Recibido:	128	94	160	104	612	792	1
22	163	94	171	104	612	792	1
de	173	94	182	104	612	792	1
julio	184	94	199	104	612	792	1
2017	201	94	218	104	612	792	1
Aceptado:	373	94	408	104	612	792	1
15	410	94	419	104	612	792	1
de	421	94	429	104	612	792	1
septiembre	432	94	470	104	612	792	1
2017	472	94	489	104	612	792	1
Escenarios	138	137	212	155	612	792	1
de	216	137	232	155	612	792	1
cambio	236	137	287	155	612	792	1
climático	291	137	353	155	612	792	1
y	357	137	365	155	612	792	1
sistematización	369	137	474	155	612	792	1
de	163	155	180	173	612	792	1
tecnologías	184	155	261	173	612	792	1
campesinas	265	155	344	173	612	792	1
e	348	155	356	173	612	792	1
innovaciones	360	155	449	173	612	792	1
tecnológicas	201	173	286	191	612	792	1
contra	290	173	333	191	612	792	1
las	337	173	355	191	612	792	1
heladas	359	173	411	191	612	792	1
Scenarios	156	203	204	217	612	792	1
of	207	203	217	217	612	792	1
climate	220	203	257	217	612	792	1
change	260	203	297	217	612	792	1
and	300	203	319	217	612	792	1
systematization	322	203	401	217	612	792	1
of	404	203	414	217	612	792	1
peasant	417	203	456	217	612	792	1
technologies	163	217	228	231	612	792	1
and	231	217	250	231	612	792	1
technological	253	217	321	231	612	792	1
innovations	324	217	383	231	612	792	1
against	386	217	423	231	612	792	1
frost	426	217	448	231	612	792	1
Willman	183	247	221	259	612	792	1
García	224	247	253	259	612	792	1
F.,	256	247	268	259	612	792	1
Mirko	270	247	298	259	612	792	1
Delfín	301	247	329	259	612	792	1
S.,	332	247	343	259	612	792	1
Mauricio	346	247	386	259	612	792	1
Azero	389	247	416	259	612	792	1
A.	419	247	429	259	612	792	1
Departamento	168	271	231	284	612	792	1
de	233	271	243	284	612	792	1
Ciencias	246	271	281	284	612	792	1
Exactas	284	271	317	284	612	792	1
e	320	271	324	284	612	792	1
Ingeniería,	327	271	372	284	612	792	1
Universidad	375	271	426	284	612	792	1
Católica	429	271	463	284	612	792	1
Boliviana	143	283	183	296	612	792	1
San	186	283	201	296	612	792	1
Pablo,	204	283	230	296	612	792	1
Calle	233	283	254	296	612	792	1
M.	257	283	269	296	612	792	1
Marquez	271	283	309	296	612	792	1
esq.	311	283	328	296	612	792	1
Parque	331	283	360	296	612	792	1
J.	363	283	369	296	612	792	1
Trigo	372	283	395	296	612	792	1
A.,	398	283	410	296	612	792	1
Cochabamba	413	283	469	296	612	792	1
garciaw@ucbcba.edu.bo	243	302	369	312	612	792	1
Resumen:	147	331	190	342	612	792	1
Palabras	147	483	184	495	612	792	1
clave	186	483	208	495	612	792	1
:	208	483	210	495	612	792	1
helada,	212	483	239	495	612	792	1
cambio	242	483	270	495	612	792	1
climático,	273	483	310	495	612	792	1
escenarios	312	483	352	495	612	792	1
de	354	483	363	495	612	792	1
cambio	366	483	394	495	612	792	1
climático,	397	483	434	495	612	792	1
riesgo	437	483	460	495	612	792	1
Abstract:	147	501	185	512	612	792	1
Keywords:	147	630	191	642	612	792	1
frost,	194	630	214	642	612	792	1
climate	216	630	244	642	612	792	1
change,	247	630	276	642	612	792	1
climate	278	630	306	642	612	792	1
change	308	630	335	642	612	792	1
scenarios,	338	630	375	642	612	792	1
risk	378	630	392	642	612	792	1
A	156	690	161	701	612	792	1
CTA	161	692	174	701	612	792	1
N	176	690	182	701	612	792	1
OVA	182	692	196	701	612	792	1
;	196	689	199	701	612	792	1
Vol.	201	690	216	701	612	792	1
8,	218	690	226	701	612	792	1
Nº	228	690	238	701	612	792	1
2,	240	690	248	701	612	792	1
septiembre	250	690	294	701	612	792	1
2017	297	690	317	701	612	792	1
,	317	687	320	701	612	792	1
pp.186	324	690	351	701	612	792	1
-	354	690	359	701	612	792	1
204	361	690	376	701	612	792	1
ISSN:	379	690	398	701	612	792	1
1683-0768.	401	690	448	701	612	792	1
A	128	94	133	105	612	792	2
CTA	133	96	146	105	612	792	2
N	148	94	154	105	612	792	2
OVA	154	96	168	105	612	792	2
;	168	94	170	105	612	792	2
Vol.	172	94	187	105	612	792	2
8,	190	94	198	105	612	792	2
Nº	200	94	209	105	612	792	2
2,	212	94	220	105	612	792	2
septiembre	222	94	266	105	612	792	2
2017,	268	94	291	105	612	792	2
ISSN	293	94	310	105	612	792	2
1683-0768	313	94	358	105	612	792	2
Artículos	392	94	426	105	612	792	2
Científicos	429	94	470	105	612	792	2
·	472	95	475	105	612	792	2
187	475	95	489	106	612	792	2
1.	128	119	136	134	612	792	2
Introducción	146	119	217	134	612	792	2
Debido	147	141	180	154	612	792	2
a	183	141	187	154	612	792	2
la	190	141	197	154	612	792	2
heterogeneidad	200	141	265	154	612	792	2
fisiográfica	268	141	314	154	612	792	2
y	317	141	322	154	612	792	2
climática,	325	141	364	154	612	792	2
Bolivia	367	141	397	154	612	792	2
es	400	141	408	154	612	792	2
uno	411	141	428	154	612	792	2
de	431	141	441	154	612	792	2
los	444	141	456	154	612	792	2
países	459	141	484	154	612	792	2
más	128	155	145	168	612	792	2
impactados	149	155	198	168	612	792	2
por	202	155	217	168	612	792	2
los	222	155	234	168	612	792	2
efectos	239	155	269	168	612	792	2
de	274	155	284	168	612	792	2
la	289	155	296	168	612	792	2
variabilidad	300	155	349	168	612	792	2
y	354	155	358	168	612	792	2
el	363	155	370	168	612	792	2
cambio	375	155	406	168	612	792	2
climático	411	155	449	168	612	792	2
[1],	454	155	468	168	612	792	2
los	472	155	484	168	612	792	2
cambios	128	169	163	182	612	792	2
significativos	166	169	222	182	612	792	2
en	225	169	235	182	612	792	2
el	238	169	246	182	612	792	2
clima,	249	169	274	182	612	792	2
afectan	277	169	308	182	612	792	2
los	311	169	323	182	612	792	2
componentes	327	169	384	182	612	792	2
de	388	169	398	182	612	792	2
los	401	169	413	182	612	792	2
medios	417	169	448	182	612	792	2
de	451	169	461	182	612	792	2
vida,	464	169	484	182	612	792	2
la	128	183	135	196	612	792	2
seguridad	140	183	181	196	612	792	2
alimentaria	186	183	233	196	612	792	2
y	239	183	243	196	612	792	2
los	249	183	261	196	612	792	2
sistemas	267	183	302	196	612	792	2
alimentarios.	307	183	362	196	612	792	2
Ante	367	183	388	196	612	792	2
esta	394	183	410	196	612	792	2
situación,	416	183	456	196	612	792	2
en	461	183	472	196	612	792	2
la	477	183	484	196	612	792	2
agenda	128	197	157	210	612	792	2
política	162	197	194	210	612	792	2
nacional	199	197	234	210	612	792	2
se	239	197	248	210	612	792	2
ha	253	197	263	210	612	792	2
posicionado	269	197	320	210	612	792	2
fuertemente	326	197	377	210	612	792	2
en	382	197	393	210	612	792	2
los	398	197	410	210	612	792	2
últimos	415	197	447	210	612	792	2
años	452	197	472	210	612	792	2
la	478	197	485	210	612	792	2
temática	128	211	163	224	612	792	2
de	166	211	176	224	612	792	2
reducción	179	211	221	224	612	792	2
de	224	211	234	224	612	792	2
riesgos	237	211	267	224	612	792	2
de	270	211	280	224	612	792	2
desastres	283	211	321	224	612	792	2
y	324	211	328	224	612	792	2
adaptación	331	211	378	224	612	792	2
al	381	211	387	224	612	792	2
cambio	390	211	422	224	612	792	2
climático,	425	211	466	224	612	792	2
con	469	211	484	224	612	792	2
la	128	225	135	238	612	792	2
participación	139	225	194	238	612	792	2
en	198	225	208	238	612	792	2
foros	212	225	235	238	612	792	2
nacionales	239	225	283	238	612	792	2
e	287	225	291	238	612	792	2
internacionales	295	225	359	238	612	792	2
sobre	363	225	387	238	612	792	2
cambio	391	225	422	238	612	792	2
climático	426	225	465	238	612	792	2
y	469	225	473	238	612	792	2
la	477	225	484	238	612	792	2
promulgación	128	239	187	252	612	792	2
de	189	239	199	252	612	792	2
una	202	239	218	252	612	792	2
nueva	220	239	246	252	612	792	2
Ley	248	239	264	252	612	792	2
de	267	239	277	252	612	792	2
Gestión	279	239	313	252	612	792	2
de	316	239	326	252	612	792	2
Riesgos,	329	239	364	252	612	792	2
N°	367	239	380	252	612	792	2
602	382	239	398	252	612	792	2
[2].	401	239	414	252	612	792	2
En	147	259	160	272	612	792	2
las	165	259	176	272	612	792	2
alturas	181	259	209	272	612	792	2
y	213	259	218	272	612	792	2
los	223	259	235	272	612	792	2
valles	240	259	263	272	612	792	2
de	268	259	278	272	612	792	2
Cochabamba,	283	259	341	272	612	792	2
la	346	259	353	272	612	792	2
producción	358	259	407	272	612	792	2
agrícola	411	259	444	272	612	792	2
enfrenta	449	259	484	272	612	792	2
problemas	128	273	172	286	612	792	2
climáticos	175	273	218	286	612	792	2
adversos,	221	273	260	286	612	792	2
entre	263	273	285	286	612	792	2
estos	288	273	310	286	612	792	2
las	313	273	324	286	612	792	2
heladas	327	273	358	286	612	792	2
que	361	273	377	286	612	792	2
provocan	380	273	420	286	612	792	2
disminución	423	273	476	286	612	792	2
o	479	273	484	286	612	792	2
pérdida	128	287	160	300	612	792	2
en	163	287	174	300	612	792	2
las	177	287	188	300	612	792	2
cosechas	192	287	230	300	612	792	2
de	233	287	244	300	612	792	2
los	247	287	259	300	612	792	2
cultivos	263	287	296	300	612	792	2
afectando	300	287	342	300	612	792	2
la	346	287	353	300	612	792	2
economía	356	287	398	300	612	792	2
familiar	402	287	434	300	612	792	2
campesina,	438	287	484	300	612	792	2
situación	128	301	166	314	612	792	2
que	173	301	189	314	612	792	2
promueve	196	301	239	314	612	792	2
que	247	301	262	314	612	792	2
productores,	270	301	324	314	612	792	2
instituciones	331	301	384	314	612	792	2
públicas	392	301	427	314	612	792	2
y	434	301	439	314	612	792	2
privadas,	447	301	484	314	612	792	2
académicas	128	315	175	328	612	792	2
y	179	315	183	328	612	792	2
la	186	315	194	328	612	792	2
cooperación	197	315	249	328	612	792	2
internacional,	253	315	310	328	612	792	2
identifiquen,	314	315	367	328	612	792	2
desarrollen	370	315	417	328	612	792	2
e	421	315	425	328	612	792	2
implementen	429	315	484	328	612	792	2
medidas	128	329	163	342	612	792	2
de	168	329	178	342	612	792	2
prevención,	183	329	233	342	612	792	2
mitigación	239	329	283	342	612	792	2
y	288	329	293	342	612	792	2
adaptación	298	329	344	342	612	792	2
al	349	329	356	342	612	792	2
daño	362	329	383	342	612	792	2
de	388	329	399	342	612	792	2
las	404	329	415	342	612	792	2
heladas	420	329	451	342	612	792	2
en	457	329	467	342	612	792	2
los	472	329	484	342	612	792	2
cultivos.	128	343	163	356	612	792	2
Técnicamente,	147	363	209	376	612	792	2
la	212	363	219	376	612	792	2
palabra	222	363	253	376	612	792	2
“helada”	256	363	293	376	612	792	2
se	296	363	304	376	612	792	2
refiere	307	363	334	376	612	792	2
a	337	363	342	376	612	792	2
la	344	363	351	376	612	792	2
formación	354	363	398	376	612	792	2
de	401	363	411	376	612	792	2
cristales	414	363	448	376	612	792	2
de	451	363	461	376	612	792	2
hielo	464	363	484	376	612	792	2
sobre	128	377	151	390	612	792	2
las	155	377	166	390	612	792	2
superficies,	169	377	216	390	612	792	2
tanto	220	377	242	390	612	792	2
por	245	377	260	390	612	792	2
congelación	264	377	314	390	612	792	2
del	318	377	330	390	612	792	2
rocío	334	377	356	390	612	792	2
como	359	377	383	390	612	792	2
por	387	377	402	390	612	792	2
un	405	377	416	390	612	792	2
cambio	420	377	451	390	612	792	2
de	454	377	464	390	612	792	2
fase	468	377	484	390	612	792	2
de	128	391	138	404	612	792	2
vapor	140	391	165	404	612	792	2
de	168	391	178	404	612	792	2
agua	181	391	200	404	612	792	2
a	203	391	207	404	612	792	2
hielo	210	391	231	404	612	792	2
[3,	233	391	244	404	612	792	2
4,	247	391	254	404	612	792	2
5,	257	391	265	404	612	792	2
6].	267	391	278	404	612	792	2
Las	147	411	162	424	612	792	2
helada	166	411	193	424	612	792	2
se	197	411	205	424	612	792	2
definen	209	411	241	424	612	792	2
en	245	411	255	424	612	792	2
dos	259	411	274	424	612	792	2
ámbitos:	277	411	314	424	612	792	2
“advectiva”	318	411	367	424	612	792	2
y	371	411	375	424	612	792	2
“radiativa”.	379	411	427	424	612	792	2
Las	435	411	449	424	612	792	2
heladas	453	411	485	424	612	792	2
de	128	425	138	438	612	792	2
“advección”	141	425	194	438	612	792	2
están	198	425	220	438	612	792	2
asociadas	223	425	263	438	612	792	2
con	267	425	283	438	612	792	2
incursiones	286	425	334	438	612	792	2
a	338	425	343	438	612	792	2
gran	347	425	365	438	612	792	2
escala	369	425	394	438	612	792	2
de	397	425	407	438	612	792	2
aire	411	425	426	438	612	792	2
frío	430	425	446	438	612	792	2
con	449	425	465	438	612	792	2
una	469	425	484	438	612	792	2
atmósfera	128	439	170	452	612	792	2
con	174	439	190	452	612	792	2
viento,	194	439	223	452	612	792	2
bien	227	439	245	452	612	792	2
mezclada	249	439	289	452	612	792	2
y	293	439	297	452	612	792	2
una	302	439	317	452	612	792	2
temperatura	321	439	373	452	612	792	2
que,	377	439	395	452	612	792	2
a	399	439	403	452	612	792	2
menudo,	407	439	445	452	612	792	2
está	449	439	466	452	612	792	2
por	470	439	485	452	612	792	2
debajo	128	453	156	466	612	792	2
de	160	453	170	466	612	792	2
cero,	174	453	195	466	612	792	2
incluso	199	453	229	466	612	792	2
durante	233	453	266	466	612	792	2
el	270	453	277	466	612	792	2
día.	281	453	296	466	612	792	2
Las	304	453	319	466	612	792	2
heladas	323	453	354	466	612	792	2
de	358	453	368	466	612	792	2
“radiación”	372	453	421	466	612	792	2
por	425	453	440	466	612	792	2
otro	444	453	462	466	612	792	2
lado	466	453	484	466	612	792	2
están	128	467	150	480	612	792	2
asociadas	156	467	196	480	612	792	2
con	203	467	219	480	612	792	2
el	226	467	233	480	612	792	2
enfriamiento	240	467	294	480	612	792	2
debido	301	467	330	480	612	792	2
a	337	467	342	480	612	792	2
la	349	467	356	480	612	792	2
pérdida	363	467	394	480	612	792	2
de	401	467	411	480	612	792	2
energía	418	467	449	480	612	792	2
por	455	467	470	480	612	792	2
el	477	467	484	480	612	792	2
intercambio	128	481	179	494	612	792	2
radiante	181	481	215	494	612	792	2
durante	218	481	250	494	612	792	2
las	253	481	264	494	612	792	2
noches	267	481	297	494	612	792	2
despejadas	300	481	345	494	612	792	2
y	348	481	352	494	612	792	2
en	355	481	365	494	612	792	2
calma,	368	481	395	494	612	792	2
y	398	481	402	494	612	792	2
con	405	481	421	494	612	792	2
inversiones	424	481	472	494	612	792	2
de	475	481	485	494	612	792	2
temperatura	128	495	179	508	612	792	2
[7,	182	495	192	508	612	792	2
8].	195	495	206	508	612	792	2
Por	147	515	163	528	612	792	2
otro	167	515	185	528	612	792	2
lado	189	515	207	528	612	792	2
hay	210	515	225	528	612	792	2
dos	229	515	244	528	612	792	2
subcategorías	248	515	305	528	612	792	2
de	309	515	319	528	612	792	2
heladas	322	515	354	528	612	792	2
de	357	515	367	528	612	792	2
radiación,	371	515	413	528	612	792	2
“helada	416	515	448	528	612	792	2
blanca”	452	515	484	528	612	792	2
ocurre	128	529	155	542	612	792	2
cuando	158	529	189	542	612	792	2
el	192	529	199	542	612	792	2
aire	202	529	217	542	612	792	2
está	220	529	237	542	612	792	2
húmedo	239	529	275	542	612	792	2
y	277	529	282	542	612	792	2
el	285	529	292	542	612	792	2
vapor	295	529	319	542	612	792	2
de	322	529	332	542	612	792	2
agua	335	529	354	542	612	792	2
se	357	529	366	542	612	792	2
deposita	369	529	404	542	612	792	2
sobre	407	529	431	542	612	792	2
la	434	529	441	542	612	792	2
superficie	443	529	484	542	612	792	2
de	128	543	138	556	612	792	2
las	142	543	153	556	612	792	2
plantas	158	543	188	556	612	792	2
y	192	543	197	556	612	792	2
forma	201	543	227	556	612	792	2
una	232	543	247	556	612	792	2
capa	252	543	271	556	612	792	2
blanca	275	543	303	556	612	792	2
de	307	543	317	556	612	792	2
hielo	322	543	343	556	612	792	2
que	347	543	363	556	612	792	2
se	367	543	376	556	612	792	2
denomina	381	543	423	556	612	792	2
normalmente	428	543	484	556	612	792	2
“escarcha”.	128	557	176	570	612	792	2
Alternativamente,	182	557	258	570	612	792	2
la	261	557	268	570	612	792	2
“helada	271	557	303	570	612	792	2
negra”	307	557	335	570	612	792	2
ocurre	338	557	366	570	612	792	2
cuando	369	557	400	570	612	792	2
el	403	557	410	570	612	792	2
aire	414	557	429	570	612	792	2
es	432	557	441	570	612	792	2
muy	444	557	462	570	612	792	2
seco	466	557	484	570	612	792	2
y	128	571	132	584	612	792	2
la	135	571	142	584	612	792	2
temperatura	145	571	197	584	612	792	2
es	200	571	208	584	612	792	2
menor	211	571	239	584	612	792	2
que	242	571	258	584	612	792	2
cuando	261	571	292	584	612	792	2
hay	295	571	310	584	612	792	2
helada	312	571	340	584	612	792	2
blanca	343	571	370	584	612	792	2
y	373	571	378	584	612	792	2
esta	381	571	397	584	612	792	2
cae	400	571	414	584	612	792	2
por	417	571	431	584	612	792	2
debajo	435	571	463	584	612	792	2
de	466	571	476	584	612	792	2
0	479	571	484	584	612	792	2
°C	128	585	139	598	612	792	2
y	144	585	148	598	612	792	2
no	153	585	164	598	612	792	2
se	169	585	178	598	612	792	2
forma	183	585	209	598	612	792	2
cristales	214	585	247	598	612	792	2
de	252	585	262	598	612	792	2
hielo	267	585	288	598	612	792	2
sobre	293	585	316	598	612	792	2
la	321	585	328	598	612	792	2
superficie	333	585	374	598	612	792	2
[9].	379	585	392	598	612	792	2
Las	397	585	412	598	612	792	2
heladas	417	585	448	598	612	792	2
blancas	453	585	484	598	612	792	2
normalmente	128	599	184	612	612	792	2
producen	187	599	228	612	612	792	2
menos	231	599	259	612	612	792	2
daño	262	599	283	612	612	792	2
que	286	599	301	612	612	792	2
las	304	599	315	612	612	792	2
heladas	317	599	349	612	612	792	2
negras.	351	599	381	612	612	792	2
Una	147	619	165	632	612	792	2
congelación	170	619	221	632	612	792	2
ocurre	226	619	253	632	612	792	2
cuando	258	619	290	632	612	792	2
el	295	619	302	632	612	792	2
agua	307	619	326	632	612	792	2
extracelular	331	619	380	632	612	792	2
dentro	385	619	413	632	612	792	2
de	418	619	428	632	612	792	2
la	433	619	440	632	612	792	2
planta	445	619	471	632	612	792	2
se	476	619	484	632	612	792	2
congela	128	633	160	646	612	792	2
(cambia	164	633	197	646	612	792	2
de	201	633	211	646	612	792	2
líquido	215	633	244	646	612	792	2
a	248	633	253	646	612	792	2
hielo).	257	633	283	646	612	792	2
Esto	287	633	307	646	612	792	2
puede	311	633	337	646	612	792	2
o	340	633	346	646	612	792	2
no	350	633	361	646	612	792	2
dañar	365	633	389	646	612	792	2
el	393	633	400	646	612	792	2
tejido	403	633	427	646	612	792	2
de	431	633	441	646	612	792	2
la	445	633	452	646	612	792	2
planta,	456	633	484	646	612	792	2
según	128	647	152	660	612	792	2
los	155	647	167	660	612	792	2
factores	171	647	204	660	612	792	2
de	208	647	218	660	612	792	2
tolerancia	221	647	262	660	612	792	2
(contenido	265	647	311	660	612	792	2
de	315	647	325	660	612	792	2
solutos	328	647	358	660	612	792	2
de	361	647	371	660	612	792	2
las	375	647	386	660	612	792	2
células).	389	647	423	660	612	792	2
Un	426	647	439	660	612	792	2
evento	442	647	471	660	612	792	2
de	474	647	484	660	612	792	2
helada	128	661	155	674	612	792	2
se	158	661	166	674	612	792	2
convierte	169	661	209	674	612	792	2
en	212	661	222	674	612	792	2
un	225	661	236	674	612	792	2
evento	239	661	268	674	612	792	2
de	271	661	281	674	612	792	2
congelación	284	661	334	674	612	792	2
cuando	337	661	369	674	612	792	2
se	372	661	380	674	612	792	2
forma	383	661	409	674	612	792	2
hielo	412	661	433	674	612	792	2
extracelular	436	661	485	674	612	792	2
dentro	128	675	156	688	612	792	2
de	160	675	170	688	612	792	2
las	174	675	185	688	612	792	2
plantas.	189	675	221	688	612	792	2
El	226	675	235	688	612	792	2
daño	239	675	261	688	612	792	2
por	265	675	280	688	612	792	2
congelación	284	675	334	688	612	792	2
ocurre	338	675	366	688	612	792	2
cuando	370	675	401	688	612	792	2
la	405	675	412	688	612	792	2
temperatura	416	675	468	688	612	792	2
del	472	675	484	688	612	792	2
188·	128	94	145	106	612	792	3
García	148	95	173	105	612	792	3
W.	175	95	186	105	612	792	3
et	188	95	195	105	612	792	3
al.	197	95	206	105	612	792	3
:	206	95	208	105	612	792	3
Escenarios	210	95	248	105	612	792	3
de	250	95	259	105	612	792	3
cambio	261	95	286	105	612	792	3
climático	289	95	320	105	612	792	3
y	322	95	326	105	612	792	3
sistematización	328	95	381	105	612	792	3
de	383	95	392	105	612	792	3
tecnologías	394	95	433	105	612	792	3
campesinas…	435	95	484	105	612	792	3
tejido	128	121	152	133	612	792	3
de	157	121	167	133	612	792	3
las	173	121	184	133	612	792	3
plantas	189	121	219	133	612	792	3
cae	225	121	238	133	612	792	3
por	244	121	259	133	612	792	3
debajo	264	121	293	133	612	792	3
de	298	121	308	133	612	792	3
un	314	121	325	133	612	792	3
valor	330	121	352	133	612	792	3
crítico	357	121	384	133	612	792	3
donde	390	121	416	133	612	792	3
hay	422	121	437	133	612	792	3
condición	442	121	484	133	612	792	3
fisiológica	128	135	171	147	612	792	3
irreversible	174	135	221	147	612	792	3
que	225	135	240	147	612	792	3
conduce	244	135	280	147	612	792	3
a	283	135	288	147	612	792	3
la	292	135	299	147	612	792	3
muerte	302	135	332	147	612	792	3
o	336	135	342	147	612	792	3
al	345	135	352	147	612	792	3
funcionamiento	356	135	423	147	612	792	3
incorrecto	427	135	471	147	612	792	3
de	474	135	484	147	612	792	3
las	128	149	139	161	612	792	3
células	143	149	171	161	612	792	3
de	175	149	185	161	612	792	3
las	189	149	200	161	612	792	3
plantas.	204	149	236	161	612	792	3
Esta	240	149	259	161	612	792	3
temperatura	263	149	315	161	612	792	3
que	319	149	334	161	612	792	3
produce	338	149	373	161	612	792	3
el	377	149	384	161	612	792	3
daño	388	149	409	161	612	792	3
de	413	149	424	161	612	792	3
los	428	149	440	161	612	792	3
tejidos	444	149	472	161	612	792	3
se	476	149	484	161	612	792	3
correlaciona	128	163	180	175	612	792	3
con	182	163	198	175	612	792	3
las	201	163	212	175	612	792	3
temperaturas	215	163	270	175	612	792	3
del	273	163	285	175	612	792	3
aire	288	163	303	175	612	792	3
denominadas	306	163	362	175	612	792	3
“temperaturas	365	163	425	175	612	792	3
críticas”.	428	163	465	175	612	792	3
El	147	183	157	195	612	792	3
daño	162	183	183	195	612	792	3
por	187	183	202	195	612	792	3
la	206	183	214	195	612	792	3
helada	218	183	245	195	612	792	3
se	249	183	258	195	612	792	3
da	262	183	272	195	612	792	3
cuando	277	183	308	195	612	792	3
se	312	183	321	195	612	792	3
forma	325	183	351	195	612	792	3
hielo	356	183	377	195	612	792	3
dentro	381	183	409	195	612	792	3
del	413	183	426	195	612	792	3
tejido	430	183	454	195	612	792	3
de	459	183	469	195	612	792	3
las	473	183	484	195	612	792	3
plantas,	128	197	160	209	612	792	3
dañando	165	197	201	209	612	792	3
sus	206	197	220	209	612	792	3
células.	224	197	255	209	612	792	3
Puede	259	197	286	209	612	792	3
ocurrir	290	197	320	209	612	792	3
en	324	197	334	209	612	792	3
las	339	197	350	209	612	792	3
plantas	355	197	385	209	612	792	3
anuales	389	197	420	209	612	792	3
(cultivos	425	197	461	209	612	792	3
para	466	197	484	209	612	792	3
ensilado	128	211	162	223	612	792	3
o	166	211	172	223	612	792	3
forrajes	176	211	208	223	612	792	3
de	212	211	222	223	612	792	3
gramíneas	226	211	268	223	612	792	3
y	272	211	277	223	612	792	3
leguminosas;	280	211	335	223	612	792	3
cereales;	339	211	374	223	612	792	3
cultivos	378	211	411	223	612	792	3
para	415	211	433	223	612	792	3
aceite	437	211	461	223	612	792	3
o	465	211	470	223	612	792	3
de	474	211	484	223	612	792	3
raíces;	128	225	154	237	612	792	3
hortícolas;	161	225	205	237	612	792	3
y	212	225	217	237	612	792	3
cultivos	224	225	257	237	612	792	3
ornamentales)	264	225	324	237	612	792	3
multi-anuales	330	225	387	237	612	792	3
y	394	225	399	237	612	792	3
perennes	406	225	444	237	612	792	3
(árboles	451	225	485	237	612	792	3
frutales	128	239	159	251	612	792	3
caducifolios	162	239	213	251	612	792	3
y	215	239	220	251	612	792	3
de	223	239	233	251	612	792	3
hoja	236	239	254	251	612	792	3
perenne).	256	239	296	251	612	792	3
El	147	259	157	271	612	792	3
“viento	160	259	192	271	612	792	3
de	195	259	205	271	612	792	3
pendiente”	208	259	255	271	612	792	3
indica	257	259	283	271	612	792	3
cómo	289	259	313	271	612	792	3
crece	316	259	338	271	612	792	3
en	341	259	351	271	612	792	3
altura,	354	259	380	271	612	792	3
a	383	259	388	271	612	792	3
medida	391	259	422	271	612	792	3
que	425	259	440	271	612	792	3
desciende	443	259	485	271	612	792	3
por	128	273	143	285	612	792	3
la	146	273	153	285	612	792	3
pendiente,	156	273	200	285	612	792	3
desde	203	273	227	285	612	792	3
el	231	273	238	285	612	792	3
comienzo	241	273	283	285	612	792	3
(cima)	286	273	312	285	612	792	3
hasta	315	273	337	285	612	792	3
la	340	273	347	285	612	792	3
finalización	350	273	399	285	612	792	3
de	402	273	412	285	612	792	3
la	415	273	422	285	612	792	3
misma	425	273	453	285	612	792	3
(valle),	457	273	485	285	612	792	3
pasando	128	287	163	299	612	792	3
de	167	287	177	299	612	792	3
una	180	287	196	299	612	792	3
altura	199	287	223	299	612	792	3
de	227	287	237	299	612	792	3
centímetros,	240	287	293	299	612	792	3
en	296	287	307	299	612	792	3
el	310	287	317	299	612	792	3
arranque	321	287	358	299	612	792	3
de	362	287	372	299	612	792	3
la	375	287	382	299	612	792	3
pendiente,	386	287	430	299	612	792	3
a	434	287	438	299	612	792	3
una	442	287	457	299	612	792	3
altura	461	287	485	299	612	792	3
de	128	301	138	313	612	792	3
casi	141	301	157	313	612	792	3
tres	161	301	176	313	612	792	3
metros	180	301	210	313	612	792	3
a	213	301	218	313	612	792	3
trescientos	222	301	267	313	612	792	3
metros	271	301	300	313	612	792	3
de	304	301	314	313	612	792	3
dicho	318	301	342	313	612	792	3
arranque.	346	301	385	313	612	792	3
La	389	301	400	313	612	792	3
consecuencia	403	301	460	313	612	792	3
de	463	301	473	313	612	792	3
la	477	301	484	313	612	792	3
estratificación	128	315	187	327	612	792	3
de	190	315	200	327	612	792	3
la	203	315	210	327	612	792	3
atmósfera	213	315	256	327	612	792	3
sobre	259	315	282	327	612	792	3
un	286	315	297	327	612	792	3
suelo	300	315	322	327	612	792	3
con	325	315	341	327	612	792	3
topografía	344	315	388	327	612	792	3
“con	391	315	412	327	612	792	3
pendiente”	415	315	462	327	612	792	3
es	466	315	474	327	612	792	3
el	477	315	485	327	612	792	3
desplazamiento	128	329	194	341	612	792	3
del	198	329	210	341	612	792	3
aire	215	329	230	341	612	792	3
frío	234	329	250	341	612	792	3
hacia	254	329	275	341	612	792	3
las	280	329	291	341	612	792	3
zonas	295	329	320	341	612	792	3
más	324	329	341	341	612	792	3
bajas	345	329	366	341	612	792	3
de	370	329	381	341	612	792	3
las	385	329	396	341	612	792	3
cuencas.	400	329	436	341	612	792	3
Y	440	329	447	341	612	792	3
el	452	329	459	341	612	792	3
daño	463	329	484	341	612	792	3
producido	128	343	172	355	612	792	3
por	175	343	189	355	612	792	3
las	192	343	203	355	612	792	3
heladas	206	343	237	355	612	792	3
es	240	343	249	355	612	792	3
mayor	252	343	279	355	612	792	3
en	282	343	292	355	612	792	3
las	295	343	306	355	612	792	3
zonas	309	343	333	355	612	792	3
bajas	336	343	357	355	612	792	3
del	360	343	373	355	612	792	3
terreno	375	343	406	355	612	792	3
(valles)	409	343	439	355	612	792	3
que	442	343	457	355	612	792	3
en	460	343	470	355	612	792	3
las	473	343	484	355	612	792	3
zonas	128	357	152	369	612	792	3
altas	155	357	173	369	612	792	3
(cimas)	176	357	207	369	612	792	3
(Figura	210	357	240	369	612	792	3
1:).	243	357	256	369	612	792	3
Figura	142	504	169	516	612	792	3
1:	172	504	180	516	612	792	3
Viento	184	504	212	516	612	792	3
de	215	504	226	516	612	792	3
pendiente	229	504	272	516	612	792	3
en	275	504	285	516	612	792	3
una	288	504	304	516	612	792	3
ladera	307	504	334	516	612	792	3
con	337	504	353	516	612	792	3
vegetación.	356	504	405	516	612	792	3
(Fuente:	408	504	443	516	612	792	3
SIS	446	504	459	516	612	792	3
Frost	142	518	164	530	612	792	3
Protection)	167	518	214	530	612	792	3
Las	147	549	162	562	612	792	3
hipótesis	165	549	203	562	612	792	3
para	205	549	224	562	612	792	3
explicar	226	549	259	562	612	792	3
el	262	549	269	562	612	792	3
daño	272	549	293	562	612	792	3
por	296	549	311	562	612	792	3
heladas	313	549	345	562	612	792	3
sobre	347	549	371	562	612	792	3
las	374	549	385	562	612	792	3
plantas	387	549	417	562	612	792	3
[10],	420	549	439	562	612	792	3
son:	442	549	459	562	612	792	3
	142	568	147	581	612	792	3
Hipótesis	160	569	205	582	612	792	3
de	211	569	222	582	612	792	3
Levitt	228	569	255	582	612	792	3
-	260	569	264	582	612	792	3
Disulfuro-sulfhidrilo:	270	569	368	582	612	792	3
Ocurre	374	569	404	582	612	792	3
oxidación	410	569	451	582	612	792	3
de	457	569	467	582	612	792	3
los	472	569	485	582	612	792	3
grupos	160	582	189	594	612	792	3
sulfhidrilos	194	582	241	594	612	792	3
en	246	582	256	594	612	792	3
las	261	582	272	594	612	792	3
moléculas	276	582	318	594	612	792	3
de	323	582	333	594	612	792	3
proteína	338	582	373	594	612	792	3
y	378	582	382	594	612	792	3
se	387	582	396	594	612	792	3
forman	400	582	432	594	612	792	3
uniones	436	582	470	594	612	792	3
de	474	582	484	594	612	792	3
disulfuro	160	594	198	606	612	792	3
entre	201	594	222	606	612	792	3
las	225	594	236	606	612	792	3
moléculas	239	594	281	606	612	792	3
de	284	594	294	606	612	792	3
proteína.	297	594	334	606	612	792	3
	142	612	147	626	612	792	3
Hipótesis	160	614	205	626	612	792	3
de	209	614	221	626	612	792	3
la	225	614	233	626	612	792	3
proteína	237	614	276	626	612	792	3
y	280	614	285	626	612	792	3
el	289	614	297	626	612	792	3
casco	301	614	327	626	612	792	3
de	331	614	343	626	612	792	3
agua:	347	614	372	626	612	792	3
La	377	614	387	626	612	792	3
alteración	391	614	433	626	612	792	3
se	437	614	445	626	612	792	3
produce	450	614	485	626	612	792	3
por	160	626	175	639	612	792	3
rotura	177	626	204	639	612	792	3
de	206	626	216	639	612	792	3
las	219	626	230	639	612	792	3
uniones	233	626	266	639	612	792	3
de	269	626	279	639	612	792	3
hidrógeno	282	626	325	639	612	792	3
entre	328	626	350	639	612	792	3
el	353	626	360	639	612	792	3
agua	362	626	382	639	612	792	3
y	384	626	389	639	612	792	3
las	392	626	403	639	612	792	3
proteínas.	405	626	447	639	612	792	3
	142	645	147	658	612	792	3
Hipótesis	160	646	205	659	612	792	3
de	208	646	219	659	612	792	3
Weiser	222	646	254	659	612	792	3
sobre	256	646	282	659	612	792	3
el	284	646	292	659	612	792	3
agua	295	646	318	659	612	792	3
vital:	321	646	343	659	612	792	3
Se	346	646	356	659	612	792	3
requiere	359	646	393	659	612	792	3
una	396	646	411	659	612	792	3
cantidad	414	646	450	659	612	792	3
mínima	452	646	485	659	612	792	3
de	160	659	170	671	612	792	3
agua	173	659	192	671	612	792	3
líquida	196	659	224	671	612	792	3
para	227	659	245	671	612	792	3
mantener	249	659	289	671	612	792	3
integridad	292	659	335	671	612	792	3
estructural	338	659	382	671	612	792	3
de	386	659	396	671	612	792	3
la	399	659	406	671	612	792	3
célula.	409	659	435	671	612	792	3
Durante	439	659	474	671	612	792	3
la	477	659	484	671	612	792	3
congelación	160	671	210	683	612	792	3
llega	215	671	234	683	612	792	3
un	239	671	250	683	612	792	3
punto	255	671	280	683	612	792	3
donde	285	671	312	683	612	792	3
la	317	671	324	683	612	792	3
formación	329	671	373	683	612	792	3
del	378	671	390	683	612	792	3
hielo	395	671	416	683	612	792	3
extracelular	421	671	469	683	612	792	3
ha	474	671	484	683	612	792	3
secado	160	683	189	696	612	792	3
demasiado	191	683	237	696	612	792	3
el	239	683	246	696	612	792	3
citoplasma.	249	683	297	696	612	792	3
A	128	94	133	105	612	792	4
CTA	133	96	146	105	612	792	4
N	148	94	154	105	612	792	4
OVA	154	96	168	105	612	792	4
;	168	94	170	105	612	792	4
Vol.	172	94	187	105	612	792	4
8,	190	94	198	105	612	792	4
Nº	200	94	209	105	612	792	4
2,	212	94	220	105	612	792	4
septiembre	222	94	266	105	612	792	4
2017,	268	94	291	105	612	792	4
ISSN	293	94	310	105	612	792	4
1683-0768	313	94	358	105	612	792	4
Artículos	392	94	426	105	612	792	4
Científicos	429	94	470	105	612	792	4
·	472	95	475	105	612	792	4
189	475	95	489	106	612	792	4
Las	147	121	162	133	612	792	4
pérdidas	166	121	201	133	612	792	4
en	205	121	215	133	612	792	4
los	218	121	230	133	612	792	4
cultivos	234	121	267	133	612	792	4
como	270	121	294	133	612	792	4
consecuencia	298	121	354	133	612	792	4
de	357	121	367	133	612	792	4
las	370	121	381	133	612	792	4
heladas	385	121	416	133	612	792	4
varían	419	121	445	133	612	792	4
entre	448	121	470	133	612	792	4
un	473	121	484	133	612	792	4
20	128	135	138	147	612	792	4
a	141	135	145	147	612	792	4
100%	148	135	173	147	612	792	4
dependiendo	176	135	231	147	612	792	4
de	234	135	244	147	612	792	4
la	247	135	254	147	612	792	4
intensidad	257	135	300	147	612	792	4
de	303	135	313	147	612	792	4
la	316	135	323	147	612	792	4
helada,	326	135	355	147	612	792	4
estado	358	135	386	147	612	792	4
de	389	135	399	147	612	792	4
desarrollo	402	135	444	147	612	792	4
y	447	135	452	147	612	792	4
tipo	454	135	471	147	612	792	4
de	474	135	484	147	612	792	4
cultivo.	128	149	159	161	612	792	4
El	163	149	173	161	612	792	4
año	176	149	192	161	612	792	4
2012,	196	149	219	161	612	792	4
en	223	149	233	161	612	792	4
los	237	149	249	161	612	792	4
municipios	253	149	300	161	612	792	4
de	304	149	314	161	612	792	4
Cliza,	317	149	341	161	612	792	4
Arbieto,	345	149	380	161	612	792	4
Tarata,	384	149	413	161	612	792	4
Punata,	417	149	449	161	612	792	4
Arani	453	149	476	161	612	792	4
y	480	149	485	161	612	792	4
Toco	128	163	150	175	612	792	4
del	153	163	166	175	612	792	4
Valle	169	163	190	175	612	792	4
Alto	193	163	212	175	612	792	4
de	215	163	225	175	612	792	4
Cochabamba,	228	163	287	175	612	792	4
se	290	163	299	175	612	792	4
produjeron	301	163	349	175	612	792	4
pérdidas	352	163	388	175	612	792	4
en	391	163	401	175	612	792	4
las	404	163	415	175	612	792	4
plantaciones	419	163	472	175	612	792	4
de	475	163	485	175	612	792	4
durazno	128	177	163	189	612	792	4
en	166	177	177	189	612	792	4
un	180	177	191	189	612	792	4
20%,	195	177	217	189	612	792	4
afectando	221	177	262	189	612	792	4
aproximadamente	266	177	342	189	612	792	4
450	346	177	361	189	612	792	4
hectáreas;	365	177	407	189	612	792	4
asimismo	410	177	451	189	612	792	4
el	454	177	462	189	612	792	4
70%	465	177	485	189	612	792	4
de	128	191	138	203	612	792	4
los	141	191	153	203	612	792	4
manzanales	157	191	205	203	612	792	4
plantados	209	191	250	203	612	792	4
de	253	191	263	203	612	792	4
manera	267	191	298	203	612	792	4
experimental	301	191	356	203	612	792	4
en	360	191	370	203	612	792	4
huertas	373	191	404	203	612	792	4
y	407	191	412	203	612	792	4
fincas	415	191	440	203	612	792	4
familiares	444	191	484	203	612	792	4
fueron	128	205	156	217	612	792	4
afectados	159	205	199	217	612	792	4
por	202	205	217	217	612	792	4
las	219	205	230	217	612	792	4
heladas.	233	205	267	217	612	792	4
Otros	269	205	295	217	612	792	4
cultivos	297	205	330	217	612	792	4
anuales	333	205	364	217	612	792	4
como	367	205	391	217	612	792	4
el	394	205	401	217	612	792	4
maíz	404	205	424	217	612	792	4
que	427	205	442	217	612	792	4
estaba	445	205	471	217	612	792	4
en	474	205	484	217	612	792	4
etapa	128	219	150	231	612	792	4
de	154	219	164	231	612	792	4
maduración,	167	219	220	231	612	792	4
quedaron	224	219	264	231	612	792	4
totalmente	268	219	313	231	612	792	4
destruidas	317	219	360	231	612	792	4
por	364	219	379	231	612	792	4
las	382	219	393	231	612	792	4
heladas	397	219	428	231	612	792	4
afectando	432	219	474	231	612	792	4
al	477	219	484	231	612	792	4
rededor	128	233	161	245	612	792	4
200	164	233	179	245	612	792	4
hectáreas;	182	233	224	245	612	792	4
el	226	233	233	245	612	792	4
cultivo	236	233	265	245	612	792	4
de	268	233	278	245	612	792	4
haba	281	233	301	245	612	792	4
en	304	233	314	245	612	792	4
plena	317	233	340	245	612	792	4
etapa	343	233	365	245	612	792	4
de	368	233	378	245	612	792	4
producción	381	233	429	245	612	792	4
fue	432	233	446	245	612	792	4
afectado	449	233	485	245	612	792	4
el	128	247	135	259	612	792	4
55%	139	247	158	259	612	792	4
en	163	247	173	259	612	792	4
20	177	247	187	259	612	792	4
hectáreas.	192	247	233	259	612	792	4
Se	238	247	248	259	612	792	4
estimaba	252	247	289	259	612	792	4
cosechar	293	247	330	259	612	792	4
algo	335	247	352	259	612	792	4
más	356	247	373	259	612	792	4
de	378	247	388	259	612	792	4
90	392	247	402	259	612	792	4
hectáreas	407	247	446	259	612	792	4
de	450	247	460	259	612	792	4
papa	464	247	485	259	612	792	4
Mishka	128	261	159	273	612	792	4
(siembra	162	261	199	273	612	792	4
de	203	261	213	273	612	792	4
invierno),	217	261	258	273	612	792	4
una	262	261	277	273	612	792	4
variedad	281	261	317	273	612	792	4
temprana	321	261	361	273	612	792	4
(Desiree),	365	261	406	273	612	792	4
pero	410	261	430	273	612	792	4
se	434	261	442	273	612	792	4
perdió	446	261	474	273	612	792	4
el	478	261	485	273	612	792	4
35%	128	275	147	287	612	792	4
de	150	275	160	287	612	792	4
la	163	275	170	287	612	792	4
producción.	172	275	223	287	612	792	4
A	147	295	155	307	612	792	4
nivel	158	295	178	307	612	792	4
mundial	181	295	215	307	612	792	4
y	218	295	223	307	612	792	4
local,	225	295	247	307	612	792	4
se	250	295	259	307	612	792	4
utiliza	262	295	287	307	612	792	4
un	290	295	301	307	612	792	4
amplio	304	295	333	307	612	792	4
rango	336	295	360	307	612	792	4
de	363	295	373	307	612	792	4
tecnologías	376	295	423	307	612	792	4
de	426	295	436	307	612	792	4
protección	439	295	485	307	612	792	4
contra	128	309	155	321	612	792	4
las	159	309	170	321	612	792	4
heladas,	174	309	208	321	612	792	4
desde	212	309	236	321	612	792	4
las	240	309	251	321	612	792	4
simples	256	309	287	321	612	792	4
hasta	292	309	313	321	612	792	4
las	318	309	329	321	612	792	4
más	333	309	350	321	612	792	4
sofisticadas.	354	309	405	321	612	792	4
Los	409	309	425	321	612	792	4
factores	429	309	463	321	612	792	4
más	467	309	484	321	612	792	4
determinantes	128	323	188	335	612	792	4
de	192	323	203	335	612	792	4
su	207	323	217	335	612	792	4
utilización	221	323	265	335	612	792	4
dependen	270	323	312	335	612	792	4
de	316	323	327	335	612	792	4
la	331	323	338	335	612	792	4
disponibilidad	343	323	403	335	612	792	4
local	408	323	427	335	612	792	4
y	432	323	437	335	612	792	4
del	442	323	454	335	612	792	4
costo.	459	323	484	335	612	792	4
Cada	128	337	149	349	612	792	4
método	153	337	186	349	612	792	4
de	190	337	200	349	612	792	4
protección	204	337	250	349	612	792	4
debe	254	337	274	349	612	792	4
considerarse	278	337	331	349	612	792	4
por	335	337	350	349	612	792	4
sus	354	337	368	349	612	792	4
propios	372	337	404	349	612	792	4
méritos	409	337	441	349	612	792	4
y	445	337	449	349	612	792	4
debería	453	337	484	349	612	792	4
realizarse	128	351	167	363	612	792	4
una	171	351	186	363	612	792	4
evaluación	191	351	236	363	612	792	4
económica	240	351	286	363	612	792	4
para	290	351	308	363	612	792	4
determinar	312	351	359	363	612	792	4
si	363	351	369	363	612	792	4
es	373	351	382	363	612	792	4
o	386	351	392	363	612	792	4
no	396	351	407	363	612	792	4
efectivo	411	351	445	363	612	792	4
desde	449	351	473	363	612	792	4
el	477	351	484	363	612	792	4
punto	128	365	153	377	612	792	4
de	157	365	167	377	612	792	4
vista	170	365	189	377	612	792	4
de	193	365	203	377	612	792	4
los	206	365	219	377	612	792	4
costos.	222	365	251	377	612	792	4
Naturalmente	255	365	314	377	612	792	4
esto	317	365	335	377	612	792	4
también	338	365	372	377	612	792	4
requiere	376	365	410	377	612	792	4
la	414	365	421	377	612	792	4
disponibilidad	424	365	484	377	612	792	4
de	128	379	138	391	612	792	4
datos	140	379	163	391	612	792	4
climáticos	166	379	209	391	612	792	4
y	211	379	216	391	612	792	4
disponer	219	379	256	391	612	792	4
de	258	379	269	391	612	792	4
ordenador	271	379	316	391	612	792	4
que	318	379	334	391	612	792	4
facilite	336	379	364	391	612	792	4
el	367	379	374	391	612	792	4
análisis	377	379	407	391	612	792	4
de	410	379	420	391	612	792	4
los	423	379	435	391	612	792	4
datos.	438	379	463	391	612	792	4
Para	147	399	166	411	612	792	4
determinar	171	399	217	411	612	792	4
el	222	399	229	411	612	792	4
impacto	234	399	269	411	612	792	4
del	273	399	286	411	612	792	4
cambio	291	399	322	411	612	792	4
climático	327	399	365	411	612	792	4
en	370	399	380	411	612	792	4
el	385	399	392	411	612	792	4
futuro,	397	399	427	411	612	792	4
es	431	399	440	411	612	792	4
necesario	445	399	484	411	612	792	4
tener	128	413	149	425	612	792	4
una	153	413	169	425	612	792	4
idea	172	413	189	425	612	792	4
de	193	413	203	425	612	792	4
las	207	413	218	425	612	792	4
concentraciones	221	413	290	425	612	792	4
de	294	413	304	425	612	792	4
gases	308	413	330	425	612	792	4
invernadero	334	413	385	425	612	792	4
y	388	413	393	425	612	792	4
otros	397	413	419	425	612	792	4
contaminantes	422	413	484	425	612	792	4
en	128	427	138	439	612	792	4
la	141	427	148	439	612	792	4
atmosfera	150	427	192	439	612	792	4
ante	195	427	213	439	612	792	4
los	216	427	228	439	612	792	4
cuales	231	427	256	439	612	792	4
el	259	427	266	439	612	792	4
clima	269	427	291	439	612	792	4
es	294	427	303	439	612	792	4
sensible	305	427	339	439	612	792	4
en	342	427	352	439	612	792	4
los	355	427	367	439	612	792	4
años	369	427	389	439	612	792	4
futuros	392	427	423	439	612	792	4
[3].	426	427	439	439	612	792	4
Los	147	447	163	459	612	792	4
modelos	167	447	203	459	612	792	4
de	207	447	217	459	612	792	4
clima	221	447	244	459	612	792	4
son	247	447	263	459	612	792	4
una	266	447	282	459	612	792	4
importante	286	447	333	459	612	792	4
herramienta	336	447	387	459	612	792	4
para	391	447	409	459	612	792	4
el	413	447	420	459	612	792	4
estudio	424	447	455	459	612	792	4
de	458	447	469	459	612	792	4
los	472	447	484	459	612	792	4
posibles	128	461	162	473	612	792	4
escenarios	166	461	210	473	612	792	4
climáticos	214	461	256	473	612	792	4
[1].	260	461	274	473	612	792	4
En	278	461	290	473	612	792	4
Bolivia,	294	461	326	473	612	792	4
el	330	461	337	473	612	792	4
Ministerio	341	461	385	473	612	792	4
de	389	461	399	473	612	792	4
Medio	403	461	430	473	612	792	4
Ambiente	434	461	476	473	612	792	4
y	480	461	484	473	612	792	4
Agua	128	475	150	487	612	792	4
junto	155	475	177	487	612	792	4
con	182	475	198	487	612	792	4
el	208	475	215	487	612	792	4
Banco	220	475	247	487	612	792	4
Interamericano	252	475	318	487	612	792	4
de	323	475	333	487	612	792	4
Desarrollo,	338	475	385	487	612	792	4
Banco	395	475	422	487	612	792	4
Mundial	427	475	463	487	612	792	4
y	468	475	472	487	612	792	4
la	477	475	484	487	612	792	4
Universidad	128	489	179	501	612	792	4
de	182	489	192	501	612	792	4
Nebraska	196	489	236	501	612	792	4
en	239	489	250	501	612	792	4
el	253	489	260	501	612	792	4
marco	263	489	290	501	612	792	4
del	294	489	306	501	612	792	4
Programa	309	489	351	501	612	792	4
Piloto	354	489	380	501	612	792	4
de	383	489	393	501	612	792	4
Resiliencia	396	489	441	501	612	792	4
Climática	445	489	485	501	612	792	4
(PPCR),	128	503	163	515	612	792	4
desarrollaron	171	503	227	515	612	792	4
el	234	503	242	515	612	792	4
proyecto	249	503	287	515	612	792	4
“Generación	295	503	350	515	612	792	4
y	357	503	362	515	612	792	4
evaluación	370	503	415	515	612	792	4
de	423	503	433	515	612	792	4
escenarios	441	503	484	515	612	792	4
climáticos”.	128	517	178	529	612	792	4
El	183	517	193	529	612	792	4
mismo	198	517	227	529	612	792	4
contó	233	517	258	529	612	792	4
con	263	517	279	529	612	792	4
un	284	517	295	529	612	792	4
estudio	301	517	332	529	612	792	4
de	337	517	348	529	612	792	4
alta	353	517	368	529	612	792	4
resolución	373	517	417	529	612	792	4
y	423	517	428	529	612	792	4
un	433	517	444	529	612	792	4
enfoque	450	517	484	529	612	792	4
Bayesiano,	128	531	173	543	612	792	4
incorporando	176	531	234	543	612	792	4
tendencias	237	531	282	543	612	792	4
históricas	285	531	325	543	612	792	4
climáticas	329	531	370	543	612	792	4
de	373	531	384	543	612	792	4
Bolivia	387	531	416	543	612	792	4
para	420	531	438	543	612	792	4
ajustar	441	531	469	543	612	792	4
los	472	531	484	543	612	792	4
modelos.	128	545	166	557	612	792	4
En	169	545	182	557	612	792	4
dicho	185	545	209	557	612	792	4
estudio	212	545	243	557	612	792	4
se	246	545	255	557	612	792	4
han	258	545	274	557	612	792	4
realizado	277	545	315	557	612	792	4
una	318	545	333	557	612	792	4
serie	336	545	356	557	612	792	4
de	359	545	369	557	612	792	4
simulaciones	372	545	426	557	612	792	4
dinámicas	429	545	471	557	612	792	4
de	474	545	485	557	612	792	4
alta	128	559	142	571	612	792	4
resolución	146	559	190	571	612	792	4
(4	193	559	202	571	612	792	4
km)	205	559	222	571	612	792	4
del	225	559	238	571	612	792	4
cambio	241	559	273	571	612	792	4
climático	276	559	315	571	612	792	4
futuro	318	559	345	571	612	792	4
entre	349	559	370	571	612	792	4
el	374	559	381	571	612	792	4
presente	384	559	420	571	612	792	4
y	424	559	428	571	612	792	4
el	432	559	439	571	612	792	4
2070	442	559	463	571	612	792	4
para	466	559	484	571	612	792	4
Bolivia	128	573	157	585	612	792	4
[11].	160	573	179	585	612	792	4
Actualmente,	147	593	204	605	612	792	4
la	210	593	217	605	612	792	4
plataforma	223	593	269	605	612	792	4
consta	275	593	302	605	612	792	4
de	308	593	318	605	612	792	4
tres	324	593	339	605	612	792	4
modelos	345	593	382	605	612	792	4
en	388	593	398	605	612	792	4
los	404	593	416	605	612	792	4
cuales	422	593	447	605	612	792	4
pueden	453	593	484	605	612	792	4
realizarse	128	607	167	619	612	792	4
las	171	607	182	619	612	792	4
simulaciones	186	607	241	619	612	792	4
de	245	607	255	619	612	792	4
una	259	607	275	619	612	792	4
gran	279	607	298	619	612	792	4
variedad	302	607	338	619	612	792	4
de	342	607	353	619	612	792	4
parámetros	357	607	405	619	612	792	4
climatológicos	409	607	470	619	612	792	4
en	474	607	484	619	612	792	4
alta	128	621	142	633	612	792	4
resolución	145	621	189	633	612	792	4
para	192	621	210	633	612	792	4
Bolivia	213	621	242	633	612	792	4
[11].	245	621	264	633	612	792	4
Modelo	147	641	180	653	612	792	4
CCSM4-NCAR	183	641	250	653	612	792	4
Community	253	641	296	653	612	792	4
Climate	298	641	327	653	612	792	4
System	330	641	355	653	612	792	4
Model	358	641	381	653	612	792	4
v.4	384	641	397	653	612	792	4
(EEUU)	399	641	436	653	612	792	4
Modelo	147	661	180	673	612	792	4
MPI	183	661	202	673	612	792	4
–	205	661	211	673	612	792	4
Max	213	661	232	673	612	792	4
Planck	235	661	261	673	612	792	4
Institute	264	661	294	673	612	792	4
ECHAM	297	661	337	673	612	792	4
model	340	661	361	673	612	792	4
(Alemania)	364	661	410	673	612	792	4
Modelo	147	681	180	693	612	792	4
MIROC	183	681	219	693	612	792	4
–	222	681	227	693	612	792	4
Model	230	681	253	693	612	792	4
for	256	681	265	693	612	792	4
Interdisciplinary	268	681	327	693	612	792	4
Research	329	681	361	693	612	792	4
on	364	681	373	693	612	792	4
Climate	375	681	405	693	612	792	4
(Japón)	407	681	439	693	612	792	4
190·	128	94	145	106	612	792	5
García	148	95	173	105	612	792	5
W.	175	95	186	105	612	792	5
et	188	95	195	105	612	792	5
al.	197	95	206	105	612	792	5
:	206	95	208	105	612	792	5
Escenarios	210	95	248	105	612	792	5
de	250	95	259	105	612	792	5
cambio	261	95	286	105	612	792	5
climático	289	95	320	105	612	792	5
y	322	95	326	105	612	792	5
sistematización	328	95	381	105	612	792	5
de	383	95	392	105	612	792	5
tecnologías	394	95	433	105	612	792	5
campesinas…	435	95	484	105	612	792	5
Asimismo,	147	121	193	133	612	792	5
el	196	121	203	133	612	792	5
Panel	206	121	229	133	612	792	5
Intergubernamental	232	121	316	133	612	792	5
de	319	121	329	133	612	792	5
Cambio	332	121	366	133	612	792	5
Climático	369	121	409	133	612	792	5
(IPCC)	412	121	443	133	612	792	5
plantea	446	121	476	133	612	792	5
4	479	121	484	133	612	792	5
escenarios	128	135	171	147	612	792	5
asumiendo	175	135	221	147	612	792	5
diferentes	225	135	266	147	612	792	5
niveles	270	135	299	147	612	792	5
de	303	135	313	147	612	792	5
esfuerzo	316	135	352	147	612	792	5
de	356	135	366	147	612	792	5
reducción	369	135	412	147	612	792	5
de	415	135	425	147	612	792	5
emisiones	429	135	471	147	612	792	5
de	474	135	484	147	612	792	5
Gases	128	149	153	161	612	792	5
de	156	149	166	161	612	792	5
Efecto	169	149	198	161	612	792	5
Invernadero	201	149	253	161	612	792	5
(GEI)	256	149	282	161	612	792	5
a	285	149	289	161	612	792	5
nivel	292	149	313	161	612	792	5
global.	315	149	344	161	612	792	5
En	346	149	359	161	612	792	5
cada	362	149	381	161	612	792	5
uno	384	149	401	161	612	792	5
de	403	149	414	161	612	792	5
estos	416	149	438	161	612	792	5
escenarios	441	149	485	161	612	792	5
se	128	163	136	175	612	792	5
tendría	139	163	169	175	612	792	5
diferentes	171	163	213	175	612	792	5
impactos	216	163	254	175	612	792	5
del	257	163	270	175	612	792	5
cambio	273	163	304	175	612	792	5
climático.	307	163	348	175	612	792	5
RCP	147	183	167	195	612	792	5
2.6	174	183	187	195	612	792	5
Escenario	194	183	230	195	612	792	5
de	237	183	245	195	612	792	5
declinación:	252	183	293	195	612	792	5
Asume	300	183	330	195	612	792	5
una	337	183	353	195	612	792	5
reducción	359	183	402	195	612	792	5
sustancial	409	183	449	195	612	792	5
de	456	183	467	195	612	792	5
las	474	183	484	195	612	792	5
emisiones	128	197	170	209	612	792	5
de	173	197	183	209	612	792	5
GEI	187	197	207	209	612	792	5
a	210	197	215	209	612	792	5
lo	219	197	227	209	612	792	5
largo	230	197	251	209	612	792	5
del	255	197	268	209	612	792	5
tiempo	271	197	302	209	612	792	5
para	305	197	323	209	612	792	5
lograr	327	197	352	209	612	792	5
su	356	197	365	209	612	792	5
forzamiento	369	197	421	209	612	792	5
radiativo	424	197	462	209	612	792	5
llega	465	197	484	209	612	792	5
primero	128	211	162	223	612	792	5
a	166	211	170	223	612	792	5
3.1	174	211	187	223	612	792	5
W/m	191	211	215	223	612	792	5
2	215	212	218	219	612	792	5
en	222	211	232	223	612	792	5
2050	236	211	257	223	612	792	5
y	261	211	265	223	612	792	5
2.6	269	211	282	223	612	792	5
para	286	211	304	223	612	792	5
2100.	308	211	331	223	612	792	5
La	335	211	346	223	612	792	5
temperatura	350	211	401	223	612	792	5
probablemente	405	211	469	223	612	792	5
no	473	211	485	223	612	792	5
excede	128	225	156	237	612	792	5
los	159	225	171	237	612	792	5
2°C.	174	225	193	237	612	792	5
RCP	147	245	167	257	612	792	5
4.5	170	245	183	257	612	792	5
Escenario	186	245	221	257	612	792	5
de	224	245	232	257	612	792	5
estabilización:	235	245	286	257	612	792	5
El	289	245	298	257	612	792	5
forzamiento	301	245	353	257	612	792	5
radiativo	356	245	393	257	612	792	5
se	396	245	405	257	612	792	5
estabiliza	408	245	446	257	612	792	5
un	449	245	460	257	612	792	5
poco	463	245	484	257	612	792	5
luego	128	259	151	271	612	792	5
del	153	259	166	271	612	792	5
2100.	169	259	192	271	612	792	5
La	195	259	205	271	612	792	5
temperatura	208	259	259	271	612	792	5
muy	262	259	281	271	612	792	5
probablemente	283	259	348	271	612	792	5
excede	350	259	379	271	612	792	5
los	382	259	394	271	612	792	5
2°C.	397	259	416	271	612	792	5
RCP	147	279	167	291	612	792	5
6.0:	172	279	187	291	612	792	5
Escenario	192	279	228	291	612	792	5
de	233	279	241	291	612	792	5
estabilización:	246	279	297	291	612	792	5
El	302	279	312	291	612	792	5
forzamiento	317	279	369	291	612	792	5
radiativo	374	279	411	291	612	792	5
se	416	279	425	291	612	792	5
estabiliza	430	279	469	291	612	792	5
un	474	279	485	291	612	792	5
poco	128	293	149	305	612	792	5
luego	152	293	175	305	612	792	5
del	179	293	191	305	612	792	5
2100.	194	293	217	305	612	792	5
Sin	221	293	234	305	612	792	5
forzamiento	237	293	289	305	612	792	5
gracias	292	293	321	305	612	792	5
a	324	293	329	305	612	792	5
la	332	293	339	305	612	792	5
aplicación	342	293	385	305	612	792	5
de	388	293	398	305	612	792	5
varias	401	293	426	305	612	792	5
tecnologías	429	293	476	305	612	792	5
y	480	293	484	305	612	792	5
estrategias	128	307	171	319	612	792	5
de	174	307	184	319	612	792	5
reducción	187	307	229	319	612	792	5
de	232	307	242	319	612	792	5
GEI.	244	307	266	319	612	792	5
La	269	307	280	319	612	792	5
temperatura	283	307	334	319	612	792	5
probablemente	337	307	401	319	612	792	5
excede	404	307	433	319	612	792	5
los	435	307	447	319	612	792	5
2°C.	450	307	469	319	612	792	5
RCP	147	327	167	339	612	792	5
8.5	173	327	186	339	612	792	5
Incremento	191	327	241	339	612	792	5
de	247	327	257	339	612	792	5
las	262	327	273	339	612	792	5
emisiones	279	327	321	339	612	792	5
de	326	327	336	339	612	792	5
GEI	342	327	361	339	612	792	5
a	367	327	372	339	612	792	5
lo	377	327	385	339	612	792	5
largo	391	327	412	339	612	792	5
del	417	327	430	339	612	792	5
tiempo:	436	327	468	339	612	792	5
La	474	327	485	339	612	792	5
temperatura	128	341	179	353	612	792	5
probablemente	182	341	246	353	612	792	5
no	249	341	260	353	612	792	5
excede	263	341	291	353	612	792	5
los	294	341	306	353	612	792	5
4ºC.	309	341	327	353	612	792	5
Bajo	128	371	147	383	612	792	5
estas	152	371	173	383	612	792	5
consideraciones	178	371	246	383	612	792	5
del	251	371	263	383	612	792	5
riesgo	269	371	294	383	612	792	5
de	300	371	310	383	612	792	5
heladas	315	371	346	383	612	792	5
y	352	371	356	383	612	792	5
su	362	371	371	383	612	792	5
efecto	376	371	402	383	612	792	5
en	408	371	418	383	612	792	5
la	423	371	430	383	612	792	5
producción	436	371	484	383	612	792	5
agrícola	128	383	160	396	612	792	5
en	164	383	174	396	612	792	5
los	178	383	190	396	612	792	5
Municipios	194	383	242	396	612	792	5
de	246	383	256	396	612	792	5
Aiquile,	260	383	292	396	612	792	5
Tiraque	296	383	329	396	612	792	5
y	333	383	337	396	612	792	5
San	341	383	357	396	612	792	5
Benito,	360	383	391	396	612	792	5
del	395	383	408	396	612	792	5
departamento	412	383	471	396	612	792	5
de	475	383	485	396	612	792	5
Cochabamba,	128	396	186	408	612	792	5
Bolivia,	189	396	221	408	612	792	5
el	225	396	232	408	612	792	5
presente	235	396	271	408	612	792	5
estudio,	275	396	308	408	612	792	5
en	311	396	322	408	612	792	5
el	325	396	332	408	612	792	5
marco	335	396	362	408	612	792	5
del	366	396	378	408	612	792	5
diálogo	382	396	413	408	612	792	5
de	416	396	426	408	612	792	5
saberes	430	396	461	408	612	792	5
tiene	464	396	485	408	612	792	5
por	128	408	143	421	612	792	5
objetivo	148	408	183	421	612	792	5
analizar	188	408	221	421	612	792	5
las	226	408	237	421	612	792	5
tecnologías	243	408	290	421	612	792	5
y	296	408	300	421	612	792	5
prácticas	306	408	343	421	612	792	5
campesinas	348	408	397	421	612	792	5
e	402	408	407	421	612	792	5
las	412	408	423	421	612	792	5
innovaciones	429	408	485	421	612	792	5
tecnológicas	128	421	180	433	612	792	5
para	183	421	201	433	612	792	5
hacer	204	421	227	433	612	792	5
frente	229	421	254	433	612	792	5
a	257	421	262	433	612	792	5
las	264	421	275	433	612	792	5
heladas.	278	421	312	433	612	792	5
2.	128	451	137	466	612	792	5
Metodología	146	451	215	466	612	792	5
a)	142	472	151	484	612	792	5
Estrategia	160	472	208	484	612	792	5
de	214	472	225	484	612	792	5
reducción	231	472	278	484	612	792	5
de	284	472	295	484	612	792	5
riesgos	301	472	335	484	612	792	5
de	341	472	352	484	612	792	5
desastres	358	472	401	484	612	792	5
y	407	472	412	484	612	792	5
adaptación	419	472	470	484	612	792	5
al	476	472	484	484	612	792	5
cambio	160	484	194	496	612	792	5
climático:	199	484	245	496	612	792	5
Con	250	484	268	496	612	792	5
base	273	484	291	496	612	792	5
en	296	484	306	496	612	792	5
acciones	311	484	347	496	612	792	5
de	352	484	362	496	612	792	5
participación	366	484	421	496	612	792	5
por	426	484	441	496	612	792	5
parte	446	484	467	496	612	792	5
del	472	484	485	496	612	792	5
estado	160	496	187	509	612	792	5
y	192	496	196	509	612	792	5
acciones	200	496	236	509	612	792	5
de	241	496	251	509	612	792	5
la	255	496	262	509	612	792	5
comunidad	266	496	314	509	612	792	5
se	318	496	327	509	612	792	5
hace	331	496	351	509	612	792	5
un	355	496	366	509	612	792	5
análisis	370	496	400	509	612	792	5
de	405	496	415	509	612	792	5
la	419	496	426	509	612	792	5
estrategia	430	496	470	509	612	792	5
de	474	496	484	509	612	792	5
intervención	160	509	213	521	612	792	5
para	216	509	234	521	612	792	5
la	237	509	244	521	612	792	5
reducción	246	509	289	521	612	792	5
de	291	509	301	521	612	792	5
riesgos	304	509	334	521	612	792	5
de	336	509	346	521	612	792	5
las	349	509	360	521	612	792	5
heladas.	363	509	397	521	612	792	5
b)	142	527	152	539	612	792	5
Frecuencia	160	527	212	539	612	792	5
de	214	527	226	539	612	792	5
heladas:	229	527	267	539	612	792	5
El	270	527	279	539	612	792	5
análisis	282	527	312	539	612	792	5
de	315	527	325	539	612	792	5
la	328	527	335	539	612	792	5
frecuencia	338	527	382	539	612	792	5
de	385	527	395	539	612	792	5
heladas	397	527	429	539	612	792	5
se	432	527	440	539	612	792	5
realizó	443	527	471	539	612	792	5
en	474	527	484	539	612	792	5
base	160	539	178	552	612	792	5
a	183	539	187	552	612	792	5
los	191	539	203	552	612	792	5
datos	207	539	230	552	612	792	5
del	234	539	247	552	612	792	5
historial	251	539	285	552	612	792	5
climático	289	539	328	552	612	792	5
(periodo	332	539	368	552	612	792	5
1955	372	539	393	552	612	792	5
a	397	539	402	552	612	792	5
2010)	406	539	430	552	612	792	5
del	434	539	447	552	612	792	5
Servicio	451	539	484	552	612	792	5
Nacional	160	552	198	564	612	792	5
de	201	552	211	564	612	792	5
Meteorología	214	552	270	564	612	792	5
e	273	552	277	564	612	792	5
Hidrología	280	552	326	564	612	792	5
(SENAMHI).	329	552	387	564	612	792	5
c)	142	570	151	583	612	792	5
Escenarios	160	570	211	583	612	792	5
de	217	570	228	583	612	792	5
cambio	234	570	268	583	612	792	5
climático	274	570	317	583	612	792	5
y	322	570	328	583	612	792	5
heladas:	333	570	371	583	612	792	5
Para	377	570	396	583	612	792	5
la	401	570	408	583	612	792	5
construcción	414	570	469	583	612	792	5
de	475	570	485	583	612	792	5
escenarios	160	583	203	595	612	792	5
de	212	583	222	595	612	792	5
heladas,	230	583	264	595	612	792	5
se	272	583	281	595	612	792	5
empleó	289	583	320	595	612	792	5
el	329	583	336	595	612	792	5
Modelo	344	583	377	595	612	792	5
MIROC	386	583	421	595	612	792	5
–	430	583	435	595	612	792	5
Model	444	583	467	595	612	792	5
for	475	583	485	595	612	792	5
Interdisciplinary	160	595	219	607	612	792	5
Research	222	595	254	607	612	792	5
on	257	595	265	607	612	792	5
Climate	268	595	297	607	612	792	5
(Japón)	301	595	332	607	612	792	5
debido	335	595	364	607	612	792	5
a	368	595	372	607	612	792	5
que	375	595	391	607	612	792	5
presenta	394	595	429	607	612	792	5
mejor	432	595	457	607	612	792	5
ajuste	460	595	485	607	612	792	5
y	160	607	164	620	612	792	5
correlación	169	607	216	620	612	792	5
con	221	607	237	620	612	792	5
los	241	607	253	620	612	792	5
datos	258	607	281	620	612	792	5
observados	285	607	334	620	612	792	5
en	338	607	349	620	612	792	5
el	353	607	360	620	612	792	5
pasado,	365	607	397	620	612	792	5
para	402	607	420	620	612	792	5
proyectar	425	607	465	620	612	792	5
una	469	607	485	620	612	792	5
simulación	160	620	206	632	612	792	5
en	209	620	219	632	612	792	5
el	222	620	229	632	612	792	5
periodo	232	620	265	632	612	792	5
2015-2066.	268	620	315	632	612	792	5
Se	318	620	328	632	612	792	5
tomaron	331	620	368	632	612	792	5
en	371	620	381	632	612	792	5
cuenta	384	620	412	632	612	792	5
las	415	620	426	632	612	792	5
temperaturas	429	620	484	632	612	792	5
mínimas	160	632	196	645	612	792	5
de	199	632	209	645	612	792	5
los	212	632	224	645	612	792	5
meses	227	632	253	645	612	792	5
de	256	632	266	645	612	792	5
Junio	269	632	292	645	612	792	5
y	295	632	300	645	612	792	5
Julio,	303	632	325	645	612	792	5
donde	328	632	355	645	612	792	5
las	358	632	369	645	612	792	5
bajas	372	632	393	645	612	792	5
de	396	632	406	645	612	792	5
temperatura	409	632	461	645	612	792	5
en	464	632	474	645	612	792	5
el	477	632	484	645	612	792	5
año	160	644	175	657	612	792	5
son	178	644	194	657	612	792	5
mayores.	196	644	234	657	612	792	5
Existen	147	664	180	677	612	792	5
diversos	184	664	219	677	612	792	5
tipos	224	664	245	677	612	792	5
de	249	664	259	677	612	792	5
escenarios	264	664	307	677	612	792	5
propuestos	312	664	359	677	612	792	5
para	363	664	382	677	612	792	5
esta	386	664	402	677	612	792	5
tarea.	407	664	430	677	612	792	5
Uno	434	664	453	677	612	792	5
de	458	664	468	677	612	792	5
los	472	664	484	677	612	792	5
más	128	678	145	691	612	792	5
usados	149	678	178	691	612	792	5
son	182	678	198	691	612	792	5
los	202	678	214	691	612	792	5
escenarios	218	678	262	691	612	792	5
“Caminos	267	678	309	691	612	792	5
de	314	678	324	691	612	792	5
concentración	328	678	388	691	612	792	5
representativa”	393	678	457	691	612	792	5
(RCP	461	678	484	691	612	792	5
A	128	94	133	105	612	792	6
CTA	133	96	146	105	612	792	6
N	148	94	154	105	612	792	6
OVA	154	96	168	105	612	792	6
;	168	94	170	105	612	792	6
Vol.	172	94	187	105	612	792	6
8,	190	94	198	105	612	792	6
Nº	200	94	209	105	612	792	6
2,	212	94	220	105	612	792	6
septiembre	222	94	266	105	612	792	6
2017,	268	94	291	105	612	792	6
ISSN	293	94	310	105	612	792	6
1683-0768	313	94	358	105	612	792	6
Artículos	392	94	426	105	612	792	6
Científicos	429	94	470	105	612	792	6
·	472	95	475	105	612	792	6
191	475	95	489	106	612	792	6
por	128	121	143	133	612	792	6
sus	148	121	161	133	612	792	6
siglas	166	121	189	133	612	792	6
en	194	121	204	133	612	792	6
ingles),	209	121	239	133	612	792	6
basados	244	121	278	133	612	792	6
en	283	121	293	133	612	792	6
la	299	121	306	133	612	792	6
asunción	311	121	349	133	612	792	6
de	354	121	364	133	612	792	6
factores	369	121	403	133	612	792	6
económicos	408	121	459	133	612	792	6
y	464	121	469	133	612	792	6
de	474	121	484	133	612	792	6
crecimiento	128	135	178	147	612	792	6
poblacional.	180	135	232	147	612	792	6
Los	235	135	250	147	612	792	6
RCP	253	135	273	147	612	792	6
disponibles	276	135	324	147	612	792	6
son:	327	135	345	147	612	792	6
	142	153	147	166	612	792	6
RCP	160	155	180	167	612	792	6
2.6	183	155	195	167	612	792	6
	142	173	147	186	612	792	6
RCP	160	175	180	187	612	792	6
4.5	183	175	195	187	612	792	6
	142	193	147	206	612	792	6
RCP	160	195	180	207	612	792	6
8.5	183	195	195	207	612	792	6
RCP	147	214	167	227	612	792	6
2.6	170	214	183	227	612	792	6
se	186	214	195	227	612	792	6
considera	197	214	238	227	612	792	6
el	241	214	248	227	612	792	6
efecto	251	214	277	227	612	792	6
menos	280	214	308	227	612	792	6
crítico,	311	214	340	227	612	792	6
4.5	343	214	356	227	612	792	6
moderado	359	214	402	227	612	792	6
y	405	214	410	227	612	792	6
8.5	413	214	425	227	612	792	6
el	428	214	435	227	612	792	6
efecto	438	214	465	227	612	792	6
más	467	214	484	227	612	792	6
crítico.	128	228	157	241	612	792	6
Para	160	228	179	241	612	792	6
este	182	228	198	241	612	792	6
estudio	202	228	233	241	612	792	6
se	236	228	244	241	612	792	6
analizará	247	228	284	241	612	792	6
los	288	228	300	241	612	792	6
escenarios	303	228	347	241	612	792	6
RCP	350	228	370	241	612	792	6
de	373	228	383	241	612	792	6
2.6	386	228	399	241	612	792	6
y	402	228	407	241	612	792	6
8.5,	410	228	425	241	612	792	6
debido	429	228	458	241	612	792	6
a	461	228	466	241	612	792	6
que	469	228	484	241	612	792	6
RCP	128	243	148	255	612	792	6
4.5	150	243	163	255	612	792	6
no	166	243	177	255	612	792	6
presenta	180	243	216	255	612	792	6
cambios	218	243	254	255	612	792	6
significativos	256	243	312	255	612	792	6
con	314	243	330	255	612	792	6
RCP	333	243	353	255	612	792	6
2.6.	356	243	371	255	612	792	6
d)	142	261	152	273	612	792	6
Medidas	160	261	200	273	612	792	6
de	207	261	219	273	612	792	6
reducción	226	261	272	273	612	792	6
de	279	261	290	273	612	792	6
riesgos	298	261	331	273	612	792	6
de	338	261	349	273	612	792	6
heladas:	356	261	394	273	612	792	6
Para	402	261	421	273	612	792	6
sintetizar	428	261	466	273	612	792	6
las	474	261	485	273	612	792	6
percepciones	160	273	215	286	612	792	6
locales,	221	273	251	286	612	792	6
prácticas	257	273	294	286	612	792	6
y	299	273	303	286	612	792	6
tecnologías	309	273	356	286	612	792	6
campesinas	362	273	410	286	612	792	6
para	415	273	433	286	612	792	6
mitigar	438	273	468	286	612	792	6
las	473	273	484	286	612	792	6
heladas	160	286	191	298	612	792	6
en	194	286	204	298	612	792	6
las	208	286	219	298	612	792	6
alturas	222	286	250	298	612	792	6
y	253	286	258	298	612	792	6
valles,	261	286	287	298	612	792	6
se	290	286	299	298	612	792	6
realizaron	302	286	344	298	612	792	6
visitas	347	286	373	298	612	792	6
a	376	286	381	298	612	792	6
parcelas	384	286	418	298	612	792	6
productivas	421	286	471	298	612	792	6
en	474	286	484	298	612	792	6
campo	160	298	189	311	612	792	6
y	197	298	202	311	612	792	6
entrevistas	210	298	255	311	612	792	6
a	264	298	268	311	612	792	6
informantes	277	298	328	311	612	792	6
clave	337	298	358	311	612	792	6
(dirigentes	367	298	411	311	612	792	6
y	420	298	425	311	612	792	6
productores	433	298	484	311	612	792	6
reconocidos	160	310	212	323	612	792	6
por	215	310	230	323	612	792	6
la	233	310	240	323	612	792	6
comunidad)	243	310	294	323	612	792	6
en	297	310	307	323	612	792	6
tres	311	310	326	323	612	792	6
cuencas	329	310	363	323	612	792	6
de	366	310	376	323	612	792	6
Cochabamba	379	310	435	323	612	792	6
(Tapera	438	310	471	323	612	792	6
en	475	310	485	323	612	792	6
el	160	323	167	335	612	792	6
Municipio	173	323	217	335	612	792	6
de	223	323	233	335	612	792	6
Aiquile,	239	323	272	335	612	792	6
Kuyuj	278	323	304	335	612	792	6
Khocha	310	323	344	335	612	792	6
en	351	323	361	335	612	792	6
el	367	323	374	335	612	792	6
Municipio	380	323	424	335	612	792	6
de	430	323	440	335	612	792	6
Tarata	446	323	474	335	612	792	6
y	480	323	484	335	612	792	6
Chaupisuyo	160	335	210	348	612	792	6
en	215	335	226	348	612	792	6
el	231	335	238	348	612	792	6
Municipio	243	335	287	348	612	792	6
de	292	335	303	348	612	792	6
Tiraque).	308	335	346	348	612	792	6
Igualmente	352	335	399	348	612	792	6
se	405	335	413	348	612	792	6
entrevistaron	419	335	475	348	612	792	6
a	480	335	484	348	612	792	6
técnicos	160	348	194	360	612	792	6
de	199	348	209	360	612	792	6
entidades	214	348	254	360	612	792	6
públicas,	259	348	296	360	612	792	6
privadas	301	348	336	360	612	792	6
y	341	348	346	360	612	792	6
académicas.	350	348	400	360	612	792	6
Por	405	348	421	360	612	792	6
otro	425	348	443	360	612	792	6
lado,	448	348	469	360	612	792	6
las	473	348	484	360	612	792	6
innovaciones	160	360	216	372	612	792	6
tecnológicas	219	360	271	372	612	792	6
a	274	360	278	372	612	792	6
externos	281	360	317	372	612	792	6
se	320	360	329	372	612	792	6
sistematizaron	332	360	393	372	612	792	6
en	396	360	406	372	612	792	6
base	409	360	428	372	612	792	6
a	430	360	435	372	612	792	6
revisión	438	360	472	372	612	792	6
de	474	360	485	372	612	792	6
publicaciones	160	372	217	385	612	792	6
sobre	220	372	244	385	612	792	6
análisis	246	372	277	385	612	792	6
de	279	372	289	385	612	792	6
medidas	292	372	327	385	612	792	6
para	330	372	348	385	612	792	6
contrarrestar	351	372	405	385	612	792	6
las	408	372	419	385	612	792	6
heladas.	422	372	455	385	612	792	6
3.	128	403	137	417	612	792	6
Resultados	146	403	206	417	612	792	6
a)	142	423	151	436	612	792	6
Estrategia	160	423	208	436	612	792	6
de	213	423	224	436	612	792	6
Reducción	229	423	279	436	612	792	6
de	284	423	295	436	612	792	6
Riesgos	300	423	337	436	612	792	6
de	342	423	353	436	612	792	6
Desastres	358	423	403	436	612	792	6
y	408	423	413	436	612	792	6
Adaptación	418	423	471	436	612	792	6
al	476	423	484	436	612	792	6
Cambio	160	436	197	448	612	792	6
Climático	199	436	245	448	612	792	6
(RRD/ACC)	248	436	307	448	612	792	6
La	147	456	158	468	612	792	6
estrategia	162	456	202	468	612	792	6
de	206	456	216	468	612	792	6
Reducción	220	456	265	468	612	792	6
de	269	456	279	468	612	792	6
Riesgos	283	456	315	468	612	792	6
de	319	456	329	468	612	792	6
Desastres	333	456	375	468	612	792	6
y	378	456	383	468	612	792	6
Adaptación	387	456	436	468	612	792	6
al	440	456	447	468	612	792	6
Cambio	451	456	484	468	612	792	6
Climático	128	470	168	482	612	792	6
(RRD/ACC)	175	470	231	482	612	792	6
comprende	237	470	285	482	612	792	6
dos	292	470	307	482	612	792	6
dimensiones	313	470	367	482	612	792	6
y	373	470	378	482	612	792	6
escalas:	384	470	415	482	612	792	6
i)	422	470	429	482	612	792	6
RRD/ACC	435	470	485	482	612	792	6
Programada,	128	484	181	496	612	792	6
mediante	184	484	223	496	612	792	6
el	226	484	233	496	612	792	6
desarrollo	236	484	278	496	612	792	6
de	281	484	291	496	612	792	6
políticas,	294	484	331	496	612	792	6
normativas	334	484	381	496	612	792	6
y	384	484	388	496	612	792	6
acciones	391	484	427	496	612	792	6
por	430	484	445	496	612	792	6
parte	448	484	469	496	612	792	6
del	472	484	484	496	612	792	6
Estado	128	498	158	510	612	792	6
y	161	498	166	510	612	792	6
ii)	169	498	179	510	612	792	6
RRD/ACC	182	498	231	510	612	792	6
Endógena,	234	498	280	510	612	792	6
mediante	284	498	323	510	612	792	6
la	326	498	333	510	612	792	6
implementación	336	498	404	510	612	792	6
de	408	498	418	510	612	792	6
acciones	421	498	457	510	612	792	6
de	460	498	470	510	612	792	6
las	474	498	485	510	612	792	6
Comunidades.	128	512	189	524	612	792	6
En	147	532	160	544	612	792	6
el	164	532	171	544	612	792	6
marco	176	532	203	544	612	792	6
del	207	532	219	544	612	792	6
diálogo	223	532	255	544	612	792	6
de	259	532	269	544	612	792	6
saberes,	273	532	306	544	612	792	6
donde	310	532	337	544	612	792	6
se	341	532	350	544	612	792	6
complementan	354	532	417	544	612	792	6
las	422	532	433	544	612	792	6
tecnologías	437	532	484	544	612	792	6
ancestrales	128	546	173	558	612	792	6
como	178	546	203	558	612	792	6
aporte	208	546	235	558	612	792	6
del	240	546	252	558	612	792	6
conocimiento	257	546	316	558	612	792	6
local	321	546	341	558	612	792	6
y	346	546	350	558	612	792	6
las	355	546	366	558	612	792	6
innovaciones	371	546	427	558	612	792	6
tecnológicas	432	546	484	558	612	792	6
como	128	560	152	572	612	792	6
aporte	156	560	184	572	612	792	6
del	188	560	200	572	612	792	6
conocimiento	205	560	263	572	612	792	6
científico,	268	560	309	572	612	792	6
existe	314	560	338	572	612	792	6
un	342	560	353	572	612	792	6
área	357	560	374	572	612	792	6
de	379	560	389	572	612	792	6
interacción	393	560	440	572	612	792	6
donde	444	560	471	572	612	792	6
se	476	560	484	572	612	792	6
identifican,	128	574	175	586	612	792	6
seleccionan	179	574	228	586	612	792	6
y	232	574	236	586	612	792	6
priorizan	240	574	278	586	612	792	6
la	283	574	290	586	612	792	6
efectividad	294	574	340	586	612	792	6
de	344	574	354	586	612	792	6
“medidas”	358	574	403	586	612	792	6
para	407	574	425	586	612	792	6
prevenir	429	574	465	586	612	792	6
y/o	469	574	484	586	612	792	6
mitigar	128	588	157	600	612	792	6
el	160	588	167	600	612	792	6
efecto	170	588	196	600	612	792	6
de	199	588	209	600	612	792	6
las	212	588	223	600	612	792	6
heladas	225	588	256	600	612	792	6
(Figura	259	588	290	600	612	792	6
2).	292	588	303	600	612	792	6
192·	128	94	145	106	612	792	7
García	148	95	173	105	612	792	7
W.	175	95	186	105	612	792	7
et	188	95	195	105	612	792	7
al.	197	95	206	105	612	792	7
:	206	95	208	105	612	792	7
Escenarios	210	95	248	105	612	792	7
de	250	95	259	105	612	792	7
cambio	261	95	286	105	612	792	7
climático	289	95	320	105	612	792	7
y	322	95	326	105	612	792	7
sistematización	328	95	381	105	612	792	7
de	383	95	392	105	612	792	7
tecnologías	394	95	433	105	612	792	7
campesinas…	435	95	484	105	612	792	7
Reducción	155	149	200	161	612	792	7
del	203	149	215	161	612	792	7
Riesgo	218	149	247	161	612	792	7
de	249	149	259	161	612	792	7
Desastres	262	149	303	161	612	792	7
y	306	149	311	161	612	792	7
Adaptación	313	149	362	161	612	792	7
al	365	149	372	161	612	792	7
Cambio	375	149	408	161	612	792	7
Climático	411	149	452	161	612	792	7
–	455	149	461	161	612	792	7
¿Cuáles	147	209	177	220	612	792	7
son	179	209	192	220	612	792	7
los	194	209	204	220	612	792	7
Área	241	211	258	221	612	792	7
de	260	211	269	221	612	792	7
interacción	271	211	310	221	612	792	7
que	312	211	325	221	612	792	7
determina	328	211	363	221	612	792	7
la	365	211	371	221	612	792	7
aportes	147	223	174	234	612	792	7
del	176	223	187	234	612	792	7
efectividad	241	225	279	235	612	792	7
de	281	225	290	235	612	792	7
la	292	225	299	235	612	792	7
adaptación	301	225	340	235	612	792	7
conocimiento	147	237	194	248	612	792	7
local	196	237	213	248	612	792	7
y	215	237	219	248	612	792	7
de	147	252	156	262	612	792	7
la	158	252	164	262	612	792	7
ciencia?	167	252	196	262	612	792	7
Reducción	155	281	200	294	612	792	7
del	203	281	215	294	612	792	7
Riesgo	218	281	247	294	612	792	7
de	249	281	259	294	612	792	7
Desastres	262	281	303	294	612	792	7
y	306	281	311	294	612	792	7
Adaptación	313	281	362	294	612	792	7
al	365	281	372	294	612	792	7
Cambio	375	281	408	294	612	792	7
Climático	411	281	452	294	612	792	7
–	455	281	461	294	612	792	7
Acciones	229	295	268	308	612	792	7
por	271	295	286	308	612	792	7
parte	289	295	310	308	612	792	7
de	313	295	323	308	612	792	7
la	326	295	333	308	612	792	7
Comunidad	336	295	386	308	612	792	7
Figura	142	314	169	326	612	792	7
2:	172	314	180	326	612	792	7
Estrategia	183	314	226	326	612	792	7
de	229	314	240	326	612	792	7
RRD/ACC	243	314	284	326	612	792	7
para	287	314	306	326	612	792	7
la	309	314	317	326	612	792	7
prevención	320	314	367	326	612	792	7
y/o	370	314	385	326	612	792	7
mitigación	388	314	434	326	612	792	7
de	437	314	448	326	612	792	7
heladas	142	328	175	340	612	792	7
b)	142	359	152	372	612	792	7
Análisis	160	359	197	372	612	792	7
de	199	359	211	372	612	792	7
la	213	359	222	372	612	792	7
frecuencia	224	359	273	372	612	792	7
de	275	359	286	372	612	792	7
heladas	289	359	324	372	612	792	7
Según	147	379	173	392	612	792	7
el	176	379	183	392	612	792	7
análisis	186	379	216	392	612	792	7
histórico	219	379	257	392	612	792	7
(1960-2015)	260	379	311	392	612	792	7
de	314	379	324	392	612	792	7
la	327	379	334	392	612	792	7
frecuencia	337	379	380	392	612	792	7
de	383	379	394	392	612	792	7
heladas	396	379	428	392	612	792	7
en	431	379	441	392	612	792	7
los	444	379	456	392	612	792	7
Valles	459	379	485	392	612	792	7
de	128	393	138	406	612	792	7
Aiquile,	141	393	174	406	612	792	7
Tiraque	177	393	210	406	612	792	7
y	214	393	218	406	612	792	7
San	222	393	237	406	612	792	7
Benito,	241	393	271	406	612	792	7
los	275	393	287	406	612	792	7
días	291	393	307	406	612	792	7
con	311	393	326	406	612	792	7
heladas	330	393	361	406	612	792	7
en	365	393	375	406	612	792	7
las	378	393	390	406	612	792	7
últimas	393	393	424	406	612	792	7
3	427	393	432	406	612	792	7
décadas	436	393	469	406	612	792	7
se	476	393	485	406	612	792	7
han	128	407	143	420	612	792	7
incrementado	146	407	205	420	612	792	7
(Figura	207	407	238	420	612	792	7
3).	240	407	251	420	612	792	7
Frecuencia	159	549	165	577	612	792	7
de	159	541	165	547	612	792	7
Heladas	159	518	165	539	612	792	7
Acumulado	159	487	165	517	612	792	7
(Dias)	159	470	165	485	612	792	7
Frecuencia	250	446	300	457	612	792	7
de	302	446	314	457	612	792	7
Heladas	317	446	353	457	612	792	7
en	356	446	367	457	612	792	7
Aiquile	370	446	402	457	612	792	7
35.0	168	464	181	472	612	792	7
30.0	168	477	181	485	612	792	7
25.0	168	490	181	498	612	792	7
20.0	168	503	181	510	612	792	7
15.0	168	516	181	523	612	792	7
10.0	168	529	181	536	612	792	7
5.0	172	542	181	549	612	792	7
0.0	172	555	181	562	612	792	7
ENE	195	564	207	572	612	792	7
FEB	221	564	232	572	612	792	7
MAR	244	564	259	572	612	792	7
ABR	271	564	284	572	612	792	7
MAY	296	564	310	572	612	792	7
JUN	323	564	335	572	612	792	7
JUL	349	564	360	572	612	792	7
AGO	373	564	387	572	612	792	7
Meses	321	582	342	590	612	792	7
Año	276	598	288	605	612	792	7
1960-1985	290	598	322	605	612	792	7
Año	350	598	362	605	612	792	7
1986-2015	364	598	396	605	612	792	7
SEP	400	564	411	572	612	792	7
OCT	425	564	438	572	612	792	7
NOV	450	564	464	572	612	792	7
DIC	477	564	488	572	612	792	7
A	128	94	133	105	612	792	8
CTA	133	96	146	105	612	792	8
N	148	94	154	105	612	792	8
OVA	154	96	168	105	612	792	8
;	168	94	170	105	612	792	8
Vol.	172	94	187	105	612	792	8
8,	190	94	198	105	612	792	8
Nº	200	94	209	105	612	792	8
2,	212	94	220	105	612	792	8
septiembre	222	94	266	105	612	792	8
2017,	268	94	291	105	612	792	8
ISSN	293	94	310	105	612	792	8
1683-0768	313	94	358	105	612	792	8
Artículos	392	94	426	105	612	792	8
Científicos	429	94	470	105	612	792	8
·	472	95	475	105	612	792	8
193	475	95	489	106	612	792	8
Frecuencia	139	245	146	277	612	792	8
de	139	236	146	243	612	792	8
Heladas	139	210	146	234	612	792	8
Acumulado	139	175	146	209	612	792	8
(Dias)	139	157	146	174	612	792	8
Frecuencia	221	127	271	139	612	792	8
de	274	127	285	139	612	792	8
Heladas	288	127	325	139	612	792	8
en	327	127	339	139	612	792	8
San	341	127	358	139	612	792	8
Benito	361	127	391	139	612	792	8
800.0	149	151	166	158	612	792	8
700.0	149	166	166	173	612	792	8
600.0	149	181	166	188	612	792	8
500.0	149	196	166	203	612	792	8
400.0	149	211	166	218	612	792	8
300.0	149	226	166	233	612	792	8
200.0	149	241	166	248	612	792	8
100.0	149	256	166	263	612	792	8
0.0	156	271	166	278	612	792	8
ENE	179	280	191	288	612	792	8
FEB	205	280	216	288	612	792	8
MAR	228	280	243	288	612	792	8
ABR	255	280	267	288	612	792	8
MAY	279	280	294	288	612	792	8
JUN	306	280	318	288	612	792	8
JUL	332	280	342	288	612	792	8
AGO	355	280	369	288	612	792	8
SEP	382	280	393	288	612	792	8
OCT	406	280	419	288	612	792	8
NOV	431	280	445	288	612	792	8
DIC	458	280	468	288	612	792	8
OCT	406	520	419	528	612	792	8
NOV	431	520	445	528	612	792	8
DIC	458	520	468	528	612	792	8
Meses	314	292	335	300	612	792	8
Año	256	308	269	315	612	792	8
1960-1985	270	308	302	315	612	792	8
Año	330	308	343	315	612	792	8
1986-2015	344	308	376	315	612	792	8
Frecuencia	229	356	278	367	612	792	8
de	281	356	293	367	612	792	8
Heladas	295	356	332	367	612	792	8
en	334	356	346	367	612	792	8
Tiraque	349	356	384	367	612	792	8
Frecuencia	139	478	146	510	612	792	8
de	139	468	146	476	612	792	8
Heladas	139	443	146	467	612	792	8
Acumulado	139	408	146	441	612	792	8
(Dias)	139	389	146	406	612	792	8
800.0	149	382	166	389	612	792	8
700.0	149	398	166	405	612	792	8
600.0	149	414	166	421	612	792	8
500.0	149	430	166	437	612	792	8
400.0	149	446	166	453	612	792	8
300.0	149	462	166	470	612	792	8
200.0	149	478	166	486	612	792	8
100.0	149	495	166	502	612	792	8
0.0	156	511	166	518	612	792	8
ENE	179	520	191	528	612	792	8
FEB	205	520	216	528	612	792	8
MAR	228	520	243	528	612	792	8
ABR	255	520	267	528	612	792	8
MAY	279	520	294	528	612	792	8
JUN	306	520	318	528	612	792	8
JUL	332	520	342	528	612	792	8
AGO	355	520	369	528	612	792	8
SEP	382	520	393	528	612	792	8
Meses	314	532	335	540	612	792	8
Año	256	551	269	558	612	792	8
1960-1985	270	551	302	558	612	792	8
Año	330	551	343	558	612	792	8
1986-2015	344	551	376	558	612	792	8
Figura	142	575	169	587	612	792	8
3:	172	575	180	587	612	792	8
Comparación	183	575	241	587	612	792	8
de	244	575	255	587	612	792	8
la	257	575	265	587	612	792	8
frecuencia	268	575	313	587	612	792	8
anual	316	575	340	587	612	792	8
de	342	575	353	587	612	792	8
heladas	356	575	389	587	612	792	8
(días)	392	575	416	587	612	792	8
en:	419	575	432	587	612	792	8
Aiquile,	435	575	468	587	612	792	8
San	142	589	157	601	612	792	8
Benito	160	589	187	601	612	792	8
y	190	589	195	601	612	792	8
Tiraque,	198	589	234	601	612	792	8
en	237	589	247	601	612	792	8
los	250	589	263	601	612	792	8
periodos	266	589	304	601	612	792	8
1960-1985	307	589	357	601	612	792	8
(◆)	360	589	373	601	612	792	8
y	376	589	381	601	612	792	8
1986-2015	384	589	434	601	612	792	8
(■).	437	589	453	601	612	792	8
Fuente:	142	603	174	614	612	792	8
elaboración	177	603	228	614	612	792	8
propia	230	603	259	614	612	792	8
en	261	603	272	614	612	792	8
base	275	603	295	614	612	792	8
a	298	603	303	614	612	792	8
datos	306	603	330	614	612	792	8
del	333	603	346	614	612	792	8
SENAMHI.	349	603	391	614	612	792	8
c)	142	634	151	646	612	792	8
Escenarios	160	634	211	646	612	792	8
de	214	634	225	646	612	792	8
cambio	228	634	262	646	612	792	8
climático	265	634	308	646	612	792	8
y	311	634	316	646	612	792	8
heladas	319	634	354	646	612	792	8
Se	147	654	157	666	612	792	8
hicieron	162	654	197	666	612	792	8
las	203	654	214	666	612	792	8
corridas	219	654	253	666	612	792	8
para	258	654	276	666	612	792	8
dos	281	654	297	666	612	792	8
escenarios	302	654	345	666	612	792	8
en	351	654	361	666	612	792	8
los	366	654	378	666	612	792	8
municipios	383	654	430	666	612	792	8
de	436	654	446	666	612	792	8
estudio,	451	654	484	666	612	792	8
Escenario	128	668	170	681	612	792	8
Actual	173	668	201	681	612	792	8
2015	204	668	225	681	612	792	8
y	229	668	233	681	612	792	8
Escenario	237	668	279	681	612	792	8
Futuro	282	668	312	681	612	792	8
2066–	315	668	342	681	612	792	8
Modelo	345	668	378	681	612	792	8
MIROC	382	668	417	681	612	792	8
–	421	668	426	681	612	792	8
Temperatura	430	668	485	681	612	792	8
194·	128	94	145	106	612	792	9
García	148	95	173	105	612	792	9
W.	175	95	186	105	612	792	9
et	188	95	195	105	612	792	9
al.	197	95	206	105	612	792	9
:	206	95	208	105	612	792	9
Escenarios	210	95	248	105	612	792	9
de	250	95	259	105	612	792	9
cambio	261	95	286	105	612	792	9
climático	289	95	320	105	612	792	9
y	322	95	326	105	612	792	9
sistematización	328	95	381	105	612	792	9
de	383	95	392	105	612	792	9
tecnologías	394	95	433	105	612	792	9
campesinas…	435	95	484	105	612	792	9
Mínima.	128	121	163	133	612	792	9
Las	166	121	180	133	612	792	9
imágenes	183	121	222	133	612	792	9
con	225	121	241	133	612	792	9
rozamiento	244	121	297	133	612	792	9
de	299	121	309	133	612	792	9
2.6	312	121	325	133	612	792	9
muestra	328	121	362	133	612	792	9
que	365	121	380	133	612	792	9
habrá	383	121	407	133	612	792	9
un	409	121	420	133	612	792	9
incremento	423	121	472	133	612	792	9
de	475	121	485	133	612	792	9
la	128	135	135	147	612	792	9
temperatura	137	135	189	147	612	792	9
al	192	135	198	147	612	792	9
2066	201	135	222	147	612	792	9
(Figura	225	135	255	147	612	792	9
4).	258	135	269	147	612	792	9
Escenario	143	407	182	416	612	792	9
Presente	185	407	218	416	612	792	9
–	221	405	226	416	612	792	9
2015	229	407	249	416	612	792	9
–	251	405	256	416	612	792	9
2.6	259	407	271	416	612	792	9
Escenario	331	407	370	416	612	792	9
Futuro	372	407	399	416	612	792	9
–	402	405	407	416	612	792	9
2066	409	407	429	416	612	792	9
–	432	405	437	416	612	792	9
2.6	439	407	452	416	612	792	9
Figura	142	501	169	513	612	792	9
4:	172	501	180	513	612	792	9
Escenarios	183	501	229	513	612	792	9
de	232	501	243	513	612	792	9
clima	246	501	269	513	612	792	9
y	272	501	276	513	612	792	9
heladas	279	501	313	513	612	792	9
(presente	315	501	356	513	612	792	9
2015	359	501	382	513	612	792	9
y	385	501	389	513	612	792	9
futuro	392	501	419	513	612	792	9
2066)	422	501	448	513	612	792	9
en	451	501	461	513	612	792	9
los	142	515	154	527	612	792	9
Municipios	157	515	204	527	612	792	9
de	207	515	218	527	612	792	9
a)	221	515	229	527	612	792	9
Aiquile,	232	515	265	527	612	792	9
b)	267	515	276	527	612	792	9
Tiraque	279	515	312	527	612	792	9
y	315	515	320	527	612	792	9
c)	323	515	330	527	612	792	9
San	333	515	348	527	612	792	9
Benito.	351	515	381	527	612	792	9
Fuente:	384	515	417	527	612	792	9
elaboración	419	515	470	527	612	792	9
propia.	142	529	173	541	612	792	9
Para	147	560	166	573	612	792	9
el	169	560	176	573	612	792	9
Municipio	180	560	223	573	612	792	9
de	226	560	236	573	612	792	9
Aiquile	239	560	270	573	612	792	9
se	273	560	282	573	612	792	9
observa	285	560	318	573	612	792	9
una	321	560	337	573	612	792	9
temperatura	340	560	391	573	612	792	9
mínima	394	560	426	573	612	792	9
promedio	429	560	471	573	612	792	9
de	474	560	484	573	612	792	9
5	128	574	133	587	612	792	9
a	136	574	140	587	612	792	9
6	143	574	148	587	612	792	9
ºC	151	574	161	587	612	792	9
para	164	574	182	587	612	792	9
el	185	574	192	587	612	792	9
presente	195	574	231	587	612	792	9
y	234	574	238	587	612	792	9
un	241	574	252	587	612	792	9
incremento	254	574	303	587	612	792	9
aproximado	306	574	357	587	612	792	9
de	359	574	369	587	612	792	9
2	372	574	377	587	612	792	9
ºC	380	574	391	587	612	792	9
hacia	394	574	415	587	612	792	9
el	418	574	425	587	612	792	9
año	428	574	443	587	612	792	9
2066.	446	574	469	587	612	792	9
Para	147	594	166	607	612	792	9
el	172	594	179	607	612	792	9
Municipio	185	594	228	607	612	792	9
de	234	594	244	607	612	792	9
Tiraque	250	594	283	607	612	792	9
se	288	594	297	607	612	792	9
observa	303	594	336	607	612	792	9
en	342	594	352	607	612	792	9
el	358	594	365	607	612	792	9
presente	370	594	406	607	612	792	9
una	412	594	427	607	612	792	9
temperatura	433	594	485	607	612	792	9
mínima	128	608	160	621	612	792	9
promedio	165	608	206	621	612	792	9
de	211	608	221	621	612	792	9
0	226	608	232	621	612	792	9
a	237	608	241	621	612	792	9
1	246	608	251	621	612	792	9
ºC	256	608	267	621	612	792	9
sobre	272	608	295	621	612	792	9
todo	300	608	320	621	612	792	9
en	325	608	335	621	612	792	9
las	340	608	351	621	612	792	9
partes	356	608	382	621	612	792	9
altas	387	608	405	621	612	792	9
y	410	608	415	621	612	792	9
un	420	608	431	621	612	792	9
incremento	436	608	484	621	612	792	9
aproximado	128	622	179	635	612	792	9
1	181	622	187	635	612	792	9
ºC	189	622	200	635	612	792	9
hacia	203	622	224	635	612	792	9
el	227	622	234	635	612	792	9
año	237	622	253	635	612	792	9
2066.	255	622	278	635	612	792	9
Para	147	642	166	655	612	792	9
el	172	642	179	655	612	792	9
Municipio	185	642	228	655	612	792	9
San	234	642	249	655	612	792	9
Benito	255	642	283	655	612	792	9
se	289	642	297	655	612	792	9
observa	303	642	336	655	612	792	9
en	342	642	352	655	612	792	9
el	358	642	365	655	612	792	9
presente	370	642	406	655	612	792	9
una	412	642	427	655	612	792	9
temperatura	433	642	484	655	612	792	9
mínima	128	656	160	669	612	792	9
promedio	163	656	205	669	612	792	9
de	208	656	218	669	612	792	9
6	221	656	226	669	612	792	9
ºC	229	656	240	669	612	792	9
y	243	656	248	669	612	792	9
existe	251	656	275	669	612	792	9
un	278	656	289	669	612	792	9
incremento	292	656	341	669	612	792	9
aproximado	344	656	395	669	612	792	9
de	398	656	408	669	612	792	9
1	411	656	417	669	612	792	9
ºC	420	656	430	669	612	792	9
hacia	434	656	455	669	612	792	9
el	458	656	465	669	612	792	9
año	469	656	484	669	612	792	9
2066.	128	670	151	683	612	792	9
A	128	94	133	105	612	792	10
CTA	133	96	146	105	612	792	10
N	148	94	154	105	612	792	10
OVA	154	96	168	105	612	792	10
;	168	94	170	105	612	792	10
Vol.	172	94	187	105	612	792	10
8,	190	94	198	105	612	792	10
Nº	200	94	209	105	612	792	10
2,	212	94	220	105	612	792	10
septiembre	222	94	266	105	612	792	10
2017,	268	94	291	105	612	792	10
ISSN	293	94	310	105	612	792	10
1683-0768	313	94	358	105	612	792	10
Artículos	392	94	426	105	612	792	10
Científicos	429	94	470	105	612	792	10
·	472	95	475	105	612	792	10
195	475	95	489	106	612	792	10
En	147	121	160	133	612	792	10
general	166	121	196	133	612	792	10
el	202	121	209	133	612	792	10
modelo	215	121	247	133	612	792	10
muestra	253	121	287	133	612	792	10
un	293	121	304	133	612	792	10
aumento	309	121	347	133	612	792	10
de	352	121	363	133	612	792	10
temperatura	368	121	420	133	612	792	10
tanto	425	121	448	133	612	792	10
para	453	121	472	133	612	792	10
el	477	121	484	133	612	792	10
presente	128	135	164	147	612	792	10
como	169	135	193	147	612	792	10
para	199	135	217	147	612	792	10
el	222	135	229	147	612	792	10
futuro,	235	135	264	147	612	792	10
lo	269	135	277	147	612	792	10
que	283	135	298	147	612	792	10
se	303	135	312	147	612	792	10
traduciría	317	135	357	147	612	792	10
en	363	135	373	147	612	792	10
una	378	135	394	147	612	792	10
disminución	399	135	451	147	612	792	10
de	457	135	467	147	612	792	10
los	472	135	484	147	612	792	10
eventos	128	149	160	161	612	792	10
de	164	149	174	161	612	792	10
heladas	178	149	209	161	612	792	10
en	213	149	223	161	612	792	10
las	227	149	238	161	612	792	10
zonas	241	149	266	161	612	792	10
de	269	149	280	161	612	792	10
análisis.	283	149	316	161	612	792	10
Hay	319	149	337	161	612	792	10
que	340	149	356	161	612	792	10
entender	359	149	397	161	612	792	10
como	401	149	425	161	612	792	10
todo	429	149	449	161	612	792	10
modelo	452	149	485	161	612	792	10
climático	128	163	166	175	612	792	10
tiende	170	163	196	175	612	792	10
a	200	163	204	175	612	792	10
subestimar	208	163	253	175	612	792	10
algunas	257	163	289	175	612	792	10
variables	292	163	329	175	612	792	10
como	333	163	357	175	612	792	10
es	361	163	369	175	612	792	10
el	373	163	380	175	612	792	10
caso	384	163	403	175	612	792	10
de	406	163	416	175	612	792	10
la	420	163	427	175	612	792	10
temperatura.	431	163	484	175	612	792	10
Sin	128	177	141	189	612	792	10
embargo,	148	177	188	189	612	792	10
lo	195	177	203	189	612	792	10
importante	210	177	257	189	612	792	10
es	264	177	273	189	612	792	10
considerar	280	177	324	189	612	792	10
el	331	177	338	189	612	792	10
análisis	345	177	375	189	612	792	10
como	382	177	407	189	612	792	10
una	414	177	429	189	612	792	10
medida	436	177	467	189	612	792	10
de	474	177	484	189	612	792	10
planificación	128	191	182	203	612	792	10
en	185	191	195	203	612	792	10
las	198	191	209	203	612	792	10
zonas	211	191	236	203	612	792	10
de	238	191	249	203	612	792	10
interés.	251	191	282	203	612	792	10
Por	147	211	163	223	612	792	10
otro	167	211	185	223	612	792	10
lado,	189	211	209	223	612	792	10
las	213	211	224	223	612	792	10
corridas	228	211	262	223	612	792	10
para	266	211	285	223	612	792	10
dos	288	211	304	223	612	792	10
escenarios	308	211	351	223	612	792	10
en	355	211	366	223	612	792	10
los	370	211	382	223	612	792	10
Municipios	386	211	433	223	612	792	10
de	437	211	447	223	612	792	10
estudio,	451	211	485	223	612	792	10
Escenario	128	225	170	237	612	792	10
Actual	173	225	201	237	612	792	10
2015	204	225	225	237	612	792	10
y	229	225	233	237	612	792	10
Escenario	237	225	279	237	612	792	10
Futuro	282	225	312	237	612	792	10
2066–	315	225	342	237	612	792	10
Modelo	345	225	378	237	612	792	10
MIROC	382	225	417	237	612	792	10
–	421	225	426	237	612	792	10
Temperatura	430	225	485	237	612	792	10
Mínima.	128	239	163	251	612	792	10
Las	167	239	182	251	612	792	10
imágenes	186	239	225	251	612	792	10
con	230	239	246	251	612	792	10
rozamiento	250	239	303	251	612	792	10
de	307	239	317	251	612	792	10
8.5	321	239	335	251	612	792	10
(Figura	339	239	369	251	612	792	10
5),	374	239	384	251	612	792	10
muestra	389	239	422	251	612	792	10
los	427	239	439	251	612	792	10
siguientes	443	239	485	251	612	792	10
resultados.	128	253	173	265	612	792	10
Para	147	273	166	285	612	792	10
el	169	273	176	285	612	792	10
Municipio	179	273	223	285	612	792	10
de	226	273	236	285	612	792	10
Aiquile,	239	273	271	285	612	792	10
se	274	273	283	285	612	792	10
observa	286	273	319	285	612	792	10
una	322	273	337	285	612	792	10
temperatura	340	273	392	285	612	792	10
mínima	395	273	427	285	612	792	10
promedio	430	273	472	285	612	792	10
de	475	273	485	285	612	792	10
1	128	287	133	299	612	792	10
a	138	287	142	299	612	792	10
2	147	287	152	299	612	792	10
ºC	157	287	167	299	612	792	10
para	172	287	191	299	612	792	10
el	195	287	202	299	612	792	10
presente,	207	287	246	299	612	792	10
lo	250	287	259	299	612	792	10
que	263	287	279	299	612	792	10
muestra	283	287	317	299	612	792	10
que	322	287	338	299	612	792	10
el	342	287	349	299	612	792	10
modelo	354	287	387	299	612	792	10
es	391	287	400	299	612	792	10
realista	405	287	434	299	612	792	10
ya	439	287	448	299	612	792	10
que	453	287	468	299	612	792	10
las	473	287	484	299	612	792	10
temperaturas	128	301	183	313	612	792	10
modeladas	186	301	232	313	612	792	10
y	235	301	240	313	612	792	10
observadas	243	301	290	313	612	792	10
presentan	293	301	335	313	612	792	10
ese	338	301	351	313	612	792	10
comportamiento,	354	301	428	313	612	792	10
sin	432	301	444	313	612	792	10
embargo	447	301	484	313	612	792	10
existe	128	315	152	327	612	792	10
un	154	315	165	327	612	792	10
incremento	168	315	217	327	612	792	10
de	219	315	229	327	612	792	10
temperatura	232	315	283	327	612	792	10
aproximado	286	315	337	327	612	792	10
de	340	315	350	327	612	792	10
8	353	315	358	327	612	792	10
ºC	361	315	371	327	612	792	10
hacia	374	315	396	327	612	792	10
el	398	315	405	327	612	792	10
año	408	315	424	327	612	792	10
2066.	427	315	450	327	612	792	10
En	147	335	160	347	612	792	10
el	163	335	171	347	612	792	10
Municipio	174	335	217	347	612	792	10
de	221	335	231	347	612	792	10
Tiraque,	234	335	269	347	612	792	10
se	272	335	281	347	612	792	10
observa	284	335	317	347	612	792	10
una	321	335	336	347	612	792	10
temperatura	339	335	391	347	612	792	10
mínima	394	335	426	347	612	792	10
promedio	430	335	471	347	612	792	10
de	475	335	485	347	612	792	10
0	128	349	133	361	612	792	10
grados,	136	349	166	361	612	792	10
que	170	349	185	361	612	792	10
igualmente	188	349	234	361	612	792	10
es	237	349	246	361	612	792	10
realista	249	349	278	361	612	792	10
con	281	349	297	361	612	792	10
el	300	349	307	361	612	792	10
comportamiento	310	349	382	361	612	792	10
en	385	349	395	361	612	792	10
esos	398	349	416	361	612	792	10
meses	419	349	445	361	612	792	10
y	448	349	453	361	612	792	10
hay	456	349	470	361	612	792	10
un	473	349	484	361	612	792	10
incremento	128	363	176	375	612	792	10
aproximado	179	363	230	375	612	792	10
de	233	363	243	375	612	792	10
temperatura	245	363	297	375	612	792	10
de	300	363	310	375	612	792	10
2	312	363	318	375	612	792	10
ºC	320	363	331	375	612	792	10
hacia	334	363	355	375	612	792	10
el	358	363	365	375	612	792	10
año	368	363	383	375	612	792	10
2066.	386	363	409	375	612	792	10
En	147	383	160	395	612	792	10
el	164	383	171	395	612	792	10
Municipio	174	383	218	395	612	792	10
de	221	383	231	395	612	792	10
San	235	383	250	395	612	792	10
Benito	253	383	282	395	612	792	10
se	285	383	294	395	612	792	10
observa	297	383	330	395	612	792	10
una	334	383	349	395	612	792	10
temperatura	353	383	404	395	612	792	10
mínima	407	383	440	395	612	792	10
promedio	443	383	485	395	612	792	10
de	128	397	138	409	612	792	10
3	141	397	146	409	612	792	10
ºC	149	397	159	409	612	792	10
en	162	397	172	409	612	792	10
el	175	397	182	409	612	792	10
presente	185	397	221	409	612	792	10
y	224	397	229	409	612	792	10
un	231	397	243	409	612	792	10
incremento	245	397	294	409	612	792	10
aproximado	297	397	348	409	612	792	10
de	351	397	361	409	612	792	10
7	364	397	369	409	612	792	10
ºC	372	397	383	409	612	792	10
de	385	397	395	409	612	792	10
temperatura	398	397	450	409	612	792	10
hacia	453	397	474	409	612	792	10
el	477	397	484	409	612	792	10
año	128	411	143	423	612	792	10
2066	146	411	167	423	612	792	10
muy	169	411	188	423	612	792	10
similar	191	411	219	423	612	792	10
al	222	411	229	423	612	792	10
anterior	231	411	265	423	612	792	10
análisis.	267	411	300	423	612	792	10
En	147	431	160	443	612	792	10
general	163	431	194	443	612	792	10
el	197	431	204	443	612	792	10
modelo	207	431	239	443	612	792	10
es	242	431	251	443	612	792	10
realista,	253	431	285	443	612	792	10
donde,	288	431	318	443	612	792	10
las	321	431	331	443	612	792	10
temperaturas	334	431	390	443	612	792	10
mínimas	393	431	429	443	612	792	10
modeladas	432	431	477	443	612	792	10
y	480	431	485	443	612	792	10
observadas	128	445	175	457	612	792	10
muestran	178	445	217	457	612	792	10
el	220	445	228	457	612	792	10
mismo	231	445	260	457	612	792	10
comportamiento	263	445	334	457	612	792	10
para	337	445	356	457	612	792	10
el	359	445	366	457	612	792	10
presente;	369	445	407	457	612	792	10
sin	410	445	423	457	612	792	10
embargo	426	445	463	457	612	792	10
para	466	445	484	457	612	792	10
el	128	459	135	471	612	792	10
2066	139	459	160	471	612	792	10
el	164	459	171	471	612	792	10
modelo	175	459	208	471	612	792	10
tiende	212	459	238	471	612	792	10
a	242	459	247	471	612	792	10
mostrar	251	459	284	471	612	792	10
un	289	459	300	471	612	792	10
comportamiento	304	459	375	471	612	792	10
hacia	380	459	401	471	612	792	10
un	406	459	417	471	612	792	10
aumento	421	459	458	471	612	792	10
de	463	459	473	471	612	792	10
la	477	459	484	471	612	792	10
temperatura	128	473	179	485	612	792	10
(Figura	182	473	212	485	612	792	10
5).	215	473	226	485	612	792	10
196·	128	94	145	106	612	792	11
García	148	95	173	105	612	792	11
W.	175	95	186	105	612	792	11
et	188	95	195	105	612	792	11
al.	197	95	206	105	612	792	11
:	206	95	208	105	612	792	11
Escenarios	210	95	248	105	612	792	11
de	250	95	259	105	612	792	11
cambio	261	95	286	105	612	792	11
climático	289	95	320	105	612	792	11
y	322	95	326	105	612	792	11
sistematización	328	95	381	105	612	792	11
de	383	95	392	105	612	792	11
tecnologías	394	95	433	105	612	792	11
campesinas…	435	95	484	105	612	792	11
Escenario	150	400	189	409	612	792	11
Presente	192	400	226	409	612	792	11
–	228	398	233	409	612	792	11
2015	236	400	256	409	612	792	11
–	259	398	264	409	612	792	11
8.5	266	400	279	409	612	792	11
Escenario	335	400	374	409	612	792	11
Futuro	376	400	403	409	612	792	11
–	406	398	411	409	612	792	11
2066	413	400	433	409	612	792	11
–	436	398	441	409	612	792	11
8.5	443	400	456	409	612	792	11
Figura	142	494	169	506	612	792	11
5:	172	494	180	506	612	792	11
Escenario	183	494	225	506	612	792	11
de	228	494	238	506	612	792	11
Temperatura	241	494	297	506	612	792	11
Mínima	300	494	332	506	612	792	11
promedio	335	494	377	506	612	792	11
para	380	494	399	506	612	792	11
los	402	494	414	506	612	792	11
Meses	417	494	444	506	612	792	11
de	447	494	458	506	612	792	11
Junio	142	508	164	520	612	792	11
y	167	508	171	520	612	792	11
Julio	174	508	193	520	612	792	11
(presente	196	508	237	520	612	792	11
2015	240	508	263	520	612	792	11
y	266	508	270	520	612	792	11
futuro	273	508	300	520	612	792	11
2066)	303	508	329	520	612	792	11
en	331	508	342	520	612	792	11
los	345	508	358	520	612	792	11
Municipios	361	508	408	520	612	792	11
de	410	508	421	520	612	792	11
a)	424	508	432	520	612	792	11
Aiquile,	435	508	468	520	612	792	11
b)	142	522	150	534	612	792	11
Tiraque	153	522	186	534	612	792	11
y	189	522	194	534	612	792	11
c)	197	522	204	534	612	792	11
San	207	522	222	534	612	792	11
Benito.	225	522	256	534	612	792	11
d)	142	553	152	566	612	792	11
Medidas	160	553	200	566	612	792	11
de	203	553	214	566	612	792	11
reducción	217	553	263	566	612	792	11
de	266	553	277	566	612	792	11
riesgos	280	553	313	566	612	792	11
de	316	553	327	566	612	792	11
heladas	330	553	365	566	612	792	11
Las	147	573	162	586	612	792	11
técnicas	165	573	199	586	612	792	11
de	202	573	212	586	612	792	11
protección	215	573	261	586	612	792	11
contra	264	573	291	586	612	792	11
heladas	294	573	325	586	612	792	11
normalmente	328	573	385	586	612	792	11
se	388	573	397	586	612	792	11
dividen	400	573	431	586	612	792	11
en	434	573	444	586	612	792	11
métodos	448	573	484	586	612	792	11
indirectos	128	587	169	600	612	792	11
y	172	587	177	600	612	792	11
directos	180	587	213	600	612	792	11
[9],	216	587	230	600	612	792	11
o	232	587	238	600	612	792	11
en	241	587	251	600	612	792	11
métodos	254	587	291	600	612	792	11
pasivos	293	587	325	600	612	792	11
y	328	587	332	600	612	792	11
activos	335	587	364	600	612	792	11
[8,	367	587	378	600	612	792	11
10].	380	587	396	600	612	792	11
Los	147	607	163	620	612	792	11
métodos	170	607	210	620	612	792	11
pasivos	217	607	251	620	612	792	11
son	258	607	274	620	612	792	11
los	280	607	293	620	612	792	11
que	299	607	315	620	612	792	11
actúan	322	607	349	620	612	792	11
en	356	607	366	620	612	792	11
términos	373	607	411	620	612	792	11
de	418	607	428	620	612	792	11
prevención,	434	607	484	620	612	792	11
normalmente	128	621	184	634	612	792	11
para	192	621	210	634	612	792	11
un	217	621	228	634	612	792	11
largo	276	621	297	634	612	792	11
de	304	621	314	634	612	792	11
tiempo,	321	621	354	634	612	792	11
se	361	621	370	634	612	792	11
relacionan	377	621	420	634	612	792	11
con	428	621	443	634	612	792	11
técnicas	451	621	484	634	612	792	11
biológicas	128	635	170	648	612	792	11
y	174	635	178	648	612	792	11
ecológicas,	182	635	227	648	612	792	11
e	231	635	235	648	612	792	11
incluyen	239	635	274	648	612	792	11
prácticas	278	635	315	648	612	792	11
llevadas	318	635	351	648	612	792	11
a	355	635	359	648	612	792	11
cabo	363	635	383	648	612	792	11
antes	387	635	408	648	612	792	11
de	412	635	422	648	612	792	11
la	425	635	432	648	612	792	11
helada	436	635	463	648	612	792	11
para	466	635	485	648	612	792	11
reducir	128	649	158	662	612	792	11
el	161	649	168	662	612	792	11
potencial	171	649	209	662	612	792	11
de	212	649	222	662	612	792	11
daño.	225	649	249	662	612	792	11
Por	255	649	271	662	612	792	11
otro	274	649	292	662	612	792	11
lado,	295	649	315	662	612	792	11
los	318	649	330	662	612	792	11
métodos	334	649	374	662	612	792	11
activos	376	649	409	662	612	792	11
son	412	649	427	662	612	792	11
temporales	430	649	477	662	612	792	11
y	480	649	485	662	612	792	11
requieren	128	663	168	676	612	792	11
intensamente	171	663	228	676	612	792	11
energía	232	663	262	676	612	792	11
o	266	663	271	676	612	792	11
trabajo,	275	663	307	676	612	792	11
o	311	663	316	676	612	792	11
ambos,	320	663	351	676	612	792	11
se	354	663	363	676	612	792	11
basan	367	663	391	676	612	792	11
en	395	663	405	676	612	792	11
métodos	408	663	445	676	612	792	11
físicos	449	663	476	676	612	792	11
e	480	663	484	676	612	792	11
intensivos	128	677	170	690	612	792	11
desde	173	677	197	690	612	792	11
el	200	677	207	690	612	792	11
punto	210	677	235	690	612	792	11
de	238	677	248	690	612	792	11
vista	251	677	270	690	612	792	11
energético.	273	677	320	690	612	792	11
A	128	94	133	105	612	792	12
CTA	133	96	146	105	612	792	12
N	148	94	154	105	612	792	12
OVA	154	96	168	105	612	792	12
;	168	94	170	105	612	792	12
Vol.	172	94	187	105	612	792	12
8,	190	94	198	105	612	792	12
Nº	200	94	209	105	612	792	12
2,	212	94	220	105	612	792	12
septiembre	222	94	266	105	612	792	12
2017,	268	94	291	105	612	792	12
ISSN	293	94	310	105	612	792	12
1683-0768	313	94	358	105	612	792	12
Artículos	392	94	426	105	612	792	12
Científicos	429	94	470	105	612	792	12
·	472	95	475	105	612	792	12
197	475	95	489	106	612	792	12
Métodos	128	121	169	133	612	792	12
pasivos:	171	121	208	133	612	792	12
Los	147	141	163	153	612	792	12
métodos	168	141	208	153	612	792	12
pasivos	212	141	247	153	612	792	12
son	251	141	266	153	612	792	12
a	271	141	275	153	612	792	12
menudo	279	141	315	153	612	792	12
más	319	141	336	153	612	792	12
beneficiosos	340	141	393	153	612	792	12
y	398	141	402	153	612	792	12
efectivos	407	141	444	153	612	792	12
desde	449	141	473	153	612	792	12
el	477	141	484	153	612	792	12
punto	128	155	153	167	612	792	12
de	157	155	168	167	612	792	12
vista	172	155	191	167	612	792	12
del	195	155	208	167	612	792	12
costo	212	155	235	167	612	792	12
que	240	155	255	167	612	792	12
los	259	155	271	167	612	792	12
métodos	276	155	313	167	612	792	12
activos	317	155	347	167	612	792	12
[8,10].	351	155	377	167	612	792	12
Los	382	155	398	167	612	792	12
siguientes	402	155	443	167	612	792	12
métodos	448	155	484	167	612	792	12
pasivos	128	169	159	181	612	792	12
de	162	169	172	181	612	792	12
protección	175	169	220	181	612	792	12
son	223	169	238	181	612	792	12
bastante	241	169	276	181	612	792	12
utilizados:	279	169	322	181	612	792	12
	142	187	147	201	612	792	12
Selección	160	189	204	201	612	792	12
de	208	189	219	201	612	792	12
emplazamiento:	224	189	298	201	612	792	12
Seleccionar	303	189	351	201	612	792	12
lugares	355	189	385	201	612	792	12
libres	389	189	412	201	612	792	12
de	416	189	427	201	612	792	12
heladas	431	189	462	201	612	792	12
(por	466	189	484	201	612	792	12
ejemplo	160	201	194	213	612	792	12
las	197	201	208	213	612	792	12
zonas	212	201	236	213	612	792	12
superiores	240	201	283	213	612	792	12
de	287	201	297	213	612	792	12
las	301	201	312	213	612	792	12
pendientes	315	201	361	213	612	792	12
de	365	201	375	213	612	792	12
una	378	201	394	213	612	792	12
colina	398	201	423	213	612	792	12
son	426	201	442	213	612	792	12
mejores),	445	201	484	213	612	792	12
evitar	160	213	183	226	612	792	12
las	186	213	197	226	612	792	12
hoyadas	200	213	234	226	612	792	12
y	237	213	242	226	612	792	12
lugares	244	213	274	226	612	792	12
planos.	277	213	307	226	612	792	12
	142	232	147	245	612	792	12
Selección	160	233	204	246	612	792	12
de	212	233	224	246	612	792	12
plantas:	232	233	268	246	612	792	12
Evitar	277	233	303	246	612	792	12
el	311	233	319	246	612	792	12
cultivo	327	233	356	246	612	792	12
de	364	233	374	246	612	792	12
especies	383	233	417	246	612	792	12
o	426	233	431	246	612	792	12
variedades	440	233	484	246	612	792	12
susceptibles	160	246	210	258	612	792	12
o	215	246	221	258	612	792	12
sensibles	225	246	263	258	612	792	12
a	267	246	272	258	612	792	12
las	276	246	287	258	612	792	12
bajas	292	246	313	258	612	792	12
temperaturas,	317	246	375	258	612	792	12
en	380	246	390	258	612	792	12
zonas	395	246	419	258	612	792	12
donde	424	246	451	258	612	792	12
existen	455	246	485	258	612	792	12
probabilidades	160	258	222	271	612	792	12
muy	225	258	243	271	612	792	12
altas	246	258	265	271	612	792	12
de	268	258	278	271	612	792	12
que	281	258	296	271	612	792	12
ocurran	299	258	332	271	612	792	12
heladas.	335	258	368	271	612	792	12
Seleccionar	371	258	419	271	612	792	12
variedades	422	258	466	271	612	792	12
que	469	258	484	271	612	792	12
son	160	270	175	283	612	792	12
más	178	270	195	283	612	792	12
tolerantes	198	270	239	283	612	792	12
a	242	270	246	283	612	792	12
las	249	270	260	283	612	792	12
heladas.	263	270	296	283	612	792	12
	142	289	147	302	612	792	12
Escapar	160	290	198	303	612	792	12
el	202	290	210	303	612	792	12
periodo	214	290	250	303	612	792	12
de	254	290	266	303	612	792	12
heladas:	270	290	308	303	612	792	12
Plantar	313	290	343	303	612	792	12
una	347	290	362	303	612	792	12
vez	367	290	381	303	612	792	12
que	385	290	401	303	612	792	12
la	405	290	412	303	612	792	12
probabilidad	416	290	470	303	612	792	12
de	474	290	485	303	612	792	12
daño	160	303	181	315	612	792	12
ha	186	303	196	315	612	792	12
disminuido	201	303	248	315	612	792	12
en	253	303	264	315	612	792	12
la	268	303	275	315	612	792	12
primavera	280	303	323	315	612	792	12
o	328	303	333	315	612	792	12
plantar	338	303	368	315	612	792	12
tarde	373	303	394	315	612	792	12
para	399	303	417	315	612	792	12
evitar	422	303	446	315	612	792	12
estadios	451	303	485	315	612	792	12
sensibles	160	315	197	328	612	792	12
durante	200	315	232	328	612	792	12
los	235	315	247	328	612	792	12
períodos	250	315	287	328	612	792	12
de	290	315	300	328	612	792	12
heladas.	303	315	336	328	612	792	12
	142	333	147	347	612	792	12
Evitar	160	335	188	347	612	792	12
el	193	335	201	347	612	792	12
laboreo	206	335	240	347	612	792	12
del	245	335	259	347	612	792	12
suelo:	263	335	291	347	612	792	12
Evitar	295	335	322	347	612	792	12
el	326	335	333	347	612	792	12
uso	338	335	353	347	612	792	12
excesivo	358	335	394	347	612	792	12
del	398	335	411	347	612	792	12
suelo	416	335	438	347	612	792	12
ya	442	335	451	347	612	792	12
que	456	335	471	347	612	792	12
se	476	335	485	347	612	792	12
forma	160	348	186	360	612	792	12
una	189	348	204	360	612	792	12
capa	207	348	227	360	612	792	12
de	230	348	240	360	612	792	12
suelo	243	348	265	360	612	792	12
suelto,	268	348	296	360	612	792	12
que	299	348	315	360	612	792	12
actúa	318	348	340	360	612	792	12
como	343	348	368	360	612	792	12
aislante	371	348	402	360	612	792	12
del	405	348	418	360	612	792	12
calor	421	348	442	360	612	792	12
que	445	348	461	360	612	792	12
fluye	464	348	484	360	612	792	12
desde	160	360	184	372	612	792	12
las	187	360	198	372	612	792	12
capas	201	360	224	372	612	792	12
más	226	360	243	372	612	792	12
profundas	246	360	289	372	612	792	12
del	292	360	305	372	612	792	12
suelo	308	360	330	372	612	792	12
hacia	333	360	354	372	612	792	12
la	357	360	364	372	612	792	12
superficie.	367	360	410	372	612	792	12
	142	378	147	392	612	792	12
Cubrir	160	380	190	392	612	792	12
los	194	380	207	392	612	792	12
cultivos:	212	380	250	392	612	792	12
Amontonar	255	380	304	392	612	792	12
el	309	380	316	392	612	792	12
suelo	320	380	342	392	612	792	12
alrededor	346	380	386	392	612	792	12
de	391	380	401	392	612	792	12
los	405	380	417	392	612	792	12
troncos	421	380	454	392	612	792	12
de	458	380	468	392	612	792	12
los	472	380	484	392	612	792	12
árboles	160	392	190	405	612	792	12
jóvenes.	193	392	228	405	612	792	12
	142	411	147	424	612	792	12
Fertilizar	160	412	202	425	612	792	12
el	206	412	214	425	612	792	12
suelo:	218	412	246	425	612	792	12
Si	250	412	258	425	612	792	12
se	262	412	270	425	612	792	12
tiene	274	412	295	425	612	792	12
cultivos	299	412	332	425	612	792	12
en	336	412	346	425	612	792	12
una	350	412	366	425	612	792	12
zona	370	412	390	425	612	792	12
de	394	412	404	425	612	792	12
heladas,	408	412	442	425	612	792	12
se	446	412	455	425	612	792	12
puede	459	412	484	425	612	792	12
mejorar	160	425	193	437	612	792	12
la	198	425	205	437	612	792	12
fertilidad	211	425	249	437	612	792	12
del	254	425	267	437	612	792	12
suelo,	272	425	297	437	612	792	12
aplicando	302	425	343	437	612	792	12
guano.	349	425	377	437	612	792	12
Así	383	425	397	437	612	792	12
se	402	425	411	437	612	792	12
tendrán	416	425	449	437	612	792	12
plantas	455	425	485	437	612	792	12
fuertes	160	437	189	449	612	792	12
y	192	437	196	449	612	792	12
capaces	199	437	231	449	612	792	12
de	234	437	244	449	612	792	12
prevenir	247	437	282	449	612	792	12
mejor	285	437	310	449	612	792	12
los	313	437	325	449	612	792	12
riesgos.	327	437	359	449	612	792	12
	142	455	147	469	612	792	12
Fertilizar	160	457	202	469	612	792	12
el	207	457	215	469	612	792	12
follaje:	220	457	250	469	612	792	12
Si	255	457	263	469	612	792	12
el	268	457	275	469	612	792	12
cultivo	280	457	309	469	612	792	12
ha	313	457	323	469	612	792	12
sido	328	457	346	469	612	792	12
afectado	350	457	386	469	612	792	12
por	391	457	406	469	612	792	12
la	411	457	418	469	612	792	12
helada,	422	457	452	469	612	792	12
aplicar	456	457	484	469	612	792	12
abono	160	469	187	482	612	792	12
foliar	189	469	212	482	612	792	12
antes	215	469	236	482	612	792	12
que	239	469	255	482	612	792	12
salga	257	469	278	482	612	792	12
el	280	469	287	482	612	792	12
sol	290	469	302	482	612	792	12
para	305	469	323	482	612	792	12
ayudar	326	469	354	482	612	792	12
a	357	469	361	482	612	792	12
que	364	469	380	482	612	792	12
la	382	469	389	482	612	792	12
planta	392	469	418	482	612	792	12
se	421	469	429	482	612	792	12
recupere.	432	469	471	482	612	792	12
	142	488	147	501	612	792	12
Plantar	160	489	193	502	612	792	12
en	201	489	212	502	612	792	12
ambientes	220	489	268	502	612	792	12
protegidos:	275	489	328	502	612	792	12
Por	335	489	351	502	612	792	12
ejemplo	358	489	392	502	612	792	12
en	400	489	410	502	612	792	12
invernaderos	418	489	473	502	612	792	12
y	480	489	485	502	612	792	12
trasplantar	160	502	205	514	612	792	12
más	207	502	224	514	612	792	12
tarde	227	502	249	514	612	792	12
una	251	502	267	514	612	792	12
vez	270	502	284	514	612	792	12
que	287	502	302	514	612	792	12
el	305	502	312	514	612	792	12
tiempo	315	502	345	514	612	792	12
está	347	502	364	514	612	792	12
más	366	502	383	514	612	792	12
cálido.	386	502	414	514	612	792	12
	142	520	147	533	612	792	12
Pulverizar	160	522	207	534	612	792	12
compuestos	211	522	267	534	612	792	12
de	271	522	282	534	612	792	12
cobre:	287	522	315	534	612	792	12
Para	320	522	339	534	612	792	12
controlar	343	522	382	534	612	792	12
las	386	522	397	534	612	792	12
concentraciones	401	522	470	534	612	792	12
de	474	522	485	534	612	792	12
bacterias	160	534	197	546	612	792	12
activas	200	534	228	546	612	792	12
nucleadoras	231	534	281	546	612	792	12
de	284	534	294	546	612	792	12
hielo	297	534	318	546	612	792	12
INA.	320	534	343	546	612	792	12
	142	552	147	566	612	792	12
Pulverizar	160	554	207	566	612	792	12
bacterias	210	554	252	566	612	792	12
activas	256	554	288	566	612	792	12
no	291	554	303	566	612	792	12
nucleadoras	307	554	363	566	612	792	12
de	367	554	378	566	612	792	12
hielo	382	554	404	566	612	792	12
NINA	408	554	438	566	612	792	12
sobre	442	554	467	566	612	792	12
los	471	554	484	566	612	792	12
cultivos:	160	566	199	579	612	792	12
Para	202	566	221	579	612	792	12
competir	224	566	263	579	612	792	12
con	266	566	282	579	612	792	12
las	285	566	296	579	612	792	12
bacterias	300	566	337	579	612	792	12
INA.	341	566	363	579	612	792	12
Para	366	566	385	579	612	792	12
pequeñas	388	566	428	579	612	792	12
plantaciones	432	566	484	579	612	792	12
y	160	579	164	591	612	792	12
con	171	579	186	591	612	792	12
una	193	579	208	591	612	792	12
frecuencia	214	579	258	591	612	792	12
de	264	579	274	591	612	792	12
heladas	280	579	311	591	612	792	12
baja,	318	579	337	591	612	792	12
este	343	579	360	591	612	792	12
podría	366	579	393	591	612	792	12
ser	399	579	412	591	612	792	12
un	418	579	429	591	612	792	12
método	435	579	468	591	612	792	12
de	474	579	484	591	612	792	12
protección	160	591	205	603	612	792	12
efectivo	208	591	242	603	612	792	12
desde	245	591	269	603	612	792	12
el	272	591	279	603	612	792	12
punto	281	591	307	603	612	792	12
de	310	591	320	603	612	792	12
vista	323	591	342	603	612	792	12
del	345	591	357	603	612	792	12
costo.	360	591	385	603	612	792	12
	142	609	147	623	612	792	12
Crear	160	611	185	623	612	792	12
barreras	190	611	228	623	612	792	12
físicas:	233	611	265	623	612	792	12
Por	270	611	285	623	612	792	12
ejemplo	290	611	324	623	612	792	12
paredes,	329	611	364	623	612	792	12
arbustos	369	611	405	623	612	792	12
y/o	410	611	426	623	612	792	12
árboles	431	611	461	623	612	792	12
para	466	611	485	623	612	792	12
controlar	160	623	199	636	612	792	12
el	202	623	209	636	612	792	12
drenaje	211	623	242	636	612	792	12
de	245	623	255	636	612	792	12
aire	258	623	273	636	612	792	12
frío.	276	623	294	636	612	792	12
	142	642	147	655	612	792	12
Eliminar	160	643	201	656	612	792	12
los	206	643	219	656	612	792	12
obstáculos:	224	643	276	656	612	792	12
Que	281	643	300	656	612	792	12
puedan	305	643	336	656	612	792	12
causar	341	643	367	656	612	792	12
el	372	643	379	656	612	792	12
embolsamiento	384	643	449	656	612	792	12
de	454	643	464	656	612	792	12
aire	469	643	485	656	612	792	12
frío.	160	656	178	668	612	792	12
198·	128	94	145	106	612	792	13
García	148	95	173	105	612	792	13
W.	175	95	186	105	612	792	13
et	188	95	195	105	612	792	13
al.	197	95	206	105	612	792	13
:	206	95	208	105	612	792	13
Escenarios	210	95	248	105	612	792	13
de	250	95	259	105	612	792	13
cambio	261	95	286	105	612	792	13
climático	289	95	320	105	612	792	13
y	322	95	326	105	612	792	13
sistematización	328	95	381	105	612	792	13
de	383	95	392	105	612	792	13
tecnologías	394	95	433	105	612	792	13
campesinas…	435	95	484	105	612	792	13
Métodos	128	121	169	133	612	792	13
activos:	171	121	206	133	612	792	13
Los	147	141	163	153	612	792	13
métodos	167	141	207	153	612	792	13
activos	210	141	242	153	612	792	13
de	246	141	256	153	612	792	13
protección	259	141	305	153	612	792	13
contra	308	141	335	153	612	792	13
heladas	339	141	370	153	612	792	13
son	373	141	388	153	612	792	13
más	392	141	409	153	612	792	13
efectivos	412	141	450	153	612	792	13
cuando	453	141	484	153	612	792	13
hay	128	155	142	167	612	792	13
inversión	147	155	186	167	612	792	13
de	191	155	201	167	612	792	13
temperatura.	205	155	259	167	612	792	13
En	264	155	276	167	612	792	13
localidades	281	155	327	167	612	792	13
con	332	155	348	167	612	792	13
viento,	352	155	381	167	612	792	13
son	386	155	401	167	612	792	13
más	406	155	423	167	612	792	13
probables	427	155	469	167	612	792	13
las	473	155	484	167	612	792	13
heladas	128	169	159	181	612	792	13
de	162	169	172	181	612	792	13
advección	175	169	218	181	612	792	13
que	221	169	236	181	612	792	13
las	239	169	250	181	612	792	13
de	253	169	264	181	612	792	13
radiación	267	169	306	181	612	792	13
[8,10].	309	169	335	181	612	792	13
Los	338	169	354	181	612	792	13
siguientes	357	169	399	181	612	792	13
métodos	402	169	439	181	612	792	13
activos	442	169	471	181	612	792	13
de	475	169	485	181	612	792	13
protección	128	183	173	195	612	792	13
son	176	183	191	195	612	792	13
utilizados:	194	183	237	195	612	792	13
	142	201	147	214	612	792	13
Aplicación	160	203	209	215	612	792	13
de	212	203	224	215	612	792	13
riego:	226	203	253	215	612	792	13
El	256	203	266	215	612	792	13
riego	268	203	290	215	612	792	13
de	293	203	303	215	612	792	13
inundación	306	203	353	215	612	792	13
o	356	203	362	215	612	792	13
por	364	203	379	215	612	792	13
surcos	382	203	409	215	612	792	13
es	412	203	421	215	612	792	13
una	424	203	439	215	612	792	13
opción	442	203	471	215	612	792	13
en	474	203	484	215	612	792	13
la	160	215	167	227	612	792	13
mayoría	171	215	205	227	612	792	13
de	209	215	219	227	612	792	13
las	223	215	234	227	612	792	13
partes	238	215	264	227	612	792	13
del	268	215	281	227	612	792	13
mundo	285	215	316	227	612	792	13
si	320	215	327	227	612	792	13
se	331	215	339	227	612	792	13
dispone	344	215	377	227	612	792	13
de	381	215	391	227	612	792	13
agua	395	215	415	227	612	792	13
de	419	215	429	227	612	792	13
una	433	215	449	227	612	792	13
manera	453	215	484	227	612	792	13
oportuna.	160	227	201	240	612	792	13
Esto	207	227	228	240	612	792	13
permite	234	227	266	240	612	792	13
aumentar	272	227	312	240	612	792	13
la	318	227	325	240	612	792	13
capacidad	331	227	373	240	612	792	13
calórica	379	227	411	240	612	792	13
del	417	227	430	240	612	792	13
suelo	436	227	458	240	612	792	13
y	464	227	469	240	612	792	13
su	475	227	484	240	612	792	13
conductividad	160	240	220	252	612	792	13
térmica.	227	240	261	252	612	792	13
El	267	240	277	252	612	792	13
riego	284	240	305	252	612	792	13
por	312	240	327	252	612	792	13
inundación	333	240	381	252	612	792	13
como	388	240	412	252	612	792	13
protección	419	240	464	252	612	792	13
fue	471	240	485	252	612	792	13
destacado	160	252	202	265	612	792	13
en	204	252	215	265	612	792	13
México	217	252	249	265	612	792	13
y	252	252	256	265	612	792	13
Argentina.	259	252	304	265	612	792	13
	142	270	147	284	612	792	13
Los	160	272	177	284	612	792	13
aspersores	183	272	232	284	612	792	13
sobre	238	272	263	284	612	792	13
planta:	269	272	301	284	612	792	13
Se	307	272	316	284	612	792	13
han	322	272	338	284	612	792	13
utilizado	344	272	380	284	612	792	13
para	386	272	404	284	612	792	13
la	410	272	417	284	612	792	13
protección	423	272	469	284	612	792	13
de	474	272	485	284	612	792	13
bananas	160	284	194	297	612	792	13
en	198	284	208	297	612	792	13
Chipre	212	284	241	297	612	792	13
y	244	284	249	297	612	792	13
para	253	284	271	297	612	792	13
los	275	284	287	297	612	792	13
arándanos,	290	284	336	297	612	792	13
cítricos	340	284	371	297	612	792	13
y	374	284	379	297	612	792	13
plantaciones	383	284	435	297	612	792	13
frutales	439	284	471	297	612	792	13
de	474	284	484	297	612	792	13
hueso	160	297	185	309	612	792	13
en	189	297	199	309	612	792	13
Argentina.	203	297	248	309	612	792	13
Los	252	297	268	309	612	792	13
aspersores	272	297	316	309	612	792	13
sobre	320	297	343	309	612	792	13
planta	347	297	373	309	612	792	13
también	377	297	412	309	612	792	13
se	416	297	424	309	612	792	13
han	428	297	444	309	612	792	13
utilizado	448	297	485	309	612	792	13
sobre	160	309	183	322	612	792	13
estacas	186	309	215	322	612	792	13
(esquejes	218	309	256	322	612	792	13
leñosos),	259	309	297	322	612	792	13
cucurbitáceas,	299	309	359	322	612	792	13
flores	362	309	386	322	612	792	13
y	388	309	393	322	612	792	13
papa	396	309	416	322	612	792	13
en	419	309	429	322	612	792	13
Zimbabwe.	431	309	480	322	612	792	13
	142	328	147	341	612	792	13
Las	160	329	177	342	612	792	13
técnicas	179	329	217	342	612	792	13
de	220	329	231	342	612	792	13
riego	234	329	258	342	612	792	13
por	261	329	276	342	612	792	13
debajo	279	329	310	342	612	792	13
de	313	329	324	342	612	792	13
las	327	329	340	342	612	792	13
plantas:	343	329	379	342	612	792	13
Convencionales	382	329	450	342	612	792	13
y	452	329	457	342	612	792	13
micro	460	329	485	342	612	792	13
aspersores	160	342	204	354	612	792	13
se	208	342	217	354	612	792	13
usan	221	342	240	354	612	792	13
para	244	342	263	354	612	792	13
la	267	342	274	354	612	792	13
protección	278	342	323	354	612	792	13
contra	328	342	355	354	612	792	13
las	359	342	370	354	612	792	13
heladas	374	342	405	354	612	792	13
de	409	342	419	354	612	792	13
los	423	342	435	354	612	792	13
cítricos	439	342	470	354	612	792	13
en	474	342	484	354	612	792	13
Grecia.	160	354	190	366	612	792	13
	142	372	147	386	612	792	13
Nebulizadores	160	374	228	386	612	792	13
artificiales:	234	374	284	386	612	792	13
En	290	374	303	386	612	792	13
Turquía	308	374	342	386	612	792	13
hacen	347	374	372	386	612	792	13
el	377	374	384	386	612	792	13
uso	390	374	405	386	612	792	13
de	410	374	420	386	612	792	13
nebulizadores	426	374	484	386	612	792	13
artificiales	160	386	202	399	612	792	13
para	209	386	227	399	612	792	13
la	234	386	241	399	612	792	13
protección	248	386	293	399	612	792	13
contra	300	386	327	399	612	792	13
las	334	386	345	399	612	792	13
heladas	352	386	383	399	612	792	13
en	390	386	400	399	612	792	13
cerezos,	407	386	441	399	612	792	13
olivos	448	386	473	399	612	792	13
y	480	386	484	399	612	792	13
melocotoneros,	160	399	226	411	612	792	13
y	232	399	236	411	612	792	13
también	242	399	277	411	612	792	13
se	283	399	291	411	612	792	13
utilizan	297	399	328	411	612	792	13
los	334	399	346	411	612	792	13
nebulizadores	352	399	411	411	612	792	13
en	417	399	427	411	612	792	13
bananos	433	399	468	411	612	792	13
en	474	399	484	411	612	792	13
Chipre.	160	411	191	423	612	792	13
	142	429	147	443	612	792	13
Realizar	160	431	198	443	612	792	13
cortinas	203	431	240	443	612	792	13
de	244	431	255	443	612	792	13
humo,	260	431	290	443	612	792	13
nubes	294	431	322	443	612	792	13
o	327	431	332	443	612	792	13
niebla:	337	431	368	443	612	792	13
Esto	372	431	392	443	612	792	13
permite	397	431	430	443	612	792	13
transferir	434	431	473	443	612	792	13
el	477	431	484	443	612	792	13
calor	160	443	181	456	612	792	13
directamente	185	443	240	456	612	792	13
a	245	443	250	456	612	792	13
las	254	443	265	456	612	792	13
plantas,	270	443	303	456	612	792	13
considerando	307	443	365	456	612	792	13
que	370	443	385	456	612	792	13
el	390	443	397	456	612	792	13
aire	402	443	417	456	612	792	13
tiene	422	443	442	456	612	792	13
una	447	443	462	456	612	792	13
baja	467	443	484	456	612	792	13
conductividad	160	456	220	468	612	792	13
térmica.	223	456	257	468	612	792	13
	142	474	147	488	612	792	13
Calentar	160	476	199	488	612	792	13
el	203	476	211	488	612	792	13
aire	215	476	232	488	612	792	13
frío	236	476	252	488	612	792	13
que	255	476	273	488	612	792	13
rodea	276	476	302	488	612	792	13
a	306	476	311	488	612	792	13
la	315	476	323	488	612	792	13
planta:	327	476	359	488	612	792	13
Ya	362	476	374	488	612	792	13
que	378	476	393	488	612	792	13
es	397	476	405	488	612	792	13
el	409	476	416	488	612	792	13
que	420	476	435	488	612	792	13
provoca	439	476	474	488	612	792	13
el	477	476	484	488	612	792	13
enfriamiento	160	488	214	500	612	792	13
de	221	488	231	500	612	792	13
los	237	488	249	500	612	792	13
vegetales.	255	488	296	500	612	792	13
Uno	302	488	321	500	612	792	13
de	328	488	338	500	612	792	13
los	344	488	356	500	612	792	13
métodos	362	488	399	500	612	792	13
más	406	488	423	500	612	792	13
utilizados	429	488	469	500	612	792	13
es	476	488	484	500	612	792	13
encender	160	500	198	513	612	792	13
latas	202	500	220	513	612	792	13
con	223	500	239	513	612	792	13
un	242	500	253	513	612	792	13
combustible	257	500	309	513	612	792	13
(kerosene	312	500	353	513	612	792	13
u	356	500	361	513	612	792	13
otro)	364	500	386	513	612	792	13
de	389	500	399	513	612	792	13
100	402	500	418	513	612	792	13
a	421	500	425	513	612	792	13
300	428	500	444	513	612	792	13
unidades	447	500	484	513	612	792	13
por	160	513	175	525	612	792	13
hectárea.	177	513	215	525	612	792	13
	142	531	147	545	612	792	13
Uso	160	533	178	545	612	792	13
de	183	533	194	545	612	792	13
aspersores:	198	533	250	545	612	792	13
Los	254	533	270	545	612	792	13
aspersores	274	533	318	545	612	792	13
se	322	533	331	545	612	792	13
utilizan	335	533	366	545	612	792	13
a	370	533	374	545	612	792	13
veces	378	533	401	545	612	792	13
para	405	533	424	545	612	792	13
la	428	533	435	545	612	792	13
protección	439	533	484	545	612	792	13
contra	160	545	187	558	612	792	13
las	191	545	202	558	612	792	13
heladas	206	545	237	558	612	792	13
de	241	545	251	558	612	792	13
cultivos	254	545	287	558	612	792	13
anuales	291	545	322	558	612	792	13
en	326	545	336	558	612	792	13
el	340	545	347	558	612	792	13
Valle	351	545	372	558	612	792	13
del	376	545	389	558	612	792	13
Rift	393	545	409	558	612	792	13
en	413	545	423	558	612	792	13
Jordania	426	545	462	558	612	792	13
y	466	545	470	558	612	792	13
en	474	545	484	558	612	792	13
regiones	160	558	195	570	612	792	13
montañosas.	198	558	252	570	612	792	13
	142	576	147	589	612	792	13
Ventiladores	160	578	218	590	612	792	13
que	223	578	240	590	612	792	13
producen	244	578	288	590	612	792	13
viento	293	578	321	590	612	792	13
horizontal:	325	578	376	590	612	792	13
Se	380	578	390	590	612	792	13
han	394	578	410	590	612	792	13
utilizado	414	578	451	590	612	792	13
para	455	578	473	590	612	792	13
la	477	578	484	590	612	792	13
protección	160	590	205	602	612	792	13
de	208	590	219	602	612	792	13
manzanos	222	590	265	602	612	792	13
en	268	590	278	602	612	792	13
México	281	590	312	602	612	792	13
y	315	590	320	602	612	792	13
de	323	590	333	602	612	792	13
cítricos	336	590	367	602	612	792	13
principalmente	370	590	433	602	612	792	13
en	436	590	446	602	612	792	13
naranjas	449	590	484	602	612	792	13
dulces	160	602	186	615	612	792	13
y	189	602	194	615	612	792	13
mandarinos	196	602	246	615	612	792	13
en	249	602	259	615	612	792	13
la	262	602	269	615	612	792	13
llanura	272	602	300	615	612	792	13
Argolic	303	602	335	615	612	792	13
de	337	602	347	615	612	792	13
Grecia.	350	602	381	615	612	792	13
	142	621	147	634	612	792	13
Ventiladores	160	622	218	635	612	792	13
que	223	622	240	635	612	792	13
producen	245	622	289	635	612	792	13
viento	294	622	323	635	612	792	13
vertical:	327	622	364	635	612	792	13
Fueron	369	622	400	635	612	792	13
utilizados	404	622	445	635	612	792	13
para	450	622	468	635	612	792	13
los	472	622	485	635	612	792	13
cítricos	160	635	191	647	612	792	13
tanto	193	635	215	647	612	792	13
en	218	635	228	647	612	792	13
Grecia	231	635	259	647	612	792	13
como	262	635	286	647	612	792	13
en	289	635	299	647	612	792	13
Uruguay.	302	635	341	647	612	792	13
	142	653	147	666	612	792	13
Helicópteros:	160	655	223	667	612	792	13
Se	226	655	236	667	612	792	13
han	240	655	256	667	612	792	13
utilizado	259	655	295	667	612	792	13
para	299	655	317	667	612	792	13
la	321	655	328	667	612	792	13
protección	331	655	377	667	612	792	13
contra	380	655	407	667	612	792	13
las	411	655	422	667	612	792	13
heladas	425	655	456	667	612	792	13
de	460	655	470	667	612	792	13
las	473	655	484	667	612	792	13
plantaciones	160	667	213	679	612	792	13
de	215	667	226	679	612	792	13
frutales	228	667	260	679	612	792	13
de	262	667	272	679	612	792	13
hueso	275	667	300	679	612	792	13
en	303	667	313	679	612	792	13
Argentina	316	667	358	679	612	792	13
y	361	667	365	679	612	792	13
viñedos	368	667	401	679	612	792	13
en	404	667	414	679	612	792	13
Uruguay.	417	667	455	679	612	792	13
A	128	94	133	105	612	792	14
CTA	133	96	146	105	612	792	14
N	148	94	154	105	612	792	14
OVA	154	96	168	105	612	792	14
;	168	94	170	105	612	792	14
Vol.	172	94	187	105	612	792	14
8,	190	94	198	105	612	792	14
Nº	200	94	209	105	612	792	14
2,	212	94	220	105	612	792	14
septiembre	222	94	266	105	612	792	14
2017,	268	94	291	105	612	792	14
ISSN	293	94	310	105	612	792	14
1683-0768	313	94	358	105	612	792	14
Artículos	392	94	426	105	612	792	14
Científicos	429	94	470	105	612	792	14
·	472	95	475	105	612	792	14
199	475	95	489	106	612	792	14
Por	147	121	163	133	612	792	14
otro	166	121	184	133	612	792	14
lado,	188	121	208	133	612	792	14
las	211	121	222	133	612	792	14
percepciones	225	121	281	133	612	792	14
locales	284	121	312	133	612	792	14
sobre	316	121	339	133	612	792	14
el	342	121	350	133	612	792	14
clima	353	121	375	133	612	792	14
y	379	121	383	133	612	792	14
las	387	121	397	133	612	792	14
heladas	401	121	432	133	612	792	14
a	435	121	440	133	612	792	14
través	446	121	471	133	612	792	14
de	474	121	485	133	612	792	14
entrevistas	128	135	173	147	612	792	14
a	179	135	184	147	612	792	14
informantes	191	135	242	147	612	792	14
clave	249	135	270	147	612	792	14
(dirigentes	277	135	321	147	612	792	14
y	328	135	332	147	612	792	14
productores	339	135	391	147	612	792	14
reconocidos	397	135	449	147	612	792	14
por	456	135	471	147	612	792	14
la	478	135	484	147	612	792	14
comunidad)	128	149	179	161	612	792	14
en	182	149	192	161	612	792	14
las	195	149	206	161	612	792	14
cuencas	209	149	242	161	612	792	14
Tapera	245	149	275	161	612	792	14
en	278	149	288	161	612	792	14
el	292	149	299	161	612	792	14
Municipio	302	149	345	161	612	792	14
de	348	149	359	161	612	792	14
Aiquile,	362	149	394	161	612	792	14
Kuyuj	398	149	424	161	612	792	14
Khocha	427	149	461	161	612	792	14
en	464	149	474	161	612	792	14
el	477	149	484	161	612	792	14
Municipio	128	163	171	175	612	792	14
de	174	163	185	175	612	792	14
Tarata	188	163	215	175	612	792	14
y	218	163	223	175	612	792	14
Chaupisuyo	226	163	276	175	612	792	14
en	279	163	289	175	612	792	14
el	293	163	300	175	612	792	14
Municipio	303	163	347	175	612	792	14
de	350	163	360	175	612	792	14
Tiraque,	363	163	398	175	612	792	14
en	401	163	412	175	612	792	14
el	415	163	422	175	612	792	14
departamento	425	163	485	175	612	792	14
de	128	177	138	189	612	792	14
Cochabamba,	140	177	199	189	612	792	14
presentan	201	177	243	189	612	792	14
los	246	177	258	189	612	792	14
siguientes	261	177	302	189	612	792	14
resultados.	305	177	350	189	612	792	14
¿Cómo	128	197	160	209	612	792	14
está	163	197	182	209	612	792	14
cambiando	184	197	236	209	612	792	14
el	239	197	247	209	612	792	14
clima	250	197	276	209	612	792	14
en	278	197	290	209	612	792	14
la	292	197	300	209	612	792	14
zona?	303	197	330	209	612	792	14
Las	147	217	162	229	612	792	14
lluvias	166	217	193	229	612	792	14
son	196	217	211	229	612	792	14
irregulares,	215	217	262	229	612	792	14
hay	265	217	280	229	612	792	14
menos	283	217	312	229	612	792	14
precipitaciones	316	217	379	229	612	792	14
que	383	217	398	229	612	792	14
hace	402	217	421	229	612	792	14
30	425	217	435	229	612	792	14
o	439	217	444	229	612	792	14
40	448	217	458	229	612	792	14
años,	462	217	484	229	612	792	14
existe	128	231	152	243	612	792	14
un	156	231	167	243	612	792	14
retraso	172	231	201	243	612	792	14
de	206	231	216	243	612	792	14
1	220	231	225	243	612	792	14
a	230	231	234	243	612	792	14
2	239	231	244	243	612	792	14
meses	249	231	275	243	612	792	14
en	279	231	289	243	612	792	14
el	294	231	301	243	612	792	14
periodo	305	231	339	243	612	792	14
de	343	231	353	243	612	792	14
inicio	358	231	381	243	612	792	14
de	386	231	396	243	612	792	14
lluvias	400	231	427	243	612	792	14
(septiembre,	432	231	485	243	612	792	14
octubre),	128	245	166	257	612	792	14
las	169	245	180	257	612	792	14
precipitaciones	183	245	247	257	612	792	14
son	250	245	266	257	612	792	14
más	269	245	286	257	612	792	14
intensas	289	245	323	257	612	792	14
en	326	245	336	257	612	792	14
los	340	245	352	257	612	792	14
meses	355	245	381	257	612	792	14
de	384	245	394	257	612	792	14
mayor	397	245	424	257	612	792	14
frecuencia	427	245	471	257	612	792	14
de	474	245	484	257	612	792	14
lluvias	128	259	154	271	612	792	14
(enero,	159	259	188	271	612	792	14
febrero).	193	259	230	271	612	792	14
Las	234	259	249	271	612	792	14
temperaturas	253	259	309	271	612	792	14
han	313	259	329	271	612	792	14
incrementado,	333	259	394	271	612	792	14
hace	398	259	418	271	612	792	14
más	422	259	439	271	612	792	14
calor	444	259	464	271	612	792	14
que	469	259	484	271	612	792	14
hace	128	273	147	285	612	792	14
30	150	273	160	285	612	792	14
años,	163	273	185	285	612	792	14
hace	188	273	207	285	612	792	14
más	210	273	227	285	612	792	14
calor	229	273	250	285	612	792	14
de	253	273	263	285	612	792	14
día	266	273	278	285	612	792	14
y	281	273	286	285	612	792	14
más	288	273	305	285	612	792	14
frío	308	273	323	285	612	792	14
de	326	273	336	285	612	792	14
noche.	339	273	367	285	612	792	14
¿Las	128	293	149	305	612	792	14
heladas	152	293	187	305	612	792	14
han	190	293	207	305	612	792	14
aumentado	210	293	262	305	612	792	14
o	265	293	271	305	612	792	14
disminuido	274	293	327	305	612	792	14
en	330	293	341	305	612	792	14
la	344	293	352	305	612	792	14
zona?	355	293	381	305	612	792	14
En	147	313	160	325	612	792	14
los	164	313	176	325	612	792	14
valles	180	313	203	325	612	792	14
hay	207	313	222	325	612	792	14
más	226	313	243	325	612	792	14
heladas	247	313	278	325	612	792	14
que	282	313	297	325	612	792	14
hace	301	313	320	325	612	792	14
20	324	313	335	325	612	792	14
o	339	313	344	325	612	792	14
30	348	313	359	325	612	792	14
años,	362	313	385	325	612	792	14
los	388	313	401	325	612	792	14
meses	405	313	430	325	612	792	14
de	434	313	444	325	612	792	14
agosto	448	313	476	325	612	792	14
y	480	313	484	325	612	792	14
septiembre	128	327	175	339	612	792	14
continúa	178	327	215	339	612	792	14
helando,	218	327	254	339	612	792	14
mientras	257	327	294	339	612	792	14
que	297	327	312	339	612	792	14
hace	315	327	334	339	612	792	14
20	337	327	348	339	612	792	14
años	351	327	370	339	612	792	14
helaba	373	327	401	339	612	792	14
solo	404	327	422	339	612	792	14
hasta	425	327	446	339	612	792	14
julio;	449	327	470	339	612	792	14
las	473	327	484	339	612	792	14
heladas	128	341	159	353	612	792	14
ahora	165	341	189	353	612	792	14
son	196	341	211	353	612	792	14
muy	218	341	236	353	612	792	14
variables	243	341	280	353	612	792	14
y	286	341	291	353	612	792	14
no	298	341	309	353	612	792	14
se	315	341	324	353	612	792	14
pueden	331	341	362	353	612	792	14
predecir;	368	341	406	353	612	792	14
la	412	341	419	353	612	792	14
helada	426	341	453	353	612	792	14
afecta	459	341	484	353	612	792	14
mayormente	128	355	181	367	612	792	14
en	185	355	196	367	612	792	14
la	200	355	207	367	612	792	14
parte	211	355	233	367	612	792	14
plana	237	355	260	367	612	792	14
pero	264	355	284	367	612	792	14
los	288	355	300	367	612	792	14
últimos	305	355	336	367	612	792	14
años	341	355	361	367	612	792	14
ha	365	355	375	367	612	792	14
afectado	379	355	415	367	612	792	14
también	420	355	454	367	612	792	14
en	459	355	469	367	612	792	14
las	473	355	484	367	612	792	14
laderas.	128	369	159	381	612	792	14
¿Conocen	128	389	174	401	612	792	14
algunos	176	389	213	401	612	792	14
indicadores	216	389	270	401	612	792	14
naturales	272	389	315	401	612	792	14
para	318	389	338	401	612	792	14
predecir	341	389	379	401	612	792	14
las	382	389	395	401	612	792	14
heladas?	397	389	437	401	612	792	14
Al	147	409	157	421	612	792	14
atardecer	160	409	199	421	612	792	14
el	202	409	209	421	612	792	14
cielo	211	409	231	421	612	792	14
se	234	409	243	421	612	792	14
pone	245	409	267	421	612	792	14
rojizo;	270	409	297	421	612	792	14
aparecen	300	409	337	421	612	792	14
nubes	340	409	365	421	612	792	14
como	368	409	392	421	612	792	14
humo;	395	409	423	421	612	792	14
dos	425	409	441	421	612	792	14
días	443	409	460	421	612	792	14
antes	463	409	484	421	612	792	14
aparecen	128	423	165	435	612	792	14
nubes	169	423	194	435	612	792	14
dispersas;	198	423	239	435	612	792	14
alrededor	243	423	283	435	612	792	14
del	287	423	300	435	612	792	14
sol	304	423	316	435	612	792	14
se	320	423	329	435	612	792	14
pinta	333	423	354	435	612	792	14
de	358	423	368	435	612	792	14
todos	372	423	396	435	612	792	14
colores;	400	423	433	435	612	792	14
cuando	437	423	468	435	612	792	14
los	472	423	484	435	612	792	14
vientos	128	437	158	449	612	792	14
fríos	164	437	183	449	612	792	14
vienen	189	437	217	449	612	792	14
del	222	437	235	449	612	792	14
este	240	437	257	449	612	792	14
o	262	437	268	449	612	792	14
el	273	437	280	449	612	792	14
sur	286	437	299	449	612	792	14
es	304	437	313	449	612	792	14
que	319	437	334	449	612	792	14
va	339	437	349	449	612	792	14
helar;	355	437	378	449	612	792	14
cuando	383	437	414	449	612	792	14
el	420	437	427	449	612	792	14
tiempo	432	437	463	449	612	792	14
está	468	437	484	449	612	792	14
despejado	128	451	170	463	612	792	14
sin	174	451	186	463	612	792	14
nubes	191	451	216	463	612	792	14
la	220	451	227	463	612	792	14
probabilidad	231	451	285	463	612	792	14
de	289	451	299	463	612	792	14
heladas	303	451	334	463	612	792	14
es	338	451	347	463	612	792	14
alta;	351	451	368	463	612	792	14
en	372	451	382	463	612	792	14
tiempo	387	451	417	463	612	792	14
de	421	451	431	463	612	792	14
lluvia	435	451	458	463	612	792	14
viene	462	451	484	463	612	792	14
viento	128	465	154	477	612	792	14
frío	157	465	173	477	612	792	14
con	175	465	191	477	612	792	14
llovizna	194	465	227	477	612	792	14
para	230	465	248	477	612	792	14
que	251	465	266	477	612	792	14
caigan	269	465	296	477	612	792	14
las	299	465	310	477	612	792	14
heladas;	313	465	346	477	612	792	14
ya	349	465	358	477	612	792	14
no	361	465	372	477	612	792	14
funcionan	375	465	418	477	612	792	14
los	421	465	433	477	612	792	14
indicadores	436	465	484	477	612	792	14
porque	128	479	158	491	612	792	14
ha	161	479	171	491	612	792	14
cambiado	174	479	215	491	612	792	14
el	218	479	225	491	612	792	14
tiempo,	227	479	260	491	612	792	14
antes	262	479	284	491	612	792	14
se	287	479	296	491	612	792	14
fijaban	298	479	327	491	612	792	14
los	330	479	342	491	612	792	14
indicadores	345	479	393	491	612	792	14
ahora	396	479	420	491	612	792	14
ya	423	479	432	491	612	792	14
no.	434	479	448	491	612	792	14
¿Cómo	128	499	160	511	612	792	14
está	163	499	182	511	612	792	14
afectando	184	499	230	511	612	792	14
el	233	499	241	511	612	792	14
clima	243	499	269	511	612	792	14
a	272	499	277	511	612	792	14
los	280	499	293	511	612	792	14
rendimientos	296	499	357	511	612	792	14
de	360	499	371	511	612	792	14
los	374	499	387	511	612	792	14
cultivos?	390	499	430	511	612	792	14
Si	147	519	155	531	612	792	14
la	159	519	166	531	612	792	14
helada	169	519	196	531	612	792	14
afecta	199	519	224	531	612	792	14
dos	228	519	243	531	612	792	14
veces	246	519	269	531	612	792	14
al	272	519	279	531	612	792	14
cultivo	283	519	312	531	612	792	14
de	315	519	325	531	612	792	14
papa	329	519	349	531	612	792	14
cuando	352	519	383	531	612	792	14
la	387	519	394	531	612	792	14
planta	397	519	423	531	612	792	14
está	426	519	443	531	612	792	14
pequeña,	446	519	484	531	612	792	14
ya	128	533	137	545	612	792	14
no	141	533	153	545	612	792	14
recupera	157	533	194	545	612	792	14
la	199	533	206	545	612	792	14
pérdida	211	533	243	545	612	792	14
es	247	533	256	545	612	792	14
total;	261	533	282	545	612	792	14
si	287	533	294	545	612	792	14
la	298	533	305	545	612	792	14
helada	310	533	337	545	612	792	14
afecta	342	533	367	545	612	792	14
al	372	533	379	545	612	792	14
cultivo	383	533	412	545	612	792	14
cuando	417	533	448	545	612	792	14
está	453	533	469	545	612	792	14
en	474	533	484	545	612	792	14
floración,	128	547	168	559	612	792	14
la	175	547	182	559	612	792	14
pérdida	188	547	220	559	612	792	14
en	226	547	236	559	612	792	14
el	243	547	250	559	612	792	14
rendimiento	256	547	308	559	612	792	14
es	314	547	323	559	612	792	14
aproximadamente	329	547	406	559	612	792	14
50%.	412	547	434	559	612	792	14
La	440	547	451	559	612	792	14
helada	457	547	484	559	612	792	14
también	128	561	162	573	612	792	14
afecta	165	561	190	573	612	792	14
a	193	561	197	573	612	792	14
frutales	200	561	231	573	612	792	14
como	234	561	258	573	612	792	14
la	261	561	268	573	612	792	14
chirimoya,	271	561	315	573	612	792	14
la	318	561	325	573	612	792	14
palta,	328	561	350	573	612	792	14
el	353	561	360	573	612	792	14
duraznero	363	561	406	573	612	792	14
y	409	561	413	573	612	792	14
el	416	561	423	573	612	792	14
pacay.	426	561	452	573	612	792	14
Los	147	581	163	593	612	792	14
métodos	167	581	207	593	612	792	14
pasivos	210	581	244	593	612	792	14
y	247	581	253	593	612	792	14
activos	256	581	288	593	612	792	14
que	291	581	307	593	612	792	14
utilizan	310	581	341	593	612	792	14
los	344	581	356	593	612	792	14
productores	360	581	411	593	612	792	14
(as)	414	581	429	593	612	792	14
en	432	581	443	593	612	792	14
los	446	581	458	593	612	792	14
valles	461	581	484	593	612	792	14
y	128	595	132	607	612	792	14
alturas	137	595	164	607	612	792	14
para	169	595	187	607	612	792	14
contrarrestar	192	595	246	607	612	792	14
las	251	595	262	607	612	792	14
heladas	266	595	298	607	612	792	14
en	302	595	312	607	612	792	14
los	317	595	329	607	612	792	14
frutales	334	595	365	607	612	792	14
y	370	595	374	607	612	792	14
cultivos	379	595	412	607	612	792	14
anuales	417	595	448	607	612	792	14
son	452	595	467	607	612	792	14
los	472	595	484	607	612	792	14
siguientes:	128	609	171	621	612	792	14
En	128	629	141	641	612	792	14
frutales:	144	629	182	641	612	792	14
	142	647	147	661	612	792	14
Humareda:	160	649	213	661	612	792	14
Se	217	649	227	661	612	792	14
coloca	231	649	258	661	612	792	14
leña	262	649	279	661	612	792	14
de	283	649	293	661	612	792	14
la	297	649	304	661	612	792	14
poda	308	649	329	661	612	792	14
y	333	649	338	661	612	792	14
hojas	342	649	364	661	612	792	14
en	368	649	378	661	612	792	14
los	382	649	394	661	612	792	14
cuatro	398	649	425	661	612	792	14
extremos	429	649	468	661	612	792	14
del	472	649	484	661	612	792	14
terreno	160	661	191	673	612	792	14
o	195	661	201	673	612	792	14
campo	205	661	234	673	612	792	14
de	238	661	249	673	612	792	14
cultivo	253	661	282	673	612	792	14
y	286	661	291	673	612	792	14
luego	295	661	318	673	612	792	14
se	323	661	331	673	612	792	14
le	336	661	343	673	612	792	14
prende	347	661	377	673	612	792	14
fuego	381	661	405	673	612	792	14
para	410	661	428	673	612	792	14
mantener	433	661	473	673	612	792	14
el	477	661	484	673	612	792	14
ambiente	160	673	199	686	612	792	14
caliente.	202	673	236	686	612	792	14
Esto	239	673	259	686	612	792	14
se	262	673	270	686	612	792	14
hace	273	673	292	686	612	792	14
durante	295	673	327	686	612	792	14
los	330	673	342	686	612	792	14
días	345	673	361	686	612	792	14
que	364	673	380	686	612	792	14
dura	382	673	401	686	612	792	14
la	404	673	411	686	612	792	14
helada.	414	673	443	686	612	792	14
Se	446	673	456	686	612	792	14
puede	459	673	484	686	612	792	14
200·	128	94	145	106	612	792	15
García	148	95	173	105	612	792	15
W.	175	95	186	105	612	792	15
et	188	95	195	105	612	792	15
al.	197	95	206	105	612	792	15
:	206	95	208	105	612	792	15
Escenarios	210	95	248	105	612	792	15
de	250	95	259	105	612	792	15
cambio	261	95	286	105	612	792	15
climático	289	95	320	105	612	792	15
y	322	95	326	105	612	792	15
sistematización	328	95	381	105	612	792	15
de	383	95	392	105	612	792	15
tecnologías	394	95	433	105	612	792	15
campesinas…	435	95	484	105	612	792	15
usar	160	119	177	131	612	792	15
latas	182	119	200	131	612	792	15
de	204	119	215	131	612	792	15
manteca	219	119	254	131	612	792	15
como	258	119	283	131	612	792	15
recipientes	287	119	332	131	612	792	15
para	336	119	355	131	612	792	15
quemar	359	119	391	131	612	792	15
leña,	395	119	415	131	612	792	15
pasto	419	119	442	131	612	792	15
o	446	119	452	131	612	792	15
aserrín	456	119	484	131	612	792	15
con	160	131	176	144	612	792	15
diesel.	178	131	205	144	612	792	15
	142	150	147	163	612	792	15
Fogatas:	160	151	200	164	612	792	15
Prender	204	151	238	164	612	792	15
pequeñas	243	151	282	164	612	792	15
fogatas	287	151	317	164	612	792	15
en	322	151	332	164	612	792	15
diferentes	336	151	378	164	612	792	15
lugares	383	151	412	164	612	792	15
del	417	151	429	164	612	792	15
huerto	434	151	462	164	612	792	15
para	466	151	485	164	612	792	15
generar	160	164	191	176	612	792	15
calor	196	164	217	176	612	792	15
que	222	164	238	176	612	792	15
vaya	243	164	262	176	612	792	15
disipar	267	164	295	176	612	792	15
el	300	164	307	176	612	792	15
aire	312	164	328	176	612	792	15
frío	333	164	348	176	612	792	15
que	353	164	369	176	612	792	15
producen	374	164	414	176	612	792	15
las	420	164	431	176	612	792	15
heladas.	436	164	469	176	612	792	15
Se	474	164	484	176	612	792	15
pueden	160	176	191	189	612	792	15
usar	195	176	213	189	612	792	15
latas	217	176	235	189	612	792	15
de	239	176	249	189	612	792	15
manteca	253	176	289	189	612	792	15
como	293	176	317	189	612	792	15
recipientes	321	176	366	189	612	792	15
para	370	176	389	189	612	792	15
quemar	393	176	424	189	612	792	15
leña,	428	176	448	189	612	792	15
pasto	452	176	475	189	612	792	15
o	479	176	484	189	612	792	15
aserrín	160	189	188	201	612	792	15
con	191	189	207	201	612	792	15
diesel.	210	189	236	201	612	792	15
	142	207	147	220	612	792	15
Bolsas	160	208	190	221	612	792	15
con	193	208	210	221	612	792	15
agua:	213	208	239	221	612	792	15
Día	241	208	257	221	612	792	15
antes	260	208	282	221	612	792	15
de	284	208	295	221	612	792	15
la	297	208	304	221	612	792	15
helada	307	208	334	221	612	792	15
colocan	337	208	370	221	612	792	15
bolsas	373	208	400	221	612	792	15
blancas	402	208	434	221	612	792	15
con	437	208	452	221	612	792	15
agua	455	208	474	221	612	792	15
al	477	208	484	221	612	792	15
contorno	160	221	199	233	612	792	15
del	204	221	216	233	612	792	15
huerto	221	221	249	233	612	792	15
(amarradas	253	221	299	233	612	792	15
a	304	221	308	233	612	792	15
las	312	221	323	233	612	792	15
ramas	328	221	353	233	612	792	15
de	357	221	367	233	612	792	15
los	371	221	384	233	612	792	15
árboles)	388	221	421	233	612	792	15
para	426	221	444	233	612	792	15
que	448	221	464	233	612	792	15
este	468	221	484	233	612	792	15
caliente	160	233	192	246	612	792	15
en	195	233	205	246	612	792	15
el	207	233	215	246	612	792	15
día	217	233	230	246	612	792	15
y	233	233	237	246	612	792	15
libere	240	233	263	246	612	792	15
calor	266	233	287	246	612	792	15
en	290	233	300	246	612	792	15
la	303	233	310	246	612	792	15
noche.	312	233	341	246	612	792	15
	142	252	147	265	612	792	15
Politubos	160	253	204	266	612	792	15
de	208	253	219	266	612	792	15
plástico	223	253	259	266	612	792	15
con	263	253	280	266	612	792	15
agua:	283	253	309	266	612	792	15
Se	313	253	323	266	612	792	15
colocan	326	253	359	266	612	792	15
politubos	363	253	403	266	612	792	15
de	407	253	417	266	612	792	15
diámetro	421	253	459	266	612	792	15
2	462	253	468	266	612	792	15
a	471	253	476	266	612	792	15
3	479	253	485	266	612	792	15
pulgadas	160	266	197	278	612	792	15
en	200	266	210	278	612	792	15
el	214	266	221	278	612	792	15
contorno	224	266	263	278	612	792	15
del	267	266	279	278	612	792	15
huerto.	283	266	313	278	612	792	15
Se	317	266	326	278	612	792	15
hacen	330	266	355	278	612	792	15
dos	358	266	373	278	612	792	15
orificios	376	266	411	278	612	792	15
entre	414	266	436	278	612	792	15
plantas.	439	266	471	278	612	792	15
El	475	266	484	278	612	792	15
agua	160	278	179	290	612	792	15
calienta	182	278	214	290	612	792	15
durante	216	278	249	290	612	792	15
el	252	278	259	290	612	792	15
día	262	278	274	290	612	792	15
y	277	278	281	290	612	792	15
libera	284	278	307	290	612	792	15
calor	310	278	331	290	612	792	15
en	334	278	344	290	612	792	15
la	347	278	354	290	612	792	15
noche.	357	278	385	290	612	792	15
	142	296	147	310	612	792	15
Mangas	160	298	197	310	612	792	15
plásticas	202	298	242	310	612	792	15
con	247	298	264	310	612	792	15
agua:	268	298	294	310	612	792	15
Mangas	298	298	331	310	612	792	15
de	336	298	346	310	612	792	15
plástico	350	298	383	310	612	792	15
transparente	387	298	440	310	612	792	15
con	445	298	461	310	612	792	15
agua	465	298	485	310	612	792	15
son	160	310	175	323	612	792	15
colocadas	178	310	219	323	612	792	15
al	222	310	229	323	612	792	15
contorno	232	310	271	323	612	792	15
del	274	310	287	323	612	792	15
huerto	290	310	318	323	612	792	15
para	321	310	339	323	612	792	15
que	342	310	357	323	612	792	15
durante	360	310	392	323	612	792	15
el	395	310	402	323	612	792	15
día	405	310	417	323	612	792	15
caliente	421	310	453	323	612	792	15
el	455	310	463	323	612	792	15
agua	465	310	485	323	612	792	15
y	160	323	164	335	612	792	15
por	167	323	182	335	612	792	15
la	185	323	192	335	612	792	15
noche	195	323	221	335	612	792	15
mantenga	223	323	265	335	612	792	15
la	267	323	274	335	612	792	15
temperatura.	277	323	331	335	612	792	15
	142	341	147	355	612	792	15
Barreras	160	343	199	355	612	792	15
rompevientos:	206	343	272	355	612	792	15
Algunos	279	343	315	355	612	792	15
productores	322	343	373	355	612	792	15
del	380	343	393	355	612	792	15
Valle	400	343	421	355	612	792	15
alto	428	343	444	355	612	792	15
colocan	451	343	484	355	612	792	15
barreras	160	355	194	367	612	792	15
vivas	197	355	218	367	612	792	15
cómo	221	355	246	367	612	792	15
cortinas	249	355	283	367	612	792	15
rompevientos,	286	355	347	367	612	792	15
con	350	355	366	367	612	792	15
especies	369	355	403	367	612	792	15
como	406	355	430	367	612	792	15
pino,	434	355	455	367	612	792	15
pacay,	458	355	484	367	612	792	15
molle,	160	367	186	380	612	792	15
eucalipto,	191	367	232	380	612	792	15
y	238	367	242	380	612	792	15
otras,	248	367	271	380	612	792	15
para	276	367	294	380	612	792	15
proteger	300	367	336	380	612	792	15
de	341	367	351	380	612	792	15
las	357	367	368	380	612	792	15
heladas	373	367	404	380	612	792	15
a	409	367	414	380	612	792	15
los	419	367	432	380	612	792	15
huertos	437	367	469	380	612	792	15
de	475	367	485	380	612	792	15
frutales.	160	380	194	392	612	792	15
	142	398	147	412	612	792	15
Riego:	160	400	190	412	612	792	15
En	193	400	206	412	612	792	15
huertos	209	400	241	412	612	792	15
frutales,	245	400	278	412	612	792	15
se	281	400	290	412	612	792	15
debe	293	400	313	412	612	792	15
regar	317	400	338	412	612	792	15
durante	341	400	373	412	612	792	15
el	376	400	384	412	612	792	15
periodo	387	400	420	412	612	792	15
de	423	400	433	412	612	792	15
helada	436	400	463	412	612	792	15
para	466	400	484	412	612	792	15
mantener	160	412	200	425	612	792	15
húmedo	204	412	240	425	612	792	15
el	244	412	251	425	612	792	15
suelo	255	412	277	425	612	792	15
favoreciendo	281	412	337	425	612	792	15
el	341	412	348	425	612	792	15
movimiento	352	412	404	425	612	792	15
de	408	412	419	425	612	792	15
la	423	412	430	425	612	792	15
savia	434	412	455	425	612	792	15
en	459	412	469	425	612	792	15
las	473	412	484	425	612	792	15
plantas.	160	424	192	437	612	792	15
Recomendaciones	147	444	225	457	612	792	15
y/o	230	444	245	457	612	792	15
prácticas	250	444	287	457	612	792	15
complementarias	292	444	364	457	612	792	15
para	369	444	387	457	612	792	15
prevenir	392	444	427	457	612	792	15
o	432	444	438	457	612	792	15
mitigar	443	444	472	457	612	792	15
el	477	444	484	457	612	792	15
efecto	128	458	154	471	612	792	15
de	156	458	167	471	612	792	15
heladas	169	458	200	471	612	792	15
en	203	458	213	471	612	792	15
frutales	216	458	251	471	612	792	15
como	253	458	278	471	612	792	15
el	280	458	288	471	612	792	15
duraznero	290	458	334	471	612	792	15
y	336	458	341	471	612	792	15
otros	344	458	366	471	612	792	15
cultivos	368	458	401	471	612	792	15
comerciales	404	458	454	471	612	792	15
son:	457	458	474	471	612	792	15
	142	477	147	490	612	792	15
Identificar	160	478	209	491	612	792	15
zonas	216	478	243	491	612	792	15
con	250	478	266	491	612	792	15
riesgo	274	478	302	491	612	792	15
de	309	478	320	491	612	792	15
heladas:	327	478	365	491	612	792	15
Zonificar	373	478	412	491	612	792	15
las	419	478	430	491	612	792	15
zonas	437	478	462	491	612	792	15
con	469	478	485	491	612	792	15
diferentes	160	491	202	503	612	792	15
probabilidades	204	491	267	503	612	792	15
de	269	491	280	503	612	792	15
riesgo	282	491	308	503	612	792	15
de	310	491	320	503	612	792	15
heladas.	323	491	357	503	612	792	15
	142	509	147	523	612	792	15
Monitoreo	160	511	209	523	612	792	15
climático:	212	511	258	523	612	792	15
Fortalecer	262	511	305	523	612	792	15
el	309	511	316	523	612	792	15
monitoreo	319	511	364	523	612	792	15
climático	368	511	406	523	612	792	15
para	410	511	428	523	612	792	15
establecer	432	511	474	523	612	792	15
el	478	511	485	523	612	792	15
historial	160	523	194	536	612	792	15
y	198	523	203	536	612	792	15
detección	208	523	248	536	612	792	15
temprana	253	523	293	536	612	792	15
de	298	523	308	536	612	792	15
riesgo	312	523	338	536	612	792	15
de	342	523	352	536	612	792	15
heladas	357	523	388	536	612	792	15
con	393	523	408	536	612	792	15
la	413	523	420	536	612	792	15
instalación	424	523	470	536	612	792	15
de	474	523	484	536	612	792	15
equipos	160	535	193	548	612	792	15
climáticos	196	535	238	548	612	792	15
en	241	535	251	548	612	792	15
zonas	254	535	278	548	612	792	15
productoras	281	535	332	548	612	792	15
de	335	535	345	548	612	792	15
frutales.	348	535	382	548	612	792	15
	142	554	147	567	612	792	15
Sistema	160	555	196	568	612	792	15
de	203	555	214	568	612	792	15
Alerta	220	555	248	568	612	792	15
Temprana:	254	555	306	568	612	792	15
Funciona	312	555	352	568	612	792	15
con	358	555	374	568	612	792	15
redes	381	555	403	568	612	792	15
meteorológicas	409	555	474	568	612	792	15
y	480	555	485	568	612	792	15
mensajes	160	568	198	580	612	792	15
de	202	568	212	580	612	792	15
texto	216	568	238	580	612	792	15
por	242	568	257	580	612	792	15
celular.	261	568	291	580	612	792	15
Los	295	568	311	580	612	792	15
mensajes	315	568	354	580	612	792	15
climatológicos	358	568	419	580	612	792	15
deben	423	568	449	580	612	792	15
ser	453	568	465	580	612	792	15
dos	470	568	485	580	612	792	15
veces	160	580	183	593	612	792	15
por	186	580	200	593	612	792	15
día,	203	580	218	593	612	792	15
a	221	580	225	593	612	792	15
las	228	580	239	593	612	792	15
6	242	580	247	593	612	792	15
de	250	580	260	593	612	792	15
la	263	580	270	593	612	792	15
mañana	273	580	306	593	612	792	15
y	309	580	313	593	612	792	15
6	316	580	321	593	612	792	15
de	324	580	334	593	612	792	15
la	337	580	344	593	612	792	15
tarde.	347	580	371	593	612	792	15
Incluye	373	580	405	593	612	792	15
mensajes	407	580	446	593	612	792	15
de	449	580	459	593	612	792	15
alerta	462	580	484	593	612	792	15
temprana	160	593	200	605	612	792	15
a	203	593	207	605	612	792	15
las	210	593	221	605	612	792	15
heladas	224	593	255	605	612	792	15
con	258	593	273	605	612	792	15
una	276	593	291	605	612	792	15
anticipación	294	593	346	605	612	792	15
de	348	593	358	605	612	792	15
12	361	593	372	605	612	792	15
horas	374	593	398	605	612	792	15
	142	611	147	624	612	792	15
Extractor	160	613	204	625	612	792	15
de	207	613	218	625	612	792	15
aire	221	613	238	625	612	792	15
frío:	241	613	260	625	612	792	15
Efectúa	263	613	296	625	612	792	15
una	299	613	314	625	612	792	15
extracción	317	613	361	625	612	792	15
selectiva	364	613	400	625	612	792	15
de	403	613	413	625	612	792	15
las	416	613	427	625	612	792	15
capas	430	613	453	625	612	792	15
de	456	613	466	625	612	792	15
aire	469	613	485	625	612	792	15
más	160	625	177	637	612	792	15
denso	182	625	207	637	612	792	15
(más	212	625	232	637	612	792	15
frío)	237	625	255	637	612	792	15
que	260	625	275	637	612	792	15
se	280	625	289	637	612	792	15
acumula	293	625	329	637	612	792	15
en	333	625	344	637	612	792	15
lugares	348	625	378	637	612	792	15
bajos	383	625	405	637	612	792	15
y	410	625	414	637	612	792	15
lo	419	625	427	637	612	792	15
expulsa	432	625	464	637	612	792	15
a	468	625	473	637	612	792	15
la	478	625	485	637	612	792	15
atmósfera	160	637	202	650	612	792	15
a	207	637	211	650	612	792	15
unos	216	637	237	650	612	792	15
25	242	637	252	650	612	792	15
a	257	637	261	650	612	792	15
50	266	637	276	650	612	792	15
m.	281	637	292	650	612	792	15
Eleva	297	637	321	650	612	792	15
la	326	637	333	650	612	792	15
temperatura	338	637	389	650	612	792	15
del	394	637	406	650	612	792	15
medio	411	637	438	650	612	792	15
ambiente,	443	637	484	650	612	792	15
protege	160	650	192	662	612	792	15
2,5	195	650	208	662	612	792	15
a	211	650	216	662	612	792	15
3	219	650	224	662	612	792	15
ha.	228	650	240	662	612	792	15
En	244	650	256	662	612	792	15
gestiones	260	650	299	662	612	792	15
pasadas	302	650	335	662	612	792	15
se	338	650	347	662	612	792	15
instaló	350	650	378	662	612	792	15
un	381	650	392	662	612	792	15
extractor	396	650	434	662	612	792	15
de	437	650	447	662	612	792	15
aire	451	650	466	662	612	792	15
frío	469	650	484	662	612	792	15
en	160	662	170	674	612	792	15
la	173	662	180	674	612	792	15
Estación	182	662	220	674	612	792	15
Experimental	222	662	280	674	612	792	15
San	283	662	298	674	612	792	15
Benito	301	662	329	674	612	792	15
en	332	662	342	674	612	792	15
el	345	662	352	674	612	792	15
Valle	355	662	376	674	612	792	15
Alto	379	662	398	674	612	792	15
de	400	662	411	674	612	792	15
Cochabamba.	413	662	472	674	612	792	15
A	128	94	133	105	612	792	16
CTA	133	96	146	105	612	792	16
N	148	94	154	105	612	792	16
OVA	154	96	168	105	612	792	16
;	168	94	170	105	612	792	16
Vol.	172	94	187	105	612	792	16
8,	190	94	198	105	612	792	16
Nº	200	94	209	105	612	792	16
2,	212	94	220	105	612	792	16
septiembre	222	94	266	105	612	792	16
2017,	268	94	291	105	612	792	16
ISSN	293	94	310	105	612	792	16
1683-0768	313	94	358	105	612	792	16
Artículos	392	94	426	105	612	792	16
Científicos	429	94	470	105	612	792	16
·	472	95	475	105	612	792	16
201	475	95	489	106	612	792	16
	142	119	147	132	612	792	16
Variedades	160	121	212	133	612	792	16
de	215	121	227	133	612	792	16
floración	230	121	271	133	612	792	16
tardía:	275	121	305	133	612	792	16
Establecer	309	121	353	133	612	792	16
variedades	357	121	401	133	612	792	16
de	405	121	415	133	612	792	16
floración	419	121	457	133	612	792	16
tardía	461	121	485	133	612	792	16
que	160	133	175	145	612	792	16
salgan	178	133	204	145	612	792	16
del	207	133	219	145	612	792	16
periodo	222	133	255	145	612	792	16
de	258	133	268	145	612	792	16
riesgo	271	133	296	145	612	792	16
de	299	133	309	145	612	792	16
las	312	133	323	145	612	792	16
heladas.	325	133	359	145	612	792	16
	142	151	147	165	612	792	16
Fondo	160	153	190	165	612	792	16
de	197	153	208	165	612	792	16
transferencia	214	153	275	165	612	792	16
de	281	153	292	165	612	792	16
riesgo:	299	153	330	165	612	792	16
Funciona	337	153	377	165	612	792	16
como	383	153	408	165	612	792	16
un	414	153	425	165	612	792	16
seguro	432	153	460	165	612	792	16
para	466	153	485	165	612	792	16
proteger	160	165	196	178	612	792	16
el	198	165	206	178	612	792	16
cultivo	208	165	237	178	612	792	16
de	240	165	250	178	612	792	16
duraznero	253	165	296	178	612	792	16
contra	299	165	326	178	612	792	16
las	329	165	340	178	612	792	16
heladas,	342	165	376	178	612	792	16
granizadas	379	165	423	178	612	792	16
y	426	165	431	178	612	792	16
sequía	433	165	460	178	612	792	16
[12].	462	165	481	178	612	792	16
	142	184	147	197	612	792	16
Parcelas	160	185	199	198	612	792	16
demostrativas:	201	185	269	198	612	792	16
Implementar	272	185	327	198	612	792	16
parcelas	330	185	364	198	612	792	16
demostrativas	366	185	425	198	612	792	16
de	428	185	438	198	612	792	16
control	441	185	472	198	612	792	16
de	474	185	485	198	612	792	16
heladas	160	198	191	210	612	792	16
con	194	198	210	210	612	792	16
diferentes	213	198	254	210	612	792	16
técnicas,	257	198	293	210	612	792	16
difundir	296	198	330	210	612	792	16
los	333	198	345	210	612	792	16
resultados	348	198	391	210	612	792	16
y	394	198	398	210	612	792	16
entrenar	401	198	437	210	612	792	16
y	439	198	444	210	612	792	16
capacitar	447	198	484	210	612	792	16
a	160	210	164	222	612	792	16
los	167	210	179	222	612	792	16
productores.	182	210	236	222	612	792	16
En	128	230	141	242	612	792	16
cultivos	144	230	180	242	612	792	16
anuales:	183	230	221	242	612	792	16
	142	248	147	262	612	792	16
Riego:	160	250	190	262	612	792	16
En	194	250	207	262	612	792	16
cultivos	210	250	243	262	612	792	16
anuales	246	250	277	262	612	792	16
como	280	250	305	262	612	792	16
la	308	250	315	262	612	792	16
papa	318	250	339	262	612	792	16
funcionan	342	250	385	262	612	792	16
los	388	250	400	262	612	792	16
aspersores	404	250	448	262	612	792	16
por	451	250	466	262	612	792	16
dos	470	250	484	262	612	792	16
horas	160	262	183	275	612	792	16
entre	189	262	210	275	612	792	16
las	215	262	226	275	612	792	16
4	232	262	237	275	612	792	16
y	242	262	247	275	612	792	16
5	252	262	257	275	612	792	16
de	262	262	272	275	612	792	16
la	278	262	284	275	612	792	16
mañana	290	262	323	275	612	792	16
para	328	262	346	275	612	792	16
proteger	352	262	388	275	612	792	16
de	393	262	403	275	612	792	16
las	408	262	419	275	612	792	16
heladas,	424	262	458	275	612	792	16
logra	463	262	484	275	612	792	16
escarchar	160	275	199	287	612	792	16
pero	202	275	222	287	612	792	16
no	224	275	236	287	612	792	16
quema	238	275	267	287	612	792	16
las	270	275	281	287	612	792	16
plantas.	283	275	316	287	612	792	16
	142	293	147	307	612	792	16
Humedecimiento	160	295	242	307	612	792	16
del	246	295	260	307	612	792	16
suelo:	265	295	292	307	612	792	16
Día	296	295	312	307	612	792	16
antes	316	295	338	307	612	792	16
de	342	295	353	307	612	792	16
la	357	295	364	307	612	792	16
helada	368	295	395	307	612	792	16
humedecer	400	295	447	307	612	792	16
el	451	295	458	307	612	792	16
suelo	462	295	484	307	612	792	16
para	160	307	178	320	612	792	16
que	181	307	196	320	612	792	16
mantenga	199	307	241	320	612	792	16
el	244	307	251	320	612	792	16
calor	254	307	274	320	612	792	16
o	277	307	283	320	612	792	16
regar	286	307	307	320	612	792	16
inmediatamente	310	307	378	320	612	792	16
después	381	307	415	320	612	792	16
de	418	307	428	320	612	792	16
ocurrida	431	307	466	320	612	792	16
una	469	307	485	320	612	792	16
helada	160	319	187	332	612	792	16
y	190	319	194	332	612	792	16
aplicar	197	319	225	332	612	792	16
abonos	228	319	259	332	612	792	16
foliares	261	319	292	332	612	792	16
nitrogenados.	295	319	353	332	612	792	16
	142	338	147	351	612	792	16
Siembra	160	339	198	352	612	792	16
de	202	339	213	352	612	792	16
papa	217	339	240	352	612	792	16
amarga:	243	339	281	352	612	792	16
El	285	339	295	352	612	792	16
cultivo	298	339	328	352	612	792	16
de	331	339	341	352	612	792	16
papa	345	339	365	352	612	792	16
amarga	369	339	400	352	612	792	16
(Solanum	403	339	439	352	612	792	16
juzepzukii,	443	339	485	352	612	792	16
Solanum	160	352	192	364	612	792	16
curtilobum	195	352	234	364	612	792	16
y	237	352	242	364	612	792	16
Solanum	244	352	277	364	612	792	16
ajhauiri)	280	352	312	364	612	792	16
es	315	352	324	364	612	792	16
tolerante	327	352	364	364	612	792	16
a	367	352	371	364	612	792	16
las	374	352	385	364	612	792	16
heladas	388	352	419	364	612	792	16
(-1	422	352	434	364	612	792	16
a	437	352	442	364	612	792	16
-3º	445	352	457	364	612	792	16
C	460	352	467	364	612	792	16
por	470	352	485	364	612	792	16
2	160	364	165	377	612	792	16
horas)	168	364	194	377	612	792	16
y	197	364	202	377	612	792	16
merece	204	364	235	377	612	792	16
una	238	364	253	377	612	792	16
atención	256	364	292	377	612	792	16
especial.	295	364	330	377	612	792	16
	142	383	147	396	612	792	16
Aporque	160	384	200	397	612	792	16
alto:	204	384	224	397	612	792	16
Cuando	228	384	261	397	612	792	16
los	265	384	277	397	612	792	16
tubérculos	281	384	325	397	612	792	16
han	329	384	345	397	612	792	16
brotado	348	384	382	397	612	792	16
y	386	384	390	397	612	792	16
el	394	384	401	397	612	792	16
anochecer	405	384	448	397	612	792	16
anuncia	452	384	484	397	612	792	16
helada,	160	397	189	409	612	792	16
se	194	397	202	409	612	792	16
procede	207	397	241	409	612	792	16
al	246	397	253	409	612	792	16
tapado	257	397	286	409	612	792	16
con	291	397	307	409	612	792	16
tierra	311	397	333	409	612	792	16
y	338	397	343	409	612	792	16
rastrojos	347	397	384	409	612	792	16
las	388	397	399	409	612	792	16
plantas	404	397	434	409	612	792	16
brotadas	439	397	475	409	612	792	16
a	480	397	484	409	612	792	16
modo	160	409	185	421	612	792	16
de	188	409	199	421	612	792	16
aporque.	202	409	239	421	612	792	16
De	242	409	255	421	612	792	16
esta	259	409	275	421	612	792	16
manera	278	409	310	421	612	792	16
se	313	409	322	421	612	792	16
controla	325	409	361	421	612	792	16
las	364	409	375	421	612	792	16
heladas	378	409	409	421	612	792	16
en	413	409	423	421	612	792	16
los	426	409	438	421	612	792	16
cultivo	442	409	471	421	612	792	16
de	474	409	484	421	612	792	16
papa	160	421	180	434	612	792	16
(Solanum	184	421	220	434	612	792	16
tubersosum),	224	421	270	434	612	792	16
papalisa	275	421	308	434	612	792	16
(Ullucos	313	421	343	434	612	792	16
tubersus),	348	421	383	434	612	792	16
oca	387	421	402	434	612	792	16
(Oxalis	406	421	435	434	612	792	16
tubersosa)	439	421	476	434	612	792	16
e	480	421	485	434	612	792	16
isaño	160	434	182	446	612	792	16
(Tropaeolum	185	434	232	446	612	792	16
tubersoum).	234	434	277	446	612	792	16
Las	280	434	295	446	612	792	16
plantas	298	434	327	446	612	792	16
tapadas	330	434	362	446	612	792	16
emergen	365	434	401	446	612	792	16
a	404	434	408	446	612	792	16
uno	411	434	428	446	612	792	16
o	430	434	436	446	612	792	16
dos	439	434	454	446	612	792	16
días.	457	434	476	446	612	792	16
	142	452	147	465	612	792	16
Ceniza:	160	454	195	466	612	792	16
Apenas	199	454	231	466	612	792	16
brotan	235	454	264	466	612	792	16
las	268	454	279	466	612	792	16
plántulas	283	454	321	466	612	792	16
se	326	454	334	466	612	792	16
debe	339	454	359	466	612	792	16
echar	363	454	386	466	612	792	16
ceniza	391	454	417	466	612	792	16
por	421	454	436	466	612	792	16
el	441	454	448	466	612	792	16
surco	452	454	476	466	612	792	16
a	480	454	484	466	612	792	16
toda	160	466	179	478	612	792	16
la	182	466	189	478	612	792	16
planta,	193	466	221	478	612	792	16
se	225	466	234	478	612	792	16
debe	237	466	257	478	612	792	16
echar	261	466	284	478	612	792	16
cada	288	466	307	478	612	792	16
vez	310	466	325	478	612	792	16
que	328	466	344	478	612	792	16
cae	347	466	361	478	612	792	16
helada	365	466	392	478	612	792	16
hasta	396	466	417	478	612	792	16
que	421	466	436	478	612	792	16
las	440	466	451	478	612	792	16
plantas	455	466	485	478	612	792	16
están	160	478	182	491	612	792	16
de	185	478	196	491	612	792	16
20-30	199	478	223	491	612	792	16
cm	227	478	240	491	612	792	16
de	244	478	254	491	612	792	16
altura	257	478	281	491	612	792	16
ya	285	478	294	491	612	792	16
que	297	478	313	491	612	792	16
después	316	478	350	491	612	792	16
de	354	478	364	491	612	792	16
esta	368	478	384	491	612	792	16
altura	387	478	411	491	612	792	16
el	415	478	422	491	612	792	16
daño	426	478	447	491	612	792	16
causado	450	478	484	491	612	792	16
por	160	491	175	503	612	792	16
la	177	491	185	503	612	792	16
helada	187	491	214	503	612	792	16
es	217	491	226	503	612	792	16
más	228	491	245	503	612	792	16
leve.	248	491	267	503	612	792	16
	142	509	147	523	612	792	16
Piedras:	160	511	197	523	612	792	16
El	202	511	212	523	612	792	16
cheje	216	511	238	523	612	792	16
es	242	511	251	523	612	792	16
una	255	511	271	523	612	792	16
especie	275	511	306	523	612	792	16
de	310	511	320	523	612	792	16
ruma	325	511	347	523	612	792	16
de	351	511	361	523	612	792	16
piedras,	366	511	399	523	612	792	16
pero	403	511	422	523	612	792	16
construidas	427	511	475	523	612	792	16
a	480	511	484	523	612	792	16
propósito	160	523	201	535	612	792	16
en	207	523	217	535	612	792	16
el	222	523	229	535	612	792	16
interior	234	523	266	535	612	792	16
de	271	523	281	535	612	792	16
las	286	523	297	535	612	792	16
plataformas	303	523	353	535	612	792	16
de	358	523	368	535	612	792	16
los	373	523	385	535	612	792	16
andenes.	391	523	427	535	612	792	16
En	433	523	446	535	612	792	16
la	451	523	458	535	612	792	16
parte	463	523	485	535	612	792	16
exterior	160	535	193	548	612	792	16
se	196	535	205	548	612	792	16
colocan	208	535	241	548	612	792	16
piedras	245	535	275	548	612	792	16
grandes	279	535	312	548	612	792	16
formando	315	535	358	548	612	792	16
un	361	535	372	548	612	792	16
círculo	376	535	405	548	612	792	16
y	408	535	413	548	612	792	16
en	416	535	427	548	612	792	16
el	430	535	437	548	612	792	16
interior	441	535	472	548	612	792	16
se	476	535	484	548	612	792	16
llenan	160	548	185	560	612	792	16
con	189	548	204	560	612	792	16
piedras	208	548	238	560	612	792	16
pequeñas.	242	548	284	560	612	792	16
Durante	287	548	323	560	612	792	16
el	326	548	333	560	612	792	16
día	336	548	349	560	612	792	16
las	352	548	363	560	612	792	16
piedras	367	548	397	560	612	792	16
grandes	400	548	433	560	612	792	16
y	437	548	441	560	612	792	16
pequeñas	445	548	484	560	612	792	16
absorben	160	560	199	573	612	792	16
calor	202	560	223	573	612	792	16
y	226	560	231	573	612	792	16
durante	233	560	266	573	612	792	16
la	269	560	276	573	612	792	16
noche	279	560	305	573	612	792	16
sueltan	308	560	338	573	612	792	16
el	341	560	348	573	612	792	16
calor	351	560	372	573	612	792	16
almacenado	375	560	425	573	612	792	16
calentando	428	560	474	573	612	792	16
el	477	560	484	573	612	792	16
lugar,	160	573	183	585	612	792	16
de	186	573	196	585	612	792	16
esta	199	573	215	585	612	792	16
manera	218	573	249	585	612	792	16
evitan	252	573	277	585	612	792	16
la	280	573	287	585	612	792	16
caída	290	573	311	585	612	792	16
de	314	573	324	585	612	792	16
las	327	573	338	585	612	792	16
heladas.	341	573	374	585	612	792	16
	142	591	147	604	612	792	16
Indicadores	160	593	215	605	612	792	16
naturales:	220	593	266	605	612	792	16
Se	271	593	281	605	612	792	16
utilizan	286	593	317	605	612	792	16
para	322	593	340	605	612	792	16
predecir	345	593	380	605	612	792	16
las	385	593	396	605	612	792	16
heladas	401	593	432	605	612	792	16
en	438	593	448	605	612	792	16
algunas	453	593	484	605	612	792	16
zonas	160	605	184	617	612	792	16
por	193	605	208	617	612	792	16
los	217	605	229	617	612	792	16
agricultores	238	605	287	617	612	792	16
(as),	295	605	313	617	612	792	16
se	322	605	330	617	612	792	16
agrupan	339	605	373	617	612	792	16
en	382	605	392	617	612	792	16
indicadores	401	605	449	617	612	792	16
físico-	458	605	485	617	612	792	16
atmosféricos,	160	617	217	630	612	792	16
zoo-indicadores,	220	617	290	630	612	792	16
indicadores	294	617	343	630	612	792	16
astronómicos,	346	617	406	630	612	792	16
fito-indicadores	410	617	477	630	612	792	16
y	480	617	485	630	612	792	16
otros	160	630	182	642	612	792	16
[14,	185	630	200	642	612	792	16
15,	203	630	216	642	612	792	16
16].	219	630	234	642	612	792	16
Recomendaciones	147	650	225	662	612	792	16
y/o	230	650	245	662	612	792	16
prácticas	250	650	287	662	612	792	16
complementarias	292	650	364	662	612	792	16
para	369	650	387	662	612	792	16
prevenir	392	650	427	662	612	792	16
o	432	650	438	662	612	792	16
mitigar	443	650	472	662	612	792	16
el	477	650	484	662	612	792	16
efecto	128	664	154	676	612	792	16
de	156	664	167	676	612	792	16
heladas	169	664	200	676	612	792	16
en	203	664	213	676	612	792	16
cultivos	216	664	252	676	612	792	16
anuales	255	664	290	676	612	792	16
como	293	664	317	676	612	792	16
la	320	664	327	676	612	792	16
papa	330	664	350	676	612	792	16
y	353	664	357	676	612	792	16
otros	360	664	382	676	612	792	16
son:	385	664	403	676	612	792	16
202·	128	94	145	106	612	792	17
García	148	95	173	105	612	792	17
W.	175	95	186	105	612	792	17
et	188	95	195	105	612	792	17
al.	197	95	206	105	612	792	17
:	206	95	208	105	612	792	17
Escenarios	210	95	248	105	612	792	17
de	250	95	259	105	612	792	17
cambio	261	95	286	105	612	792	17
climático	289	95	320	105	612	792	17
y	322	95	326	105	612	792	17
sistematización	328	95	381	105	612	792	17
de	383	95	392	105	612	792	17
tecnologías	394	95	433	105	612	792	17
campesinas…	435	95	484	105	612	792	17
	142	119	147	132	612	792	17
Elección	160	121	201	133	612	792	17
del	204	121	218	133	612	792	17
terreno	222	121	255	133	612	792	17
de	259	121	270	133	612	792	17
siembra:	274	121	314	133	612	792	17
Conocer	317	121	354	133	612	792	17
antecedentes	358	121	412	133	612	792	17
de	416	121	426	133	612	792	17
heladas	429	121	460	133	612	792	17
en	464	121	474	133	612	792	17
la	478	121	485	133	612	792	17
zona.	160	133	183	145	612	792	17
En	187	133	200	145	612	792	17
las	204	133	215	145	612	792	17
zonas	219	133	243	145	612	792	17
altas	248	133	266	145	612	792	17
elegir	270	133	293	145	612	792	17
terrenos	297	133	332	145	612	792	17
ubicados	336	133	374	145	612	792	17
en	378	133	388	145	612	792	17
ladera	393	133	418	145	612	792	17
y	422	133	426	145	612	792	17
evitar	431	133	454	145	612	792	17
suelos	458	133	484	145	612	792	17
localizados	160	145	206	158	612	792	17
en	209	145	219	158	612	792	17
“pampa”	222	145	261	158	612	792	17
o	263	145	269	158	612	792	17
en	272	145	282	158	612	792	17
“hoyadas”.	285	145	331	158	612	792	17
	142	164	147	177	612	792	17
Oportunidades	160	165	230	178	612	792	17
de	233	165	245	178	612	792	17
siembra:	248	165	288	178	612	792	17
Sembrar	292	165	327	178	612	792	17
en	331	165	341	178	612	792	17
la	345	165	352	178	612	792	17
época	355	165	380	178	612	792	17
en	383	165	393	178	612	792	17
que	397	165	412	178	612	792	17
la	416	165	423	178	612	792	17
ocurrencia	426	165	471	178	612	792	17
de	474	165	484	178	612	792	17
heladas	160	178	191	190	612	792	17
no	196	178	207	190	612	792	17
coincida	212	178	247	190	612	792	17
con	252	178	268	190	612	792	17
periodo	273	178	306	190	612	792	17
de	311	178	321	190	612	792	17
pleno	325	178	349	190	612	792	17
crecimiento	354	178	404	190	612	792	17
de	409	178	419	190	612	792	17
las	424	178	435	190	612	792	17
plantas	440	178	470	190	612	792	17
de	474	178	484	190	612	792	17
papa.	160	190	182	202	612	792	17
	142	208	147	222	612	792	17
Elección	160	210	201	222	612	792	17
de	204	210	215	222	612	792	17
la	218	210	226	222	612	792	17
variedad:	228	210	271	222	612	792	17
Elegir	274	210	299	222	612	792	17
las	302	210	313	222	612	792	17
variedades	316	210	360	222	612	792	17
más	363	210	380	222	612	792	17
tolerantes	383	210	424	222	612	792	17
(por	430	210	448	222	612	792	17
ejemplo	451	210	485	222	612	792	17
las	160	222	171	235	612	792	17
papas	177	222	201	235	612	792	17
amargas)	208	222	246	235	612	792	17
en	252	222	262	235	612	792	17
lugares	269	222	298	235	612	792	17
de	305	222	315	235	612	792	17
alta	321	222	336	235	612	792	17
probabilidad	342	222	396	235	612	792	17
de	402	222	412	235	612	792	17
heladas.	419	222	453	235	612	792	17
Elegir	459	222	484	235	612	792	17
variedades	160	235	204	247	612	792	17
tardías	211	235	239	247	612	792	17
en	246	235	256	247	612	792	17
caso	263	235	281	247	612	792	17
de	288	235	298	247	612	792	17
siembra	305	235	338	247	612	792	17
temprana,	345	235	387	247	612	792	17
debido	394	235	423	247	612	792	17
a	430	235	435	247	612	792	17
su	441	235	451	247	612	792	17
mayor	457	235	484	247	612	792	17
capacidad	160	247	201	260	612	792	17
de	205	247	215	260	612	792	17
recuperación	219	247	274	260	612	792	17
o	277	247	283	260	612	792	17
elegir	286	247	309	260	612	792	17
variedades	313	247	357	260	612	792	17
precoces	361	247	398	260	612	792	17
en	401	247	412	260	612	792	17
caso	415	247	434	260	612	792	17
de	438	247	448	260	612	792	17
siembra	451	247	485	260	612	792	17
tardía	160	260	184	272	612	792	17
para	186	260	205	272	612	792	17
escapar	207	260	239	272	612	792	17
a	242	260	246	272	612	792	17
las	249	260	260	272	612	792	17
heladas.	262	260	296	272	612	792	17
	142	278	147	291	612	792	17
Diversificación	160	279	230	292	612	792	17
de	234	279	245	292	612	792	17
la	249	279	257	292	612	792	17
producción:	261	279	317	292	612	792	17
Para	321	279	340	292	612	792	17
conservar	344	279	385	292	612	792	17
la	389	279	396	292	612	792	17
diversidad	400	279	444	292	612	792	17
genética,	448	279	484	292	612	792	17
garantizar	160	292	201	304	612	792	17
la	208	292	215	304	612	792	17
seguridad	221	292	261	304	612	792	17
alimentaria	267	292	314	304	612	792	17
y	320	292	324	304	612	792	17
enfrentar	331	292	369	304	612	792	17
a	375	292	380	304	612	792	17
las	386	292	397	304	612	792	17
heladas,	403	292	437	304	612	792	17
establecer	443	292	484	304	612	792	17
siembras	160	304	197	317	612	792	17
de	202	304	212	317	612	792	17
policultivos	217	304	267	317	612	792	17
(diversidad	272	304	318	317	612	792	17
de	323	304	333	317	612	792	17
especies)	338	304	376	317	612	792	17
y	381	304	386	317	612	792	17
mezcla	391	304	420	317	612	792	17
de	425	304	435	317	612	792	17
variedades	440	304	484	317	612	792	17
nativas.	160	317	192	329	612	792	17
	142	335	147	349	612	792	17
Siembra	160	337	198	349	612	792	17
escalonada:	202	337	256	349	612	792	17
Para	260	337	279	349	612	792	17
escapar	282	337	314	349	612	792	17
a	318	337	322	349	612	792	17
las	326	337	337	349	612	792	17
heladas	340	337	372	349	612	792	17
y	375	337	380	349	612	792	17
asegurar	384	337	419	349	612	792	17
la	423	337	430	349	612	792	17
producción,	433	337	484	349	612	792	17
realizar	160	349	190	361	612	792	17
siembras	193	349	230	361	612	792	17
escalonadas	233	349	283	361	612	792	17
en	286	349	296	361	612	792	17
diferentes	299	349	341	361	612	792	17
fechas.	343	349	373	361	612	792	17
	142	367	147	381	612	792	17
Manejo	160	369	195	381	612	792	17
de	199	369	211	381	612	792	17
pisos	215	369	239	381	612	792	17
ecológicos:	243	369	295	381	612	792	17
Establecer	300	369	344	381	612	792	17
los	348	369	361	381	612	792	17
cultivos	365	369	398	381	612	792	17
en	402	369	412	381	612	792	17
diferentes	417	369	458	381	612	792	17
pisos	463	369	484	381	612	792	17
altitudinales	160	381	210	394	612	792	17
o	213	381	219	394	612	792	17
ecológicos,	222	381	268	394	612	792	17
para	271	381	289	394	612	792	17
garantizar	292	381	334	394	612	792	17
la	337	381	344	394	612	792	17
producción	346	381	395	394	612	792	17
en	398	381	408	394	612	792	17
caso	411	381	429	394	612	792	17
de	432	381	442	394	612	792	17
heladas.	445	381	479	394	612	792	17
	142	400	147	413	612	792	17
Laboreo	160	401	199	414	612	792	17
del	204	401	218	414	612	792	17
suelo:	223	401	250	414	612	792	17
No	256	401	270	414	612	792	17
aflojar	275	401	302	414	612	792	17
el	307	401	314	414	612	792	17
suelo	319	401	342	414	612	792	17
los	347	401	359	414	612	792	17
días	364	401	381	414	612	792	17
de	386	401	396	414	612	792	17
heladas	401	401	432	414	612	792	17
para	437	401	456	414	612	792	17
evitar	461	401	484	414	612	792	17
escapar	160	414	191	426	612	792	17
la	194	414	201	426	612	792	17
energía	204	414	234	426	612	792	17
calórica	237	414	269	426	612	792	17
almacenada	272	414	321	426	612	792	17
en	324	414	334	426	612	792	17
el	337	414	344	426	612	792	17
día.	347	414	361	426	612	792	17
	142	432	147	445	612	792	17
Abonamiento	160	434	223	446	612	792	17
y	232	434	237	446	612	792	17
fertilización:	246	434	304	446	612	792	17
Incrementar	313	434	365	446	612	792	17
la	374	434	381	446	612	792	17
cantidad	390	434	426	446	612	792	17
de	435	434	445	446	612	792	17
abonos	454	434	484	446	612	792	17
orgánicos	160	446	201	458	612	792	17
(guanos).	204	446	243	458	612	792	17
Incrementar	246	446	298	458	612	792	17
la	301	446	308	458	612	792	17
dosis	311	446	333	458	612	792	17
de	336	446	346	458	612	792	17
potasio.	349	446	383	458	612	792	17
Aplicar	386	446	416	458	612	792	17
abonos	420	446	450	458	612	792	17
foliares	454	446	484	458	612	792	17
después	160	458	194	471	612	792	17
de	196	458	206	471	612	792	17
la	209	458	216	471	612	792	17
helada.	219	458	248	471	612	792	17
	142	477	147	490	612	792	17
Distanciamiento	160	478	237	491	612	792	17
de	241	478	252	491	612	792	17
siembra:	256	478	296	491	612	792	17
Los	300	478	316	491	612	792	17
surcos	319	478	347	491	612	792	17
deben	350	478	376	491	612	792	17
estar	380	478	400	491	612	792	17
más	403	478	420	491	612	792	17
distanciados	424	478	476	491	612	792	17
y	480	478	485	491	612	792	17
deben	160	491	186	503	612	792	17
seguir	188	491	214	503	612	792	17
la	216	491	223	503	612	792	17
dirección	226	491	265	503	612	792	17
del	268	491	281	503	612	792	17
viento.	283	491	312	503	612	792	17
Las	147	511	162	523	612	792	17
experiencias	165	511	217	523	612	792	17
locales	220	511	249	523	612	792	17
en	252	511	262	523	612	792	17
Valle	265	511	287	523	612	792	17
Grande	290	511	322	523	612	792	17
[18]	325	511	342	523	612	792	17
muestran	345	511	384	523	612	792	17
que	387	511	403	523	612	792	17
la	406	511	413	523	612	792	17
combinación	416	511	471	523	612	792	17
de	474	511	484	523	612	792	17
medidas	128	525	163	537	612	792	17
tiene	169	525	190	537	612	792	17
resultados	196	525	239	537	612	792	17
positivos,	245	525	286	537	612	792	17
por	292	525	307	537	612	792	17
ejemplo,	314	525	350	537	612	792	17
combinar	356	525	397	537	612	792	17
sistemas	403	525	439	537	612	792	17
de	445	525	455	537	612	792	17
alerta	461	525	484	537	612	792	17
temprana	128	539	168	551	612	792	17
a	172	539	177	551	612	792	17
través	181	539	206	551	612	792	17
del	210	539	223	551	612	792	17
envío	227	539	250	551	612	792	17
de	255	539	265	551	612	792	17
mensajes	269	539	307	551	612	792	17
de	312	539	322	551	612	792	17
texto	326	539	348	551	612	792	17
por	352	539	367	551	612	792	17
celulares,	371	539	410	551	612	792	17
fogatas	414	539	445	551	612	792	17
en	449	539	459	551	612	792	17
latas,	463	539	484	551	612	792	17
humeo,	128	553	160	565	612	792	17
riego	163	553	184	565	612	792	17
por	187	553	202	565	612	792	17
aspersión	204	553	245	565	612	792	17
y	247	553	252	565	612	792	17
mangas	254	553	286	565	612	792	17
plásticas	289	553	325	565	612	792	17
con	328	553	343	565	612	792	17
agua.	346	553	368	565	612	792	17
Por	371	553	386	565	612	792	17
tanto,	389	553	414	565	612	792	17
es	416	553	425	565	612	792	17
importante	428	553	475	565	612	792	17
la	478	553	485	565	612	792	17
combinación	128	567	183	579	612	792	17
de	186	567	197	579	612	792	17
métodos	200	567	237	579	612	792	17
pasivos	240	567	272	579	612	792	17
y	275	567	280	579	612	792	17
activos	283	567	313	579	612	792	17
para	316	567	335	579	612	792	17
mitigar	338	567	368	579	612	792	17
el	371	567	378	579	612	792	17
efecto	382	567	408	579	612	792	17
de	411	567	422	579	612	792	17
las	425	567	436	579	612	792	17
heladas	440	567	471	579	612	792	17
en	474	567	484	579	612	792	17
los	128	581	140	593	612	792	17
frutales	143	581	174	593	612	792	17
y	177	581	181	593	612	792	17
cultivos	184	581	217	593	612	792	17
anuales	220	581	251	593	612	792	17
[18].	254	581	272	593	612	792	17
4.	128	611	137	626	612	792	17
Conclusiones	146	611	219	626	612	792	17
La	149	633	160	646	612	792	17
frecuencia	163	633	207	646	612	792	17
de	210	633	220	646	612	792	17
heladas	224	633	255	646	612	792	17
en	258	633	269	646	612	792	17
los	272	633	284	646	612	792	17
valles	288	633	311	646	612	792	17
muestra	315	633	348	646	612	792	17
que	352	633	367	646	612	792	17
en	371	633	381	646	612	792	17
los	384	633	396	646	612	792	17
últimos	400	633	432	646	612	792	17
25	435	633	446	646	612	792	17
años	449	633	469	646	612	792	17
los	472	633	484	646	612	792	17
días	128	647	144	660	612	792	17
con	147	647	163	660	612	792	17
helada	165	647	193	660	612	792	17
se	195	647	204	660	612	792	17
han	207	647	223	660	612	792	17
incrementado.	225	647	286	660	612	792	17
A	128	94	133	105	612	792	18
CTA	133	96	146	105	612	792	18
N	148	94	154	105	612	792	18
OVA	154	96	168	105	612	792	18
;	168	94	170	105	612	792	18
Vol.	172	94	187	105	612	792	18
8,	190	94	198	105	612	792	18
Nº	200	94	209	105	612	792	18
2,	212	94	220	105	612	792	18
septiembre	222	94	266	105	612	792	18
2017,	268	94	291	105	612	792	18
ISSN	293	94	310	105	612	792	18
1683-0768	313	94	358	105	612	792	18
Artículos	392	94	426	105	612	792	18
Científicos	429	94	470	105	612	792	18
·	472	95	475	105	612	792	18
203	475	95	489	106	612	792	18
Los	149	121	165	133	612	792	18
escenarios	173	121	217	133	612	792	18
de	225	121	235	133	612	792	18
cambio	244	121	275	133	612	792	18
climático	283	121	322	133	612	792	18
actual	330	121	355	133	612	792	18
2015	363	121	383	133	612	792	18
y	392	121	396	133	612	792	18
futuro	405	121	432	133	612	792	18
2066	440	121	461	133	612	792	18
con	469	121	485	133	612	792	18
razonamiento	128	135	186	147	612	792	18
2.6	189	135	202	147	612	792	18
y	205	135	210	147	612	792	18
8.5	213	135	225	147	612	792	18
muestran	229	135	268	147	612	792	18
un	271	135	282	147	612	792	18
aumento	285	135	322	147	612	792	18
de	326	135	336	147	612	792	18
la	339	135	346	147	612	792	18
temperatura	349	135	400	147	612	792	18
lo	403	135	411	147	612	792	18
que	414	135	430	147	612	792	18
se	433	135	442	147	612	792	18
traduciría	444	135	484	147	612	792	18
en	128	149	138	161	612	792	18
una	141	149	156	161	612	792	18
disminución	159	149	211	161	612	792	18
del	214	149	227	161	612	792	18
riesgo	229	149	254	161	612	792	18
de	257	149	267	161	612	792	18
heladas	270	149	301	161	612	792	18
en	304	149	314	161	612	792	18
las	317	149	328	161	612	792	18
zonas	331	149	355	161	612	792	18
de	358	149	368	161	612	792	18
análisis.	371	149	403	161	612	792	18
Los	149	169	165	181	612	792	18
productores	170	169	221	181	612	792	18
señalan	227	169	258	181	612	792	18
que	263	169	278	181	612	792	18
hoy	283	169	299	181	612	792	18
en	304	169	314	181	612	792	18
día	319	169	332	181	612	792	18
las	337	169	348	181	612	792	18
heladas	353	169	384	181	612	792	18
son	389	169	405	181	612	792	18
impredecibles,	410	169	471	181	612	792	18
se	476	169	485	181	612	792	18
presentan	128	183	169	195	612	792	18
en	172	183	182	195	612	792	18
periodos	185	183	223	195	612	792	18
o	226	183	231	195	612	792	18
épocas	234	183	263	195	612	792	18
donde	266	183	293	195	612	792	18
no	296	183	308	195	612	792	18
se	311	183	319	195	612	792	18
presentaban	322	183	374	195	612	792	18
antes,	377	183	401	195	612	792	18
son	404	183	419	195	612	792	18
más	423	183	440	195	612	792	18
intensas	443	183	477	195	612	792	18
y	480	183	484	195	612	792	18
los	128	197	140	209	612	792	18
daños	143	197	168	209	612	792	18
en	171	197	181	209	612	792	18
la	183	197	190	209	612	792	18
producción	193	197	242	209	612	792	18
de	245	197	255	209	612	792	18
los	257	197	270	209	612	792	18
frutales	272	197	304	209	612	792	18
y	307	197	311	209	612	792	18
cultivos	314	197	347	209	612	792	18
anuales	350	197	381	209	612	792	18
son	383	197	399	209	612	792	18
mayores.	401	197	439	209	612	792	18
De	149	217	162	229	612	792	18
acuerdo	169	217	203	229	612	792	18
a	210	217	215	229	612	792	18
la	222	217	229	229	612	792	18
zona	236	217	256	229	612	792	18
(alturas	264	217	295	229	612	792	18
o	302	217	307	229	612	792	18
valles)	315	217	341	229	612	792	18
y	348	217	353	229	612	792	18
las	360	217	371	229	612	792	18
costumbres	378	217	427	229	612	792	18
locales,	434	217	465	229	612	792	18
los	472	217	484	229	612	792	18
productores	128	231	179	243	612	792	18
utilizan	183	231	214	243	612	792	18
principalmente	217	231	281	243	612	792	18
métodos	284	231	321	243	612	792	18
pasivos	325	231	356	243	612	792	18
de	359	231	370	243	612	792	18
control	373	231	404	243	612	792	18
y/o	407	231	423	243	612	792	18
mitigación	427	231	471	243	612	792	18
de	474	231	484	243	612	792	18
heladas.	128	245	161	257	612	792	18
Los	164	245	180	257	612	792	18
métodos	183	245	220	257	612	792	18
activos	224	245	253	257	612	792	18
son	256	245	272	257	612	792	18
utilizados	275	245	315	257	612	792	18
principalmente	318	245	382	257	612	792	18
en	385	245	395	257	612	792	18
cultivos	399	245	432	257	612	792	18
comerciales	435	245	484	257	612	792	18
altamente	128	259	169	271	612	792	18
rentables	172	259	210	271	612	792	18
como	213	259	237	271	612	792	18
los	240	259	252	271	612	792	18
frutales.	255	259	288	271	612	792	18
En	149	279	162	291	612	792	18
el	166	279	173	291	612	792	18
marco	177	279	204	291	612	792	18
del	209	279	221	291	612	792	18
dialogo	226	279	257	291	612	792	18
de	261	279	271	291	612	792	18
saberes,	275	279	309	291	612	792	18
es	313	279	322	291	612	792	18
fundamental	326	279	379	291	612	792	18
la	384	279	391	291	612	792	18
revalorización	395	279	455	291	612	792	18
de	459	279	469	291	612	792	18
las	474	279	485	291	612	792	18
tecnologías	128	293	175	305	612	792	18
y	178	293	183	305	612	792	18
prácticas	186	293	223	305	612	792	18
campesinas	226	293	274	305	612	792	18
y	277	293	282	305	612	792	18
la	284	293	291	305	612	792	18
combinación	294	293	349	305	612	792	18
con	352	293	368	305	612	792	18
innovaciones	371	293	427	305	612	792	18
tecnológicas,	430	293	484	305	612	792	18
para	128	307	146	319	612	792	18
el	149	307	156	319	612	792	18
control	160	307	191	319	612	792	18
y/o	194	307	210	319	612	792	18
mitigación	213	307	258	319	612	792	18
de	261	307	271	319	612	792	18
las	275	307	286	319	612	792	18
heladas	289	307	320	319	612	792	18
que	324	307	339	319	612	792	18
afectan	342	307	373	319	612	792	18
a	376	307	381	319	612	792	18
los	384	307	396	319	612	792	18
frutales	400	307	431	319	612	792	18
(cultivos	435	307	471	319	612	792	18
de	474	307	484	319	612	792	18
alta	128	321	142	333	612	792	18
rentabilidad)	145	321	198	333	612	792	18
y	201	321	206	333	612	792	18
cultivos	209	321	242	333	612	792	18
anuales	244	321	275	333	612	792	18
(cultivos	278	321	314	333	612	792	18
de	317	321	327	333	612	792	18
seguridad	330	321	370	333	612	792	18
alimentaria).	373	321	425	333	612	792	18
Referencias	128	351	192	366	612	792	18
Bibliográficas	195	351	271	366	612	792	18
[1]	128	372	139	383	612	792	18
Andrade	153	372	190	384	612	792	18
et	193	372	199	384	612	792	18
al.,	202	372	213	384	612	792	18
2010.	216	372	239	384	612	792	18
“La	242	372	257	384	612	792	18
Dinámica	260	372	301	384	612	792	18
del	304	372	317	384	612	792	18
Cambio	319	372	353	384	612	792	18
Climático	356	372	397	384	612	792	18
en	400	372	410	384	612	792	18
Bolivia”,	412	372	449	384	612	792	18
Fundación	153	384	199	397	612	792	18
INESAD	201	384	242	397	612	792	18
[2]	128	403	139	415	612	792	18
Ley	153	403	169	416	612	792	18
N°	171	403	184	416	612	792	18
602	187	403	202	416	612	792	18
de	205	403	215	416	612	792	18
Gestión	218	403	252	416	612	792	18
de	255	403	265	416	612	792	18
Riesgos.	268	403	303	416	612	792	18
Ministerio	305	403	349	416	612	792	18
de	351	403	362	416	612	792	18
Planificación	364	403	419	416	612	792	18
de	422	403	432	416	612	792	18
Desastres.	435	403	478	416	612	792	18
Estado	153	416	183	428	612	792	18
Plurinacional	186	416	242	428	612	792	18
de	244	416	255	428	612	792	18
Bolivia.	257	416	289	428	612	792	18
[3]	128	434	139	446	612	792	18
Blanc,	153	434	180	447	612	792	18
M.L.,	182	434	205	447	612	792	18
Geslin,	208	434	238	447	612	792	18
H.,	241	434	254	447	612	792	18
Holzberg,	257	434	299	447	612	792	18
I.A.	302	434	318	447	612	792	18
y	321	434	325	447	612	792	18
Mason,	328	434	359	447	612	792	18
B.	362	434	371	447	612	792	18
1963.	374	434	397	447	612	792	18
Protection	400	434	445	447	612	792	18
against	447	434	477	447	612	792	18
frost	153	447	173	459	612	792	18
damage.	176	447	211	459	612	792	18
WMO,	214	447	243	459	612	792	18
Technical	246	447	287	459	612	792	18
Note,	290	447	315	459	612	792	18
No.	317	447	334	459	612	792	18
51.	337	447	349	459	612	792	18
Geneva,	352	447	387	459	612	792	18
Switzerland.	390	447	442	459	612	792	18
62p	445	447	461	459	612	792	18
[4]	128	465	139	477	612	792	18
Bettencourt,	153	466	206	478	612	792	18
M.L.	209	466	229	478	612	792	18
1980.	232	466	255	478	612	792	18
Contribuição	258	466	313	478	612	792	18
para	316	466	334	478	612	792	18
o	337	466	343	478	612	792	18
estudo	346	466	374	478	612	792	18
das	377	466	391	478	612	792	18
geadas	393	466	421	478	612	792	18
em	424	466	437	478	612	792	18
Portugal	440	466	476	478	612	792	18
Continental.	153	478	206	490	612	792	18
In:	208	478	220	490	612	792	18
O	223	478	232	490	612	792	18
Clima	234	478	259	490	612	792	18
de	262	478	272	490	612	792	18
Portugal,	275	478	313	490	612	792	18
Fasc.	316	478	338	490	612	792	18
XX.	340	478	358	490	612	792	18
Lisboa:	361	478	392	490	612	792	18
I.N.M.G.	394	478	434	490	612	792	18
[5]	128	496	139	508	612	792	18
Mota,	153	497	178	509	612	792	18
F.S.	181	497	197	509	612	792	18
1981.	200	497	223	509	612	792	18
Meteorología	226	497	282	509	612	792	18
Agrícola.	285	497	323	509	612	792	18
5th	326	497	340	509	612	792	18
ed.	343	497	355	509	612	792	18
São	358	497	373	509	612	792	18
Paulo,	376	497	402	509	612	792	18
Brazil:	405	497	432	509	612	792	18
Liv.	435	497	452	509	612	792	18
Nobel.	454	497	483	509	612	792	18
[6]	128	515	139	527	612	792	18
Cunha,	153	515	184	528	612	792	18
F.R.	186	515	204	528	612	792	18
1982.	207	515	230	528	612	792	18
0	233	515	238	528	612	792	18
problema	241	515	281	528	612	792	18
da	284	515	294	528	612	792	18
geada	297	515	321	528	612	792	18
negra	323	515	347	528	612	792	18
no	349	515	361	528	612	792	18
Algarve	363	515	396	528	612	792	18
[in	399	515	410	528	612	792	18
Portuguese].	413	515	466	528	612	792	18
INIA	153	528	177	540	612	792	18
Divulgação	180	528	228	540	612	792	18
No.	231	528	247	540	612	792	18
12.	250	528	263	540	612	792	18
125p.	265	528	289	540	612	792	18
[7]	128	546	139	558	612	792	18
Snyder,	153	547	185	559	612	792	18
R.L.,	188	547	208	559	612	792	18
Paw	211	547	229	559	612	792	18
U,	231	547	242	559	612	792	18
K.T.	244	547	264	559	612	792	18
y	267	547	271	559	612	792	18
Thompson,	274	547	324	559	612	792	18
J.F.	327	547	341	559	612	792	18
1987.	344	547	367	559	612	792	18
Passive	370	547	401	559	612	792	18
frost	403	547	424	559	612	792	18
protection	426	547	471	559	612	792	18
of	473	547	482	559	612	792	18
trees	153	559	173	571	612	792	18
and	176	559	192	571	612	792	18
vines.	194	559	219	571	612	792	18
University	221	559	265	571	612	792	18
of	268	559	277	571	612	792	18
California	280	559	322	571	612	792	18
DANR	324	559	356	571	612	792	18
Leaflet	358	559	388	571	612	792	18
No.21429.	390	559	435	571	612	792	18
[8]	128	577	139	589	612	792	18
Kalma,	153	578	184	590	612	792	18
J.D.,	186	578	206	590	612	792	18
Laughlin,	209	578	248	590	612	792	18
G.P.,	251	578	273	590	612	792	18
Caprio,	276	578	307	590	612	792	18
J.M.	310	578	327	590	612	792	18
y	330	578	335	590	612	792	18
Hamer,	337	578	369	590	612	792	18
P.J.C.	372	578	396	590	612	792	18
1992.	399	578	422	590	612	792	18
Advances	425	578	466	590	612	792	18
in	469	578	477	590	612	792	18
Bioclimatology,	153	590	220	603	612	792	18
2.	222	590	230	603	612	792	18
The	233	590	250	603	612	792	18
Bioclimatology	252	590	316	603	612	792	18
of	319	590	328	603	612	792	18
Frost.	331	590	356	603	612	792	18
Berlin:	359	590	387	603	612	792	18
Springer-Verlag	389	590	456	603	612	792	18
.144p.	153	602	179	615	612	792	18
[9]	128	621	139	633	612	792	18
Estrada	153	621	186	634	612	792	18
R.,	188	621	200	634	612	792	18
N.	203	621	214	634	612	792	18
La	217	621	227	634	612	792	18
biodiversidad	230	621	287	634	612	792	18
en	290	621	300	634	612	792	18
el	303	621	310	634	612	792	18
mejoramiento	313	621	372	634	612	792	18
genético	375	621	410	634	612	792	18
de	413	621	423	634	612	792	18
la	426	621	433	634	612	792	18
papa.	436	621	458	634	612	792	18
Cap	464	621	481	634	612	792	18
XVIII	153	634	180	646	612	792	18
Factores	183	634	219	646	612	792	18
abióticos.	222	634	262	646	612	792	18
372	265	634	281	646	612	792	18
p.	283	634	291	646	612	792	18
[10]	128	652	145	664	612	792	18
Burke,	153	652	181	665	612	792	18
M.J.,	184	652	204	665	612	792	18
Gusta,	207	652	235	665	612	792	18
L.V.,	237	652	258	665	612	792	18
Quamme,	261	652	303	665	612	792	18
H.A.,Weiser,	306	652	361	665	612	792	18
C.J.	363	652	379	665	612	792	18
y	382	652	386	665	612	792	18
Li,	389	652	400	665	612	792	18
P.H.	403	652	422	665	612	792	18
1976.	425	652	448	665	612	792	18
Freezing	153	665	190	677	612	792	18
and	193	665	208	677	612	792	18
injury	211	665	235	677	612	792	18
in	238	665	246	677	612	792	18
plants.	249	665	277	677	612	792	18
Annual	279	665	311	677	612	792	18
Review	313	665	344	677	612	792	18
of	347	665	356	677	612	792	18
Plant	359	665	381	677	612	792	18
Physiology,	384	665	432	677	612	792	18
27:	435	665	448	677	612	792	18
507–	451	665	472	677	612	792	18
528.	153	677	171	690	612	792	18
204·	128	94	145	106	612	792	19
García	148	95	173	105	612	792	19
W.	175	95	186	105	612	792	19
et	188	95	195	105	612	792	19
al.	197	95	206	105	612	792	19
:	206	95	208	105	612	792	19
Escenarios	210	95	248	105	612	792	19
de	250	95	259	105	612	792	19
cambio	261	95	286	105	612	792	19
climático	289	95	320	105	612	792	19
y	322	95	326	105	612	792	19
sistematización	328	95	381	105	612	792	19
de	383	95	392	105	612	792	19
tecnologías	394	95	433	105	612	792	19
campesinas…	435	95	484	105	612	792	19
[11]	128	120	145	132	612	792	19
Oglesby,	153	121	190	133	612	792	19
R.	193	121	203	133	612	792	19
y	205	121	210	133	612	792	19
Rowe,	213	121	239	133	612	792	19
C.	242	121	252	133	612	792	19
“Climate	257	121	295	133	612	792	19
Impacts	297	121	332	133	612	792	19
for	334	121	347	133	612	792	19
Bolivia:	350	121	382	133	612	792	19
Results	385	121	415	133	612	792	19
From	418	121	442	133	612	792	19
IPCC	445	121	469	133	612	792	19
AR5	153	135	173	147	612	792	19
Global	175	135	205	147	612	792	19
and	207	135	223	147	612	792	19
Regional	226	135	263	147	612	792	19
Climate	266	135	298	147	612	792	19
Models”,	301	135	340	147	612	792	19
La	343	135	353	147	612	792	19
Paz,	356	135	374	147	612	792	19
Bolivia,	377	135	408	147	612	792	19
http://weather.unl.edu/RCM/Bolivia/workshop/Bolivia-	153	149	402	161	612	792	19
public_presentation_final_spa.pdf	153	163	298	175	612	792	19
[12]	128	181	145	193	612	792	19
Bagdonas,	153	181	197	194	612	792	19
A.,	200	181	212	194	612	792	19
Georg,	215	181	244	194	612	792	19
J.C.	247	181	263	194	612	792	19
y	265	181	270	194	612	792	19
Gerber,	273	181	306	194	612	792	19
J.F.	309	181	323	194	612	792	19
1978.	326	181	349	194	612	792	19
Techniques	352	181	401	194	612	792	19
of	403	181	413	194	612	792	19
frost	415	181	435	194	612	792	19
prediction	438	181	482	194	612	792	19
and	153	194	169	206	612	792	19
methods	171	194	209	206	612	792	19
of	211	194	220	206	612	792	19
frost	223	194	243	206	612	792	19
and	246	194	262	206	612	792	19
cold	264	194	282	206	612	792	19
protection.	285	194	332	206	612	792	19
World	335	194	362	206	612	792	19
Meteorological	364	194	428	206	612	792	19
Organization	153	206	209	219	612	792	19
Technical	212	206	253	219	612	792	19
Note,	256	206	280	219	612	792	19
No.	283	206	299	219	612	792	19
157.	302	206	320	219	612	792	19
Geneva,	323	206	358	219	612	792	19
Switzerland.	361	206	413	219	612	792	19
160p.	415	206	439	219	612	792	19
[13]	128	225	145	236	612	792	19
Snyder,	153	225	185	237	612	792	19
R.L.	188	225	206	237	612	792	19
y	208	225	213	237	612	792	19
de	216	225	226	237	612	792	19
Melo-Abreu,	228	225	283	237	612	792	19
P.	286	225	294	237	612	792	19
2010.	297	225	320	237	612	792	19
Protección	323	225	369	237	612	792	19
contra	372	225	399	237	612	792	19
las	402	225	413	237	612	792	19
heladas:	415	225	449	237	612	792	19
fundamentos,	153	237	212	250	612	792	19
práctica	214	237	247	250	612	792	19
y	250	237	255	250	612	792	19
economía.	257	237	301	250	612	792	19
Vol	304	237	320	250	612	792	19
1.	323	237	330	250	612	792	19
Organización	333	237	390	250	612	792	19
de	393	237	403	250	612	792	19
las	406	237	417	250	612	792	19
Naciones	419	237	459	250	612	792	19
Unidas	153	250	183	262	612	792	19
para	186	250	204	262	612	792	19
la	207	250	214	262	612	792	19
Agricultura	217	250	264	262	612	792	19
y	267	250	272	262	612	792	19
la	274	250	281	262	612	792	19
Alimentación	284	250	341	262	612	792	19
FAO.	344	250	369	262	612	792	19
241	372	250	387	262	612	792	19
p.	390	250	398	262	612	792	19
[14]	128	268	145	280	612	792	19
Programa	153	268	195	281	612	792	19
de	197	268	208	281	612	792	19
Integración	210	268	259	281	612	792	19
de	262	268	272	281	612	792	19
Mecanismos	274	268	328	281	612	792	19
de	330	268	340	281	612	792	19
Reducción	343	268	388	281	612	792	19
de	391	268	401	281	612	792	19
Reducción	404	268	449	281	612	792	19
de	452	268	462	281	612	792	19
Desastres	153	281	194	293	612	792	19
y	197	281	202	293	612	792	19
Gestión	204	281	238	293	612	792	19
de	241	281	251	293	612	792	19
Riesgos.	254	281	289	293	612	792	19
2006a.	292	281	319	293	612	792	19
Conozcamos	322	281	377	293	612	792	19
y	380	281	385	293	612	792	19
aprendamos	388	281	440	293	612	792	19
de	442	281	453	293	612	792	19
los	455	281	467	293	612	792	19
bioindicadores	153	293	215	306	612	792	19
naturales.	218	293	259	306	612	792	19
Proyecto	261	293	299	306	612	792	19
estrategias	302	293	346	306	612	792	19
locales	348	293	377	306	612	792	19
para	380	293	398	306	612	792	19
la	400	293	407	306	612	792	19
gestión	410	293	441	306	612	792	19
de	443	293	454	306	612	792	19
riesgos	153	306	182	318	612	792	19
en	185	306	195	318	612	792	19
la	198	306	205	318	612	792	19
producción	208	306	257	318	612	792	19
agrícola	259	306	292	318	612	792	19
en	295	306	305	318	612	792	19
el	308	306	315	318	612	792	19
altiplano	318	306	354	318	612	792	19
paceño.	357	306	390	318	612	792	19
15	395	306	406	318	612	792	19
p.	408	306	416	318	612	792	19
[15]	128	324	145	336	612	792	19
Programa	153	324	195	337	612	792	19
de	197	324	208	337	612	792	19
Integración	210	324	259	337	612	792	19
de	262	324	272	337	612	792	19
Mecanismos	274	324	328	337	612	792	19
de	330	324	341	337	612	792	19
Reducción	343	324	388	337	612	792	19
de	391	324	401	337	612	792	19
Reducción	404	324	449	337	612	792	19
de	452	324	462	337	612	792	19
Desastres	153	337	194	349	612	792	19
y	197	337	202	349	612	792	19
Gestión	204	337	238	349	612	792	19
de	241	337	251	349	612	792	19
Riesgos.	254	337	289	349	612	792	19
2006b.	292	337	320	349	612	792	19
Sistematización	323	337	389	349	612	792	19
de	391	337	402	349	612	792	19
fichas	404	337	429	349	612	792	19
de	432	337	442	349	612	792	19
indicadores	153	349	202	362	612	792	19
locales	205	349	233	362	612	792	19
para	236	349	254	362	612	792	19
la	257	349	264	362	612	792	19
prevención	266	349	314	362	612	792	19
y	317	349	321	362	612	792	19
gestión	324	349	354	362	612	792	19
local	357	349	377	362	612	792	19
de	380	349	390	362	612	792	19
riesgos	392	349	422	362	612	792	19
en	425	349	435	362	612	792	19
la	437	349	444	362	612	792	19
producción	153	361	202	374	612	792	19
agropecuaria.	205	361	261	374	612	792	19
Proyecto	264	361	302	374	612	792	19
gestión	305	361	335	374	612	792	19
de	338	361	348	374	612	792	19
riesgos	351	361	380	374	612	792	19
en	383	361	393	374	612	792	19
los	396	361	408	374	612	792	19
municipios	411	361	457	374	612	792	19
de	460	361	470	374	612	792	19
Cercado	153	374	189	386	612	792	19
y	191	374	196	386	612	792	19
Sipe	199	374	217	386	612	792	19
Sipe	219	374	237	386	612	792	19
“afectados	240	374	285	386	612	792	19
por	288	374	303	386	612	792	19
el	305	374	313	386	612	792	19
Parque	315	374	345	386	612	792	19
Nacional	348	374	386	386	612	792	19
Tunari”.	389	374	425	386	612	792	19
43	427	374	438	386	612	792	19
p.	440	374	449	386	612	792	19
[16]	128	392	145	404	612	792	19
Programa	153	393	195	405	612	792	19
de	197	393	208	405	612	792	19
Integración	210	393	259	405	612	792	19
de	262	393	272	405	612	792	19
Mecanismos	274	393	328	405	612	792	19
de	330	393	340	405	612	792	19
Reducción	343	393	388	405	612	792	19
de	391	393	401	405	612	792	19
Reducción	404	393	449	405	612	792	19
de	452	393	462	405	612	792	19
Desastres	153	405	194	417	612	792	19
y	197	405	202	417	612	792	19
Gestión	204	405	238	417	612	792	19
de	241	405	251	417	612	792	19
Riesgos.	254	405	289	417	612	792	19
2006c.	292	405	319	417	612	792	19
Observemos	322	405	376	417	612	792	19
nuestros	379	405	415	417	612	792	19
indicadores	418	405	466	417	612	792	19
para	153	417	171	430	612	792	19
obtener	174	417	207	430	612	792	19
mejores	210	417	243	430	612	792	19
cosechas.	246	417	286	430	612	792	19
Proyecto	289	417	327	430	612	792	19
estrategias	329	417	373	430	612	792	19
locales	376	417	404	430	612	792	19
para	407	417	425	430	612	792	19
la	428	417	435	430	612	792	19
gestión	438	417	468	430	612	792	19
de	471	417	481	430	612	792	19
riesgos	153	430	182	442	612	792	19
en	185	430	195	442	612	792	19
la	198	430	205	442	612	792	19
producción	208	430	257	442	612	792	19
agrícola	259	430	292	442	612	792	19
en	295	430	305	442	612	792	19
el	308	430	315	442	612	792	19
altiplano	318	430	354	442	612	792	19
paceño.	357	430	390	442	612	792	19
12	393	430	403	442	612	792	19
p.	406	430	414	442	612	792	19
[17]	128	448	145	460	612	792	19
Programa	153	448	195	461	612	792	19
de	197	448	208	461	612	792	19
Reducción	210	448	256	461	612	792	19
del	258	448	271	461	612	792	19
Riesgo	274	448	302	461	612	792	19
de	305	448	315	461	612	792	19
Desastres	318	448	359	461	612	792	19
en	362	448	372	461	612	792	19
Bolivia.	374	448	406	461	612	792	19
2010.	409	448	432	461	612	792	19
El	438	448	447	461	612	792	19
seguro	450	448	478	461	612	792	19
como	153	461	177	473	612	792	19
instrumento	180	461	232	473	612	792	19
financiero	235	461	278	473	612	792	19
para	280	461	299	473	612	792	19
la	301	461	308	473	612	792	19
reducción	311	461	353	473	612	792	19
del	356	461	369	473	612	792	19
riesgo	371	461	396	473	612	792	19
de	399	461	409	473	612	792	19
desastres	412	461	450	473	612	792	19
en	453	461	463	473	612	792	19
la	466	461	473	473	612	792	19
producción	153	473	202	486	612	792	19
agrícola.	205	473	240	486	612	792	19
Sistematización	243	473	308	486	612	792	19
del	311	473	324	486	612	792	19
proyecto.	326	473	366	486	612	792	19
En:	369	473	384	486	612	792	19
Carpeta	387	473	420	486	612	792	19
de	423	473	433	486	612	792	19
materiales	436	473	478	486	612	792	19
e	153	486	158	498	612	792	19
instrumentos	160	486	216	498	612	792	19
para	219	486	237	498	612	792	19
la	240	486	247	498	612	792	19
reducción	250	486	292	498	612	792	19
del	295	486	307	498	612	792	19
riesgo	310	486	335	498	612	792	19
de	338	486	348	498	612	792	19
desastres	351	486	389	498	612	792	19
de	392	486	402	498	612	792	19
la	404	486	411	498	612	792	19
fase	414	486	431	498	612	792	19
II.	434	486	444	498	612	792	19
30	449	486	460	498	612	792	19
p.	462	486	470	498	612	792	19
[18]	128	505	145	517	612	792	19
GUTIERREZ.	153	506	218	518	612	792	19
V,	221	506	231	518	612	792	19
2010.	233	506	256	518	612	792	19
Informe	259	506	294	518	612	792	19
del	297	506	310	518	612	792	19
estudio	313	506	343	518	612	792	19
de	346	506	356	518	612	792	19
adaptación	359	506	405	518	612	792	19
al	408	506	415	518	612	792	19
cambio	417	506	449	518	612	792	19
climático	153	520	192	532	612	792	19
del	194	520	207	532	612	792	19
complejo	210	520	249	532	612	792	19
agroalimentario	252	520	318	532	612	792	19
del	321	520	334	532	612	792	19
durazno	337	520	372	532	612	792	19
en	374	520	385	532	612	792	19
Vallegrande.	387	520	440	532	612	792	19
GIZ.	443	520	465	532	612	792	19
14	468	520	478	532	612	792	19
p.	153	534	161	546	612	792	19
