454	652	5
la	109	459	116	472	454	652	5
historia	120	459	150	472	454	652	5
de	154	459	164	472	454	652	5
la	168	459	175	472	454	652	5
colonización	179	459	230	472	454	652	5
de	234	459	244	472	454	652	5
los	248	459	260	472	454	652	5
Estados	264	459	295	472	454	652	5
Unidos	299	459	328	472	454	652	5
haya	332	459	351	472	454	652	5
resultado	355	459	391	472	454	652	5
en	91	471	100	484	454	652	5
un	104	471	114	484	454	652	5
‘muestreo'	118	471	161	484	454	652	5
de	164	471	174	484	454	652	5
la	178	471	185	484	454	652	5
población	189	471	228	484	454	652	5
humana	232	471	264	484	454	652	5
conformada	267	471	315	484	454	652	5
en	319	471	329	484	454	652	5
gran	332	471	350	484	454	652	5
parte	354	471	374	484	454	652	5
por	378	471	391	484	454	652	5
personas	91	484	126	497	454	652	5
de	128	484	138	497	454	652	5
Europa	140	484	169	497	454	652	5
occidental,	172	484	216	497	454	652	5
África	218	484	244	497	454	652	5
occidental	246	484	287	497	454	652	5
y	290	484	295	497	454	652	5
el	298	484	305	497	454	652	5
sudeste	308	484	337	497	454	652	5
asiático.	340	484	373	497	454	652	5
Así,	375	484	391	497	454	652	5
los	91	496	102	510	454	652	5
estudios	106	496	139	510	454	652	5
en	142	496	151	510	454	652	5
los	155	496	166	510	454	652	5
cuales	170	496	195	510	454	652	5
individuos	198	496	241	510	454	652	5
de	244	496	253	510	454	652	5
Europa,	257	496	288	510	454	652	5
el	292	496	299	510	454	652	5
África	302	496	328	510	454	652	5
subsahariana	331	496	383	510	454	652	5
y	386	496	391	510	454	652	5
el	91	509	98	522	454	652	5
sudeste	101	509	130	522	454	652	5
asiático	133	509	164	522	454	652	5
son	166	509	180	522	454	652	5
usados	183	509	210	522	454	652	5
(por	213	509	230	522	454	652	5
ejemplo	232	509	265	522	454	652	5
Jorde,	267	509	292	522	454	652	5
et	294	509	302	522	454	652	5
al.,	304	509	317	522	454	652	5
1997)	320	509	343	522	454	652	5
podrían	346	509	377	522	454	652	5
ser	380	509	391	522	454	652	5
una	91	522	105	535	454	652	5
descripción	107	522	153	535	454	652	5
adecuada	155	522	193	535	454	652	5
de	195	522	204	535	454	652	5
la	206	522	214	535	454	652	5
mayoría	216	522	248	535	454	652	5
de	251	522	260	535	454	652	5
los	262	522	274	535	454	652	5
componentes	276	522	329	535	454	652	5
de	331	522	340	535	454	652	5
la	342	522	350	535	454	652	5
población	352	522	391	535	454	652	5
estadounidense…	91	534	162	547	454	652	5
Sin	163	534	177	547	454	652	5
embargo,	178	534	216	547	454	652	5
sería	217	534	236	547	454	652	5
incorrecto	238	534	278	547	454	652	5
concluir	280	534	313	547	454	652	5
que	315	534	329	547	454	652	5
dichos	331	534	357	547	454	652	5
estudios	358	534	391	547	454	652	5
necesariamente	91	547	152	560	454	652	5
generalizan	155	547	201	560	454	652	5
a	205	547	209	560	454	652	5
subdivisiones	212	547	266	560	454	652	5
del	270	547	282	560	454	652	5
acervo	285	547	311	560	454	652	5
genético	315	547	348	560	454	652	5
humano	351	547	384	560	454	652	5
a	387	547	391	560	454	652	5
escala	91	559	115	573	454	652	5
mundial.”	118	559	157	573	454	652	5
(Serre	160	559	184	573	454	652	5
y	187	559	192	573	454	652	5
Pääbo,	194	559	221	573	454	652	5
2004,	224	559	246	573	454	652	5
p.	249	559	256	573	454	652	5
1683).	259	559	285	573	454	652	5
Revista	120	618	144	628	454	652	5
de	146	618	154	628	454	652	5
Ciencias	156	618	184	628	454	652	5
Sociales,	185	618	215	628	454	652	5
DS-FCS,	216	618	241	628	454	652	5
vol.	243	618	254	628	454	652	5
34,	256	618	267	628	454	652	5
n.º	268	618	278	628	454	652	5
48,	279	618	290	628	454	652	5
enero-junio	292	618	330	628	454	652	5
2021,	331	618	350	628	454	652	5
pp.	351	618	361	628	454	652	5
175-192.	362	618	391	628	454	652	5
U	329	30	334	40	454	652	6
lrich	334	32	350	40	454	652	6
K	352	30	357	40	454	652	6
attmann	357	32	383	40	454	652	6
180	62	31	76	40	454	652	6
Figura	79	62	103	74	454	652	6
1.	105	62	113	74	454	652	6
Diferencias	115	62	161	74	454	652	6
genéticas	163	62	202	74	454	652	6
dentro	204	62	230	74	454	652	6
y	232	62	237	74	454	652	6
entre	239	62	260	74	454	652	6
grupos	262	62	289	74	454	652	6
de	291	62	301	74	454	652	6
diferente	303	62	339	74	454	652	6
origen	341	62	367	74	454	652	6
geográfico.	68	75	113	87	454	652	6
Genes	115	75	140	87	454	652	6
variables:	142	75	181	87	454	652	6
dos	182	75	197	87	454	652	6
o	199	75	204	87	454	652	6
más	206	75	223	87	454	652	6
alelos	225	75	249	87	454	652	6
son	251	75	266	87	454	652	6
conocidos	267	75	308	87	454	652	6
(Lewontin,	310	75	353	87	454	652	6
1972;	355	75	377	87	454	652	6
Excoffier	168	88	203	99	454	652	6
y	205	88	210	99	454	652	6
Hamilton,	212	88	250	99	454	652	6
2003)	252	88	277	99	454	652	6
Genes	143	138	158	145	454	652	6
constantes	138	145	165	152	454	652	6
75%	200	131	210	138	454	652	6
Genes	280	156	296	164	454	652	6
variables	277	163	299	171	454	652	6
25%	233	160	243	167	454	652	6
84%	244	235	254	243	454	652	6
Genes	291	244	306	251	454	652	6
variables	308	244	330	251	454	652	6
en	290	251	296	258	454	652	6
una	298	251	307	258	454	652	6
población	308	251	333	258	454	652	6
Genes	125	264	141	271	454	652	6
variables	142	264	164	271	454	652	6
adicionales	121	270	149	278	454	652	6
en	150	270	156	278	454	652	6
una	158	270	167	278	454	652	6
población	117	277	141	285	454	652	6
distante	143	277	163	285	454	652	6
de	165	277	171	285	454	652	6
otro	125	284	136	291	454	652	6
continente	137	284	164	291	454	652	6
10%	198	303	208	310	454	652	6
2%	220	298	227	306	454	652	6
4%	233	293	240	301	454	652	6
Genes	262	289	277	296	454	652	6
variables	278	289	299	296	454	652	6
adicionales	301	289	327	296	454	652	6
en	267	295	273	303	454	652	6
una	274	295	283	303	454	652	6
población	284	295	307	303	454	652	6
vecina	309	295	324	303	454	652	6
Genes	195	323	210	330	454	652	6
variables	212	323	234	330	454	652	6
adicionales	236	323	263	330	454	652	6
en	197	330	203	337	454	652	6
una	205	330	214	337	454	652	6
población	215	330	240	337	454	652	6
distante	241	330	261	337	454	652	6
en	201	336	207	344	454	652	6
el	209	336	213	344	454	652	6
mismo	214	336	231	344	454	652	6
continente	232	336	259	344	454	652	6
Fuente:	62	353	85	362	454	652	6
Elaboración	86	354	121	362	454	652	6
propia.	122	354	142	362	454	652	6
Debido	82	379	113	393	454	652	6
a	116	379	121	393	454	652	6
las	124	379	136	393	454	652	6
extremas	139	379	177	393	454	652	6
migraciones	180	379	232	393	454	652	6
durante	235	379	266	393	454	652	6
cerca	269	379	292	393	454	652	6
de	295	379	305	393	454	652	6
100.000	308	379	342	393	454	652	6
años,	345	379	367	393	454	652	6
los	370	379	383	393	454	652	6
continentes	62	392	110	406	454	652	6
no	114	392	125	406	454	652	6
formaron	129	392	168	406	454	652	6
barreras	172	392	206	406	454	652	6
para	209	392	228	406	454	652	6
el	232	392	239	406	454	652	6
flujo	243	392	262	406	454	652	6
del	266	392	279	406	454	652	6
alelo	283	392	304	406	454	652	6
entre	308	392	329	406	454	652	6
poblaciones	333	392	383	406	454	652	6
humanas.	62	405	102	418	454	652	6
De	105	405	118	418	454	652	6
acuerdo	121	405	154	418	454	652	6
con	157	405	172	418	454	652	6
esto,	175	405	195	418	454	652	6
los	198	405	210	418	454	652	6
patrones	213	405	249	418	454	652	6
genéticos	252	405	292	418	454	652	6
no	295	405	305	418	454	652	6
están	308	405	330	418	454	652	6
restringidos	333	405	383	418	454	652	6
a	62	417	67	431	454	652	6
un	71	417	81	431	454	652	6
continente,	85	417	131	431	454	652	6
sino	135	417	152	431	454	652	6
distribuidos	156	417	205	431	454	652	6
entre	209	417	230	431	454	652	6
ellos,	233	417	256	431	454	652	6
documentando	259	417	321	431	454	652	6
así	325	417	336	431	454	652	6
la	340	417	348	431	454	652	6
historia	351	417	383	431	454	652	6
migratoria	62	430	106	444	454	652	6
humana.	109	430	145	444	454	652	6
Grandes	82	442	117	456	454	652	6
monos	122	442	150	456	454	652	6
de	154	442	164	456	454	652	6
la	169	442	176	456	454	652	6
misma	181	442	209	456	454	652	6
especie,	213	442	247	456	454	652	6
pero	251	442	270	456	454	652	6
con	275	442	290	456	454	652	6
orígenes	294	442	330	456	454	652	6
geográficos	334	442	383	456	454	652	6
diferentes,	62	455	106	469	454	652	6
no	110	455	121	469	454	652	6
pueden	125	455	155	469	454	652	6
ser	159	455	171	469	454	652	6
distinguidos	175	455	226	469	454	652	6
fácilmente	230	455	274	469	454	652	6
por	278	455	292	469	454	652	6
una	296	455	311	469	454	652	6
persona	315	455	348	469	454	652	6
común,	351	455	383	469	454	652	6
si	62	468	69	481	454	652	6
bien	72	468	91	481	454	652	6
esto	94	468	111	481	454	652	6
no	114	468	124	481	454	652	6
es	127	468	136	481	454	652	6
un	139	468	149	481	454	652	6
problema	153	468	192	481	454	652	6
de	195	468	205	481	454	652	6
los	208	468	221	481	454	652	6
humanos.	224	468	264	481	454	652	6
Sin	267	468	281	481	454	652	6
embargo,	284	468	323	481	454	652	6
las	327	468	338	481	454	652	6
distancias	341	468	383	481	454	652	6
genéticas	62	480	101	494	454	652	6
entre	105	480	126	494	454	652	6
humanos	129	480	167	494	454	652	6
son	170	480	184	494	454	652	6
asombrosamente	188	480	258	494	454	652	6
cortas:	261	480	289	494	454	652	6
mientras	293	480	329	494	454	652	6
el	332	480	340	494	454	652	6
patrón	343	480	370	494	454	652	6
de	373	480	383	494	454	652	6
derivación	62	493	107	507	454	652	6
en	110	493	120	507	454	652	6
poblaciones	123	493	173	507	454	652	6
de	177	493	187	507	454	652	6
chimpancés	190	493	240	507	454	652	6
se	243	493	252	507	454	652	6
asemeja	255	493	289	507	454	652	6
a	292	493	297	507	454	652	6
un	300	493	311	507	454	652	6
gran	314	493	333	507	454	652	6
arbusto,	336	493	369	507	454	652	6
en	373	493	383	507	454	652	6
el	62	505	70	519	454	652	6
caso	73	505	92	519	454	652	6
de	95	505	105	519	454	652	6
los	108	505	121	519	454	652	6
humanos	124	505	162	519	454	652	6
las	165	505	177	519	454	652	6
pequeñas	180	505	219	519	454	652	6
ramas	222	505	247	519	454	652	6
están	251	505	272	519	454	652	6
estrechamente	276	505	336	519	454	652	6
unidas.	339	505	369	519	454	652	6
Se	372	505	383	519	454	652	6
podría	62	518	89	532	454	652	6
hablar	92	518	118	532	454	652	6
de	121	518	131	532	454	652	6
un	133	518	144	532	454	652	6
patrón	146	518	173	532	454	652	6
de	176	518	186	532	454	652	6
“cepillo	188	518	222	532	454	652	6
de	224	518	234	532	454	652	6
botella”	237	518	270	532	454	652	6
(Figura	273	518	304	532	454	652	6
2).	306	518	318	532	454	652	6
Revista	62	618	87	628	454	652	6
de	89	618	97	628	454	652	6
Ciencias	99	618	126	628	454	652	6
Sociales,	128	618	158	628	454	652	6
DS-FCS,	159	618	184	628	454	652	6
vol.	186	618	197	628	454	652	6
34,	199	618	210	628	454	652	6
n.º	211	618	220	628	454	652	6
48,	222	618	233	628	454	652	6
enero-junio	235	618	272	628	454	652	6
2021,	274	618	292	628	454	652	6
pp.	294	618	304	628	454	652	6
175-192.	305	618	334	628	454	652	6
C	71	30	75	40	454	652	7
onferencia	75	32	110	40	454	652	7
:	110	30	112	40	454	652	7
R	114	30	119	40	454	652	7
aza	119	32	129	40	454	652	7
,	129	30	131	40	454	652	7
genes	132	32	151	40	454	652	7
y	153	32	156	40	454	652	7
cultura	158	32	182	40	454	652	7
181	379	31	391	40	454	652	7
Figura	79	62	104	74	454	652	7
2.	105	62	113	74	454	652	7
Distancias	115	62	158	74	454	652	7
genéticas	159	62	199	74	454	652	7
(vecino	201	62	231	74	454	652	7
próximo)	233	62	268	74	454	652	7
del	270	62	282	74	454	652	7
ADN	284	62	300	74	454	652	7
mitocondrial	302	62	352	74	454	652	7
(región	354	62	383	74	454	652	7
de	81	75	91	87	454	652	7
control	93	75	121	87	454	652	7
1)	123	75	132	87	454	652	7
entre	134	75	155	87	454	652	7
individuos	157	75	199	87	454	652	7
de	201	75	210	87	454	652	7
poblaciones	212	75	260	87	454	652	7
de	262	75	272	87	454	652	7
los	274	75	286	87	454	652	7
grandes	288	75	320	87	454	652	7
simios	322	75	349	87	454	652	7
y	351	75	356	87	454	652	7
Homo	358	75	381	87	454	652	7
sapiens	170	88	202	99	454	652	7
(Gagneux	203	88	242	99	454	652	7
et	244	88	252	99	454	652	7
al.,	254	88	266	99	454	652	7
1999)	268	88	292	99	454	652	7
Gorila	192	108	212	118	454	652	7
de	215	108	223	118	454	652	7
montaña	225	108	255	118	454	652	7
Gorila	141	131	161	141	454	652	7
del	163	131	174	141	454	652	7
este	151	140	165	150	454	652	7
Orangután	84	196	121	206	454	652	7
de	83	205	91	215	454	652	7
Sumatra	94	205	122	215	454	652	7
Gorila	248	127	268	137	454	652	7
occidental	240	136	275	146	454	652	7
Humanos	321	134	353	145	454	652	7
forma	236	213	251	221	454	652	7
ancestral	252	213	276	221	454	652	7
Bonobo	216	232	242	242	454	652	7
Chimpancé	338	235	376	245	454	652	7
Orangután	109	270	145	280	454	652	7
de	109	279	118	289	454	652	7
Borneo	120	279	144	289	454	652	7
Fuente:	71	293	94	302	454	652	7
Elaboración	95	293	129	302	454	652	7
propia.	131	293	150	302	454	652	7
La	91	319	102	333	454	652	7
frecuencia	103	319	147	333	454	652	7
de	148	319	158	333	454	652	7
alelos	160	319	184	333	454	652	7
de	186	319	196	333	454	652	7
cada	197	319	216	333	454	652	7
población	218	319	259	333	454	652	7
de	261	319	271	333	454	652	7
humanos	272	319	310	333	454	652	7
es	312	319	320	333	454	652	7
estadísticamente	322	319	391	333	454	652	7
diferente	71	331	108	345	454	652	7
de	113	331	123	345	454	652	7
la	128	331	135	345	454	652	7
de	140	331	150	345	454	652	7
otras.	155	331	178	345	454	652	7
Esto	183	331	202	345	454	652	7
es	206	331	215	345	454	652	7
verdad,	220	331	251	345	454	652	7
por	256	331	270	345	454	652	7
ejemplo,	275	331	311	345	454	652	7
para	316	331	334	345	454	652	7
austriacos	339	331	381	345	454	652	7
y	386	331	391	345	454	652	7
alemanes	71	344	110	358	454	652	7
e	111	344	116	358	454	652	7
incluso	118	344	148	358	454	652	7
para	150	344	168	358	454	652	7
los	169	344	181	358	454	652	7
habitantes	183	344	225	358	454	652	7
de	227	344	237	358	454	652	7
dos	238	344	253	358	454	652	7
ciudades	255	344	291	358	454	652	7
vecinas.	293	344	327	358	454	652	7
Las	328	344	344	358	454	652	7
diferencias	345	344	391	358	454	652	7
aumentan	71	357	112	370	454	652	7
con	114	357	129	370	454	652	7
la	131	357	139	370	454	652	7
distancia	141	357	178	370	454	652	7
geográfica.	180	357	226	370	454	652	7
Pero	229	357	248	370	454	652	7
incluso	250	357	280	370	454	652	7
estas	282	357	303	370	454	652	7
diferencias	305	357	351	370	454	652	7
no	353	357	363	370	454	652	7
tienen	366	357	391	370	454	652	7
gran	71	369	90	383	454	652	7
importancia	92	369	142	383	454	652	7
y	144	369	149	383	454	652	7
no	152	369	162	383	454	652	7
justifican	164	369	203	383	454	652	7
la	205	369	213	383	454	652	7
clasificación	215	369	267	383	454	652	7
en	269	369	279	383	454	652	7
distintas	281	369	317	383	454	652	7
razas	319	369	340	383	454	652	7
(como	342	369	369	383	454	652	7
en	371	369	381	383	454	652	7
el	384	369	391	383	454	652	7
caso	71	382	90	396	454	652	7
de	92	382	102	396	454	652	7
los	105	382	117	396	454	652	7
austriacos	120	382	162	396	454	652	7
y	164	382	169	396	454	652	7
alemanes).	172	382	217	396	454	652	7
La	91	394	102	408	454	652	7
migración	104	394	146	408	454	652	7
del	148	394	161	408	454	652	7
Homo	162	394	188	408	454	652	7
sapiens	190	394	221	408	454	652	7
se	223	394	232	408	454	652	7
inició	234	394	258	408	454	652	7
en	259	394	269	408	454	652	7
África	271	394	298	408	454	652	7
unos	300	394	319	408	454	652	7
noventa	321	394	354	408	454	652	7
mil	356	394	370	408	454	652	7
años	372	394	391	408	454	652	7
atrás	71	407	91	421	454	652	7
y	93	407	98	421	454	652	7
ha	100	407	110	421	454	652	7
pasado	112	407	141	421	454	652	7
por	144	407	158	421	454	652	7
diferentes	160	407	201	421	454	652	7
cuellos	203	407	233	421	454	652	7
de	235	407	245	421	454	652	7
botella	247	407	276	421	454	652	7
que	278	407	293	421	454	652	7
redujeron	295	407	336	421	454	652	7
la	338	407	345	421	454	652	7
diversidad	347	407	391	421	454	652	7
de	71	420	81	433	454	652	7
forma	84	420	109	433	454	652	7
decisiva.	112	420	149	433	454	652	7
Este	151	420	170	433	454	652	7
desarrollo	172	420	214	433	454	652	7
fue	217	420	231	433	454	652	7
seguido	233	420	266	433	454	652	7
por	269	420	283	433	454	652	7
un	286	420	296	433	454	652	7
rápido	299	420	326	433	454	652	7
crecimiento	329	420	378	433	454	652	7
de	381	420	391	433	454	652	7
la	71	432	78	446	454	652	7
población.	82	432	126	446	454	652	7
Ahora	128	432	155	446	454	652	7
somos	158	432	185	446	454	652	7
una	188	432	203	446	454	652	7
población	206	432	248	446	454	652	7
global	251	432	277	446	454	652	7
con	280	432	295	446	454	652	7
la	298	432	306	446	454	652	7
diversidad	309	432	353	446	454	652	7
genética	356	432	391	446	454	652	7
de	71	445	81	459	454	652	7
un	84	445	94	459	454	652	7
grupo	97	445	122	459	454	652	7
de	125	445	135	459	454	652	7
diez	138	445	155	459	454	652	7
mil	158	445	172	459	454	652	7
africanos	175	445	214	459	454	652	7
que	217	445	232	459	454	652	7
migraron,	235	445	276	459	454	652	7
se	279	445	288	459	454	652	7
establecieron	291	445	346	459	454	652	7
en	349	445	359	459	454	652	7
todo	362	445	381	459	454	652	7
el	384	445	391	459	454	652	7
globo	71	457	95	471	454	652	7
y	97	457	103	471	454	652	7
se	105	457	114	471	454	652	7
convirtieron	117	457	168	471	454	652	7
en	171	457	181	471	454	652	7
siete	183	457	202	471	454	652	7
mil	205	457	219	471	454	652	7
millones:	222	457	261	471	454	652	7
todos	263	457	286	471	454	652	7
somos	289	457	316	471	454	652	7
africanos.	318	457	359	471	454	652	7
En	91	470	102	484	454	652	7
resumen,	106	470	144	484	454	652	7
el	147	470	154	484	454	652	7
concepto	158	470	195	484	454	652	7
de	199	470	209	484	454	652	7
raza	212	470	229	484	454	652	7
no	232	470	243	484	454	652	7
tiene	246	470	266	484	454	652	7
bases	269	470	292	484	454	652	7
genéticas,	295	470	337	484	454	652	7
los	340	470	352	484	454	652	7
patrones	356	470	391	484	454	652	7
de	71	483	81	496	454	652	7
ADN	85	483	107	496	454	652	7
no	112	483	122	496	454	652	7
están	127	483	149	496	454	652	7
distribuidos	153	483	203	496	454	652	7
a	207	483	212	496	454	652	7
lo	216	483	225	496	454	652	7
largo	229	483	250	496	454	652	7
de	255	483	265	496	454	652	7
las	269	483	281	496	454	652	7
fronteras	286	483	323	496	454	652	7
ficticias	327	483	360	496	454	652	7
de	365	483	374	496	454	652	7
los	379	483	391	496	454	652	7
continentes	71	495	119	509	454	652	7
y	121	495	126	509	454	652	7
no	129	495	139	509	454	652	7
tienen	141	495	167	509	454	652	7
correlación	169	495	217	509	454	652	7
con	219	495	234	509	454	652	7
cualquiera	237	495	280	509	454	652	7
de	283	495	293	509	454	652	7
las	295	495	307	509	454	652	7
categorías	309	495	352	509	454	652	7
llamadas	354	495	391	509	454	652	7
razas	71	508	92	522	454	652	7
(Cavalli-Sforza,	99	508	167	522	454	652	7
Menozzi	173	508	210	522	454	652	7
y	217	508	222	522	454	652	7
Piazza,	229	508	259	522	454	652	7
1996;	266	508	290	522	454	652	7
Cavalli-Sforza,	297	508	360	522	454	652	7
1997;	367	508	391	522	454	652	7
Templeton,	71	520	118	534	454	652	7
1999;	120	520	144	534	454	652	7
Pääbo,	147	520	175	534	454	652	7
2001;	177	520	201	534	454	652	7
Royal	203	520	228	534	454	652	7
y	231	520	236	534	454	652	7
Dunston,	238	520	276	534	454	652	7
2004;	279	520	303	534	454	652	7
Serre	305	520	327	534	454	652	7
y	329	520	334	534	454	652	7
Pääbo,	337	520	365	534	454	652	7
2004;	367	520	391	534	454	652	7
Stix,	71	533	90	547	454	652	7
2008).	93	533	120	547	454	652	7
Revista	120	618	144	628	454	652	7
de	146	618	154	628	454	652	7
Ciencias	156	618	184	628	454	652	7
Sociales,	185	618	215	628	454	652	7
DS-FCS,	216	618	241	628	454	652	7
vol.	243	618	254	628	454	652	7
34,	256	618	267	628	454	652	7
n.º	268	618	278	628	454	652	7
48,	279	618	290	628	454	652	7
enero-junio	292	618	330	628	454	652	7
2021,	331	618	350	628	454	652	7
pp.	351	618	361	628	454	652	7
175-192.	362	618	391	628	454	652	7
182	62	31	75	40	454	652	8
U	329	30	334	40	454	652	8
lrich	334	32	350	40	454	652	8
K	352	30	357	40	454	652	8
attmann	357	32	383	40	454	652	8
Racismo	62	62	100	75	454	652	8
y	102	62	108	75	454	652	8
culturalismo	110	62	164	75	454	652	8
Pasos	62	80	87	92	454	652	8
hacia	89	80	111	92	454	652	8
el	113	80	120	92	454	652	8
racismo	122	80	154	92	454	652	8
A	62	96	70	110	454	652	8
pesar	72	96	94	110	454	652	8
de	96	96	106	110	454	652	8
los	108	96	120	110	454	652	8
resultados	122	96	165	110	454	652	8
de	167	96	177	110	454	652	8
los	179	96	191	110	454	652	8
estudios	193	96	228	110	454	652	8
genéticos,	230	96	272	110	454	652	8
los	274	96	287	110	454	652	8
racistas	289	96	320	110	454	652	8
crean	322	96	345	110	454	652	8
su	347	96	357	110	454	652	8
punto	359	96	383	110	454	652	8
de	62	108	72	122	454	652	8
vista	75	108	95	122	454	652	8
de	98	108	108	122	454	652	8
las	111	108	123	122	454	652	8
razas	126	108	148	122	454	652	8
sobre	151	108	174	122	454	652	8
la	177	108	184	122	454	652	8
base	187	108	206	122	454	652	8
de	209	108	219	122	454	652	8
sus	222	108	236	122	454	652	8
propios	239	108	270	122	454	652	8
intereses.	273	108	313	122	454	652	8
Incluso	316	108	347	122	454	652	8
para	350	108	368	122	454	652	8
las	371	108	383	122	454	652	8
personas	62	121	99	135	454	652	8
bien	102	121	121	135	454	652	8
intencionadas,	124	121	184	135	454	652	8
el	188	121	195	135	454	652	8
conocimiento	199	121	256	135	454	652	8
de	259	121	269	135	454	652	8
que	272	121	287	135	454	652	8
el	291	121	298	135	454	652	8
concepto	302	121	340	135	454	652	8
biológico	343	121	383	135	454	652	8
de	62	134	72	147	454	652	8
raza	76	134	93	147	454	652	8
es	96	134	105	147	454	652	8
científicamente	108	134	172	147	454	652	8
obsoleto	176	134	211	147	454	652	8
no	214	134	225	147	454	652	8
es	228	134	237	147	454	652	8
suficiente	240	134	280	147	454	652	8
para	284	134	302	147	454	652	8
superar	305	134	336	147	454	652	8
los	339	134	351	147	454	652	8
prejui-	355	134	383	147	454	652	8
cios	62	146	79	160	454	652	8
o	82	146	88	160	454	652	8
las	91	146	102	160	454	652	8
actitudes	105	146	143	160	454	652	8
racistas	146	146	177	160	454	652	8
(Janßen,	180	146	215	160	454	652	8
1998).	218	146	246	160	454	652	8
Pero	249	146	268	160	454	652	8
la	271	146	278	160	454	652	8
percepción	281	146	328	160	454	652	8
de	331	146	340	160	454	652	8
la	344	146	351	160	454	652	8
forma-	354	146	383	160	454	652	8
ción	62	159	80	173	454	652	8
del	83	159	96	173	454	652	8
pensamiento	99	159	152	173	454	652	8
y	155	159	161	173	454	652	8
las	164	159	175	173	454	652	8
acciones	178	159	215	173	454	652	8
racistas	218	159	249	173	454	652	8
puede	252	159	277	173	454	652	8
ayudar	280	159	309	173	454	652	8
a	312	159	317	173	454	652	8
identificarlos	320	159	374	173	454	652	8
y	377	159	383	173	454	652	8
evidenciarlos.	62	171	121	185	454	652	8
En	123	171	135	185	454	652	8
los	137	171	150	185	454	652	8
pasos	152	171	175	185	454	652	8
hacia	178	171	200	185	454	652	8
el	202	171	210	185	454	652	8
racismo,	212	171	248	185	454	652	8
el	251	171	258	185	454	652	8
concepto	261	171	298	185	454	652	8
de	301	171	311	185	454	652	8
raza	313	171	331	185	454	652	8
juega	333	171	356	185	454	652	8
un	358	171	369	185	454	652	8
rol	371	171	383	185	454	652	8
importante.	62	184	110	198	454	652	8
Explícita	114	184	152	198	454	652	8
o	156	184	162	198	454	652	8
implícitamente,	166	184	231	198	454	652	8
este	235	184	251	198	454	652	8
concepto	255	184	293	198	454	652	8
está	297	184	314	198	454	652	8
casi	318	184	334	198	454	652	8
inevitable-	338	184	383	198	454	652	8
mente	62	197	88	210	454	652	8
asociado	91	197	128	210	454	652	8
al	131	197	139	210	454	652	8
prejuicio	142	197	179	210	454	652	8
racial.	183	197	209	210	454	652	8
La	212	197	223	210	454	652	8
imagen	226	197	257	210	454	652	8
de	260	197	270	210	454	652	8
los	274	197	286	210	454	652	8
extraños	289	197	325	210	454	652	8
emerge	328	197	359	210	454	652	8
de	362	197	372	210	454	652	8
la	375	197	383	210	454	652	8
imagen	62	209	93	223	454	652	8
propia:	96	209	126	223	454	652	8
la	129	209	137	223	454	652	8
autoimagen	140	209	189	223	454	652	8
positiva	192	209	225	223	454	652	8
de	228	209	238	223	454	652	8
un	241	209	251	223	454	652	8
grupo	254	209	279	223	454	652	8
crea	282	209	300	223	454	652	8
la	303	209	310	223	454	652	8
imagen	313	209	344	223	454	652	8
negativa	347	209	383	223	454	652	8
de	62	222	72	236	454	652	8
fuera	74	222	96	236	454	652	8
del	98	222	111	236	454	652	8
grupo	113	222	138	236	454	652	8
—esto	140	222	167	236	454	652	8
ocurre,	170	222	199	236	454	652	8
por	201	222	215	236	454	652	8
ejemplo,	217	222	254	236	454	652	8
con	256	222	271	236	454	652	8
el	273	222	281	236	454	652	8
estereotipo	283	222	329	236	454	652	8
hetero	332	222	358	236	454	652	8
(Nol-	360	222	383	236	454	652	8
ting,	62	234	81	248	454	652	8
1987;	85	234	109	248	454	652	8
Kattmann,	113	234	157	248	454	652	8
1997)—.	161	234	198	248	454	652	8
Por	202	234	217	248	454	652	8
esto,	220	234	240	248	454	652	8
las	244	234	255	248	454	652	8
imágenes	259	234	299	248	454	652	8
de	303	234	312	248	454	652	8
fuera	316	234	338	248	454	652	8
del	342	234	354	248	454	652	8
grupo	358	234	383	248	454	652	8
(estereotipos	62	247	116	261	454	652	8
y	120	247	125	261	454	652	8
prejuicios	129	247	171	261	454	652	8
raciales,	175	247	209	261	454	652	8
sexuales	213	247	249	261	454	652	8
y	253	247	258	261	454	652	8
culturales)	262	247	307	261	454	652	8
no	311	247	321	261	454	652	8
encajan	325	247	357	261	454	652	8
en	361	247	371	261	454	652	8
la	375	247	383	261	454	652	8
realidad:	62	260	99	273	454	652	8
ellas	102	260	121	273	454	652	8
no	124	260	135	273	454	652	8
nos	137	260	152	273	454	652	8
dicen	155	260	178	273	454	652	8
nada	180	260	200	273	454	652	8
sobre	203	260	226	273	454	652	8
las	229	260	240	273	454	652	8
características	243	260	303	273	454	652	8
de	305	260	315	273	454	652	8
fuera	318	260	340	273	454	652	8
del	343	260	355	273	454	652	8
grupo	358	260	383	273	454	652	8
(y,	62	272	73	286	454	652	8
naturalmente,	76	272	133	286	454	652	8
tampoco	136	272	172	286	454	652	8
del	175	272	187	286	454	652	8
grupo)	190	272	218	286	454	652	8
(Kattmann,	221	272	268	286	454	652	8
1980).	271	272	298	286	454	652	8
La	82	285	93	299	454	652	8
clasificación	96	285	148	299	454	652	8
de	150	285	160	299	454	652	8
razas	163	285	184	299	454	652	8
en	187	285	197	299	454	652	8
la	199	285	206	299	454	652	8
biología	209	285	243	299	454	652	8
(incluyendo	246	285	296	299	454	652	8
enfoques	298	285	336	299	454	652	8
históricos)	338	285	383	299	454	652	8
y	62	297	68	311	454	652	8
la	72	297	80	311	454	652	8
discriminación	84	297	146	311	454	652	8
racial	151	297	174	311	454	652	8
pueden	178	297	209	311	454	652	8
ser	213	297	225	311	454	652	8
caracterizadas	229	297	289	311	454	652	8
a	293	297	298	311	454	652	8
través	302	297	327	311	454	652	8
de	332	297	342	311	454	652	8
procesos	346	297	383	311	454	652	8
muy	62	310	81	324	454	652	8
similares	86	310	124	324	454	652	8
(Tabla	129	310	156	324	454	652	8
2).	161	310	172	324	454	652	8
Tal	177	310	190	324	454	652	8
como	196	310	219	324	454	652	8
lo	224	310	232	324	454	652	8
describe	237	310	272	324	454	652	8
la	277	310	285	324	454	652	8
psicología	290	310	333	324	454	652	8
social,	338	310	365	324	454	652	8
los	370	310	383	324	454	652	8
paralelos	62	323	100	336	454	652	8
entre	103	323	124	336	454	652	8
los	126	323	138	336	454	652	8
mecanismos	140	323	192	336	454	652	8
de	195	323	205	336	454	652	8
la	207	323	214	336	454	652	8
discriminación	217	323	279	336	454	652	8
de	281	323	291	336	454	652	8
grupo	294	323	318	336	454	652	8
y	320	323	326	336	454	652	8
el	328	323	336	336	454	652	8
proceso	338	323	370	336	454	652	8
de	373	323	383	336	454	652	8
clasificación	62	335	115	349	454	652	8
de	118	335	128	349	454	652	8
las	131	335	143	349	454	652	8
razas	146	335	167	349	454	652	8
son	170	335	185	349	454	652	8
llamativos	188	335	232	349	454	652	8
y	235	335	240	349	454	652	8
demuestran	243	335	291	349	454	652	8
que,	294	335	312	349	454	652	8
biológicamente,	315	335	383	349	454	652	8
las	62	348	74	362	454	652	8
razas	77	348	99	362	454	652	8
son	102	348	116	362	454	652	8
construcciones	119	348	182	362	454	652	8
sociales.	185	348	220	362	454	652	8
Esto	223	348	242	362	454	652	8
también	245	348	279	362	454	652	8
se	282	348	291	362	454	652	8
muestra	294	348	327	362	454	652	8
por	330	348	344	362	454	652	8
el	347	348	355	362	454	652	8
hecho	358	348	383	362	454	652	8
de	62	360	72	374	454	652	8
que	75	360	90	374	454	652	8
las	92	360	104	374	454	652	8
clasificaciones	106	360	167	374	454	652	8
raciales	170	360	202	374	454	652	8
difieren	204	360	236	374	454	652	8
en	239	360	248	374	454	652	8
extremo	251	360	285	374	454	652	8
entre	288	360	309	374	454	652	8
culturas	311	360	344	374	454	652	8
y	346	360	352	374	454	652	8
grupos	354	360	383	374	454	652	8
sociales	62	373	96	387	454	652	8
debido	101	373	129	387	454	652	8
a	134	373	139	387	454	652	8
fuertes	144	373	172	387	454	652	8
influencias	177	373	223	387	454	652	8
de	227	373	237	387	454	652	8
intereses	242	373	279	387	454	652	8
sociales	284	373	317	387	454	652	8
de	322	373	332	387	454	652	8
los	337	373	349	387	454	652	8
grupos	354	373	383	387	454	652	8
clasificadores	62	386	120	399	454	652	8
(Kattmann,	122	386	170	399	454	652	8
1999).	172	386	199	399	454	652	8
La	82	398	93	412	454	652	8
clasificación	95	398	148	412	454	652	8
de	150	398	160	412	454	652	8
humanos	162	398	200	412	454	652	8
en	202	398	212	412	454	652	8
razas	214	398	235	412	454	652	8
es	237	398	246	412	454	652	8
de	248	398	258	412	454	652	8
por	260	398	274	412	454	652	8
sí	276	398	283	412	454	652	8
un	285	398	295	412	454	652	8
recurso	297	398	328	412	454	652	8
fundamental	330	398	383	412	454	652	8
del	62	411	75	425	454	652	8
racismo,	78	411	114	425	454	652	8
que	117	411	132	425	454	652	8
promueve	136	411	178	425	454	652	8
la	181	411	188	425	454	652	8
discriminación	191	411	254	425	454	652	8
social	257	411	281	425	454	652	8
y	285	411	290	425	454	652	8
culmina	293	411	327	425	454	652	8
en	330	411	340	425	454	652	8
el	343	411	350	425	454	652	8
crimen	354	411	383	425	454	652	8
de	62	423	72	437	454	652	8
genocidio	75	423	116	437	454	652	8
(Tabla	118	423	145	437	454	652	8
3).	147	423	159	437	454	652	8
Si	161	423	170	437	454	652	8
se	172	423	181	437	454	652	8
conecta	183	423	215	437	454	652	8
con	217	423	232	437	454	652	8
la	235	423	242	437	454	652	8
valoración	244	423	289	437	454	652	8
social,	291	423	318	437	454	652	8
la	320	423	328	437	454	652	8
clasificación	330	423	383	437	454	652	8
da	62	436	72	450	454	652	8
a	77	436	81	450	454	652	8
luz	86	436	99	450	454	652	8
consecuencias	103	436	163	450	454	652	8
peligrosas.	168	436	213	450	454	652	8
Esto	217	436	236	450	454	652	8
es	240	436	249	450	454	652	8
verdad	254	436	282	450	454	652	8
para	287	436	305	450	454	652	8
las	309	436	321	450	454	652	8
ideologías	325	436	368	450	454	652	8
de	373	436	383	450	454	652	8
superioridad	62	449	115	462	454	652	8
de	121	449	131	462	454	652	8
“blancos”	137	449	178	462	454	652	8
sobre	184	449	207	462	454	652	8
“negros”	213	449	250	462	454	652	8
o	256	449	261	462	454	652	8
de	267	449	277	462	454	652	8
“cultura”	283	449	322	462	454	652	8
sobre	328	449	350	462	454	652	8
“razas	356	449	383	462	454	652	8
primitivas”.	62	461	112	475	454	652	8
Revista	62	618	87	628	454	652	8
de	89	618	97	628	454	652	8
Ciencias	99	618	126	628	454	652	8
Sociales,	128	618	158	628	454	652	8
DS-FCS,	159	618	184	628	454	652	8
vol.	186	618	197	628	454	652	8
34,	199	618	210	628	454	652	8
n.º	211	618	220	628	454	652	8
48,	222	618	233	628	454	652	8
enero-junio	235	618	272	628	454	652	8
2021,	274	618	292	628	454	652	8
pp.	294	618	304	628	454	652	8
175-192.	305	618	334	628	454	652	8
C	71	30	75	40	454	652	9
onferencia	75	32	110	40	454	652	9
:	110	30	112	40	454	652	9
R	114	30	119	40	454	652	9
aza	119	32	129	40	454	652	9
,	129	30	131	40	454	652	9
genes	132	32	151	40	454	652	9
y	153	32	156	40	454	652	9
cultura	158	32	182	40	454	652	9
183	378	31	391	40	454	652	9
Tabla	75	62	95	74	454	652	9
2.	97	62	105	74	454	652	9
Paralelos	107	62	144	74	454	652	9
entre	146	62	167	74	454	652	9
la	169	62	176	74	454	652	9
formación	178	62	218	74	454	652	9
de	220	62	230	74	454	652	9
los	232	62	244	74	454	652	9
prejuicios	245	62	285	74	454	652	9
raciales	287	62	318	74	454	652	9
y	320	62	325	74	454	652	9
la	327	62	334	74	454	652	9
clasificación	336	62	387	74	454	652	9
biológica	188	75	224	87	454	652	9
de	226	75	236	87	454	652	9
las	238	75	250	87	454	652	9
razas	252	75	274	87	454	652	9
Formación	77	97	113	107	454	652	9
de	114	97	123	107	454	652	9
prejuicios	124	97	158	107	454	652	9
raciales	160	97	187	107	454	652	9
(descrita	188	97	220	107	454	652	9
por	221	97	233	107	454	652	9
la	234	97	240	107	454	652	9
psicología	129	108	164	118	454	652	9
social)	165	108	189	118	454	652	9
Doctrinas	262	102	295	112	454	652	9
raciales	297	102	324	112	454	652	9
(en	326	102	338	112	454	652	9
la	339	102	346	112	454	652	9
ciencia)	347	102	375	112	454	652	9
Conciencia	98	124	134	134	454	652	9
de	135	124	144	134	454	652	9
la	145	124	151	134	454	652	9
afiliación	153	124	182	134	454	652	9
a	184	124	188	134	454	652	9
un	190	124	198	134	454	652	9
grupo	200	124	219	134	454	652	9
Formación	78	135	113	144	454	652	9
culturalmente	115	135	161	144	454	652	9
determinada	163	135	205	144	454	652	9
de	206	135	214	144	454	652	9
grupos	216	135	239	144	454	652	9
Muestreo	261	124	292	134	454	652	9
de	293	124	302	134	454	652	9
rasgos	303	124	325	134	454	652	9
raciales	327	124	353	134	454	652	9
típicos	354	124	376	134	454	652	9
Clasificaciones	260	135	309	144	454	652	9
raciales	311	135	336	144	454	652	9
divergentes	338	135	377	144	454	652	9
Distribución	101	161	141	171	454	652	9
y	142	161	147	171	454	652	9
alienación	148	161	182	171	454	652	9
de	184	161	192	171	454	652	9
grupos	194	161	217	171	454	652	9
Conceptos	262	150	297	160	454	652	9
y	298	150	303	160	454	652	9
definiciones	304	150	344	160	454	652	9
de	346	150	354	160	454	652	9
“raza”	356	150	375	160	454	652	9
Ideas	261	161	278	171	454	652	9
esencialistas	280	161	323	171	454	652	9
de	325	161	333	171	454	652	9
la	335	161	341	171	454	652	9
raza	342	161	357	171	454	652	9
como	358	161	376	171	454	652	9
unidades	260	172	290	182	454	652	9
persistentes	292	172	334	182	454	652	9
de	335	172	343	182	454	652	9
evolución	345	172	377	182	454	652	9
Evaluación	123	188	159	197	454	652	9
de	161	188	169	197	454	652	9
grupos	171	188	194	197	454	652	9
La	80	198	88	208	454	652	9
autoimagen	89	198	128	208	454	652	9
determina	130	198	164	208	454	652	9
la	166	198	172	208	454	652	9
imagen	173	198	198	208	454	652	9
de	199	198	207	208	454	652	9
fuera	209	198	226	208	454	652	9
del	228	198	238	208	454	652	9
grupo	149	209	168	219	454	652	9
Enlace	266	188	288	197	454	652	9
de	289	188	298	197	454	652	9
“raza”	299	188	319	197	454	652	9
con	320	188	332	197	454	652	9
habilidades	334	188	371	197	454	652	9
mentales	283	198	314	208	454	652	9
y	315	198	320	208	454	652	9
culturales	321	198	354	208	454	652	9
Inferioridad	260	209	297	219	454	652	9
de	299	209	307	219	454	652	9
las	309	209	318	219	454	652	9
razas	320	209	338	219	454	652	9
extranjeras	340	209	377	219	454	652	9
Ideología	88	230	118	240	454	652	9
de	119	230	128	240	454	652	9
grupo	129	230	148	240	454	652	9
causada	150	230	177	240	454	652	9
por	179	230	190	240	454	652	9
conflictos	191	230	224	240	454	652	9
e	225	230	229	240	454	652	9
intereses	129	241	160	251	454	652	9
sociales	162	241	189	251	454	652	9
Construcción	270	225	313	235	454	652	9
social	315	225	334	235	454	652	9
de	336	225	344	235	454	652	9
la	345	225	351	235	454	652	9
raza	353	225	367	235	454	652	9
Dicotomías	253	236	290	245	454	652	9
“blancos”	292	236	323	245	454	652	9
y	325	236	329	245	454	652	9
“arios”	362	236	384	245	454	652	9
y	303	246	307	256	454	652	9
“judíos”	309	246	334	256	454	652	9
Fuente:	71	261	94	270	454	652	9
Elaboración	95	261	129	270	454	652	9
propia.	131	261	150	270	454	652	9
Históricamente,	91	287	157	301	454	652	9
la	163	287	171	301	454	652	9
conexión	177	287	215	301	454	652	9
entre	221	287	242	301	454	652	9
la	248	287	255	301	454	652	9
clasificación	261	287	313	301	454	652	9
biológica	319	287	358	301	454	652	9
de	364	287	374	301	454	652	9
las	380	287	391	301	454	652	9
razas	71	300	92	314	454	652	9
y	96	300	101	314	454	652	9
el	105	300	112	314	454	652	9
racismo	116	300	149	314	454	652	9
es	152	300	161	314	454	652	9
bastante	165	300	199	314	454	652	9
fuerte.	203	300	230	314	454	652	9
El	233	300	243	314	454	652	9
ejemplo	246	300	280	314	454	652	9
más	283	300	300	314	454	652	9
llamativo	304	300	343	314	454	652	9
es	347	300	356	314	454	652	9
el	359	300	367	314	454	652	9
de	370	300	380	314	454	652	9
la	384	300	391	314	454	652	9
colaboración	71	312	125	326	454	652	9
de	129	312	139	326	454	652	9
antropólogos	143	312	198	326	454	652	9
físicos	202	312	230	326	454	652	9
alemanes	234	312	273	326	454	652	9
con	277	312	292	326	454	652	9
los	296	312	308	326	454	652	9
nacionalsocialistas	312	312	391	326	454	652	9
para	71	325	89	339	454	652	9
conducir	92	325	128	339	454	652	9
las	131	325	143	339	454	652	9
“leyes	146	325	172	339	454	652	9
raciales”.	175	325	214	339	454	652	9
Con	217	325	234	339	454	652	9
las	237	325	249	339	454	652	9
Leyes	252	325	277	339	454	652	9
de	279	325	289	339	454	652	9
Nuremberg	292	325	340	339	454	652	9
de	342	325	352	339	454	652	9
1935	355	325	376	339	454	652	9
los	379	325	391	339	454	652	9
judíos	71	338	97	351	454	652	9
perdieron	99	338	139	351	454	652	9
sus	142	338	155	351	454	652	9
derechos	158	338	195	351	454	652	9
como	198	338	221	351	454	652	9
ciudadanos	224	338	271	351	454	652	9
alemanes	274	338	313	351	454	652	9
y	315	338	321	351	454	652	9
los	323	338	335	351	454	652	9
matrimonios	338	338	391	351	454	652	9
entre	71	350	92	364	454	652	9
judíos	96	350	121	364	454	652	9
y	125	350	130	364	454	652	9
personas	134	350	171	364	454	652	9
de	175	350	185	364	454	652	9
“sangre	188	350	221	364	454	652	9
alemana	224	350	259	364	454	652	9
y	263	350	268	364	454	652	9
afín”	272	350	293	364	454	652	9
fueron	297	350	324	364	454	652	9
prohibidos.	328	350	376	364	454	652	9
En	380	350	391	364	454	652	9
los	71	363	83	377	454	652	9
casos	86	363	109	377	454	652	9
de	112	363	122	377	454	652	9
incertidumbre	125	363	184	377	454	652	9
de	188	363	197	377	454	652	9
la	201	363	208	377	454	652	9
paternidad,	212	363	258	377	454	652	9
estas	262	363	282	377	454	652	9
leyes	285	363	307	377	454	652	9
prescribían	310	363	357	377	454	652	9
la	360	363	368	377	454	652	9
tarea	371	363	391	377	454	652	9
de	71	375	81	389	454	652	9
identificar	85	375	127	389	454	652	9
si	131	375	138	389	454	652	9
una	142	375	157	389	454	652	9
persona	160	375	193	389	454	652	9
era	197	375	210	389	454	652	9
“judía”,	213	375	246	389	454	652	9
“híbrido”	250	375	290	389	454	652	9
o	293	375	299	389	454	652	9
“alemán	302	375	337	389	454	652	9
o	341	375	346	389	454	652	9
de	350	375	360	389	454	652	9
sangre	364	375	391	389	454	652	9
afín”.	71	388	94	402	454	652	9
Miembros	98	388	141	402	454	652	9
de	144	388	154	402	454	652	9
institutos	158	388	196	402	454	652	9
de	200	388	210	402	454	652	9
antropología	213	388	266	402	454	652	9
de	270	388	279	402	454	652	9
universidades	283	388	341	402	454	652	9
reclamaron	344	388	391	402	454	652	9
que	71	401	86	414	454	652	9
ellos	90	401	110	414	454	652	9
eran	113	401	131	414	454	652	9
los	135	401	147	414	454	652	9
únicos	151	401	178	414	454	652	9
expertos	182	401	218	414	454	652	9
capaces	221	401	254	414	454	652	9
de	258	401	268	414	454	652	9
determinar	271	401	317	414	454	652	9
la	321	401	328	414	454	652	9
“raza”	332	401	359	414	454	652	9
de	362	401	372	414	454	652	9
una	376	401	391	414	454	652	9
persona.	71	413	106	427	454	652	9
En	109	413	120	427	454	652	9
general,	123	413	156	427	454	652	9
estos	159	413	180	427	454	652	9
“expertos”	182	413	227	427	454	652	9
decidieron	229	413	274	427	454	652	9
inescrupulosamente	276	413	360	427	454	652	9
que	362	413	377	427	454	652	9
las	380	413	391	427	454	652	9
personas	71	426	108	440	454	652	9
con	111	426	126	440	454	652	9
menos	130	426	157	440	454	652	9
estudios	160	426	195	440	454	652	9
eran	198	426	216	440	454	652	9
judíos,	220	426	248	440	454	652	9
sin	252	426	264	440	454	652	9
considerar	267	426	311	440	454	652	9
los	314	426	327	440	454	652	9
asesinatos	330	426	373	440	454	652	9
que	376	426	391	440	454	652	9
los	71	438	83	452	454	652	9
esperaban	86	438	128	452	454	652	9
en	130	438	140	452	454	652	9
los	143	438	155	452	454	652	9
campos	158	438	190	452	454	652	9
de	192	438	202	452	454	652	9
concentración	205	438	264	452	454	652	9
(Seidler	267	438	300	452	454	652	9
y	302	438	308	452	454	652	9
Rett,	310	438	330	452	454	652	9
1982).	333	438	360	452	454	652	9
Cabe	91	451	112	465	454	652	9
destacar	115	451	149	465	454	652	9
que	151	451	166	465	454	652	9
la	169	451	176	465	454	652	9
división	178	451	212	465	454	652	9
de	215	451	224	465	454	652	9
grupos,	227	451	258	465	454	652	9
y	260	451	265	465	454	652	9
no	268	451	278	465	454	652	9
su	280	451	290	465	454	652	9
evaluación,	292	451	340	465	454	652	9
es	342	451	351	465	454	652	9
el	353	451	361	465	454	652	9
primer	363	451	391	465	454	652	9
paso	71	464	90	477	454	652	9
del	92	464	105	477	454	652	9
racismo.	106	464	142	477	454	652	9
La	144	464	155	477	454	652	9
cohesión	156	464	194	477	454	652	9
entre	195	464	216	477	454	652	9
los	218	464	230	477	454	652	9
niveles	232	464	261	477	454	652	9
de	263	464	273	477	454	652	9
racismo	274	464	308	477	454	652	9
y	309	464	315	477	454	652	9
sus	316	464	330	477	454	652	9
consecuencias	331	464	391	477	454	652	9
deben	71	476	96	490	454	652	9
ser	100	476	112	490	454	652	9
admitidas	115	476	156	490	454	652	9
y	160	476	165	490	454	652	9
evidenciadas	169	476	223	490	454	652	9
en	226	476	236	490	454	652	9
la	240	476	248	490	454	652	9
investigación	251	476	307	490	454	652	9
y	311	476	316	490	454	652	9
práctica	320	476	353	490	454	652	9
cultural.	356	476	391	490	454	652	9
Además,	71	489	108	503	454	652	9
los	111	489	123	503	454	652	9
mismos	125	489	158	503	454	652	9
niveles	161	489	190	503	454	652	9
aplican	193	489	223	503	454	652	9
al	226	489	234	503	454	652	9
culturalismo.	236	489	291	503	454	652	9
Revista	120	618	144	628	454	652	9
de	146	618	154	628	454	652	9
Ciencias	156	618	184	628	454	652	9
Sociales,	185	618	215	628	454	652	9
DS-FCS,	216	618	241	628	454	652	9
vol.	243	618	254	628	454	652	9
34,	256	618	267	628	454	652	9
n.º	268	618	278	628	454	652	9
48,	279	618	290	628	454	652	9
enero-junio	292	618	330	628	454	652	9
2021,	331	618	350	628	454	652	9
pp.	351	618	361	628	454	652	9
175-192.	362	618	391	628	454	652	9
U	329	30	334	40	454	652	10
lrich	334	32	350	40	454	652	10
K	352	30	357	40	454	652	10
attmann	357	32	383	40	454	652	10
184	62	31	75	40	454	652	10
Tabla	65	62	86	74	454	652	10
3.	87	62	95	74	454	652	10
Diferentes	97	62	139	74	454	652	10
clases	141	62	167	74	454	652	10
de	169	62	179	74	454	652	10
racismo	180	62	212	74	454	652	10
y	214	62	219	74	454	652	10
sus	221	62	236	74	454	652	10
consecuencias	238	62	298	74	454	652	10
para	300	62	318	74	454	652	10
la	320	62	327	74	454	652	10
vida	329	62	346	74	454	652	10
humana	347	62	380	74	454	652	10
Enfoques	126	84	158	94	454	652	10
del	160	84	170	94	454	652	10
racismo	172	84	199	94	454	652	10
Estrategias	277	84	316	94	454	652	10
de	318	84	326	94	454	652	10
los	328	84	338	94	454	652	10
racistas	340	84	368	94	454	652	10
Pureza	151	100	174	110	454	652	10
Las	83	111	94	121	454	652	10
razas	96	111	114	121	454	652	10
difieren	116	111	141	121	454	652	10
en	143	111	151	121	454	652	10
su	153	111	161	121	454	652	10
esencia;	162	111	190	121	454	652	10
las	191	111	201	121	454	652	10
razas	202	111	221	121	454	652	10
deben	222	111	243	121	454	652	10
mantenerse	132	122	172	132	454	652	10
puras.	173	122	194	132	454	652	10
Segregación,	271	100	314	110	454	652	10
apartheid,	315	100	349	110	454	652	10
guetos	351	100	374	110	454	652	10
Superioridad	142	138	183	148	454	652	10
Las	84	148	95	158	454	652	10
razas	97	148	115	158	454	652	10
difieren	117	148	142	158	454	652	10
en	144	148	152	158	454	652	10
valor:	153	148	171	158	454	652	10
“mi	173	148	184	158	454	652	10
raza	185	148	200	158	454	652	10
es	201	148	209	158	454	652	10
la	211	148	217	158	454	652	10
mejor”.	218	148	242	158	454	652	10
Discriminación	269	138	318	147	454	652	10
social,	320	138	341	147	454	652	10
supresión	343	138	376	147	454	652	10
política	310	148	334	158	454	652	10
Selección	147	164	178	174	454	652	10
Las	77	175	88	185	454	652	10
razas	90	175	108	185	454	652	10
deben	110	175	130	185	454	652	10
ser	132	175	142	185	454	652	10
constantemente	144	175	198	185	454	652	10
mejoradas	199	175	234	185	454	652	10
o	235	175	239	185	454	652	10
se	241	175	249	185	454	652	10
degenerarán.	141	186	185	196	454	652	10
Mi	80	197	88	206	454	652	10
raza	90	197	104	206	454	652	10
debe	106	197	122	206	454	652	10
ser	123	197	134	206	454	652	10
mejorada	135	197	166	206	454	652	10
por	168	197	178	206	454	652	10
selección	180	197	211	206	454	652	10
positiva	213	197	239	206	454	652	10
y	241	197	245	206	454	652	10
protegida	85	207	116	217	454	652	10
de	117	207	125	217	454	652	10
otras	127	207	144	217	454	652	10
razas	146	207	164	217	454	652	10
por	166	207	176	217	454	652	10
selección	178	207	209	217	454	652	10
negativa.	211	207	241	217	454	652	10
Programas	276	164	312	174	454	652	10
de	313	164	321	174	454	652	10
esterilización,	323	164	369	174	454	652	10
eugenesia	305	175	339	185	454	652	10
Limpieza	148	223	178	233	454	652	10
Los	69	234	81	244	454	652	10
extraños	83	234	112	244	454	652	10
son	114	234	126	244	454	652	10
una	128	234	140	244	454	652	10
amenaza,	142	234	174	244	454	652	10
deben	176	234	196	244	454	652	10
ser	198	234	208	244	454	652	10
eliminados	210	234	246	244	454	652	10
de	248	234	256	244	454	652	10
mi	143	245	151	255	454	652	10
territorio.	153	245	183	255	454	652	10
Expulsión	276	223	309	233	454	652	10
(limpieza	310	223	341	233	454	652	10
étnica),	343	223	369	233	454	652	10
asesinato,	289	234	323	244	454	652	10
genocidio	324	234	356	244	454	652	10
Fuente:	62	259	85	268	454	652	10
Elaboración	86	260	121	268	454	652	10
propia.	122	260	142	268	454	652	10
Raíces	62	291	89	303	454	652	10
del	91	291	104	303	454	652	10
culturalismo	106	291	157	303	454	652	10
“El	82	315	96	329	454	652	10
culturalismo	99	315	149	329	454	652	10
es	153	315	161	329	454	652	10
la	165	315	172	329	454	652	10
idea	175	315	192	329	454	652	10
de	196	315	205	329	454	652	10
que	209	315	223	329	454	652	10
los	227	315	238	329	454	652	10
individuos	242	315	284	329	454	652	10
están	288	315	308	329	454	652	10
determinados	312	315	366	329	454	652	10
por	369	315	383	329	454	652	10
su	82	328	91	341	454	652	10
cultura,	96	328	126	341	454	652	10
que	131	328	145	341	454	652	10
esas	150	328	167	341	454	652	10
culturas	172	328	203	341	454	652	10
se	208	328	217	341	454	652	10
forman	221	328	250	341	454	652	10
de	255	328	265	341	454	652	10
manera	269	328	299	341	454	652	10
cerrada,	304	328	336	341	454	652	10
totalmente	340	328	383	341	454	652	10
orgánicas	82	341	120	354	454	652	10
y	124	341	129	354	454	652	10
que	132	341	146	354	454	652	10
el	149	341	157	354	454	652	10
individuo	160	341	198	354	454	652	10
es	201	341	210	354	454	652	10
incapaz	213	341	243	354	454	652	10
de	246	341	256	354	454	652	10
dejar	259	341	279	354	454	652	10
su	282	341	291	354	454	652	10
propia	294	341	320	354	454	652	10
cultura,	323	341	353	354	454	652	10
y,	357	341	363	354	454	652	10
más	367	341	383	354	454	652	10
bien,	82	353	102	366	454	652	10
que	105	353	120	366	454	652	10
solo	123	353	139	366	454	652	10
puede	143	353	166	366	454	652	10
realizarse	170	353	208	366	454	652	10
a	211	353	216	366	454	652	10
sí	219	353	225	366	454	652	10
mismo	229	353	256	366	454	652	10
dentro	259	353	285	366	454	652	10
de	288	353	297	366	454	652	10
ella.	300	353	317	366	454	652	10
El	321	353	329	366	454	652	10
culturalismo	333	353	383	366	454	652	10
también	82	366	114	379	454	652	10
mantiene	117	366	153	379	454	652	10
que	156	366	170	379	454	652	10
las	172	366	183	379	454	652	10
culturas	186	366	217	379	454	652	10
tienen	220	366	244	379	454	652	10
derecho	246	366	278	379	454	652	10
a	280	366	285	379	454	652	10
derechos	287	366	323	379	454	652	10
y	325	366	330	379	454	652	10
protecciones	332	366	383	379	454	652	10
especiales,	82	378	125	392	454	652	10
incluso	128	378	157	392	454	652	10
si	160	378	166	392	454	652	10
al	169	378	176	392	454	652	10
mismo	179	378	206	392	454	652	10
tiempo	209	378	237	392	454	652	10
ellos	239	378	258	392	454	652	10
violan	261	378	286	392	454	652	10
derechos	289	378	324	392	454	652	10
individuales.”	327	378	383	392	454	652	10
(Erikson	82	391	117	404	454	652	10
y	119	391	124	404	454	652	10
Stjernfelt,	127	391	166	404	454	652	10
2009,	169	391	191	404	454	652	10
p.	194	391	201	404	454	652	10
1).	204	391	215	404	454	652	10
El	82	415	92	428	454	652	10
culturalismo	97	415	149	428	454	652	10
se	154	415	163	428	454	652	10
basa	168	415	187	428	454	652	10
principalmente	192	415	255	428	454	652	10
en	260	415	270	428	454	652	10
una	275	415	290	428	454	652	10
visión	295	415	321	428	454	652	10
disruptiva	326	415	368	428	454	652	10
de	373	415	383	428	454	652	10
que	62	427	78	441	454	652	10
las	81	427	93	441	454	652	10
culturas	96	427	130	441	454	652	10
humanas	133	427	170	441	454	652	10
son	174	427	189	441	454	652	10
esencialmente	192	427	252	441	454	652	10
diversas.	255	427	292	441	454	652	10
La	296	427	307	441	454	652	10
diversidad	310	427	354	441	454	652	10
de	358	427	367	441	454	652	10
las	371	427	383	441	454	652	10
culturas	62	440	96	454	454	652	10
(no	100	440	114	454	454	652	10
su	118	440	127	454	454	652	10
unicidad)	131	440	171	454	454	652	10
era	175	440	187	454	454	652	10
el	191	440	199	454	454	652	10
problema	203	440	243	454	454	652	10
dominante	247	440	291	454	454	652	10
de	295	440	305	454	454	652	10
la	309	440	316	454	454	652	10
etnología.	320	440	362	454	454	652	10
Así,	365	440	383	454	454	652	10
la	62	452	70	466	454	652	10
antropología	73	452	126	466	454	652	10
se	129	452	138	466	454	652	10
enfocó	141	452	169	466	454	652	10
en	172	452	182	466	454	652	10
las	185	452	197	466	454	652	10
razas	200	452	221	466	454	652	10
como	224	452	248	466	454	652	10
unidades	251	452	288	466	454	652	10
esenciales	291	452	333	466	454	652	10
y	336	452	342	466	454	652	10
no	345	452	355	466	454	652	10
en	358	452	368	466	454	652	10
las	371	452	383	466	454	652	10
especies	62	465	97	479	454	652	10
humanas	101	465	138	479	454	652	10
como	141	465	165	479	454	652	10
un	168	465	179	479	454	652	10
todo.	182	465	203	479	454	652	10
Las	207	465	222	479	454	652	10
razas	225	465	247	479	454	652	10
no	250	465	261	479	454	652	10
estaban	264	465	295	479	454	652	10
definidas	299	465	337	479	454	652	10
solamente	340	465	383	479	454	652	10
por	62	478	76	491	454	652	10
los	83	478	95	491	454	652	10
rasgos	102	478	128	491	454	652	10
del	135	478	148	491	454	652	10
cuerpo,	154	478	186	491	454	652	10
también	192	478	226	491	454	652	10
por	232	478	246	491	454	652	10
características	253	478	312	491	454	652	10
psicológicas	319	478	371	491	454	652	10
y	377	478	383	491	454	652	10
culturales.	62	490	106	504	454	652	10
En	109	490	121	504	454	652	10
el	125	490	132	504	454	652	10
siglo	136	490	156	504	454	652	10
XVIII,	160	490	188	504	454	652	10
el	192	490	199	504	454	652	10
conde	203	490	228	504	454	652	10
francés	232	490	262	504	454	652	10
Arthur	265	490	293	504	454	652	10
de	297	490	307	504	454	652	10
Gobineau	310	490	351	504	454	652	10
(1816-	355	490	383	504	454	652	10
1882)	62	503	87	517	454	652	10
construyó	91	503	132	517	454	652	10
una	137	503	152	517	454	652	10
filosofía	156	503	190	517	454	652	10
de	194	503	204	517	454	652	10
la	209	503	216	517	454	652	10
historia	220	503	252	517	454	652	10
que	256	503	271	517	454	652	10
reclamaba	275	503	318	517	454	652	10
que	322	503	338	517	454	652	10
la	342	503	349	517	454	652	10
cultura	354	503	383	517	454	652	10
europea	62	515	96	529	454	652	10
había	101	515	123	529	454	652	10
sido	129	515	146	529	454	652	10
fundada	151	515	185	529	454	652	10
y	190	515	195	529	454	652	10
se	201	515	209	529	454	652	10
basaba	215	515	243	529	454	652	10
en	248	515	258	529	454	652	10
la	263	515	271	529	454	652	10
raza	276	515	294	529	454	652	10
“nórdica”,	299	515	342	529	454	652	10
“aria”	347	515	372	529	454	652	10
o	377	515	383	529	454	652	10
“germana”,	62	528	110	542	454	652	10
y	113	528	118	542	454	652	10
que,	121	528	139	542	454	652	10
inevitablemente,	142	528	211	542	454	652	10
la	214	528	222	542	454	652	10
mezcla	224	528	254	542	454	652	10
de	257	528	267	542	454	652	10
razas	269	528	291	542	454	652	10
destruirá	294	528	330	542	454	652	10
a	333	528	338	542	454	652	10
la	341	528	348	542	454	652	10
cultura.	351	528	383	542	454	652	10
Esto	62	541	81	554	454	652	10
fue	83	541	97	554	454	652	10
sostenido	99	541	139	554	454	652	10
por	141	541	155	554	454	652	10
Gobineau	157	541	198	554	454	652	10
y	200	541	205	554	454	652	10
varios	208	541	233	554	454	652	10
de	236	541	246	554	454	652	10
sus	248	541	261	554	454	652	10
seguidores	263	541	308	554	454	652	10
en	311	541	320	554	454	652	10
los	323	541	335	554	454	652	10
siglos	337	541	362	554	454	652	10
XIX	364	541	383	554	454	652	10
y	62	553	68	567	454	652	10
XX	71	553	87	567	454	652	10
(por	90	553	108	567	454	652	10
ejemplo,	112	553	148	567	454	652	10
Houston	152	553	188	567	454	652	10
Steward	191	553	226	567	454	652	10
Chamberlain,	230	553	286	567	454	652	10
1855-1927,	290	553	338	567	454	652	10
quien	342	553	365	567	454	652	10
fue	369	553	383	567	454	652	10
leído	62	566	83	580	454	652	10
con	87	566	102	580	454	652	10
impaciencia	105	566	156	580	454	652	10
por	159	566	173	580	454	652	10
Adolf	175	566	200	580	454	652	10
Hitler).	203	566	234	580	454	652	10
Algunos	236	566	272	580	454	652	10
elementos	275	566	318	580	454	652	10
de	321	566	331	580	454	652	10
este	334	566	350	580	454	652	10
tipo	353	566	370	580	454	652	10
de	373	566	383	580	454	652	10
pensamiento	62	578	115	592	454	652	10
todavía	119	578	150	592	454	652	10
son	153	578	167	592	454	652	10
virulentos.	171	578	215	592	454	652	10
Siguiendo	219	578	261	592	454	652	10
las	264	578	276	592	454	652	10
huellas	279	578	309	592	454	652	10
de	312	578	322	592	454	652	10
Gobineau,	325	578	369	592	454	652	10
un	372	578	383	592	454	652	10
antropólogo	62	591	113	605	454	652	10
alemán,	117	591	150	605	454	652	10
formador	153	591	192	605	454	652	10
de	196	591	206	605	454	652	10
gran	210	591	228	605	454	652	10
influencia,	232	591	276	605	454	652	10
considera	280	591	320	605	454	652	10
que	323	591	339	605	454	652	10
la	342	591	350	605	454	652	10
cultura	354	591	383	605	454	652	10
Revista	62	618	87	628	454	652	10
de	89	618	97	628	454	652	10
Ciencias	99	618	126	628	454	652	10
Sociales,	128	618	158	628	454	652	10
DS-FCS,	159	618	184	628	454	652	10
vol.	186	618	197	628	454	652	10
34,	199	618	210	628	454	652	10
n.º	211	618	220	628	454	652	10
48,	222	618	233	628	454	652	10
enero-junio	235	618	272	628	454	652	10
2021,	274	618	292	628	454	652	10
pp.	294	618	304	628	454	652	10
175-192.	305	618	334	628	454	652	10
C	71	30	75	40	454	652	11
onferencia	75	32	110	40	454	652	11
:	110	30	112	40	454	652	11
R	114	30	119	40	454	652	11
aza	119	32	129	40	454	652	11
,	129	30	131	40	454	652	11
genes	132	32	151	40	454	652	11
y	153	32	156	40	454	652	11
cultura	158	32	182	40	454	652	11
185	378	31	391	40	454	652	11
depende	71	59	106	73	454	652	11
de	109	59	118	73	454	652	11
la	121	59	129	73	454	652	11
raza:	132	59	152	73	454	652	11
“Cada	155	59	181	73	454	652	11
cultura	184	59	213	73	454	652	11
autóctona	215	59	256	73	454	652	11
debe	259	59	279	73	454	652	11
originalmente	282	59	340	73	454	652	11
crecer	343	59	368	73	454	652	11
en	371	59	381	73	454	652	11
el	384	59	391	73	454	652	11
suelo	71	72	93	85	454	652	11
de	96	72	106	85	454	652	11
las	109	72	121	85	454	652	11
habilidades	124	72	172	85	454	652	11
especiales	175	72	218	85	454	652	11
y	221	72	226	85	454	652	11
aptitudes	230	72	267	85	454	652	11
de	271	72	281	85	454	652	11
los	284	72	296	85	454	652	11
humanos	299	72	337	85	454	652	11
que	340	72	356	85	454	652	11
la	359	72	366	85	454	652	11
están	370	72	391	85	454	652	11
llevando”	71	84	112	98	454	652	11
(Knußmann,	114	84	167	98	454	652	11
1996,	170	84	193	98	454	652	11
p.	196	84	204	98	454	652	11
426).	206	84	228	98	454	652	11
La	91	97	102	111	454	652	11
afinidad	105	97	139	111	454	652	11
del	142	97	155	111	454	652	11
culturalismo	158	97	210	111	454	652	11
con	213	97	228	111	454	652	11
el	232	97	239	111	454	652	11
racismo	242	97	275	111	454	652	11
debe	279	97	298	111	454	652	11
ser	301	97	314	111	454	652	11
reconocida	317	97	363	111	454	652	11
en	366	97	376	111	454	652	11
los	379	97	391	111	454	652	11
estudios	71	109	105	123	454	652	11
culturales:	109	109	152	123	454	652	11
en	156	109	165	123	454	652	11
la	169	109	176	123	454	652	11
definición	180	109	222	123	454	652	11
citada,	225	109	252	123	454	652	11
la	256	109	263	123	454	652	11
separación	267	109	311	123	454	652	11
de	315	109	325	123	454	652	11
culturas	328	109	361	123	454	652	11
(como	364	109	391	123	454	652	11
el	71	122	78	136	454	652	11
desarrollo	83	122	125	136	454	652	11
aislado	130	122	160	136	454	652	11
de	165	122	175	136	454	652	11
las	180	122	191	136	454	652	11
razas)	196	122	221	136	454	652	11
y	226	122	231	136	454	652	11
su	236	122	246	136	454	652	11
tratamiento	251	122	298	136	454	652	11
como	303	122	327	136	454	652	11
entidades	331	122	371	136	454	652	11
que	376	122	391	136	454	652	11
determinan	71	135	118	148	454	652	11
al	121	135	128	148	454	652	11
individuo	131	135	171	148	454	652	11
no	173	135	184	148	454	652	11
son	186	135	201	148	454	652	11
paralelos	203	135	241	148	454	652	11
superficiales,	244	135	299	148	454	652	11
sino	301	135	319	148	454	652	11
los	321	135	334	148	454	652	11
resultados	336	135	379	148	454	652	11
de	381	135	391	148	454	652	11
la	71	147	78	161	454	652	11
concepción	81	147	129	161	454	652	11
histórica	131	147	167	161	454	652	11
de	170	147	180	161	454	652	11
que	182	147	198	161	454	652	11
raza	200	147	218	161	454	652	11
y	220	147	225	161	454	652	11
cultura	228	147	257	161	454	652	11
están	260	147	281	161	454	652	11
estrechamente	284	147	344	161	454	652	11
vinculadas	346	147	391	161	454	652	11
entre	71	160	92	174	454	652	11
sí.	94	160	104	174	454	652	11
La	107	160	118	174	454	652	11
idea	120	160	138	174	454	652	11
de	140	160	150	174	454	652	11
aislamiento,	153	160	204	174	454	652	11
y	206	160	212	174	454	652	11
aún	214	160	229	174	454	652	11
más	232	160	249	174	454	652	11
la	251	160	259	174	454	652	11
concepción	262	160	309	174	454	652	11
de	312	160	322	174	454	652	11
un	324	160	335	174	454	652	11
antagonismo	338	160	391	174	454	652	11
hostil,	71	172	97	186	454	652	11
permanece	102	172	148	186	454	652	11
de	153	172	163	186	454	652	11
manera	168	172	199	186	454	652	11
virulenta	204	172	242	186	454	652	11
tanto	247	172	268	186	454	652	11
en	273	172	283	186	454	652	11
el	288	172	296	186	454	652	11
racismo	301	172	335	186	454	652	11
como	340	172	363	186	454	652	11
en	368	172	378	186	454	652	11
el	384	172	391	186	454	652	11
culturalismo.	71	185	126	199	454	652	11
Esta	130	185	148	199	454	652	11
reciente	152	185	186	199	454	652	11
ideología	190	185	229	199	454	652	11
alcanzó	233	185	265	199	454	652	11
su	269	185	279	199	454	652	11
expresión	283	185	324	199	454	652	11
más	328	185	345	199	454	652	11
influyente	349	185	391	199	454	652	11
en	71	198	81	211	454	652	11
el	85	198	93	211	454	652	11
postulado	97	198	138	211	454	652	11
“choque	142	198	177	211	454	652	11
de	182	198	192	211	454	652	11
civilizaciones”,	196	198	261	211	454	652	11
destacando	265	198	312	211	454	652	11
principalmente	316	198	379	211	454	652	11
la	384	198	391	211	454	652	11
confrontación	71	210	129	224	454	652	11
de	134	210	144	224	454	652	11
los	148	210	161	224	454	652	11
“occidentales”	165	210	227	224	454	652	11
con	231	210	246	224	454	652	11
el	251	210	259	224	454	652	11
mundo	263	210	292	224	454	652	11
islámico	297	210	333	224	454	652	11
(Huntington,	337	210	391	224	454	652	11
1996).	71	223	98	237	454	652	11
Trampas	71	257	108	270	454	652	11
de	110	257	121	270	454	652	11
la	123	257	131	270	454	652	11
simplicidad	133	257	183	270	454	652	11
La	71	273	82	287	454	652	11
generalización	84	273	145	287	454	652	11
y	147	273	153	287	454	652	11
los	155	273	167	287	454	652	11
esquemas	169	273	210	287	454	652	11
sirven	212	273	237	287	454	652	11
fundamentalmente	240	273	318	287	454	652	11
como	320	273	343	287	454	652	11
herramien-	345	273	391	287	454	652	11
tas	71	286	83	300	454	652	11
de	85	286	95	300	454	652	11
orientación	98	286	146	300	454	652	11
en	149	286	158	300	454	652	11
un	161	286	172	300	454	652	11
mundo	175	286	204	300	454	652	11
complejo	207	286	246	300	454	652	11
y	249	286	254	300	454	652	11
diversificado.	257	286	314	300	454	652	11
Pero	317	286	336	300	454	652	11
las	339	286	351	300	454	652	11
generali-	354	286	391	300	454	652	11
zaciones	71	299	107	312	454	652	11
también	110	299	144	312	454	652	11
son	146	299	161	312	454	652	11
peligrosas.	164	299	209	312	454	652	11
De	211	299	224	312	454	652	11
manera	226	299	257	312	454	652	11
inevitable,	260	299	304	312	454	652	11
las	307	299	318	312	454	652	11
generalizaciones	321	299	391	312	454	652	11
están	71	311	92	325	454	652	11
conectadas	95	311	141	325	454	652	11
con	143	311	159	325	454	652	11
pérdidas	161	311	197	325	454	652	11
de	199	311	209	325	454	652	11
información:	211	311	266	325	454	652	11
la	268	311	276	325	454	652	11
individualidad	278	311	339	325	454	652	11
se	341	311	350	325	454	652	11
pierde	353	311	379	325	454	652	11
en	381	311	391	325	454	652	11
el	71	324	78	338	454	652	11
promedio.	81	324	124	338	454	652	11
Si	127	324	135	338	454	652	11
esta	138	324	154	338	454	652	11
circunstancia	157	324	212	338	454	652	11
no	215	324	225	338	454	652	11
se	228	324	237	338	454	652	11
evidencia,	239	324	282	338	454	652	11
los	285	324	297	338	454	652	11
resultados	300	324	342	338	454	652	11
de	345	324	355	338	454	652	11
la	358	324	365	338	454	652	11
gene-	368	324	391	338	454	652	11
ralización	71	336	112	350	454	652	11
se	115	336	123	350	454	652	11
vuelven	126	336	159	350	454	652	11
trampas	162	336	195	350	454	652	11
de	197	336	207	350	454	652	11
la	210	336	217	350	454	652	11
simplificación.	220	336	282	350	454	652	11
La	284	336	295	350	454	652	11
simplicidad,	298	336	349	350	454	652	11
entonces,	352	336	391	350	454	652	11
evoca	71	349	95	363	454	652	11
la	98	349	106	363	454	652	11
reificación	109	349	153	363	454	652	11
de	156	349	166	363	454	652	11
tipos	169	349	189	363	454	652	11
abstractos,	192	349	237	363	454	652	11
tales	240	349	259	363	454	652	11
como	262	349	285	363	454	652	11
“razas	288	349	314	363	454	652	11
humanas”,	317	349	362	363	454	652	11
“nive-	365	349	391	363	454	652	11
les	71	362	83	375	454	652	11
de	86	362	96	375	454	652	11
cultura”,	99	362	135	375	454	652	11
“rol	138	362	154	375	454	652	11
de	158	362	167	375	454	652	11
los	171	362	183	375	454	652	11
sexos”,	186	362	216	375	454	652	11
y	220	362	225	375	454	652	11
puede	228	362	253	375	454	652	11
estar	256	362	276	375	454	652	11
vinculada	279	362	320	375	454	652	11
con	323	362	338	375	454	652	11
estereotipos	341	362	391	375	454	652	11
racistas,	71	374	105	388	454	652	11
culturalistas	108	374	158	388	454	652	11
o	161	374	166	388	454	652	11
sexistas.	169	374	204	388	454	652	11
Explícita	207	374	245	388	454	652	11
o	248	374	253	388	454	652	11
implícitamente,	255	374	321	388	454	652	11
las	324	374	335	388	454	652	11
valoraciones	338	374	391	388	454	652	11
favorecen	71	387	112	401	454	652	11
el	115	387	123	401	454	652	11
desarrollo	126	387	168	401	454	652	11
de	171	387	181	401	454	652	11
ideologías	185	387	228	401	454	652	11
como	231	387	254	401	454	652	11
el	257	387	265	401	454	652	11
el	307	387	315	401	454	652	11
sexismo	318	387	352	401	454	652	11
o	356	387	361	401	454	652	11
el	364	387	372	401	454	652	11
cul-	375	387	391	401	454	652	11
turalismo.	71	399	113	413	454	652	11
Los	116	399	132	413	454	652	11
medios	135	399	166	413	454	652	11
de	169	399	179	413	454	652	11
la	182	399	190	413	454	652	11
simplificación	193	399	253	413	454	652	11
son:	256	399	273	413	454	652	11
tipos,	277	399	300	413	454	652	11
dicotomías	303	399	349	413	454	652	11
y	352	399	358	413	454	652	11
valores	361	399	391	413	454	652	11
medios.	71	412	104	426	454	652	11
•	91	430	94	444	454	652	11
Los	102	430	118	444	454	652	11
tipos	122	430	142	444	454	652	11
son	147	430	161	444	454	652	11
imágenes	165	430	205	444	454	652	11
ideales	209	430	238	444	454	652	11
o	243	430	248	444	454	652	11
tipos	252	430	273	444	454	652	11
derivados	277	430	318	444	454	652	11
estadísticamente	322	430	391	444	454	652	11
(clases),	102	443	137	457	454	652	11
que	139	443	154	457	454	652	11
desplazan	157	443	198	457	454	652	11
la	201	443	209	457	454	652	11
diversidad	211	443	255	457	454	652	11
de	258	443	267	457	454	652	11
los	270	443	282	457	454	652	11
individuos.	285	443	332	457	454	652	11
La	334	443	345	457	454	652	11
formación	348	443	391	457	454	652	11
de	102	455	112	469	454	652	11
los	118	455	130	469	454	652	11
tipos	135	455	156	469	454	652	11
está	161	455	178	469	454	652	11
basada	183	455	212	469	454	652	11
en	218	455	227	469	454	652	11
el	233	455	241	469	454	652	11
concepto	246	455	284	469	454	652	11
de	290	455	300	469	454	652	11
que	305	455	320	469	454	652	11
individuos	326	455	370	469	454	652	11
con	376	455	391	469	454	652	11
similares	102	468	140	482	454	652	11
características	145	468	204	482	454	652	11
deben	209	468	234	482	454	652	11
ser	239	468	251	482	454	652	11
estandarizados,	256	468	321	482	454	652	11
ubicándolos	326	468	376	482	454	652	11
en	381	468	391	482	454	652	11
una	102	481	117	494	454	652	11
clase	120	481	141	494	454	652	11
unificadora.	144	481	193	494	454	652	11
Una	196	481	214	494	454	652	11
forma	216	481	241	494	454	652	11
más	244	481	261	494	454	652	11
débil	264	481	285	494	454	652	11
es	287	481	296	494	454	652	11
la	299	481	306	494	454	652	11
orientación	309	481	356	494	454	652	11
a	359	481	363	494	454	652	11
través	366	481	391	494	454	652	11
de	102	493	112	507	454	652	11
prototipos	116	493	159	507	454	652	11
(Rosch,	163	493	195	507	454	652	11
et	199	493	207	507	454	652	11
al.,	211	493	224	507	454	652	11
1976).	228	493	256	507	454	652	11
Si	260	493	268	507	454	652	11
son	272	493	287	507	454	652	11
tipos	291	493	312	507	454	652	11
de	316	493	326	507	454	652	11
razas,	330	493	354	507	454	652	11
culturas	358	493	391	507	454	652	11
o	102	506	107	520	454	652	11
sexos,	111	506	137	520	454	652	11
existen	140	506	170	520	454	652	11
solo	173	506	191	520	454	652	11
en	194	506	204	520	454	652	11
nuestras	208	506	242	520	454	652	11
mentes.	246	506	278	520	454	652	11
En	281	506	293	520	454	652	11
biología,	297	506	334	520	454	652	11
la	337	506	345	520	454	652	11
formación	348	506	391	520	454	652	11
de	102	518	112	532	454	652	11
tipos	116	518	136	532	454	652	11
es	140	518	149	532	454	652	11
en	153	518	163	532	454	652	11
especial	167	518	200	532	454	652	11
inadecuada	204	518	252	532	454	652	11
porque	256	518	285	532	454	652	11
la	289	518	296	532	454	652	11
variabilidad,	300	518	353	532	454	652	11
difusión	357	518	391	532	454	652	11
y	102	531	107	545	454	652	11
continuidad	111	531	161	545	454	652	11
de	164	531	174	545	454	652	11
las	178	531	190	545	454	652	11
características	193	531	253	545	454	652	11
en	257	531	267	545	454	652	11
grupos	270	531	299	545	454	652	11
y	303	531	308	545	454	652	11
entre	312	531	333	545	454	652	11
grupos	336	531	365	545	454	652	11
se	369	531	378	545	454	652	11
da	381	531	391	545	454	652	11
de	102	544	112	557	454	652	11
manera	115	544	146	557	454	652	11
descuidada.	150	544	199	557	454	652	11
En	203	544	214	557	454	652	11
biología,	218	544	255	557	454	652	11
los	258	544	271	557	454	652	11
tipos	274	544	294	557	454	652	11
son	298	544	312	557	454	652	11
solo	316	544	333	557	454	652	11
instrumentos	337	544	391	557	454	652	11
que	102	556	117	570	454	652	11
ayudan	121	556	151	570	454	652	11
a	154	556	159	570	454	652	11
describir	162	556	199	570	454	652	11
taxones	202	556	235	570	454	652	11
y	238	556	243	570	454	652	11
a	247	556	251	570	454	652	11
reconstruir	255	556	300	570	454	652	11
la	303	556	311	570	454	652	11
historia	314	556	346	570	454	652	11
de	349	556	359	570	454	652	11
grupos	363	556	391	570	454	652	11
filogenéticos.	102	569	158	583	454	652	11
En	164	569	175	583	454	652	11
etnología,	181	569	222	583	454	652	11
los	228	569	240	583	454	652	11
tipos	245	569	266	583	454	652	11
de	271	569	281	583	454	652	11
culturas	286	569	320	583	454	652	11
son	325	569	340	583	454	652	11
útiles	345	569	368	583	454	652	11
para	373	569	391	583	454	652	11
ordenar	102	581	134	595	454	652	11
y	136	581	142	595	454	652	11
tener	144	581	165	595	454	652	11
una	167	581	182	595	454	652	11
visión	184	581	210	595	454	652	11
general	212	581	243	595	454	652	11
de	245	581	255	595	454	652	11
la	257	581	265	595	454	652	11
diversidad	267	581	311	595	454	652	11
de	313	581	323	595	454	652	11
la	325	581	333	595	454	652	11
vida	335	581	353	595	454	652	11
humana.	355	581	391	595	454	652	11
Revista	120	618	144	628	454	652	11
de	146	618	154	628	454	652	11
Ciencias	156	618	184	628	454	652	11
Sociales,	185	618	215	628	454	652	11
DS-FCS,	216	618	241	628	454	652	11
vol.	243	618	254	628	454	652	11
34,	256	618	267	628	454	652	11
n.º	268	618	278	628	454	652	11
48,	279	618	290	628	454	652	11
enero-junio	292	618	330	628	454	652	11
2021,	331	618	350	628	454	652	11
pp.	351	618	361	628	454	652	11
175-192.	362	618	391	628	454	652	11
U	329	30	334	40	454	652	12
lrich	334	32	350	40	454	652	12
K	352	30	357	40	454	652	12
attmann	357	32	383	40	454	652	12
186	62	31	76	40	454	652	12
Pero	94	59	113	73	454	652	12
la	116	59	123	73	454	652	12
cultura	126	59	156	73	454	652	12
debe	159	59	179	73	454	652	12
ser	182	59	194	73	454	652	12
comprendida	197	59	252	73	454	652	12
como	255	59	278	73	454	652	12
entidad	281	59	312	73	454	652	12
y	315	59	320	73	454	652	12
como	323	59	347	73	454	652	12
proceso	350	59	383	73	454	652	12
evolutivo	94	72	133	85	454	652	12
en	137	72	147	85	454	652	12
la	151	72	158	85	454	652	12
historia	162	72	194	85	454	652	12
de	197	72	207	85	454	652	12
los	211	72	223	85	454	652	12
humanos,	227	72	268	85	454	652	12
por	271	72	285	85	454	652	12
lo	289	72	297	85	454	652	12
que	301	72	316	85	454	652	12
el	320	72	328	85	454	652	12
cambio	331	72	362	85	454	652	12
y	366	72	371	85	454	652	12
la	375	72	383	85	454	652	12
mutabilidad	94	84	144	98	454	652	12
deben	147	84	172	98	454	652	12
ser	176	84	188	98	454	652	12
considerados.	192	84	250	98	454	652	12
Las	253	84	268	98	454	652	12
regularidades,	272	84	331	98	454	652	12
las	335	84	347	98	454	652	12
leyes	350	84	372	98	454	652	12
y,	375	84	383	98	454	652	12
al	94	97	101	111	454	652	12
menos,	104	97	134	111	454	652	12
los	137	97	150	111	454	652	12
llamados	153	97	191	111	454	652	12
principios	194	97	236	111	454	652	12
de	239	97	249	111	454	652	12
conservación	252	97	308	111	454	652	12
(conservación	311	97	370	111	454	652	12
de	373	97	383	111	454	652	12
las	94	109	105	123	454	652	12
especies	108	109	142	123	454	652	12
o	145	109	150	123	454	652	12
“razas”	152	109	183	123	454	652	12
o	186	109	191	123	454	652	12
cultura)	193	109	226	123	454	652	12
no	228	109	239	123	454	652	12
pueden	241	109	271	123	454	652	12
ser	273	109	286	123	454	652	12
deducidos	288	109	331	123	454	652	12
de	333	109	343	123	454	652	12
los	345	109	357	123	454	652	12
tipos.	360	109	383	123	454	652	12
•	82	122	86	136	454	652	12
Las	94	122	109	136	454	652	12
dicotomías	111	122	157	136	454	652	12
dividen	160	122	191	136	454	652	12
la	194	122	201	136	454	652	12
diversidad	204	122	248	136	454	652	12
de	250	122	260	136	454	652	12
procesos	262	122	299	136	454	652	12
y	302	122	307	136	454	652	12
modos	309	122	337	136	454	652	12
de	340	122	350	136	454	652	12
vida	352	122	370	136	454	652	12
en	373	122	383	136	454	652	12
alternativas	94	135	142	148	454	652	12
en	145	135	155	148	454	652	12
apariencia	158	135	201	148	454	652	12
incompatibles.	204	135	266	148	454	652	12
Luego,	269	135	298	148	454	652	12
formas	301	135	331	148	454	652	12
intermedias	334	135	383	148	454	652	12
y	94	147	99	161	454	652	12
la	101	147	108	161	454	652	12
continuidad	110	147	160	161	454	652	12
evolutiva	162	147	201	161	454	652	12
e	203	147	208	161	454	652	12
histórica	210	147	246	161	454	652	12
son	248	147	263	161	454	652	12
descuidadas	265	147	315	161	454	652	12
o	317	147	323	161	454	652	12
tratadas	325	147	357	161	454	652	12
como	359	147	383	161	454	652	12
marginales.	94	160	142	174	454	652	12
Esto	145	160	164	174	454	652	12
es	168	160	176	174	454	652	12
cierto	180	160	204	174	454	652	12
para	207	160	225	174	454	652	12
la	228	160	236	174	454	652	12
dicotomía	239	160	281	174	454	652	12
de	285	160	295	174	454	652	12
los	298	160	310	174	454	652	12
sexos,	314	160	340	174	454	652	12
en	343	160	353	174	454	652	12
la	357	160	364	174	454	652	12
que	368	160	383	174	454	652	12
la	94	172	101	186	454	652	12
superposición	104	172	162	186	454	652	12
de	165	172	175	186	454	652	12
características	178	172	237	186	454	652	12
y,	240	172	247	186	454	652	12
aún	250	172	265	186	454	652	12
más	267	172	284	186	454	652	12
serio,	287	172	310	186	454	652	12
los	313	172	325	186	454	652	12
intersexuales	328	172	383	186	454	652	12
son	94	185	108	199	454	652	12
excluidos.	113	185	156	199	454	652	12
Esto	160	185	179	199	454	652	12
también	184	185	218	199	454	652	12
aplica	222	185	247	199	454	652	12
a	252	185	257	199	454	652	12
las	261	185	273	199	454	652	12
políticamente	278	185	335	199	454	652	12
motivadas	340	185	383	199	454	652	12
dicotomías	94	198	140	211	454	652	12
racistas	142	198	174	211	454	652	12
de	176	198	186	211	454	652	12
“blancos”	189	198	230	211	454	652	12
y	232	198	238	211	454	652	12
“negros”	240	198	277	211	454	652	12
o	280	198	285	211	454	652	12
“de	288	198	302	211	454	652	12
color”	305	198	331	211	454	652	12
y	334	198	339	211	454	652	12
“blancos”	341	198	383	211	454	652	12
y	94	210	99	224	454	652	12
a	101	210	106	224	454	652	12
la	108	210	115	224	454	652	12
distinción	118	210	159	224	454	652	12
entre	161	210	182	224	454	652	12
las	184	210	196	224	454	652	12
llamadas	198	210	235	224	454	652	12
civilizaciones	238	210	295	224	454	652	12
primitivas	297	210	340	224	454	652	12
y	342	210	347	224	454	652	12
las	350	210	361	224	454	652	12
altas	363	210	383	224	454	652	12
civilizaciones.	94	223	154	237	454	652	12
•	82	235	86	249	454	652	12
La	94	235	105	249	454	652	12
formación	109	235	153	249	454	652	12
de	157	235	167	249	454	652	12
valores	172	235	203	249	454	652	12
medios	208	235	237	249	454	652	12
también	242	235	276	249	454	652	12
es	281	235	289	249	454	652	12
un	294	235	305	249	454	652	12
instrumento	310	235	360	249	454	652	12
para	365	235	383	249	454	652	12
reducir	94	248	123	262	454	652	12
la	127	248	135	262	454	652	12
diversidad	138	248	182	262	454	652	12
a	186	248	191	262	454	652	12
la	194	248	202	262	454	652	12
simplicidad	206	248	255	262	454	652	12
y	258	248	264	262	454	652	12
obtener	268	248	299	262	454	652	12
tipos	303	248	323	262	454	652	12
homogéneos.	327	248	383	262	454	652	12
De	94	261	106	274	454	652	12
este	110	261	126	274	454	652	12
modo,	131	261	157	274	454	652	12
la	161	261	169	274	454	652	12
difusión	173	261	208	274	454	652	12
de	212	261	222	274	454	652	12
características	226	261	286	274	454	652	12
es	290	261	299	274	454	652	12
ignorada.	303	261	342	274	454	652	12
Una	346	261	364	274	454	652	12
vez	368	261	383	274	454	652	12
formada	94	273	129	287	454	652	12
y	133	273	138	287	454	652	12
estadísticamente	142	273	212	287	454	652	12
salvada	216	273	248	287	454	652	12
por	252	273	266	287	454	652	12
la	270	273	278	287	454	652	12
importancia,	282	273	335	287	454	652	12
la	339	273	347	287	454	652	12
pérdida	351	273	383	287	454	652	12
de	94	286	103	300	454	652	12
información	107	286	158	300	454	652	12
a	162	286	166	300	454	652	12
menudo	170	286	204	300	454	652	12
no	207	286	218	300	454	652	12
se	221	286	230	300	454	652	12
tiene	233	286	254	300	454	652	12
en	257	286	267	300	454	652	12
cuenta,	271	286	301	300	454	652	12
pero	304	286	323	300	454	652	12
en	326	286	336	300	454	652	12
general	340	286	370	300	454	652	12
es	374	286	383	300	454	652	12
seguida	94	298	126	312	454	652	12
de	130	298	140	312	454	652	12
suposiciones	145	298	198	312	454	652	12
científicas	203	298	246	312	454	652	12
de	250	298	260	312	454	652	12
largo	265	298	286	312	454	652	12
alcance	291	298	322	312	454	652	12
(por	327	298	344	312	454	652	12
ejemplo	349	298	383	312	454	652	12
deducir	94	311	125	325	454	652	12
la	127	311	134	325	454	652	12
habilidad	136	311	175	325	454	652	12
de	177	311	187	325	454	652	12
los	189	311	201	325	454	652	12
grupos	203	311	232	325	454	652	12
a	233	311	238	325	454	652	12
partir	240	311	263	325	454	652	12
de	265	311	274	325	454	652	12
los	276	311	289	325	454	652	12
valores	290	311	321	325	454	652	12
del	323	311	335	325	454	652	12
coeficiente	337	311	383	325	454	652	12
intelectual).	94	324	143	337	454	652	12
Las	82	342	97	356	454	652	12
trampas	99	342	132	356	454	652	12
de	134	342	144	356	454	652	12
la	146	342	153	356	454	652	12
simplicidad	155	342	204	356	454	652	12
no	206	342	216	356	454	652	12
son	218	342	232	356	454	652	12
la	234	342	242	356	454	652	12
causa	243	342	267	356	454	652	12
última	268	342	295	356	454	652	12
de	297	342	307	356	454	652	12
tales	309	342	328	356	454	652	12
valoraciones	330	342	383	356	454	652	12
sociales,	62	355	98	368	454	652	12
pero	103	355	122	368	454	652	12
tienden	126	355	157	368	454	652	12
a	162	355	167	368	454	652	12
fortalecerlas.	171	355	226	368	454	652	12
Se	231	355	241	368	454	652	12
debe	246	355	266	368	454	652	12
tener	270	355	291	368	454	652	12
cuidado,	296	355	332	368	454	652	12
ya	337	355	346	368	454	652	12
que	351	355	366	368	454	652	12
las	371	355	383	368	454	652	12
tendencias	62	367	107	381	454	652	12
habituales	110	367	152	381	454	652	12
del	155	367	168	381	454	652	12
pensamiento	171	367	224	381	454	652	12
conducen	227	367	268	381	454	652	12
a	271	367	275	381	454	652	12
generalizaciones,	278	367	351	381	454	652	12
tipos	354	367	374	381	454	652	12
y	377	367	383	381	454	652	12
dicotomías	62	380	108	394	454	652	12
que	112	380	127	394	454	652	12
son	131	380	145	394	454	652	12
efectivos	149	380	187	394	454	652	12
instrumentos	190	380	245	394	454	652	12
mentales	248	380	286	394	454	652	12
para	289	380	307	394	454	652	12
justificar	311	380	348	394	454	652	12
y	351	380	356	394	454	652	12
hacer	360	380	383	394	454	652	12
cumplir	62	392	95	406	454	652	12
intereses	99	392	136	406	454	652	12
motivados	140	392	183	406	454	652	12
personal	187	392	223	406	454	652	12
o	227	392	232	406	454	652	12
socialmente.	236	392	289	406	454	652	12
Por	293	392	307	406	454	652	12
consiguiente,	311	392	367	406	454	652	12
las	371	392	383	406	454	652	12
cuestiones	62	405	106	419	454	652	12
de	109	405	119	419	454	652	12
medidas	121	405	156	419	454	652	12
educativas	159	405	203	419	454	652	12
no	206	405	217	419	454	652	12
son	219	405	234	419	454	652	12
solo	236	405	254	419	454	652	12
valoraciones	257	405	310	419	454	652	12
y	312	405	318	419	454	652	12
discriminación	320	405	383	419	454	652	12
social	62	418	87	431	454	652	12
por	93	418	107	431	454	652	12
sí	112	418	119	431	454	652	12
mismas,	125	418	160	431	454	652	12
sino	165	418	183	431	454	652	12
medidas	188	418	223	431	454	652	12
de	229	418	239	431	454	652	12
formación	245	418	288	431	454	652	12
y	293	418	299	431	454	652	12
uso	304	418	319	431	454	652	12
adecuado	325	418	364	431	454	652	12
del	370	418	383	431	454	652	12
conocimiento.	62	430	122	444	454	652	12
Más	62	464	80	477	454	652	12
allá	82	464	99	477	454	652	12
de	101	464	111	477	454	652	12
las	113	464	127	477	454	652	12
razas	129	464	153	477	454	652	12
y	155	464	160	477	454	652	12
el	162	464	170	477	454	652	12
choque	172	464	204	477	454	652	12
de	206	464	217	477	454	652	12
civilizaciones	219	464	279	477	454	652	12
Solo	62	482	79	494	454	652	12
la	81	482	89	494	454	652	12
cultura	91	482	120	494	454	652	12
humana	122	482	156	494	454	652	12
Para	62	498	81	511	454	652	12
prevenir	84	498	119	511	454	652	12
el	121	498	129	511	454	652	12
racismo	132	498	165	511	454	652	12
y	167	498	173	511	454	652	12
el	175	498	183	511	454	652	12
culturalismo	186	498	238	511	454	652	12
no	241	498	251	511	454	652	12
es	254	498	263	511	454	652	12
suficiente	265	498	306	511	454	652	12
con	308	498	323	511	454	652	12
negar	326	498	349	511	454	652	12
la	352	498	360	511	454	652	12
exis-	362	498	383	511	454	652	12
tencia	62	510	87	524	454	652	12
de	90	510	100	524	454	652	12
las	102	510	114	524	454	652	12
razas	117	510	138	524	454	652	12
o	141	510	146	524	454	652	12
enfatizar	149	510	185	524	454	652	12
las	188	510	200	524	454	652	12
similitudes	202	510	248	524	454	652	12
culturales.	251	510	294	524	454	652	12
Uno	297	510	315	524	454	652	12
tiene	318	510	338	524	454	652	12
que	340	510	356	524	454	652	12
expli-	358	510	383	524	454	652	12
car	62	523	75	537	454	652	12
las	79	523	90	537	454	652	12
diferencias	94	523	140	537	454	652	12
entre	143	523	164	537	454	652	12
culturas	168	523	201	537	454	652	12
que,	204	523	222	537	454	652	12
en	225	523	235	537	454	652	12
el	239	523	246	537	454	652	12
marco	250	523	276	537	454	652	12
de	279	523	289	537	454	652	12
estos	293	523	314	537	454	652	12
enfoques,	317	523	358	537	454	652	12
están	361	523	383	537	454	652	12
vinculadas	62	535	107	549	454	652	12
a	111	535	116	549	454	652	12
las	120	535	131	549	454	652	12
diferentes	135	535	177	549	454	652	12
habilidades	181	535	229	549	454	652	12
mentales	232	535	270	549	454	652	12
de	274	535	284	549	454	652	12
las	288	535	299	549	454	652	12
poblaciones	303	535	353	549	454	652	12
o	357	535	362	549	454	652	12
“ra-	366	535	383	549	454	652	12
zas”.	62	548	83	562	454	652	12
Por	87	548	101	562	454	652	12
esto,	105	548	125	562	454	652	12
es	129	548	137	562	454	652	12
de	141	548	151	562	454	652	12
gran	155	548	173	562	454	652	12
importancia	177	548	227	562	454	652	12
ofrecer	231	548	261	562	454	652	12
una	265	548	280	562	454	652	12
explicación	284	548	332	562	454	652	12
alternativa.	336	548	383	562	454	652	12
De	62	561	75	574	454	652	12
acuerdo	77	561	110	574	454	652	12
con	112	561	128	574	454	652	12
Jared	130	561	152	574	454	652	12
Diamond	154	561	193	574	454	652	12
(1997),	196	561	226	574	454	652	12
las	228	561	240	574	454	652	12
condiciones	242	561	292	574	454	652	12
biogeográficas	295	561	356	574	454	652	12
hacen	358	561	383	574	454	652	12
Revista	62	618	87	628	454	652	12
de	89	618	97	628	454	652	12
Ciencias	99	618	126	628	454	652	12
Sociales,	128	618	158	628	454	652	12
DS-FCS,	159	618	184	628	454	652	12
vol.	186	618	197	628	454	652	12
34,	199	618	210	628	454	652	12
n.º	211	618	220	628	454	652	12
48,	222	618	233	628	454	652	12
enero-junio	235	618	272	628	454	652	12
2021,	274	618	292	628	454	652	12
pp.	294	618	304	628	454	652	12
175-192.	305	618	334	628	454	652	12
C	71	30	75	40	454	652	13
onferencia	75	32	110	40	454	652	13
:	110	30	112	40	454	652	13
R	114	30	119	40	454	652	13
aza	119	32	129	40	454	652	13
,	129	30	131	40	454	652	13
genes	132	32	151	40	454	652	13
y	153	32	156	40	454	652	13
cultura	158	32	182	40	454	652	13
187	378	31	391	40	454	652	13
la	71	59	78	73	454	652	13
diferencia:	81	59	126	73	454	652	13
la	129	59	137	73	454	652	13
agricultura,	139	59	187	73	454	652	13
y,	190	59	197	73	454	652	13
como	200	59	224	73	454	652	13
consecuencia,	226	59	285	73	454	652	13
la	288	59	295	73	454	652	13
civilización	298	59	347	73	454	652	13
compleja,	350	59	391	73	454	652	13
emergió	71	72	105	85	454	652	13
en	107	72	117	85	454	652	13
áreas	120	72	141	85	454	652	13
habitadas	144	72	183	85	454	652	13
por	186	72	200	85	454	652	13
plantas	202	72	232	85	454	652	13
y	234	72	239	85	454	652	13
animales	242	72	279	85	454	652	13
apropiados	281	72	328	85	454	652	13
para	330	72	348	85	454	652	13
la	350	72	358	85	454	652	13
domes-	360	72	391	85	454	652	13
ticación.	71	84	107	98	454	652	13
Estos	110	84	133	98	454	652	13
datos	136	84	159	98	454	652	13
deben	162	84	187	98	454	652	13
ser	191	84	203	98	454	652	13
usados	206	84	235	98	454	652	13
para	238	84	257	98	454	652	13
pintar	260	84	285	98	454	652	13
una	288	84	303	98	454	652	13
imagen	307	84	338	98	454	652	13
correcta	341	84	375	98	454	652	13
del	378	84	391	98	454	652	13
desarrollo	71	97	113	111	454	652	13
de	115	97	125	111	454	652	13
las	128	97	140	111	454	652	13
poblaciones	142	97	192	111	454	652	13
y	195	97	200	111	454	652	13
culturas	203	97	236	111	454	652	13
humanas	239	97	276	111	454	652	13
(Kattmann,	279	97	326	111	454	652	13
2009).	329	97	356	111	454	652	13
Además,	91	109	128	123	454	652	13
las	131	109	142	123	454	652	13
diferentes	145	109	186	123	454	652	13
culturas	189	109	222	123	454	652	13
no	225	109	236	123	454	652	13
deben	238	109	263	123	454	652	13
ser	266	109	279	123	454	652	13
tratadas	281	109	314	123	454	652	13
como	317	109	340	123	454	652	13
alternativas	343	109	391	123	454	652	13
excluyentes,	71	122	123	136	454	652	13
sino	125	122	142	136	454	652	13
que	144	122	159	136	454	652	13
debe	160	122	180	136	454	652	13
enfatizarse	182	122	227	136	454	652	13
que	229	122	244	136	454	652	13
son	246	122	260	136	454	652	13
componentes	262	122	317	136	454	652	13
complementarios	319	122	391	136	454	652	13
de	71	135	81	148	454	652	13
la	83	135	91	148	454	652	13
cultura	94	135	123	148	454	652	13
humana.	125	135	161	148	454	652	13
En	164	135	176	148	454	652	13
la	178	135	186	148	454	652	13
visión	189	135	214	148	454	652	13
biológica	217	135	256	148	454	652	13
inclusiva,	259	135	299	148	454	652	13
la	302	135	309	148	454	652	13
cultura	312	135	341	148	454	652	13
es	344	135	353	148	454	652	13
un	355	135	366	148	454	652	13
rasgo	368	135	391	148	454	652	13
específico	71	147	113	161	454	652	13
de	116	147	126	161	454	652	13
la	130	147	137	161	454	652	13
especie	141	147	172	161	454	652	13
humana	175	147	208	161	454	652	13
(Homo	212	147	241	161	454	652	13
sapiens).	244	147	282	161	454	652	13
Por	285	147	300	161	454	652	13
lo	304	147	312	161	454	652	13
tanto,	315	147	339	161	454	652	13
el	342	147	350	161	454	652	13
concepto	353	147	391	161	454	652	13
de	71	160	81	174	454	652	13
cultura	85	160	114	174	454	652	13
debería	119	160	150	174	454	652	13
ser	154	160	167	174	454	652	13
entendido	171	160	213	174	454	652	13
principalmente	217	160	280	174	454	652	13
como	285	160	308	174	454	652	13
una	313	160	328	174	454	652	13
unidad	332	160	361	174	454	652	13
y,	365	160	373	174	454	652	13
por	377	160	391	174	454	652	13
consiguiente,	71	172	127	186	454	652	13
debería	128	172	159	186	454	652	13
ser	161	172	173	186	454	652	13
usado	175	172	199	186	454	652	13
en	201	172	211	186	454	652	13
singular.	212	172	248	186	454	652	13
Se	250	172	260	186	454	652	13
debe	262	172	282	186	454	652	13
promover	283	172	324	186	454	652	13
un	326	172	336	186	454	652	13
pensamiento	338	172	391	186	454	652	13
inclusivo	71	185	109	199	454	652	13
que	114	185	129	199	454	652	13
busque	134	185	164	199	454	652	13
combinar	169	185	209	199	454	652	13
opuestos	214	185	250	199	454	652	13
en	255	185	265	199	454	652	13
un	270	185	281	199	454	652	13
todo	286	185	304	199	454	652	13
(Schaefer,	309	185	352	199	454	652	13
1984)	357	185	381	199	454	652	13
y	386	185	391	199	454	652	13
mostrar	71	198	103	211	454	652	13
que	107	198	122	211	454	652	13
las	126	198	138	211	454	652	13
variedades	142	198	187	211	454	652	13
culturales	191	198	232	211	454	652	13
son	236	198	250	211	454	652	13
solo	254	198	272	211	454	652	13
facetas	276	198	305	211	454	652	13
de	309	198	319	211	454	652	13
la	323	198	331	211	454	652	13
cultura	335	198	364	211	454	652	13
como	368	198	391	211	454	652	13
una	71	210	86	224	454	652	13
característica	90	210	145	224	454	652	13
humana	149	210	182	224	454	652	13
única	186	210	209	224	454	652	13
y	212	210	218	224	454	652	13
universal.	221	210	262	224	454	652	13
Este	266	210	284	224	454	652	13
punto	288	210	312	224	454	652	13
de	315	210	325	224	454	652	13
vista	329	210	349	224	454	652	13
inclusivo	353	210	391	224	454	652	13
puede	71	223	96	237	454	652	13
ser	98	223	110	237	454	652	13
un	113	223	123	237	454	652	13
instrumento	125	223	176	237	454	652	13
efectivo	178	223	212	237	454	652	13
contra	214	223	240	237	454	652	13
el	242	223	250	237	454	652	13
pensamiento	252	223	305	237	454	652	13
racista	307	223	335	237	454	652	13
y	337	223	342	237	454	652	13
culturalista	345	223	391	237	454	652	13
que	71	235	86	249	454	652	13
aplica	89	235	114	249	454	652	13
dicotomías	118	235	164	249	454	652	13
y	167	235	173	249	454	652	13
características	176	235	235	249	454	652	13
grupales	239	235	274	249	454	652	13
disruptivas:	278	235	327	249	454	652	13
las	330	235	342	249	454	652	13
diferencias	345	235	391	249	454	652	13
no	71	248	81	262	454	652	13
son	84	248	99	262	454	652	13
negadas	102	248	135	262	454	652	13
o	138	248	144	262	454	652	13
supervisadas,	146	248	203	262	454	652	13
sino	206	248	223	262	454	652	13
que	226	248	241	262	454	652	13
son	244	248	258	262	454	652	13
valoradas	261	248	302	262	454	652	13
como	304	248	328	262	454	652	13
una	331	248	346	262	454	652	13
pluralidad	349	248	391	262	454	652	13
dentro	71	261	98	274	454	652	13
de	100	261	110	274	454	652	13
la	113	261	120	274	454	652	13
unidad	123	261	151	274	454	652	13
fundamental	154	261	206	274	454	652	13
de	209	261	219	274	454	652	13
la	221	261	229	274	454	652	13
cultura	231	261	261	274	454	652	13
humana.	263	261	299	274	454	652	13
Los	301	261	317	274	454	652	13
puntos	320	261	348	274	454	652	13
en	350	261	360	274	454	652	13
común	363	261	391	274	454	652	13
ya	71	273	81	287	454	652	13
no	83	273	94	287	454	652	13
son	96	273	111	287	454	652	13
vistos	114	273	138	287	454	652	13
como	141	273	164	287	454	652	13
accidentales,	167	273	220	287	454	652	13
sino	223	273	241	287	454	652	13
como	243	273	266	287	454	652	13
esenciales.	269	273	314	287	454	652	13
De	317	273	329	287	454	652	13
este	332	273	348	287	454	652	13
modo,	350	273	377	287	454	652	13
las	380	273	391	287	454	652	13
diferencias	71	286	117	300	454	652	13
pierden	119	286	151	300	454	652	13
su	153	286	162	300	454	652	13
poder	165	286	188	300	454	652	13
separador,	191	286	234	300	454	652	13
y	236	286	241	300	454	652	13
a	244	286	248	300	454	652	13
veces	251	286	274	300	454	652	13
hostil,	276	286	302	300	454	652	13
y	304	286	310	300	454	652	13
pueden	312	286	342	300	454	652	13
convertirse	345	286	391	300	454	652	13
en	71	298	81	312	454	652	13
puntos	83	298	111	312	454	652	13
de	114	298	124	312	454	652	13
partida	127	298	156	312	454	652	13
hacia	158	298	181	312	454	652	13
el	183	298	191	312	454	652	13
diseño	193	298	221	312	454	652	13
de	223	298	233	312	454	652	13
una	236	298	251	312	454	652	13
existencia	254	298	296	312	454	652	13
enriquecida.	298	298	350	312	454	652	13
Los	91	311	106	325	454	652	13
estudios	109	311	143	325	454	652	13
calificados	146	311	191	325	454	652	13
como	193	311	217	325	454	652	13
interculturales	219	311	279	325	454	652	13
o	282	311	287	325	454	652	13
transculturales	290	311	351	325	454	652	13
—o,	353	311	372	325	454	652	13
más	374	311	391	325	454	652	13
abiertamente,	71	324	128	337	454	652	13
la	132	324	139	337	454	652	13
afirmación	143	324	188	337	454	652	13
del	192	324	205	337	454	652	13
desarrollo	209	324	251	337	454	652	13
multicultural—	255	324	320	337	454	652	13
aún	324	324	339	337	454	652	13
implican	343	324	380	337	454	652	13
la	384	324	391	337	454	652	13
existencia	71	336	113	350	454	652	13
de	114	336	124	350	454	652	13
culturas	126	336	159	350	454	652	13
separadas	160	336	201	350	454	652	13
y	203	336	208	350	454	652	13
por	209	336	223	350	454	652	13
esto	225	336	242	350	454	652	13
respaldan	243	336	284	350	454	652	13
el	285	336	293	350	454	652	13
pensamiento	294	336	347	350	454	652	13
disruptivo	349	336	391	350	454	652	13
del	71	349	84	363	454	652	13
culturalismo.	86	349	141	363	454	652	13
En	143	349	155	363	454	652	13
este	157	349	173	363	454	652	13
sentido,	176	349	209	363	454	652	13
los	211	349	223	363	454	652	13
estudios	225	349	260	363	454	652	13
en	262	349	272	363	454	652	13
los	274	349	286	363	454	652	13
cuales	288	349	315	363	454	652	13
la	317	349	324	363	454	652	13
cultura	327	349	356	363	454	652	13
humana	358	349	391	363	454	652	13
es	71	361	80	375	454	652	13
el	84	361	92	375	454	652	13
problema	96	361	136	375	454	652	13
deberían,	140	361	179	375	454	652	13
de	183	361	193	375	454	652	13
manera	197	361	228	375	454	652	13
adecuada,	233	361	274	375	454	652	13
ser	279	361	291	375	454	652	13
simplemente	295	361	349	375	454	652	13
llamados	353	361	391	375	454	652	13
investigación	71	374	127	388	454	652	13
cultural.	129	374	164	388	454	652	13
Interpretación	71	400	129	412	454	652	13
de	131	400	141	412	454	652	13
las	143	400	155	412	454	652	13
curvas	157	400	185	412	454	652	13
de	187	400	197	412	454	652	13
campana	199	400	237	412	454	652	13
La	71	416	82	430	454	652	13
superposición	87	416	145	430	454	652	13
de	150	416	159	430	454	652	13
distribuciones	164	416	223	430	454	652	13
normales	228	416	266	430	454	652	13
(curvas	271	416	302	430	454	652	13
de	306	416	316	430	454	652	13
campana)	321	416	362	430	454	652	13
puede	366	416	391	430	454	652	13
ayudar	71	429	99	443	454	652	13
a	102	429	106	443	454	652	13
entender	109	429	145	443	454	652	13
la	147	429	155	443	454	652	13
diversidad	157	429	201	443	454	652	13
humana	203	429	236	443	454	652	13
(Figura	238	429	269	443	454	652	13
3).	272	429	283	443	454	652	13
La	285	429	296	443	454	652	13
zona	299	429	318	443	454	652	13
de	321	429	331	443	454	652	13
superposición	333	429	391	443	454	652	13
es	71	441	80	455	454	652	13
vista	82	441	102	455	454	652	13
de	104	441	114	455	454	652	13
forma	117	441	142	455	454	652	13
espontánea	144	441	191	455	454	652	13
en	193	441	203	455	454	652	13
el	205	441	213	455	454	652	13
área	215	441	233	455	454	652	13
aproximadamente	235	441	311	455	454	652	13
triangular	313	441	354	455	454	652	13
entre	356	441	377	455	454	652	13
las	380	441	391	455	454	652	13
dos	71	454	85	468	454	652	13
curvas	88	454	115	468	454	652	13
(superposición	117	454	179	468	454	652	13
de	181	454	191	468	454	652	13
fantasía).	194	454	232	468	454	652	13
Esta	235	454	253	468	454	652	13
percepción	255	454	301	468	454	652	13
de	303	454	313	468	454	652	13
una	315	454	331	468	454	652	13
superposición	333	454	391	468	454	652	13
de	71	467	81	480	454	652	13
lugares	84	467	115	480	454	652	13
enfatiza	118	467	151	480	454	652	13
en	155	467	165	480	454	652	13
las	168	467	180	480	454	652	13
diferencias	183	467	230	480	454	652	13
grupales	233	467	269	480	454	652	13
y	272	467	277	480	454	652	13
hace	281	467	300	480	454	652	13
creer	304	467	325	480	454	652	13
que	328	467	343	480	454	652	13
los	347	467	359	480	454	652	13
grupos	363	467	391	480	454	652	13
tienen	71	479	97	493	454	652	13
solo	100	479	118	493	454	652	13
unos	121	479	141	493	454	652	13
cuantos	145	479	177	493	454	652	13
valores	180	479	211	493	454	652	13
en	214	479	224	493	454	652	13
común.	228	479	259	493	454	652	13
Pero	262	479	282	493	454	652	13
la	285	479	293	493	454	652	13
verdadera	296	479	338	493	454	652	13
zona	341	479	361	493	454	652	13
de	365	479	375	493	454	652	13
su-	378	479	391	493	454	652	13
perposición	71	492	120	506	454	652	13
es	122	492	131	506	454	652	13
el	134	492	141	506	454	652	13
área	144	492	162	506	454	652	13
donde	164	492	190	506	454	652	13
las	192	492	204	506	454	652	13
dos	207	492	221	506	454	652	13
curvas	224	492	251	506	454	652	13
tienen	254	492	280	506	454	652	13
los	282	492	294	506	454	652	13
mismos	297	492	330	506	454	652	13
valores	332	492	363	506	454	652	13
en	365	492	375	506	454	652	13
co-	378	492	391	506	454	652	13
mún	71	504	90	518	454	652	13
en	92	504	102	518	454	652	13
el	104	504	112	518	454	652	13
eje	115	504	127	518	454	652	13
X.	129	504	139	518	454	652	13
Esta	142	504	160	518	454	652	13
zona	163	504	182	518	454	652	13
de	185	504	195	518	454	652	13
superposición	197	504	256	518	454	652	13
casi	258	504	274	518	454	652	13
siempre	277	504	310	518	454	652	13
incluye	313	504	344	518	454	652	13
los	346	504	358	518	454	652	13
valores	361	504	391	518	454	652	13
medios	71	517	101	531	454	652	13
de	104	517	114	531	454	652	13
ambos	117	517	144	531	454	652	13
grupos.	147	517	178	531	454	652	13
Por	181	517	195	531	454	652	13
consiguiente,	198	517	254	531	454	652	13
los	257	517	269	531	454	652	13
valores	272	517	302	531	454	652	13
medios	305	517	335	531	454	652	13
no	338	517	348	531	454	652	13
nos	351	517	366	531	454	652	13
dicen	368	517	391	531	454	652	13
nada	71	530	91	543	454	652	13
sobre	93	530	116	543	454	652	13
los	118	530	130	543	454	652	13
individuos	132	530	177	543	454	652	13
de	179	530	189	543	454	652	13
los	191	530	203	543	454	652	13
dos	206	530	220	543	454	652	13
grupos	222	530	251	543	454	652	13
(es	253	530	265	543	454	652	13
decir,	268	530	291	543	454	652	13
“razas”	293	530	324	543	454	652	13
o	326	530	331	543	454	652	13
cualquier	334	530	373	543	454	652	13
otra	375	530	391	543	454	652	13
división	71	542	105	556	454	652	13
con	107	542	122	556	454	652	13
un	125	542	136	556	454	652	13
patrón	138	542	165	556	454	652	13
de	168	542	178	556	454	652	13
distribución	180	542	230	556	454	652	13
similar).	233	542	268	556	454	652	13
Revista	120	618	144	628	454	652	13
de	146	618	154	628	454	652	13
Ciencias	156	618	184	628	454	652	13
Sociales,	185	618	215	628	454	652	13
DS-FCS,	216	618	241	628	454	652	13
vol.	243	618	254	628	454	652	13
34,	256	618	267	628	454	652	13
n.º	268	618	278	628	454	652	13
48,	279	618	290	628	454	652	13
enero-junio	292	618	330	628	454	652	13
2021,	331	618	350	628	454	652	13
pp.	351	618	361	628	454	652	13
175-192.	362	618	391	628	454	652	13
U	329	30	334	40	454	652	14
lrich	334	32	350	40	454	652	14
K	352	30	357	40	454	652	14
attmann	357	32	383	40	454	652	14
188	62	31	75	40	454	652	14
Figura	73	62	98	74	454	652	14
3.	100	62	108	74	454	652	14
Superposición	110	62	166	74	454	652	14
de	168	62	178	74	454	652	14
curvas	180	62	207	74	454	652	14
de	209	62	219	74	454	652	14
campana	221	62	257	74	454	652	14
de	259	62	269	74	454	652	14
dos	271	62	285	74	454	652	14
grupos	287	62	315	74	454	652	14
o	317	62	322	74	454	652	14
poblaciones	324	62	372	74	454	652	14
Número	91	82	118	92	454	652	14
Superposición	259	107	306	116	454	652	14
real	308	107	321	116	454	652	14
Superposición	292	198	339	208	454	652	14
de	292	207	300	217	454	652	14
fantasía	302	207	328	217	454	652	14
Valores	304	240	326	250	454	652	14
de	327	240	335	250	454	652	14
rasgo	336	240	352	250	454	652	14
Fuente:	62	256	85	265	454	652	14
Elaboración	86	256	121	265	454	652	14
propia.	122	256	142	265	454	652	14
Centrarse	62	283	102	295	454	652	14
en	104	283	114	295	454	652	14
el	116	283	124	295	454	652	14
individuo	126	283	163	295	454	652	14
Actualmente,	62	299	119	312	454	652	14
la	122	299	129	312	454	652	14
concepción	132	299	180	312	454	652	14
de	183	299	193	312	454	652	14
“raza”	196	299	223	312	454	652	14
parece	226	299	253	312	454	652	14
revivir	256	299	284	312	454	652	14
con	287	299	302	312	454	652	14
respecto	305	299	340	312	454	652	14
a	343	299	348	312	454	652	14
algunas	351	299	383	312	454	652	14
enfermedades	62	311	121	325	454	652	14
genéticas	124	311	163	325	454	652	14
y	167	311	172	325	454	652	14
su	176	311	185	325	454	652	14
terapia.	189	311	220	325	454	652	14
En	223	311	235	325	454	652	14
Estados	239	311	271	325	454	652	14
Unidos,	275	311	308	325	454	652	14
la	311	311	319	325	454	652	14
anemia	322	311	353	325	454	652	14
de	356	311	366	325	454	652	14
cé-	370	311	383	325	454	652	14
lulas	62	324	82	338	454	652	14
falciformes	86	324	134	338	454	652	14
es	137	324	146	338	454	652	14
llamada	150	324	183	338	454	652	14
“enfermedad	186	324	241	338	454	652	14
negra”,	244	324	275	338	454	652	14
ya	278	324	288	338	454	652	14
que	292	324	307	338	454	652	14
los	311	324	323	338	454	652	14
casos	327	324	349	338	454	652	14
de	353	324	363	338	454	652	14
esta	366	324	383	338	454	652	14
enfermedad	62	336	112	350	454	652	14
son	115	336	130	350	454	652	14
encontrados	133	336	184	350	454	652	14
frecuentemente	187	336	252	350	454	652	14
entre	256	336	277	350	454	652	14
afroamericanos.	280	336	347	350	454	652	14
Las	351	336	366	350	454	652	14
en-	369	336	383	350	454	652	14
gañosas	62	349	96	363	454	652	14
y	99	349	104	363	454	652	14
peligrosas	108	349	150	363	454	652	14
consecuencias	154	349	214	363	454	652	14
de	217	349	227	363	454	652	14
tal	230	349	241	363	454	652	14
reificación	244	349	288	363	454	652	14
de	292	349	302	363	454	652	14
la	305	349	313	363	454	652	14
raza	316	349	333	363	454	652	14
pueden	337	349	367	363	454	652	14
ser	370	349	383	363	454	652	14
demostradas	62	362	115	375	454	652	14
con	118	362	133	375	454	652	14
el	136	362	143	375	454	652	14
caso	146	362	165	375	454	652	14
de	168	362	178	375	454	652	14
un	180	362	191	375	454	652	14
pequeño	194	362	229	375	454	652	14
niño	232	362	251	375	454	652	14
pobre,	254	362	280	375	454	652	14
malinterpretado	283	362	350	375	454	652	14
por	352	362	366	375	454	652	14
sus	369	362	383	375	454	652	14
doctores	62	374	98	388	454	652	14
debido	101	374	129	388	454	652	14
al	132	374	139	388	454	652	14
color	142	374	164	388	454	652	14
claro	166	374	187	388	454	652	14
de	190	374	200	388	454	652	14
su	202	374	212	388	454	652	14
piel.	214	374	233	388	454	652	14
“Como	82	396	111	409	454	652	14
en	115	396	125	409	454	652	14
el	128	396	136	409	454	652	14
siguiente	140	396	176	409	454	652	14
ejemplo,	180	396	214	409	454	652	14
etiquetar	218	396	253	409	454	652	14
esta	257	396	273	409	454	652	14
enfermedad	277	396	324	409	454	652	14
sobre	328	396	350	409	454	652	14
la	354	396	361	409	454	652	14
base	365	396	383	409	454	652	14
del	82	408	94	421	454	652	14
fenotipo	97	408	130	421	454	652	14
(color	133	408	157	421	454	652	14
de	160	408	169	421	454	652	14
piel)	172	408	190	421	454	652	14
resultó	193	408	220	421	454	652	14
en	222	408	232	421	454	652	14
consecuencias	235	408	292	421	454	652	14
serias	294	408	317	421	454	652	14
para	320	408	337	421	454	652	14
la	340	408	347	421	454	652	14
salud	349	408	371	421	454	652	14
de	373	408	383	421	454	652	14
individuos	82	421	124	434	454	652	14
que	128	421	143	434	454	652	14
no	146	421	156	434	454	652	14
son	160	421	174	434	454	652	14
fenotípicamente	178	421	242	434	454	652	14
‘negros'	246	421	279	434	454	652	14
pero	282	421	300	434	454	652	14
tienen	304	421	328	434	454	652	14
las	332	421	343	434	454	652	14
variantes	347	421	383	434	454	652	14
genéticas	82	434	119	447	454	652	14
relevantes.	124	434	167	447	454	652	14
Un	172	434	184	447	454	652	14
niño	189	434	207	447	454	652	14
de	212	434	221	447	454	652	14
8	226	434	231	447	454	652	14
años,	236	434	256	447	454	652	14
fenotípicamente	261	434	326	447	454	652	14
europeo,	330	434	365	447	454	652	14
fue	370	434	383	447	454	652	14
presentado	82	446	126	459	454	652	14
con	131	446	146	459	454	652	14
dolor	152	446	173	459	454	652	14
abdominal	179	446	221	459	454	652	14
agudo	227	446	251	459	454	652	14
y	257	446	262	459	454	652	14
anemia	268	446	297	459	454	652	14
(hematocrito	302	446	354	459	454	652	14
0,21).	359	446	383	459	454	652	14
A	82	459	89	472	454	652	14
pesar	94	459	115	472	454	652	14
de	120	459	129	472	454	652	14
que	134	459	149	472	454	652	14
su	153	459	162	472	454	652	14
temperatura	167	459	215	472	454	652	14
corporal	220	459	253	472	454	652	14
era	258	459	270	472	454	652	14
de	275	459	285	472	454	652	14
37,9°C,	290	459	320	472	454	652	14
la	325	459	332	472	454	652	14
cirugía	337	459	365	472	454	652	14
fue	370	459	383	472	454	652	14
considerada.	82	471	132	484	454	652	14
Un	135	471	148	484	454	652	14
técnico	150	471	179	484	454	652	14
(accidentalmente)	182	471	254	484	454	652	14
encontró	257	471	292	484	454	652	14
corpúsculos	295	471	342	484	454	652	14
rojos	345	471	365	484	454	652	14
con	368	471	383	484	454	652	14
características	82	484	139	497	454	652	14
hematolíticas	141	484	195	497	454	652	14
en	197	484	207	497	454	652	14
un	209	484	219	497	454	652	14
frotis.	222	484	245	497	454	652	14
La	248	484	258	497	454	652	14
cirugía	261	484	289	497	454	652	14
fue	291	484	304	497	454	652	14
cancelada	307	484	346	497	454	652	14
luego	348	484	371	497	454	652	14
de	373	484	383	497	454	652	14
que	82	497	97	510	454	652	14
los	99	497	111	510	454	652	14
resultados	113	497	154	510	454	652	14
de	156	497	166	510	454	652	14
una	168	497	183	510	454	652	14
prueba	185	497	213	510	454	652	14
para	215	497	232	510	454	652	14
anemia	235	497	264	510	454	652	14
falciforme	266	497	308	510	454	652	14
salieran	310	497	342	510	454	652	14
positivos,	344	497	383	510	454	652	14
y	82	509	87	522	454	652	14
el	90	509	97	522	454	652	14
niño	100	509	118	522	454	652	14
fue	121	509	134	522	454	652	14
tratado	137	509	164	522	454	652	14
por	167	509	181	522	454	652	14
anemia	184	509	212	522	454	652	14
falciforme	215	509	257	522	454	652	14
no	260	509	270	522	454	652	14
diagnosticada	273	509	328	522	454	652	14
previamente.	331	509	383	522	454	652	14
Sus	82	522	97	535	454	652	14
padres	99	522	125	535	454	652	14
eran	128	522	145	535	454	652	14
de	148	522	157	535	454	652	14
Granada	160	522	194	535	454	652	14
y	196	522	201	535	454	652	14
tenían	204	522	228	535	454	652	14
ancestros	231	522	268	535	454	652	14
de	271	522	280	535	454	652	14
la	283	522	290	535	454	652	14
India,	293	522	316	535	454	652	14
norte	319	522	339	535	454	652	14
de	342	522	351	535	454	652	14
Europa	354	522	383	535	454	652	14
y	82	534	87	547	454	652	14
del	90	534	103	547	454	652	14
Mediterráneo.	106	534	162	547	454	652	14
Este	165	534	182	547	454	652	14
caso	186	534	203	547	454	652	14
destaca	206	534	236	547	454	652	14
la	239	534	246	547	454	652	14
idea	249	534	266	547	454	652	14
de	269	534	279	547	454	652	14
que	282	534	296	547	454	652	14
la	299	534	307	547	454	652	14
ascendencia	310	534	358	547	454	652	14
es	361	534	370	547	454	652	14
un	373	534	383	547	454	652	14
mejor	82	547	106	560	454	652	14
indicador	109	547	147	560	454	652	14
que	151	547	165	560	454	652	14
la	169	547	176	560	454	652	14
‘raza'	180	547	203	560	454	652	14
o	206	547	211	560	454	652	14
la	215	547	222	560	454	652	14
‘etnia'	226	547	252	560	454	652	14
si	255	547	262	560	454	652	14
uno	266	547	281	560	454	652	14
lleva	285	547	304	560	454	652	14
los	308	547	320	560	454	652	14
marcadores	323	547	369	560	454	652	14
de	373	547	383	560	454	652	14
anemia	82	560	111	573	454	652	14
falciforme.”	114	560	162	573	454	652	14
(Rotimi,	165	560	198	573	454	652	14
2004,	201	560	223	573	454	652	14
p.	226	560	233	573	454	652	14
45).	236	560	252	573	454	652	14
Revista	62	618	87	628	454	652	14
de	89	618	97	628	454	652	14
Ciencias	99	618	126	628	454	652	14
Sociales,	128	618	158	628	454	652	14
DS-FCS,	159	618	184	628	454	652	14
vol.	186	618	197	628	454	652	14
34,	199	618	210	628	454	652	14
n.º	211	618	220	628	454	652	14
48,	222	618	233	628	454	652	14
enero-junio	235	618	272	628	454	652	14
2021,	274	618	292	628	454	652	14
pp.	294	618	304	628	454	652	14
175-192.	305	618	334	628	454	652	14
C	71	30	75	40	454	652	15
onferencia	75	32	110	40	454	652	15
:	110	30	112	40	454	652	15
R	114	30	119	40	454	652	15
aza	119	32	129	40	454	652	15
,	129	30	131	40	454	652	15
genes	132	32	151	40	454	652	15
y	153	32	156	40	454	652	15
cultura	158	32	182	40	454	652	15
189	378	31	391	40	454	652	15
Ya	91	59	102	73	454	652	15
que	104	59	119	73	454	652	15
los	122	59	134	73	454	652	15
muestreos	136	59	179	73	454	652	15
están	181	59	203	73	454	652	15
orientados	205	59	249	73	454	652	15
hacia	251	59	274	73	454	652	15
la	276	59	283	73	454	652	15
“raza”,	286	59	315	73	454	652	15
un	318	59	328	73	454	652	15
científico	331	59	370	73	454	652	15
líder	372	59	391	73	454	652	15
propone	71	72	105	85	454	652	15
la	108	72	116	85	454	652	15
siguiente	118	72	156	85	454	652	15
declaración	159	72	207	85	454	652	15
para	210	72	228	85	454	652	15
que	231	72	246	85	454	652	15
sea	248	72	262	85	454	652	15
incluida	264	72	298	85	454	652	15
en	301	72	311	85	454	652	15
cada	314	72	333	85	454	652	15
estudio	335	72	366	85	454	652	15
sobre	368	72	391	85	454	652	15
poblaciones	71	84	121	98	454	652	15
humanas:	124	84	165	98	454	652	15
“Las	168	84	188	98	454	652	15
frecuencias	191	84	239	98	454	652	15
de	242	84	252	98	454	652	15
los	255	84	267	98	454	652	15
alelos	271	84	295	98	454	652	15
varían	298	84	325	98	454	652	15
entre	328	84	349	98	454	652	15
cualquier	352	84	391	98	454	652	15
grupo	71	97	95	111	454	652	15
humano	98	97	132	111	454	652	15
seleccionado,	134	97	191	111	454	652	15
asumir	193	97	222	111	454	652	15
que	224	97	239	111	454	652	15
esas	241	97	259	111	454	652	15
variaciones	261	97	309	111	454	652	15
reflejan	311	97	343	111	454	652	15
‘categorías	345	97	391	111	454	652	15
raciales'	71	109	106	123	454	652	15
no	109	109	119	123	454	652	15
tiene	122	109	142	123	454	652	15
justificación”	145	109	201	123	454	652	15
(Duster,	204	109	238	123	454	652	15
2005,	241	109	264	123	454	652	15
p.	267	109	275	123	454	652	15
1051).	278	109	305	123	454	652	15
Esto	308	109	327	123	454	652	15
también	329	109	363	123	454	652	15
puede	366	109	391	123	454	652	15
ser	71	122	83	136	454	652	15
un	88	122	99	136	454	652	15
recordatorio	104	122	155	136	454	652	15
en	160	122	170	136	454	652	15
los	175	122	187	136	454	652	15
estudios	192	122	227	136	454	652	15
culturales.	232	122	275	136	454	652	15
El	280	122	290	136	454	652	15
punto	295	122	319	136	454	652	15
más	324	122	341	136	454	652	15
importante	346	122	391	136	454	652	15
para	71	135	89	148	454	652	15
evitar	93	135	117	148	454	652	15
el	120	135	128	148	454	652	15
pensamiento	132	135	185	148	454	652	15
racista,	188	135	218	148	454	652	15
sexista	222	135	251	148	454	652	15
y	254	135	260	148	454	652	15
culturalista	263	135	310	148	454	652	15
es	314	135	322	148	454	652	15
enfocarse	326	135	366	148	454	652	15
en	370	135	380	148	454	652	15
el	384	135	391	148	454	652	15
individuo.	71	147	114	161	454	652	15
La	116	147	127	161	454	652	15
imagen	130	147	161	161	454	652	15
del	163	147	176	161	454	652	15
individuo	178	147	219	161	454	652	15
no	221	147	232	161	454	652	15
debe	234	147	254	161	454	652	15
ser	256	147	269	161	454	652	15
oscurecida	271	147	316	161	454	652	15
por	319	147	333	161	454	652	15
el	335	147	343	161	454	652	15
estereotipo	345	147	391	161	454	652	15
de	71	160	81	174	454	652	15
las	83	160	95	174	454	652	15
llamadas	97	160	134	174	454	652	15
características	136	160	196	174	454	652	15
típicas	198	160	225	174	454	652	15
del	227	160	240	174	454	652	15
grupo	242	160	267	174	454	652	15
al	269	160	277	174	454	652	15
que	279	160	294	174	454	652	15
el	296	160	304	174	454	652	15
individuo	306	160	346	174	454	652	15
pertenece.	348	160	391	174	454	652	15
Dichas	71	172	100	186	454	652	15
categorizaciones	103	172	173	186	454	652	15
pueden	176	172	206	186	454	652	15
siempre	209	172	242	186	454	652	15
ser	245	172	257	186	454	652	15
dañinas	260	172	292	186	454	652	15
para	295	172	313	186	454	652	15
individuos	316	172	360	186	454	652	15
que	363	172	378	186	454	652	15
no	381	172	391	186	454	652	15
se	71	185	80	199	454	652	15
ajustan	82	185	112	199	454	652	15
al	115	185	122	199	454	652	15
etiquetado	125	185	169	199	454	652	15
racial	171	185	195	199	454	652	15
o	197	185	202	199	454	652	15
cultural.	205	185	240	199	454	652	15
El	91	198	100	211	454	652	15
intento	103	198	132	211	454	652	15
por	134	198	148	211	454	652	15
centrarse	151	198	189	211	454	652	15
en	192	198	202	211	454	652	15
el	204	198	212	211	454	652	15
individuo	214	198	255	211	454	652	15
debe	257	198	277	211	454	652	15
asegurarse	280	198	324	211	454	652	15
en	327	198	337	211	454	652	15
tres	339	198	354	211	454	652	15
pasos:	357	198	383	211	454	652	15
•	91	216	94	230	454	652	15
Tener	102	216	126	230	454	652	15
cuidado	129	216	162	230	454	652	15
con	165	216	180	230	454	652	15
la	184	216	191	230	454	652	15
tendencia	194	216	235	230	454	652	15
general	238	216	269	230	454	652	15
a	272	216	276	230	454	652	15
reducir	280	216	309	230	454	652	15
la	312	216	320	230	454	652	15
complejidad	323	216	375	230	454	652	15
y	378	216	383	230	454	652	15
a	387	216	391	230	454	652	15
pasar	102	229	124	242	454	652	15
por	127	229	141	242	454	652	15
alto	143	229	159	242	454	652	15
la	162	229	169	242	454	652	15
individualidad	172	229	233	242	454	652	15
mediante	235	229	274	242	454	652	15
la	276	229	284	242	454	652	15
formación	287	229	330	242	454	652	15
de	332	229	342	242	454	652	15
tipos.	345	229	368	242	454	652	15
•	91	241	94	255	454	652	15
Reconocer	102	241	147	255	454	652	15
que	152	241	167	255	454	652	15
los	172	241	184	255	454	652	15
esfuerzos	189	241	229	255	454	652	15
mentales	234	241	271	255	454	652	15
para	276	241	294	255	454	652	15
discriminar	299	241	347	255	454	652	15
fuera	352	241	373	255	454	652	15
del	378	241	391	255	454	652	15
grupo	102	254	127	268	454	652	15
son	129	254	144	268	454	652	15
medios	147	254	177	268	454	652	15
para	180	254	198	268	454	652	15
mantener	201	254	240	268	454	652	15
la	243	254	251	268	454	652	15
autoimagen	254	254	303	268	454	652	15
(tener	306	254	330	268	454	652	15
en	333	254	343	268	454	652	15
cuenta	346	254	373	268	454	652	15
que	376	254	391	268	454	652	15
formar	102	266	131	280	454	652	15
una	133	266	148	280	454	652	15
imagen	151	266	182	280	454	652	15
propia	185	266	211	280	454	652	15
crea	214	266	232	280	454	652	15
la	234	266	242	280	454	652	15
imagen	244	266	275	280	454	652	15
extraña).	278	266	315	280	454	652	15
•	91	279	94	293	454	652	15
Considerar	102	279	148	293	454	652	15
los	152	279	164	293	454	652	15
propios	168	279	200	293	454	652	15
(y	204	279	212	293	454	652	15
profundos)	216	279	262	293	454	652	15
intereses	266	279	303	293	454	652	15
personales,	307	279	354	293	454	652	15
sociales	358	279	391	293	454	652	15
o	102	292	107	305	454	652	15
políticos	113	292	149	305	454	652	15
y	155	292	160	305	454	652	15
prejuicios	166	292	207	305	454	652	15
y	213	292	218	305	454	652	15
no	224	292	234	305	454	652	15
permitir	240	292	274	305	454	652	15
que	280	292	295	305	454	652	15
estos	300	292	321	305	454	652	15
guíen	327	292	350	305	454	652	15
nuestros	356	292	391	305	454	652	15
pensamientos	102	304	159	318	454	652	15
o	162	304	167	318	454	652	15
acciones	170	304	206	318	454	652	15
El	91	322	100	336	454	652	15
efecto	103	322	129	336	454	652	15
de	132	322	142	336	454	652	15
centrarse	146	322	184	336	454	652	15
en	187	322	197	336	454	652	15
el	200	322	208	336	454	652	15
individuo	211	322	251	336	454	652	15
y	255	322	260	336	454	652	15
las	263	322	275	336	454	652	15
consecuencias	278	322	338	336	454	652	15
opuestas	342	322	378	336	454	652	15
de	381	322	391	336	454	652	15
la	71	335	78	349	454	652	15
orientación	83	335	130	349	454	652	15
en	135	335	145	349	454	652	15
imágenes	149	335	189	349	454	652	15
grupales	193	335	229	349	454	652	15
puede	234	335	259	349	454	652	15
demostrarse	263	335	314	349	454	652	15
en	319	335	328	349	454	652	15
dos	333	335	348	349	454	652	15
pequeñas	352	335	391	349	454	652	15
historias	71	348	106	361	454	652	15
que	109	348	124	361	454	652	15
aprendí	127	348	158	361	454	652	15
de	161	348	171	361	454	652	15
las	174	348	185	361	454	652	15
personas	188	348	225	361	454	652	15
involucradas:	227	348	284	361	454	652	15
“La	91	369	106	382	454	652	15
enfermera	110	369	150	382	454	652	15
trajo	154	369	173	382	454	652	15
un	177	369	187	382	454	652	15
niño	191	369	208	382	454	652	15
nuevo	212	369	237	382	454	652	15
al	241	369	248	382	454	652	15
grupo	252	369	275	382	454	652	15
del	279	369	292	382	454	652	15
jardín	296	369	319	382	454	652	15
de	323	369	332	382	454	652	15
infantes.	336	369	371	382	454	652	15
Una	375	369	391	382	454	652	15
niña	91	382	108	395	454	652	15
pequeña	110	382	144	395	454	652	15
señaló	146	382	172	395	454	652	15
al	174	382	182	395	454	652	15
niño	184	382	202	395	454	652	15
de	204	382	214	395	454	652	15
piel	216	382	231	395	454	652	15
oscura	234	382	260	395	454	652	15
y	263	382	268	395	454	652	15
gritó:	270	382	292	395	454	652	15
‘¡Oh,	294	382	316	395	454	652	15
miren,	318	382	344	395	454	652	15
un	347	382	357	395	454	652	15
negro!'.	359	382	391	395	454	652	15
Consciente	91	394	135	408	454	652	15
de	137	394	147	408	454	652	15
la	149	394	156	408	454	652	15
situación,	158	394	197	408	454	652	15
la	199	394	207	408	454	652	15
enfermera	209	394	249	408	454	652	15
le	251	394	259	408	454	652	15
dijo	261	394	276	408	454	652	15
al	279	394	286	408	454	652	15
grupo:	288	394	314	408	454	652	15
‘Él	316	394	329	408	454	652	15
no	331	394	341	408	454	652	15
es	343	394	351	408	454	652	15
un	354	394	364	408	454	652	15
negro,	366	394	391	408	454	652	15
él	91	407	98	420	454	652	15
es	100	407	109	420	454	652	15
Gordon'.”	111	407	152	420	454	652	15
“Yo	91	425	106	438	454	652	15
era	110	425	122	438	454	652	15
un	126	425	136	438	454	652	15
buen	140	425	159	438	454	652	15
amigo	163	425	188	438	454	652	15
de	192	425	201	438	454	652	15
Elly.	205	425	224	438	454	652	15
Repentinamente,	228	425	295	438	454	652	15
Elly	299	425	315	438	454	652	15
no	319	425	329	438	454	652	15
apareció	333	425	367	438	454	652	15
en	371	425	380	438	454	652	15
la	384	425	391	438	454	652	15
escuela.	91	438	123	451	454	652	15
La	127	438	137	451	454	652	15
profesora	141	438	179	451	454	652	15
dijo	183	438	199	451	454	652	15
a	203	438	207	451	454	652	15
la	212	438	219	451	454	652	15
clase	223	438	243	451	454	652	15
que	247	438	261	451	454	652	15
Elly	266	438	282	451	454	652	15
había	286	438	308	451	454	652	15
tenido	312	438	337	451	454	652	15
que	341	438	356	451	454	652	15
dejar	360	438	380	451	454	652	15
la	384	438	391	451	454	652	15
escuela.	91	450	123	464	454	652	15
Cuando	125	450	156	464	454	652	15
le	158	450	165	464	454	652	15
dije	167	450	182	464	454	652	15
a	184	450	189	464	454	652	15
mi	191	450	201	464	454	652	15
madre	203	450	228	464	454	652	15
que	230	450	245	464	454	652	15
estaba	247	450	272	464	454	652	15
muy	274	450	292	464	454	652	15
triste	294	450	314	464	454	652	15
por	316	450	329	464	454	652	15
que	331	450	345	464	454	652	15
Elly	347	450	364	464	454	652	15
estaba	366	450	391	464	454	652	15
ausente	91	463	121	476	454	652	15
y	123	463	128	476	454	652	15
que	131	463	146	476	454	652	15
no	148	463	158	476	454	652	15
sabía	161	463	182	476	454	652	15
por	184	463	198	476	454	652	15
qué	201	463	215	476	454	652	15
había	218	463	239	476	454	652	15
abandonado	242	463	291	476	454	652	15
la	293	463	300	476	454	652	15
escuela,	303	463	335	476	454	652	15
mi	338	463	348	476	454	652	15
madre	351	463	376	476	454	652	15
me	379	463	391	476	454	652	15
dijo:	91	476	109	489	454	652	15
‘Elly	112	476	132	489	454	652	15
es	134	476	142	489	454	652	15
judía,	145	476	167	489	454	652	15
tú	170	476	178	489	454	652	15
sabes'.”	180	476	212	489	454	652	15
La	91	503	102	517	454	652	15
historia	103	503	135	517	454	652	15
de	137	503	147	517	454	652	15
Gordon	148	503	180	517	454	652	15
sucedió	182	503	214	517	454	652	15
en	216	503	226	517	454	652	15
un	227	503	238	517	454	652	15
jardín	239	503	264	517	454	652	15
de	266	503	275	517	454	652	15
infantes	277	503	310	517	454	652	15
en	312	503	322	517	454	652	15
Kiel	324	503	342	517	454	652	15
(Alemania)	343	503	391	517	454	652	15
hace	71	516	90	530	454	652	15
varios	93	516	119	530	454	652	15
años.	122	516	144	530	454	652	15
Luego	147	516	174	530	454	652	15
de	177	516	187	530	454	652	15
la	190	516	197	530	454	652	15
intervención	201	516	253	530	454	652	15
de	256	516	266	530	454	652	15
la	269	516	277	530	454	652	15
enfermera,	280	516	325	530	454	652	15
centrándose	328	516	378	530	454	652	15
en	381	516	391	530	454	652	15
el	71	528	78	542	454	652	15
individuo,	82	528	125	542	454	652	15
el	129	528	137	542	454	652	15
niño	141	528	159	542	454	652	15
fue	163	528	177	542	454	652	15
totalmente	181	528	225	542	454	652	15
aceptado	229	528	266	542	454	652	15
por	270	528	284	542	454	652	15
el	288	528	296	542	454	652	15
grupo.	300	528	327	542	454	652	15
La	331	528	342	542	454	652	15
historia	346	528	377	542	454	652	15
de	381	528	391	542	454	652	15
Elly	71	541	88	555	454	652	15
sucedió	92	541	124	555	454	652	15
en	128	541	138	555	454	652	15
la	141	541	149	555	454	652	15
Alemania	152	541	193	555	454	652	15
nazi.	197	541	217	555	454	652	15
Me	221	541	235	555	454	652	15
fue	238	541	252	555	454	652	15
contada	255	541	288	555	454	652	15
por	292	541	306	555	454	652	15
una	309	541	325	555	454	652	15
mujer	328	541	353	555	454	652	15
anciana,	356	541	391	555	454	652	15
quien	71	554	94	567	454	652	15
expresó	97	554	130	567	454	652	15
sus	133	554	147	567	454	652	15
sentimientos:	150	554	206	567	454	652	15
“Es	209	554	224	567	454	652	15
extraño,	227	554	261	567	454	652	15
hoy	265	554	280	567	454	652	15
en	283	554	293	567	454	652	15
día	297	554	309	567	454	652	15
no	313	554	323	567	454	652	15
puedo	326	554	352	567	454	652	15
entender	355	554	391	567	454	652	15
por	71	566	85	580	454	652	15
qué	88	566	103	580	454	652	15
me	105	566	118	580	454	652	15
sentí	121	566	141	580	454	652	15
satisfecha	143	566	185	580	454	652	15
con	187	566	203	580	454	652	15
esa	205	566	219	580	454	652	15
respuesta	221	566	260	580	454	652	15
y	263	566	268	580	454	652	15
no	271	566	282	580	454	652	15
pregunté	284	566	321	580	454	652	15
de	324	566	334	580	454	652	15
nuevo”.	336	566	369	580	454	652	15
Pero	372	566	391	580	454	652	15
su	71	579	80	593	454	652	15
reacción	83	579	119	593	454	652	15
es	122	579	131	593	454	652	15
bastante	134	579	168	593	454	652	15
comprensible:	171	579	231	593	454	652	15
la	234	579	241	593	454	652	15
fijación	245	579	276	593	454	652	15
a	279	579	284	593	454	652	15
las	287	579	299	593	454	652	15
diferencias	302	579	348	593	454	652	15
del	351	579	364	593	454	652	15
grupo	367	579	391	593	454	652	15
bloqueó	71	591	105	605	454	652	15
la	107	591	115	605	454	652	15
reflexión	118	591	155	605	454	652	15
y	157	591	163	605	454	652	15
las	165	591	177	605	454	652	15
preguntas.	180	591	223	605	454	652	15
Revista	120	618	144	628	454	652	15
de	146	618	154	628	454	652	15
Ciencias	156	618	184	628	454	652	15
Sociales,	185	618	215	628	454	652	15
DS-FCS,	216	618	241	628	454	652	15
vol.	243	618	254	628	454	652	15
34,	256	618	267	628	454	652	15
n.º	268	618	278	628	454	652	15
48,	279	618	290	628	454	652	15
enero-junio	292	618	330	628	454	652	15
2021,	331	618	350	628	454	652	15
pp.	351	618	361	628	454	652	15
175-192.	362	618	391	628	454	652	15
U	329	30	334	40	454	652	16
lrich	334	32	350	40	454	652	16
K	352	30	357	40	454	652	16
attmann	357	32	383	40	454	652	16
190	62	31	75	40	454	652	16
Recomendaciones	62	62	143	75	454	652	16
para	145	62	164	75	454	652	16
aplicar	166	62	196	75	454	652	16
la	198	62	206	75	454	652	16
investigación	208	62	267	75	454	652	16
cultural	269	62	303	75	454	652	16
•	82	85	86	98	454	652	16
Los	94	85	109	98	454	652	16
conceptos	115	85	157	98	454	652	16
biológicos	162	85	206	98	454	652	16
de	212	85	222	98	454	652	16
raza	227	85	245	98	454	652	16
deben	250	85	275	98	454	652	16
ser	281	85	293	98	454	652	16
considerados	299	85	354	98	454	652	16
como	359	85	383	98	454	652	16
completamente	94	97	158	111	454	652	16
obsoletos.	160	97	203	111	454	652	16
•	82	110	86	124	454	652	16
Evidenciando	94	110	151	124	454	652	16
el	157	110	164	124	454	652	16
hecho	170	110	195	124	454	652	16
de	200	110	210	124	454	652	16
que	215	110	230	124	454	652	16
la	236	110	243	124	454	652	16
raza	249	110	266	124	454	652	16
no	271	110	282	124	454	652	16
tiene	287	110	308	124	454	652	16
bases	313	110	336	124	454	652	16
genéticas,	341	110	383	124	454	652	16
la	94	122	101	136	454	652	16
cuestión	105	122	140	136	454	652	16
más	144	122	161	136	454	652	16
importante	165	122	211	136	454	652	16
no	215	122	225	136	454	652	16
es	229	122	238	136	454	652	16
si	242	122	249	136	454	652	16
las	253	122	264	136	454	652	16
razas	268	122	290	136	454	652	16
existen	294	122	324	136	454	652	16
o	328	122	333	136	454	652	16
no,	337	122	350	136	454	652	16
sino	354	122	372	136	454	652	16
si	376	122	383	136	454	652	16
los	94	135	106	149	454	652	16
conceptos	110	135	152	149	454	652	16
biológicos	156	135	200	149	454	652	16
de	204	135	213	149	454	652	16
raza	217	135	235	149	454	652	16
son	239	135	254	149	454	652	16
adecuados	258	135	301	149	454	652	16
para	305	135	323	149	454	652	16
la	327	135	335	149	454	652	16
diversidad	339	135	383	149	454	652	16
gradual	94	148	125	161	454	652	16
de	128	148	138	161	454	652	16
los	140	148	152	161	454	652	16
humanos.	155	148	196	161	454	652	16
•	82	160	86	174	454	652	16
Mientras	94	160	131	174	454	652	16
que	135	160	150	174	454	652	16
los	153	160	166	174	454	652	16
biólogos	169	160	205	174	454	652	16
deberían	209	160	245	174	454	652	16
abandonar	249	160	293	174	454	652	16
el	296	160	304	174	454	652	16
concepto	307	160	345	174	454	652	16
de	349	160	359	174	454	652	16
raza,	363	160	383	174	454	652	16
los	94	173	106	187	454	652	16
psicólogos	108	173	153	187	454	652	16
y	156	173	161	187	454	652	16
científicos	164	173	207	187	454	652	16
culturales	210	173	250	187	454	652	16
no	253	173	264	187	454	652	16
pueden	266	173	297	187	454	652	16
olvidar	299	173	329	187	454	652	16
la	332	173	339	187	454	652	16
“raza”.	342	173	371	187	454	652	16
•	82	185	86	199	454	652	16
La	94	185	105	199	454	652	16
“raza”	111	185	138	199	454	652	16
es	144	185	153	199	454	652	16
(incluso	159	185	193	199	454	652	16
en	200	185	210	199	454	652	16
la	216	185	224	199	454	652	16
ciencia)	230	185	263	199	454	652	16
un	270	185	280	199	454	652	16
constructo	286	185	330	199	454	652	16
social	337	185	361	199	454	652	16
con	368	185	383	199	454	652	16
consecuencias	94	198	154	212	454	652	16
atroces	156	198	186	212	454	652	16
para	189	198	207	212	454	652	16
la	209	198	217	212	454	652	16
vida	219	198	238	212	454	652	16
humana.	240	198	276	212	454	652	16
•	82	211	86	224	454	652	16
Después	94	211	129	224	454	652	16
de	132	211	141	224	454	652	16
abandonar	144	211	188	224	454	652	16
el	190	211	198	224	454	652	16
concepto	200	211	238	224	454	652	16
biológico	240	211	280	224	454	652	16
de	282	211	292	224	454	652	16
raza,	295	211	315	224	454	652	16
es	317	211	326	224	454	652	16
necesario	328	211	368	224	454	652	16
ser	370	211	383	224	454	652	16
conscientes	94	223	142	237	454	652	16
del	145	223	157	237	454	652	16
racismo	160	223	193	237	454	652	16
basado	196	223	225	237	454	652	16
en	228	223	238	237	454	652	16
la	240	223	248	237	454	652	16
biología	250	223	285	237	454	652	16
y	287	223	293	237	454	652	16
la	295	223	303	237	454	652	16
cultura.	306	223	337	237	454	652	16
•	82	236	86	250	454	652	16
Los	94	236	109	250	454	652	16
racistas	112	236	143	250	454	652	16
(y	146	236	155	250	454	652	16
otros)	157	236	182	250	454	652	16
crean	185	236	207	250	454	652	16
“razas”	210	236	241	250	454	652	16
por	243	236	257	250	454	652	16
sus	260	236	273	250	454	652	16
creencias.	276	236	318	250	454	652	16
•	82	248	86	262	454	652	16
La	94	248	105	262	454	652	16
comprensión	106	248	161	262	454	652	16
de	163	248	172	262	454	652	16
la	174	248	182	262	454	652	16
diversidad	184	248	227	262	454	652	16
de	229	248	239	262	454	652	16
las	241	248	253	262	454	652	16
culturas	255	248	288	262	454	652	16
debe	290	248	310	262	454	652	16
ser	311	248	324	262	454	652	16
enmarcada	325	248	371	262	454	652	16
en	373	248	383	262	454	652	16
la	94	261	101	275	454	652	16
percepción	104	261	150	275	454	652	16
de	152	261	162	275	454	652	16
que	165	261	180	275	454	652	16
solo	183	261	200	275	454	652	16
existe	203	261	227	275	454	652	16
una	230	261	245	275	454	652	16
cultura	247	261	277	275	454	652	16
humana	279	261	312	275	454	652	16
y,	315	261	322	275	454	652	16
de	325	261	335	275	454	652	16
este	337	261	354	275	454	652	16
modo,	356	261	383	275	454	652	16
el	94	274	101	287	454	652	16
disruptivo	104	274	146	287	454	652	16
e	149	274	154	287	454	652	16
incluso	156	274	187	287	454	652	16
hostil	189	274	213	287	454	652	16
culturalismo	215	274	268	287	454	652	16
debe	270	274	290	287	454	652	16
ser	293	274	305	287	454	652	16
abandonado.	308	274	361	287	454	652	16
•	82	286	86	300	454	652	16
Si	94	286	102	300	454	652	16
aparecen	104	286	142	300	454	652	16
concepciones	144	286	200	300	454	652	16
o	202	286	208	300	454	652	16
creencias	210	286	249	300	454	652	16
raciales,	251	286	285	300	454	652	16
sexistas	287	286	320	300	454	652	16
o	322	286	327	300	454	652	16
culturalistas,	329	286	383	300	454	652	16
es	94	299	102	313	454	652	16
necesario	105	299	145	313	454	652	16
centrarse	147	299	185	313	454	652	16
en	188	299	198	313	454	652	16
el	200	299	208	313	454	652	16
individuo.	210	299	253	313	454	652	16
Las	82	317	97	331	454	652	16
claves	102	317	128	331	454	652	16
para	133	317	151	331	454	652	16
superar	156	317	187	331	454	652	16
el	192	317	199	331	454	652	16
pensamiento	204	317	257	331	454	652	16
racial,	262	317	288	331	454	652	16
sexista	293	317	321	331	454	652	16
y	326	317	331	331	454	652	16
culturalista	336	317	383	331	454	652	16
yacen	62	330	87	343	454	652	16
en:	89	330	102	343	454	652	16
•	82	348	86	362	454	652	16
La	94	348	105	362	454	652	16
percepción	109	348	155	362	454	652	16
de	159	348	169	362	454	652	16
los	173	348	185	362	454	652	16
individuos	189	348	234	362	454	652	16
como	238	348	261	362	454	652	16
objetos	265	348	295	362	454	652	16
concretos,	300	348	342	362	454	652	16
mientras	347	348	383	362	454	652	16
que	94	361	109	374	454	652	16
los	111	361	124	374	454	652	16
tipos	126	361	147	374	454	652	16
son	149	361	164	374	454	652	16
simplemente	166	361	220	374	454	652	16
abstractos	223	361	265	374	454	652	16
crudos.	267	361	298	374	454	652	16
•	82	373	86	387	454	652	16
La	94	373	105	387	454	652	16
ambigüedad	107	373	159	387	454	652	16
duradera,	161	373	201	387	454	652	16
los	204	373	216	387	454	652	16
puntos	219	373	247	387	454	652	16
en	249	373	259	387	454	652	16
común	262	373	291	387	454	652	16
y	293	373	299	387	454	652	16
la	301	373	309	387	454	652	16
superposición	312	373	370	387	454	652	16
de	373	373	383	387	454	652	16
aparentemente	94	386	155	400	454	652	16
opuestos	157	386	194	400	454	652	16
excluyentes.	197	386	249	400	454	652	16
•	82	398	86	412	454	652	16
La	94	398	105	412	454	652	16
consciencia	110	398	159	412	454	652	16
de	164	398	174	412	454	652	16
la	180	398	187	412	454	652	16
variación	193	398	232	412	454	652	16
y	237	398	242	412	454	652	16
la	248	398	255	412	454	652	16
reflexión	260	398	298	412	454	652	16
del	303	398	316	412	454	652	16
significado	321	398	367	412	454	652	16
de	373	398	383	412	454	652	16
distribución	94	411	144	425	454	652	16
normal.	146	411	179	425	454	652	16
Las	82	429	97	443	454	652	16
connotaciones	100	429	160	443	454	652	16
de	163	429	173	443	454	652	16
la	175	429	183	443	454	652	16
“raza”	186	429	212	443	454	652	16
y	215	429	220	443	454	652	16
el	223	429	231	443	454	652	16
racismo,	233	429	269	443	454	652	16
así	272	429	283	443	454	652	16
como	286	429	309	443	454	652	16
del	312	429	325	443	454	652	16
culturalismo,	328	429	383	443	454	652	16
deben	62	442	87	456	454	652	16
convertirse	92	442	138	456	454	652	16
en	142	442	152	456	454	652	16
problemáticas	156	442	215	456	454	652	16
de	219	442	229	456	454	652	16
discusión,	233	442	276	456	454	652	16
educación	280	442	323	456	454	652	16
y	327	442	332	456	454	652	16
meditación	336	442	383	456	454	652	16
pública,	62	454	96	468	454	652	16
también	101	454	135	468	454	652	16
en	141	454	151	468	454	652	16
la	156	454	164	468	454	652	16
investigación	169	454	225	468	454	652	16
cultural	231	454	263	468	454	652	16
y	268	454	274	468	454	652	16
la	279	454	287	468	454	652	16
práctica.	292	454	328	468	454	652	16
El	333	454	343	468	454	652	16
objetivo	348	454	383	468	454	652	16
central	62	467	91	481	454	652	16
es	95	467	103	481	454	652	16
el	107	467	115	481	454	652	16
respeto	118	467	149	481	454	652	16
del	152	467	165	481	454	652	16
otro.	169	467	189	481	454	652	16
Entonces,	192	467	233	481	454	652	16
lo	237	467	245	481	454	652	16
“extraño”	249	467	290	481	454	652	16
puede	294	467	319	481	454	652	16
convertirse	322	467	369	481	454	652	16
en	373	467	383	481	454	652	16
una	62	480	78	493	454	652	16
parte	81	480	102	493	454	652	16
familiar	105	480	138	493	454	652	16
de	141	480	151	493	454	652	16
nosotros.	154	480	192	493	454	652	16
El	196	480	205	493	454	652	16
método	208	480	240	493	454	652	16
general	243	480	274	493	454	652	16
para	277	480	295	493	454	652	16
lograr	298	480	323	493	454	652	16
este	326	480	342	493	454	652	16
objetivo,	346	480	383	493	454	652	16
para	62	492	80	506	454	652	16
enfrentar	83	492	121	506	454	652	16
las	124	492	136	506	454	652	16
trampas	139	492	172	506	454	652	16
de	175	492	185	506	454	652	16
la	188	492	196	506	454	652	16
simplicidad	199	492	248	506	454	652	16
y	251	492	256	506	454	652	16
superar	259	492	290	506	454	652	16
el	293	492	300	506	454	652	16
pensamiento	303	492	356	506	454	652	16
racial	359	492	383	506	454	652	16
y	62	505	68	519	454	652	16
culturalista,	71	505	120	519	454	652	16
es	123	505	132	519	454	652	16
hablar	135	505	162	519	454	652	16
los	165	505	177	519	454	652	16
unos	180	505	200	519	454	652	16
con	203	505	219	519	454	652	16
los	222	505	234	519	454	652	16
otros:	237	505	261	519	454	652	16
es	264	505	273	519	454	652	16
mejor	276	505	301	519	454	652	16
hablar	304	505	330	519	454	652	16
de	334	505	344	519	454	652	16
raza	347	505	364	519	454	652	16
que	368	505	383	519	454	652	16
guardar	62	517	94	531	454	652	16
silencio	96	517	129	531	454	652	16
sobre	131	517	154	531	454	652	16
el	155	517	163	531	454	652	16
racismo.	165	517	201	531	454	652	16
Además,	202	517	239	531	454	652	16
es	241	517	250	531	454	652	16
más	252	517	268	531	454	652	16
adecuado	270	517	310	531	454	652	16
hablar	312	517	338	531	454	652	16
de	340	517	350	531	454	652	16
manera	352	517	383	531	454	652	16
inclusiva	62	530	100	544	454	652	16
sobre	103	530	126	544	454	652	16
las	129	530	140	544	454	652	16
culturas	143	530	176	544	454	652	16
como	179	530	202	544	454	652	16
facetas	205	530	234	544	454	652	16
de	237	530	247	544	454	652	16
la	250	530	257	544	454	652	16
vida	260	530	278	544	454	652	16
humana	281	530	314	544	454	652	16
que	317	530	332	544	454	652	16
argumentar	335	530	383	544	454	652	16
exclusivamente	62	543	128	556	454	652	16
sobre	130	543	153	556	454	652	16
grietas	156	543	184	556	454	652	16
insuperables	186	543	239	556	454	652	16
entre	241	543	262	556	454	652	16
culturas	265	543	298	556	454	652	16
humanas.	301	543	341	556	454	652	16
Revista	62	618	87	628	454	652	16
de	89	618	97	628	454	652	16
Ciencias	99	618	126	628	454	652	16
Sociales,	128	618	158	628	454	652	16
DS-FCS,	159	618	184	628	454	652	16
vol.	186	618	197	628	454	652	16
34,	199	618	210	628	454	652	16
n.º	211	618	220	628	454	652	16
48,	222	618	233	628	454	652	16
enero-junio	235	618	272	628	454	652	16
2021,	274	618	292	628	454	652	16
pp.	294	618	304	628	454	652	16
175-192.	305	618	334	628	454	652	16
C	71	30	75	40	454	652	17
onferencia	75	32	110	40	454	652	17
:	110	30	112	40	454	652	17
R	114	30	119	40	454	652	17
aza	119	32	129	40	454	652	17
,	129	30	131	40	454	652	17
genes	132	32	151	40	454	652	17
y	153	32	156	40	454	652	17
cultura	158	32	182	40	454	652	17
191	379	31	391	40	454	652	17
Referencias	71	62	124	75	454	652	17
bibliográficas	126	62	185	75	454	652	17
Cavalli-Sforza,	71	81	132	94	454	652	17
L.	134	81	143	94	454	652	17
L.	145	81	153	94	454	652	17
(1997).	156	81	185	94	454	652	17
Genes,	187	81	214	94	454	652	17
Peoples,	217	81	250	94	454	652	17
and	252	81	267	94	454	652	17
Languages.	269	81	315	94	454	652	17
Proceedings	317	81	367	94	454	652	17
of	369	81	377	94	454	652	17
the	379	81	391	94	454	652	17
National	91	96	126	109	454	652	17
Academy	128	96	165	109	454	652	17
of	167	96	175	109	454	652	17
Science,	177	96	210	109	454	652	17
94(15),	213	96	242	109	454	652	17
pp.	245	96	257	109	454	652	17
7719-7724.	260	96	305	109	454	652	17
Cavalli–Sforza,	71	113	133	126	454	652	17
L.	137	113	146	126	454	652	17
L.;	149	113	161	126	454	652	17
P.	164	113	171	126	454	652	17
Menozzi	175	113	210	126	454	652	17
y	214	113	219	126	454	652	17
A.	222	113	231	126	454	652	17
Piazza	235	113	261	126	454	652	17
(eds.)	265	113	287	126	454	652	17
(1996).	291	113	320	126	454	652	17
The	324	113	339	126	454	652	17
History	343	113	373	126	454	652	17
and	376	113	391	126	454	652	17
Geography	91	128	136	141	454	652	17
of	138	128	146	141	454	652	17
Human	148	128	178	141	454	652	17
Genes.	180	128	208	141	454	652	17
Princeton:	210	128	252	141	454	652	17
University	254	128	296	141	454	652	17
Press.	299	128	322	141	454	652	17
Diamond,	71	145	111	158	454	652	17
J.	113	145	119	158	454	652	17
(1997).	122	145	151	158	454	652	17
Germs,	153	145	182	158	454	652	17
Guns	184	145	206	158	454	652	17
and	208	145	223	158	454	652	17
Steel.	225	145	247	158	454	652	17
A	249	145	255	158	454	652	17
Short	257	145	279	158	454	652	17
History	281	145	311	158	454	652	17
of	314	145	322	158	454	652	17
Everybody	324	145	367	158	454	652	17
of	369	145	377	158	454	652	17
the	379	145	391	158	454	652	17
Last	91	159	108	173	454	652	17
13.000	110	159	138	173	454	652	17
Years.	140	159	165	173	454	652	17
Nueva	167	160	193	173	454	652	17
York:	196	160	218	173	454	652	17
Norton.	220	160	251	173	454	652	17
Dunn,	71	177	96	190	454	652	17
L.	98	177	107	190	454	652	17
C.	110	177	119	190	454	652	17
y	121	177	126	190	454	652	17
T.	129	177	137	190	454	652	17
Dobzhansky	140	177	190	190	454	652	17
(1946).	192	177	221	190	454	652	17
Heredity,	224	177	261	190	454	652	17
Race,	263	177	286	190	454	652	17
and	289	177	304	190	454	652	17
Society.	306	177	338	190	454	652	17
Nueva	340	177	367	190	454	652	17
York:	369	177	391	190	454	652	17
The	91	191	106	204	454	652	17
New	109	191	128	204	454	652	17
American	130	191	169	204	454	652	17
Library	172	191	202	204	454	652	17
of	204	191	212	204	454	652	17
World	215	191	239	204	454	652	17
Literature,	242	191	284	204	454	652	17
Inc.	286	191	302	204	454	652	17
Duster,	71	209	100	222	454	652	17
T.	102	209	110	222	454	652	17
(2005).	112	209	141	222	454	652	17
Race	144	209	164	222	454	652	17
and	166	209	181	222	454	652	17
Reification	183	209	227	222	454	652	17
in	230	209	238	222	454	652	17
Science.	240	209	274	222	454	652	17
Science,	276	209	309	222	454	652	17
307(5712),	312	209	356	222	454	652	17
p.	358	209	366	222	454	652	17
1050.	368	209	391	222	454	652	17
Erikson,	71	226	104	239	454	652	17
E.	107	226	116	239	454	652	17
H.	118	226	128	239	454	652	17
(1968).	130	226	159	239	454	652	17
Identity:	162	226	196	239	454	652	17
Youth	198	226	221	239	454	652	17
and	223	226	238	239	454	652	17
Crisis.	241	226	267	239	454	652	17
Nueva	270	226	296	239	454	652	17
York:	298	226	320	239	454	652	17
Norton.	323	226	354	239	454	652	17
Erikson,	71	243	104	256	454	652	17
J.	107	243	114	256	454	652	17
M.	116	243	128	256	454	652	17
y	131	243	136	256	454	652	17
F.	138	243	146	256	454	652	17
Stjernfelt	148	243	186	256	454	652	17
(2009).	188	243	218	256	454	652	17
Culturalism:	220	243	270	256	454	652	17
Culture	273	243	303	256	454	652	17
as	306	243	314	256	454	652	17
Political	317	243	350	256	454	652	17
Ideology.	353	243	391	256	454	652	17
Eurozine	91	258	126	271	454	652	17
[en	131	258	144	271	454	652	17
línea],	149	258	174	271	454	652	17
9	179	258	184	271	454	652	17
de	188	258	198	271	454	652	17
enero.	202	258	227	271	454	652	17
Disponible	232	258	276	271	454	652	17
en:	280	258	293	271	454	652	17
<https://www.eurozine.	297	258	391	271	454	652	17
com/culturalism-culture-as-political-ideology/>	91	272	281	285	454	652	17
[acceso	284	272	314	285	454	652	17
7	318	272	323	285	454	652	17
de	326	272	335	285	454	652	17
diciembre	339	272	379	285	454	652	17
de	382	272	391	285	454	652	17
2020].	91	287	117	300	454	652	17
Excoffier,	71	304	110	317	454	652	17
L.	113	304	122	317	454	652	17
y	124	304	129	317	454	652	17
G.	132	304	142	317	454	652	17
Hamilton	145	304	183	317	454	652	17
(2003).	186	304	215	317	454	652	17
Comment	218	304	257	317	454	652	17
on	260	304	270	317	454	652	17
“Genetic	273	304	308	317	454	652	17
Structure	311	304	348	317	454	652	17
of	351	304	359	317	454	652	17
Human	362	304	391	317	454	652	17
Populations”.	91	319	145	332	454	652	17
Science,	147	319	180	332	454	652	17
300(5627),	183	319	227	332	454	652	17
p.	230	319	237	332	454	652	17
1877.	240	319	262	332	454	652	17
Gagneux,	71	336	109	349	454	652	17
P.;	112	336	121	349	454	652	17
C.	124	336	133	349	454	652	17
Wills;	135	336	159	349	454	652	17
U.	161	336	171	349	454	652	17
Gerloff;	173	336	205	349	454	652	17
D.	208	336	217	349	454	652	17
Tautz;	219	336	244	349	454	652	17
P.	247	336	254	349	454	652	17
A.	255	336	265	349	454	652	17
Morin;	267	336	295	349	454	652	17
C.	297	336	306	349	454	652	17
Boesch;	309	336	341	349	454	652	17
B.	343	336	352	349	454	652	17
Fruth;	355	336	379	349	454	652	17
G.	381	336	391	349	454	652	17
Hohmann;	91	350	133	364	454	652	17
O.	136	350	145	364	454	652	17
A.	148	350	157	364	454	652	17
Ryder	160	350	184	364	454	652	17
y	187	350	192	364	454	652	17
D.	195	350	204	364	454	652	17
S.	207	350	215	364	454	652	17
Woodruff	218	350	256	364	454	652	17
(1999).	259	350	288	364	454	652	17
Mitochondrial	291	350	348	364	454	652	17
sequences	351	350	391	364	454	652	17
show	91	365	112	378	454	652	17
diverse	115	365	144	378	454	652	17
evolutionary	147	365	198	378	454	652	17
histories	201	365	235	378	454	652	17
of	238	365	246	378	454	652	17
African	249	365	279	378	454	652	17
hominoids.	283	365	327	378	454	652	17
Proceedings	331	365	380	378	454	652	17
of	383	365	391	378	454	652	17
the	91	379	103	393	454	652	17
National	105	379	140	393	454	652	17
Academy	143	379	179	393	454	652	17
of	182	379	190	393	454	652	17
Science,	192	379	225	393	454	652	17
96(9),	228	380	252	393	454	652	17
pp.	254	380	267	393	454	652	17
5077-5082.	269	380	315	393	454	652	17
Huntington,	71	397	119	410	454	652	17
S.	122	397	130	410	454	652	17
P.	132	397	139	410	454	652	17
(1996).	142	397	171	410	454	652	17
The	174	397	189	410	454	652	17
Clash	192	397	215	410	454	652	17
of	218	397	225	410	454	652	17
Civilizations	228	397	279	410	454	652	17
and	281	397	296	410	454	652	17
the	299	397	311	410	454	652	17
Remaking	314	397	354	410	454	652	17
of	357	397	364	410	454	652	17
World	367	397	391	410	454	652	17
Order.	91	411	117	424	454	652	17
Nueva	120	411	146	424	454	652	17
York:	148	411	170	424	454	652	17
Simon	173	411	199	424	454	652	17
&	201	411	209	424	454	652	17
Schuster.	212	411	248	424	454	652	17
Janßen,	71	429	101	442	454	652	17
A.	104	429	113	442	454	652	17
(1998).	116	429	145	442	454	652	17
Vorstellungen	148	428	203	442	454	652	17
von	206	428	221	442	454	652	17
Menschenrassen	224	428	290	442	454	652	17
in	293	428	301	442	454	652	17
der	304	428	317	442	454	652	17
Fachwissenschaft	320	428	391	442	454	652	17
und	91	443	106	456	454	652	17
bei	108	443	120	456	454	652	17
Schülerinnen	123	443	176	456	454	652	17
und	178	443	193	456	454	652	17
Schülern.	196	443	234	456	454	652	17
Oldenburg:	236	443	282	456	454	652	17
Didaktisches	284	443	336	456	454	652	17
Zentrum.	338	443	375	456	454	652	17
Jorde,	71	460	95	474	454	652	17
L.	100	460	108	474	454	652	17
B.;	113	460	125	474	454	652	17
A.	129	460	138	474	454	652	17
R.	143	460	152	474	454	652	17
Rogers;	156	460	188	474	454	652	17
M.	192	460	203	474	454	652	17
Bamshad;	208	460	248	474	454	652	17
W.	252	460	263	474	454	652	17
S.	268	460	276	474	454	652	17
Watkins;	280	460	315	474	454	652	17
P.	320	460	327	474	454	652	17
Krakowiak;	331	460	379	474	454	652	17
S.	383	460	391	474	454	652	17
Sung;	91	475	114	488	454	652	17
J.	117	475	123	488	454	652	17
Kere	126	475	146	488	454	652	17
y	148	475	153	488	454	652	17
H.	156	475	166	488	454	652	17
C.	169	475	178	488	454	652	17
Harpending	181	475	228	488	454	652	17
(1997).	231	475	260	488	454	652	17
Microsatellite	263	475	319	488	454	652	17
Diversity	322	475	359	488	454	652	17
and	362	475	376	488	454	652	17
the	379	475	391	488	454	652	17
Demographic	91	489	145	503	454	652	17
History	150	489	180	503	454	652	17
of	184	489	192	503	454	652	17
Modern	197	489	228	503	454	652	17
Humans.	233	489	269	503	454	652	17
Proceedings	273	489	323	503	454	652	17
of	327	489	335	503	454	652	17
the	339	489	352	503	454	652	17
National	356	489	391	503	454	652	17
Academy	91	504	127	517	454	652	17
of	130	504	138	517	454	652	17
Science,	140	504	173	517	454	652	17
94(7),	176	504	200	517	454	652	17
pp.	202	504	215	517	454	652	17
3100-3103.	217	504	263	517	454	652	17
Kattmann,	71	521	113	534	454	652	17
U.	116	521	126	534	454	652	17
(1980).	129	521	158	534	454	652	17
Education	161	521	201	534	454	652	17
against	204	521	233	534	454	652	17
Race	236	521	256	534	454	652	17
Prejudices	259	521	300	534	454	652	17
as	303	521	312	534	454	652	17
a	315	521	319	534	454	652	17
Topic	322	521	345	534	454	652	17
of	348	521	356	534	454	652	17
Biology	359	521	391	534	454	652	17
Education.	91	536	134	549	454	652	17
En:	136	536	150	549	454	652	17
P.	152	536	159	549	454	652	17
J.	161	536	167	549	454	652	17
Kelly	170	536	192	549	454	652	17
y	194	536	199	549	454	652	17
G.	201	536	211	549	454	652	17
Schaefer	213	536	248	549	454	652	17
(eds.)	250	536	273	549	454	652	17
(1980).	275	536	304	549	454	652	17
Biological	306	536	348	549	454	652	17
Education	350	536	391	549	454	652	17
for	91	550	102	563	454	652	17
Community	105	550	151	563	454	652	17
Development.	153	550	209	563	454	652	17
Londres:	211	550	247	563	454	652	17
Taylor	249	550	275	563	454	652	17
&	278	550	285	563	454	652	17
Francis,	288	550	320	563	454	652	17
pp.	322	550	335	563	454	652	17
159-170.	337	550	373	563	454	652	17
Kattmann,	71	568	113	581	454	652	17
U.	116	568	126	581	454	652	17
(1997).	129	568	158	581	454	652	17
No	161	568	174	581	454	652	17
“We”	177	568	199	581	454	652	17
without	202	568	232	581	454	652	17
Discriminating	236	568	296	581	454	652	17
“They”.	299	568	331	581	454	652	17
Internationale	334	567	391	581	454	652	17
Schulbuchforschung,	91	582	175	595	454	652	17
19(2),	177	582	202	595	454	652	17
pp.	204	582	217	595	454	652	17
154-156.	219	582	255	595	454	652	17
Revista	120	618	144	628	454	652	17
de	146	618	154	628	454	652	17
Ciencias	156	618	184	628	454	652	17
Sociales,	185	618	215	628	454	652	17
DS-FCS,	216	618	241	628	454	652	17
vol.	243	618	254	628	454	652	17
34,	256	618	267	628	454	652	17
n.º	268	618	278	628	454	652	17
48,	279	618	290	628	454	652	17
enero-junio	292	618	330	628	454	652	17
2021,	331	618	350	628	454	652	17
pp.	351	618	361	628	454	652	17
175-192.	362	618	391	628	454	652	17
192	62	31	75	40	454	652	18
U	329	30	334	40	454	652	18
lrich	334	32	350	40	454	652	18
K	352	30	357	40	454	652	18
attmann	357	32	383	40	454	652	18
Kattmann,	62	59	104	72	454	652	18
U.	112	59	122	72	454	652	18
(1999).	130	59	159	72	454	652	18
Warum	167	59	196	72	454	652	18
und	204	59	219	72	454	652	18
mit	226	59	240	72	454	652	18
welcher	248	59	279	72	454	652	18
Wirkung	287	59	322	72	454	652	18
klassifizieren	330	59	383	72	454	652	18
Wissenschaftler	82	74	146	87	454	652	18
Menschen?	148	74	194	87	454	652	18
En:	197	74	210	87	454	652	18
H.	213	74	223	87	454	652	18
Kaupen-Haas	226	74	280	87	454	652	18
y	283	74	288	87	454	652	18
C.	290	74	300	87	454	652	18
Saller	302	74	326	87	454	652	18
(eds.)	328	74	351	87	454	652	18
(1999).	354	74	383	87	454	652	18
Wissenschaftlicher	82	88	157	101	454	652	18
Rassismus.	160	88	204	101	454	652	18
Fráncfort:	206	88	246	101	454	652	18
Campus,	249	88	284	101	454	652	18
pp.	287	88	299	101	454	652	18
65-83.	302	88	327	101	454	652	18
Kattmann,	62	106	104	119	454	652	18
U.	112	106	122	119	454	652	18
(2009).	129	106	158	119	454	652	18
Überlegene	166	106	212	119	454	652	18
Europäer?	220	106	261	119	454	652	18
Ursachen	268	106	306	119	454	652	18
unterschiedlicher	314	106	383	119	454	652	18
Kulturentwicklung.	82	120	160	133	454	652	18
Unterricht	163	120	205	133	454	652	18
Biologie,	207	120	244	133	454	652	18
33(342),	246	120	281	133	454	652	18
pp.	283	120	296	133	454	652	18
27-34.	298	120	324	133	454	652	18
Knußmann,	62	137	109	151	454	652	18
R.	112	137	121	151	454	652	18
(1996).	124	137	153	151	454	652	18
Vergleichende	156	137	213	151	454	652	18
Biologie	215	137	249	151	454	652	18
des	252	137	265	151	454	652	18
Menschen.	268	137	311	151	454	652	18
Stuttgart:	314	137	351	151	454	652	18
Gustav	354	137	383	151	454	652	18
Fischer.	82	152	114	165	454	652	18
Lewontin,	62	169	103	182	454	652	18
R.	106	169	115	182	454	652	18
C.	118	169	128	182	454	652	18
(1972).	131	169	160	182	454	652	18
The	163	169	178	182	454	652	18
Apportionment	181	169	242	182	454	652	18
of	245	169	253	182	454	652	18
Human	256	169	285	182	454	652	18
Diversity.	288	169	327	182	454	652	18
Evolutionary	330	169	383	182	454	652	18
Biology,	82	184	116	197	454	652	18
6,	118	184	126	197	454	652	18
pp.	128	184	141	197	454	652	18
391-398.	143	184	179	197	454	652	18
Nolting,	62	201	95	214	454	652	18
H.	100	201	110	214	454	652	18
P.	114	201	121	214	454	652	18
(1987).	125	201	154	214	454	652	18
Kein	159	201	178	214	454	652	18
Feindbild	183	201	221	214	454	652	18
ohne	225	201	245	214	454	652	18
Selbstbild.	249	201	292	214	454	652	18
En	296	201	307	214	454	652	18
G.	312	201	321	214	454	652	18
Sommer	326	201	360	214	454	652	18
(ed.)	364	201	383	214	454	652	18
(1987).	82	216	111	229	454	652	18
Feindbilder	116	216	163	229	454	652	18
im	167	215	177	229	454	652	18
Dienste	182	215	213	229	454	652	18
der	217	215	231	229	454	652	18
Aufrüstung.	235	215	282	229	454	652	18
Marburgo:	287	216	330	229	454	652	18
Arbeitskreis	334	216	383	229	454	652	18
Marburger	82	230	125	243	454	652	18
Wissenschaftler	127	230	191	243	454	652	18
für	193	230	205	243	454	652	18
Friedens-und	207	230	260	243	454	652	18
Abrüstungsforschung.	262	230	351	243	454	652	18
Pääbo,	62	247	89	261	454	652	18
S.	94	247	102	261	454	652	18
(2001).	106	247	135	261	454	652	18
The	139	247	155	261	454	652	18
Human	159	247	188	261	454	652	18
Genome	193	247	227	261	454	652	18
and	231	247	245	261	454	652	18
our	250	247	263	261	454	652	18
View	267	247	288	261	454	652	18
of	292	247	301	261	454	652	18
ourselves.	305	247	345	261	454	652	18
Science,	350	247	383	261	454	652	18
291(5507),	82	262	126	275	454	652	18
pp.	129	262	141	275	454	652	18
1219-1220.	144	262	190	275	454	652	18
Rosch,	62	279	90	292	454	652	18
E.;	93	279	104	292	454	652	18
C.	107	279	116	292	454	652	18
B.	119	279	128	292	454	652	18
Mervis;	131	279	162	292	454	652	18
W.	164	279	175	292	454	652	18
D.	178	279	188	292	454	652	18
Gray;	191	279	213	292	454	652	18
D.	216	279	226	292	454	652	18
M.	229	279	240	292	454	652	18
Johnson	243	279	276	292	454	652	18
y	278	279	283	292	454	652	18
P.	286	279	293	292	454	652	18
Boyes-Braem	296	279	351	292	454	652	18
(1976).	354	279	383	292	454	652	18
Basic	82	294	104	307	454	652	18
Objects	107	294	138	307	454	652	18
in	141	294	149	307	454	652	18
Natural	152	294	182	307	454	652	18
Categories.	185	294	230	307	454	652	18
Cognitive	233	294	272	307	454	652	18
Psychology,	275	294	324	307	454	652	18
8(3),	327	294	346	307	454	652	18
pp.	349	294	361	307	454	652	18
382-	364	294	383	307	454	652	18
439.	82	308	100	321	454	652	18
Rotimi,	62	326	93	339	454	652	18
C.	95	326	104	339	454	652	18
N.	106	326	115	339	454	652	18
(2004).	117	326	146	339	454	652	18
Are	148	326	163	339	454	652	18
Medical	164	326	197	339	454	652	18
and	199	326	214	339	454	652	18
Nonmedical	215	326	264	339	454	652	18
Uses	266	326	286	339	454	652	18
of	287	326	296	339	454	652	18
Large-scale	298	326	344	339	454	652	18
Genomic	346	326	383	339	454	652	18
Markers	82	340	116	353	454	652	18
Conflating	118	340	161	353	454	652	18
Genetics	163	340	198	353	454	652	18
and	201	340	215	353	454	652	18
‘Race'?	218	340	249	353	454	652	18
Nature	252	340	280	353	454	652	18
Genetics,	282	340	320	353	454	652	18
36(11),	323	340	351	353	454	652	18
pp.	354	340	367	353	454	652	18
43-	369	340	383	353	454	652	18
47.	82	355	95	368	454	652	18
Royal,	62	372	89	385	454	652	18
C.	91	372	100	385	454	652	18
D.	102	372	112	385	454	652	18
M.	114	372	126	385	454	652	18
y	128	372	133	385	454	652	18
G.	135	372	145	385	454	652	18
M.	147	372	159	385	454	652	18
Dunston	161	372	195	385	454	652	18
(2004).	197	372	226	385	454	652	18
Changing	229	372	268	385	454	652	18
the	270	372	282	385	454	652	18
Paradigm	284	372	323	385	454	652	18
from	325	372	344	385	454	652	18
‘Race'	347	372	373	385	454	652	18
to	375	372	383	385	454	652	18
Human	82	386	112	400	454	652	18
Genome	114	386	148	400	454	652	18
Variation.	150	386	190	400	454	652	18
Nature	192	386	219	400	454	652	18
Genetics,	222	386	259	400	454	652	18
36(11),	262	386	291	400	454	652	18
pp.	293	386	306	400	454	652	18
5-7.	308	386	324	400	454	652	18
Schaefer,	62	404	99	417	454	652	18
G.	107	404	117	417	454	652	18
(1984).	125	404	154	417	454	652	18
Naturwissenschaftlicher	162	404	258	417	454	652	18
Unterricht	266	404	307	417	454	652	18
auf	315	404	328	417	454	652	18
dem	335	404	353	417	454	652	18
Wege	360	404	383	417	454	652	18
vom	82	418	100	431	454	652	18
exklusiven	108	418	151	431	454	652	18
zum	159	418	177	431	454	652	18
inklusiven	185	418	226	431	454	652	18
Denken.	234	418	268	431	454	652	18
Der	276	418	292	431	454	652	18
mathematische	300	418	360	431	454	652	18
und	368	418	383	431	454	652	18
naturwissenschaftliche	82	433	174	446	454	652	18
Unterricht,	176	433	221	446	454	652	18
37(6),	224	433	248	446	454	652	18
pp.	250	433	263	446	454	652	18
324-336.	265	433	301	446	454	652	18
Seidler,	62	450	93	463	454	652	18
H.	96	450	106	463	454	652	18
y	109	450	114	463	454	652	18
A.	116	450	126	463	454	652	18
Rett	129	450	146	463	454	652	18
(1982).	149	450	178	463	454	652	18
Das	181	450	197	463	454	652	18
Reichssippenamt	200	450	268	463	454	652	18
entscheidet.	271	450	318	463	454	652	18
Rassenbiologie	322	450	383	463	454	652	18
im	82	464	92	478	454	652	18
Nationalsozialismus.	95	464	178	478	454	652	18
Viena-Múnich:	181	465	241	478	454	652	18
Jugend	244	465	272	478	454	652	18
&	274	465	282	478	454	652	18
Volk.	285	465	306	478	454	652	18
Serre,	62	482	86	495	454	652	18
D.	88	482	98	495	454	652	18
y	100	482	105	495	454	652	18
S.	107	482	115	495	454	652	18
Pääbo	118	482	142	495	454	652	18
(2004).	144	482	173	495	454	652	18
Evidence	176	482	213	495	454	652	18
for	215	482	227	495	454	652	18
Gradients	229	482	268	495	454	652	18
of	270	482	278	495	454	652	18
Human	281	482	310	495	454	652	18
Genetic	312	482	343	495	454	652	18
Diversity	345	482	383	495	454	652	18
within	82	496	108	509	454	652	18
and	110	496	125	509	454	652	18
among	127	496	154	509	454	652	18
Continents.	157	496	203	509	454	652	18
Genome	205	496	239	509	454	652	18
Research,	241	496	280	509	454	652	18
14(9),	283	496	307	509	454	652	18
pp.	310	496	322	509	454	652	18
1679-1685.	325	496	370	509	454	652	18
Stix,	62	514	81	527	454	652	18
G.	83	514	93	527	454	652	18
(2008).	96	514	125	527	454	652	18
Traces	127	514	153	527	454	652	18
of	156	514	164	527	454	652	18
a	167	514	171	527	454	652	18
Distant	174	514	203	527	454	652	18
Past.	205	514	224	527	454	652	18
Scientific	227	514	263	527	454	652	18
American,	266	514	307	527	454	652	18
299(1),	310	514	339	527	454	652	18
pp.	341	514	354	527	454	652	18
56-63.	356	514	382	527	454	652	18
Templeton,	62	531	107	544	454	652	18
A.	109	531	119	544	454	652	18
R.	120	531	130	544	454	652	18
(1999).	132	531	161	544	454	652	18
Human	163	531	192	544	454	652	18
Races:	194	531	221	544	454	652	18
A	222	531	229	544	454	652	18
Genetic	231	531	262	544	454	652	18
and	264	531	278	544	454	652	18
Evolutionary	280	531	332	544	454	652	18
Perspective.	334	531	383	544	454	652	18
American	82	545	121	559	454	652	18
Anthropologist,	123	545	186	559	454	652	18
101(3),	188	546	217	559	454	652	18
pp.	220	546	232	559	454	652	18
632-650.	235	546	271	559	454	652	18
UNESCO	62	563	102	576	454	652	18
(1995).	108	563	137	576	454	652	18
Statement	142	563	182	576	454	652	18
of	188	563	196	576	454	652	18
the	202	563	214	576	454	652	18
Scientific	219	563	257	576	454	652	18
Workshop	262	563	303	576	454	652	18
of	309	563	317	576	454	652	18
the	322	563	335	576	454	652	18
UNESCO.	340	563	383	576	454	652	18
ConferenceAgainst	82	578	158	591	454	652	18
Racism,	161	578	193	591	454	652	18
Violence,	195	578	232	591	454	652	18
and	235	578	250	591	454	652	18
Discrimination,	252	578	315	591	454	652	18
8	318	578	323	591	454	652	18
y	325	578	330	591	454	652	18
9	333	578	338	591	454	652	18
de	340	578	350	591	454	652	18
junio.	352	578	375	591	454	652	18
Revista	62	618	87	628	454	652	18
de	89	618	97	628	454	652	18
Ciencias	99	618	126	628	454	652	18
Sociales,	128	618	158	628	454	652	18
DS-FCS,	159	618	184	628	454	652	18
vol.	186	618	197	628	454	652	18
34,	199	618	210	628	454	652	18
n.º	211	618	220	628	454	652	18
48,	222	618	233	628	454	652	18
enero-junio	235	618	272	628	454	652	18
2021,	274	618	292	628	454	652	18
pp.	294	618	304	628	454	652	18
175-192.	305	618	334	628	454	652	18
