Globalización	105	71	211	91	612	792	1
de	216	71	234	91	612	792	1
la	238	71	252	91	612	792	1
educación	257	71	334	91	612	792	1
superior:	338	71	409	91	612	792	1
crítica	414	71	463	91	612	792	1
de	467	71	485	91	612	792	1
su	490	71	507	91	612	792	1
figura	236	92	283	112	612	792	1
ideológica	287	92	364	112	612	792	1
15	364	90	376	103	612	792	1
Globalization	121	127	225	147	612	792	1
of	229	127	244	147	612	792	1
higher	249	127	299	147	612	792	1
education:	303	127	384	147	612	792	1
critique	389	127	449	147	612	792	1
of	453	127	468	147	612	792	1
its	473	127	491	147	612	792	1
ideological	230	147	312	167	612	792	1
standing	316	147	382	167	612	792	1
José-Joaquín	85	194	149	207	612	792	1
Brunner	152	194	192	207	612	792	1
Doctor	85	208	113	219	612	792	1
en	115	208	124	219	612	792	1
Sociología	127	208	170	219	612	792	1
(Universidad	172	208	224	219	612	792	1
de	227	208	236	219	612	792	1
Leiden)	239	208	270	219	612	792	1
Director	85	219	118	230	612	792	1
del	121	219	133	230	612	792	1
Centro	135	219	162	230	612	792	1
de	165	219	174	230	612	792	1
Políticas	177	219	211	230	612	792	1
Comparadas	214	219	264	230	612	792	1
de	266	219	276	230	612	792	1
Educación	278	219	321	230	612	792	1
Universidad	85	231	134	242	612	792	1
Diego	136	231	161	242	612	792	1
Portales,	163	231	198	242	612	792	1
Santiago	200	231	235	242	612	792	1
de	238	231	247	242	612	792	1
Chile	250	231	271	242	612	792	1
josejoaquin.brunner@gmail.com	85	242	216	253	612	792	1
Palabras	85	394	126	406	612	792	1
clave:	129	394	157	406	612	792	1
educación	159	394	204	406	612	792	1
superior,	207	394	245	406	612	792	1
globalización,	248	394	310	406	612	792	1
sociedad	313	394	351	406	612	792	1
del	354	394	368	406	612	792	1
conocimiento,	370	394	433	406	612	792	1
América	436	394	474	406	612	792	1
Latina.	476	394	507	406	612	792	1
Keywords:	85	533	136	545	612	792	1
Higher	139	533	169	545	612	792	1
education,	172	533	218	545	612	792	1
globalization,	220	533	281	545	612	792	1
knowledge-based	283	533	360	545	612	792	1
society,	363	533	397	545	612	792	1
Latin	400	533	423	545	612	792	1
America.	426	533	466	545	612	792	1
Recibido	85	560	126	572	612	792	1
/	129	560	132	572	612	792	1
Received:	135	560	181	572	612	792	1
04/08/2015	184	560	234	572	612	792	1
|	262	560	264	572	612	792	1
Aceptado	297	560	342	572	612	792	1
/	345	560	348	572	612	792	1
Accepted:	350	560	397	572	612	792	1
19/08/2015	400	560	450	572	612	792	1
15	85	674	91	681	612	792	1
Artículo	96	675	129	686	612	792	1
publicado	133	675	173	686	612	792	1
originalmente	177	675	233	686	612	792	1
en	237	675	247	686	612	792	1
la	251	675	258	686	612	792	1
Revista	263	675	292	686	612	792	1
Iberoamericana	296	675	361	686	612	792	1
de	365	675	375	686	612	792	1
Educación	379	675	422	686	612	792	1
Superior	426	675	461	686	612	792	1
vol	466	675	478	686	612	792	1
1,	483	675	490	686	612	792	1
núm.	495	675	515	686	612	792	1
2,	519	675	527	686	612	792	1
(2010),	85	687	114	698	612	792	1
el	117	687	124	698	612	792	1
cual	128	687	144	698	612	792	1
está	148	687	163	698	612	792	1
basado	167	687	194	698	612	792	1
en	198	687	207	698	612	792	1
la	210	687	218	698	612	792	1
ponencia	221	687	257	698	612	792	1
presentada	260	687	303	698	612	792	1
por	306	687	320	698	612	792	1
el	323	687	330	698	612	792	1
autor	333	687	354	698	612	792	1
en	357	687	367	698	612	792	1
el	370	687	377	698	612	792	1
Foro	380	687	399	698	612	792	1
Internacional	403	687	455	698	612	792	1
Valparaíso	459	687	502	698	612	792	1
sobre	505	687	527	698	612	792	1
“La	85	698	100	709	612	792	1
Educación	103	698	145	709	612	792	1
en	148	698	158	709	612	792	1
la	161	698	168	709	612	792	1
Sociedad	171	698	208	709	612	792	1
del	211	698	223	709	612	792	1
Conocimiento	226	698	283	709	612	792	1
y	286	698	291	709	612	792	1
la	294	698	301	709	612	792	1
Información”,	304	698	361	709	612	792	1
el	364	698	371	709	612	792	1
24	374	698	384	709	612	792	1
de	387	698	397	709	612	792	1
junio	400	698	420	709	612	792	1
de	423	698	433	709	612	792	1
2010.	436	698	458	709	612	792	1
Agradecemos	461	698	516	709	612	792	1
al	519	698	527	709	612	792	1
autor	85	710	105	721	612	792	1
por	108	710	121	721	612	792	1
permitir	124	710	156	721	612	792	1
su	158	710	167	721	612	792	1
publicación	170	710	216	721	612	792	1
en	219	710	228	721	612	792	1
la	231	710	238	721	612	792	1
revista	241	710	267	721	612	792	1
Integra	270	710	299	721	612	792	1
Educativa	302	710	342	721	612	792	1
[NdE].	345	710	372	721	612	792	1
I.	90	71	99	87	612	792	2
Hoy	85	101	106	114	612	792	2
predomina	109	101	160	114	612	792	2
una	163	101	181	114	612	792	2
ideología	184	101	228	114	612	792	2
-en	232	101	247	114	612	792	2
el	250	101	259	114	612	792	2
sentido	262	101	297	114	612	792	2
de	300	101	311	114	612	792	2
‘falsa	314	101	341	114	612	792	2
conciencia'-	344	101	403	114	612	792	2
que	407	101	424	114	612	792	2
exalta	427	101	456	114	612	792	2
hasta	459	101	484	114	612	792	2
el	487	101	496	114	612	792	2
límite	499	101	527	114	612	792	2
de	85	114	96	128	612	792	2
lo	102	114	111	128	612	792	2
inverosímil	117	114	171	128	612	792	2
la	177	114	186	128	612	792	2
importancia	191	114	249	128	612	792	2
clave,	254	114	283	128	612	792	2
el	288	114	297	128	612	792	2
valor	303	114	327	128	612	792	2
estratégico	333	114	385	128	612	792	2
y,	391	114	400	128	612	792	2
sobre	405	114	431	128	612	792	2
todo,	437	114	461	128	612	792	2
las	467	114	480	128	612	792	2
enormes	486	114	527	128	612	792	2
oportunidades	85	128	153	141	612	792	2
y	156	128	162	141	612	792	2
beneficios	165	128	214	141	612	792	2
que	217	128	234	141	612	792	2
la	237	128	246	141	612	792	2
educación	249	128	298	141	612	792	2
superior	301	128	340	141	612	792	2
traería	343	128	374	141	612	792	2
consigo.	377	128	417	141	612	792	2
Se	85	156	97	169	612	792	2
sostiene	104	156	142	169	612	792	2
que	149	156	166	169	612	792	2
ella	173	156	190	169	612	792	2
es	197	156	207	169	612	792	2
una	213	156	231	169	612	792	2
pieza	237	156	263	169	612	792	2
vital	269	156	291	169	612	792	2
para	297	156	318	169	612	792	2
la	325	156	333	169	612	792	2
competitividad	340	156	412	169	612	792	2
de	419	156	430	169	612	792	2
las	437	156	450	169	612	792	2
economías;	457	156	511	169	612	792	2
la	518	156	527	169	612	792	2
movilidad	85	169	134	183	612	792	2
social	139	169	167	183	612	792	2
entre	172	169	196	183	612	792	2
generaciones	202	169	264	183	612	792	2
y	270	169	276	183	612	792	2
la	281	169	290	183	612	792	2
cohesión	295	169	338	183	612	792	2
de	343	169	355	183	612	792	2
las	360	169	373	183	612	792	2
sociedades;	379	169	434	183	612	792	2
la	439	169	448	183	612	792	2
racionalización	453	169	527	183	612	792	2
sustantiva	85	183	133	197	612	792	2
(de	142	183	157	197	612	792	2
fines)	166	183	193	197	612	792	2
y	202	183	208	197	612	792	2
técnica	217	183	251	197	612	792	2
(de	260	183	275	197	612	792	2
medios)	284	183	322	197	612	792	2
de	331	183	343	197	612	792	2
la	351	183	360	197	612	792	2
acción	369	183	400	197	612	792	2
social;	409	183	440	197	612	792	2
la	449	183	458	197	612	792	2
clarificación	467	183	527	197	612	792	2
argumentativa	85	197	153	210	612	792	2
de	157	197	168	210	612	792	2
las	172	197	185	210	612	792	2
opciones	189	197	231	210	612	792	2
en	235	197	246	210	612	792	2
la	250	197	258	210	612	792	2
esfera	262	197	290	210	612	792	2
pública;	294	197	333	210	612	792	2
la	336	197	345	210	612	792	2
elaboración	348	197	404	210	612	792	2
de	408	197	419	210	612	792	2
políticas	422	197	463	210	612	792	2
y	467	197	473	210	612	792	2
programas	476	197	527	210	612	792	2
basados	85	211	123	224	612	792	2
en	126	211	138	224	612	792	2
la	141	211	150	224	612	792	2
evidencia	154	211	200	224	612	792	2
proporcionada	203	211	273	224	612	792	2
por	276	211	292	224	612	792	2
la	296	211	304	224	612	792	2
investigación	308	211	372	224	612	792	2
científica;	376	211	424	224	612	792	2
la	427	211	436	224	612	792	2
gobernanza	440	211	495	224	612	792	2
de	498	211	510	224	612	792	2
las	513	211	527	224	612	792	2
naciones	85	225	127	238	612	792	2
y	131	225	137	238	612	792	2
la	140	225	149	238	612	792	2
comunidad	153	225	206	238	612	792	2
internacional;	210	225	276	238	612	792	2
la	279	225	288	238	612	792	2
reflexividad	292	225	350	238	612	792	2
de	353	225	365	238	612	792	2
las	369	225	382	238	612	792	2
sociedades	386	225	438	238	612	792	2
posmodernas	441	225	505	238	612	792	2
y	508	225	514	238	612	792	2
la	518	225	527	238	612	792	2
producción	85	239	139	252	612	792	2
de	142	239	153	252	612	792	2
bienes	156	239	187	252	612	792	2
públicos	190	239	230	252	612	792	2
globales	233	239	273	252	612	792	2
que	276	239	294	252	612	792	2
permitirían	297	239	350	252	612	792	2
enfrentar	353	239	396	252	612	792	2
los	399	239	413	252	612	792	2
graves	416	239	448	252	612	792	2
problemas	451	239	501	252	612	792	2
de	504	239	515	252	612	792	2
la	518	239	527	252	612	792	2
humanidad	85	252	138	266	612	792	2
en	142	252	153	266	612	792	2
su	156	252	167	266	612	792	2
conjunto,	171	252	216	266	612	792	2
como	219	252	246	266	612	792	2
el	249	252	258	266	612	792	2
calentamiento	261	252	329	266	612	792	2
global,	332	252	365	266	612	792	2
la	369	252	377	266	612	792	2
pobreza,	381	252	422	266	612	792	2
las	425	252	439	266	612	792	2
crisis	442	252	468	266	612	792	2
financieras,	471	252	527	266	612	792	2
las	85	266	98	279	612	792	2
oleadas	101	266	137	279	612	792	2
migratorias	140	266	195	279	612	792	2
y	198	266	204	279	612	792	2
otros	207	266	231	279	612	792	2
‘riesgos	234	266	272	279	612	792	2
manufacturados'	275	266	355	279	612	792	2
por	358	266	374	279	612	792	2
nuestra	377	266	412	279	612	792	2
civilización.	415	266	474	279	612	792	2
Se	85	294	97	307	612	792	2
postula	102	294	136	307	612	792	2
que	141	294	159	307	612	792	2
su	164	294	174	307	612	792	2
explosivo	179	294	226	307	612	792	2
crecimiento	231	294	287	307	612	792	2
-de	292	294	308	307	612	792	2
28.5	313	294	334	307	612	792	2
millones	339	294	380	307	612	792	2
de	385	294	396	307	612	792	2
estudiantes	401	294	454	307	612	792	2
en	459	294	471	307	612	792	2
1970	476	294	500	307	612	792	2
a	504	294	510	307	612	792	2
67	515	294	527	307	612	792	2
millones	85	307	126	321	612	792	2
en	134	307	145	321	612	792	2
1990	153	307	177	321	612	792	2
y	185	307	191	321	612	792	2
a	199	307	205	321	612	792	2
152.5	213	307	240	321	612	792	2
millones	248	307	289	321	612	792	2
en	297	307	308	321	612	792	2
2007-	316	307	344	321	612	792	2
sería	352	307	375	321	612	792	2
imparable	383	307	431	321	612	792	2
porque	439	307	472	321	612	792	2
responde,	480	307	527	321	612	792	2
simultáneamente,	85	321	169	335	612	792	2
a	174	321	179	335	612	792	2
necesidades	183	321	241	335	612	792	2
públicas,	245	321	288	335	612	792	2
de	292	321	304	335	612	792	2
la	308	321	317	335	612	792	2
industria	321	321	363	335	612	792	2
y	368	321	374	335	612	792	2
las	378	321	391	335	612	792	2
personas.	396	321	441	335	612	792	2
Sobre	445	321	473	335	612	792	2
todo	478	321	499	335	612	792	2
estas	503	321	527	335	612	792	2
últimas	85	335	120	348	612	792	2
se	125	335	135	348	612	792	2
beneficiarían	140	335	203	348	612	792	2
del	207	335	222	348	612	792	2
alto	227	335	245	348	612	792	2
retorno	250	335	285	348	612	792	2
que	290	335	307	348	612	792	2
les	312	335	325	348	612	792	2
reporta	330	335	364	348	612	792	2
la	369	335	377	348	612	792	2
inversión	382	335	427	348	612	792	2
en	432	335	443	348	612	792	2
educación,	448	335	500	348	612	792	2
pues	505	335	527	348	612	792	2
como	85	349	111	362	612	792	2
ya	115	349	126	362	612	792	2
había	130	349	156	362	612	792	2
observado	159	349	209	362	612	792	2
Adam	212	349	242	362	612	792	2
Smith	245	349	274	362	612	792	2
en	277	349	289	362	612	792	2
su	292	349	303	362	612	792	2
tiempo:	306	349	343	362	612	792	2
“los	347	349	366	362	612	792	2
salarios	369	349	406	362	612	792	2
generados	410	349	458	362	612	792	2
por	462	349	478	362	612	792	2
el	481	349	490	362	612	792	2
trabajo	493	349	527	362	612	792	2
varían	85	363	115	376	612	792	2
según	118	363	146	376	612	792	2
la	150	363	158	376	612	792	2
facilidad	162	363	204	376	612	792	2
y	207	363	213	376	612	792	2
lo	216	363	226	376	612	792	2
asequible,	229	363	277	376	612	792	2
o	281	363	287	376	612	792	2
la	290	363	299	376	612	792	2
dificultad	302	363	348	376	612	792	2
y	352	363	358	376	612	792	2
el	361	363	370	376	612	792	2
costo,	373	363	402	376	612	792	2
de	405	363	416	376	612	792	2
aprender	420	363	462	376	612	792	2
un	465	363	477	376	612	792	2
negocio”.	480	363	527	376	612	792	2
También	85	377	127	390	612	792	2
las	134	377	148	390	612	792	2
sociedades	155	377	207	390	612	792	2
obtendrían	214	377	265	390	612	792	2
provecho	272	377	317	390	612	792	2
de	324	377	335	390	612	792	2
un	342	377	354	390	612	792	2
mayor	361	377	392	390	612	792	2
número	399	377	435	390	612	792	2
de	442	377	453	390	612	792	2
personas	460	377	502	390	612	792	2
con	509	377	527	390	612	792	2
educación	85	390	133	404	612	792	2
terciaria:	137	390	180	404	612	792	2
una	184	390	201	404	612	792	2
fuerza	205	390	235	404	612	792	2
de	239	390	251	404	612	792	2
trabajo	255	390	288	404	612	792	2
más	292	390	311	404	612	792	2
educada	315	390	354	404	612	792	2
permite	358	390	395	404	612	792	2
elevar	399	390	428	404	612	792	2
la	432	390	441	404	612	792	2
productividad	445	390	511	404	612	792	2
de	515	390	527	404	612	792	2
la	85	404	94	417	612	792	2
economía	97	404	144	417	612	792	2
y	148	404	154	417	612	792	2
facilita	158	404	191	417	612	792	2
la	195	404	204	417	612	792	2
transferencia	208	404	270	417	612	792	2
y	273	404	279	417	612	792	2
difusión	283	404	323	417	612	792	2
de	327	404	338	417	612	792	2
tecnologías	342	404	396	417	612	792	2
empujando	400	404	454	417	612	792	2
el	458	404	466	417	612	792	2
crecimiento	470	404	527	417	612	792	2
del	85	418	100	431	612	792	2
producto	103	418	146	431	612	792	2
y	150	418	156	431	612	792	2
el	160	418	169	431	612	792	2
bienestar	173	418	216	431	612	792	2
de	220	418	231	431	612	792	2
la	235	418	244	431	612	792	2
población.	248	418	298	431	612	792	2
Los	302	418	320	431	612	792	2
beneficios	324	418	373	431	612	792	2
no	377	418	389	431	612	792	2
monetarios	393	418	446	431	612	792	2
de	450	418	462	431	612	792	2
la	465	418	474	431	612	792	2
educación	478	418	527	431	612	792	2
superior	85	432	124	445	612	792	2
serían	134	432	163	445	612	792	2
igualmente	172	432	226	445	612	792	2
decisivos,	236	432	283	445	612	792	2
incluyendo	293	432	346	445	612	792	2
-entre	356	432	384	445	612	792	2
otros-	394	432	422	445	612	792	2
menores	432	432	472	445	612	792	2
tasas	482	432	506	445	612	792	2
de	515	432	527	445	612	792	2
criminalidad,	85	445	148	459	612	792	2
impactos	153	445	196	459	612	792	2
sobre	200	445	226	459	612	792	2
la	230	445	239	459	612	792	2
fertilidad	243	445	287	459	612	792	2
y	291	445	297	459	612	792	2
sobre	301	445	327	459	612	792	2
el	331	445	339	459	612	792	2
cuidado	343	445	381	459	612	792	2
temprano	385	445	431	459	612	792	2
y	435	445	441	459	612	792	2
educación	445	445	493	459	612	792	2
de	497	445	509	459	612	792	2
los	513	445	527	459	612	792	2
hijos,	85	459	111	473	612	792	2
mayor	119	459	150	473	612	792	2
y	158	459	164	473	612	792	2
más	171	459	191	473	612	792	2
informada	199	459	248	473	612	792	2
participación	256	459	318	473	612	792	2
cívica	326	459	355	473	612	792	2
y	363	459	369	473	612	792	2
un	377	459	389	473	612	792	2
mejor	397	459	425	473	612	792	2
desempeño	432	459	486	473	612	792	2
de	494	459	506	473	612	792	2
las	513	459	527	473	612	792	2
instituciones.	85	473	149	486	612	792	2
No	85	501	100	514	612	792	2
debe	103	501	126	514	612	792	2
sorprender,	129	501	183	514	612	792	2
por	187	501	203	514	612	792	2
tanto,	206	501	233	514	612	792	2
que	236	501	254	514	612	792	2
las	257	501	270	514	612	792	2
universidades	274	501	340	514	612	792	2
-las	343	501	360	514	612	792	2
instituciones	364	501	424	514	612	792	2
que	428	501	445	514	612	792	2
a	449	501	454	514	612	792	2
lo	457	501	467	514	612	792	2
largo	470	501	495	514	612	792	2
de	498	501	509	514	612	792	2
los	513	501	527	514	612	792	2
siglos	85	515	113	528	612	792	2
se	118	515	128	528	612	792	2
han	133	515	150	528	612	792	2
identificado	155	515	213	528	612	792	2
con	218	515	235	528	612	792	2
la	240	515	249	528	612	792	2
educación	254	515	302	528	612	792	2
superior-	307	515	351	528	612	792	2
ocupen	356	515	390	528	612	792	2
un	395	515	407	528	612	792	2
lugar	412	515	437	528	612	792	2
prominente	442	515	497	528	612	792	2
en	502	515	513	528	612	792	2
el	518	515	527	528	612	792	2
imaginario	85	528	137	542	612	792	2
social,	142	528	173	542	612	792	2
ya	179	528	190	542	612	792	2
no	196	528	208	542	612	792	2
sólo	213	528	233	542	612	792	2
de	239	528	250	542	612	792	2
las	255	528	269	542	612	792	2
elites	274	528	299	542	612	792	2
y	305	528	311	542	612	792	2
los	316	528	330	542	612	792	2
grupos	336	528	369	542	612	792	2
acomodados,	374	528	437	542	612	792	2
sino	442	528	462	542	612	792	2
también	468	528	507	542	612	792	2
del	512	528	527	542	612	792	2
‘hombre	85	542	125	555	612	792	2
medio'	129	542	163	555	612	792	2
y	166	542	172	555	612	792	2
las	175	542	189	555	612	792	2
masas,	192	542	224	555	612	792	2
como	228	542	254	555	612	792	2
Ortega	258	542	290	555	612	792	2
y	294	542	300	555	612	792	2
Gasset	303	542	335	555	612	792	2
previó	338	542	369	555	612	792	2
que	372	542	390	555	612	792	2
ocurriría	393	542	434	555	612	792	2
hace	438	542	460	555	612	792	2
casi	463	542	482	555	612	792	2
un	485	542	497	555	612	792	2
siglo.	500	542	527	555	612	792	2
Más	85	556	106	569	612	792	2
aún,	109	556	129	569	612	792	2
la	132	556	141	569	612	792	2
conciencia	144	556	195	569	612	792	2
contemporánea	198	556	271	569	612	792	2
deposita	274	556	314	569	612	792	2
su	317	556	328	569	612	792	2
fe	331	556	340	569	612	792	2
-por	343	556	363	569	612	792	2
secularizada	366	556	425	569	612	792	2
que	428	556	446	569	612	792	2
se	449	556	459	569	612	792	2
encuentre-	462	556	512	569	612	792	2
en	515	556	527	569	612	792	2
la	85	570	94	583	612	792	2
información,	99	570	161	583	612	792	2
el	166	570	175	583	612	792	2
conocimiento	180	570	246	583	612	792	2
y	251	570	257	583	612	792	2
las	263	570	276	583	612	792	2
ciencias,	282	570	323	583	612	792	2
bienes	329	570	360	583	612	792	2
que	365	570	383	583	612	792	2
identifica	388	570	433	583	612	792	2
con	439	570	456	583	612	792	2
la	462	570	470	583	612	792	2
institución	476	570	527	583	612	792	2
universitaria	85	583	145	597	612	792	2
como	148	583	175	597	612	792	2
proveedora	178	583	232	597	612	792	2
de	235	583	247	597	612	792	2
estos	250	583	274	597	612	792	2
servicios	277	583	320	597	612	792	2
y	323	583	329	597	612	792	2
como	332	583	359	597	612	792	2
formadora	362	583	412	597	612	792	2
del	416	583	430	597	612	792	2
personal	434	583	474	597	612	792	2
encargado	477	583	527	597	612	792	2
de	85	597	96	611	612	792	2
su	99	597	110	611	612	792	2
administración.	113	597	187	611	612	792	2
Sobre	85	625	113	638	612	792	2
todas	116	625	142	638	612	792	2
las	145	625	158	638	612	792	2
cosas,	162	625	191	638	612	792	2
la	194	625	203	638	612	792	2
globalización	206	625	271	638	612	792	2
en	274	625	286	638	612	792	2
curso	289	625	315	638	612	792	2
reconoce	319	625	362	638	612	792	2
en	365	625	377	638	612	792	2
las	380	625	394	638	612	792	2
universidades	397	625	463	638	612	792	2
a	466	625	472	638	612	792	2
uno	475	625	493	638	612	792	2
de	497	625	508	638	612	792	2
sus	511	625	527	638	612	792	2
principales	85	639	137	652	612	792	2
prototipos.	141	639	193	652	612	792	2
No	196	639	211	652	612	792	2
sólo	215	639	235	652	612	792	2
porque	238	639	272	652	612	792	2
en	275	639	287	652	612	792	2
su	290	639	301	652	612	792	2
origen	305	639	335	652	612	792	2
ella	339	639	356	652	612	792	2
fue	360	639	375	652	612	792	2
una	379	639	396	652	612	792	2
institución	400	639	451	652	612	792	2
internacional	454	639	517	652	612	792	2
y	521	639	527	652	612	792	2
sus	85	653	100	666	612	792	2
maestros	106	653	148	666	612	792	2
más	154	653	173	666	612	792	2
reputados	179	653	226	666	612	792	2
gozaban	231	653	271	666	612	792	2
de	277	653	288	666	612	792	2
licencia	294	653	331	666	612	792	2
para	337	653	357	666	612	792	2
enseñar	363	653	399	666	612	792	2
hasta	405	653	430	666	612	792	2
los	435	653	449	666	612	792	2
confines	455	653	496	666	612	792	2
de	501	653	512	666	612	792	2
la	518	653	527	666	612	792	2
cristiandad,	85	666	140	680	612	792	2
sino	144	666	164	680	612	792	2
porque	168	666	201	680	612	792	2
en	205	666	216	680	612	792	2
la	220	666	229	680	612	792	2
actualidad	233	666	282	680	612	792	2
su	286	666	296	680	612	792	2
rol	300	666	314	680	612	792	2
-a	317	666	327	680	612	792	2
lo	330	666	340	680	612	792	2
menos	343	666	375	680	612	792	2
en	379	666	390	680	612	792	2
el	394	666	402	680	612	792	2
caso	406	666	427	680	612	792	2
de	431	666	443	680	612	792	2
las	446	666	460	680	612	792	2
denominadas	463	666	527	680	612	792	2
emerging	85	680	130	693	612	792	2
global	136	680	167	693	612	792	2
universities	173	680	228	693	612	792	2
(EGU)-	234	680	271	693	612	792	2
sería	277	680	299	693	612	792	2
esencial	305	680	344	693	612	792	2
para	350	680	370	693	612	792	2
expandir	376	680	418	693	612	792	2
un	424	680	436	693	612	792	2
capitalismo	442	680	497	693	612	792	2
cuyo	503	680	527	693	612	792	2
dinamismo	85	71	138	84	612	792	3
productivo	142	71	194	84	612	792	3
se	199	71	209	84	612	792	3
alimenta	213	71	254	84	612	792	3
del	259	71	273	84	612	792	3
uso	278	71	294	84	612	792	3
intensivo	298	71	342	84	612	792	3
de	347	71	358	84	612	792	3
la	362	71	371	84	612	792	3
información	375	71	434	84	612	792	3
y	438	71	444	84	612	792	3
el	448	71	457	84	612	792	3
conocimiento	461	71	527	84	612	792	3
avanzado.	85	85	133	98	612	792	3
Manginson	136	85	190	98	612	792	3
(2010)	193	85	225	98	612	792	3
comenta:	228	85	272	98	612	792	3
Sin	120	113	135	125	612	792	3
duda,	139	113	163	125	612	792	3
en	167	113	177	125	612	792	3
casi	181	113	198	125	612	792	3
todos	202	113	226	125	612	792	3
los	230	113	242	125	612	792	3
países,	246	113	276	125	612	792	3
las	280	113	292	125	612	792	3
universidades	296	113	356	125	612	792	3
de	360	113	371	125	612	792	3
investigación	375	113	433	125	612	792	3
se	437	113	446	125	612	792	3
cuentan	450	113	484	125	612	792	3
entre	488	113	510	125	612	792	3
los	514	113	527	125	612	792	3
sectores	120	125	156	137	612	792	3
más	165	125	182	137	612	792	3
globalmente	191	125	246	137	612	792	3
conectados.	255	125	306	137	612	792	3
El	315	125	325	137	612	792	3
conocimiento,	334	125	396	137	612	792	3
la	405	125	413	137	612	792	3
moneda	422	125	457	137	612	792	3
libre	466	125	486	137	612	792	3
de	495	125	506	137	612	792	3
las	515	125	527	137	612	792	3
universidades,	120	138	183	150	612	792	3
fluye	186	138	209	150	612	792	3
en	212	138	222	150	612	792	3
cualquier	225	138	266	150	612	792	3
parte	269	138	291	150	612	792	3
y	294	138	299	150	612	792	3
en	302	138	312	150	612	792	3
todas	315	138	338	150	612	792	3
las	341	138	354	150	612	792	3
direcciones,	356	138	409	150	612	792	3
como	412	138	436	150	612	792	3
el	439	138	447	150	612	792	3
azogue	450	138	481	150	612	792	3
sobre	484	138	508	150	612	792	3
una	511	138	527	150	612	792	3
superficie	120	151	164	163	612	792	3
de	170	151	180	163	612	792	3
metal.	186	151	213	163	612	792	3
Al	219	151	230	163	612	792	3
mismo	236	151	266	163	612	792	3
tiempo,	272	151	306	163	612	792	3
las	312	151	324	163	612	792	3
conexiones	330	151	380	163	612	792	3
globales,	386	151	425	163	612	792	3
las	431	151	443	163	612	792	3
comparaciones	449	151	515	163	612	792	3
y	521	151	527	163	612	792	3
rankings	120	163	159	175	612	792	3
mundiales,	163	163	210	175	612	792	3
y	214	163	220	175	612	792	3
los	224	163	236	175	612	792	3
flujos	240	163	265	175	612	792	3
globales	269	163	306	175	612	792	3
de	310	163	320	175	612	792	3
personas,	324	163	365	175	612	792	3
ideas,	369	163	394	175	612	792	3
conocimiento	398	163	458	175	612	792	3
y	462	163	467	175	612	792	3
capital	471	163	500	175	612	792	3
están	504	163	527	175	612	792	3
transformando	120	176	184	188	612	792	3
a	187	176	192	188	612	792	3
la	195	176	203	188	612	792	3
educación	205	176	250	188	612	792	3
superior.	253	176	292	188	612	792	3
II.	85	202	99	218	612	792	3
De	85	232	99	245	612	792	3
inmediato	106	232	154	245	612	792	3
surge	162	232	188	245	612	792	3
la	195	232	204	245	612	792	3
pregunta	212	232	254	245	612	792	3
de	261	232	273	245	612	792	3
si	280	232	288	245	612	792	3
acaso	296	232	322	245	612	792	3
las	330	232	343	245	612	792	3
nuevas	351	232	384	245	612	792	3
condiciones	392	232	449	245	612	792	3
están	457	232	481	245	612	792	3
creando	489	232	527	245	612	792	3
efectivamente	85	246	152	259	612	792	3
un	155	246	167	259	612	792	3
mundo	171	246	204	259	612	792	3
de	207	246	219	259	612	792	3
información	222	246	281	259	612	792	3
y	284	246	290	259	612	792	3
conocimiento	293	246	359	259	612	792	3
más	362	246	381	259	612	792	3
igualitario;	385	246	437	259	612	792	3
si	441	246	449	259	612	792	3
acaso	452	246	479	259	612	792	3
los	482	246	496	259	612	792	3
flujos	499	246	527	259	612	792	3
de	85	259	96	272	612	792	3
ideas	99	259	124	272	612	792	3
y	127	259	133	272	612	792	3
publicaciones	136	259	202	272	612	792	3
se	206	259	216	272	612	792	3
han	219	259	236	272	612	792	3
vuelto	239	259	269	272	612	792	3
más	272	259	292	272	612	792	3
simétricos;	295	259	348	272	612	792	3
si	351	259	359	272	612	792	3
las	362	259	375	272	612	792	3
instituciones	379	259	439	272	612	792	3
de	442	259	454	272	612	792	3
rango	457	259	484	272	612	792	3
mundial	487	259	527	272	612	792	3
están	85	273	109	286	612	792	3
realmente	113	273	160	286	612	792	3
al	164	273	173	286	612	792	3
alcance	176	273	212	286	612	792	3
de	216	273	227	286	612	792	3
todos	231	273	257	286	612	792	3
los	261	273	275	286	612	792	3
países	278	273	308	286	612	792	3
y	311	273	317	286	612	792	3
si,	321	273	332	286	612	792	3
en	336	273	347	286	612	792	3
este	351	273	369	286	612	792	3
cuadro,	373	273	409	286	612	792	3
América	412	273	453	286	612	792	3
Latina	457	273	488	286	612	792	3
emerge	491	273	527	286	612	792	3
como	85	287	111	300	612	792	3
una	114	287	132	300	612	792	3
región	135	287	165	300	612	792	3
dinámica	168	287	212	300	612	792	3
de	215	287	227	300	612	792	3
cara	230	287	250	300	612	792	3
a	253	287	258	300	612	792	3
la	261	287	270	300	612	792	3
sociedad	273	287	315	300	612	792	3
del	318	287	332	300	612	792	3
conocimiento.	335	287	404	300	612	792	3
La	85	314	97	328	612	792	3
tabla	101	314	126	328	612	792	3
1	130	314	136	328	612	792	3
comienza	139	314	185	328	612	792	3
a	189	314	194	328	612	792	3
dar	198	314	213	328	612	792	3
respuesta	217	314	262	328	612	792	3
a	265	314	271	328	612	792	3
estas	274	314	298	328	612	792	3
inquietudes.	301	314	360	328	612	792	3
Muestra	363	314	403	328	612	792	3
que	406	314	424	328	612	792	3
la	427	314	436	328	612	792	3
geopolítica	440	314	493	328	612	792	3
global	497	314	527	328	612	792	3
de	85	328	96	342	612	792	3
las	102	328	115	342	612	792	3
funciones	120	328	167	342	612	792	3
e	172	328	178	342	612	792	3
instituciones	183	328	244	342	612	792	3
del	249	328	264	342	612	792	3
conocimiento	269	328	335	342	612	792	3
se	340	328	350	342	612	792	3
halla	356	328	379	342	612	792	3
fuertemente	384	328	442	342	612	792	3
concentrada.	447	328	508	342	612	792	3
En	513	328	527	342	612	792	3
efecto,	85	342	117	355	612	792	3
en	122	342	134	355	612	792	3
su	139	342	149	355	612	792	3
conjunto	154	342	196	355	612	792	3
los	201	342	215	355	612	792	3
países	220	342	250	355	612	792	3
de	255	342	266	355	612	792	3
alto	271	342	290	355	612	792	3
ingreso	295	342	331	355	612	792	3
producen	336	342	380	355	612	792	3
el	385	342	394	355	612	792	3
79%	399	342	421	355	612	792	3
de	426	342	437	355	612	792	3
las	442	342	456	355	612	792	3
publicaciones	461	342	527	355	612	792	3
internacionalmente	85	356	177	369	612	792	3
registradas	183	356	235	369	612	792	3
y	241	356	247	369	612	792	3
el	253	356	261	369	612	792	3
99%	267	356	289	369	612	792	3
de	295	356	307	369	612	792	3
las	313	356	326	369	612	792	3
patentes	332	356	371	369	612	792	3
concedidas	377	356	431	369	612	792	3
por	437	356	453	369	612	792	3
la	459	356	467	369	612	792	3
Oficina	473	356	509	369	612	792	3
de	515	356	527	369	612	792	3
Patentes	85	370	125	383	612	792	3
y	130	370	136	383	612	792	3
Comercio	140	370	188	383	612	792	3
de	193	370	204	383	612	792	3
los	209	370	223	383	612	792	3
Estados	228	370	265	383	612	792	3
Unidos	270	370	304	383	612	792	3
(USPTO);	309	370	358	383	612	792	3
captan	363	370	395	383	612	792	3
8	399	370	405	383	612	792	3
de	410	370	422	383	612	792	3
cada	426	370	448	383	612	792	3
10	453	370	465	383	612	792	3
alumnos	470	370	511	383	612	792	3
de	515	370	527	383	612	792	3
educación	85	384	133	397	612	792	3
superior	141	384	181	397	612	792	3
internacionalmente	189	384	281	397	612	792	3
móviles	289	384	327	397	612	792	3
y	335	384	341	397	612	792	3
albergan	349	384	390	397	612	792	3
99	398	384	410	397	612	792	3
de	418	384	429	397	612	792	3
las	437	384	451	397	612	792	3
100	459	384	477	397	612	792	3
primeras	485	384	527	397	612	792	3
universidades,	85	397	154	410	612	792	3
según	157	397	185	410	612	792	3
el	188	397	196	410	612	792	3
ranking	199	397	237	410	612	792	3
de	240	397	251	410	612	792	3
Shanghái	254	397	299	410	612	792	3
y	302	397	308	410	612	792	3
el	311	397	319	410	612	792	3
90%	322	397	344	410	612	792	3
de	347	397	359	410	612	792	3
las	362	397	375	410	612	792	3
500	378	397	396	410	612	792	3
primeras.	399	397	444	410	612	792	3
Dentro	85	425	118	438	612	792	3
de	124	425	136	438	612	792	3
este	142	425	161	438	612	792	3
cuadro	167	425	200	438	612	792	3
de	206	425	217	438	612	792	3
extraordinaria	224	425	291	438	612	792	3
concentración,	297	425	368	438	612	792	3
América	374	425	415	438	612	792	3
Latina	421	425	452	438	612	792	3
participa	458	425	500	438	612	792	3
sólo	507	425	527	438	612	792	3
débilmente.	85	439	141	452	612	792	3
En	147	439	161	452	612	792	3
efecto,	167	439	199	452	612	792	3
si	205	439	213	452	612	792	3
bien	219	439	240	452	612	792	3
la	246	439	255	452	612	792	3
región	261	439	291	452	612	792	3
representa	298	439	347	452	612	792	3
alrededor	353	439	398	452	612	792	3
del	404	439	419	452	612	792	3
9%	425	439	441	452	612	792	3
de	447	439	459	452	612	792	3
la	465	439	473	452	612	792	3
población	479	439	527	452	612	792	3
mundial	85	452	124	466	612	792	3
y	128	452	134	466	612	792	3
su	138	452	149	466	612	792	3
producto	153	452	196	466	612	792	3
alcanza	200	452	236	466	612	792	3
el	240	452	248	466	612	792	3
8%	252	452	268	466	612	792	3
del	272	452	287	466	612	792	3
Producto	291	452	334	466	612	792	3
Interno	338	452	373	466	612	792	3
Bruto	377	452	404	466	612	792	3
(PIB)	408	452	435	466	612	792	3
global,	439	452	472	466	612	792	3
en	476	452	487	466	612	792	3
cambio	491	452	527	466	612	792	3
produce	85	466	123	480	612	792	3
apenas	130	466	162	480	612	792	3
el	168	466	177	480	612	792	3
3%	183	466	199	480	612	792	3
de	205	466	216	480	612	792	3
las	222	466	236	480	612	792	3
publicaciones	242	466	308	480	612	792	3
mundialmente	314	466	383	480	612	792	3
registradas	389	466	441	480	612	792	3
y	447	466	453	480	612	792	3
un	459	466	471	480	612	792	3
minúsculo	477	466	527	480	612	792	3
0.19%	85	480	116	493	612	792	3
de	122	480	133	493	612	792	3
las	139	480	152	493	612	792	3
patentes	158	480	197	493	612	792	3
concedidas	203	480	257	493	612	792	3
en	263	480	274	493	612	792	3
los	280	480	294	493	612	792	3
Estados	300	480	337	493	612	792	3
Unidos;	343	480	381	493	612	792	3
atrae	387	480	410	493	612	792	3
menos	416	480	447	493	612	792	3
del	453	480	468	493	612	792	3
2%	474	480	490	493	612	792	3
de	496	480	507	493	612	792	3
los	513	480	527	493	612	792	3
estudiantes	85	494	138	507	612	792	3
terciarios	144	494	189	507	612	792	3
internacionalmente	195	494	286	507	612	792	3
móviles	292	494	330	507	612	792	3
y	336	494	342	507	612	792	3
no	348	494	360	507	612	792	3
cuenta	366	494	397	507	612	792	3
con	403	494	420	507	612	792	3
ninguna	426	494	465	507	612	792	3
universidad	471	494	527	507	612	792	3
entre	85	508	109	521	612	792	3
las	112	508	125	521	612	792	3
100	128	508	146	521	612	792	3
primeras	149	508	191	521	612	792	3
del	194	508	209	521	612	792	3
ranking	212	508	249	521	612	792	3
de	252	508	263	521	612	792	3
Shanghái.	266	508	314	521	612	792	3
Tabla	287	535	315	548	612	792	3
1	318	535	324	548	612	792	3
Geopolítica	143	549	200	562	612	792	3
global	203	549	234	562	612	792	3
de	237	549	248	562	612	792	3
las	251	549	265	562	612	792	3
funciones	268	549	314	562	612	792	3
e	317	549	322	562	612	792	3
instituciones	325	549	386	562	612	792	3
de	389	549	400	562	612	792	3
conocimiento	403	549	468	562	612	792	3
Capacitación	367	563	412	572	612	792	3
Publicaciones	215	563	267	573	612	792	3
Patentes	306	563	339	573	612	792	3
Universidades	439	563	494	573	612	792	3
Top	496	563	511	573	612	792	3
Región	121	563	157	577	612	792	3
alumnos	375	572	404	581	612	792	3
registradas	219	574	262	584	612	792	3
conocidas	291	574	329	584	612	792	3
por	331	574	344	584	612	792	3
la	347	574	354	584	612	792	3
(ARWU	448	574	479	584	612	792	3
2009)	482	574	503	584	612	792	3
Bloque	121	577	157	590	612	792	3
móviles	377	582	403	591	612	792	3
(1996-2008)	218	584	263	594	612	792	3
USPTO	307	584	337	594	612	792	3
internacional	367	591	412	600	612	792	3
Países	119	591	151	604	612	792	3
16	151	589	159	598	612	792	3
(2000-2008)	300	595	345	604	612	792	3
mente	379	600	400	609	612	792	3
16	85	628	91	635	612	792	3
Bloque	96	629	124	640	612	792	3
Anglo-occidental:	129	629	201	640	612	792	3
Estados	205	629	237	640	612	792	3
Unidos,	241	629	273	640	612	792	3
Australia,	277	629	317	640	612	792	3
Canadá,	321	629	354	640	612	792	3
Nueva	359	629	385	640	612	792	3
Zelanda	389	629	421	640	612	792	3
y	426	629	431	640	612	792	3
Reino	436	629	460	640	612	792	3
Unido.	465	629	492	640	612	792	3
Europa	497	629	527	640	612	792	3
Occidental:	85	641	131	652	612	792	3
todos	135	641	156	652	612	792	3
los	159	641	171	652	612	792	3
países	174	641	199	652	612	792	3
con	202	641	216	652	612	792	3
excepción	219	641	260	652	612	792	3
de	263	641	272	652	612	792	3
Reino	275	641	299	652	612	792	3
Unido.	303	641	330	652	612	792	3
Demás	333	641	361	652	612	792	3
países	364	641	389	652	612	792	3
de	392	641	401	652	612	792	3
alto	405	641	420	652	612	792	3
ingreso:	423	641	456	652	612	792	3
incluye	459	641	489	652	612	792	3
restantes	492	641	527	652	612	792	3
países	85	652	109	663	612	792	3
no	112	652	122	663	612	792	3
considerados	125	652	177	663	612	792	3
en	180	652	190	663	612	792	3
las	192	652	204	663	612	792	3
dos	206	652	220	663	612	792	3
agrupaciones	223	652	276	663	612	792	3
anteriores	279	652	318	663	612	792	3
que	321	652	336	663	612	792	3
aparecen	339	652	374	663	612	792	3
en	377	652	386	663	612	792	3
la	389	652	396	663	612	792	3
lista	399	652	416	663	612	792	3
del	419	652	431	663	612	792	3
Banco	434	652	460	663	612	792	3
Mundial	462	652	496	663	612	792	3
bajo	499	652	516	663	612	792	3
la	519	652	527	663	612	792	3
clasificación	85	664	135	675	612	792	3
de	139	664	148	675	612	792	3
países	151	664	176	675	612	792	3
de	179	664	188	675	612	792	3
alto	192	664	207	675	612	792	3
ingreso,	210	664	242	675	612	792	3
tales	245	664	263	675	612	792	3
como	267	664	289	675	612	792	3
Japón,	292	664	318	675	612	792	3
República	321	664	362	675	612	792	3
de	365	664	374	675	612	792	3
Corea,	378	664	404	675	612	792	3
Taiwán,	407	664	440	675	612	792	3
Singapur,	443	664	482	675	612	792	3
Eslovenia,	485	664	527	675	612	792	3
Eslovaquia,	85	675	132	686	612	792	3
Hungría,	134	675	170	686	612	792	3
Estonia,	172	675	205	686	612	792	3
República	207	675	248	686	612	792	3
Checa,	250	675	278	686	612	792	3
Israel,	280	675	305	686	612	792	3
Arabia	308	675	335	686	612	792	3
Saudita	337	675	367	686	612	792	3
y	370	675	375	686	612	792	3
otros.	378	675	400	686	612	792	3
Países	403	675	428	686	612	792	3
de	430	675	440	686	612	792	3
ingreso	442	675	472	686	612	792	3
medio	474	675	499	686	612	792	3
y	502	675	507	686	612	792	3
bajo	509	675	526	686	612	792	3
según	85	687	108	698	612	792	3
la	112	687	119	698	612	792	3
clasificación	123	687	173	698	612	792	3
del	177	687	189	698	612	792	3
Banco	192	687	218	698	612	792	3
Mundial,	221	687	258	698	612	792	3
incluyendo	261	687	306	698	612	792	3
a	309	687	314	698	612	792	3
China,	317	687	344	698	612	792	3
India,	347	687	370	698	612	792	3
Indonesia,	374	687	415	698	612	792	3
Filipinas,	419	687	456	698	612	792	3
Vietnam,	460	687	497	698	612	792	3
Brasil,	501	687	527	698	612	792	3
México	85	698	115	709	612	792	3
y	120	698	125	709	612	792	3
demás	130	698	155	709	612	792	3
países	160	698	185	709	612	792	3
de	190	698	199	709	612	792	3
América	204	698	238	709	612	792	3
Latina	243	698	269	709	612	792	3
y	273	698	278	709	612	792	3
el	283	698	290	709	612	792	3
Caribe;	295	698	325	709	612	792	3
Polonia,	329	698	363	709	612	792	3
Rumania,	367	698	406	709	612	792	3
Bulgaria,	411	698	448	709	612	792	3
Croacia,	453	698	486	709	612	792	3
Lituania,	491	698	527	709	612	792	3
Letonia;	85	710	118	721	612	792	3
Tailandia,	121	710	161	721	612	792	3
Vietnam,	163	710	200	721	612	792	3
Sri	203	710	214	721	612	792	3
Lanka;	217	710	245	721	612	792	3
Egipto,	247	710	276	721	612	792	3
Marruecos,	279	710	324	721	612	792	3
Túnez	327	710	352	721	612	792	3
y	354	710	359	721	612	792	3
demás	362	710	387	721	612	792	3
países	390	710	414	721	612	792	3
de	417	710	426	721	612	792	3
Asia	428	710	447	721	612	792	3
y	449	710	454	721	612	792	3
África	457	710	482	721	612	792	3
N°	222	81	231	90	612	792	4
%	265	81	273	90	612	792	4
N°	304	81	313	90	612	792	4
%	343	81	351	90	612	792	4
%	386	81	394	90	612	792	4
Top	425	72	439	80	612	792	4
100	426	81	438	90	612	792	4
N°	428	90	437	99	612	792	4
Top	454	72	467	80	612	792	4
100	455	81	467	90	612	792	4
%	457	90	464	99	612	792	4
Top	482	72	496	80	612	792	4
500	483	81	495	90	612	792	4
N°	484	90	493	99	612	792	4
Top	511	72	524	80	612	792	4
500	512	81	524	90	612	792	4
%	514	90	522	99	612	792	4
0,38	261	101	277	111	612	792	4
825.613	294	101	323	111	612	792	4
0,57	339	101	355	111	612	792	4
0,45	382	101	398	111	612	792	4
73	428	101	437	111	612	792	4
0,73	453	101	468	111	612	792	4
236	482	101	496	111	612	792	4
0,47	510	101	525	111	612	792	4
Bloque	85	100	117	112	612	792	4
anglo-occidental	119	100	193	112	612	792	4
6.659.929	209	101	245	111	612	792	4
4.775.902	209	114	245	124	612	792	4
0,27	261	114	277	124	612	792	4
201.158	294	114	323	124	612	792	4
0,14	339	114	355	124	612	792	4
0,31	382	114	398	124	612	792	4
20	428	114	437	124	612	792	4
0,20	453	114	468	124	612	792	4
160	482	114	496	124	612	792	4
0,32	510	114	525	124	612	792	4
Europa	85	113	117	125	612	792	4
occidental	119	113	165	125	612	792	4
Demás	85	126	115	138	612	792	4
países	123	126	150	138	612	792	4
de	158	126	168	138	612	792	4
alto	176	126	193	138	612	792	4
2.404.551	209	134	245	143	612	792	4
0,14	261	134	277	143	612	792	4
414.740	294	134	323	143	612	792	4
0,28	339	134	355	143	612	792	4
0,07	382	134	398	143	612	792	4
6	430	134	434	143	612	792	4
00,6	453	134	468	143	612	792	4
54	484	134	493	143	612	792	4
0,11	510	134	525	143	612	792	4
ingreso	85	139	117	151	612	792	4
13.840.382	206	153	247	163	612	792	4
0,79	261	153	277	163	612	792	4
1.441.511	290	153	326	163	612	792	4
0,99	339	153	355	163	612	792	4
0,83	382	153	398	163	612	792	4
99	428	153	437	163	612	792	4
0,99	453	153	468	163	612	792	4
450	482	153	496	163	612	792	4
0,90	510	153	525	163	612	792	4
SUBTOTAL	85	152	145	164	612	792	4
Países	85	165	112	177	612	792	4
de	116	165	126	177	612	792	4
ingreso	130	165	162	177	612	792	4
medio	165	165	193	177	612	792	4
3.656.128	209	172	245	182	612	792	4
0,21	261	172	277	182	612	792	4
15.294	296	172	321	182	612	792	4
0,01	339	172	355	182	612	792	4
0,18	382	172	398	182	612	792	4
1	430	172	434	182	612	792	4
0,01	453	172	468	182	612	792	4
51	484	172	493	182	612	792	4
0,10	510	172	525	182	612	792	4
y	85	178	90	190	612	792	4
bajo	93	178	112	190	612	792	4
17.496.510	206	192	247	202	612	792	4
1,00	261	192	277	202	612	792	4
1.456.805	290	192	326	202	612	792	4
1,00	339	192	355	202	612	792	4
1,01	382	192	398	202	612	792	4
100	426	192	439	202	612	792	4
1,00	453	192	468	202	612	792	4
501	482	192	496	202	612	792	4
1,00	510	192	525	202	612	792	4
TOTAL	85	191	123	203	612	792	4
Fuente:	191	204	224	216	612	792	4
scimago,	230	204	269	216	612	792	4
sjr/scimago	275	204	326	216	612	792	4
Journal	331	204	364	216	612	792	4
&	370	204	378	216	612	792	4
Country	384	204	420	216	612	792	4
Rank,	426	204	452	216	612	792	4
2010;	458	204	483	216	612	792	4
National	488	204	527	216	612	792	4
Science	191	217	225	229	612	792	4
Board,	228	217	258	229	612	792	4
Science	262	217	295	229	612	792	4
&	298	217	307	229	612	792	4
Engineering	310	217	365	229	612	792	4
Indicators	368	217	413	229	612	792	4
2010;	417	217	442	229	612	792	4
OECD,	446	217	478	229	612	792	4
Education	482	217	527	229	612	792	4
at	191	229	200	241	612	792	4
a	204	229	209	241	612	792	4
Glance	214	229	246	241	612	792	4
2009;	250	229	276	241	612	792	4
Shanghái	280	229	321	241	612	792	4
Ranking	326	229	362	241	612	792	4
Consultancy,	367	229	425	241	612	792	4
Academic	429	229	472	241	612	792	4
Ranking	477	229	514	241	612	792	4
of	518	229	527	241	612	792	4
World	191	242	218	254	612	792	4
Universities	221	242	274	254	612	792	4
(ARWU)	277	242	315	254	612	792	4
2009.	318	242	343	254	612	792	4
La	85	268	97	282	612	792	4
primera	101	268	139	282	612	792	4
universidad	143	268	199	282	612	792	4
latinoamericana	203	268	279	282	612	792	4
en	283	268	295	282	612	792	4
esta	298	268	317	282	612	792	4
lista,	321	268	344	282	612	792	4
la	348	268	357	282	612	792	4
de	361	268	372	282	612	792	4
São	376	268	394	282	612	792	4
Paulo,	398	268	428	282	612	792	4
ocupa	432	268	461	282	612	792	4
una	465	268	482	282	612	792	4
posición	486	268	527	282	612	792	4
entre	85	282	109	295	612	792	4
los	114	282	128	295	612	792	4
lugares	133	282	168	295	612	792	4
101	173	282	191	295	612	792	4
y	197	282	203	295	612	792	4
150,	208	282	229	295	612	792	4
por	234	282	250	295	612	792	4
debajo	255	282	287	295	612	792	4
de	293	282	304	295	612	792	4
las	309	282	323	295	612	792	4
universidades	328	282	394	295	612	792	4
de	399	282	410	295	612	792	4
Hawai,	416	282	450	295	612	792	4
Miami	455	282	487	295	612	792	4
y	492	282	498	295	612	792	4
Pisa,	504	282	527	295	612	792	4
considerando	85	296	149	309	612	792	4
sólo	152	296	172	309	612	792	4
instituciones	175	296	236	309	612	792	4
dentro	239	296	270	309	612	792	4
del	273	296	288	309	612	792	4
mismo	291	296	324	309	612	792	4
rango	327	296	355	309	612	792	4
de	358	296	369	309	612	792	4
posiciones.	373	296	426	309	612	792	4
En	430	296	443	309	612	792	4
el	446	296	455	309	612	792	4
conjunto	458	296	500	309	612	792	4
de	503	296	515	309	612	792	4
la	518	296	527	309	612	792	4
región,	85	310	118	323	612	792	4
aparecen	123	310	166	323	612	792	4
incluidas	171	310	214	323	612	792	4
otras	219	310	242	323	612	792	4
nueve	247	310	276	323	612	792	4
universidades;	280	310	350	323	612	792	4
cinco	354	310	380	323	612	792	4
brasileñas,	385	310	436	323	612	792	4
dos	441	310	458	323	612	792	4
chilenas,	462	310	505	323	612	792	4
una	509	310	527	323	612	792	4
mexicana	85	324	131	337	612	792	4
y	135	324	141	337	612	792	4
una	145	324	163	337	612	792	4
argentina.	167	324	215	337	612	792	4
Ninguna	219	324	260	337	612	792	4
puede	264	324	293	337	612	792	4
considerarse	297	324	357	337	612	792	4
de	361	324	373	337	612	792	4
clase	377	324	402	337	612	792	4
mundial	406	324	445	337	612	792	4
pero	450	324	471	337	612	792	4
todas	475	324	500	337	612	792	4
ellas	505	324	527	337	612	792	4
operan,	85	337	120	350	612	792	4
sin	130	337	144	350	612	792	4
duda,	153	337	179	350	612	792	4
como	189	337	215	350	612	792	4
referentes	225	337	272	350	612	792	4
dentro	281	337	312	350	612	792	4
del	321	337	336	350	612	792	4
ámbito	345	337	379	350	612	792	4
regional	388	337	427	350	612	792	4
y	437	337	443	350	612	792	4
en	452	337	463	350	612	792	4
el	473	337	481	350	612	792	4
espacio	491	337	527	350	612	792	4
iberoamericano,	85	351	162	364	612	792	4
junto	171	351	195	364	612	792	4
a	204	351	209	364	612	792	4
un	217	351	229	364	612	792	4
grupo	238	351	266	364	612	792	4
adicional	274	351	318	364	612	792	4
de	326	351	338	364	612	792	4
11	346	351	358	364	612	792	4
universidades	366	351	432	364	612	792	4
españolas	441	351	487	364	612	792	4
y	496	351	502	364	612	792	4
dos	510	351	527	364	612	792	4
portuguesas	85	365	142	378	612	792	4
clasificadas	145	365	201	378	612	792	4
asimismo	204	365	250	378	612	792	4
entre	253	365	277	378	612	792	4
las	280	365	293	378	612	792	4
500	296	365	314	378	612	792	4
de	317	365	329	378	612	792	4
Shanghái.	332	365	379	378	612	792	4
III.	83	393	103	408	612	792	4
La	85	422	97	435	612	792	4
débil	102	422	126	435	612	792	4
participación	131	422	194	435	612	792	4
latinoamericana	198	422	275	435	612	792	4
en	280	422	291	435	612	792	4
el	296	422	304	435	612	792	4
emergente	309	422	359	435	612	792	4
escenario	364	422	409	435	612	792	4
global	414	422	444	435	612	792	4
de	449	422	460	435	612	792	4
la	465	422	473	435	612	792	4
educación	478	422	527	435	612	792	4
superior	85	436	124	449	612	792	4
tiene	130	436	153	449	612	792	4
que	159	436	176	449	612	792	4
ver	182	436	197	449	612	792	4
con	203	436	220	449	612	792	4
diversos	226	436	266	449	612	792	4
factores,	271	436	312	449	612	792	4
entre	318	436	342	449	612	792	4
los	347	436	361	449	612	792	4
cuales	367	436	397	449	612	792	4
destaco	403	436	439	449	612	792	4
uno:	444	436	466	449	612	792	4
el	471	436	480	449	612	792	4
contexto	485	436	527	449	612	792	4
adverso	85	450	122	463	612	792	4
en	125	450	136	463	612	792	4
que	139	450	157	463	612	792	4
aquí	160	450	180	463	612	792	4
se	183	450	193	463	612	792	4
desenvuelven	196	450	262	463	612	792	4
las	265	450	278	463	612	792	4
funciones	281	450	328	463	612	792	4
de	331	450	342	463	612	792	4
conocimiento.	345	450	413	463	612	792	4
Como	85	477	114	490	612	792	4
vimos,	118	477	151	490	612	792	4
uno	155	477	173	490	612	792	4
de	177	477	188	490	612	792	4
los	192	477	206	490	612	792	4
pivotes	210	477	245	490	612	792	4
de	249	477	260	490	612	792	4
la	264	477	273	490	612	792	4
ideología	277	477	321	490	612	792	4
que	325	477	343	490	612	792	4
exalta	347	477	375	490	612	792	4
el	379	477	388	490	612	792	4
valor	392	477	417	490	612	792	4
clave	421	477	446	490	612	792	4
de	450	477	461	490	612	792	4
la	465	477	474	490	612	792	4
educación	478	477	527	490	612	792	4
superior	85	491	124	504	612	792	4
tiene	127	491	151	504	612	792	4
que	154	491	171	504	612	792	4
ver	174	491	189	504	612	792	4
con	193	491	210	504	612	792	4
la	213	491	222	504	612	792	4
idea	225	491	245	504	612	792	4
de	248	491	259	504	612	792	4
que	262	491	280	504	612	792	4
el	283	491	291	504	612	792	4
capitalismo	294	491	350	504	612	792	4
global	353	491	383	504	612	792	4
funciona	386	491	428	504	612	792	4
hoy,	431	491	452	504	612	792	4
en	455	491	467	504	612	792	4
sus	470	491	485	504	612	792	4
sectores	488	491	527	504	612	792	4
más	85	505	104	518	612	792	4
dinámicos,	107	505	160	518	612	792	4
en	163	505	174	518	612	792	4
torno	178	505	203	518	612	792	4
al	206	505	215	518	612	792	4
uso	218	505	235	518	612	792	4
intensivo	238	505	282	518	612	792	4
y	285	505	291	518	612	792	4
la	294	505	303	518	612	792	4
aplicación	306	505	356	518	612	792	4
innovadora	359	505	413	518	612	792	4
del	416	505	431	518	612	792	4
conocimiento.	434	505	502	518	612	792	4
Para	505	505	527	518	612	792	4
medir	85	518	113	532	612	792	4
el	118	518	126	532	612	792	4
avance	131	518	164	532	612	792	4
de	169	518	180	532	612	792	4
los	185	518	199	532	612	792	4
países	204	518	233	532	612	792	4
hacia	238	518	263	532	612	792	4
esta	268	518	287	532	612	792	4
economía	291	518	338	532	612	792	4
basada	343	518	375	532	612	792	4
en	380	518	391	532	612	792	4
el	396	518	405	532	612	792	4
conocimiento,	410	518	478	532	612	792	4
el	483	518	491	532	612	792	4
Banco	496	518	527	532	612	792	4
Mundial	85	532	126	546	612	792	4
ha	130	532	141	546	612	792	4
diseñado	145	532	187	546	612	792	4
un	192	532	204	546	612	792	4
Índice	208	532	237	546	612	792	4
que	241	532	259	546	612	792	4
evalúa	263	532	294	546	612	792	4
cuatro	298	532	328	546	612	792	4
factores	332	532	370	546	612	792	4
considerados	374	532	437	546	612	792	4
esenciales	441	532	489	546	612	792	4
para	493	532	514	546	612	792	4
la	518	532	527	546	612	792	4
participación	85	546	147	559	612	792	4
de	153	546	165	559	612	792	4
los	171	546	185	559	612	792	4
países	191	546	220	559	612	792	4
en	226	546	237	559	612	792	4
dicha	243	546	269	559	612	792	4
economía:	275	546	325	559	612	792	4
su	331	546	342	559	612	792	4
régimen	348	546	387	559	612	792	4
de	393	546	405	559	612	792	4
incentivos	411	546	460	559	612	792	4
económicos;	466	546	527	559	612	792	4
capacidades	85	560	143	573	612	792	4
de	148	560	159	573	612	792	4
innovación;	164	560	221	573	612	792	4
educación,	226	560	278	573	612	792	4
y	283	560	289	573	612	792	4
la	294	560	302	573	612	792	4
penetración	307	560	363	573	612	792	4
y	368	560	374	573	612	792	4
uso	379	560	396	573	612	792	4
de	401	560	412	573	612	792	4
nuevas	417	560	451	573	612	792	4
tecnologías	456	560	510	573	612	792	4
de	515	560	527	573	612	792	4
información	85	574	143	587	612	792	4
y	146	574	152	587	612	792	4
comunicación.	155	574	226	587	612	792	4
Los	85	601	103	614	612	792	4
datos	108	601	133	614	612	792	4
disponibles	138	601	192	614	612	792	4
muestran	197	601	241	614	612	792	4
que	246	601	263	614	612	792	4
América	268	601	310	614	612	792	4
Latina	314	601	345	614	612	792	4
se	350	601	360	614	612	792	4
halla	365	601	388	614	612	792	4
en	393	601	404	614	612	792	4
la	409	601	418	614	612	792	4
parte	422	601	446	614	612	792	4
inferior	451	601	487	614	612	792	4
de	492	601	503	614	612	792	4
este	508	601	527	614	612	792	4
Índice	85	615	115	628	612	792	4
(gráfica	118	615	157	628	612	792	4
1),	160	615	173	628	612	792	4
sólo	176	615	196	628	612	792	4
por	199	615	215	628	612	792	4
encima	218	615	253	628	612	792	4
de	256	615	268	628	612	792	4
las	271	615	284	628	612	792	4
dos	287	615	304	628	612	792	4
regiones	307	615	348	628	612	792	4
más	351	615	370	628	612	792	4
pobres	373	615	405	628	612	792	4
del	409	615	423	628	612	792	4
mundo	427	615	460	628	612	792	4
-Asia	463	615	489	628	612	792	4
del	492	615	507	628	612	792	4
Sur	510	615	527	628	612	792	4
y	85	629	91	642	612	792	4
África	95	629	126	642	612	792	4
Subsahariana.	130	629	197	642	612	792	4
Naturalmente,	202	629	270	642	612	792	4
hay	274	629	292	642	612	792	4
significativas	296	629	360	642	612	792	4
diferencias	365	629	417	642	612	792	4
entre	422	629	446	642	612	792	4
los	450	629	464	642	612	792	4
países	469	629	498	642	612	792	4
de	502	629	514	642	612	792	4
la	518	629	527	642	612	792	4
región	85	643	115	656	612	792	4
(gráfica	118	643	157	656	612	792	4
2).	160	643	173	656	612	792	4
Gráfica	283	71	320	84	612	792	5
1	323	71	329	84	612	792	5
Regiones	90	85	133	98	612	792	5
y	136	85	142	98	612	792	5
grupos	145	85	178	98	612	792	5
de	181	85	192	98	612	792	5
países:	195	85	229	98	612	792	5
Índice	232	85	262	98	612	792	5
de	265	85	277	98	612	792	5
Avance	280	85	315	98	612	792	5
hacia	318	85	345	98	612	792	5
la	348	85	357	98	612	792	5
Sociedad	360	85	404	98	612	792	5
del	407	85	422	98	612	792	5
Conocimiento,	425	85	495	98	612	792	5
2009	498	85	522	98	612	792	5
Europaoccidental	133	113	205	125	612	792	5
8,76	450	114	469	126	612	792	5
Paísesaltoingreso	131	128	205	140	612	792	5
8,23	436	129	455	141	612	792	5
EuropayAsiacentral	121	143	205	155	612	792	5
6,45	388	144	407	156	612	792	5
6,41	388	158	407	170	612	792	5
AsiadelesteyPacíﬁco	116	158	205	170	612	792	5
Mundo	174	173	205	184	612	792	5
5,95	375	173	394	184	612	792	5
Paísesdeingresomedioalto	93	188	205	199	612	792	5
5,66	366	188	385	199	612	792	5
5,47	363	202	382	214	612	792	5
OrientemedioyÁfricanorte	92	202	205	214	612	792	5
5,21	357	217	376	229	612	792	5
AméricaLaEna	145	217	205	229	612	792	5
3,78	318	232	337	244	612	792	5
Ingresomediobajo	128	232	204	244	612	792	5
Áfricasub-­‐sahariana	124	247	205	258	612	792	5
2,71	289	247	308	258	612	792	5
Asiadelsur	158	262	204	273	612	792	5
2,5	282	263	296	274	612	792	5
Bajoingreso	155	277	205	288	612	792	5
2	268	277	275	288	612	792	5
0	209	296	216	307	612	792	5
1	236	296	243	307	612	792	5
2	263	296	270	307	612	792	5
3	290	296	297	307	612	792	5
4	317	296	324	307	612	792	5
5	344	296	351	307	612	792	5
6	370	296	377	307	612	792	5
7	397	296	404	307	612	792	5
8	424	296	431	307	612	792	5
9	451	296	458	307	612	792	5
10	476	296	487	307	612	792	5
Fuente:	164	316	197	328	612	792	5
Con	200	316	218	328	612	792	5
base	221	316	241	328	612	792	5
de	244	316	254	328	612	792	5
The	257	316	274	328	612	792	5
World	277	316	305	328	612	792	5
Bank,	307	316	333	328	612	792	5
Knowledge	336	316	386	328	612	792	5
Assessment	388	316	438	328	612	792	5
Methodology,	441	316	502	328	612	792	5
2010	505	316	527	328	612	792	5
Gráfica	283	343	320	356	612	792	5
2	323	343	329	356	612	792	5
América	120	356	161	370	612	792	5
Latina:	164	356	199	370	612	792	5
Índice	202	356	232	370	612	792	5
de	235	356	246	370	612	792	5
Avance	249	356	285	370	612	792	5
hacia	288	356	314	370	612	792	5
la	317	356	327	370	612	792	5
Sociedad	330	356	374	370	612	792	5
del	377	356	391	370	612	792	5
Conocimiento,	394	356	465	370	612	792	5
2009	468	356	492	370	612	792	5
Chile	159	385	180	396	612	792	5
7,09	497	385	516	396	612	792	5
Uruguay	145	399	180	411	612	792	5
6,49	470	399	489	411	612	792	5
6,03	449	414	468	425	612	792	5
CostaRica	136	414	180	425	612	792	5
Brasil	157	428	180	440	612	792	5
5,66	433	428	452	440	612	792	5
ArgenEna	140	443	180	454	612	792	5
5,57	430	443	449	454	612	792	5
México	150	457	180	469	612	792	5
5,33	420	457	439	469	612	792	5
AméricaLaEna	120	472	180	483	612	792	5
5,21	415	472	434	483	612	792	5
Panamá	147	486	180	498	612	792	5
5,16	413	486	432	498	612	792	5
Colombia	141	501	180	512	612	792	5
4,84	399	501	418	512	612	792	5
Perú	160	515	180	527	612	792	5
4,79	396	515	415	527	612	792	5
Cuba	158	529	180	541	612	792	5
4,36	377	529	396	541	612	792	5
Venezuela	138	544	180	556	612	792	5
4,18	369	544	388	556	612	792	5
ElSalvador	135	558	179	570	612	792	5
4,06	366	558	385	570	612	792	5
Paraguay	141	573	179	584	612	792	5
4	363	573	370	584	612	792	5
Ecuador	145	587	179	599	612	792	5
3,9	360	587	375	599	612	792	5
RepúblicaDominicana	92	602	180	613	612	792	5
3,85	357	602	376	613	612	792	5
Bolivia	152	616	180	628	612	792	5
3,46	340	616	359	628	612	792	5
Honduras	140	631	180	642	612	792	5
3,21	327	631	346	642	612	792	5
Guatemala	135	645	180	657	612	792	5
2,89	315	645	334	657	612	792	5
2,81	311	660	330	671	612	792	5
Nicaragua	139	660	180	671	612	792	5
0	184	679	191	690	612	792	5
1	227	679	234	690	612	792	5
2	271	679	278	690	612	792	5
3	314	679	321	690	612	792	5
4	357	679	364	690	612	792	5
5	400	679	407	690	612	792	5
6	443	679	450	690	612	792	5
7	487	679	494	690	612	792	5
Fuente:	164	699	197	711	612	792	5
Con	200	699	218	711	612	792	5
base	221	699	241	711	612	792	5
de	244	699	254	711	612	792	5
The	257	699	274	711	612	792	5
World	277	699	305	711	612	792	5
Bank,	307	699	333	711	612	792	5
Knowledge	336	699	386	711	612	792	5
Assessment	388	699	438	711	612	792	5
Methodology,	441	699	502	711	612	792	5
2010	505	699	527	711	612	792	5
8	530	679	537	690	612	792	5
Una	85	85	105	98	612	792	6
razón	110	85	136	98	612	792	6
de	141	85	153	98	612	792	6
este	157	85	176	98	612	792	6
rezago	181	85	213	98	612	792	6
latinoamericano	218	85	295	98	612	792	6
es	300	85	310	98	612	792	6
el	315	85	324	98	612	792	6
escaso	329	85	360	98	612	792	6
peso	365	85	387	98	612	792	6
que	392	85	409	98	612	792	6
en	414	85	425	98	612	792	6
la	430	85	439	98	612	792	6
región	444	85	474	98	612	792	6
tienen	479	85	509	98	612	792	6
las	513	85	527	98	612	792	6
industrias	85	99	132	112	612	792	6
y	136	99	142	112	612	792	6
servicios	146	99	189	112	612	792	6
más	193	99	212	112	612	792	6
relacionados	217	99	277	112	612	792	6
con	282	99	299	112	612	792	6
la	303	99	312	112	612	792	6
ciencia	316	99	350	112	612	792	6
y	355	99	361	112	612	792	6
la	365	99	374	112	612	792	6
tecnología,	378	99	431	112	612	792	6
conocidos	435	99	484	112	612	792	6
también	488	99	527	112	612	792	6
como	85	113	111	126	612	792	6
intensivos	117	113	165	126	612	792	6
en	171	113	182	126	612	792	6
tecnología	188	113	239	126	612	792	6
y	244	113	250	126	612	792	6
conocimiento.	255	113	323	126	612	792	6
Entre	329	113	355	126	612	792	6
las	360	113	374	126	612	792	6
manufacturas	379	113	445	126	612	792	6
de	451	113	462	126	612	792	6
este	468	113	487	126	612	792	6
tipo	492	113	511	126	612	792	6
se	517	113	527	126	612	792	6
cuentan	85	126	122	140	612	792	6
aquellas	125	126	165	140	612	792	6
de	168	126	179	140	612	792	6
la	182	126	191	140	612	792	6
industria	194	126	236	140	612	792	6
aeroespacial,	240	126	302	140	612	792	6
farmacéutica,	305	126	370	140	612	792	6
de	373	126	385	140	612	792	6
computadores,	388	126	458	140	612	792	6
equipamiento	461	126	527	140	612	792	6
de	85	140	96	153	612	792	6
comunicaciones	99	140	177	153	612	792	6
e	180	140	185	153	612	792	6
instrumentos	188	140	250	153	612	792	6
científicos.	254	140	307	153	612	792	6
Entre	310	140	336	153	612	792	6
los	339	140	353	153	612	792	6
servicios	356	140	399	153	612	792	6
avanzados	402	140	452	153	612	792	6
se	455	140	465	153	612	792	6
incluyen	468	140	510	153	612	792	6
los	513	140	527	153	612	792	6
financieros,	85	154	141	167	612	792	6
comerciales	144	154	201	167	612	792	6
y	204	154	210	167	612	792	6
de	213	154	225	167	612	792	6
comunicaciones.	228	154	308	167	612	792	6
Pues	85	181	108	195	612	792	6
bien,	113	181	137	195	612	792	6
el	143	181	151	195	612	792	6
86%	157	181	179	195	612	792	6
del	185	181	199	195	612	792	6
valor	205	181	230	195	612	792	6
agregado	236	181	280	195	612	792	6
17	279	180	288	188	612	792	6
a	293	181	299	195	612	792	6
nivel	304	181	328	195	612	792	6
mundial	334	181	373	195	612	792	6
por	379	181	395	195	612	792	6
las	401	181	414	195	612	792	6
industrias	420	181	467	195	612	792	6
y	472	181	478	195	612	792	6
servicios	484	181	527	195	612	792	6
intensivos	85	195	134	209	612	792	6
en	137	195	148	209	612	792	6
conocimiento	151	195	217	209	612	792	6
es	220	195	230	209	612	792	6
producido	233	195	282	209	612	792	6
por	285	195	301	209	612	792	6
los	304	195	318	209	612	792	6
países	321	195	351	209	612	792	6
desarrollados	354	195	418	209	612	792	6
(tabla	421	195	450	209	612	792	6
2);	453	195	466	209	612	792	6
sólo	470	195	490	209	612	792	6
el	493	195	502	209	612	792	6
14%	505	195	527	209	612	792	6
corresponde	85	209	143	222	612	792	6
a	147	209	152	222	612	792	6
las	155	209	168	222	612	792	6
economías	171	209	223	222	612	792	6
de	226	209	237	222	612	792	6
los	240	209	254	222	612	792	6
países	257	209	286	222	612	792	6
en	289	209	301	222	612	792	6
desarrollo.	304	209	355	222	612	792	6
En	358	209	371	222	612	792	6
este	374	209	393	222	612	792	6
último	396	209	427	222	612	792	6
grupo,	430	209	461	222	612	792	6
China,	464	209	496	222	612	792	6
India,	499	209	527	222	612	792	6
Rusia,	85	223	115	236	612	792	6
Brasil	120	223	148	236	612	792	6
y	153	223	159	236	612	792	6
México	163	223	200	236	612	792	6
dan	204	223	222	236	612	792	6
cuenta	226	223	257	236	612	792	6
de	262	223	273	236	612	792	6
cerca	277	223	303	236	612	792	6
de	307	223	319	236	612	792	6
dos	323	223	340	236	612	792	6
terceras	344	223	381	236	612	792	6
partes	386	223	414	236	612	792	6
del	419	223	434	236	612	792	6
valor	438	223	463	236	612	792	6
agregado	467	223	511	236	612	792	6
en	515	223	527	236	612	792	6
ambos	85	237	116	250	612	792	6
sectores.	119	237	161	250	612	792	6
A	164	237	172	250	612	792	6
su	175	237	186	250	612	792	6
turno,	189	237	217	250	612	792	6
América	220	237	262	250	612	792	6
Latina,	265	237	298	250	612	792	6
en	301	237	313	250	612	792	6
su	316	237	326	250	612	792	6
conjunto,	329	237	374	250	612	792	6
contribuye	377	237	429	250	612	792	6
apenas	432	237	464	250	612	792	6
con	467	237	485	250	612	792	6
el	488	237	496	250	612	792	6
4%.	499	237	518	250	612	792	6
Tabla	287	264	315	278	612	792	6
2	318	264	324	278	612	792	6
Valor	102	278	129	291	612	792	6
agregado	132	278	178	291	612	792	6
de	181	278	193	291	612	792	6
industrias	196	278	244	291	612	792	6
y	247	278	252	291	612	792	6
servicios	255	278	298	291	612	792	6
con	301	278	318	291	612	792	6
tecnologías	321	278	376	291	612	792	6
intensivas	379	278	427	291	612	792	6
en	430	278	442	291	612	792	6
conocimiento	445	278	509	291	612	792	6
2000-2008	280	292	332	305	612	792	6
Industrias	309	306	362	320	612	792	6
Servicios	434	306	480	320	612	792	6
Región	166	310	202	323	612	792	6
USD	297	320	317	331	612	792	6
USD	419	320	439	331	612	792	6
Bloque	166	324	202	337	612	792	6
(Corrientes	283	332	332	343	612	792	6
%	363	332	373	343	612	792	6
(Corrientes	404	332	453	343	612	792	6
%	484	332	494	343	612	792	6
Países	169	337	200	351	612	792	6
2000-2008	286	343	329	354	612	792	6
2000-2008)	405	343	452	354	612	792	6
44.071.634	285	356	330	367	612	792	6
0,47	359	356	377	367	612	792	6
27.102.487	406	356	451	367	612	792	6
0,48	481	356	498	367	612	792	6
Bloque	99	356	131	367	612	792	6
anglo-occidental	134	356	207	367	612	792	6
23.091.730	285	369	330	380	612	792	6
0,24	359	369	377	380	612	792	6
13.101.106	406	369	451	380	612	792	6
0,23	481	369	498	380	612	792	6
Europa	99	369	131	381	612	792	6
occidental	134	369	179	381	612	792	6
14.304.740	285	382	330	393	612	792	6
0,15	359	382	377	393	612	792	6
8.457.839	409	382	449	393	612	792	6
0,15	481	382	498	393	612	792	6
Demás	99	382	130	394	612	792	6
países	133	382	160	394	612	792	6
de	162	382	173	394	612	792	6
alto	176	382	192	394	612	792	6
ingreso	195	382	227	394	612	792	6
81.468.104	285	396	330	406	612	792	6
0,86	359	396	377	406	612	792	6
48.661.432	406	396	451	406	612	792	6
0,86	481	396	498	406	612	792	6
SUBTOTAL	99	395	159	407	612	792	6
12.635.297	285	409	330	420	612	792	6
0,13	359	409	377	420	612	792	6
7.790.929	409	409	449	420	612	792	6
0,14	481	409	498	420	612	792	6
Países	99	408	127	420	612	792	6
de	130	408	140	420	612	792	6
ingreso	143	408	175	420	612	792	6
medio	178	408	205	420	612	792	6
y	208	408	214	420	612	792	6
bajo	217	408	235	420	612	792	6
210.772	291	422	323	433	612	792	6
0,002	357	422	379	433	612	792	6
190.162	412	422	445	433	612	792	6
0,00	481	422	498	433	612	792	6
Sin	99	421	114	433	612	792	6
clasificar	117	421	157	433	612	792	6
94.314.173	285	435	330	446	612	792	6
1,00	359	435	377	446	612	792	6
56.642.523	406	435	451	446	612	792	6
1,00	481	435	498	446	612	792	6
TOTAL	99	434	138	446	612	792	6
Fuente:	175	448	207	460	612	792	6
Con	210	448	229	460	612	792	6
base	231	448	251	460	612	792	6
de	254	448	264	460	612	792	6
National	267	448	305	460	612	792	6
Science	307	448	342	460	612	792	6
Board,	344	448	374	460	612	792	6
Science	377	448	410	460	612	792	6
&	413	448	421	460	612	792	6
Engineering	424	448	479	460	612	792	6
Indicators	482	448	527	460	612	792	6
2010.	502	460	527	472	612	792	6
IV.	84	487	103	502	612	792	6
A	85	516	94	529	612	792	6
partir	98	516	124	529	612	792	6
de	128	516	139	529	612	792	6
los	144	516	158	529	612	792	6
datos	162	516	187	529	612	792	6
de	191	516	203	529	612	792	6
esta	207	516	226	529	612	792	6
geopolítica	230	516	283	529	612	792	6
altamente	288	516	334	529	612	792	6
concentrada	338	516	396	529	612	792	6
del	401	516	415	529	612	792	6
conocimiento,	420	516	488	529	612	792	6
y	492	516	498	529	612	792	6
de	502	516	514	529	612	792	6
la	518	516	527	529	612	792	6
actuación	85	530	131	543	612	792	6
de	135	530	147	543	612	792	6
las	151	530	165	543	612	792	6
100	169	530	187	543	612	792	6
universidades	192	530	258	543	612	792	6
top	263	530	278	543	612	792	6
-cuyo	283	530	310	543	612	792	6
estatus	315	530	347	543	612	792	6
produce	352	530	391	543	612	792	6
una	395	530	413	543	612	792	6
verdadera	417	530	464	543	612	792	6
fascinación,	469	530	527	543	612	792	6
cuando	85	544	119	557	612	792	6
se	123	544	133	557	612	792	6
piensa	137	544	168	557	612	792	6
que	172	544	189	557	612	792	6
en	193	544	205	557	612	792	6
el	209	544	217	557	612	792	6
mundo	221	544	255	557	612	792	6
hay	259	544	276	557	612	792	6
más	280	544	299	557	612	792	6
de	303	544	315	557	612	792	6
20	319	544	331	557	612	792	6
mil	335	544	351	557	612	792	6
instituciones	355	544	415	557	612	792	6
de	419	544	431	557	612	792	6
educación	435	544	483	557	612	792	6
superior	487	544	527	557	612	792	6
(IES)-	85	558	115	571	612	792	6
algunos	122	558	159	571	612	792	6
analistas	166	558	208	571	612	792	6
del	215	558	229	571	612	792	6
Norte	236	558	264	571	612	792	6
plantean	271	558	311	571	612	792	6
la	318	558	327	571	612	792	6
hipótesis	334	558	377	571	612	792	6
de	384	558	395	571	612	792	6
que	402	558	419	571	612	792	6
en	426	558	438	571	612	792	6
la	445	558	453	571	612	792	6
actualidad	460	558	510	571	612	792	6
se	517	558	527	571	612	792	6
encontraría	85	571	139	584	612	792	6
en	142	571	154	584	612	792	6
desarrollo	157	571	205	584	612	792	6
un	209	571	221	584	612	792	6
mercado	224	571	266	584	612	792	6
global	270	571	300	584	612	792	6
para	304	571	324	584	612	792	6
servicios	328	571	371	584	612	792	6
de	374	571	385	584	612	792	6
educación	389	571	438	584	612	792	6
superior;	441	571	484	584	612	792	6
que	487	571	505	584	612	792	6
este	508	571	527	584	612	792	6
mercado	85	585	126	598	612	792	6
se	131	585	141	598	612	792	6
segmenta	146	585	191	598	612	792	6
con	196	585	214	598	612	792	6
la	219	585	227	598	612	792	6
estratificación	232	585	300	598	612	792	6
de	305	585	317	598	612	792	6
las	322	585	335	598	612	792	6
instituciones	340	585	401	598	612	792	6
proveedoras	406	585	464	598	612	792	6
del	469	585	484	598	612	792	6
servicio	489	585	527	598	612	792	6
combinada	85	599	137	612	612	792	6
con	141	599	159	612	612	792	6
la	163	599	171	612	612	792	6
diversidad	175	599	225	612	612	792	6
de	229	599	241	612	612	792	6
públicos	245	599	285	612	612	792	6
consumidores,	289	599	359	612	612	792	6
y	363	599	369	612	612	792	6
que	373	599	390	612	612	792	6
los	394	599	408	612	612	792	6
mercados	412	599	458	612	612	792	6
nacionales	462	599	513	612	612	792	6
se	517	599	527	612	612	792	6
hallan	85	613	114	626	612	792	6
subordinados	117	613	181	626	612	792	6
al	185	613	193	626	612	792	6
mercado	197	613	238	626	612	792	6
global,	241	613	274	626	612	792	6
al	277	613	286	626	612	792	6
tiempo	289	613	323	626	612	792	6
que	326	613	343	626	612	792	6
van	346	613	364	626	612	792	6
perdiendo,	367	613	418	626	612	792	6
comparativamente,	421	613	513	626	612	792	6
su	516	613	527	626	612	792	6
capacidad	85	626	133	640	612	792	6
de	136	626	147	640	612	792	6
conferir	150	626	188	640	612	792	6
certificados	191	626	247	640	612	792	6
de	250	626	261	640	612	792	6
valor	264	626	289	640	612	792	6
y	292	626	298	640	612	792	6
estatus	301	626	334	640	612	792	6
a	337	626	342	640	612	792	6
sus	345	626	360	640	612	792	6
clientelas	363	626	409	640	612	792	6
locales.	412	626	448	640	612	792	6
Mirado	85	654	120	667	612	792	6
desde	124	654	151	667	612	792	6
el	154	654	163	667	612	792	6
Sur,	166	654	186	667	612	792	6
el	189	654	198	667	612	792	6
panorama	201	654	249	667	612	792	6
emergente	252	654	302	667	612	792	6
se	305	654	315	667	612	792	6
ve	319	654	330	667	612	792	6
diferente,	333	654	379	667	612	792	6
sin	383	654	397	667	612	792	6
embargo.	400	654	445	667	612	792	6
Por	448	654	465	667	612	792	6
lo	468	654	478	667	612	792	6
pronto,	481	654	515	667	612	792	6
si	519	654	527	667	612	792	6
bien	85	668	105	681	612	792	6
el	111	668	120	681	612	792	6
número	126	668	162	681	612	792	6
absoluto	168	668	209	681	612	792	6
de	214	668	226	681	612	792	6
alumnos	231	668	272	681	612	792	6
internacionalmente	278	668	370	681	612	792	6
móviles	376	668	414	681	612	792	6
ha	419	668	431	681	612	792	6
aumentado	436	668	489	681	612	792	6
de	495	668	506	681	612	792	6
1.1	512	668	527	681	612	792	6
17	85	697	91	704	612	792	6
Valor	95	698	118	709	612	792	6
agregado	122	698	159	709	612	792	6
es	163	698	171	709	612	792	6
el	175	698	182	709	612	792	6
monto	186	698	212	709	612	792	6
contribuido	216	698	262	709	612	792	6
por	266	698	279	709	612	792	6
país,	283	698	301	709	612	792	6
firma	305	698	327	709	612	792	6
u	331	698	336	709	612	792	6
otra	340	698	356	709	612	792	6
entidad	360	698	389	709	612	792	6
al	393	698	400	709	612	792	6
valor	404	698	425	709	612	792	6
de	429	698	438	709	612	792	6
un	442	698	452	709	612	792	6
bien	456	698	473	709	612	792	6
o	477	698	482	709	612	792	6
servicio	486	698	518	709	612	792	6
y	522	698	527	709	612	792	6
excluye	85	710	116	721	612	792	6
compra	118	710	148	721	612	792	6
de	151	710	160	721	612	792	6
insumos	163	710	196	721	612	792	6
y	199	710	204	721	612	792	6
materiales	206	710	247	721	612	792	6
domésticos	250	710	295	721	612	792	6
o	297	710	302	721	612	792	6
importados.	305	710	352	721	612	792	6
millones	85	71	126	84	612	792	7
a	131	71	137	84	612	792	7
3	142	71	148	84	612	792	7
millones	153	71	195	84	612	792	7
entre	200	71	224	84	612	792	7
1980	229	71	253	84	612	792	7
y	259	71	265	84	612	792	7
2007,	270	71	297	84	612	792	7
como	302	71	329	84	612	792	7
porcentaje	334	71	384	84	612	792	7
de	390	71	401	84	612	792	7
la	406	71	415	84	612	792	7
matrícula	420	71	465	84	612	792	7
mundial	471	71	510	84	612	792	7
ha	515	71	527	84	612	792	7
permanecido	85	85	147	98	612	792	7
invariable,	150	85	201	98	612	792	7
en	204	85	215	98	612	792	7
torno	218	85	244	98	612	792	7
a	247	85	252	98	612	792	7
un	255	85	267	98	612	792	7
2%.	270	85	289	98	612	792	7
Es	292	85	304	98	612	792	7
probable	308	85	350	98	612	792	7
que	353	85	370	98	612	792	7
un	373	85	385	98	612	792	7
fenómeno	388	85	436	98	612	792	7
similar	439	85	473	98	612	792	7
ocurra	476	85	506	98	612	792	7
con	509	85	527	98	612	792	7
la	85	99	94	112	612	792	7
movilidad	101	99	150	112	612	792	7
internacional	158	99	221	112	612	792	7
de	229	99	240	112	612	792	7
académicos,	248	99	307	112	612	792	7
aunque	315	99	349	112	612	792	7
en	357	99	369	112	612	792	7
este	377	99	395	112	612	792	7
caso	403	99	424	112	612	792	7
no	432	99	444	112	612	792	7
se	452	99	462	112	612	792	7
cuenta	470	99	501	112	612	792	7
con	509	99	527	112	612	792	7
información	85	113	143	126	612	792	7
consistente.	149	113	205	126	612	792	7
Como	211	113	240	126	612	792	7
sea,	245	113	264	126	612	792	7
las	269	113	282	126	612	792	7
cifras	288	113	314	126	612	792	7
involucradas	320	113	381	126	612	792	7
son	387	113	403	126	612	792	7
ciertamente	409	113	465	126	612	792	7
inferiores	470	113	516	126	612	792	7
a	521	113	527	126	612	792	7
aquellas	85	126	124	140	612	792	7
envueltas	130	126	175	140	612	792	7
en	181	126	192	140	612	792	7
la	197	126	206	140	612	792	7
perigrinatio	212	126	270	140	612	792	7
académica	275	126	327	140	612	792	7
a	333	126	338	140	612	792	7
la	344	126	352	140	612	792	7
cual	358	126	378	140	612	792	7
se	383	126	393	140	612	792	7
refieren	399	126	436	140	612	792	7
los	442	126	456	140	612	792	7
historiadores;	461	126	527	140	612	792	7
peregrinación	85	140	151	153	612	792	7
de	156	140	167	153	612	792	7
académicos	173	140	229	153	612	792	7
y	234	140	240	153	612	792	7
estudiantes	245	140	298	153	612	792	7
viajeros	303	140	341	153	612	792	7
que	347	140	364	153	612	792	7
se	369	140	379	153	612	792	7
desplazaban	384	140	443	153	612	792	7
por	448	140	464	153	612	792	7
una	470	140	487	153	612	792	7
Europa	492	140	527	153	612	792	7
cuyas	85	154	112	167	612	792	7
universidades,	119	154	188	167	612	792	7
hasta	195	154	220	167	612	792	7
el	227	154	235	167	612	792	7
siglo	242	154	266	167	612	792	7
XVII,	273	154	301	167	612	792	7
enseñaban	308	154	358	167	612	792	7
en	365	154	376	167	612	792	7
latín	383	154	405	167	612	792	7
un	412	154	424	167	612	792	7
mismo	431	154	463	167	612	792	7
currículo	470	154	514	167	612	792	7
y	521	154	527	167	612	792	7
otorgaban	85	168	133	181	612	792	7
grados	136	168	168	181	612	792	7
comunes.	172	168	217	181	612	792	7
No	221	168	236	181	612	792	7
por	239	168	255	181	612	792	7
casualidad	259	168	309	181	612	792	7
los	313	168	327	181	612	792	7
estudiantes	330	168	383	181	612	792	7
medievales	387	168	441	181	612	792	7
-famosos	444	168	488	181	612	792	7
por	492	168	508	181	612	792	7
sus	511	168	527	181	612	792	7
tropelías,	85	181	129	195	612	792	7
y	133	181	139	195	612	792	7
temidos	142	181	180	195	612	792	7
por	184	181	200	195	612	792	7
las	204	181	217	195	612	792	7
autoridades	221	181	276	195	612	792	7
y	280	181	286	195	612	792	7
burgueses	289	181	337	195	612	792	7
de	341	181	352	195	612	792	7
las	356	181	369	195	612	792	7
ciudades	373	181	415	195	612	792	7
universitarias-	418	181	487	195	612	792	7
estaban	491	181	527	195	612	792	7
organizados	85	195	143	209	612	792	7
en	149	195	161	209	612	792	7
nationes;	167	195	211	209	612	792	7
corporaciones	217	195	285	209	612	792	7
independientes	291	195	363	209	612	792	7
compuestas	369	195	425	209	612	792	7
por	432	195	448	209	612	792	7
jóvenes	454	195	491	209	612	792	7
de	497	195	508	209	612	792	7
un	515	195	527	209	612	792	7
mismo	85	209	118	222	612	792	7
origen	121	209	151	222	612	792	7
geográfico.	154	209	208	222	612	792	7
Hoy	85	237	106	250	612	792	7
día,	111	237	129	250	612	792	7
en	135	237	146	250	612	792	7
cambio,	152	237	190	250	612	792	7
cuando	196	237	231	250	612	792	7
la	237	237	245	250	612	792	7
educación	251	237	300	250	612	792	7
superior	306	237	345	250	612	792	7
se	351	237	361	250	612	792	7
ha	367	237	378	250	612	792	7
vuelto	384	237	414	250	612	792	7
masiva	420	237	454	250	612	792	7
dentro	460	237	490	250	612	792	7
de	496	237	508	250	612	792	7
las	513	237	527	250	612	792	7
fronteras	85	251	127	264	612	792	7
de	131	251	142	264	612	792	7
cada	145	251	167	264	612	792	7
país,	170	251	193	264	612	792	7
también	196	251	235	264	612	792	7
su	238	251	249	264	612	792	7
carácter	252	251	290	264	612	792	7
y	293	251	299	264	612	792	7
el	302	251	311	264	612	792	7
alcance	314	251	350	264	612	792	7
de	353	251	364	264	612	792	7
sus	368	251	383	264	612	792	7
funciones,	386	251	436	264	612	792	7
el	439	251	448	264	612	792	7
tono	451	251	472	264	612	792	7
cultural	476	251	512	264	612	792	7
de	515	251	527	264	612	792	7
las	85	264	98	278	612	792	7
instituciones	102	264	162	278	612	792	7
que	166	264	183	278	612	792	7
la	187	264	196	278	612	792	7
proveen	199	264	238	278	612	792	7
y	241	264	247	278	612	792	7
su	251	264	262	278	612	792	7
anclaje	265	264	299	278	612	792	7
en	303	264	314	278	612	792	7
la	318	264	326	278	612	792	7
sociedad,	330	264	375	278	612	792	7
la	378	264	387	278	612	792	7
composición	391	264	452	278	612	792	7
de	456	264	467	278	612	792	7
sus	470	264	486	278	612	792	7
cuerpos	489	264	527	278	612	792	7
académico	85	278	136	291	612	792	7
y	140	278	146	291	612	792	7
estudiantil,	149	278	202	291	612	792	7
todo	205	278	227	291	612	792	7
esto	230	278	249	291	612	792	7
expresa	253	278	290	291	612	792	7
un	293	278	305	291	612	792	7
claro	308	278	332	291	612	792	7
vínculo	336	278	371	291	612	792	7
nacional.	374	278	419	291	612	792	7
En	423	278	436	291	612	792	7
efecto,	440	278	472	291	612	792	7
la	475	278	484	291	612	792	7
mayoría	487	278	527	291	612	792	7
de	85	292	96	305	612	792	7
las	101	292	114	305	612	792	7
instituciones	119	292	180	305	612	792	7
de	185	292	196	305	612	792	7
enseñanza	201	292	250	305	612	792	7
terciaria	255	292	295	305	612	792	7
alrededor	299	292	345	305	612	792	7
del	350	292	364	305	612	792	7
mundo,	369	292	406	305	612	792	7
incluidas	410	292	454	305	612	792	7
las	459	292	472	305	612	792	7
del	477	292	492	305	612	792	7
Norte,	496	292	527	305	612	792	7
responden	85	306	134	319	612	792	7
a	141	306	146	319	612	792	7
las	153	306	166	319	612	792	7
condiciones	173	306	230	319	612	792	7
locales	236	306	270	319	612	792	7
del	276	306	291	319	612	792	7
país,	298	306	320	319	612	792	7
la	327	306	335	319	612	792	7
provincia	342	306	387	319	612	792	7
o	394	306	400	319	612	792	7
ciudad	406	306	438	319	612	792	7
donde	445	306	474	319	612	792	7
se	481	306	491	319	612	792	7
hallan	497	306	527	319	612	792	7
emplazadas.	85	319	144	333	612	792	7
Son	147	319	166	333	612	792	7
tributarias	169	319	218	333	612	792	7
del	221	319	236	333	612	792	7
Estado-nación	239	319	308	333	612	792	7
a	311	319	317	333	612	792	7
cuyo	320	319	343	333	612	792	7
amparo	347	319	383	333	612	792	7
se	386	319	396	333	612	792	7
nacionalizaron	399	319	470	333	612	792	7
y	473	319	479	333	612	792	7
con	483	319	500	333	612	792	7
cuyo	503	319	527	333	612	792	7
apoyo	85	333	114	347	612	792	7
se	117	333	127	347	612	792	7
convirtieron	130	333	189	347	612	792	7
en	192	333	203	347	612	792	7
instituciones	206	333	267	347	612	792	7
típicamente	270	333	326	347	612	792	7
modernas.	329	333	378	347	612	792	7
Estas	85	361	110	374	612	792	7
instituciones,	114	361	178	374	612	792	7
las	182	361	195	374	612	792	7
19.900	199	361	232	374	612	792	7
que	236	361	253	374	612	792	7
no	257	361	269	374	612	792	7
califican	273	361	314	374	612	792	7
entre	318	361	342	374	612	792	7
las	346	361	359	374	612	792	7
100	363	361	381	374	612	792	7
top	385	361	400	374	612	792	7
del	404	361	419	374	612	792	7
ranking	423	361	460	374	612	792	7
de	464	361	475	374	612	792	7
Shanghái,	479	361	527	374	612	792	7
no	85	375	97	388	612	792	7
se	100	375	110	388	612	792	7
ven	113	375	131	388	612	792	7
afectadas	134	375	178	388	612	792	7
por	182	375	198	388	612	792	7
el	201	375	209	388	612	792	7
mercado	213	375	254	388	612	792	7
global.	257	375	290	388	612	792	7
Sus	293	375	311	388	612	792	7
autoridades,	314	375	372	388	612	792	7
profesores	375	375	425	388	612	792	7
y	428	375	434	388	612	792	7
estudiantes	438	375	491	388	612	792	7
apenas	494	375	527	388	612	792	7
escuchan	85	389	129	402	612	792	7
hablar	135	389	165	402	612	792	7
de	170	389	182	402	612	792	7
él.	188	389	199	402	612	792	7
Ni	205	389	217	402	612	792	7
se	223	389	233	402	612	792	7
ve	239	389	250	402	612	792	7
por	256	389	272	402	612	792	7
qué	278	389	295	402	612	792	7
podría	301	389	332	402	612	792	7
interesarles,	337	389	395	402	612	792	7
a	401	389	406	402	612	792	7
menos	412	389	443	402	612	792	7
que	449	389	467	402	612	792	7
se	472	389	482	402	612	792	7
trate	488	389	510	402	612	792	7
de	515	389	527	402	612	792	7
miembros	85	402	133	416	612	792	7
de	138	402	150	416	612	792	7
una	155	402	172	416	612	792	7
universidad	178	402	234	416	612	792	7
nacional	239	402	280	416	612	792	7
altamente	286	402	332	416	612	792	7
selectiva,	338	402	383	416	612	792	7
donde	388	402	417	416	612	792	7
un	423	402	435	416	612	792	7
porcentaje	440	402	490	416	612	792	7
de	496	402	507	416	612	792	7
los	513	402	527	416	612	792	7
académicos	85	416	141	429	612	792	7
son	147	416	164	429	612	792	7
investigadores	170	416	239	429	612	792	7
que	245	416	262	429	612	792	7
participan	269	416	317	429	612	792	7
en	323	416	334	429	612	792	7
las	340	416	353	429	612	792	7
redes	360	416	385	429	612	792	7
internacionales	391	416	464	429	612	792	7
de	470	416	481	429	612	792	7
su	487	416	498	429	612	792	7
tribu	504	416	527	429	612	792	7
disciplinaria	85	430	144	443	612	792	7
y	148	430	154	443	612	792	7
donde	157	430	187	443	612	792	7
una	190	430	208	443	612	792	7
fracción	211	430	251	443	612	792	7
de	254	430	266	443	612	792	7
los	269	430	283	443	612	792	7
estudiantes	287	430	340	443	612	792	7
se	344	430	354	443	612	792	7
prepara	358	430	394	443	612	792	7
para	397	430	418	443	612	792	7
cursar	422	430	451	443	612	792	7
posteriormente	455	430	527	443	612	792	7
estudios	85	444	124	457	612	792	7
de	127	444	139	457	612	792	7
doctorado	141	444	189	457	612	792	7
en	192	444	204	457	612	792	7
el	207	444	215	457	612	792	7
extranjero.	218	444	270	457	612	792	7
V.	85	472	99	487	612	792	7
Como	85	501	114	514	612	792	7
cabe	118	501	140	514	612	792	7
suponer,	144	501	185	514	612	792	7
uno	189	501	207	514	612	792	7
de	211	501	223	514	612	792	7
los	227	501	241	514	612	792	7
factores	245	501	283	514	612	792	7
más	287	501	306	514	612	792	7
gravitantes	310	501	363	514	612	792	7
que	367	501	384	514	612	792	7
mantiene	388	501	432	514	612	792	7
atada	436	501	461	514	612	792	7
la	465	501	474	514	612	792	7
educación	478	501	527	514	612	792	7
superior	85	515	124	528	612	792	7
de	128	515	139	528	612	792	7
los	143	515	157	528	612	792	7
países	161	515	191	528	612	792	7
en	195	515	206	528	612	792	7
desarrollo	210	515	258	528	612	792	7
a	262	515	267	528	612	792	7
sus	271	515	287	528	612	792	7
contextos	291	515	337	528	612	792	7
nacionales	341	515	391	528	612	792	7
es	395	515	405	528	612	792	7
el	409	515	418	528	612	792	7
factor	422	515	450	528	612	792	7
económico.	454	515	509	528	612	792	7
En	513	515	527	528	612	792	7
efecto,	85	528	117	542	612	792	7
el	123	528	132	542	612	792	7
presupuesto	138	528	195	542	612	792	7
que	202	528	219	542	612	792	7
los	225	528	239	542	612	792	7
países	245	528	274	542	612	792	7
dedican	281	528	318	542	612	792	7
a	324	528	329	542	612	792	7
sus	336	528	351	542	612	792	7
sistemas	357	528	398	542	612	792	7
nacionales	404	528	454	542	612	792	7
de	461	528	472	542	612	792	7
educación	478	528	527	542	612	792	7
terciaria	85	542	124	555	612	792	7
fija	129	542	145	555	612	792	7
también	150	542	189	555	612	792	7
las	193	542	207	555	612	792	7
fronteras	212	542	254	555	612	792	7
de	259	542	271	555	612	792	7
éstos.	275	542	302	555	612	792	7
En	307	542	321	555	612	792	7
circunstancias	326	542	394	555	612	792	7
de	398	542	410	555	612	792	7
capitalismo	415	542	470	555	612	792	7
global,	475	542	508	555	612	792	7
los	513	542	527	555	612	792	7
límites	85	556	118	569	612	792	7
trazados	123	556	163	569	612	792	7
por	169	556	185	569	612	792	7
el	191	556	200	569	612	792	7
dinero	206	556	236	569	612	792	7
suelen	242	556	273	569	612	792	7
ser	279	556	293	569	612	792	7
tan	298	556	313	569	612	792	7
irremontables,	319	556	388	569	612	792	7
o	394	556	400	569	612	792	7
tanto	406	556	430	569	612	792	7
más,	435	556	458	569	612	792	7
que	464	556	481	569	612	792	7
aquellos	487	556	527	569	612	792	7
determinados	85	570	149	583	612	792	7
por	152	570	168	583	612	792	7
la	171	570	180	583	612	792	7
geografía.	183	570	231	583	612	792	7
Considérense	85	597	149	611	612	792	7
los	154	597	168	611	612	792	7
siguientes	173	597	221	611	612	792	7
datos	226	597	251	611	612	792	7
ilustrativos.	256	597	312	611	612	792	7
El	317	597	328	611	612	792	7
presupuesto	333	597	390	611	612	792	7
público	395	597	431	611	612	792	7
total	436	597	457	611	612	792	7
en	462	597	473	611	612	792	7
educación	478	597	527	611	612	792	7
superior	85	611	124	624	612	792	7
de	128	611	139	624	612	792	7
Chile	143	611	169	624	612	792	7
del	173	611	188	624	612	792	7
año	192	611	209	624	612	792	7
2008,	213	611	240	624	612	792	7
incluyendo	244	611	297	624	612	792	7
el	301	611	309	624	612	792	7
gasto	313	611	339	624	612	792	7
en	342	611	354	624	612	792	7
investigación	358	611	422	624	612	792	7
y	426	611	432	624	612	792	7
desarrollo	435	611	483	624	612	792	7
(id),	487	611	508	624	612	792	7
fue	511	611	527	624	612	792	7
de	85	625	96	638	612	792	7
alrededor	102	625	147	638	612	792	7
de	153	625	164	638	612	792	7
803	170	625	188	638	612	792	7
millones	194	625	235	638	612	792	7
de	241	625	252	638	612	792	7
dólares,	258	625	295	638	612	792	7
monto	301	625	332	638	612	792	7
inferior	337	625	373	638	612	792	7
en	379	625	390	638	612	792	7
21%	396	625	418	638	612	792	7
al	424	625	432	638	612	792	7
presupuesto	438	625	495	638	612	792	7
de	501	625	512	638	612	792	7
la	518	625	527	638	612	792	7
Universidad	85	639	143	652	612	792	7
de	148	639	159	652	612	792	7
Cincinnati,	164	639	217	652	612	792	7
Ohio	221	639	245	652	612	792	7
(clasificada	250	639	305	652	612	792	7
en	309	639	321	652	612	792	7
el	325	639	334	652	612	792	7
ranking	338	639	376	652	612	792	7
de	380	639	392	652	612	792	7
Shanghái	396	639	441	652	612	792	7
entre	445	639	469	652	612	792	7
los	474	639	488	652	612	792	7
lugares	492	639	527	652	612	792	7
151	85	653	103	666	612	792	7
y	106	653	112	666	612	792	7
200),	115	653	140	666	612	792	7
que	143	653	160	666	612	792	7
asciende	163	653	204	666	612	792	7
a	207	653	213	666	612	792	7
1.020	216	653	243	666	612	792	7
millones	246	653	287	666	612	792	7
de	290	653	301	666	612	792	7
dólares.	304	653	342	666	612	792	7
Por	85	680	102	693	612	792	7
su	105	680	116	693	612	792	7
lado,	119	680	143	693	612	792	7
el	146	680	155	693	612	792	7
gasto	158	680	183	693	612	792	7
total	187	680	209	693	612	792	7
chileno	212	680	247	693	612	792	7
en	251	680	262	693	612	792	7
educación	265	680	314	693	612	792	7
superior,	317	680	360	693	612	792	7
de	363	680	374	693	612	792	7
fuentes	378	680	412	693	612	792	7
públicas	416	680	456	693	612	792	7
y	460	680	465	693	612	792	7
privadas,	468	680	513	693	612	792	7
se	517	680	527	693	612	792	7
estima	85	694	116	707	612	792	7
en	121	694	133	707	612	792	7
aproximadamente	138	694	224	707	612	792	7
3.100	229	694	256	707	612	792	7
millones	262	694	303	707	612	792	7
de	308	694	320	707	612	792	7
dólares	325	694	360	707	612	792	7
ese	365	694	380	707	612	792	7
mismo	386	694	418	707	612	792	7
año	424	694	441	707	612	792	7
2008.	446	694	473	707	612	792	7
Esta	479	694	499	707	612	792	7
cifra	505	694	527	707	612	792	7
equivale	85	71	125	84	612	792	8
a	130	71	135	84	612	792	8
un	139	71	151	84	612	792	8
54%	156	71	178	84	612	792	8
del	182	71	196	84	612	792	8
presupuesto	201	71	258	84	612	792	8
de	262	71	274	84	612	792	8
la	278	71	286	84	612	792	8
Universidad	291	71	349	84	612	792	8
de	354	71	365	84	612	792	8
Pennsylvania,	369	71	436	84	612	792	8
una	440	71	458	84	612	792	8
de	462	71	473	84	612	792	8
las	478	71	491	84	612	792	8
20	495	71	507	84	612	792	8
top	511	71	527	84	612	792	8
mundial	85	85	124	98	612	792	8
de	127	85	138	98	612	792	8
acuerdo	141	85	179	98	612	792	8
al	182	85	191	98	612	792	8
ranking	194	85	231	98	612	792	8
de	234	85	246	98	612	792	8
Shanghái.	249	85	296	98	612	792	8
Estos	85	113	111	126	612	792	8
desequilibrios	118	113	186	126	612	792	8
y,	193	113	202	126	612	792	8
en	210	113	221	126	612	792	8
general,	229	113	267	126	612	792	8
la	274	113	283	126	612	792	8
relativa	290	113	326	126	612	792	8
parquedad	334	113	384	126	612	792	8
del	391	113	406	126	612	792	8
gasto	414	113	439	126	612	792	8
latinoamericano,	446	113	527	126	612	792	8
constituyen	85	126	140	140	612	792	8
una	146	126	163	140	612	792	8
verdadera	168	126	215	140	612	792	8
barrera	221	126	255	140	612	792	8
para	260	126	281	140	612	792	8
incorporarse	286	126	346	140	612	792	8
al	351	126	360	140	612	792	8
mercado	365	126	407	140	612	792	8
global	412	126	442	140	612	792	8
de	447	126	459	140	612	792	8
la	464	126	473	140	612	792	8
educación	478	126	527	140	612	792	8
terciaria,	85	140	127	153	612	792	8
tanto	132	140	156	153	612	792	8
del	161	140	175	153	612	792	8
lado	180	140	201	153	612	792	8
de	206	140	217	153	612	792	8
la	222	140	230	153	612	792	8
competencia	235	140	296	153	612	792	8
por	300	140	316	153	612	792	8
atraer	321	140	348	153	612	792	8
estudiantes	353	140	407	153	612	792	8
internacionales	411	140	484	153	612	792	8
móviles	489	140	527	153	612	792	8
como,	85	154	114	167	612	792	8
sobre	119	154	145	167	612	792	8
todo,	150	154	175	167	612	792	8
del	179	154	194	167	612	792	8
lado	199	154	220	167	612	792	8
de	225	154	236	167	612	792	8
la	241	154	249	167	612	792	8
posibilidad	254	154	308	167	612	792	8
de	312	154	324	167	612	792	8
reclutar	329	154	365	167	612	792	8
y	370	154	376	167	612	792	8
retener	381	154	414	167	612	792	8
académicos	419	154	475	167	612	792	8
altamente	480	154	527	167	612	792	8
productivos.	85	168	144	181	612	792	8
Para	150	168	171	181	612	792	8
tener	176	168	200	181	612	792	8
universidades	206	168	272	181	612	792	8
de	277	168	288	181	612	792	8
clase	294	168	318	181	612	792	8
mundial	323	168	363	181	612	792	8
habría	368	168	398	181	612	792	8
que	403	168	421	181	612	792	8
gastar	426	168	455	181	612	792	8
en	460	168	471	181	612	792	8
ellas,	477	168	502	181	612	792	8
a	507	168	512	181	612	792	8
lo	517	168	527	181	612	792	8
menos,	85	181	119	195	612	792	8
al	125	181	134	195	612	792	8
nivel	140	181	164	195	612	792	8
promedio	170	181	216	195	612	792	8
de	222	181	233	195	612	792	8
los	239	181	253	195	612	792	8
países	259	181	289	195	612	792	8
de	295	181	306	195	612	792	8
la	312	181	321	195	612	792	8
Organización	327	181	391	195	612	792	8
para	397	181	418	195	612	792	8
la	424	181	433	195	612	792	8
Cooperación	439	181	500	195	612	792	8
y	506	181	512	195	612	792	8
el	518	181	527	195	612	792	8
Desarrollo	85	195	135	209	612	792	8
Económico	139	195	193	209	612	792	8
(OCDE)	196	195	237	209	612	792	8
y	240	195	246	209	612	792	8
también	249	195	288	209	612	792	8
pagar	291	195	318	209	612	792	8
salarios	321	195	358	209	612	792	8
de	361	195	372	209	612	792	8
clase	375	195	399	209	612	792	8
mundial	403	195	442	209	612	792	8
a	445	195	450	209	612	792	8
los	454	195	468	209	612	792	8
académicos	471	195	527	209	612	792	8
más	85	209	104	222	612	792	8
productivos.	107	209	167	222	612	792	8
La	85	237	97	250	612	792	8
emergencia	102	237	158	250	612	792	8
por	162	237	178	250	612	792	8
doquier	183	237	220	250	612	792	8
de	224	237	236	250	612	792	8
las	240	237	254	250	612	792	8
redes	258	237	284	250	612	792	8
-así	288	237	306	250	612	792	8
como	310	237	337	250	612	792	8
los	342	237	356	250	612	792	8
discursos	361	237	405	250	612	792	8
e	410	237	415	250	612	792	8
ideologías	420	237	469	250	612	792	8
que	474	237	491	250	612	792	8
suelen	496	237	527	250	612	792	8
acompañarlas-	85	251	155	264	612	792	8
no	160	251	172	264	612	792	8
suprime	177	251	216	264	612	792	8
estas	221	251	245	264	612	792	8
brechas,	250	251	290	264	612	792	8
como	295	251	322	264	612	792	8
se	327	251	337	264	612	792	8
postula	342	251	377	264	612	792	8
a	382	251	387	264	612	792	8
veces.	393	251	422	264	612	792	8
Más	428	251	448	264	612	792	8
bien	454	251	474	264	612	792	8
sucede	479	251	512	264	612	792	8
lo	517	251	527	264	612	792	8
contrario.	85	264	131	278	612	792	8
VI.	84	292	103	307	612	792	8
Pues	85	321	108	335	612	792	8
aquellos	115	321	155	335	612	792	8
sistemas	162	321	203	335	612	792	8
de	210	321	222	335	612	792	8
educación	229	321	278	335	612	792	8
superior	285	321	324	335	612	792	8
que	332	321	349	335	612	792	8
por	356	321	372	335	612	792	8
su	380	321	391	335	612	792	8
posición	398	321	439	335	612	792	8
periférica	446	321	492	335	612	792	8
en	499	321	511	335	612	792	8
la	518	321	527	335	612	792	8
geopolítica	85	335	138	348	612	792	8
del	142	335	156	348	612	792	8
conocimiento	160	335	225	348	612	792	8
se	229	335	239	348	612	792	8
ven	242	335	259	348	612	792	8
forzados	263	335	304	348	612	792	8
a	308	335	313	348	612	792	8
actuar	317	335	346	348	612	792	8
exclusivamente	349	335	424	348	612	792	8
dentro	428	335	458	348	612	792	8
de	462	335	473	348	612	792	8
los	477	335	491	348	612	792	8
límites	494	335	527	348	612	792	8
de	85	349	96	362	612	792	8
su	100	349	111	362	612	792	8
espacio	114	349	150	362	612	792	8
nacional,	154	349	198	362	612	792	8
justamente	201	349	253	362	612	792	8
debida	257	349	289	362	612	792	8
a	293	349	298	362	612	792	8
su	302	349	312	362	612	792	8
ubicación	316	349	363	362	612	792	8
periférica,	366	349	415	362	612	792	8
carecen	419	349	456	362	612	792	8
de	459	349	471	362	612	792	8
los	474	349	488	362	612	792	8
medios	492	349	527	362	612	792	8
de	85	363	96	376	612	792	8
poder	99	363	127	376	612	792	8
que	130	363	147	376	612	792	8
más	150	363	169	376	612	792	8
cuentan	172	363	210	376	612	792	8
en	213	363	224	376	612	792	8
la	227	363	236	376	612	792	8
sociedad	239	363	281	376	612	792	8
red.	284	363	303	376	612	792	8
Siguiendo	307	363	355	376	612	792	8
a	358	363	364	376	612	792	8
Manuel	367	363	403	376	612	792	8
Castells	406	363	444	376	612	792	8
(2009:	447	363	479	376	612	792	8
72-78)	482	363	514	376	612	792	8
es	517	363	527	376	612	792	8
necesario	85	377	130	390	612	792	8
concluir	137	377	176	390	612	792	8
que,	183	377	203	390	612	792	8
también	209	377	248	390	612	792	8
en	255	377	266	390	612	792	8
las	272	377	286	390	612	792	8
redes	292	377	318	390	612	792	8
de	324	377	335	390	612	792	8
conocimiento	342	377	407	390	612	792	8
avanzado	414	377	459	390	612	792	8
y	466	377	472	390	612	792	8
educación	478	377	527	390	612	792	8
superior,	85	390	127	404	612	792	8
los	134	390	148	404	612	792	8
nodos	155	390	184	404	612	792	8
centrales	191	390	234	404	612	792	8
controlan	241	390	286	404	612	792	8
los	293	390	307	404	612	792	8
procesos	315	390	357	404	612	792	8
de	364	390	375	404	612	792	8
producción,	382	390	439	404	612	792	8
comunicación	446	390	514	404	612	792	8
y	521	390	527	404	612	792	8
creación	85	404	125	417	612	792	8
de	129	404	140	417	612	792	8
valor;	143	404	171	417	612	792	8
determinan	175	404	229	417	612	792	8
los	232	404	246	417	612	792	8
programas	249	404	300	417	612	792	8
y	303	404	309	417	612	792	8
protocolos	313	404	363	417	612	792	8
que	367	404	384	417	612	792	8
rigen	387	404	412	417	612	792	8
los	415	404	429	417	612	792	8
flujos	433	404	460	417	612	792	8
y	463	404	469	417	612	792	8
actividades	473	404	527	417	612	792	8
de	85	418	96	431	612	792	8
los	99	418	113	431	612	792	8
participantes	117	418	178	431	612	792	8
y,	181	418	190	431	612	792	8
lo	193	418	203	431	612	792	8
más	206	418	225	431	612	792	8
importante,	228	418	283	431	612	792	8
tienen	287	418	316	431	612	792	8
el	319	418	328	431	612	792	8
poder	331	418	359	431	612	792	8
para	362	418	385	431	612	792	8
crear	388	418	414	431	612	792	8
redes,	417	418	446	431	612	792	8
ya	450	418	461	431	612	792	8
sea	464	418	480	431	612	792	8
mediante	483	418	527	431	612	792	8
la	85	432	94	445	612	792	8
capacidad	99	432	147	445	612	792	8
de	153	432	164	445	612	792	8
programarlas	169	432	233	445	612	792	8
o	238	432	244	445	612	792	8
reprogramarlas	250	432	322	445	612	792	8
o	328	432	334	445	612	792	8
de	339	432	351	445	612	792	8
conectar	356	432	397	445	612	792	8
entre	403	432	426	445	612	792	8
sí	432	432	440	445	612	792	8
diferentes	446	432	493	445	612	792	8
redes,	498	432	527	445	612	792	8
organizar	85	445	130	459	612	792	8
su	133	445	144	459	612	792	8
cooperación	147	445	205	459	612	792	8
y	208	445	214	459	612	792	8
evitar	217	445	245	459	612	792	8
la	248	445	256	459	612	792	8
competencia.	259	445	323	459	612	792	8
Dicho	85	473	114	486	612	792	8
en	122	473	134	486	612	792	8
otras	142	473	165	486	612	792	8
palabras,	173	473	216	486	612	792	8
las	224	473	237	486	612	792	8
redes	246	473	271	486	612	792	8
globales	279	473	319	486	612	792	8
de	327	473	338	486	612	792	8
la	346	473	355	486	612	792	8
educación	363	473	412	486	612	792	8
superior	420	473	459	486	612	792	8
tienen	467	473	497	486	612	792	8
unas	505	473	527	486	612	792	8
modalidades	85	487	145	500	612	792	8
específicas	150	487	203	500	612	792	8
de	208	487	219	500	612	792	8
expresar	224	487	265	500	612	792	8
la	270	487	278	500	612	792	8
hegemonía	283	487	336	500	612	792	8
de	341	487	352	500	612	792	8
sus	357	487	372	500	612	792	8
nodos	377	487	406	500	612	792	8
centrales,	411	487	457	500	612	792	8
sin	462	487	476	500	612	792	8
que	480	487	498	500	612	792	8
éstos	503	487	527	500	612	792	8
necesiten	85	501	129	514	612	792	8
integrar	134	501	171	514	612	792	8
a	175	501	181	514	612	792	8
las	185	501	198	514	612	792	8
redes	203	501	228	514	612	792	8
periféricas,	232	501	286	514	612	792	8
las	290	501	303	514	612	792	8
que	308	501	325	514	612	792	8
permanecen	329	501	387	514	612	792	8
por	391	501	407	514	612	792	8
lo	412	501	421	514	612	792	8
mismo	425	501	458	514	612	792	8
ancladas	462	501	504	514	612	792	8
a	508	501	513	514	612	792	8
lo	517	501	527	514	612	792	8
nacional-local.	85	515	156	528	612	792	8
VII.	82	542	106	558	612	792	8
De	85	572	99	585	612	792	8
hecho,	103	572	135	585	612	792	8
la	139	572	148	585	612	792	8
educación	152	572	200	585	612	792	8
superior	205	572	244	585	612	792	8
latinoamericana	248	572	325	585	612	792	8
ha	329	572	340	585	612	792	8
experimentado	344	572	416	585	612	792	8
la	420	572	429	585	612	792	8
mayor	433	572	463	585	612	792	8
parte	468	572	492	585	612	792	8
de	496	572	507	585	612	792	8
sus	511	572	527	585	612	792	8
principales	85	585	137	599	612	792	8
transformaciones	151	585	233	599	612	792	8
-por	247	585	267	599	612	792	8
ejemplo,	280	585	322	599	612	792	8
intensa	335	585	369	599	612	792	8
diferenciación	382	585	451	599	612	792	8
institucional,	464	585	527	599	612	792	8
multiplicación	85	599	154	613	612	792	8
de	159	599	170	613	612	792	8
las	175	599	188	613	612	792	8
instituciones	192	599	253	613	612	792	8
privadas	258	599	298	613	612	792	8
con	303	599	320	613	612	792	8
y	325	599	331	613	612	792	8
sin	335	599	349	613	612	792	8
fines	354	599	377	613	612	792	8
de	382	599	393	613	612	792	8
lucro,	397	599	425	613	612	792	8
privatización	430	599	492	613	612	792	8
de	497	599	508	613	612	792	8
los	513	599	527	613	612	792	8
procesos	85	613	127	626	612	792	8
de	136	613	148	626	612	792	8
masificación	157	613	218	626	612	792	8
de	228	613	239	626	612	792	8
la	248	613	257	626	612	792	8
matrícula,	267	613	315	626	612	792	8
profesionalización	324	613	413	626	612	792	8
académica	422	613	473	626	612	792	8
irregular,	482	613	527	626	612	792	8
surgimiento	85	627	142	640	612	792	8
de	146	627	157	640	612	792	8
mega-universidades,	161	627	260	640	612	792	8
diversificación	263	627	334	640	612	792	8
de	338	627	349	640	612	792	8
las	353	627	366	640	612	792	8
fuentes	370	627	404	640	612	792	8
de	408	627	419	640	612	792	8
financiamiento-	423	627	499	640	612	792	8
antes	502	627	527	640	612	792	8
del	85	641	100	654	612	792	8
surgimiento	104	641	161	654	612	792	8
de	165	641	177	654	612	792	8
un	181	641	193	654	612	792	8
mercado	197	641	239	654	612	792	8
global	243	641	273	654	612	792	8
de	277	641	288	654	612	792	8
la	293	641	301	654	612	792	8
educación	306	641	354	654	612	792	8
superior.	359	641	401	654	612	792	8
Y,	405	641	417	654	612	792	8
contemporáneamente,	421	641	527	654	612	792	8
sus	85	654	100	668	612	792	8
dinámicas	104	654	152	668	612	792	8
de	156	654	167	668	612	792	8
cambio	171	654	206	668	612	792	8
siguen	210	654	241	668	612	792	8
desarrollándose,	245	654	323	668	612	792	8
en	327	654	338	668	612	792	8
lo	342	654	351	668	612	792	8
fundamental,	355	654	418	668	612	792	8
con	422	654	439	668	612	792	8
independencia	442	654	512	668	612	792	8
de	515	654	527	668	612	792	8
la	85	668	94	681	612	792	8
evolución	96	668	144	681	612	792	8
de	147	668	158	681	612	792	8
aquél.	161	668	190	681	612	792	8
Al	85	71	97	84	612	792	9
contrario,	103	71	149	84	612	792	9
en	156	71	167	84	612	792	9
cada	173	71	195	84	612	792	9
coyuntura	202	71	250	84	612	792	9
decisiva	256	71	295	84	612	792	9
de	302	71	313	84	612	792	9
nuestra	319	71	354	84	612	792	9
educación	360	71	409	84	612	792	9
superior,	415	71	457	84	612	792	9
lo	464	71	473	84	612	792	9
realmente	479	71	527	84	612	792	9
determinante	85	85	147	98	612	792	9
ha	150	85	162	98	612	792	9
sido	165	85	185	98	612	792	9
el	188	85	196	98	612	792	9
contexto	199	85	241	98	612	792	9
nacional,	244	85	287	98	612	792	9
la	290	85	299	98	612	792	9
trayectoria	302	85	353	98	612	792	9
institucional	356	85	416	98	612	792	9
previa	419	85	449	98	612	792	9
de	452	85	463	98	612	792	9
los	466	85	480	98	612	792	9
sistemas,	483	85	527	98	612	792	9
las	85	99	98	112	612	792	9
políticas	107	99	147	112	612	792	9
decididas	156	99	201	112	612	792	9
por	210	99	226	112	612	792	9
los	234	99	248	112	612	792	9
gobiernos,	257	99	307	112	612	792	9
las	315	99	329	112	612	792	9
leyes	337	99	362	112	612	792	9
adoptadas,	370	99	421	112	612	792	9
las	430	99	443	112	612	792	9
regulaciones	452	99	512	112	612	792	9
y	521	99	527	112	612	792	9
disposiciones	85	113	150	126	612	792	9
acordadas	154	113	202	126	612	792	9
por	206	113	222	126	612	792	9
las	226	113	239	126	612	792	9
burocracias,	243	113	301	126	612	792	9
el	306	113	314	126	612	792	9
comportamiento	318	113	397	126	612	792	9
del	401	113	416	126	612	792	9
mercado	420	113	461	126	612	792	9
interno	465	113	499	126	612	792	9
y	503	113	509	126	612	792	9
las	513	113	527	126	612	792	9
actuaciones	85	126	141	140	612	792	9
de	148	126	159	140	612	792	9
las	166	126	179	140	612	792	9
principales	186	126	239	140	612	792	9
partes	246	126	275	140	612	792	9
interesadas.	281	126	338	140	612	792	9
Lo	345	126	358	140	612	792	9
local	365	126	388	140	612	792	9
ha	395	126	407	140	612	792	9
predominado	414	126	477	140	612	792	9
pues	484	126	506	140	612	792	9
sin	513	126	527	140	612	792	9
contrapeso.	85	140	140	153	612	792	9
VIII.	83	168	113	183	612	792	9
Por	85	197	102	210	612	792	9
lo	105	197	114	210	612	792	9
mismo,	117	197	153	210	612	792	9
vistas	156	197	184	210	612	792	9
las	187	197	200	210	612	792	9
cosas	204	197	230	210	612	792	9
desde	233	197	260	210	612	792	9
los	263	197	277	210	612	792	9
márgenes	281	197	327	210	612	792	9
del	330	197	345	210	612	792	9
mundo	348	197	381	210	612	792	9
globalizado	384	197	440	210	612	792	9
o	444	197	450	210	612	792	9
la	453	197	462	210	612	792	9
parte	465	197	489	210	612	792	9
baja	492	197	512	210	612	792	9
de	515	197	527	210	612	792	9
los	85	211	99	224	612	792	9
rankings	102	211	144	224	612	792	9
internacionales,	148	211	223	224	612	792	9
las	227	211	240	224	612	792	9
ideologías	244	211	293	224	612	792	9
que	297	211	314	224	612	792	9
exaltan	317	211	352	224	612	792	9
a	355	211	361	224	612	792	9
la	364	211	373	224	612	792	9
educación	376	211	425	224	612	792	9
superior	428	211	468	224	612	792	9
como	471	211	498	224	612	792	9
pieza	501	211	527	224	612	792	9
clave	85	225	110	238	612	792	9
para	115	225	136	238	612	792	9
el	141	225	150	238	612	792	9
futuro	155	225	184	238	612	792	9
de	190	225	201	238	612	792	9
las	206	225	219	238	612	792	9
sociedades	225	225	277	238	612	792	9
y	282	225	288	238	612	792	9
al	293	225	302	238	612	792	9
conocimiento	307	225	372	238	612	792	9
como	377	225	404	238	612	792	9
un	409	225	421	238	612	792	9
bien	426	225	447	238	612	792	9
libre	452	225	474	238	612	792	9
que	480	225	497	238	612	792	9
fluye	502	225	527	238	612	792	9
horizontalmente	85	239	163	252	612	792	9
por	166	239	182	252	612	792	9
las	185	239	198	252	612	792	9
redes	201	239	226	252	612	792	9
globales,	229	239	272	252	612	792	9
no	275	239	287	252	612	792	9
pasan	290	239	318	252	612	792	9
de	321	239	332	252	612	792	9
ser	335	239	349	252	612	792	9
una	352	239	369	252	612	792	9
quimera.	372	239	415	252	612	792	9
Pues	85	266	108	279	612	792	9
hoy,	111	266	132	279	612	792	9
igual	135	266	159	279	612	792	9
como	163	266	189	279	612	792	9
ha	192	266	204	279	612	792	9
ocurrido	207	266	248	279	612	792	9
siempre	251	266	289	279	612	792	9
a	292	266	298	279	612	792	9
lo	301	266	310	279	612	792	9
largo	314	266	338	279	612	792	9
de	342	266	353	279	612	792	9
la	356	266	365	279	612	792	9
historia	368	266	404	279	612	792	9
del	408	266	422	279	612	792	9
capitalismo	426	266	481	279	612	792	9
mundial,	484	266	527	279	612	792	9
y	85	280	91	293	612	792	9
lo	94	280	103	293	612	792	9
recuerda	107	280	148	293	612	792	9
Braudel,	151	280	192	293	612	792	9
los	195	280	209	293	612	792	9
nodos	213	280	241	293	612	792	9
más	244	280	264	293	612	792	9
dinámicos	267	280	316	293	612	792	9
de	320	280	331	293	612	792	9
la	334	280	343	293	612	792	9
economía	346	280	393	293	612	792	9
mundial	396	280	435	293	612	792	9
están	438	280	463	293	612	792	9
radicados	466	280	512	293	612	792	9
en	515	280	527	293	612	792	9
el	85	294	94	307	612	792	9
Norte	97	294	124	307	612	792	9
-en	127	294	142	307	612	792	9
Amberes,	146	294	192	307	612	792	9
Ámsterdam,	195	294	254	307	612	792	9
Londres	257	294	297	307	612	792	9
o	300	294	306	307	612	792	9
Nueva	309	294	340	307	612	792	9
York-,	343	294	375	307	612	792	9
relacionándose	378	294	450	307	612	792	9
con	453	294	471	307	612	792	9
el	474	294	482	307	612	792	9
resto	486	294	509	307	612	792	9
del	512	294	527	307	612	792	9
sistema	85	307	121	321	612	792	9
por	126	307	142	321	612	792	9
medio	147	307	177	321	612	792	9
de	182	307	194	321	612	792	9
un	199	307	211	321	612	792	9
entramado	216	307	267	321	612	792	9
de	272	307	283	321	612	792	9
redes	288	307	314	321	612	792	9
dispuestas	319	307	368	321	612	792	9
en	374	307	385	321	612	792	9
círculos	390	307	428	321	612	792	9
concéntricos,	433	307	497	321	612	792	9
hasta	502	307	527	321	612	792	9
llegar	85	321	112	335	612	792	9
a	115	321	121	335	612	792	9
la	124	321	132	335	612	792	9
más	135	321	155	335	612	792	9
lejana	158	321	186	335	612	792	9
periferia.	189	321	233	335	612	792	9
En	236	321	249	335	612	792	9
aquellos	252	321	292	335	612	792	9
centros,	295	321	333	335	612	792	9
dice	336	321	356	335	612	792	9
Braudel	359	321	397	335	612	792	9
(1994),	400	321	435	335	612	792	9
“…es	438	321	466	335	612	792	9
donde	469	321	498	335	612	792	9
el	501	321	510	335	612	792	9
sol	513	321	527	335	612	792	9
de	85	335	96	348	612	792	9
la	99	335	108	348	612	792	9
historia	111	335	147	348	612	792	9
da	150	335	162	348	612	792	9
brillo	165	335	191	348	612	792	9
a	194	335	199	348	612	792	9
los	203	335	217	348	612	792	9
más	220	335	239	348	612	792	9
vivos	242	335	268	348	612	792	9
colores”.	271	335	314	348	612	792	9
Y	318	335	326	348	612	792	9
agrega:	329	335	365	348	612	792	9
“Las	368	335	391	348	612	792	9
técnicas	394	335	432	348	612	792	9
avanzadas	436	335	485	348	612	792	9
también	488	335	527	348	612	792	9
se	85	349	95	362	612	792	9
encuentran,	100	349	155	362	612	792	9
por	161	349	177	362	612	792	9
lo	182	349	191	362	612	792	9
general,	196	349	234	362	612	792	9
allí,	239	349	258	362	612	792	9
y	263	349	269	362	612	792	9
la	274	349	282	362	612	792	9
ciencia	287	349	321	362	612	792	9
fundamental	326	349	386	362	612	792	9
que	391	349	409	362	612	792	9
las	414	349	427	362	612	792	9
acompaña	432	349	481	362	612	792	9
está	486	349	504	362	612	792	9
con	509	349	527	362	612	792	9
ellas”.	85	363	115	376	612	792	9
El	85	390	96	404	612	792	9
capitalismo	100	390	155	404	612	792	9
actual	159	390	188	404	612	792	9
-mundial,	192	390	238	404	612	792	9
de	243	390	254	404	612	792	9
redes,	258	390	286	404	612	792	9
conocimiento	291	390	356	404	612	792	9
e	360	390	365	404	612	792	9
innovaciones-	370	390	437	404	612	792	9
funciona	441	390	483	404	612	792	9
de	487	390	499	404	612	792	9
igual	503	390	527	404	612	792	9
forma.	85	404	116	417	612	792	9
Dentro	85	432	118	445	612	792	9
de	122	432	133	445	612	792	9
él,	137	432	148	445	612	792	9
en	152	432	163	445	612	792	9
círculos	167	432	205	445	612	792	9
progresivamente	209	432	289	445	612	792	9
cada	292	432	314	445	612	792	9
vez	318	432	335	445	612	792	9
más	338	432	358	445	612	792	9
apartados	361	432	407	445	612	792	9
del	411	432	426	445	612	792	9
centro,	429	432	462	445	612	792	9
la	466	432	474	445	612	792	9
educación	478	432	527	445	612	792	9
superior	85	445	124	459	612	792	9
continúa	128	445	169	459	612	792	9
articulándose	173	445	237	459	612	792	9
como	241	445	267	459	612	792	9
una	271	445	289	459	612	792	9
serie	292	445	315	459	612	792	9
de	319	445	330	459	612	792	9
procesos	334	445	376	459	612	792	9
esencialmente	380	445	448	459	612	792	9
nacionales.	451	445	505	459	612	792	9
Los	509	445	527	459	612	792	9
segmentos	85	459	135	473	612	792	9
globalizados	141	459	202	473	612	792	9
son	207	459	224	473	612	792	9
escasos	229	459	265	473	612	792	9
y	270	459	276	473	612	792	9
se	282	459	292	473	612	792	9
hallan	297	459	326	473	612	792	9
concentrados	332	459	395	473	612	792	9
en	401	459	412	473	612	792	9
un	417	459	429	473	612	792	9
reducido	435	459	477	473	612	792	9
grupo	482	459	510	473	612	792	9
de	515	459	527	473	612	792	9
países,	85	473	117	486	612	792	9
donde	122	473	151	486	612	792	9
se	156	473	166	486	612	792	9
encuentran	171	473	223	486	612	792	9
los	228	473	242	486	612	792	9
nodos	247	473	275	486	612	792	9
centrales	280	473	323	486	612	792	9
y	328	473	334	486	612	792	9
más	338	473	358	486	612	792	9
dinámicos.	362	473	415	486	612	792	9
En	419	473	433	486	612	792	9
cambio,	438	473	476	486	612	792	9
lo	481	473	490	486	612	792	9
que	495	473	512	486	612	792	9
se	517	473	527	486	612	792	9
llama	85	487	111	500	612	792	9
mercado	116	487	158	500	612	792	9
global	162	487	193	500	612	792	9
no	197	487	209	500	612	792	9
es	214	487	224	500	612	792	9
más	228	487	247	500	612	792	9
que	252	487	269	500	612	792	9
una	274	487	291	500	612	792	9
doble	295	487	322	500	612	792	9
articulación	326	487	383	500	612	792	9
de	387	487	399	500	612	792	9
jerarquías:	403	487	454	500	612	792	9
del	458	487	473	500	612	792	9
lado	477	487	498	500	612	792	9
de	502	487	514	500	612	792	9
la	518	487	527	500	612	792	9
oferta,	85	501	116	514	612	792	9
una	121	501	139	514	612	792	9
cascada	144	501	181	514	612	792	9
jerárquica	187	501	235	514	612	792	9
de	240	501	251	514	612	792	9
universidades	257	501	323	514	612	792	9
que	328	501	345	514	612	792	9
desciende	351	501	398	514	612	792	9
de	403	501	415	514	612	792	9
norte	420	501	445	514	612	792	9
a	450	501	455	514	612	792	9
sur	461	501	475	514	612	792	9
desde	481	501	508	514	612	792	9
las	513	501	527	514	612	792	9
universidades	85	515	151	528	612	792	9
de	157	515	168	528	612	792	9
clase	175	515	199	528	612	792	9
mundial	206	515	245	528	612	792	9
hasta	251	515	276	528	612	792	9
las	282	515	296	528	612	792	9
modestas	302	515	347	528	612	792	9
universidades	353	515	419	528	612	792	9
locales	425	515	459	528	612	792	9
que	465	515	482	528	612	792	9
a	488	515	494	528	612	792	9
veces	500	515	527	528	612	792	9
encontramos	85	528	146	542	612	792	9
en	151	528	162	542	612	792	9
nuestros	167	528	207	542	612	792	9
países.	212	528	245	542	612	792	9
Y,	249	528	261	542	612	792	9
del	266	528	281	542	612	792	9
lado	286	528	306	542	612	792	9
de	311	528	322	542	612	792	9
la	327	528	336	542	612	792	9
demanda,	341	528	387	542	612	792	9
una	392	528	409	542	612	792	9
escalera	414	528	453	542	612	792	9
jerárquica	458	528	506	542	612	792	9
por	511	528	527	542	612	792	9
donde	85	542	114	555	612	792	9
ascienden	118	542	165	555	612	792	9
los	169	542	183	555	612	792	9
estudiantes	186	542	240	555	612	792	9
y	243	542	249	555	612	792	9
académicos	253	542	309	555	612	792	9
del	313	542	327	555	612	792	9
Sur	331	542	348	555	612	792	9
en	351	542	363	555	612	792	9
búsqueda	366	542	412	555	612	792	9
de	415	542	427	555	612	792	9
las	430	542	443	555	612	792	9
certificaciones	447	542	517	555	612	792	9
y	521	542	527	555	612	792	9
experiencias	85	556	145	569	612	792	9
más	148	556	168	569	612	792	9
prestigiosas	171	556	228	569	612	792	9
que	231	556	249	569	612	792	9
sólo	252	556	272	569	612	792	9
pueden	276	556	310	569	612	792	9
dispensar	314	556	359	569	612	792	9
los	363	556	377	569	612	792	9
lugares	380	556	415	569	612	792	9
donde	418	556	447	569	612	792	9
brilla	451	556	476	569	612	792	9
el	480	556	488	569	612	792	9
sol	492	556	506	569	612	792	9
con	509	556	527	569	612	792	9
los	85	570	99	583	612	792	9
más	102	570	121	583	612	792	9
vivos	124	570	150	583	612	792	9
colores.	153	570	191	583	612	792	9
IX.	84	598	103	613	612	792	9
En	85	627	98	640	612	792	9
suma,	103	627	132	640	612	792	9
si	137	627	145	640	612	792	9
trazamos	150	627	193	640	612	792	9
un	198	627	210	640	612	792	9
balance	215	627	251	640	612	792	9
de	256	627	268	640	612	792	9
lo	273	627	282	640	612	792	9
expuesto,	287	627	333	640	612	792	9
podrá	338	627	365	640	612	792	9
apreciarse	370	627	419	640	612	792	9
que	424	627	441	640	612	792	9
-medida	446	627	485	640	612	792	9
con	490	627	508	640	612	792	9
los	513	627	527	640	612	792	9
parámetros	85	641	138	654	612	792	9
de	142	641	154	654	612	792	9
la	158	641	167	654	612	792	9
economía	171	641	218	654	612	792	9
global	222	641	252	654	612	792	9
del	256	641	271	654	612	792	9
conocimiento-	275	641	344	654	612	792	9
América	348	641	390	654	612	792	9
Latina	394	641	425	654	612	792	9
pierde	429	641	459	654	612	792	9
gravitación	463	641	517	654	612	792	9
a	521	641	527	654	612	792	9
medida	85	654	120	668	612	792	9
que	125	654	142	668	612	792	9
aumenta	147	654	188	668	612	792	9
la	192	654	201	668	612	792	9
complejidad	206	654	265	668	612	792	9
de	270	654	281	668	612	792	9
las	286	654	299	668	612	792	9
tareas	304	654	332	668	612	792	9
de	337	654	348	668	612	792	9
conocimiento	353	654	418	668	612	792	9
que	423	654	440	668	612	792	9
los	445	654	459	668	612	792	9
países	464	654	493	668	612	792	9
deben	498	654	527	668	612	792	9
abordar	85	668	121	681	612	792	9
para	128	668	148	681	612	792	9
lograr	154	668	183	681	612	792	9
una	189	668	206	681	612	792	9
integración	212	668	266	681	612	792	9
competitiva	272	668	329	681	612	792	9
en	335	668	346	681	612	792	9
la	352	668	361	681	612	792	9
economía	367	668	414	681	612	792	9
global.	420	668	453	681	612	792	9
Mientras	459	668	501	681	612	792	9
más	507	668	527	681	612	792	9
exigentes	85	682	130	695	612	792	9
dichas	134	682	165	695	612	792	9
tareas,	169	682	200	695	612	792	9
menor	204	682	235	695	612	792	9
resulta	239	682	271	695	612	792	9
el	275	682	284	695	612	792	9
peso	288	682	310	695	612	792	9
relativo	314	682	350	695	612	792	9
de	354	682	366	695	612	792	9
América	370	682	411	695	612	792	9
Latina	415	682	446	695	612	792	9
a	450	682	455	695	612	792	9
nivel	459	682	483	695	612	792	9
mundial	487	682	527	695	612	792	9
(gráfica	85	696	123	709	612	792	9
3).	126	696	139	709	612	792	9
Por	85	85	102	98	612	792	10
cuanto	106	85	138	98	612	792	10
toca	142	85	162	98	612	792	10
a	166	85	172	98	612	792	10
los	176	85	190	98	612	792	10
obstáculos	194	85	245	98	612	792	10
que	249	85	267	98	612	792	10
en	271	85	282	98	612	792	10
el	286	85	295	98	612	792	10
caso	299	85	321	98	612	792	10
de	325	85	336	98	612	792	10
la	341	85	349	98	612	792	10
educación	354	85	402	98	612	792	10
superior	406	85	446	98	612	792	10
latinoamericana	450	85	527	98	612	792	10
explican	85	99	125	112	612	792	10
esta	129	99	147	112	612	792	10
situación,	150	99	197	112	612	792	10
existen	200	99	234	112	612	792	10
varios	237	99	266	112	612	792	10
que	269	99	287	112	612	792	10
se	290	99	300	112	612	792	10
mencionan	303	99	356	112	612	792	10
con	359	99	376	112	612	792	10
frecuencia:	379	99	433	112	612	792	10
una	436	99	453	112	612	792	10
todavía	456	99	492	112	612	792	10
exigua	495	99	527	112	612	792	10
consolidación	85	113	151	126	612	792	10
de	159	113	170	126	612	792	10
la	178	113	187	126	612	792	10
profesión	194	113	239	126	612	792	10
académica;	247	113	301	126	612	792	10
brechas	308	113	345	126	612	792	10
sociales	353	113	391	126	612	792	10
de	398	113	410	126	612	792	10
acceso	417	113	449	126	612	792	10
y	457	113	463	126	612	792	10
graduación;	470	113	527	126	612	792	10
ineficiencia	85	126	141	140	612	792	10
interna,	147	126	184	140	612	792	10
como	190	126	217	140	612	792	10
se	223	126	233	140	612	792	10
revela	240	126	269	140	612	792	10
en	276	126	287	140	612	792	10
las	293	126	307	140	612	792	10
altas	313	126	335	140	612	792	10
tasas	342	126	365	140	612	792	10
de	372	126	383	140	612	792	10
deserción	389	126	435	140	612	792	10
y	442	126	448	140	612	792	10
bajas	454	126	479	140	612	792	10
tasas	486	126	509	140	612	792	10
de	515	126	527	140	612	792	10
conclusión	85	140	137	153	612	792	10
oportuna	143	140	185	153	612	792	10
de	191	140	202	153	612	792	10
los	208	140	222	153	612	792	10
programas;	228	140	282	153	612	792	10
mallas	288	140	319	153	612	792	10
curriculares	325	140	381	153	612	792	10
recargadas	387	140	439	153	612	792	10
y	444	140	450	153	612	792	10
excesivamente	456	140	527	153	612	792	10
especializadas	85	154	153	167	612	792	10
desde	157	154	184	167	612	792	10
el	188	154	197	167	612	792	10
comienzo;	200	154	250	167	612	792	10
arquitectura	254	154	311	167	612	792	10
de	314	154	326	167	612	792	10
grados	329	154	361	167	612	792	10
y	365	154	371	167	612	792	10
títulos	374	154	404	167	612	792	10
-y	408	154	418	167	612	792	10
de	421	154	433	167	612	792	10
la	436	154	445	167	612	792	10
enseñanza	448	154	498	167	612	792	10
en	501	154	513	167	612	792	10
su	516	154	527	167	612	792	10
conjunto-	85	168	131	181	612	792	10
demasiado	134	168	185	181	612	792	10
rígida	188	168	216	181	612	792	10
que	219	168	237	181	612	792	10
impide	240	168	273	181	612	792	10
la	276	168	285	181	612	792	10
movilidad	288	168	337	181	612	792	10
estudiantil	340	168	390	181	612	792	10
dentro	393	168	423	181	612	792	10
y	427	168	433	181	612	792	10
entre	436	168	460	181	612	792	10
instituciones;	463	168	527	181	612	792	10
financiamiento	85	181	157	195	612	792	10
de	160	181	171	195	612	792	10
las	174	181	188	195	612	792	10
carreras	191	181	229	195	612	792	10
profesionales	232	181	296	195	612	792	10
y	299	181	305	195	612	792	10
técnicas	308	181	347	195	612	792	10
mal	350	181	368	195	612	792	10
repartido	371	181	414	195	612	792	10
desde	417	181	444	195	612	792	10
el	447	181	456	195	612	792	10
punto	459	181	487	195	612	792	10
de	490	181	501	195	612	792	10
vista	504	181	527	195	612	792	10
del	85	195	100	209	612	792	10
interés	104	195	136	209	612	792	10
social;	140	195	171	209	612	792	10
débil	175	195	199	209	612	792	10
vínculo,	203	195	242	209	612	792	10
en	246	195	257	209	612	792	10
el	261	195	270	209	612	792	10
caso	274	195	295	209	612	792	10
de	300	195	311	209	612	792	10
las	315	195	328	209	612	792	10
universidades	332	195	398	209	612	792	10
estatales,	402	195	446	209	612	792	10
entre	450	195	474	209	612	792	10
resultados	478	195	527	209	612	792	10
del	85	209	100	222	612	792	10
desempeño	105	209	159	222	612	792	10
y	164	209	170	222	612	792	10
subsidios	175	209	220	222	612	792	10
públicos;	225	209	269	222	612	792	10
poca	274	209	297	222	612	792	10
profundidad	302	209	360	222	612	792	10
y	366	209	372	222	612	792	10
difusión	377	209	416	222	612	792	10
de	421	209	433	222	612	792	10
las	438	209	451	222	612	792	10
actividades	456	209	510	222	612	792	10
de	515	209	527	222	612	792	10
investigación,	85	223	152	236	612	792	10
desarrollo	155	223	203	236	612	792	10
e	206	223	211	236	612	792	10
innovación	214	223	268	236	612	792	10
(i+d+i);	271	223	308	236	612	792	10
insuficientes	311	223	372	236	612	792	10
interfases	375	223	421	236	612	792	10
entre	424	223	448	236	612	792	10
la	451	223	460	236	612	792	10
investigación	463	223	527	236	612	792	10
y	85	237	91	250	612	792	10
la	97	237	106	250	612	792	10
industria;	112	237	157	250	612	792	10
gobiernos	163	237	210	250	612	792	10
universitarios	217	237	282	250	612	792	10
bloqueados	288	237	343	250	612	792	10
y	349	237	355	250	612	792	10
por	361	237	377	250	612	792	10
ende	383	237	406	250	612	792	10
con	412	237	429	250	612	792	10
baja	435	237	455	250	612	792	10
capacidad	461	237	509	250	612	792	10
de	515	237	527	250	612	792	10
promover	85	251	131	264	612	792	10
cambios;	137	251	180	264	612	792	10
débil	185	251	209	264	612	792	10
gobernanza	215	251	270	264	612	792	10
de	275	251	287	264	612	792	10
los	292	251	306	264	612	792	10
sistemas	311	251	352	264	612	792	10
e	357	251	363	264	612	792	10
insuficiente	368	251	424	264	612	792	10
gasto	429	251	455	264	612	792	10
público	460	251	496	264	612	792	10
en	501	251	513	264	612	792	10
la	518	251	527	264	612	792	10
educación	85	264	133	278	612	792	10
superior.	136	264	179	278	612	792	10
Gráfica	283	292	320	305	612	792	10
3	323	292	329	305	612	792	10
América	100	306	141	319	612	792	10
Latina:	144	306	179	319	612	792	10
participación	182	306	247	319	612	792	10
total	250	306	272	319	612	792	10
mundial	275	306	314	319	612	792	10
en	317	306	328	319	612	792	10
funciones	331	306	377	319	612	792	10
de	380	306	392	319	612	792	10
conocimiento	395	306	459	319	612	792	10
avanzado,	462	306	511	319	612	792	10
2005-2009	265	319	317	333	612	792	10
(%)	320	319	338	333	612	792	10
18	338	318	346	326	612	792	10
14,00%	115	338	147	351	612	792	10
12,00%	115	364	147	376	612	792	10
10,00%	115	390	147	402	612	792	10
8,00%	120	415	147	427	612	792	10
6,00%	120	441	147	453	612	792	10
4,00%	120	466	147	478	612	792	10
2,00%	120	492	147	504	612	792	10
0,00%	120	517	147	530	612	792	10
Fuentes:	156	611	193	623	612	792	10
Con	196	611	214	623	612	792	10
base	217	611	236	623	612	792	10
en	239	611	250	623	612	792	10
The	252	611	269	623	612	792	10
World	272	611	300	623	612	792	10
Bank,	303	611	329	623	612	792	10
World	332	611	359	623	612	792	10
Development	362	611	420	623	612	792	10
Indicators	423	611	468	623	612	792	10
(2009);	471	611	503	623	612	792	10
UIS,	506	611	527	623	612	792	10
Global	156	624	186	636	612	792	10
Education	189	624	234	636	612	792	10
Digest	238	624	266	636	612	792	10
(2009);	269	624	302	636	612	792	10
National	305	624	343	636	612	792	10
Science	346	624	380	636	612	792	10
Board,	383	624	413	636	612	792	10
Science	416	624	450	636	612	792	10
and	453	624	469	636	612	792	10
Engineering	472	624	527	636	612	792	10
Indicators	156	636	201	648	612	792	10
(2010);	209	636	241	648	612	792	10
OECD;	250	636	283	648	612	792	10
Education	291	636	336	648	612	792	10
at	344	636	353	648	612	792	10
a	361	636	366	648	612	792	10
Glance	375	636	406	648	612	792	10
(2009);	415	636	447	648	612	792	10
SCIMGO,	455	636	501	648	612	792	10
SJR	509	636	527	648	612	792	10
SCIMAGO	156	649	206	661	612	792	10
Journal	209	649	243	661	612	792	10
&	246	649	254	661	612	792	10
Country	257	649	293	661	612	792	10
Rank	296	649	319	661	612	792	10
(2010);	322	649	354	661	612	792	10
Shanghai,	357	649	400	661	612	792	10
ARWU	403	649	434	661	612	792	10
(2009).	436	649	468	661	612	792	10
18	85	697	91	704	612	792	10
Abreviaturas:	98	698	152	709	612	792	10
ES=educación	159	698	217	709	612	792	10
superior.	224	698	259	709	612	792	10
KTi=”knowledge	266	698	336	709	612	792	10
and	343	698	357	709	612	792	10
technolgy	364	698	403	709	612	792	10
intensive”.	410	698	453	709	612	792	10
KI=”Knowledge	460	698	527	709	612	792	10
intensive”.	85	710	128	721	612	792	10
AT=alta	130	710	164	721	612	792	10
tecnología.	166	710	210	721	612	792	10
USPTO=”US	213	710	267	721	612	792	10
Patent	270	710	295	721	612	792	10
and	297	710	312	721	612	792	10
Trade	314	710	338	721	612	792	10
Office”.	340	710	373	721	612	792	10
Como	85	71	114	84	612	792	11
se	119	71	129	84	612	792	11
ve,	134	71	148	84	612	792	11
también	153	71	191	84	612	792	11
las	196	71	209	84	612	792	11
dificultades	214	71	270	84	612	792	11
y	275	71	281	84	612	792	11
problemas	285	71	335	84	612	792	11
que	340	71	357	84	612	792	11
enfrentan	362	71	407	84	612	792	11
nuestros	412	71	452	84	612	792	11
sistemas	457	71	497	84	612	792	11
están	502	71	527	84	612	792	11
dentro	85	85	116	98	612	792	11
de	121	85	132	98	612	792	11
cada	137	85	158	98	612	792	11
país	163	85	182	98	612	792	11
-tienen	187	85	220	98	612	792	11
por	225	85	241	98	612	792	11
consiguiente	245	85	306	98	612	792	11
un	310	85	322	98	612	792	11
contexto	327	85	368	98	612	792	11
primordialmente	373	85	453	98	612	792	11
nacional-	457	85	502	98	612	792	11
y	506	85	512	98	612	792	11
se	517	85	527	98	612	792	11
expresan	85	99	127	112	612	792	11
tanto	131	99	155	112	612	792	11
a	158	99	164	112	612	792	11
nivel	167	99	191	112	612	792	11
macro	195	99	225	112	612	792	11
y	228	99	234	112	612	792	11
de	238	99	249	112	612	792	11
políticas	252	99	293	112	612	792	11
como	297	99	323	112	612	792	11
a	327	99	332	112	612	792	11
nivel	336	99	360	112	612	792	11
micro	363	99	391	112	612	792	11
e	394	99	400	112	612	792	11
institucional.	403	99	466	112	612	792	11
Sólo	469	99	491	112	612	792	11
de	495	99	506	112	612	792	11
una	509	99	527	112	612	792	11
manera	85	113	120	126	612	792	11
débil	124	113	148	126	612	792	11
y	152	113	158	126	612	792	11
ocasional	163	113	208	126	612	792	11
ellos	212	113	235	126	612	792	11
conectan	239	113	281	126	612	792	11
con	286	113	303	126	612	792	11
cuestiones	307	113	357	126	612	792	11
globales,	361	113	405	126	612	792	11
las	409	113	422	126	612	792	11
cuales,	426	113	459	126	612	792	11
sin	464	113	478	126	612	792	11
embargo,	482	113	527	126	612	792	11
suelen	85	126	115	140	612	792	11
invocarse	120	126	166	140	612	792	11
y	171	126	177	140	612	792	11
servir	181	126	209	140	612	792	11
como	213	126	240	140	612	792	11
excusa	244	126	277	140	612	792	11
para	282	126	302	140	612	792	11
no	307	126	319	140	612	792	11
actuar	323	126	353	140	612	792	11
y	357	126	363	140	612	792	11
resolver	368	126	407	140	612	792	11
los	411	126	425	140	612	792	11
asuntos	430	126	466	140	612	792	11
que	470	126	488	140	612	792	11
están	492	126	517	140	612	792	11
a	521	126	527	140	612	792	11
nuestro	85	140	120	153	612	792	11
alcance.	123	140	162	153	612	792	11
Bibliografía	85	168	146	181	612	792	11
Braudel,	85	195	129	209	612	792	11
F.	134	195	144	209	612	792	11
(1994).	149	195	184	209	612	792	11
La	188	195	201	209	612	792	11
Dinámica	206	195	253	209	612	792	11
del	258	195	272	209	612	792	11
Capitalismo.	277	195	338	209	612	792	11
Santiago	343	195	385	209	612	792	11
de	390	195	401	209	612	792	11
Chile:	406	195	435	209	612	792	11
Fondo	440	195	470	209	612	792	11
de	475	195	486	209	612	792	11
Cultura	491	195	527	209	612	792	11
Económica.	106	209	163	222	612	792	11
Castells,	85	237	128	250	612	792	11
M.	131	237	145	250	612	792	11
(2008).	148	237	183	250	612	792	11
Comunicación	186	237	256	250	612	792	11
y	259	237	264	250	612	792	11
poder.	267	237	298	250	612	792	11
Madrid:	301	237	340	250	612	792	11
Alianza	343	237	380	250	612	792	11
Editorial.	383	237	428	250	612	792	11
Marginson,	85	264	144	278	612	792	11
S.	149	264	159	278	612	792	11
(2010).	164	264	199	278	612	792	11
“The	205	264	229	278	612	792	11
Rise	234	264	255	278	612	792	11
of	261	264	271	278	612	792	11
the	276	264	291	278	612	792	11
Global	296	264	329	278	612	792	11
University:	334	264	388	278	612	792	11
5	394	264	400	278	612	792	11
New	405	264	428	278	612	792	11
Tensions”.	433	264	485	278	612	792	11
En	490	264	503	278	612	792	11
The	509	264	527	278	612	792	11
Chronicle	106	278	154	291	612	792	11
of	157	278	166	291	612	792	11
Higher	169	278	203	291	612	792	11
Education,	206	278	259	291	612	792	11
Julio	262	278	285	291	612	792	11
15.	288	278	303	291	612	792	11
