INVESTIGACIÓN	292	31	356	41	612	792	1
&	359	31	365	41	612	792	1
DESARROLLO,	368	31	424	41	612	792	1
No.	427	31	441	41	612	792	1
15,	443	31	456	41	612	792	1
Vol.	458	31	474	41	612	792	1
2:	476	31	484	41	612	792	1
76	486	31	496	41	612	792	1
–	498	31	503	41	612	792	1
89	506	31	516	41	612	792	1
(2015)	518	31	544	41	612	792	1
ISSN	480	43	498	53	612	792	1
2518-4431	501	43	544	53	612	792	1
ECONOMÍA	71	90	128	99	612	792	1
INFORMAL	131	90	186	99	612	792	1
EN	189	90	203	99	612	792	1
BOLIVIA:	205	90	252	99	612	792	1
ANÁLISIS,	254	90	304	99	612	792	1
EVALUACIÓN	306	90	375	99	612	792	1
Y	377	90	384	99	612	792	1
CUANTIFICACIÓN	387	90	477	99	612	792	1
EN	479	90	493	99	612	792	1
BASE	496	90	522	99	612	792	1
AL	524	90	538	99	612	792	1
ENFOQUE	168	102	217	111	612	792	1
MONETARIO	219	102	283	111	612	792	1
DE	286	102	300	111	612	792	1
LA	302	102	316	111	612	792	1
DEMANDA	319	102	371	111	612	792	1
DE	373	102	387	111	612	792	1
EFECTIVO	390	102	442	111	612	792	1
(PERIODO	255	113	305	122	612	792	1
1994-2014)	308	113	354	122	612	792	1
INFORMAL	62	136	117	145	612	792	1
ECONOMY	120	136	173	145	612	792	1
IN	176	136	187	145	612	792	1
BOLIVIA:	189	136	236	145	612	792	1
ANALYSIS,	238	136	291	145	612	792	1
EVALUATION	294	136	362	145	612	792	1
Y	364	136	371	145	612	792	1
QUANTIFICATION	374	136	464	145	612	792	1
BASED	467	136	500	145	612	792	1
ON	502	136	517	145	612	792	1
CASH	520	136	548	145	612	792	1
MONETARY	192	148	251	157	612	792	1
EFFECTIVE	254	148	311	157	612	792	1
DEMAND	313	148	358	157	612	792	1
APPROACH	361	148	417	157	612	792	1
(PERIOD	259	159	301	168	612	792	1
1994-2014)	304	159	350	168	612	792	1
Danilo	257	182	285	191	612	792	1
Velasco	288	182	320	191	612	792	1
Valdez	323	182	352	191	612	792	1
Doctorado	193	193	236	202	612	792	1
en	239	193	248	202	612	792	1
Economía	251	193	291	202	612	792	1
y	294	193	298	202	612	792	1
Administración	301	193	362	202	612	792	1
de	365	193	374	202	612	792	1
Empresas	377	193	417	202	612	792	1
Universidad	242	205	291	214	612	792	1
Privada	294	205	326	214	612	792	1
Boliviana	329	205	367	214	612	792	1
danilovv@hotmail.com	258	216	352	225	612	792	1
(Recibido	176	227	208	235	612	792	1
el	210	227	216	235	612	792	1
08	218	227	226	235	612	792	1
diciembre	228	227	260	235	612	792	1
2015,	262	227	280	235	612	792	1
aceptado	282	227	310	235	612	792	1
para	312	227	326	235	612	792	1
publicación	328	227	365	235	612	792	1
el	367	227	373	235	612	792	1
19	375	227	383	235	612	792	1
de	385	227	393	235	612	792	1
enero	395	227	412	235	612	792	1
2016)	414	227	433	235	612	792	1
RESUMEN	57	256	107	265	612	792	1
ABSTRACT	57	364	111	373	612	792	1
Palabras	57	460	94	469	612	792	1
clave:	97	460	122	469	612	792	1
Economía	125	460	165	469	612	792	1
Informal,	167	460	205	469	612	792	1
Demanda	207	460	246	469	612	792	1
de	248	460	258	469	612	792	1
Efectivo,	260	460	297	469	612	792	1
Enfoque	299	460	333	469	612	792	1
Monetario.	335	460	380	469	612	792	1
Keywords:	57	472	103	481	612	792	1
Informal	106	472	141	481	612	792	1
Economy,	143	472	184	481	612	792	1
Money	187	472	215	481	612	792	1
Demand,	217	472	254	481	612	792	1
Monetary	256	472	295	481	612	792	1
Approach.	298	472	340	481	612	792	1
1.	57	502	64	511	612	792	1
INTRODUCCIÓN	71	502	151	511	612	792	1
En	57	522	68	531	612	792	1
las	73	522	84	531	612	792	1
últimas	90	522	119	531	612	792	1
décadas	124	522	156	531	612	792	1
los	161	522	173	531	612	792	1
países	179	522	203	531	612	792	1
en	208	522	218	531	612	792	1
vías	223	522	239	531	612	792	1
de	245	522	254	531	612	792	1
desarrollo,	259	522	302	531	612	792	1
en	307	522	317	531	612	792	1
especial	322	522	354	531	612	792	1
los	360	522	371	531	612	792	1
latinoamericanos,	377	522	448	531	612	792	1
han	453	522	467	531	612	792	1
convivido	473	522	513	531	612	792	1
con	518	522	533	531	612	792	1
una	538	522	552	531	612	792	1
problemática	57	534	109	543	612	792	1
de	112	534	121	543	612	792	1
índole	125	534	150	543	612	792	1
social	153	534	176	543	612	792	1
y	179	534	184	543	612	792	1
económica,	188	534	233	543	612	792	1
que	236	534	251	543	612	792	1
es	254	534	262	543	612	792	1
un	266	534	276	543	612	792	1
común	279	534	306	543	612	792	1
denominador	310	534	362	543	612	792	1
para	366	534	383	543	612	792	1
todas	386	534	407	543	612	792	1
ellas,	410	534	431	543	612	792	1
se	434	534	443	543	612	792	1
trata	446	534	464	543	612	792	1
del	467	534	479	543	612	792	1
crecimiento	482	534	529	543	612	792	1
de	533	534	542	543	612	792	1
la	545	534	553	543	612	792	1
llamada	57	543	88	554	612	792	1
“Economía	95	543	140	554	612	792	1
Informal”,	146	543	189	554	612	792	1
estas	195	545	215	554	612	792	1
actividades	221	545	266	554	612	792	1
son	273	545	287	554	612	792	1
objeto	294	545	319	554	612	792	1
de	326	545	335	554	612	792	1
estudio	342	545	370	554	612	792	1
en	377	545	387	554	612	792	1
la	393	545	400	554	612	792	1
literatura	407	545	443	554	612	792	1
bajo	450	545	467	554	612	792	1
una	474	545	488	554	612	792	1
diversidad	495	545	536	554	612	792	1
de	543	545	553	554	612	792	1
denominaciones:	57	557	124	566	612	792	1
economía	127	557	166	566	612	792	1
negra,	169	557	194	566	612	792	1
informal,	197	557	234	566	612	792	1
subterránea,	237	557	285	566	612	792	1
irregular,	289	557	325	566	612	792	1
oculta,	328	557	355	566	612	792	1
sumergida,	358	557	403	566	612	792	1
invisible,	406	557	443	566	612	792	1
no	446	557	456	566	612	792	1
registrada.	459	557	501	566	612	792	1
No	504	557	516	566	612	792	1
obstante	519	557	553	566	612	792	1
todas	57	568	78	577	612	792	1
estas	81	568	101	577	612	792	1
definiciones	104	568	153	577	612	792	1
se	156	568	165	577	612	792	1
refieren	168	568	199	577	612	792	1
a	203	568	207	577	612	792	1
la	211	568	218	577	612	792	1
amplia	221	568	249	577	612	792	1
gama	252	568	274	577	612	792	1
de	277	568	287	577	612	792	1
transacciones	290	568	344	577	612	792	1
que	347	568	362	577	612	792	1
caen	365	568	384	577	612	792	1
dentro	387	568	413	577	612	792	1
de	416	568	426	577	612	792	1
este	429	568	445	577	612	792	1
rubro	448	568	470	577	612	792	1
y	473	568	478	577	612	792	1
cubre	482	568	504	577	612	792	1
actividades	507	568	552	577	612	792	1
económicas	57	580	104	589	612	792	1
legales	107	580	134	589	612	792	1
no	137	580	147	589	612	792	1
declaradas,	150	580	195	589	612	792	1
subdeclaradas	198	580	254	589	612	792	1
o	257	580	262	589	612	792	1
subcaptadas,	265	580	315	589	612	792	1
actividades	318	580	363	589	612	792	1
económicas	366	580	413	589	612	792	1
ilegales	416	580	447	589	612	792	1
y	450	580	455	589	612	792	1
actividades	458	580	503	589	612	792	1
domésticas,	506	580	553	589	612	792	1
incluyendo	57	591	101	600	612	792	1
aquellas	104	591	136	600	612	792	1
disimuladas	139	591	187	600	612	792	1
para	189	591	206	600	612	792	1
evitar	209	591	231	600	612	792	1
el	234	591	241	600	612	792	1
pago	244	591	263	600	612	792	1
de	266	591	275	600	612	792	1
impuestos,	278	591	320	600	612	792	1
esconder	323	591	358	600	612	792	1
conductas	361	591	401	600	612	792	1
corruptas	403	591	441	600	612	792	1
o	443	591	448	600	612	792	1
transgredir	451	591	494	600	612	792	1
regulaciones.	496	591	549	600	612	792	1
En	57	614	68	623	612	792	1
este	70	614	86	623	612	792	1
contexto,	88	614	125	623	612	792	1
debido	128	614	155	623	612	792	1
a	158	614	162	623	612	792	1
la	164	614	172	623	612	792	1
importancia	174	614	222	623	612	792	1
que	225	614	239	623	612	792	1
presenta	242	614	275	623	612	792	1
la	277	614	285	623	612	792	1
economía	287	614	326	623	612	792	1
informal	329	614	363	623	612	792	1
diversos	366	614	399	623	612	792	1
investigadores	401	614	459	623	612	792	1
se	462	614	470	623	612	792	1
han	473	614	488	623	612	792	1
preocupado	490	614	537	623	612	792	1
por	540	614	553	623	612	792	1
investigar	57	626	96	635	612	792	1
los	99	626	110	635	612	792	1
aspectos	113	626	147	635	612	792	1
inherentes	149	626	191	635	612	792	1
a	193	626	198	635	612	792	1
la	200	626	207	635	612	792	1
misma	210	626	237	635	612	792	1
como:	240	626	265	635	612	792	1
causas,	267	626	296	635	612	792	1
consecuencias,	298	626	358	635	612	792	1
limitaciones,	361	626	412	635	612	792	1
alcances,	415	626	451	635	612	792	1
definiciones	454	626	502	635	612	792	1
e	505	626	509	635	612	792	1
incluso	512	626	541	635	612	792	1
su	544	626	553	635	612	792	1
medición.	57	637	96	646	612	792	1
En	101	637	113	646	612	792	1
relación	118	637	150	646	612	792	1
a	155	637	160	646	612	792	1
la	165	637	172	646	612	792	1
cuantificación	177	637	234	646	612	792	1
del	239	637	251	646	612	792	1
valor	257	637	277	646	612	792	1
agregado	282	637	319	646	612	792	1
generado	324	637	361	646	612	792	1
en	366	637	376	646	612	792	1
condiciones	381	637	429	646	612	792	1
de	434	637	443	646	612	792	1
informalidad	449	637	500	646	612	792	1
estaría,	505	637	534	646	612	792	1
por	539	637	553	646	612	792	1
definición,	57	649	100	658	612	792	1
no	103	649	113	658	612	792	1
adecuadamente	116	649	177	658	612	792	1
cuantificada	181	649	229	658	612	792	1
en	233	649	242	658	612	792	1
las	245	649	256	658	612	792	1
estadísticas	259	649	305	658	612	792	1
oficiales.	308	649	344	658	612	792	1
Con	347	649	364	658	612	792	1
el	367	649	374	658	612	792	1
propósito	377	649	415	658	612	792	1
de	418	649	428	658	612	792	1
aproximarse	431	649	480	658	612	792	1
a	483	649	488	658	612	792	1
su	491	649	500	658	612	792	1
magnitud	503	649	541	658	612	792	1
se	544	649	552	658	612	792	1
han	57	660	71	669	612	792	1
ideado	75	660	101	669	612	792	1
distintos	105	660	139	669	612	792	1
enfoques	143	660	179	669	612	792	1
metodológicos	183	660	241	669	612	792	1
que	245	660	260	669	612	792	1
van,	263	660	280	669	612	792	1
desde	284	660	307	669	612	792	1
la	311	660	318	669	612	792	1
investigación	321	660	375	669	612	792	1
de	378	660	388	669	612	792	1
campo	392	660	418	669	612	792	1
en	422	660	432	669	612	792	1
actividades	435	660	480	669	612	792	1
específicas	484	660	528	669	612	792	1
hasta	532	660	552	669	612	792	1
estimaciones	57	672	108	681	612	792	1
macroeconómicas	112	672	184	681	612	792	1
que	187	672	202	681	612	792	1
utilizan	205	672	235	681	612	792	1
como	238	672	260	681	612	792	1
insumos	264	672	297	681	612	792	1
estadísticos	301	672	347	681	612	792	1
datos	350	672	371	681	612	792	1
de	374	672	384	681	612	792	1
las	387	672	398	681	612	792	1
cuentas	402	672	431	681	612	792	1
nacionales,	435	672	480	681	612	792	1
enfoque	483	672	515	681	612	792	1
aplicado	519	672	553	681	612	792	1
en	57	683	66	692	612	792	1
este	69	683	84	692	612	792	1
caso.	87	683	107	692	612	792	1
76	57	746	67	756	612	792	1
UPB	274	746	291	756	612	792	1
-	293	746	296	756	612	792	1
INVESTIGACIÓN	298	746	363	756	612	792	1
&	365	746	372	756	612	792	1
DESARROLLO,	374	746	430	756	612	792	1
No.	433	746	447	756	612	792	1
15,	449	746	462	756	612	792	1
Vol.	464	746	480	756	612	792	1
2:	482	746	490	756	612	792	1
76	492	746	502	756	612	792	1
–	505	746	510	756	612	792	1
89	512	746	522	756	612	792	1
(2015)	524	746	551	756	612	792	1
ECONOMÍA	180	37	227	47	612	792	2
INFORMAL	229	37	273	47	612	792	2
EN	276	37	287	47	612	792	2
BOLIVIA:	289	37	325	47	612	792	2
ANÁLISIS,	327	37	366	47	612	792	2
EVALUACIÓN…	368	37	429	47	612	792	2
El	57	78	66	87	612	792	2
presente	69	78	102	87	612	792	2
estudio	106	78	135	87	612	792	2
se	139	78	147	87	612	792	2
plantea	151	78	180	87	612	792	2
como	183	78	205	87	612	792	2
un	209	78	219	87	612	792	2
aporte	223	78	248	87	612	792	2
a	252	78	256	87	612	792	2
los	260	78	271	87	612	792	2
esfuerzos	275	78	313	87	612	792	2
para	316	78	334	87	612	792	2
cuantificar	337	78	380	87	612	792	2
la	384	78	391	87	612	792	2
magnitud	395	78	432	87	612	792	2
de	436	78	445	87	612	792	2
la	449	78	456	87	612	792	2
Economía	460	78	500	87	612	792	2
Informal	504	78	539	87	612	792	2
en	543	78	552	87	612	792	2
Bolivia	57	90	86	99	612	792	2
y	89	90	94	99	612	792	2
cuál	96	90	113	99	612	792	2
ha	115	90	124	99	612	792	2
sido	127	90	144	99	612	792	2
la	146	90	153	99	612	792	2
evolución	156	90	195	99	612	792	2
de	198	90	207	99	612	792	2
la	210	90	217	99	612	792	2
misma	220	90	246	99	612	792	2
en	249	90	258	99	612	792	2
los	261	90	272	99	612	792	2
últimos	275	90	305	99	612	792	2
veintiún	307	90	340	99	612	792	2
años.	343	90	364	99	612	792	2
Vargas	57	101	85	110	612	792	2
[1]	88	101	100	110	612	792	2
presenta	103	101	137	110	612	792	2
las	140	101	151	110	612	792	2
estimaciones	154	101	206	110	612	792	2
del	209	101	221	110	612	792	2
tamaño	225	101	254	110	612	792	2
de	257	101	267	110	612	792	2
la	270	101	277	110	612	792	2
economía	281	101	319	110	612	792	2
informal	323	101	357	110	612	792	2
en	360	101	370	110	612	792	2
Bolivia	373	101	403	110	612	792	2
a	406	101	410	110	612	792	2
partir	414	101	435	110	612	792	2
de	439	101	448	110	612	792	2
un	451	101	461	110	612	792	2
Modelo	465	101	496	110	612	792	2
de	499	101	509	110	612	792	2
Equilibrio	512	101	552	110	612	792	2
General	57	113	88	122	612	792	2
Dinámico	91	113	130	122	612	792	2
para	133	113	150	122	612	792	2
el	153	113	160	122	612	792	2
periodo	163	113	193	122	612	792	2
1996-2010.	196	113	242	122	612	792	2
En	245	113	256	122	612	792	2
este	258	113	274	122	612	792	2
documento	276	113	321	122	612	792	2
la	324	113	331	122	612	792	2
estimación	333	113	377	122	612	792	2
de	379	113	389	122	612	792	2
los	391	113	403	122	612	792	2
parámetros	406	113	450	122	612	792	2
es	453	113	461	122	612	792	2
realizada	464	113	500	122	612	792	2
utilizando	503	113	543	122	612	792	2
el	545	113	553	122	612	792	2
método	57	124	87	133	612	792	2
de	91	124	101	133	612	792	2
máxima	105	124	137	133	612	792	2
verosimilitud	142	124	195	133	612	792	2
que	200	124	214	133	612	792	2
permite	219	124	249	133	612	792	2
obtener	254	124	284	133	612	792	2
una	288	124	303	133	612	792	2
estimación	307	124	351	133	612	792	2
de	355	124	364	133	612	792	2
variable	369	124	401	133	612	792	2
latente	406	124	432	133	612	792	2
del	437	124	449	133	612	792	2
tamaño	454	124	483	133	612	792	2
de	488	124	497	133	612	792	2
la	502	124	509	133	612	792	2
economía	513	124	552	133	612	792	2
informal.	57	136	93	145	612	792	2
La	97	136	107	145	612	792	2
evidencia	111	136	149	145	612	792	2
encontrada	153	136	197	145	612	792	2
sugiere	200	136	229	145	612	792	2
que	232	136	247	145	612	792	2
el	250	136	257	145	612	792	2
tamaño	261	136	290	145	612	792	2
de	293	136	303	145	612	792	2
la	306	136	314	145	612	792	2
economía	317	136	356	145	612	792	2
informal	359	136	394	145	612	792	2
llega	398	136	417	145	612	792	2
a	421	136	425	145	612	792	2
representar	428	136	473	145	612	792	2
el	476	136	484	145	612	792	2
60%	487	136	505	145	612	792	2
del	509	136	521	145	612	792	2
PIB	524	136	540	145	612	792	2
en	543	136	553	145	612	792	2
2010.	57	147	79	156	612	792	2
Landa	57	168	82	177	612	792	2
y	84	168	89	177	612	792	2
Yáñez	92	168	117	177	612	792	2
[2]	123	168	134	177	612	792	2
consideran	137	168	180	177	612	792	2
la	186	168	193	177	612	792	2
información	195	168	245	177	612	792	2
de	247	168	257	177	612	792	2
la	259	168	266	177	612	792	2
proporción	269	168	313	177	612	792	2
de	316	168	325	177	612	792	2
trabajadores	328	168	377	177	612	792	2
que	379	168	394	177	612	792	2
pertenecen	396	168	440	177	612	792	2
al	442	168	449	177	612	792	2
sector	452	168	476	177	612	792	2
informal	479	168	513	177	612	792	2
en	516	168	525	177	612	792	2
base	528	168	545	177	612	792	2
a	548	168	553	177	612	792	2
encuestas	57	180	95	189	612	792	2
de	98	180	107	189	612	792	2
hogares.	110	180	144	189	612	792	2
Un	147	180	159	189	612	792	2
análisis	162	180	192	189	612	792	2
de	195	180	204	189	612	792	2
las	207	180	218	189	612	792	2
características	221	180	278	189	612	792	2
del	280	180	293	189	612	792	2
sector	296	180	320	189	612	792	2
el	323	180	330	189	612	792	2
estudio	333	180	361	189	612	792	2
concluye	364	180	400	189	612	792	2
que	403	180	418	189	612	792	2
si	421	180	427	189	612	792	2
bien	430	180	447	189	612	792	2
hubo	450	180	470	189	612	792	2
una	473	180	488	189	612	792	2
reducción	490	180	530	189	612	792	2
de	533	180	542	189	612	792	2
la	545	180	552	189	612	792	2
informalidad	57	191	108	200	612	792	2
en	112	191	121	200	612	792	2
términos	124	191	159	200	612	792	2
relativos	162	191	197	200	612	792	2
entre	200	191	220	200	612	792	2
1996	224	191	244	200	612	792	2
y	247	191	252	200	612	792	2
2006	256	191	276	200	612	792	2
de	279	191	288	200	612	792	2
63%	292	191	310	200	612	792	2
a	313	191	318	200	612	792	2
58%,	321	191	342	200	612	792	2
respectivamente,	345	191	413	200	612	792	2
en	416	191	425	200	612	792	2
términos	429	191	464	200	612	792	2
absolutos	467	191	505	200	612	792	2
se	508	191	516	200	612	792	2
tiene	520	191	539	200	612	792	2
un	543	191	553	200	612	792	2
incremento	57	203	101	212	612	792	2
de	105	203	115	212	612	792	2
aproximadamente	118	203	190	212	612	792	2
300	194	203	209	212	612	792	2
mil	213	203	226	212	612	792	2
personas,	229	203	267	212	612	792	2
pasando	271	203	303	212	612	792	2
de	307	203	317	212	612	792	2
1.2	320	203	333	212	612	792	2
millones	336	203	371	212	612	792	2
a	374	203	379	212	612	792	2
1.5	383	203	395	212	612	792	2
millones	399	203	433	212	612	792	2
de	437	203	446	212	612	792	2
personas	450	203	485	212	612	792	2
de	489	203	498	212	612	792	2
la	502	203	509	212	612	792	2
población	513	203	552	212	612	792	2
ocupada	57	214	90	223	612	792	2
en	92	214	102	223	612	792	2
áreas	104	214	125	223	612	792	2
urbanas,	127	214	161	223	612	792	2
concentrándose	163	214	226	223	612	792	2
en	228	214	238	223	612	792	2
las	240	214	251	223	612	792	2
actividades	254	214	299	223	612	792	2
de	301	214	311	223	612	792	2
comercio	313	214	351	223	612	792	2
(42%),	353	214	381	223	612	792	2
industria	383	214	418	223	612	792	2
(17%)	421	214	446	223	612	792	2
y	448	214	453	223	612	792	2
transporte	456	214	496	223	612	792	2
(11%),	498	214	526	223	612	792	2
donde	528	214	553	223	612	792	2
se	57	226	65	235	612	792	2
encuentran	67	226	111	235	612	792	2
en	114	226	123	235	612	792	2
su	126	226	135	235	612	792	2
mayoría	137	226	170	235	612	792	2
trabajadores	172	226	221	235	612	792	2
por	224	226	237	235	612	792	2
cuenta	240	226	265	235	612	792	2
propia	268	226	294	235	612	792	2
(55%)	296	226	321	235	612	792	2
y	324	226	329	235	612	792	2
trabajadores	331	226	380	235	612	792	2
familiares	382	226	422	235	612	792	2
(15%).	425	226	452	235	612	792	2
Martínez	57	246	93	255	612	792	2
y	96	246	101	255	612	792	2
Chumacero	104	246	150	255	612	792	2
[3]	153	246	165	255	612	792	2
utilizan	168	246	198	255	612	792	2
la	201	246	208	255	612	792	2
base	211	246	229	255	612	792	2
de	232	246	241	255	612	792	2
datos	244	246	265	255	612	792	2
de	268	246	278	255	612	792	2
encuesta	281	246	315	255	612	792	2
a	318	246	323	255	612	792	2
hogares	326	246	357	255	612	792	2
y	360	246	365	255	612	792	2
determinan	368	246	413	255	612	792	2
que	416	246	430	255	612	792	2
la	433	246	441	255	612	792	2
proporción	444	246	488	255	612	792	2
de	491	246	500	255	612	792	2
la	503	246	510	255	612	792	2
población	513	246	553	255	612	792	2
en	57	258	66	267	612	792	2
edad	69	258	88	267	612	792	2
de	91	258	100	267	612	792	2
trabajar	103	258	134	267	612	792	2
(PET)	136	258	161	267	612	792	2
que	164	258	178	267	612	792	2
es	181	258	189	267	612	792	2
económicamente	192	258	260	267	612	792	2
activa	263	258	287	267	612	792	2
(PEA)	290	258	315	267	612	792	2
es	318	258	326	267	612	792	2
relativamente	329	258	383	267	612	792	2
más	386	258	402	267	612	792	2
baja	405	258	422	267	612	792	2
que	425	258	439	267	612	792	2
en	442	258	452	267	612	792	2
otros	454	258	474	267	612	792	2
países	477	258	502	267	612	792	2
de	505	258	514	267	612	792	2
la	517	258	524	267	612	792	2
región	527	258	553	267	612	792	2
latinoamericana,	57	269	123	278	612	792	2
debido	127	269	155	278	612	792	2
principalmente	159	269	219	278	612	792	2
a	223	269	228	278	612	792	2
la	232	269	239	278	612	792	2
baja	244	269	260	278	612	792	2
participación	265	269	317	278	612	792	2
de	321	269	331	278	612	792	2
la	335	269	342	278	612	792	2
mujer.	347	269	372	278	612	792	2
A	377	269	384	278	612	792	2
su	388	269	397	278	612	792	2
vez,	402	269	418	278	612	792	2
la	422	269	430	278	612	792	2
mayor	434	269	459	278	612	792	2
parte	464	269	484	278	612	792	2
de	488	269	498	278	612	792	2
la	502	269	509	278	612	792	2
PEA	514	269	533	278	612	792	2
está	537	269	552	278	612	792	2
ocupada,	57	281	92	290	612	792	2
pero	95	281	113	290	612	792	2
en	116	281	125	290	612	792	2
su	128	281	136	290	612	792	2
mayoría	139	281	172	290	612	792	2
con	174	281	189	290	612	792	2
empleos	191	281	225	290	612	792	2
de	227	281	237	290	612	792	2
muy	240	281	257	290	612	792	2
mala	260	281	279	290	612	792	2
calidad.	282	281	314	290	612	792	2
Esta	316	281	333	290	612	792	2
mala	336	281	355	290	612	792	2
calidad	358	281	387	290	612	792	2
de	390	281	399	290	612	792	2
la	402	281	409	290	612	792	2
estructura	412	281	451	290	612	792	2
ocupacional	453	281	502	290	612	792	2
boliviana	504	281	542	290	612	792	2
se	544	281	553	290	612	792	2
debe	57	292	76	301	612	792	2
a	79	292	83	301	612	792	2
que	86	292	100	301	612	792	2
del	103	292	116	301	612	792	2
total	119	292	136	301	612	792	2
de	139	292	149	301	612	792	2
los	152	292	164	301	612	792	2
ocupados	167	292	204	301	612	792	2
en	207	292	217	301	612	792	2
el	220	292	227	301	612	792	2
área	230	292	247	301	612	792	2
urbana,	250	292	279	301	612	792	2
el	282	292	290	301	612	792	2
65.3%	293	292	319	301	612	792	2
era	322	292	334	301	612	792	2
informal	337	292	371	301	612	792	2
en	374	292	384	301	612	792	2
el	387	292	394	301	612	792	2
año	397	292	411	301	612	792	2
1995,	414	292	437	301	612	792	2
porcentaje	440	292	482	301	612	792	2
que	485	292	499	301	612	792	2
descendió	502	292	542	301	612	792	2
al	545	292	552	301	612	792	2
62.4	57	304	74	313	612	792	2
%	79	304	87	313	612	792	2
en	92	304	102	313	612	792	2
los	107	304	118	313	612	792	2
años	123	304	142	313	612	792	2
2000	146	304	166	313	612	792	2
y	172	304	177	313	612	792	2
2005.	181	304	204	313	612	792	2
Este	209	304	226	313	612	792	2
alto	231	304	246	313	612	792	2
grado	251	304	274	313	612	792	2
de	279	304	288	313	612	792	2
informalidad	293	304	344	313	612	792	2
descansa	349	304	385	313	612	792	2
principalmente	390	304	450	313	612	792	2
en	455	304	465	313	612	792	2
la	470	304	477	313	612	792	2
gran	482	304	499	313	612	792	2
cantidad	504	304	538	313	612	792	2
de	543	304	553	313	612	792	2
trabajadores	57	315	106	324	612	792	2
independientes	109	315	168	324	612	792	2
y	171	315	176	324	612	792	2
por	180	315	193	324	612	792	2
cuenta	196	315	222	324	612	792	2
propia	225	315	251	324	612	792	2
que	254	315	268	324	612	792	2
se	271	315	279	324	612	792	2
ocupan	282	315	311	324	612	792	2
en	314	315	324	324	612	792	2
ese	327	315	339	324	612	792	2
sector,	342	315	369	324	612	792	2
concentrándose	372	315	434	324	612	792	2
mayormente	437	315	487	324	612	792	2
en	490	315	500	324	612	792	2
tres	502	315	517	324	612	792	2
sectores	520	315	552	324	612	792	2
de	57	327	66	336	612	792	2
actividad	69	327	105	336	612	792	2
económica:	108	327	154	336	612	792	2
manufactura,	156	327	209	336	612	792	2
comercio	211	327	248	336	612	792	2
y	251	327	256	336	612	792	2
servicios	259	327	294	336	612	792	2
privados	297	327	331	336	612	792	2
(45%	334	327	355	336	612	792	2
del	358	327	370	336	612	792	2
total	373	327	390	336	612	792	2
de	393	327	402	336	612	792	2
ocupados	405	327	443	336	612	792	2
urbanos	446	327	477	336	612	792	2
y	480	327	485	336	612	792	2
73%	487	327	506	336	612	792	2
del	508	327	520	336	612	792	2
total	523	327	541	336	612	792	2
de	543	327	553	336	612	792	2
informales	57	338	99	347	612	792	2
en	102	338	111	347	612	792	2
el	114	338	121	347	612	792	2
año	123	338	138	347	612	792	2
2005).	140	338	166	347	612	792	2
Humérez	57	359	93	368	612	792	2
[4]	98	359	110	368	612	792	2
recurre	114	359	142	368	612	792	2
a	147	359	151	368	612	792	2
la	156	359	163	368	612	792	2
metodología	168	359	218	368	612	792	2
de	222	359	232	368	612	792	2
la	236	359	243	368	612	792	2
demanda	248	359	284	368	612	792	2
del	288	359	301	368	612	792	2
circulante,	305	359	347	368	612	792	2
que	352	359	366	368	612	792	2
consiste	371	359	403	368	612	792	2
en	408	359	417	368	612	792	2
hacer	422	359	443	368	612	792	2
inferencias	448	359	492	368	612	792	2
a	496	359	501	368	612	792	2
partir	505	359	527	368	612	792	2
de	531	359	541	368	612	792	2
la	545	359	553	368	612	792	2
información	57	371	105	379	612	792	2
contenida	110	371	149	379	612	792	2
en	153	371	163	379	612	792	2
los	167	371	179	379	612	792	2
agregados	183	371	224	379	612	792	2
monetarios.	228	371	275	379	612	792	2
Bajo	279	371	298	379	612	792	2
el	303	371	310	379	612	792	2
supuesto	314	371	349	379	612	792	2
que	354	371	368	379	612	792	2
los	373	371	384	379	612	792	2
agentes	389	371	419	379	612	792	2
usan	423	371	441	379	612	792	2
el	446	371	453	379	612	792	2
circulante	457	371	497	379	612	792	2
para	501	371	518	379	612	792	2
realizar	523	371	553	379	612	792	2
actividades	57	382	102	391	612	792	2
informales,	104	382	149	391	612	792	2
concluye	152	382	188	391	612	792	2
que	190	382	205	391	612	792	2
en	207	382	217	391	612	792	2
Bolivia	219	382	249	391	612	792	2
la	251	382	258	391	612	792	2
magnitud	261	382	299	391	612	792	2
de	301	380	311	391	612	792	2
la	313	380	321	391	612	792	2
“economía	323	380	366	391	612	792	2
oculta”	369	380	397	391	612	792	2
representa	400	380	441	391	612	792	2
el	444	380	451	391	612	792	2
47%	453	382	472	391	612	792	2
del	474	382	487	391	612	792	2
PIB.	489	382	507	391	612	792	2
2.	57	412	64	421	612	792	2
MARCO	71	412	110	421	612	792	2
TEÓRICO	112	412	159	421	612	792	2
2.1	57	433	69	442	612	792	2
Economía	72	433	114	442	612	792	2
Informal	117	433	155	442	612	792	2
Para	57	453	74	462	612	792	2
poder	77	453	100	462	612	792	2
evaluar	103	453	132	462	612	792	2
un	135	453	145	462	612	792	2
fenómeno	148	453	188	462	612	792	2
económico	191	453	235	462	612	792	2
y	238	453	243	462	612	792	2
social,	245	453	271	462	612	792	2
tanto	274	453	294	462	612	792	2
cuantitativa	297	453	344	462	612	792	2
como	347	453	369	462	612	792	2
cualitativamente,	372	453	440	462	612	792	2
es	443	453	451	462	612	792	2
preciso,	454	453	486	462	612	792	2
en	488	453	498	462	612	792	2
primer	501	453	527	462	612	792	2
lugar,	530	453	553	462	612	792	2
identificarlo	57	465	105	474	612	792	2
y	110	465	115	474	612	792	2
definirlo,	120	465	157	474	612	792	2
precisando	161	465	205	474	612	792	2
los	209	465	221	474	612	792	2
perímetros	226	465	268	474	612	792	2
de	273	465	283	474	612	792	2
su	287	465	296	474	612	792	2
ámbito	301	465	329	474	612	792	2
y	334	465	339	474	612	792	2
concretando	344	465	392	474	612	792	2
su	397	465	406	474	612	792	2
contenido.	411	465	452	474	612	792	2
No	457	465	469	474	612	792	2
obstante,	474	465	510	474	612	792	2
el	515	465	522	474	612	792	2
debate	527	465	553	474	612	792	2
conceptual	57	476	100	485	612	792	2
e	103	476	107	485	612	792	2
incluso	110	476	139	485	612	792	2
terminológico	142	476	198	485	612	792	2
en	201	476	210	485	612	792	2
materia	213	476	243	485	612	792	2
de	246	476	255	485	612	792	2
economía	259	476	297	485	612	792	2
informal	300	476	335	485	612	792	2
es	338	476	346	485	612	792	2
constante,	349	476	389	485	612	792	2
la	392	476	400	485	612	792	2
propia	403	474	428	485	612	792	2
“economía	431	474	474	485	612	792	2
informal”	478	474	516	485	612	792	2
presenta	519	474	553	485	612	792	2
planos	57	488	83	497	612	792	2
distintos	88	488	122	497	612	792	2
tales	128	488	146	497	612	792	2
como	152	488	174	497	612	792	2
la	180	488	187	497	612	792	2
ilegalidad(tráfico	192	488	262	497	612	792	2
de	268	488	278	497	612	792	2
drogas,	284	488	314	497	612	792	2
armas	320	488	345	497	612	792	2
y	351	488	356	497	612	792	2
personas,	362	488	401	497	612	792	2
evasión	407	488	439	497	612	792	2
fiscal	445	488	467	497	612	792	2
y/o	473	488	486	497	612	792	2
aduanera),	492	488	536	497	612	792	2
las	542	488	553	497	612	792	2
actividades	57	499	102	508	612	792	2
no	105	499	115	508	612	792	2
declaradas	118	499	160	508	612	792	2
y	163	499	168	508	612	792	2
las	171	499	183	508	612	792	2
actividades	186	499	231	508	612	792	2
no	234	499	244	508	612	792	2
mercantiles	247	499	293	508	612	792	2
(domésticas,	296	499	346	508	612	792	2
agropecuarias,	350	499	408	508	612	792	2
etc).	411	499	429	508	612	792	2
Por	432	499	446	508	612	792	2
lo	449	499	457	508	612	792	2
tanto,	460	499	483	508	612	792	2
no	486	499	496	508	612	792	2
existe	499	499	522	508	612	792	2
aún	525	499	540	508	612	792	2
un	543	499	553	508	612	792	2
consenso	57	511	93	520	612	792	2
general	98	511	127	520	612	792	2
de	136	511	145	520	612	792	2
la	149	511	157	520	612	792	2
definición	161	511	201	520	612	792	2
de	206	511	215	520	612	792	2
la	219	511	227	520	612	792	2
economía	231	511	270	520	612	792	2
informal,	274	511	311	520	612	792	2
ya	315	511	325	520	612	792	2
que	329	511	343	520	612	792	2
la	348	511	355	520	612	792	2
informalidad	359	511	411	520	612	792	2
ha	415	511	425	520	612	792	2
sido	429	511	446	520	612	792	2
analizada	450	511	488	520	612	792	2
desde	492	511	515	520	612	792	2
distintas	519	511	553	520	612	792	2
perspectivas.	57	522	108	531	612	792	2
Por	111	522	125	531	612	792	2
esta	127	522	143	531	612	792	2
razón,	145	522	170	531	612	792	2
la	173	522	180	531	612	792	2
presente	183	522	216	531	612	792	2
investigación	218	522	272	531	612	792	2
delimita	274	522	307	531	612	792	2
el	310	522	317	531	612	792	2
marco	319	522	344	531	612	792	2
conceptual	347	522	390	531	612	792	2
dentro	392	522	418	531	612	792	2
del	421	522	433	531	612	792	2
cual	435	522	452	531	612	792	2
se	455	522	463	531	612	792	2
realizará	465	522	500	531	612	792	2
el	502	522	509	531	612	792	2
estudio	512	522	541	531	612	792	2
de	543	522	553	531	612	792	2
manera	57	534	86	543	612	792	2
amplia	88	534	116	543	612	792	2
estableciendo	118	534	173	543	612	792	2
las	175	534	186	543	612	792	2
definiciones	189	534	237	543	612	792	2
clásicas	240	534	271	543	612	792	2
y	274	534	279	543	612	792	2
modernas	281	534	320	543	612	792	2
en	322	534	332	543	612	792	2
relación	334	534	367	543	612	792	2
del	369	534	381	543	612	792	2
tema	384	534	403	543	612	792	2
bajo	406	534	423	543	612	792	2
estudio.	425	534	457	543	612	792	2
2.2Antecedentes	57	557	126	566	612	792	2
Históricos	128	557	172	566	612	792	2
del	174	557	187	566	612	792	2
Concepto	189	557	230	566	612	792	2
de	232	557	242	566	612	792	2
Economía	245	557	287	566	612	792	2
Informal	290	557	328	566	612	792	2
La	57	578	67	587	612	792	2
primera	72	578	103	587	612	792	2
vez	107	578	121	587	612	792	2
que	126	578	140	587	612	792	2
aparece	145	578	175	587	612	792	2
el	180	578	187	587	612	792	2
término	191	578	222	587	612	792	2
formal-informal	227	578	291	587	612	792	2
en	296	578	305	587	612	792	2
la	310	578	317	587	612	792	2
literatura	322	578	358	587	612	792	2
económica	362	578	405	587	612	792	2
es	410	578	418	587	612	792	2
a	423	578	427	587	612	792	2
principios	432	578	472	587	612	792	2
de	476	578	486	587	612	792	2
los	490	578	502	587	612	792	2
70's,	506	578	526	587	612	792	2
como	531	578	553	587	612	792	2
resultado	57	589	93	598	612	792	2
de	96	589	106	598	612	792	2
un	109	589	119	598	612	792	2
estudio	122	589	151	598	612	792	2
llevado	154	589	184	598	612	792	2
a	187	589	191	598	612	792	2
en	217	589	226	598	612	792	2
Ghana	229	589	255	598	612	792	2
por	258	589	272	598	612	792	2
Hart	275	589	293	598	612	792	2
[5],	296	589	310	598	612	792	2
en	314	589	323	598	612	792	2
éste	326	589	342	598	612	792	2
se	345	589	353	598	612	792	2
introduce	357	589	394	598	612	792	2
la	397	589	405	598	612	792	2
noción	408	589	435	598	612	792	2
de	438	589	448	598	612	792	2
oportunidades	451	589	507	598	612	792	2
de	511	589	520	598	612	792	2
ingreso	523	589	553	598	612	792	2
formal	57	601	83	610	612	792	2
e	88	601	92	610	612	792	2
informal	97	601	131	610	612	792	2
para	136	601	153	610	612	792	2
estudiar	158	601	190	610	612	792	2
la	194	601	202	610	612	792	2
ocupación	206	601	247	610	612	792	2
en	255	601	264	610	612	792	2
el	269	601	276	610	612	792	2
medio	281	601	306	610	612	792	2
urbano	311	601	338	610	612	792	2
de	343	601	352	610	612	792	2
dicho	357	601	379	610	612	792	2
país,	384	601	403	610	612	792	2
en	407	601	417	610	612	792	2
particular,	422	601	462	610	612	792	2
entre	467	601	487	610	612	792	2
los	492	601	503	610	612	792	2
estratos	508	601	539	610	612	792	2
de	543	601	553	610	612	792	2
población	57	612	96	621	612	792	2
de	100	612	109	621	612	792	2
menores	113	612	147	621	612	792	2
ingresos.	151	612	187	621	612	792	2
Hart	191	612	208	621	612	792	2
distingue	212	612	249	621	612	792	2
entre	252	612	272	621	612	792	2
lo	276	612	284	621	612	792	2
formal	288	612	315	621	612	792	2
e	318	612	323	621	612	792	2
informal	327	612	361	621	612	792	2
mediante	365	612	401	621	612	792	2
la	405	612	413	621	612	792	2
identificación	417	612	471	621	612	792	2
del	475	612	487	621	612	792	2
primero	491	612	524	621	612	792	2
con	527	612	542	621	612	792	2
el	546	612	553	621	612	792	2
empleo	57	624	86	633	612	792	2
asalariado	89	624	129	633	612	792	2
y,	132	624	139	633	612	792	2
el	142	624	149	633	612	792	2
segundo,	151	624	187	633	612	792	2
con	190	624	204	633	612	792	2
el	207	624	214	633	612	792	2
empleo	216	624	246	633	612	792	2
por	248	624	262	633	612	792	2
cuenta	264	624	290	633	612	792	2
propia.	293	624	321	633	612	792	2
2.3Análisis	57	647	103	656	612	792	2
Clásico	105	647	136	656	612	792	2
de	139	647	149	656	612	792	2
Economía	152	647	194	656	612	792	2
Informal	197	647	235	656	612	792	2
Gasparini	57	670	95	679	612	792	2
y	98	670	103	679	612	792	2
Tornarolli	105	670	146	679	612	792	2
[6]	149	670	160	679	612	792	2
distingue	163	670	199	679	612	792	2
el	202	670	209	679	612	792	2
concepto	211	670	247	679	612	792	2
de	250	670	259	679	612	792	2
la	262	670	269	679	612	792	2
economía	272	670	310	679	612	792	2
informal	313	670	347	679	612	792	2
desde	350	670	373	679	612	792	2
tres	375	670	390	679	612	792	2
puntos	392	670	419	679	612	792	2
de	421	670	431	679	612	792	2
vista:	433	670	455	679	612	792	2
(1)	57	690	68	699	612	792	2
Economía	72	690	112	699	612	792	2
informal:	116	690	153	699	612	792	2
Las	156	690	170	699	612	792	2
actividades	174	690	219	699	612	792	2
económicas	222	690	269	699	612	792	2
que	272	690	287	699	612	792	2
buscan	290	690	318	699	612	792	2
fines	321	690	341	699	612	792	2
lícitos	344	690	368	699	612	792	2
pero	372	690	390	699	612	792	2
opera	393	690	415	699	612	792	2
al	418	690	426	699	612	792	2
margen	429	690	459	699	612	792	2
de	462	690	472	699	612	792	2
la	475	690	482	699	612	792	2
ley,	485	690	500	699	612	792	2
en	504	690	513	699	612	792	2
este	516	690	532	699	612	792	2
caso	535	690	553	699	612	792	2
ingresan	71	702	105	711	612	792	2
los	107	702	119	711	612	792	2
comerciantes	121	702	174	711	612	792	2
minoristas,	177	702	221	711	612	792	2
vendedores	223	702	269	711	612	792	2
y	271	702	276	711	612	792	2
agricultores.	278	702	328	711	612	792	2
UPB	57	746	74	756	612	792	2
-	76	746	79	756	612	792	2
INVESTIGACIÓN	81	746	146	756	612	792	2
&	148	746	155	756	612	792	2
DESARROLLO,	157	746	213	756	612	792	2
No.	216	746	230	756	612	792	2
15,	232	746	245	756	612	792	2
Vol.	247	746	263	756	612	792	2
2:	265	746	273	756	612	792	2
76	275	746	285	756	612	792	2
–	288	746	293	756	612	792	2
89	295	746	305	756	612	792	2
(2015)	307	746	334	756	612	792	2
77	541	746	551	756	612	792	2
VELASCO	286	37	323	47	612	792	3
(2)	57	78	68	87	612	792	3
Economía	73	78	113	87	612	792	3
subterránea:	117	78	168	87	612	792	3
Las	172	78	187	87	612	792	3
actividades	191	78	235	87	612	792	3
económicas	239	78	287	87	612	792	3
que	291	78	305	87	612	792	3
utilizan	309	78	339	87	612	792	3
medios	343	78	372	87	612	792	3
ilícitos	376	78	403	87	612	792	3
para	407	78	425	87	612	792	3
la	429	78	436	87	612	792	3
obtención	440	78	479	87	612	792	3
de	483	78	493	87	612	792	3
fines	497	78	516	87	612	792	3
también	520	78	552	87	612	792	3
ilícitos,	71	90	100	99	612	792	3
dentro	103	90	128	99	612	792	3
de	131	90	140	99	612	792	3
estos	143	90	163	99	612	792	3
se	165	90	174	99	612	792	3
hallan	176	90	201	99	612	792	3
el	203	90	210	99	612	792	3
contrabando,	213	90	265	99	612	792	3
el	267	90	274	99	612	792	3
narcotráfico	277	90	326	99	612	792	3
y	328	90	333	99	612	792	3
la	335	90	343	99	612	792	3
corrupción.	345	90	391	99	612	792	3
(3)	57	106	68	115	612	792	3
Microempresa:	74	106	136	115	612	792	3
Negocios	141	106	179	115	612	792	3
pequeños	185	106	222	115	612	792	3
que	228	106	242	115	612	792	3
persiguen	248	106	287	115	612	792	3
fines	292	106	312	115	612	792	3
lícitos	317	106	342	115	612	792	3
pero	347	106	365	115	612	792	3
que	371	106	385	115	612	792	3
puede	391	106	414	115	612	792	3
operar	420	106	446	115	612	792	3
legal	451	106	470	115	612	792	3
o	476	106	481	115	612	792	3
ilegalmente,	487	106	536	115	612	792	3
las	541	106	552	115	612	792	3
microempresas	71	118	131	127	612	792	3
presentan	134	118	172	127	612	792	3
un	175	118	185	127	612	792	3
incentivo	187	118	224	127	612	792	3
a	227	118	231	127	612	792	3
operar	234	118	259	127	612	792	3
fuera	262	118	282	127	612	792	3
del	285	118	297	127	612	792	3
marco	299	118	324	127	612	792	3
legal	327	118	346	127	612	792	3
debido	349	118	376	127	612	792	3
a	379	118	383	127	612	792	3
sus	386	118	398	127	612	792	3
características.	401	118	460	127	612	792	3
Para	57	138	74	147	612	792	3
Schneider	77	138	117	147	612	792	3
y	120	138	125	147	612	792	3
Bajada	128	138	156	147	612	792	3
[7],	162	138	176	147	612	792	3
la	178	138	186	147	612	792	3
economía	189	138	227	147	612	792	3
no	230	138	240	147	612	792	3
registrada	243	138	282	147	612	792	3
se	285	138	294	147	612	792	3
puede	296	138	320	147	612	792	3
clasificar	323	138	360	147	612	792	3
de	362	138	372	147	612	792	3
acuerdo	375	138	406	147	612	792	3
a	409	138	414	147	612	792	3
dos	417	138	431	147	612	792	3
variables:	433	138	473	147	612	792	3
la	475	138	483	147	612	792	3
naturaleza	485	138	526	147	612	792	3
de	529	138	539	147	612	792	3
las	542	138	553	147	612	792	3
transacciones,	57	150	113	159	612	792	3
si	116	150	122	159	612	792	3
son	125	150	139	159	612	792	3
de	142	150	151	159	612	792	3
mercado	154	150	188	159	612	792	3
o	191	150	196	159	612	792	3
no,	199	150	211	159	612	792	3
y	214	150	219	159	612	792	3
la	222	150	229	159	612	792	3
legalidad	232	150	268	159	612	792	3
de	271	150	281	159	612	792	3
la	283	150	290	159	612	792	3
actividad	293	150	330	159	612	792	3
económica.	332	150	378	159	612	792	3
Entre	381	150	403	159	612	792	3
las	405	150	416	159	612	792	3
actividades	419	150	464	159	612	792	3
legales	467	150	495	159	612	792	3
se	497	150	506	159	612	792	3
encuentran	508	150	552	159	612	792	3
dos	57	161	71	170	612	792	3
sectores:	73	161	108	170	612	792	3
las	110	161	122	170	612	792	3
actividades	124	161	169	170	612	792	3
económicas	172	161	219	170	612	792	3
familiares	221	161	261	170	612	792	3
y	264	161	269	170	612	792	3
las	271	161	283	170	612	792	3
actividades	285	161	330	170	612	792	3
informales.	332	161	378	170	612	792	3
La	383	161	393	170	612	792	3
principal	396	161	431	170	612	792	3
diferencia	434	161	474	170	612	792	3
entre	477	161	497	170	612	792	3
ambas	499	161	525	170	612	792	3
es	527	161	536	170	612	792	3
que	538	161	553	170	612	792	3
las	57	173	68	182	612	792	3
primeras	70	173	105	182	612	792	3
se	108	173	116	182	612	792	3
llevan	119	173	144	182	612	792	3
a	146	173	151	182	612	792	3
cabo	153	173	172	182	612	792	3
en	175	173	185	182	612	792	3
ausencia	187	173	222	182	612	792	3
de	224	173	234	182	612	792	3
transacciones	237	173	290	182	612	792	3
de	293	173	303	182	612	792	3
mercado.	306	173	342	182	612	792	3
Las	345	173	359	182	612	792	3
actividades	362	173	407	182	612	792	3
ilegales	410	173	440	182	612	792	3
se	443	173	451	182	612	792	3
dividen	454	173	484	182	612	792	3
en	487	173	496	182	612	792	3
dos:	499	173	516	182	612	792	3
el	518	173	526	182	612	792	3
sector	528	173	552	182	612	792	3
irregular	57	184	91	193	612	792	3
y	95	184	99	193	612	792	3
el	103	184	110	193	612	792	3
criminal.	114	184	149	193	612	792	3
El	153	184	162	193	612	792	3
primero	165	184	197	193	612	792	3
se	200	184	208	193	612	792	3
refiere	212	184	238	193	612	792	3
a	241	184	246	193	612	792	3
las	249	184	260	193	612	792	3
actividades	264	184	309	193	612	792	3
donde	312	184	337	193	612	792	3
se	340	184	349	193	612	792	3
cometen	352	184	386	193	612	792	3
ilegalidades	389	184	437	193	612	792	3
en	441	184	450	193	612	792	3
procesos	453	184	488	193	612	792	3
de	492	184	502	193	612	792	3
producción,	505	184	553	193	612	792	3
distribución	57	196	104	205	612	792	3
y	107	196	112	205	612	792	3
ventas,	115	196	143	205	612	792	3
pero	146	196	164	205	612	792	3
el	167	196	174	205	612	792	3
producto	177	196	213	205	612	792	3
es	216	196	224	205	612	792	3
lícito.	227	196	250	205	612	792	3
El	253	196	262	205	612	792	3
segundo	265	196	298	205	612	792	3
se	301	196	310	205	612	792	3
refiere	313	196	339	205	612	792	3
a	342	196	346	205	612	792	3
las	349	196	360	205	612	792	3
actividades	363	196	408	205	612	792	3
económicas	411	196	458	205	612	792	3
cuyo	462	196	481	205	612	792	3
producto	484	196	519	205	612	792	3
final	523	196	541	205	612	792	3
es	544	196	552	205	612	792	3
de	57	207	66	216	612	792	3
naturaleza	70	207	111	216	612	792	3
ilegal.	115	207	140	216	612	792	3
Adicionalmente,	144	207	210	216	612	792	3
estos	214	207	234	216	612	792	3
autores	238	207	267	216	612	792	3
definen	271	207	301	216	612	792	3
la	304	207	312	216	612	792	3
economía	316	207	354	216	612	792	3
informal	358	207	393	216	612	792	3
como	397	207	419	216	612	792	3
las	423	207	434	216	612	792	3
actividades	438	207	483	216	612	792	3
económicas	487	207	534	216	612	792	3
que	538	207	552	216	612	792	3
contribuyen	57	219	104	228	612	792	3
al	107	219	114	228	612	792	3
Producto	117	219	153	228	612	792	3
Interno	156	219	184	228	612	792	3
Bruto	187	219	210	228	612	792	3
(PIB)	212	219	235	228	612	792	3
oficial,	237	219	265	228	612	792	3
pero	268	219	286	228	612	792	3
que	288	219	302	228	612	792	3
no	305	219	315	228	612	792	3
son	318	219	332	228	612	792	3
registradas.	334	219	380	228	612	792	3
Esta	383	219	400	228	612	792	3
definición	402	219	443	228	612	792	3
tiene	445	219	465	228	612	792	3
una	468	219	482	228	612	792	3
función	485	219	515	228	612	792	3
práctica:	518	219	552	228	612	792	3
hace	57	230	75	239	612	792	3
posible	77	230	106	239	612	792	3
su	109	230	118	239	612	792	3
estimación	120	230	163	239	612	792	3
empírica.	166	230	203	239	612	792	3
La	209	230	219	239	612	792	3
Tabla	222	230	245	239	612	792	3
1	247	230	252	239	612	792	3
presenta	255	230	288	239	612	792	3
un	290	230	300	239	612	792	3
resumen	303	230	336	239	612	792	3
de	339	230	348	239	612	792	3
la	351	230	358	239	612	792	3
categorización	361	230	419	239	612	792	3
de	421	230	431	239	612	792	3
la	433	230	441	239	612	792	3
economía	443	230	482	239	612	792	3
informal.	484	230	521	239	612	792	3
TABLA	157	256	191	265	612	792	3
1	194	256	199	265	612	792	3
-	202	256	205	265	612	792	3
CATEGORIZACIÓN	207	256	302	265	612	792	3
DE	304	256	318	265	612	792	3
LA	321	256	335	265	612	792	3
ECONOMÍA	337	256	394	265	612	792	3
INFORMAL	397	256	452	265	612	792	3
Producción/	90	313	138	322	612	792	3
distribución	90	324	137	333	612	792	3
Transacciones	90	336	147	345	612	792	3
de	149	336	159	345	612	792	3
mercado	90	348	124	357	612	792	3
Producto	90	360	126	369	612	792	3
final	128	360	146	369	612	792	3
(Bienes	90	371	120	380	612	792	3
y	123	371	128	380	612	792	3
servicios)	130	371	169	380	612	792	3
CLASIFICACIÓN	90	394	163	402	612	792	3
Ejemplos	90	438	127	447	612	792	3
ACTIVIDADES	189	281	252	290	612	792	3
ECONÓMICAS	189	292	252	300	612	792	3
FAMILIARES	192	302	249	310	612	792	3
SECTOR	289	281	326	290	612	792	3
INFORMAL	282	292	332	300	612	792	3
SECTOR	374	281	411	290	612	792	3
IRREGULAR	365	292	420	300	612	792	3
SECTOR	462	281	498	290	612	792	3
CRIMINAL	456	292	504	300	612	792	3
Legal	209	313	232	322	612	792	3
Legal	296	313	318	322	612	792	3
Ilegal	381	313	403	322	612	792	3
Ilegal	469	313	491	322	612	792	3
No	214	336	226	345	612	792	3
Si	303	336	311	345	612	792	3
Si	388	336	396	345	612	792	3
Si	476	336	484	345	612	792	3
Legal	209	360	232	369	612	792	3
Legal	296	360	318	369	612	792	3
Legal	381	360	403	369	612	792	3
Ilegal	469	360	491	369	612	792	3
ECONOMÍA	196	394	247	402	612	792	3
AUTOSUFICIENTE	249	394	330	402	612	792	3
(LEGAL)	244	404	282	412	612	792	3
	183	413	188	424	612	792	3
Trabajo	190	415	222	424	612	792	3
para	224	415	241	424	612	792	3
autoconsumo	190	426	244	435	612	792	3
o	246	426	251	435	612	792	3
para	190	438	208	447	612	792	3
regalar	210	438	238	447	612	792	3
a	240	438	245	447	612	792	3
la	247	438	255	447	612	792	3
familia	190	450	219	458	612	792	3
o	221	450	226	458	612	792	3
a	229	450	233	458	612	792	3
un	236	450	246	458	612	792	3
tercero	190	461	218	470	612	792	3
	270	413	275	424	612	792	3
Ayuda	279	415	305	424	612	792	3
comunal,	279	426	316	435	612	792	3
organizaciones	279	438	339	447	612	792	3
de	279	450	288	458	612	792	3
autoayuda,	279	461	322	470	612	792	3
actividades	279	472	324	481	612	792	3
honorarias	279	484	321	493	612	792	3
ECONOMÍA	391	394	442	402	612	792	3
SOMBRA	445	394	484	402	612	792	3
(ILEGAL)	417	404	458	412	612	792	3
	357	413	361	424	612	792	3
Trabajo	364	415	395	424	612	792	3
ilícito	398	415	421	424	612	792	3
producto	364	426	399	435	612	792	3
de:	402	426	414	435	612	792	3
la	364	438	371	447	612	792	3
violación	374	438	411	447	612	792	3
de	413	438	423	447	612	792	3
regulaciones	364	450	414	458	612	792	3
comerciales	364	461	412	470	612	792	3
	357	470	361	481	612	792	3
Evasión	364	472	396	481	612	792	3
fiscal	399	472	420	481	612	792	3
Abuso	364	484	390	493	612	792	3
de	392	484	402	493	612	792	3
beneficios	364	495	405	504	612	792	3
públicos.	364	507	400	516	612	792	3
	442	413	446	424	612	792	3
Tráfico	449	415	478	424	612	792	3
de	481	415	490	424	612	792	3
bienes	493	415	518	424	612	792	3
robados	449	426	481	435	612	792	3
y	483	426	488	435	612	792	3
drogas	449	438	475	447	612	792	3
	442	447	446	458	612	792	3
Fraude	449	450	477	458	612	792	3
	442	459	446	470	612	792	3
Contrabando	449	461	500	470	612	792	3
Fuente:	81	522	107	529	612	792	3
Elaboración	109	522	148	529	612	792	3
propia	150	522	170	529	612	792	3
en	172	522	180	529	612	792	3
base	182	522	196	529	612	792	3
a	198	522	201	529	612	792	3
Schneider,	203	522	237	529	612	792	3
F.	239	522	246	529	612	792	3
y	248	522	252	529	612	792	3
Enste,	254	522	273	529	612	792	3
D.	276	522	283	529	612	792	3
(2002).	286	522	309	529	612	792	3
2.4	57	543	69	552	612	792	3
Definiciones	72	543	124	552	612	792	3
Contemporáneas	126	543	199	552	612	792	3
de	202	543	211	552	612	792	3
Economía	214	543	257	552	612	792	3
Informal	259	543	297	552	612	792	3
Según	57	564	82	573	612	792	3
la	84	564	91	573	612	792	3
CEPAL,	94	564	128	573	612	792	3
en	131	564	141	573	612	792	3
los	143	564	155	573	612	792	3
últimos	158	564	188	573	612	792	3
años	191	564	209	573	612	792	3
existe	211	564	235	573	612	792	3
un	238	564	248	573	612	792	3
consenso	250	564	287	573	612	792	3
cada	290	564	308	573	612	792	3
vez	311	564	325	573	612	792	3
mayor	327	564	353	573	612	792	3
entre	355	564	375	573	612	792	3
los	378	564	390	573	612	792	3
investigadores	393	564	450	573	612	792	3
del	453	564	465	573	612	792	3
mundo	468	564	496	573	612	792	3
que	499	564	513	573	612	792	3
el	516	564	523	573	612	792	3
campo	526	564	552	573	612	792	3
de	57	575	66	584	612	792	3
aplicación	70	575	111	584	612	792	3
del	114	575	127	584	612	792	3
término	130	575	161	584	612	792	3
sector	165	575	189	584	612	792	3
informal	193	575	227	584	612	792	3
abarca	231	575	257	584	612	792	3
"las	261	575	276	584	612	792	3
acciones	280	575	314	584	612	792	3
de	317	575	327	584	612	792	3
los	331	575	342	584	612	792	3
agentes	346	575	376	584	612	792	3
económicos	379	575	427	584	612	792	3
que	431	575	445	584	612	792	3
no	449	575	459	584	612	792	3
adhieren	462	575	497	584	612	792	3
a	500	575	505	584	612	792	3
las	508	575	519	584	612	792	3
normas	523	575	552	584	612	792	3
institucionales	57	587	114	596	612	792	3
establecidas	118	587	167	596	612	792	3
o	171	587	176	596	612	792	3
a	180	587	185	596	612	792	3
los	189	587	201	596	612	792	3
que	205	587	219	596	612	792	3
se	223	587	232	596	612	792	3
niega	236	587	257	596	612	792	3
su	262	587	271	596	612	792	3
protección".	275	587	324	596	612	792	3
O	328	587	335	596	612	792	3
bien,	339	587	359	596	612	792	3
incluye	363	587	392	596	612	792	3
"todas	397	587	422	596	612	792	3
las	426	587	437	596	612	792	3
actividades	441	587	486	596	612	792	3
generadoras	490	587	539	596	612	792	3
de	543	587	552	596	612	792	3
ingresos	57	598	90	607	612	792	3
no	93	598	103	607	612	792	3
reguladas	106	598	145	607	612	792	3
por	148	598	161	607	612	792	3
el	165	598	172	607	612	792	3
Estado	175	598	202	607	612	792	3
en	206	598	215	607	612	792	3
entornos	219	598	253	607	612	792	3
sociales	256	598	288	607	612	792	3
en	291	598	301	607	612	792	3
los	304	598	316	607	612	792	3
que	319	596	334	607	612	792	3
sí	337	596	344	607	612	792	3
están	347	596	368	607	612	792	3
reguladas	371	596	409	607	612	792	3
actividades	412	596	457	607	612	792	3
similares”.	461	596	504	607	612	792	3
La	507	598	518	607	612	792	3
CEPAL	521	598	553	607	612	792	3
propone	57	610	89	619	612	792	3
una	95	610	110	619	612	792	3
taxonomía	115	610	158	619	612	792	3
que	164	610	178	619	612	792	3
permite	184	610	215	619	612	792	3
especificar	220	610	264	619	612	792	3
con	270	610	284	619	612	792	3
mayor	290	610	316	619	612	792	3
precisión	321	610	358	619	612	792	3
el	364	610	371	619	612	792	3
universo	377	610	411	619	612	792	3
que	417	610	432	619	612	792	3
se	438	610	446	619	612	792	3
está	452	610	467	619	612	792	3
considerando.	473	610	529	619	612	792	3
Esta	535	610	552	619	612	792	3
clasificación	57	621	107	630	612	792	3
se	111	621	120	630	612	792	3
realiza	124	621	151	630	612	792	3
teniendo	155	621	189	630	612	792	3
en	194	621	203	630	612	792	3
cuenta	207	621	234	630	612	792	3
las	238	621	249	630	612	792	3
normas	253	621	283	630	612	792	3
institucionales	287	621	345	630	612	792	3
de	349	621	359	630	612	792	3
las	363	621	374	630	612	792	3
que	378	621	393	630	612	792	3
se	397	621	405	630	612	792	3
hace	410	621	428	630	612	792	3
caso	433	621	450	630	612	792	3
omiso	455	621	479	630	612	792	3
en	483	621	493	630	612	792	3
una	497	621	512	630	612	792	3
actividad	516	621	553	630	612	792	3
económica	57	633	100	642	612	792	3
determinada.	102	633	154	642	612	792	3
Con	157	633	173	642	612	792	3
el	176	633	183	642	612	792	3
término	186	633	217	642	612	792	3
genérico	219	633	253	642	612	792	3
de	256	633	266	642	612	792	3
economía	268	633	307	642	612	792	3
informal	310	633	344	642	612	792	3
se	347	633	355	642	612	792	3
distingue	357	633	394	642	612	792	3
cuatro	397	633	422	642	612	792	3
subformas:	424	633	468	642	612	792	3
(1)	57	654	68	663	612	792	3
La	71	654	82	663	612	792	3
economía	84	654	123	663	612	792	3
ilegal:	126	654	152	663	612	792	3
que	154	654	169	663	612	792	3
abarca	172	654	198	663	612	792	3
la	200	654	208	663	612	792	3
producción	210	654	255	663	612	792	3
y	258	654	263	663	612	792	3
distribución	266	654	314	663	612	792	3
de	316	654	326	663	612	792	3
bienes	328	654	354	663	612	792	3
y	357	654	362	663	612	792	3
servicios	365	654	400	663	612	792	3
prohibidos	403	654	446	663	612	792	3
por	448	654	462	663	612	792	3
la	465	654	472	663	612	792	3
ley.	474	654	489	663	612	792	3
Comprende	492	654	538	663	612	792	3
las	541	654	552	663	612	792	3
actividades	71	665	116	674	612	792	3
como	118	665	140	674	612	792	3
el	143	665	150	674	612	792	3
narcotráfico,	153	665	203	674	612	792	3
la	206	665	213	674	612	792	3
prostitución	216	665	263	674	612	792	3
y	266	665	271	674	612	792	3
los	273	665	285	674	612	792	3
juegos	287	665	313	674	612	792	3
de	316	665	326	674	612	792	3
azar	328	665	345	674	612	792	3
ilegales.	347	665	380	674	612	792	3
(2)	57	681	68	690	612	792	3
La	72	681	82	690	612	792	3
economía	85	681	124	690	612	792	3
no	127	681	137	690	612	792	3
declarada:	141	681	184	690	612	792	3
que	187	681	202	690	612	792	3
consiste	205	681	237	690	612	792	3
en	240	681	250	690	612	792	3
la	253	681	260	690	612	792	3
realización	263	681	307	690	612	792	3
de	310	681	320	690	612	792	3
acciones	323	681	357	690	612	792	3
que	360	681	375	690	612	792	3
"soslayan	378	681	416	690	612	792	3
o	420	681	425	690	612	792	3
evaden	428	681	456	690	612	792	3
las	459	681	471	690	612	792	3
normas	474	681	503	690	612	792	3
impositivas	506	681	552	690	612	792	3
establecidas	71	693	119	702	612	792	3
en	122	693	131	702	612	792	3
los	134	693	146	702	612	792	3
códigos	149	693	180	702	612	792	3
tributarios".	183	693	230	702	612	792	3
El	233	693	242	702	612	792	3
monto	245	693	270	702	612	792	3
de	273	693	283	702	612	792	3
los	286	693	297	702	612	792	3
ingresos	300	693	333	702	612	792	3
que	336	693	351	702	612	792	3
deberían	354	693	388	702	612	792	3
declararse	391	693	431	702	612	792	3
a	434	693	438	702	612	792	3
las	441	693	452	702	612	792	3
autoridades	455	693	501	702	612	792	3
impositivas,	504	693	552	702	612	792	3
pero	71	704	89	713	612	792	3
no	91	704	101	713	612	792	3
se	104	704	112	713	612	792	3
declaran,	114	704	151	713	612	792	3
representa	153	704	194	713	612	792	3
un	197	704	207	713	612	792	3
ejemplo	209	704	241	713	612	792	3
sumario	244	704	276	713	612	792	3
de	279	704	288	713	612	792	3
este	291	704	306	713	612	792	3
tipo	308	704	324	713	612	792	3
de	327	704	336	713	612	792	3
economía	339	704	377	713	612	792	3
subterránea.	380	704	428	713	612	792	3
78	57	746	67	756	612	792	3
UPB	274	746	291	756	612	792	3
-	293	746	296	756	612	792	3
INVESTIGACIÓN	298	746	363	756	612	792	3
&	365	746	372	756	612	792	3
DESARROLLO,	374	746	430	756	612	792	3
No.	433	746	447	756	612	792	3
15,	449	746	462	756	612	792	3
Vol.	464	746	480	756	612	792	3
2:	482	746	490	756	612	792	3
76	492	746	502	756	612	792	3
–	505	746	510	756	612	792	3
89	512	746	522	756	612	792	3
(2015)	524	746	551	756	612	792	3
ECONOMÍA	180	37	227	47	612	792	4
INFORMAL	229	37	273	47	612	792	4
EN	276	37	287	47	612	792	4
BOLIVIA:	289	37	325	47	612	792	4
ANÁLISIS,	327	37	366	47	612	792	4
EVALUACIÓN…	368	37	429	47	612	792	4
(3)	57	78	68	87	612	792	4
La	71	78	81	87	612	792	4
economía	84	78	123	87	612	792	4
no	125	78	135	87	612	792	4
registrada:	138	78	182	87	612	792	4
que	185	78	199	87	612	792	4
comprende	202	78	246	87	612	792	4
las	249	78	260	87	612	792	4
actividades	262	78	307	87	612	792	4
que	310	78	324	87	612	792	4
transgreden	327	78	374	87	612	792	4
los	376	78	388	87	612	792	4
requisitos	390	78	429	87	612	792	4
de	432	78	441	87	612	792	4
los	444	78	455	87	612	792	4
organismos	458	78	504	87	612	792	4
estadísticos	507	78	553	87	612	792	4
del	71	90	83	99	612	792	4
Estado	87	90	114	99	612	792	4
en	117	90	127	99	612	792	4
materia	131	90	160	99	612	792	4
de	164	90	173	99	612	792	4
declaración.	177	90	226	99	612	792	4
Su	229	90	240	99	612	792	4
medida	244	90	273	99	612	792	4
estricta	276	90	305	99	612	792	4
es	309	90	317	99	612	792	4
el	321	90	328	99	612	792	4
monto	332	90	357	99	612	792	4
de	361	90	370	99	612	792	4
los	374	90	386	99	612	792	4
ingresos	389	90	423	99	612	792	4
que	426	90	441	99	612	792	4
deberían	444	90	479	99	612	792	4
registrarse	482	90	524	99	612	792	4
en	527	90	537	99	612	792	4
los	541	90	552	99	612	792	4
sistemas	71	101	105	110	612	792	4
de	107	101	117	110	612	792	4
cuentas	119	101	149	110	612	792	4
nacionales	152	101	194	110	612	792	4
pero	196	101	214	110	612	792	4
no	217	101	227	110	612	792	4
se	229	101	237	110	612	792	4
registran.	240	101	277	110	612	792	4
(4)	57	118	68	127	612	792	4
La	73	118	84	127	612	792	4
economía	89	118	128	127	612	792	4
sumergida:	132	118	178	127	612	792	4
que	182	118	197	127	612	792	4
abarca	202	118	228	127	612	792	4
las	233	118	244	127	612	792	4
actividades	249	118	293	127	612	792	4
económicas	298	118	346	127	612	792	4
que	350	118	365	127	612	792	4
hacen	370	118	393	127	612	792	4
caso	398	118	416	127	612	792	4
omiso	421	118	445	127	612	792	4
del	450	118	462	127	612	792	4
costo	467	118	488	127	612	792	4
que	493	118	508	127	612	792	4
supone	512	118	541	127	612	792	4
el	546	118	553	127	612	792	4
cumplimiento	71	129	126	138	612	792	4
de	130	129	140	138	612	792	4
las	144	129	155	138	612	792	4
leyes	159	129	180	138	612	792	4
y	184	129	189	138	612	792	4
las	193	129	204	138	612	792	4
normas	208	129	237	138	612	792	4
administrativas	242	129	303	138	612	792	4
que	307	129	321	138	612	792	4
rigen	325	129	346	138	612	792	4
las	350	129	361	138	612	792	4
"relaciones	365	129	410	138	612	792	4
de	414	129	423	138	612	792	4
propiedad,	427	129	470	138	612	792	4
el	474	129	481	138	612	792	4
otorgamiento	485	129	539	138	612	792	4
de	543	129	552	138	612	792	4
licencias	71	141	106	150	612	792	4
comerciales,	110	141	160	150	612	792	4
los	164	141	175	150	612	792	4
contratos	179	141	216	150	612	792	4
de	220	141	229	150	612	792	4
trabajo,	233	141	263	150	612	792	4
los	267	141	279	150	612	792	4
daños,	282	141	308	150	612	792	4
el	312	141	319	150	612	792	4
crédito	323	141	351	150	612	792	4
financiero	354	141	395	150	612	792	4
y	399	141	404	150	612	792	4
los	407	141	419	150	612	792	4
sistemas	423	141	457	150	612	792	4
de	461	141	470	150	612	792	4
seguridad	474	141	513	150	612	792	4
social"	517	141	544	150	612	792	4
y	548	141	553	150	612	792	4
están	71	152	91	161	612	792	4
excluidas	94	152	132	161	612	792	4
de	134	152	143	161	612	792	4
la	146	152	153	161	612	792	4
protección	156	152	198	161	612	792	4
de	200	152	210	161	612	792	4
aquéllas.	212	152	248	161	612	792	4
2.5	57	175	69	184	612	792	4
Teorías	74	175	106	184	612	792	4
de	109	175	119	184	612	792	4
Informalidad	132	175	189	184	612	792	4
Las	57	196	71	205	612	792	4
teorías	74	196	100	205	612	792	4
de	103	196	113	205	612	792	4
la	116	196	123	205	612	792	4
informalidad	126	196	177	205	612	792	4
económica	180	196	223	205	612	792	4
permiten	226	196	262	205	612	792	4
establecer	264	196	304	205	612	792	4
los	307	196	319	205	612	792	4
distintos	322	196	356	205	612	792	4
enfoques	358	196	394	205	612	792	4
teóricos	397	196	429	205	612	792	4
que	432	196	446	205	612	792	4
han	449	196	463	205	612	792	4
intentado	466	196	503	205	612	792	4
explicar	506	196	538	205	612	792	4
las	541	196	552	205	612	792	4
causas	57	207	83	216	612	792	4
que	85	207	100	216	612	792	4
influyeron	102	207	144	216	612	792	4
en	146	207	156	216	612	792	4
el	158	207	165	216	612	792	4
surgimiento	168	207	215	216	612	792	4
de	218	207	227	216	612	792	4
este	230	207	245	216	612	792	4
fenómeno	248	207	288	216	612	792	4
de	291	207	300	216	612	792	4
la	303	207	310	216	612	792	4
economía.	313	207	354	216	612	792	4
2.5.1	57	228	77	237	612	792	4
El	79	228	89	237	612	792	4
Enfoque	91	228	127	237	612	792	4
Estructuralista	130	228	194	237	612	792	4
del	197	228	209	237	612	792	4
Sector	212	228	239	237	612	792	4
Informal	242	228	280	237	612	792	4
Bajo	57	249	76	258	612	792	4
el	78	249	85	258	612	792	4
enfoque	88	249	120	258	612	792	4
estructuralista	122	249	178	258	612	792	4
se	181	249	189	258	612	792	4
destacan	192	249	226	258	612	792	4
los	229	249	240	258	612	792	4
trabajos	243	249	275	258	612	792	4
de	277	249	287	258	612	792	4
Waisgrais	289	249	329	258	612	792	4
[8]:	332	249	346	258	612	792	4
Figura	139	445	168	454	612	792	4
1	171	445	176	454	612	792	4
-Mercado	178	445	217	454	612	792	4
de	220	445	229	454	612	792	4
trabajo	232	445	259	454	612	792	4
de	262	445	271	454	612	792	4
personas	274	445	309	454	612	792	4
con	311	445	326	454	612	792	4
alta	328	445	342	454	612	792	4
calificación	345	445	392	454	612	792	4
y	394	445	399	454	612	792	4
baja	402	445	418	454	612	792	4
calificación.	421	445	470	454	612	792	4
Fuente:	135	458	161	465	612	792	4
Elaboración	163	458	202	465	612	792	4
propia	204	458	224	465	612	792	4
en	226	458	234	465	612	792	4
base	236	458	250	465	612	792	4
a	252	458	255	465	612	792	4
Bibliografía.	257	458	298	465	612	792	4
De	57	482	68	491	612	792	4
acuerdo	73	482	104	491	612	792	4
con	109	482	123	491	612	792	4
esta	128	482	143	491	612	792	4
teoría,	148	482	173	491	612	792	4
el	178	482	185	491	612	792	4
sector	189	482	213	491	612	792	4
informal	217	482	252	491	612	792	4
es	256	482	265	491	612	792	4
el	269	482	276	491	612	792	4
producto	281	482	316	491	612	792	4
de	321	482	330	491	612	792	4
la	335	482	342	491	612	792	4
falta	346	482	364	491	612	792	4
de	368	482	378	491	612	792	4
correspondencia,	382	482	450	491	612	792	4
tanto	455	482	474	491	612	792	4
cuantitativa	479	482	526	491	612	792	4
como	530	482	552	491	612	792	4
cualitativa,	57	493	101	502	612	792	4
entre	105	493	125	502	612	792	4
la	129	493	136	502	612	792	4
demanda	140	493	176	502	612	792	4
y	180	493	185	502	612	792	4
la	189	493	197	502	612	792	4
oferta	201	493	224	502	612	792	4
de	228	493	238	502	612	792	4
trabajo,	242	493	272	502	612	792	4
la	276	493	283	502	612	792	4
cual,	287	493	306	502	612	792	4
a	311	493	315	502	612	792	4
su	319	493	328	502	612	792	4
vez,	332	493	349	502	612	792	4
es	353	493	361	502	612	792	4
el	365	493	372	502	612	792	4
resultado	376	493	413	502	612	792	4
de	417	493	427	502	612	792	4
la	431	493	438	502	612	792	4
forma	442	493	466	502	612	792	4
en	470	493	479	502	612	792	4
que	483	493	498	502	612	792	4
la	502	493	509	502	612	792	4
estructura	513	493	553	502	612	792	4
económica	57	505	100	514	612	792	4
incide	103	505	128	514	612	792	4
en	131	505	141	514	612	792	4
el	144	505	151	514	612	792	4
mercado	155	505	189	514	612	792	4
laboral.	193	505	223	514	612	792	4
Entre	227	505	248	514	612	792	4
los	252	505	263	514	612	792	4
factores	267	505	298	514	612	792	4
que	302	505	316	514	612	792	4
los	320	505	331	514	612	792	4
estructuralistas	335	505	395	514	612	792	4
mencionan	398	505	442	514	612	792	4
para	445	505	463	514	612	792	4
explicar	466	505	498	514	612	792	4
el	502	505	509	514	612	792	4
exceso	512	505	539	514	612	792	4
de	543	505	553	514	612	792	4
oferta	57	516	80	525	612	792	4
laboral	82	516	110	525	612	792	4
se	113	516	121	525	612	792	4
encuentran	124	516	167	525	612	792	4
principalmente	170	516	230	525	612	792	4
los	232	516	244	525	612	792	4
siguientes:	246	516	289	525	612	792	4
i)	57	537	63	546	612	792	4
La	67	537	78	546	612	792	4
transición	82	537	121	546	612	792	4
demográfica	126	537	176	546	612	792	4
en	180	537	190	546	612	792	4
su	194	537	203	546	612	792	4
segunda	208	537	240	546	612	792	4
etapa,	245	537	268	546	612	792	4
cuando	273	537	302	546	612	792	4
ya	306	537	315	546	612	792	4
han	320	537	334	546	612	792	4
disminuido	339	537	384	546	612	792	4
las	388	537	399	546	612	792	4
tasas	404	537	423	546	612	792	4
de	428	537	437	546	612	792	4
mortalidad	442	537	485	546	612	792	4
pero	489	537	507	546	612	792	4
la	511	537	519	546	612	792	4
tasa	523	537	539	546	612	792	4
de	543	537	552	546	612	792	4
natalidad	71	549	107	557	612	792	4
es	110	549	118	557	612	792	4
todavía	121	549	150	557	612	792	4
alta,	153	549	169	557	612	792	4
genera	172	549	199	557	612	792	4
una	201	549	216	557	612	792	4
oferta	218	549	241	557	612	792	4
laboral	244	549	272	557	612	792	4
creciente.	274	549	313	557	612	792	4
ii)	57	560	65	569	612	792	4
Los	68	560	83	569	612	792	4
flujos	85	560	108	569	612	792	4
migratorios	111	560	157	569	612	792	4
de	159	560	169	569	612	792	4
tipo	171	560	187	569	612	792	4
rural-urbano.	189	560	242	569	612	792	4
iii)	57	572	68	581	612	792	4
La	71	572	81	581	612	792	4
mayor	84	572	109	581	612	792	4
participación	112	572	164	581	612	792	4
laboral	166	572	194	581	612	792	4
de	197	572	206	581	612	792	4
los	209	572	220	581	612	792	4
miembros	223	572	263	581	612	792	4
familiares	265	572	305	581	612	792	4
diferentes	308	572	347	581	612	792	4
al	350	572	357	581	612	792	4
jefe	359	572	374	581	612	792	4
del	377	572	389	581	612	792	4
hogar,	392	572	417	581	612	792	4
especialmente	419	572	476	581	612	792	4
de	478	572	488	581	612	792	4
las	490	572	501	581	612	792	4
mujeres.	504	572	538	581	612	792	4
Bajo	57	592	76	601	612	792	4
este	79	592	94	601	612	792	4
enfoque	98	592	130	601	612	792	4
estructuralista,	133	592	192	601	612	792	4
los	195	592	207	601	612	792	4
trabajadores	210	592	259	601	612	792	4
que	263	592	277	601	612	792	4
no	281	592	290	601	612	792	4
son	294	592	308	601	612	792	4
absorbidos	311	592	355	601	612	792	4
-y	358	592	367	601	612	792	4
que	370	592	384	601	612	792	4
en	388	592	397	601	612	792	4
algunos	401	592	432	601	612	792	4
casos	435	592	457	601	612	792	4
son	460	592	474	601	612	792	4
expulsados-	478	592	526	601	612	792	4
por	529	592	542	601	612	792	4
el	546	592	553	601	612	792	4
sector	57	604	80	613	612	792	4
formal	85	604	112	613	612	792	4
se	116	604	124	613	612	792	4
ven	129	604	143	613	612	792	4
obligados	148	604	187	613	612	792	4
a	191	604	196	613	612	792	4
emplearse	200	604	241	613	612	792	4
en	245	604	254	613	612	792	4
actividades	259	604	304	613	612	792	4
de	308	604	318	613	612	792	4
baja	322	604	339	613	612	792	4
productividad	343	604	399	613	612	792	4
y	404	604	409	613	612	792	4
baja	413	604	430	613	612	792	4
remuneración.	434	604	491	613	612	792	4
Así,	496	604	512	613	612	792	4
el	517	604	524	613	612	792	4
sector	528	604	552	613	612	792	4
informal	57	615	91	624	612	792	4
se	95	615	104	624	612	792	4
interpreta	108	615	147	624	612	792	4
como	151	615	173	624	612	792	4
la	178	615	185	624	612	792	4
suma	190	615	211	624	612	792	4
de	215	615	225	624	612	792	4
actividades	229	615	274	624	612	792	4
realizadas	278	615	318	624	612	792	4
por	323	615	336	624	612	792	4
agentes	341	615	371	624	612	792	4
con	375	615	390	624	612	792	4
un	394	615	404	624	612	792	4
objetivo	408	615	441	624	612	792	4
o	446	615	451	624	612	792	4
racionalidad	455	615	505	624	612	792	4
económica	509	615	552	624	612	792	4
particular:	57	627	98	636	612	792	4
garantizar	100	627	140	636	612	792	4
la	143	627	150	636	612	792	4
subsistencia	152	627	201	636	612	792	4
propia	203	627	229	636	612	792	4
y	231	627	236	636	612	792	4
del	239	627	251	636	612	792	4
grupo	253	627	277	636	612	792	4
familiar.	279	627	313	636	612	792	4
2.5.2	57	650	77	659	612	792	4
El	82	650	91	659	612	792	4
Enfoque	94	650	130	659	612	792	4
de	132	650	142	659	612	792	4
los	145	650	156	659	612	792	4
Costos	159	650	187	659	612	792	4
de	190	650	200	659	612	792	4
la	202	650	210	659	612	792	4
Regulación	212	650	260	659	612	792	4
Esta	57	670	74	679	612	792	4
aproximación	78	670	135	679	612	792	4
teórica	138	670	167	679	612	792	4
a	170	670	175	679	612	792	4
la	178	670	186	679	612	792	4
economía	189	670	229	679	612	792	4
informal	233	670	269	679	612	792	4
basa	272	670	291	679	612	792	4
su	294	670	303	679	612	792	4
análisis	307	670	338	679	612	792	4
en	341	670	351	679	612	792	4
los	354	670	367	679	612	792	4
costos	370	670	396	679	612	792	4
de	399	670	409	679	612	792	4
transacción	413	670	460	679	612	792	4
que	464	670	478	679	612	792	4
genera	482	670	509	679	612	792	4
el	513	670	520	679	612	792	4
Estado	524	670	552	679	612	792	4
para	57	682	74	691	612	792	4
quien	78	682	101	691	612	792	4
quiera	104	682	130	691	612	792	4
ingresar	134	682	167	691	612	792	4
y	171	682	176	691	612	792	4
mantenerse	179	682	226	691	612	792	4
dentro	230	682	256	691	612	792	4
del	260	682	272	691	612	792	4
sector	276	682	301	691	612	792	4
económico	304	682	349	691	612	792	4
formal.	353	682	383	691	612	792	4
De	387	682	399	691	612	792	4
Soto	402	682	420	691	612	792	4
[9]	424	682	435	691	612	792	4
define	438	682	463	691	612	792	4
la	466	682	473	691	612	792	4
economía	476	682	515	691	612	792	4
informal	518	682	553	691	612	792	4
como	57	693	79	702	612	792	4
las	81	693	92	702	612	792	4
actividades	95	693	140	702	612	792	4
lícitas	142	693	166	702	612	792	4
que	169	693	183	702	612	792	4
se	186	693	194	702	612	792	4
realizan	197	693	228	702	612	792	4
al	231	693	238	702	612	792	4
margen	240	693	270	702	612	792	4
de	273	693	282	702	612	792	4
la	285	693	292	702	612	792	4
regulación	295	693	337	702	612	792	4
existente,	339	693	377	702	612	792	4
cuando	380	693	408	702	612	792	4
ésta	411	693	427	702	612	792	4
genera	429	693	456	702	612	792	4
costos	458	693	483	702	612	792	4
más	486	693	502	702	612	792	4
grandes	504	693	535	702	612	792	4
que	538	693	552	702	612	792	4
los	57	705	68	714	612	792	4
beneficios	72	705	113	714	612	792	4
esperados	116	705	155	714	612	792	4
por	159	705	172	714	612	792	4
estar	175	705	194	714	612	792	4
en	198	705	207	714	612	792	4
la	210	705	217	714	612	792	4
formalidad.Para	221	705	285	714	612	792	4
este	289	705	304	714	612	792	4
autor,	307	705	330	714	612	792	4
la	334	705	341	714	612	792	4
principal	344	705	380	714	612	792	4
causa	383	705	405	714	612	792	4
que	408	705	423	714	612	792	4
obliga	426	705	451	714	612	792	4
a	455	705	459	714	612	792	4
las	462	705	473	714	612	792	4
personas	477	705	512	714	612	792	4
a	515	705	519	714	612	792	4
realizar	523	705	553	714	612	792	4
UPB	57	746	74	756	612	792	4
-	76	746	79	756	612	792	4
INVESTIGACIÓN	81	746	146	756	612	792	4
&	148	746	155	756	612	792	4
DESARROLLO,	157	746	213	756	612	792	4
No.	216	746	230	756	612	792	4
15,	232	746	245	756	612	792	4
Vol.	247	746	263	756	612	792	4
2:	265	746	273	756	612	792	4
76	275	746	285	756	612	792	4
–	288	746	293	756	612	792	4
89	295	746	305	756	612	792	4
(2015)	307	746	334	756	612	792	4
79	541	746	551	756	612	792	4
VELASCO	286	37	323	47	612	792	5
actividades	57	78	102	87	612	792	5
informales	104	78	147	87	612	792	5
son	150	78	164	87	612	792	5
las	166	78	177	87	612	792	5
regulaciones	180	78	230	87	612	792	5
estatales,	233	78	269	87	612	792	5
las	272	78	283	87	612	792	5
cuales	286	78	311	87	612	792	5
incrementan	314	78	363	87	612	792	5
los	366	78	377	87	612	792	5
costos,	380	78	407	87	612	792	5
en	410	78	420	87	612	792	5
tiempo	422	78	450	87	612	792	5
y	453	78	458	87	612	792	5
dinero,	460	78	488	87	612	792	5
de	491	78	500	87	612	792	5
ingresar	503	78	535	87	612	792	5
a	538	78	542	87	612	792	5
la	545	78	553	87	612	792	5
economía	57	90	95	99	612	792	5
formal	98	90	124	99	612	792	5
y	127	90	132	99	612	792	5
mantenerse	135	90	180	99	612	792	5
dentro	183	90	208	99	612	792	5
de	211	90	220	99	612	792	5
ella.	223	90	240	99	612	792	5
2.5.3	57	113	77	122	612	792	5
El	79	113	89	122	612	792	5
Enfoque	91	113	127	122	612	792	5
de	130	113	140	122	612	792	5
la	142	113	150	122	612	792	5
Opción	152	113	184	122	612	792	5
de	186	113	196	122	612	792	5
Salida	198	113	225	122	612	792	5
El	57	134	66	143	612	792	5
principal	68	134	104	143	612	792	5
autor	106	134	127	143	612	792	5
de	129	134	139	143	612	792	5
esta	141	134	157	143	612	792	5
teoría	160	134	182	143	612	792	5
es	185	134	193	143	612	792	5
Friedrich	196	134	232	143	612	792	5
Schneider	235	134	275	143	612	792	5
y	278	134	283	143	612	792	5
abarca	285	134	311	143	612	792	5
la	314	134	321	143	612	792	5
economía	324	134	362	143	612	792	5
informal	365	134	399	143	612	792	5
desde	402	134	425	143	612	792	5
un	427	134	437	143	612	792	5
punto	440	134	463	143	612	792	5
de	465	134	475	143	612	792	5
vista	477	134	496	143	612	792	5
operativo.	499	134	539	143	612	792	5
La	542	134	552	143	612	792	5
economía	57	145	95	154	612	792	5
informal	98	145	133	154	612	792	5
se	136	145	144	154	612	792	5
desprende	147	145	188	154	612	792	5
de	191	145	200	154	612	792	5
una	203	145	217	154	612	792	5
economía	220	145	259	154	612	792	5
total	262	145	280	154	612	792	5
dual,	283	145	303	154	612	792	5
dentro	306	145	331	154	612	792	5
de	334	145	344	154	612	792	5
la	347	145	354	154	612	792	5
cual	358	145	374	154	612	792	5
existe	377	145	400	154	612	792	5
un	404	145	414	154	612	792	5
sector	417	145	440	154	612	792	5
que	443	145	458	154	612	792	5
no	461	145	471	154	612	792	5
está	474	145	489	154	612	792	5
siendo	492	145	518	154	612	792	5
captado	522	145	553	154	612	792	5
por	57	157	70	166	612	792	5
las	73	157	84	166	612	792	5
autoridades.	87	157	136	166	612	792	5
La	139	157	149	166	612	792	5
principal	152	157	188	166	612	792	5
causa	191	157	213	166	612	792	5
de	216	157	225	166	612	792	5
la	228	157	235	166	612	792	5
economía	238	157	277	166	612	792	5
informal	280	157	314	166	612	792	5
es	317	157	326	166	612	792	5
la	329	157	336	166	612	792	5
falla	339	157	357	166	612	792	5
del	360	157	372	166	612	792	5
gobierno:	375	157	413	166	612	792	5
una	417	157	431	166	612	792	5
mala	434	157	453	166	612	792	5
articulación	456	157	503	166	612	792	5
de	506	157	516	166	612	792	5
políticas	519	157	553	166	612	792	5
laborales	57	168	93	177	612	792	5
relacionadas	98	168	148	177	612	792	5
con	152	168	167	177	612	792	5
la	172	168	179	177	612	792	5
actividad	184	168	220	177	612	792	5
empresarial	225	168	272	177	612	792	5
determinan	277	168	322	177	612	792	5
la	326	168	334	177	612	792	5
magnitud	339	168	376	177	612	792	5
de	381	168	391	177	612	792	5
la	396	168	403	177	612	792	5
economía	408	168	446	177	612	792	5
informal.	451	168	489	177	612	792	5
Las	494	168	508	177	612	792	5
siguientes	513	168	553	177	612	792	5
políticas	57	180	90	189	612	792	5
públicas	93	180	126	189	612	792	5
pueden	129	180	158	189	612	792	5
ser	160	180	172	189	612	792	5
causa	174	180	196	189	612	792	5
de	199	180	208	189	612	792	5
la	211	180	218	189	612	792	5
informalidad:	221	180	275	189	612	792	5
	57	198	61	209	612	792	5
Política	71	200	102	209	612	792	5
fiscal:	105	200	129	209	612	792	5
La	132	200	142	209	612	792	5
magnitud	145	200	183	209	612	792	5
de	185	200	195	209	612	792	5
las	197	200	208	209	612	792	5
tasas	211	200	230	209	612	792	5
impositivas	232	200	279	209	612	792	5
como	281	200	303	209	612	792	5
el	306	200	313	209	612	792	5
proceso	316	200	347	209	612	792	5
para	349	200	366	209	612	792	5
pagarlas	369	200	402	209	612	792	5
y	405	200	410	209	612	792	5
el	412	200	419	209	612	792	5
control	422	200	450	209	612	792	5
de	453	200	462	209	612	792	5
las	465	200	476	209	612	792	5
autoridades.	478	200	527	209	612	792	5
	57	210	61	221	612	792	5
Densidad	71	212	109	221	612	792	5
de	112	212	122	221	612	792	5
la	125	212	133	221	612	792	5
regulación:	136	212	182	221	612	792	5
Cuanto	185	212	213	221	612	792	5
mayor	217	212	242	221	612	792	5
y	245	212	250	221	612	792	5
más	253	212	269	221	612	792	5
complicada	272	212	318	221	612	792	5
sea	322	212	334	221	612	792	5
la	337	212	345	221	612	792	5
regulación	348	212	390	221	612	792	5
a	393	212	397	221	612	792	5
cumplir,	400	212	434	221	612	792	5
existirán	437	212	471	221	612	792	5
mayores	475	212	508	221	612	792	5
incentivos	511	212	553	221	612	792	5
para	71	223	88	232	612	792	5
trabajar	91	223	121	232	612	792	5
informalmente.	124	223	185	232	612	792	5
	57	233	61	244	612	792	5
Política	71	235	102	244	612	792	5
laboral:	105	235	137	244	612	792	5
Poca	140	235	159	244	612	792	5
flexibilidad,	162	235	210	244	612	792	5
altos	213	235	232	244	612	792	5
salarios	234	235	265	244	612	792	5
mínimos,	267	235	304	244	612	792	5
fijación	307	235	338	244	612	792	5
de	340	235	349	244	612	792	5
horas	352	235	374	244	612	792	5
de	376	235	386	244	612	792	5
trabajo	388	235	416	244	612	792	5
y	418	235	423	244	612	792	5
excesiva	426	235	460	244	612	792	5
regulación	462	235	505	244	612	792	5
laboral.	507	235	538	244	612	792	5
2.6Métodos	57	258	106	267	612	792	5
de	108	258	118	267	612	792	5
Medición	121	258	161	267	612	792	5
de	163	258	173	267	612	792	5
la	176	258	184	267	612	792	5
Economía	186	258	229	267	612	792	5
Informal	231	258	269	267	612	792	5
Existen	57	279	87	288	612	792	5
dos	89	279	103	288	612	792	5
ramas	105	279	129	288	612	792	5
principales	132	279	176	288	612	792	5
para	178	279	195	288	612	792	5
medir	198	279	221	288	612	792	5
la	224	279	231	288	612	792	5
economía	234	279	272	288	612	792	5
informal:	275	279	312	288	612	792	5
métodos	315	279	348	288	612	792	5
directos	351	279	383	288	612	792	5
y	385	279	390	288	612	792	5
métodos	393	279	426	288	612	792	5
indirectos	429	279	468	288	612	792	5
(véase	471	279	497	288	612	792	5
Tabla	499	279	522	288	612	792	5
2).	524	279	535	288	612	792	5
TABLA	139	304	173	313	612	792	5
2	176	304	181	313	612	792	5
-	183	304	187	313	612	792	5
METODO	189	304	235	313	612	792	5
DIRECTO	237	304	284	313	612	792	5
CÁLCULO	286	304	336	313	612	792	5
DE	339	304	353	313	612	792	5
ECONOMÍA	355	304	413	313	612	792	5
INFORMAL	415	304	471	313	612	792	5
MÉTODO	117	330	158	338	612	792	5
Encuestas	120	388	156	396	612	792	5
TIPO	188	330	210	338	612	792	5
Directo	185	388	212	396	612	792	5
Auditorias	119	509	157	517	612	792	5
fiscales	124	519	151	527	612	792	5
Directo	185	509	212	517	612	792	5
Método	118	573	146	581	612	792	5
de	149	573	157	581	612	792	5
Ingresos	119	583	150	592	612	792	5
y	152	583	156	592	612	792	5
Gastos	125	594	150	602	612	792	5
Directo	185	573	212	581	612	792	5
Diferencias	112	637	153	645	612	792	5
en	155	637	164	645	612	792	5
la	122	647	129	656	612	792	5
fuerza	131	647	153	656	612	792	5
laboral	109	658	134	666	612	792	5
oficial	136	658	159	666	612	792	5
y	162	658	166	666	612	792	5
observada	119	668	156	676	612	792	5
Directo	185	647	212	656	612	792	5
SUPUESTO	240	325	288	333	612	792	5
PRINCIPAL	239	336	289	344	612	792	5
La	230	388	239	396	612	792	5
veracidad	242	388	277	396	612	792	5
de	279	388	287	396	612	792	5
la	290	388	296	396	612	792	5
información	230	398	274	406	612	792	5
recabada	230	408	262	416	612	792	5
El	230	488	238	496	612	792	5
monto	240	488	263	496	612	792	5
de	265	488	274	496	612	792	5
evasión	230	498	257	507	612	792	5
fiscal	260	498	279	507	612	792	5
es	281	498	289	507	612	792	5
causado	230	509	259	517	612	792	5
por	261	509	273	517	612	792	5
la	276	509	282	517	612	792	5
economía	230	519	265	527	612	792	5
informal.	230	529	263	537	612	792	5
El	230	563	238	571	612	792	5
consumo	240	563	273	571	612	792	5
agregado	230	573	263	581	612	792	5
y	265	573	270	581	612	792	5
la	272	573	278	581	612	792	5
producción	230	583	270	592	612	792	5
Agregada	230	594	265	602	612	792	5
son	267	594	280	602	612	792	5
iguales.	230	604	258	612	612	792	5
Las	230	627	243	635	612	792	5
diferencias	245	627	285	635	612	792	5
entre	230	637	248	645	612	792	5
las	253	637	263	645	612	792	5
fuerzas	265	637	291	645	612	792	5
laborales	230	647	263	656	612	792	5
oficiales	265	647	295	656	612	792	5
y	230	658	234	666	612	792	5
las	237	658	247	666	612	792	5
observadas	249	658	289	666	612	792	5
se	230	668	237	676	612	792	5
deben	242	668	263	676	612	792	5
a	266	668	270	676	612	792	5
la	272	668	279	676	612	792	5
informalidad.	230	679	279	687	612	792	5
FORTALEZAS	321	330	382	338	612	792	5
Puede	308	357	331	365	612	792	5
hacerse	333	357	360	365	612	792	5
una	362	357	375	365	612	792	5
desagregación	308	367	360	375	612	792	5
de	362	367	371	375	612	792	5
la	373	367	379	375	612	792	5
variable	308	377	337	386	612	792	5
y	340	377	344	386	612	792	5
relacionar	346	377	382	386	612	792	5
con	308	388	321	396	612	792	5
otras	324	388	341	396	612	792	5
variables.Puede	308	398	365	406	612	792	5
estimarse	308	408	342	416	612	792	5
el	345	408	351	416	612	792	5
monto	353	408	376	416	612	792	5
de	379	408	387	416	612	792	5
la	308	419	315	427	612	792	5
economía	317	419	352	427	612	792	5
informal	354	419	385	427	612	792	5
en	308	429	317	437	612	792	5
términos	319	429	351	437	612	792	5
del	353	429	364	437	612	792	5
valor	366	429	385	437	612	792	5
agregado	308	439	341	448	612	792	5
y	344	439	348	448	612	792	5
de	350	439	359	448	612	792	5
la	361	439	368	448	612	792	5
cantidad	308	450	339	458	612	792	5
de	341	450	350	458	612	792	5
trabajadores.	308	460	355	468	612	792	5
Puede	308	478	331	486	612	792	5
realizarse	335	478	369	486	612	792	5
con	379	478	392	486	612	792	5
la	308	488	315	496	612	792	5
información	350	488	394	496	612	792	5
recabada	308	498	340	507	612	792	5
de	360	498	368	507	612	792	5
la	387	498	394	507	612	792	5
autoridad	308	509	342	517	612	792	5
tributaria	350	509	383	517	612	792	5
o	390	509	394	517	612	792	5
encuestas	308	519	343	527	612	792	5
a	345	519	349	527	612	792	5
hogares.	352	519	382	527	612	792	5
La	385	519	394	527	612	792	5
estimación	308	529	347	537	612	792	5
puede	373	529	394	537	612	792	5
desagregarse.	308	540	357	548	612	792	5
La	308	573	318	581	612	792	5
sencillez	320	573	352	581	612	792	5
de	354	573	362	581	612	792	5
su	365	573	373	581	612	792	5
estimación.	308	583	350	592	612	792	5
Permite	308	627	336	635	612	792	5
observar	344	627	375	635	612	792	5
directamente	308	637	355	645	612	792	5
el	357	637	364	645	612	792	5
ocultamiento	308	647	355	656	612	792	5
de	358	647	366	656	612	792	5
los	369	647	379	656	612	792	5
trabajadores	308	658	352	666	612	792	5
a	355	658	359	666	612	792	5
los	361	658	372	666	612	792	5
registros	308	668	339	676	612	792	5
formales.	342	668	375	676	612	792	5
DEBILIDADES	422	330	484	338	612	792	5
Es	405	367	414	375	612	792	5
muy	416	367	432	375	612	792	5
caro.	434	367	452	375	612	792	5
Permite	454	367	482	375	612	792	5
comparaciones	405	377	459	386	612	792	5
en	461	377	470	386	612	792	5
un	472	377	481	386	612	792	5
período	405	388	432	396	612	792	5
de	435	388	443	396	612	792	5
tiempo	445	388	470	396	612	792	5
y	473	388	477	396	612	792	5
no	479	388	488	396	612	792	5
a	491	388	495	396	612	792	5
lo	405	398	412	406	612	792	5
largo	414	398	433	406	612	792	5
del	435	398	446	406	612	792	5
tiempo.	448	398	475	406	612	792	5
Se	478	398	487	406	612	792	5
pone	405	408	423	416	612	792	5
en	425	408	433	416	612	792	5
duda	436	408	453	416	612	792	5
la	455	408	462	416	612	792	5
veracidad	464	408	499	416	612	792	5
de	405	419	414	427	612	792	5
la	416	419	422	427	612	792	5
información.	424	419	471	427	612	792	5
Existe	405	478	427	486	612	792	5
una	440	478	453	486	612	792	5
falta	465	478	481	486	612	792	5
de	493	478	501	486	612	792	5
disposición	405	488	446	496	612	792	5
por	463	488	475	496	612	792	5
las	491	488	501	496	612	792	5
personas	405	498	437	507	612	792	5
para	443	498	458	507	612	792	5
declarar	462	498	491	507	612	792	5
el	495	498	501	507	612	792	5
monto	405	509	428	517	612	792	5
de	440	509	449	517	612	792	5
ingresos	456	509	486	517	612	792	5
no	492	509	501	517	612	792	5
tributados.	405	519	443	527	612	792	5
Su	405	563	414	571	612	792	5
estimación	417	563	456	571	612	792	5
puede	458	563	479	571	612	792	5
estar	482	563	499	571	612	792	5
sesgada	405	573	433	581	612	792	5
por	435	573	447	581	612	792	5
los	449	573	460	581	612	792	5
errores	462	573	487	581	612	792	5
y	489	573	494	581	612	792	5
omisiones	405	583	441	592	612	792	5
de	444	583	452	592	612	792	5
las	454	583	464	592	612	792	5
cuentas	467	583	494	592	612	792	5
nacionales.	405	594	445	602	612	792	5
No	405	627	416	635	612	792	5
toma	418	627	436	635	612	792	5
en	438	627	447	635	612	792	5
cuenta	449	627	473	635	612	792	5
que	475	627	488	635	612	792	5
el	490	627	497	635	612	792	5
trabajador	405	637	442	645	612	792	5
puede	444	637	465	645	612	792	5
optar	467	637	486	645	612	792	5
por	488	637	500	645	612	792	5
trabajar	405	647	432	656	612	792	5
parte	435	647	453	656	612	792	5
de	455	647	464	656	612	792	5
su	466	647	474	656	612	792	5
jornada	405	658	432	666	612	792	5
en	434	658	443	666	612	792	5
el	445	658	451	666	612	792	5
sector	454	658	475	666	612	792	5
formal	405	668	429	676	612	792	5
y	431	668	436	676	612	792	5
parte	438	668	456	676	612	792	5
en	458	668	467	676	612	792	5
el	469	668	475	676	612	792	5
informal.	405	679	438	687	612	792	5
Fuente:	99	695	126	702	612	792	5
Elaboración	128	695	166	702	612	792	5
propia	168	695	189	702	612	792	5
en	191	695	198	702	612	792	5
base	200	695	214	702	612	792	5
a	216	695	220	702	612	792	5
bibliografía	222	695	259	702	612	792	5
consultada.	261	695	297	702	612	792	5
80	57	746	67	756	612	792	5
UPB	274	746	291	756	612	792	5
-	293	746	296	756	612	792	5
INVESTIGACIÓN	298	746	363	756	612	792	5
&	365	746	372	756	612	792	5
DESARROLLO,	374	746	430	756	612	792	5
No.	433	746	447	756	612	792	5
15,	449	746	462	756	612	792	5
Vol.	464	746	480	756	612	792	5
2:	482	746	490	756	612	792	5
76	492	746	502	756	612	792	5
–	505	746	510	756	612	792	5
89	512	746	522	756	612	792	5
(2015)	524	746	551	756	612	792	5
ECONOMÍA	180	37	227	47	612	792	6
INFORMAL	229	37	273	47	612	792	6
EN	276	37	287	47	612	792	6
BOLIVIA:	289	37	325	47	612	792	6
ANÁLISIS,	327	37	366	47	612	792	6
EVALUACIÓN…	368	37	429	47	612	792	6
Los	57	78	72	87	612	792	6
primeros	76	78	112	87	612	792	6
obtienen	116	78	151	87	612	792	6
la	155	78	162	87	612	792	6
magnitud	167	78	205	87	612	792	6
de	209	78	219	87	612	792	6
la	223	78	231	87	612	792	6
economía	235	78	274	87	612	792	6
informal	279	78	313	87	612	792	6
a	318	78	322	87	612	792	6
partir	327	78	348	87	612	792	6
de	353	78	362	87	612	792	6
una	367	78	381	87	612	792	6
medición	386	78	423	87	612	792	6
directa	428	78	455	87	612	792	6
con	460	78	474	87	612	792	6
el	478	78	486	87	612	792	6
trabajador	490	78	531	87	612	792	6
o	535	78	540	87	612	792	6
el	545	78	552	87	612	792	6
empresario.	57	90	103	99	612	792	6
Estas	57	111	78	120	612	792	6
metodologías	84	111	138	120	612	792	6
se	145	111	153	120	612	792	6
basan	159	111	182	120	612	792	6
en	189	111	198	120	612	792	6
resultados	205	111	245	120	612	792	6
de	252	111	261	120	612	792	6
encuestas	268	111	306	120	612	792	6
y	313	111	318	120	612	792	6
entrevistas	324	111	367	120	612	792	6
directas.	373	111	407	120	612	792	6
Los	414	111	429	120	612	792	6
métodos	435	111	469	120	612	792	6
indirectos	476	111	515	120	612	792	6
estiman	522	111	553	120	612	792	6
principalmente	57	122	116	131	612	792	6
la	119	122	126	131	612	792	6
economía	129	122	168	131	612	792	6
informal	170	122	205	131	612	792	6
en	207	122	217	131	612	792	6
términos	220	122	254	131	612	792	6
de	257	122	267	131	612	792	6
la	269	122	276	131	612	792	6
producción	279	122	324	131	612	792	6
de	327	122	336	131	612	792	6
un	339	122	349	131	612	792	6
país.	351	122	370	131	612	792	6
Son	373	122	388	131	612	792	6
indirectos	391	122	430	131	612	792	6
porque	433	122	461	131	612	792	6
miden	463	122	488	131	612	792	6
la	491	122	498	131	612	792	6
informalidad	500	122	552	131	612	792	6
tomando	57	134	91	143	612	792	6
en	94	134	103	143	612	792	6
cuenta	106	134	132	143	612	792	6
los	134	134	146	143	612	792	6
cambios	149	134	182	143	612	792	6
en	185	134	194	143	612	792	6
variables	197	134	233	143	612	792	6
intermedias	235	134	282	143	612	792	6
que	284	134	299	143	612	792	6
relacionan	301	134	343	143	612	792	6
la	345	134	352	143	612	792	6
producción	355	134	400	143	612	792	6
y	402	134	407	143	612	792	6
la	410	134	417	143	612	792	6
economía	420	134	458	143	612	792	6
informal,	461	134	498	143	612	792	6
Tabla	501	134	524	143	612	792	6
3.	526	134	534	143	612	792	6
TABLA	133	157	168	166	612	792	6
3	170	157	175	166	612	792	6
-	178	157	181	166	612	792	6
METODO	184	157	229	166	612	792	6
INDIRECTO	232	157	289	166	612	792	6
CÁLCULO	292	157	342	166	612	792	6
DE	344	157	358	166	612	792	6
ECONOMÍA	361	157	418	166	612	792	6
INFORMAL	421	157	476	166	612	792	6
MÉTODO	117	176	158	184	612	792	6
Método	112	209	140	217	612	792	6
de	143	209	151	217	612	792	6
las	153	209	163	217	612	792	6
Transacciones	112	220	163	228	612	792	6
TIPO	188	176	210	184	612	792	6
Indirecto	178	209	211	217	612	792	6
Método	117	267	145	275	612	792	6
del	147	267	158	275	612	792	6
insumo	124	278	151	286	612	792	6
físico	128	288	148	296	612	792	6
Indirecto	182	267	215	275	612	792	6
Método	118	317	146	325	612	792	6
de	149	317	157	325	612	792	6
coeficiente	118	327	157	335	612	792	6
tributario	121	338	154	346	612	792	6
constante	121	348	155	356	612	792	6
Indirecto	182	317	215	325	612	792	6
Métodos	122	400	153	408	612	792	6
monetario	119	410	156	418	612	792	6
Indirecto	182	400	215	408	612	792	6
SUPUESTO	240	176	288	184	612	792	6
PRINCIPAL	239	186	289	194	612	792	6
FORTALEZAS	321	176	382	184	612	792	6
DEBILIDADES	422	176	484	184	612	792	6
Existe	230	209	252	217	612	792	6
un	255	209	264	217	612	792	6
año	266	209	279	217	612	792	6
base	281	209	297	217	612	792	6
con	230	220	243	228	612	792	6
el	245	220	252	228	612	792	6
mínimo	254	220	282	228	612	792	6
de	284	220	293	228	612	792	6
informalidad.	230	230	279	238	612	792	6
Permite	308	209	336	217	612	792	6
hacer	339	209	358	217	612	792	6
comparaciones	308	220	362	228	612	792	6
a	365	220	369	228	612	792	6
lo	371	220	378	228	612	792	6
largo	308	230	327	238	612	792	6
del	329	230	340	238	612	792	6
tiempo.	342	230	370	238	612	792	6
Es	405	209	414	217	612	792	6
difícil	416	209	438	217	612	792	6
lograr	440	209	461	217	612	792	6
una	464	209	477	217	612	792	6
estimación	405	220	444	228	612	792	6
de	446	220	455	228	612	792	6
las	457	220	467	228	612	792	6
transacciones.	405	230	456	238	612	792	6
Existe	230	257	252	265	612	792	6
una	255	257	268	265	612	792	6
relación	230	267	259	275	612	792	6
entre	261	267	279	275	612	792	6
la	282	267	288	275	612	792	6
producción	230	278	270	286	612	792	6
de	273	278	281	286	612	792	6
bienes	230	288	253	296	612	792	6
y	255	288	260	296	612	792	6
los	262	288	272	296	612	792	6
insumos.	230	298	262	306	612	792	6
Permite	308	257	336	265	612	792	6
hacer	344	257	363	265	612	792	6
comparaciones	308	267	362	275	612	792	6
en	379	267	388	275	612	792	6
sectores	308	278	337	286	612	792	6
específicos.	340	278	382	286	612	792	6
No	405	257	416	265	612	792	6
se	418	257	426	265	612	792	6
puede	428	257	449	265	612	792	6
generalizar	452	257	492	265	612	792	6
para	405	267	420	275	612	792	6
actividades	423	267	463	275	612	792	6
que	465	267	478	275	612	792	6
no	481	267	490	275	612	792	6
utilicen	405	278	432	286	612	792	6
el	434	278	441	286	612	792	6
insumo	443	278	469	286	612	792	6
elegido.	472	278	500	286	612	792	6
Existe	230	317	252	325	612	792	6
un	255	317	264	325	612	792	6
año	266	317	279	325	612	792	6
base	281	317	297	325	612	792	6
donde	230	327	252	335	612	792	6
no	254	327	263	335	612	792	6
existe	266	327	286	335	612	792	6
evasión	230	338	257	346	612	792	6
fiscal.	260	338	281	346	612	792	6
La	308	317	318	325	612	792	6
metodología	320	317	365	325	612	792	6
es	367	317	375	325	612	792	6
sencilla.	308	327	338	335	612	792	6
Las	230	389	243	397	612	792	6
transacciones	245	389	294	397	612	792	6
en	230	400	238	408	612	792	6
la	241	400	247	408	612	792	6
economía	250	400	284	408	612	792	6
informal	230	410	261	418	612	792	6
utilizan	263	410	290	418	612	792	6
efectivo	230	420	259	428	612	792	6
como	261	420	281	428	612	792	6
medios	230	431	256	439	612	792	6
de	258	431	267	439	612	792	6
intercambio.	230	441	275	449	612	792	6
Permite	308	389	336	397	612	792	6
estimar	339	389	365	397	612	792	6
la	367	389	374	397	612	792	6
economía	308	400	343	408	612	792	6
informal	346	400	377	408	612	792	6
de	379	400	387	408	612	792	6
forma	308	410	330	418	612	792	6
agregada.	332	410	367	418	612	792	6
Es	405	307	414	315	612	792	6
difícil	416	307	438	315	612	792	6
encontrar	440	307	474	315	612	792	6
un	476	307	485	315	612	792	6
año	487	307	500	315	612	792	6
base	405	317	421	325	612	792	6
con	423	317	436	325	612	792	6
una	439	317	452	325	612	792	6
evasión	454	317	481	325	612	792	6
cero.	483	317	501	325	612	792	6
Su	405	327	414	335	612	792	6
estimación	417	327	456	335	612	792	6
se	458	327	465	335	612	792	6
dificulta	468	327	498	335	612	792	6
y	405	338	409	346	612	792	6
está	414	338	428	346	612	792	6
encaminada	430	338	473	346	612	792	6
más	475	338	490	346	612	792	6
hacia	405	348	424	356	612	792	6
el	426	348	433	356	612	792	6
cálculo	435	348	461	356	612	792	6
de	463	348	472	356	612	792	6
la	474	348	481	356	612	792	6
evasión	405	358	432	366	612	792	6
fiscal	435	358	454	366	612	792	6
que	456	358	469	366	612	792	6
la	472	358	478	366	612	792	6
economía	405	369	440	377	612	792	6
informal.	442	369	475	377	612	792	6
No	405	389	416	397	612	792	6
todas	418	389	437	397	612	792	6
las	439	389	449	397	612	792	6
transacciones	452	389	500	397	612	792	6
se	405	400	412	408	612	792	6
realizan	415	400	443	408	612	792	6
en	445	400	454	408	612	792	6
efectivo.	456	400	487	408	612	792	6
Fuente:	99	458	126	465	612	792	6
Elaboración	128	458	166	465	612	792	6
propia	168	458	189	465	612	792	6
en	191	458	198	465	612	792	6
base	200	458	214	465	612	792	6
a	216	458	220	465	612	792	6
bibliografía	222	458	259	465	612	792	6
consultada.	261	458	298	465	612	792	6
3.	57	486	64	495	612	792	6
ECONOMÍA	71	486	128	495	612	792	6
INFORMAL	131	486	186	495	612	792	6
EN	189	486	202	495	612	792	6
BOLIVIA	205	486	248	495	612	792	6
3.1	57	509	69	518	612	792	6
Antecedentes	72	509	128	518	612	792	6
de	131	509	141	518	612	792	6
la	143	509	151	518	612	792	6
Economía	153	509	196	518	612	792	6
Informal	199	509	237	518	612	792	6
en	239	509	249	518	612	792	6
Latinoamérica	252	509	315	518	612	792	6
Es	57	529	67	538	612	792	6
evidente	71	529	105	538	612	792	6
que	109	529	123	538	612	792	6
la	127	529	135	538	612	792	6
economía	139	529	178	538	612	792	6
informal	182	529	216	538	612	792	6
no	221	529	231	538	612	792	6
sólo	235	529	252	538	612	792	6
existe	256	529	279	538	612	792	6
en	283	529	293	538	612	792	6
Bolivia,	297	529	329	538	612	792	6
sino	333	529	350	538	612	792	6
que	354	529	369	538	612	792	6
se	373	529	381	538	612	792	6
presenta	385	529	419	538	612	792	6
en	423	529	432	538	612	792	6
países	437	529	461	538	612	792	6
con	465	529	480	538	612	792	6
similar	484	529	512	538	612	792	6
grado	516	529	539	538	612	792	6
de	543	529	552	538	612	792	6
desarrollo	57	541	97	550	612	792	6
que	99	541	114	550	612	792	6
Bolivia,	116	541	148	550	612	792	6
su	150	541	159	550	612	792	6
aparición	162	541	199	550	612	792	6
es	202	541	210	550	612	792	6
un	212	541	222	550	612	792	6
común	225	541	252	550	612	792	6
denominador	255	541	307	550	612	792	6
en	310	541	319	550	612	792	6
las	322	541	333	550	612	792	6
naciones	336	541	371	550	612	792	6
que	376	541	390	550	612	792	6
se	392	541	401	550	612	792	6
encuentran	403	541	447	550	612	792	6
en	449	541	459	550	612	792	6
vías	461	541	478	550	612	792	6
de	480	541	490	550	612	792	6
desarrollo.	492	541	535	550	612	792	6
Según	57	561	82	570	612	792	6
la	84	561	92	570	612	792	6
OIT	95	561	111	570	612	792	6
[10],	115	561	134	570	612	792	6
Latinoamérica	137	561	194	570	612	792	6
tiene	197	561	217	570	612	792	6
una	220	561	234	570	612	792	6
tasa	237	561	253	570	612	792	6
de	256	561	265	570	612	792	6
desempleo	268	561	311	570	612	792	6
del	314	561	326	570	612	792	6
6,4%,	329	561	352	570	612	792	6
aunque	355	561	384	570	612	792	6
127	387	561	402	570	612	792	6
millones	405	561	440	570	612	792	6
de	442	561	452	570	612	792	6
trabajadores,	455	561	506	570	612	792	6
de	509	561	519	570	612	792	6
un	522	561	532	570	612	792	6
total	535	561	552	570	612	792	6
de	57	573	66	582	612	792	6
267	70	573	85	582	612	792	6
millones,	88	573	125	582	612	792	6
son	128	573	142	582	612	792	6
informales.	146	573	191	582	612	792	6
La	194	573	205	582	612	792	6
cifra	208	573	226	582	612	792	6
de	230	573	239	582	612	792	6
informales	243	573	285	582	612	792	6
representa	289	573	330	582	612	792	6
el	334	573	341	582	612	792	6
47,7%	345	573	370	582	612	792	6
del	374	573	386	582	612	792	6
total	390	573	407	582	612	792	6
de	411	573	420	582	612	792	6
trabajadores	424	573	473	582	612	792	6
latinoamericanos	476	573	544	582	612	792	6
y	548	573	553	582	612	792	6
caribeños.	57	585	97	593	612	792	6
Aunque	101	585	132	593	612	792	6
no	136	585	145	593	612	792	6
se	149	585	157	593	612	792	6
ha	160	585	170	593	612	792	6
establecido	173	585	218	593	612	792	6
un	221	585	231	593	612	792	6
ranking	234	585	265	593	612	792	6
entre	268	585	288	593	612	792	6
los	291	585	303	593	612	792	6
países	306	585	331	593	612	792	6
latinoamericanos	334	585	402	593	612	792	6
con	405	585	420	593	612	792	6
una	423	585	437	593	612	792	6
mayor	441	585	466	593	612	792	6
tasa	469	585	485	593	612	792	6
de	488	585	497	593	612	792	6
informalidad	501	585	552	593	612	792	6
debido	57	596	84	605	612	792	6
a	87	596	92	605	612	792	6
su	95	596	104	605	612	792	6
complejidad,	107	596	159	605	612	792	6
se	162	596	170	605	612	792	6
han	174	596	188	605	612	792	6
identificado	191	596	239	605	612	792	6
a	242	596	247	605	612	792	6
los	250	596	262	605	612	792	6
que	265	596	279	605	612	792	6
están	283	596	303	605	612	792	6
por	307	596	320	605	612	792	6
encima	323	596	352	605	612	792	6
del	355	596	367	605	612	792	6
promedio:	371	596	412	605	612	792	6
Honduras	416	596	454	605	612	792	6
(70,7%),	458	596	493	605	612	792	6
Perú	496	596	514	605	612	792	6
(68,8%),	518	596	553	605	612	792	6
Paraguay	57	608	94	617	612	792	6
(65,8%),	97	608	132	617	612	792	6
El	136	608	144	617	612	792	6
Salvador	148	608	183	617	612	792	6
(65,7%),	187	608	222	617	612	792	6
Colombia	225	608	264	617	612	792	6
(56,8%),	268	608	303	617	612	792	6
México	306	608	337	617	612	792	6
(54,2%),	340	608	375	617	612	792	6
Ecuador	378	608	412	617	612	792	6
(52,2%)	415	608	448	617	612	792	6
y	451	608	456	617	612	792	6
República	459	608	500	617	612	792	6
Dominicana	503	608	552	617	612	792	6
(50%).	57	619	84	628	612	792	6
Adicionalmente,	88	619	154	628	612	792	6
el	158	619	165	628	612	792	6
estudio	169	619	198	628	612	792	6
asegura	202	619	232	628	612	792	6
que	236	619	251	628	612	792	6
hay	255	619	269	628	612	792	6
políticas	273	619	307	628	612	792	6
institucionales	311	619	368	628	612	792	6
que	372	619	387	628	612	792	6
pueden	390	619	419	628	612	792	6
crear	423	619	443	628	612	792	6
incentivos	447	619	488	628	612	792	6
para	492	619	510	628	612	792	6
trabajar	513	619	544	628	612	792	6
o	548	619	553	628	612	792	6
contratar	57	630	92	639	612	792	6
informalmente,	95	630	157	639	612	792	6
como	160	630	182	639	612	792	6
un	186	630	196	639	612	792	6
sistema	199	630	229	639	612	792	6
fiscal	232	630	254	639	612	792	6
que	257	630	272	639	612	792	6
genere	275	630	302	639	612	792	6
una	305	630	319	639	612	792	6
"discriminación	323	630	386	639	612	792	6
tributaria",	390	630	433	639	612	792	6
penalizando	436	630	485	639	612	792	6
al	488	630	495	639	612	792	6
sector	498	630	522	639	612	792	6
formal	526	630	552	639	612	792	6
con	57	642	71	651	612	792	6
una	74	642	88	651	612	792	6
carga	91	642	112	651	612	792	6
mayor	115	642	140	651	612	792	6
que	143	642	157	651	612	792	6
al	160	642	167	651	612	792	6
sector	170	642	194	651	612	792	6
informal.	196	642	233	651	612	792	6
La	236	642	246	651	612	792	6
informalidad,	249	642	303	651	612	792	6
además,	306	642	338	651	612	792	6
"tiende	341	642	369	651	612	792	6
a	372	642	376	651	612	792	6
concentrarse	379	642	429	651	612	792	6
en	432	642	441	651	612	792	6
empresas	444	642	481	651	612	792	6
más	484	642	500	651	612	792	6
pequeñas,	502	642	542	651	612	792	6
lo	545	642	552	651	612	792	6
cual	57	654	73	663	612	792	6
proporciona	79	654	127	663	612	792	6
una	133	654	148	663	612	792	6
evidencia	153	654	192	663	612	792	6
indirecta	198	654	233	663	612	792	6
de	238	654	248	663	612	792	6
la	254	654	261	663	612	792	6
relación	267	654	299	663	612	792	6
entre	305	654	325	663	612	792	6
productividad	331	654	386	663	612	792	6
e	392	654	396	663	612	792	6
informalidad".	402	654	461	663	612	792	6
Pone	466	654	486	663	612	792	6
como	492	654	514	663	612	792	6
ejemplo	520	654	552	663	612	792	6
estadísticas	57	665	102	674	612	792	6
de	105	665	114	674	612	792	6
Bolivia,	117	665	148	674	612	792	6
Colombia,	151	665	193	674	612	792	6
El	196	665	205	674	612	792	6
Salvador	207	665	243	674	612	792	6
y	245	665	250	674	612	792	6
Venezuela,	253	665	297	674	612	792	6
países	300	665	324	674	612	792	6
en	327	665	336	674	612	792	6
los	339	665	350	674	612	792	6
que	353	665	367	674	612	792	6
la	370	665	377	674	612	792	6
productividad	380	665	435	674	612	792	6
en	438	665	447	674	612	792	6
empresas	450	665	487	674	612	792	6
con	490	665	504	674	612	792	6
más	507	665	523	674	612	792	6
de	525	665	535	674	612	792	6
250	537	665	552	674	612	792	6
trabajadores	57	677	106	686	612	792	6
es	108	677	116	686	612	792	6
un	119	677	129	686	612	792	6
150	131	677	146	686	612	792	6
%	149	677	157	686	612	792	6
más	160	677	176	686	612	792	6
alta	178	677	193	686	612	792	6
que	195	677	210	686	612	792	6
la	212	677	219	686	612	792	6
correspondiente	222	677	286	686	612	792	6
a	288	677	293	686	612	792	6
empresas	295	677	332	686	612	792	6
con	335	677	349	686	612	792	6
menos	352	677	378	686	612	792	6
de	380	677	390	686	612	792	6
20	392	677	402	686	612	792	6
trabajadores.	405	677	456	686	612	792	6
UPB	57	746	74	756	612	792	6
-	76	746	79	756	612	792	6
INVESTIGACIÓN	81	746	146	756	612	792	6
&	148	746	155	756	612	792	6
DESARROLLO,	157	746	213	756	612	792	6
15,	232	746	245	756	612	792	6
Vol.	247	746	263	756	612	792	6
2:	265	746	273	756	612	792	6
76	275	746	285	756	612	792	6
–	288	746	293	756	612	792	6
89	295	746	305	756	612	792	6
(2015)	307	746	334	756	612	792	6
81	541	746	551	756	612	792	6
VELASCO	286	37	323	47	612	792	7
3.2	57	79	69	88	612	792	7
Evolución	72	79	114	88	612	792	7
de	117	79	127	88	612	792	7
la	129	79	137	88	612	792	7
Población	140	79	182	88	612	792	7
Económicamente	184	79	258	88	612	792	7
Activa	260	79	288	88	612	792	7
(PEA)	291	79	317	88	612	792	7
en	320	79	330	88	612	792	7
Bolivia	332	79	362	88	612	792	7
Según	57	99	82	108	612	792	7
datos	85	99	106	108	612	792	7
del	110	99	122	108	612	792	7
Instituto	126	99	159	108	612	792	7
Nacional	163	99	199	108	612	792	7
de	202	99	212	108	612	792	7
Estadística	215	99	258	108	612	792	7
(INE),	262	99	288	108	612	792	7
la	292	99	299	108	612	792	7
mitad	303	99	325	108	612	792	7
de	329	99	338	108	612	792	7
los	342	99	353	108	612	792	7
obreros	357	99	387	108	612	792	7
del	391	99	403	108	612	792	7
país	406	99	422	108	612	792	7
trabaja	426	99	453	108	612	792	7
por	457	99	470	108	612	792	7
cuenta	474	99	500	108	612	792	7
propia	503	99	529	108	612	792	7
y	532	99	537	108	612	792	7
los	541	99	552	108	612	792	7
asalariados	57	111	101	120	612	792	7
ocupan	104	111	133	120	612	792	7
poco	136	111	155	120	612	792	7
más	158	111	174	120	612	792	7
del	177	111	190	120	612	792	7
40%.	193	111	213	120	612	792	7
En	217	111	228	120	612	792	7
relación	231	111	263	120	612	792	7
con	266	111	280	120	612	792	7
las	283	111	294	120	612	792	7
características	297	111	354	120	612	792	7
ocupacionales	357	111	414	120	612	792	7
de	417	111	426	120	612	792	7
la	429	111	436	120	612	792	7
población	439	111	479	120	612	792	7
de	482	111	491	120	612	792	7
10	494	111	504	120	612	792	7
años	507	111	525	120	612	792	7
o	528	111	533	120	612	792	7
más	536	111	552	120	612	792	7
de	57	122	66	131	612	792	7
edad,	69	122	91	131	612	792	7
a	94	122	98	131	612	792	7
nivel	102	122	121	131	612	792	7
nacional,	125	122	161	131	612	792	7
50,6%	164	122	190	131	612	792	7
es	193	122	201	131	612	792	7
trabajador	205	122	245	131	612	792	7
por	248	122	262	131	612	792	7
cuenta	265	122	291	131	612	792	7
propia,	294	122	322	131	612	792	7
41,5%	325	122	352	131	612	792	7
trabajador	355	122	395	131	612	792	7
asalariado	399	122	439	131	612	792	7
y	442	122	447	131	612	792	7
el	450	122	457	131	612	792	7
7,9%	461	122	482	131	612	792	7
se	485	122	493	131	612	792	7
dedica	496	122	522	131	612	792	7
a	526	122	530	131	612	792	7
otras	533	122	553	131	612	792	7
faenas.	57	134	85	143	612	792	7
Otro	89	134	107	143	612	792	7
dato	112	134	129	143	612	792	7
del	134	134	146	143	612	792	7
Censo	151	134	175	143	612	792	7
2012	180	134	200	143	612	792	7
fue	205	134	217	143	612	792	7
que	222	134	236	143	612	792	7
en	241	134	250	143	612	792	7
Bolivia	255	134	284	143	612	792	7
la	289	134	296	143	612	792	7
Población	301	134	341	143	612	792	7
en	345	134	355	143	612	792	7
Edad	359	134	380	143	612	792	7
de	384	134	394	143	612	792	7
Trabajar	398	134	432	143	612	792	7
(PET)	437	134	461	143	612	792	7
llega	466	134	485	143	612	792	7
a	489	134	494	143	612	792	7
7.958.601	498	134	538	143	612	792	7
de	543	134	552	143	612	792	7
habitantes.	57	145	100	154	612	792	7
De	104	145	116	154	612	792	7
ese	120	145	133	154	612	792	7
total	138	145	156	154	612	792	7
el	160	145	167	154	612	792	7
59,5%	172	145	198	154	612	792	7
pertenece	202	145	241	154	612	792	7
a	245	145	250	154	612	792	7
la	254	145	261	154	612	792	7
Población	266	145	306	154	612	792	7
Económicamente	311	145	380	154	612	792	7
Activa	385	145	411	154	612	792	7
(PEA)	416	145	441	154	612	792	7
y	446	145	451	154	612	792	7
el	455	145	463	154	612	792	7
resto	468	145	487	154	612	792	7
a	492	145	496	154	612	792	7
la	501	145	508	154	612	792	7
Población	513	145	553	154	612	792	7
Económicamente	57	157	126	166	612	792	7
Inactiva	129	157	161	166	612	792	7
(PEI).	165	157	189	166	612	792	7
La	192	157	203	166	612	792	7
“agricultura,	206	155	256	166	612	792	7
ganadería,	259	155	301	166	612	792	7
silvicultura	304	155	349	166	612	792	7
y	352	155	357	166	612	792	7
pesca”	360	155	387	166	612	792	7
es	390	155	399	166	612	792	7
la	402	155	409	166	612	792	7
principal	412	155	448	166	612	792	7
actividad	451	155	488	166	612	792	7
económica	491	155	534	166	612	792	7
a	538	155	542	166	612	792	7
la	545	155	552	166	612	792	7
que	57	166	71	177	612	792	7
se	74	166	82	177	612	792	7
dedica	85	166	111	177	612	792	7
la	114	166	121	177	612	792	7
población	124	166	164	177	612	792	7
ocupada,	166	166	202	177	612	792	7
seguido	205	166	236	177	612	792	7
del	239	166	251	177	612	792	7
“comercio	254	166	296	177	612	792	7
al	299	166	306	177	612	792	7
por	309	166	322	177	612	792	7
mayor	325	166	350	177	612	792	7
y	353	166	358	177	612	792	7
menor,	361	166	389	177	612	792	7
reparación	392	166	434	177	612	792	7
de	437	166	447	177	612	792	7
vehículos”	449	166	492	177	612	792	7
y	495	166	500	177	612	792	7
la	503	166	510	177	612	792	7
“industria	513	166	553	177	612	792	7
manufacturera”.	57	178	121	189	612	792	7
Además,	126	180	162	189	612	792	7
detalló	167	180	194	189	612	792	7
que	199	180	214	189	612	792	7
esta	219	180	234	189	612	792	7
principal	239	180	275	189	612	792	7
actividad	280	180	317	189	612	792	7
económica	322	180	365	189	612	792	7
registra	370	180	400	189	612	792	7
el	405	180	413	189	612	792	7
29,3%.	418	180	446	189	612	792	7
De	451	180	463	189	612	792	7
este	468	180	484	189	612	792	7
total,	489	180	510	189	612	792	7
el	515	180	522	189	612	792	7
62,3%	527	180	553	189	612	792	7
corresponde	57	191	106	200	612	792	7
a	108	191	112	200	612	792	7
la	115	191	122	200	612	792	7
población	125	191	164	200	612	792	7
masculina	167	191	207	200	612	792	7
y	209	191	214	200	612	792	7
37,7%,	217	191	245	200	612	792	7
a	248	191	252	200	612	792	7
la	255	191	262	200	612	792	7
femenina.	264	191	304	200	612	792	7
4.	57	221	64	230	612	792	7
ESTIMACIÓN	71	221	136	230	612	792	7
ECONOMÉTRICA	139	221	224	230	612	792	7
4.1	57	242	69	251	612	792	7
Modelo	72	242	104	251	612	792	7
Monetario	106	242	151	251	612	792	7
Indirecto	154	242	193	251	612	792	7
para	196	242	216	251	612	792	7
el	218	242	225	251	612	792	7
Cálculo	228	242	261	251	612	792	7
de	263	242	273	251	612	792	7
la	276	242	284	251	612	792	7
Economía	286	242	329	251	612	792	7
Informal	331	242	369	251	612	792	7
MMD	372	242	398	251	612	792	7
Después	57	263	90	271	612	792	7
de	94	263	103	271	612	792	7
enunciar	107	263	141	271	612	792	7
los	145	263	156	271	612	792	7
distintos	160	263	194	271	612	792	7
métodos	197	263	231	271	612	792	7
para	234	263	251	271	612	792	7
estimar	255	263	284	271	612	792	7
la	288	263	295	271	612	792	7
economía	298	263	337	271	612	792	7
informal	341	263	375	271	612	792	7
en	378	263	388	271	612	792	7
Bolivia,	391	263	423	271	612	792	7
se	427	263	435	271	612	792	7
decidió	438	263	468	271	612	792	7
realizar	471	263	501	271	612	792	7
la	505	263	512	271	612	792	7
medición	515	263	552	271	612	792	7
para	57	274	74	283	612	792	7
cuantificar	77	274	119	283	612	792	7
la	122	274	129	283	612	792	7
magnitud	132	274	170	283	612	792	7
de	172	274	182	283	612	792	7
este	185	274	200	283	612	792	7
fenómeno	203	274	243	283	612	792	7
utilizando	246	274	286	283	612	792	7
la	288	274	296	283	612	792	7
metodología	298	274	348	283	612	792	7
indirecta	351	274	386	283	612	792	7
monetaria	389	274	429	283	612	792	7
que	431	274	446	283	612	792	7
determine	449	274	488	283	612	792	7
qué	492	274	506	283	612	792	7
proporción	509	274	553	283	612	792	7
de	57	285	66	294	612	792	7
la	70	285	77	294	612	792	7
producción	81	285	126	294	612	792	7
total	130	285	148	294	612	792	7
es	152	285	160	294	612	792	7
realizada	164	285	200	294	612	792	7
por	204	285	217	294	612	792	7
la	221	285	228	294	612	792	7
economía	232	285	271	294	612	792	7
informal.	275	285	312	294	612	792	7
La	316	285	326	294	612	792	7
ventaja	331	285	359	294	612	792	7
que	363	285	378	294	612	792	7
tiene	382	285	401	294	612	792	7
esta	405	285	420	294	612	792	7
metodología	424	285	474	294	612	792	7
es	478	285	486	294	612	792	7
que	490	285	505	294	612	792	7
controla	509	285	541	294	612	792	7
la	545	285	553	294	612	792	7
existencia	57	297	96	306	612	792	7
de	100	297	110	306	612	792	7
otras	114	297	133	306	612	792	7
variables	137	297	173	306	612	792	7
que	177	297	191	306	612	792	7
no	195	297	205	306	612	792	7
están	209	297	230	306	612	792	7
relacionadas	234	297	284	306	612	792	7
con	287	297	302	306	612	792	7
la	306	297	313	306	612	792	7
informalidad.	317	297	371	306	612	792	7
Por	375	297	389	306	612	792	7
otra	393	297	408	306	612	792	7
parte,	412	297	435	306	612	792	7
es	439	297	447	306	612	792	7
uno	451	297	466	306	612	792	7
de	470	297	479	306	612	792	7
los	483	297	495	306	612	792	7
métodos	499	297	532	306	612	792	7
más	536	297	552	306	612	792	7
utilizados	57	308	95	317	612	792	7
para	99	308	116	317	612	792	7
estimar	119	308	148	317	612	792	7
la	152	308	159	317	612	792	7
economía	162	308	201	317	612	792	7
informal	204	308	239	317	612	792	7
en	242	308	251	317	612	792	7
Latinoamérica.	255	308	315	317	612	792	7
Esto	318	308	336	317	612	792	7
hace	339	308	357	317	612	792	7
posible	361	308	389	317	612	792	7
su	393	308	402	317	612	792	7
comparación	405	308	457	317	612	792	7
con	460	308	474	317	612	792	7
otros	477	308	497	317	612	792	7
países	501	308	525	317	612	792	7
y	528	308	533	317	612	792	7
a	537	308	541	317	612	792	7
lo	544	308	552	317	612	792	7
largo	57	320	77	329	612	792	7
del	80	320	92	329	612	792	7
tiempo.	94	320	125	329	612	792	7
4.1.1Consistencia	57	341	130	350	612	792	7
Teórica	133	341	166	350	612	792	7
del	168	341	181	350	612	792	7
Modelo	184	341	216	350	612	792	7
La	57	361	67	370	612	792	7
metodología	70	361	120	370	612	792	7
seleccionada	123	361	174	370	612	792	7
es	177	361	185	370	612	792	7
la	188	361	195	370	612	792	7
del	198	361	210	370	612	792	7
modelo	213	361	243	370	612	792	7
monetario	246	361	286	370	612	792	7
que	289	361	304	370	612	792	7
consiste	307	361	339	370	612	792	7
en	341	361	351	370	612	792	7
elaborar	354	361	386	370	612	792	7
una	389	361	404	370	612	792	7
Función	407	361	439	370	612	792	7
de	442	361	452	370	612	792	7
Demanda	454	361	493	370	612	792	7
de	495	361	505	370	612	792	7
Dinero	508	361	535	370	612	792	7
con	538	361	553	370	612	792	7
adecuada	57	373	94	382	612	792	7
capacidad	97	373	137	382	612	792	7
explicativa	140	373	184	382	612	792	7
y	187	373	192	382	612	792	7
predicativa	195	373	239	382	612	792	7
para	242	373	260	382	612	792	7
que,	263	373	280	382	612	792	7
una	283	373	297	382	612	792	7
vez	300	373	314	382	612	792	7
eliminada	317	373	357	382	612	792	7
la	360	373	367	382	612	792	7
variable	370	373	402	382	612	792	7
Presión	405	373	436	382	612	792	7
Tributaria,	439	373	481	382	612	792	7
pueda	484	373	508	382	612	792	7
predecirse	511	373	552	382	612	792	7
el	57	384	64	393	612	792	7
nivel	67	384	87	393	612	792	7
de	90	384	99	393	612	792	7
circulante	102	384	142	393	612	792	7
(M2)	145	384	165	393	612	792	7
que	168	384	183	393	612	792	7
se	186	384	194	393	612	792	7
requeriría	197	384	236	393	612	792	7
de	239	384	248	393	612	792	7
existir	251	384	276	393	612	792	7
incentivos	279	384	320	393	612	792	7
nulos	323	384	345	393	612	792	7
para	348	384	365	393	612	792	7
la	368	384	375	393	612	792	7
informalidad.	378	384	433	393	612	792	7
Su	436	384	446	393	612	792	7
estimación	450	384	493	393	612	792	7
permite	496	384	526	393	612	792	7
medir	529	384	553	393	612	792	7
tanto	57	396	77	405	612	792	7
la	80	396	87	405	612	792	7
elasticidad	90	396	133	405	612	792	7
de	136	396	145	405	612	792	7
la	148	396	156	405	612	792	7
razón	159	396	181	405	612	792	7
de	184	396	193	405	612	792	7
preferencia	196	396	241	405	612	792	7
por	244	396	258	405	612	792	7
la	261	396	268	405	612	792	7
liquidez	271	396	303	405	612	792	7
frente	306	396	330	405	612	792	7
a	333	396	337	405	612	792	7
variaciones	340	396	386	405	612	792	7
en	389	396	398	405	612	792	7
el	401	396	409	405	612	792	7
nivel	412	396	432	405	612	792	7
impositivo	435	396	477	405	612	792	7
como	481	396	503	405	612	792	7
la	506	396	513	405	612	792	7
demanda	516	396	552	405	612	792	7
de	57	407	66	416	612	792	7
circulante	70	407	109	416	612	792	7
con	113	407	128	416	612	792	7
fines	132	407	151	416	612	792	7
informales.	155	407	201	416	612	792	7
La	205	407	215	416	612	792	7
justificación	219	407	269	416	612	792	7
para	273	407	290	416	612	792	7
trabajar	294	407	325	416	612	792	7
con	329	407	343	416	612	792	7
este	347	407	363	416	612	792	7
tipo	367	407	382	416	612	792	7
de	386	407	396	416	612	792	7
modelos	400	407	434	416	612	792	7
se	438	407	446	416	612	792	7
resume	450	407	479	416	612	792	7
en	483	407	492	416	612	792	7
los	496	407	509	416	612	792	7
siguientes	513	407	553	416	612	792	7
puntos:	57	419	86	428	612	792	7
	56	437	61	448	612	792	7
Esta	71	440	88	449	612	792	7
metodología	94	440	144	449	612	792	7
no	150	440	160	449	612	792	7
establece	166	440	202	449	612	792	7
una	208	440	222	449	612	792	7
definición	228	440	269	449	612	792	7
de	275	440	284	449	612	792	7
economía	290	440	329	449	612	792	7
informal.	335	440	372	449	612	792	7
Simplemente,	377	440	433	449	612	792	7
asume	439	440	464	449	612	792	7
que	470	440	484	449	612	792	7
las	490	440	501	449	612	792	7
actividades	507	440	552	449	612	792	7
informales	71	451	113	460	612	792	7
se	117	451	125	460	612	792	7
realizan	128	451	160	460	612	792	7
habitualmente	163	451	220	460	612	792	7
en	223	451	233	460	612	792	7
efectivo	236	451	268	460	612	792	7
o	272	451	277	460	612	792	7
por	280	451	293	460	612	792	7
medio	297	451	322	460	612	792	7
de	325	451	335	460	612	792	7
transacciones	338	451	392	460	612	792	7
financieras.	395	451	441	460	612	792	7
Por	445	451	459	460	612	792	7
lo	462	451	470	460	612	792	7
tanto,	473	451	496	460	612	792	7
no	499	451	509	460	612	792	7
incluye	512	451	542	460	612	792	7
el	545	451	552	460	612	792	7
trueque,	71	463	103	472	612	792	7
actividades	106	463	151	472	612	792	7
informales	153	463	196	472	612	792	7
no	198	463	208	472	612	792	7
realizadas	211	463	251	472	612	792	7
en	253	463	263	472	612	792	7
efectivo	265	463	297	472	612	792	7
y	300	463	305	472	612	792	7
la	307	463	315	472	612	792	7
denominada	317	463	366	472	612	792	7
producción	368	463	413	472	612	792	7
doméstica.	416	463	459	472	612	792	7
	56	481	61	492	612	792	7
De	71	483	82	492	612	792	7
las	86	483	97	492	612	792	7
distintas	100	483	133	492	612	792	7
posibilidades	137	483	189	492	612	792	7
metodológicas	193	483	251	492	612	792	7
se	254	483	263	492	612	792	7
seleccionó	266	483	308	492	612	792	7
la	311	483	319	492	612	792	7
que	322	483	336	492	612	792	7
mejor	340	483	363	492	612	792	7
se	366	483	374	492	612	792	7
adapta	378	483	404	492	612	792	7
al	407	483	414	492	612	792	7
caso	417	483	435	492	612	792	7
boliviano,	439	483	479	492	612	792	7
considerando,	483	483	538	492	612	792	7
las	542	483	553	492	612	792	7
limitaciones	71	495	120	504	612	792	7
de	122	495	131	504	612	792	7
información	134	495	183	504	612	792	7
y	185	495	190	504	612	792	7
la	193	495	200	504	612	792	7
disponibilidad	203	495	260	504	612	792	7
de	262	495	272	504	612	792	7
datos	274	495	296	504	612	792	7
macroeconómicos.	298	495	373	504	612	792	7
En	57	518	68	527	612	792	7
este	71	518	87	527	612	792	7
contexto	90	518	125	527	612	792	7
el	129	518	136	527	612	792	7
modelo	139	518	169	527	612	792	7
económico-matemático	173	518	267	527	612	792	7
se	271	518	279	527	612	792	7
enmarca	283	518	317	527	612	792	7
en	320	518	330	527	612	792	7
la	333	518	340	527	612	792	7
tradición	344	518	380	527	612	792	7
de	383	518	393	527	612	792	7
Cagan	396	518	422	527	612	792	7
(1958),	426	518	455	527	612	792	7
la	458	518	466	527	612	792	7
función	469	518	500	527	612	792	7
demanda	503	518	539	527	612	792	7
de	543	518	553	527	612	792	7
circulante	57	529	96	538	612	792	7
se	98	529	107	538	612	792	7
especifica	109	529	149	538	612	792	7
de	152	529	161	538	612	792	7
la	164	529	171	538	612	792	7
siguiente	173	529	209	538	612	792	7
manera:	212	529	244	538	612	792	7
(1)	541	552	553	561	612	792	7
donde	57	574	81	583	612	792	7
C	84	574	90	583	612	792	7
o	90	578	94	583	612	792	7
denota	96	574	123	583	612	792	7
el	126	574	133	583	612	792	7
circulante	135	574	175	583	612	792	7
observado	177	574	218	583	612	792	7
en	221	574	230	583	612	792	7
términos	233	574	268	583	612	792	7
reales;	270	574	297	583	612	792	7
recoge	303	574	329	583	612	792	7
los	332	574	343	583	612	792	7
incentivos	346	574	387	583	612	792	7
paramantener	390	574	444	583	612	792	7
circulante	447	574	486	583	612	792	7
en	489	574	498	583	612	792	7
efectivo	501	574	533	583	612	792	7
para	535	574	553	583	612	792	7
financiar	57	583	92	594	612	792	7
actividades	95	583	140	594	612	792	7
económicas	142	583	189	594	612	792	7
“informales”,	192	583	246	594	612	792	7
como	249	583	271	594	612	792	7
la	273	583	280	594	612	792	7
relación	283	585	315	594	612	792	7
entre	318	585	338	594	612	792	7
los	340	585	352	594	612	792	7
impuestos	354	585	395	594	612	792	7
y	397	585	402	594	612	792	7
el	405	585	412	594	612	792	7
producto	415	585	450	594	612	792	7
(T/Yo)	453	585	479	594	612	792	7
1	479	583	482	589	612	792	7
;	482	585	485	594	612	792	7
Y	487	585	494	594	612	792	7
o	494	589	498	595	612	792	7
es	500	585	508	594	612	792	7
la	511	585	518	594	612	792	7
variable	521	585	553	594	612	792	7
escala	57	597	81	606	612	792	7
asociada	84	597	118	606	612	792	7
con	121	597	135	606	612	792	7
el	138	597	145	606	612	792	7
nivel	148	597	168	606	612	792	7
de	171	597	180	606	612	792	7
transacciones	183	597	237	606	612	792	7
en	240	597	249	606	612	792	7
la	252	597	259	606	612	792	7
economía	262	597	301	606	612	792	7
como	304	597	326	606	612	792	7
el	329	597	336	606	612	792	7
producto	339	597	374	606	612	792	7
observado,	377	597	421	606	612	792	7
en	423	597	433	606	612	792	7
tanto	435	597	455	606	612	792	7
que	458	597	473	606	612	792	7
i	476	597	478	606	612	792	7
denota	481	597	508	606	612	792	7
la	511	597	518	606	612	792	7
variable	521	597	553	606	612	792	7
costo	57	608	78	617	612	792	7
de	81	608	91	617	612	792	7
oportunidad	95	608	143	617	612	792	7
de	147	608	156	617	612	792	7
mantener	160	608	197	617	612	792	7
circulante	201	608	240	617	612	792	7
en	244	608	253	617	612	792	7
manos,	257	608	286	617	612	792	7
como	289	608	312	617	612	792	7
la	315	608	323	617	612	792	7
tasa	327	608	342	617	612	792	7
de	346	608	355	617	612	792	7
interés.	359	608	388	617	612	792	7
El	392	608	401	617	612	792	7
circulante	404	608	444	617	612	792	7
observado	448	608	489	617	612	792	7
corresponde	493	608	542	617	612	792	7
al	545	608	553	617	612	792	7
circulante	57	620	96	629	612	792	7
total,	99	620	119	629	612	792	7
es	122	620	130	629	612	792	7
decir,	133	620	156	629	612	792	7
es	159	620	167	629	612	792	7
la	170	620	177	629	612	792	7
sumatoria	180	620	219	629	612	792	7
del	222	620	234	629	612	792	7
circulante	237	620	277	629	612	792	7
demandado	280	620	326	629	612	792	7
para	329	620	346	629	612	792	7
financiar	349	620	384	629	612	792	7
actividades	387	620	432	629	612	792	7
legales	435	620	462	629	612	792	7
o	465	620	470	629	612	792	7
registradas	473	620	517	629	612	792	7
(C	519	620	530	629	612	792	7
l	530	624	531	629	612	792	7
)	531	620	535	629	612	792	7
y	538	620	543	629	612	792	7
el	546	620	553	629	612	792	7
demandado	57	631	103	640	612	792	7
para	105	631	122	640	612	792	7
financiar	125	629	160	640	612	792	7
actividades	163	629	208	640	612	792	7
“informales”	210	629	262	640	612	792	7
(Ci),	265	629	283	640	612	792	7
por	286	631	299	640	612	792	7
lo	302	631	309	640	612	792	7
que:	312	631	329	640	612	792	7
(2)	541	652	553	661	612	792	7
1	57	685	59	689	612	792	7
La	61	686	70	693	612	792	7
presión	72	686	95	693	612	792	7
tributaria	97	686	127	693	612	792	7
es	129	686	135	693	612	792	7
un	137	686	145	693	612	792	7
indicador	147	686	177	693	612	792	7
cuantitativo	179	686	217	693	612	792	7
que	219	686	231	693	612	792	7
relaciona	233	686	262	693	612	792	7
los	264	686	273	693	612	792	7
ingresos	275	686	302	693	612	792	7
tributarios	304	686	337	693	612	792	7
de	339	686	347	693	612	792	7
una	349	686	360	693	612	792	7
economía	362	686	393	693	612	792	7
y	395	686	399	693	612	792	7
el	401	686	407	693	612	792	7
Producto	409	686	438	693	612	792	7
Bruto	440	686	458	693	612	792	7
Interno	461	686	484	693	612	792	7
(PBI).	486	686	505	693	612	792	7
Permite	507	686	532	693	612	792	7
medir	534	686	553	693	612	792	7
la	64	695	69	703	612	792	7
intensidad	72	695	105	703	612	792	7
con	107	695	118	703	612	792	7
la	120	695	126	703	612	792	7
que	128	695	140	703	612	792	7
un	142	695	150	703	612	792	7
país	152	695	165	703	612	792	7
grava	167	695	185	703	612	792	7
a	187	695	190	703	612	792	7
sus	193	695	203	703	612	792	7
contribuyentes	205	695	252	703	612	792	7
a	254	695	258	703	612	792	7
través	260	695	279	703	612	792	7
de	281	695	289	703	612	792	7
tasas	291	695	306	703	612	792	7
impositivas.	308	695	347	703	612	792	7
Este	349	695	363	703	612	792	7
indicador	365	695	395	703	612	792	7
ayuda	397	695	417	703	612	792	7
al	419	695	425	703	612	792	7
Estado	426	695	448	703	612	792	7
en	450	695	458	703	612	792	7
la	460	695	466	703	612	792	7
toma	468	695	484	703	612	792	7
de	486	695	494	703	612	792	7
decisiones	496	695	529	703	612	792	7
y	531	695	535	703	612	792	7
en	537	695	545	703	612	792	7
la	547	695	553	703	612	792	7
aplicación	64	705	97	712	612	792	7
de	99	705	106	712	612	792	7
políticas	108	705	136	712	612	792	7
tributarias	138	705	170	712	612	792	7
que	172	705	184	712	612	792	7
resulten	186	705	211	712	612	792	7
en	213	705	221	712	612	792	7
cargas	223	705	243	712	612	792	7
equitativamente	245	705	297	712	612	792	7
distribuidas	299	705	336	712	612	792	7
entre	338	705	354	712	612	792	7
los	356	705	365	712	612	792	7
contribuyentes.	368	705	417	712	612	792	7
También	419	705	447	712	612	792	7
es	449	705	456	712	612	792	7
muy	459	705	473	712	612	792	7
útil	475	705	486	712	612	792	7
en	488	705	495	712	612	792	7
el	497	705	503	712	612	792	7
análisis	505	705	529	712	612	792	7
para	531	705	545	712	612	792	7
la	547	705	553	712	612	792	7
adopción	64	714	93	721	612	792	7
de	95	714	103	721	612	792	7
políticas	105	714	132	721	612	792	7
fiscales	134	714	158	721	612	792	7
asequibles.	160	714	195	721	612	792	7
82	57	746	67	756	612	792	7
UPB	274	746	291	756	612	792	7
-	293	746	296	756	612	792	7
INVESTIGACIÓN	298	746	363	756	612	792	7
&	365	746	372	756	612	792	7
DESARROLLO,	374	746	430	756	612	792	7
No.	433	746	447	756	612	792	7
15,	449	746	462	756	612	792	7
Vol.	464	746	480	756	612	792	7
2:	482	746	490	756	612	792	7
76	492	746	502	756	612	792	7
–	505	746	510	756	612	792	7
89	512	746	522	756	612	792	7
(2015)	524	746	551	756	612	792	7
ECONOMÍA	180	37	227	47	612	792	8
INFORMAL	229	37	273	47	612	792	8
EN	276	37	287	47	612	792	8
BOLIVIA:	289	37	325	47	612	792	8
ANÁLISIS,	327	37	366	47	612	792	8
EVALUACIÓN…	368	37	429	47	612	792	8
Sin	57	78	71	87	612	792	8
embargo,	75	78	114	87	612	792	8
el	118	78	126	87	612	792	8
producto	130	78	167	87	612	792	8
observado	172	78	215	87	612	792	8
(Y	219	78	228	87	612	792	8
o	229	84	232	90	612	792	8
)	232	78	236	87	612	792	8
es	240	78	248	87	612	792	8
el	253	78	260	87	612	792	8
asociado	265	78	301	87	612	792	8
a	306	78	310	87	612	792	8
la	314	78	322	87	612	792	8
actividad	326	78	365	87	612	792	8
legal	369	78	389	87	612	792	8
y	394	78	399	87	612	792	8
no	403	78	414	87	612	792	8
incluye	418	78	449	87	612	792	8
el	453	78	461	87	612	792	8
correspondiente	465	78	532	87	612	792	8
a	536	78	541	87	612	792	8
la	545	78	552	87	612	792	8
economía	57	89	97	100	612	792	8
“informal”	100	89	145	100	612	792	8
u	148	89	153	100	612	792	8
“oculta”	156	89	191	100	612	792	8
(Y	194	89	203	100	612	792	8
i	203	97	205	103	612	792	8
).	205	91	211	100	612	792	8
Entonces,	214	91	255	100	612	792	8
se	257	91	266	100	612	792	8
tiene:	269	91	292	100	612	792	8
(3)	541	114	553	123	612	792	8
Haciendo	57	135	97	144	612	792	8
en(1)	101	135	123	144	612	792	8
,es	148	135	159	144	612	792	8
decir,	164	135	187	144	612	792	8
que	192	135	207	144	612	792	8
los	211	135	223	144	612	792	8
incentivos	228	135	271	144	612	792	8
para	275	135	293	144	612	792	8
mantener	298	135	337	144	612	792	8
circulante	341	135	382	144	612	792	8
en	387	135	397	144	612	792	8
efectivo	401	135	435	144	612	792	8
para	439	135	457	144	612	792	8
financiar	462	135	499	144	612	792	8
actividades	503	135	550	144	612	792	8
“ocultas”	57	144	95	155	612	792	8
han	100	146	115	155	612	792	8
desaparecido,	119	146	176	155	612	792	8
y	180	146	185	155	612	792	8
reemplazando	189	146	247	155	612	792	8
las	251	146	263	155	612	792	8
variables	267	146	305	155	612	792	8
explicativas	309	146	359	155	612	792	8
por	363	146	377	155	612	792	8
sus	381	146	394	155	612	792	8
valores	398	146	428	155	612	792	8
observados,	432	146	482	155	612	792	8
se	486	146	494	155	612	792	8
obtienen	498	146	534	155	612	792	8
los	538	146	550	155	612	792	8
valores	57	158	87	167	612	792	8
estimados	90	158	131	167	612	792	8
del	134	158	147	167	612	792	8
circulante	150	158	191	167	612	792	8
legal	194	158	214	167	612	792	8
:	229	158	232	167	612	792	8
(4)	539	181	550	190	612	792	8
Conocidos	57	205	101	214	612	792	8
y	111	205	116	214	612	792	8
,	126	205	128	214	612	792	8
pordiferenciaseobtieneunaestimacióndelcirculantemantenidoen	134	205	398	214	612	792	8
cartera	403	205	432	214	612	792	8
para	437	205	455	214	612	792	8
el	461	205	468	214	612	792	8
financiamiento	474	205	537	214	612	792	8
de	542	205	552	214	612	792	8
actividades	57	214	104	225	612	792	8
“informales”	106	214	161	225	612	792	8
.	169	216	172	225	612	792	8
(5)	541	237	553	246	612	792	8
Ahora	57	258	83	267	612	792	8
bien,	85	258	106	267	612	792	8
la	109	258	116	267	612	792	8
velocidad	119	256	160	267	612	792	8
de	162	256	172	267	612	792	8
circulación	175	256	221	267	612	792	8
en	224	256	234	267	612	792	8
la	236	256	244	267	612	792	8
economía	247	256	287	267	612	792	8
“formal”	290	256	328	267	612	792	8
se	330	256	339	267	612	792	8
calcula	342	256	371	267	612	792	8
como:	374	258	400	267	612	792	8
⁄	278	282	283	292	612	792	8
(6)	539	283	550	292	612	792	8
El	59	307	68	316	612	792	8
supuesto	71	307	108	316	612	792	8
central	111	307	139	316	612	792	8
para	142	307	160	316	612	792	8
estimar	163	307	194	316	612	792	8
el	197	307	205	316	612	792	8
tamaño	208	307	239	316	612	792	8
de	242	307	252	316	612	792	8
la	255	307	262	316	612	792	8
“economía	265	305	311	316	612	792	8
informal”	314	307	355	316	612	792	8
es	358	307	366	316	612	792	8
que	370	307	385	316	612	792	8
la	388	307	395	316	612	792	8
velocidad	398	307	439	316	612	792	8
de	442	307	452	316	612	792	8
circulación	455	307	502	316	612	792	8
es	505	307	513	316	612	792	8
igual	517	307	537	316	612	792	8
en	541	307	550	316	612	792	8
la	59	319	66	328	612	792	8
economía	69	319	109	328	612	792	8
“formal”	112	317	150	328	612	792	8
y	152	319	157	328	612	792	8
en	160	319	170	328	612	792	8
la	173	319	180	328	612	792	8
economía	183	319	224	328	612	792	8
“informal”,	226	317	274	328	612	792	8
es	277	319	286	328	612	792	8
decir:	288	319	312	328	612	792	8
⁄	300	343	305	353	612	792	8
⁄	336	343	341	353	612	792	8
(7)	539	344	550	353	612	792	8
De	57	369	69	378	612	792	8
donde,	72	369	100	378	612	792	8
una	102	369	117	378	612	792	8
estimación	120	369	166	378	612	792	8
del	168	369	181	378	612	792	8
producto	184	369	221	378	612	792	8
de	224	369	233	378	612	792	8
la	236	369	244	378	612	792	8
economía	246	369	287	378	612	792	8
“informal”	290	367	335	378	612	792	8
se	338	369	347	378	612	792	8
obtiene	349	369	380	378	612	792	8
a	383	369	387	378	612	792	8
partir	390	369	413	378	612	792	8
de	416	369	425	378	612	792	8
la	428	369	436	378	612	792	8
siguiente	438	369	476	378	612	792	8
relación:	479	369	515	378	612	792	8
(8)	541	392	553	401	612	792	8
Sin	59	415	73	424	612	792	8
embargo,	77	415	116	424	612	792	8
el	121	415	128	424	612	792	8
supuesto	132	415	169	424	612	792	8
de	173	415	183	424	612	792	8
velocidad	188	415	228	424	612	792	8
de	233	415	242	424	612	792	8
circulación	247	415	293	424	612	792	8
constante	298	415	337	424	612	792	8
explícita	342	415	378	424	612	792	8
en	382	415	392	424	612	792	8
(7)	396	415	408	424	612	792	8
solo	413	415	430	424	612	792	8
es	435	415	443	424	612	792	8
válido	448	415	474	424	612	792	8
si	478	415	485	424	612	792	8
la	489	415	497	424	612	792	8
elasticidad-	501	415	550	424	612	792	8
ingreso	59	424	89	435	612	792	8
es	92	424	101	435	612	792	8
unitaria	103	424	135	435	612	792	8
(β	138	424	147	435	612	792	8
=	149	424	155	435	612	792	8
1).	158	424	169	435	612	792	8
En	172	424	184	435	612	792	8
efecto,	186	426	215	435	612	792	8
la	217	426	225	435	612	792	8
expresión	228	426	268	435	612	792	8
(6)	271	426	283	435	612	792	8
puede	286	426	311	435	612	792	8
escribirse	313	426	353	435	612	792	8
como:	356	426	383	435	612	792	8
⁄	282	450	287	460	612	792	8
(9)	539	451	550	460	612	792	8
Transformando	59	478	120	487	612	792	8
en	123	478	132	487	612	792	8
logaritmos	135	478	177	487	612	792	8
y	180	478	185	487	612	792	8
derivando	187	478	227	487	612	792	8
respecto	230	478	263	487	612	792	8
al	266	478	273	487	612	792	8
producto	275	478	311	487	612	792	8
total,	313	478	333	487	612	792	8
se	336	478	344	487	612	792	8
obtiene:	347	478	379	487	612	792	8
(10)	534	504	550	513	612	792	8
En	57	531	68	540	612	792	8
consecuencia,	71	531	126	540	612	792	8
una	129	531	144	540	612	792	8
estimación	147	531	190	540	612	792	8
de	193	531	203	540	612	792	8
la	206	531	213	540	612	792	8
demanda	216	531	252	540	612	792	8
de	255	531	264	540	612	792	8
circulante	267	531	306	540	612	792	8
será	309	531	326	540	612	792	8
consistente	329	531	373	540	612	792	8
con	376	531	390	540	612	792	8
el	393	531	400	540	612	792	8
supuesto	403	531	438	540	612	792	8
de	441	531	451	540	612	792	8
velocidad	454	531	493	540	612	792	8
de	496	531	505	540	612	792	8
circulación	508	531	552	540	612	792	8
constante,	57	540	97	551	612	792	8
únicamente	99	540	145	551	612	792	8
en	148	540	157	551	612	792	8
caso	160	540	178	551	612	792	8
que	180	540	195	551	612	792	8
β	197	540	202	551	612	792	8
sea	205	540	218	551	612	792	8
1.La	220	540	239	551	612	792	8
limitación	241	543	284	551	612	792	8
planteada	287	543	327	551	612	792	8
puede	329	543	354	551	612	792	8
superarse	357	543	396	551	612	792	8
replanteando	399	543	453	551	612	792	8
la	456	543	464	551	612	792	8
forma	466	543	491	551	612	792	8
de	494	543	504	551	612	792	8
cálculo	507	543	537	551	612	792	8
del	540	543	553	551	612	792	8
tamaño	57	554	87	563	612	792	8
de	91	554	100	563	612	792	8
la	103	554	111	563	612	792	8
economía	114	554	155	563	612	792	8
informal.	158	554	196	563	612	792	8
Para	199	554	218	563	612	792	8
ello,	221	554	239	563	612	792	8
suponiendo	242	554	291	563	612	792	8
que	294	554	309	563	612	792	8
en	312	554	322	563	612	792	8
cada	325	554	344	563	612	792	8
momento	347	554	387	563	612	792	8
del	390	554	402	563	612	792	8
tiempo,	405	554	437	563	612	792	8
el	440	554	448	563	612	792	8
circulante	451	554	492	563	612	792	8
utilizado	495	554	532	563	612	792	8
para	535	554	553	563	612	792	8
financiar	57	565	94	574	612	792	8
operaciones	98	565	148	574	612	792	8
“informales”	151	563	206	574	612	792	8
puede	209	565	234	574	612	792	8
expresarse	238	565	282	574	612	792	8
como	286	565	309	574	612	792	8
una	313	565	328	574	612	792	8
fracción	332	565	366	574	612	792	8
λ	370	563	375	574	612	792	8
del	379	565	392	574	612	792	8
circulante	395	565	437	574	612	792	8
utilizado	441	565	477	574	612	792	8
para	481	565	499	574	612	792	8
operaciones	503	565	553	574	612	792	8
“legales”,	57	575	98	586	612	792	8
siendo	100	577	128	586	612	792	8
que	130	577	145	586	612	792	8
λ	148	575	153	586	612	792	8
puede	156	577	181	586	612	792	8
variar	184	577	208	586	612	792	8
en	211	577	220	586	612	792	8
el	223	577	231	586	612	792	8
tiempo.	233	577	265	586	612	792	8
En	268	577	279	586	612	792	8
consecuencia,	282	577	340	586	612	792	8
se	343	577	352	586	612	792	8
tendría	354	577	383	586	612	792	8
que:	386	577	404	586	612	792	8
(11)	536	598	553	607	612	792	8
y	57	619	62	628	612	792	8
usando	64	619	94	628	612	792	8
(2),	97	619	111	628	612	792	8
se	114	619	123	628	612	792	8
tiene:	126	619	149	628	612	792	8
(12)	536	640	553	649	612	792	8
Introduciendo	59	663	117	672	612	792	8
(12)	120	663	137	672	612	792	8
en	140	663	150	672	612	792	8
(4)	153	663	165	672	612	792	8
y	167	663	173	672	612	792	8
tomando	175	663	212	672	612	792	8
en	215	663	224	672	612	792	8
cuenta	227	663	254	672	612	792	8
que	257	663	272	672	612	792	8
Y	275	663	281	672	612	792	8
o	281	664	286	673	612	792	8
=	289	663	295	672	612	792	8
Y	298	663	303	672	612	792	8
l	303	668	305	674	612	792	8
,	305	663	308	672	612	792	8
se	311	663	319	672	612	792	8
obtiene:	322	663	356	672	612	792	8
(13)	536	687	553	696	612	792	8
Esta	57	699	75	708	612	792	8
expresión	79	699	119	708	612	792	8
puede	124	699	148	708	612	792	8
estimarse	153	699	192	708	612	792	8
econométricamente,	196	699	281	708	612	792	8
puesto	285	699	312	708	612	792	8
que	317	699	331	708	612	792	8
las	336	699	347	708	612	792	8
variables	352	699	389	708	612	792	8
(dependientes	393	699	452	708	612	792	8
e	456	699	461	708	612	792	8
independientes)	465	699	531	708	612	792	8
son	536	699	550	708	612	792	8
observables	57	710	106	719	612	792	8
al	109	710	116	719	612	792	8
igual	119	710	140	719	612	792	8
que	143	710	157	719	612	792	8
en	160	710	170	719	612	792	8
(1),	173	710	187	719	612	792	8
por	190	710	204	719	612	792	8
lo	207	710	215	719	612	792	8
que	218	710	232	719	612	792	8
se	235	710	244	719	612	792	8
tiene:	247	710	270	719	612	792	8
UPB	57	746	74	756	612	792	8
-	76	746	79	756	612	792	8
INVESTIGACIÓN	81	746	146	756	612	792	8
&	148	746	155	756	612	792	8
DESARROLLO,	157	746	213	756	612	792	8
No.	216	746	230	756	612	792	8
15,	232	746	245	756	612	792	8
Vol.	247	746	263	756	612	792	8
2:	265	746	273	756	612	792	8
76	275	746	285	756	612	792	8
–	288	746	293	756	612	792	8
89	295	746	305	756	612	792	8
(2015)	307	746	334	756	612	792	8
83	541	746	551	756	612	792	8
VELASCO	286	37	323	47	612	792	9
(14)	536	88	553	97	612	792	9
Asumiendo	57	106	105	117	612	792	9
que	110	106	125	117	612	792	9
los	130	106	142	117	612	792	9
parámetros:	148	106	197	117	612	792	9
A,	202	106	212	117	612	792	9
β	218	106	223	117	612	792	9
y	228	106	233	117	612	792	9
γ	238	106	243	117	612	792	9
son	248	106	262	117	612	792	9
iguales	268	106	297	117	612	792	9
para	303	106	320	117	612	792	9
las	326	106	337	117	612	792	9
demandas	342	106	384	117	612	792	9
del	390	109	403	118	612	792	9
circulante	408	109	449	118	612	792	9
destinadas	455	109	498	118	612	792	9
a	503	109	508	118	612	792	9
financiar	513	109	550	118	612	792	9
actividades	57	118	104	129	612	792	9
“formales”	106	118	152	129	612	792	9
y	155	118	160	129	612	792	9
actividades	163	118	210	129	612	792	9
“informales”,	213	118	270	129	612	792	9
puede	272	118	297	129	612	792	9
escribirse:	300	120	343	129	612	792	9
(15)	534	147	550	156	612	792	9
O,	57	175	67	184	612	792	9
de	69	175	79	184	612	792	9
manera	82	175	113	184	612	792	9
equivalente:	115	175	166	184	612	792	9
⌈	278	199	282	211	612	792	9
⌉	292	199	296	211	612	792	9
(16)	536	202	553	211	612	792	9
Que	57	230	74	239	612	792	9
permite	78	230	110	239	612	792	9
estimar	114	230	145	239	612	792	9
Y	149	230	155	239	612	792	9
t	155	235	157	241	612	792	9
y	160	230	165	239	612	792	9
C	169	230	176	239	612	792	9
l	176	235	178	241	612	792	9
a	178	230	183	239	612	792	9
partir	187	230	210	239	612	792	9
de	214	230	223	239	612	792	9
la	228	230	235	239	612	792	9
estimación	239	230	285	239	612	792	9
econométrica	289	230	345	239	612	792	9
y	349	230	354	239	612	792	9
del	358	230	371	239	612	792	9
conocimiento	375	230	432	239	612	792	9
deY	436	230	453	239	612	792	9
l	453	235	454	241	612	792	9
y	455	230	460	239	612	792	9
C	464	230	471	239	612	792	9
t.	471	230	476	241	612	792	9
A	480	230	488	239	612	792	9
partir	492	230	515	239	612	792	9
de	519	230	529	239	612	792	9
(16),	533	230	553	239	612	792	9
resulta	57	243	84	252	612	792	9
fácil	88	243	106	252	612	792	9
demostrar	109	243	151	252	612	792	9
que	154	243	169	252	612	792	9
en	172	243	181	252	612	792	9
caso	184	243	203	252	612	792	9
que	206	243	221	252	612	792	9
β	224	241	229	252	612	792	9
sea	232	243	245	252	612	792	9
igual	248	243	269	252	612	792	9
a	272	243	276	252	612	792	9
1,	279	243	287	252	612	792	9
que	336	243	351	252	612	792	9
coincide	354	243	389	252	612	792	9
con	392	243	407	252	612	792	9
la	410	243	418	252	612	792	9
ecuación	421	243	458	252	612	792	9
(8),y	461	243	481	252	612	792	9
corresponde	484	243	535	252	612	792	9
a	538	243	542	252	612	792	9
la	545	243	553	252	612	792	9
fórmula	57	255	90	264	612	792	9
mediante	96	255	134	264	612	792	9
la	140	255	147	264	612	792	9
cual	153	255	170	264	612	792	9
se	176	255	185	264	612	792	9
estima	190	253	218	264	612	792	9
usualmente	223	253	271	264	612	792	9
el	277	253	284	264	612	792	9
tamaño	290	253	321	264	612	792	9
de	326	253	336	264	612	792	9
la	342	253	349	264	612	792	9
“economía	355	253	400	264	612	792	9
informal”.	407	253	450	264	612	792	9
El	456	255	465	264	612	792	9
modelo	470	255	500	264	612	792	9
económico-	506	255	553	264	612	792	9
matemático	57	266	103	275	612	792	9
presentado	106	266	149	275	612	792	9
infiere	152	266	178	275	612	792	9
que	182	266	196	275	612	792	9
a	199	266	203	275	612	792	9
partir	206	266	228	275	612	792	9
de	231	266	241	275	612	792	9
evidencias	244	266	286	275	612	792	9
apreciables	288	266	334	275	612	792	9
en	337	266	346	275	612	792	9
los	349	266	361	275	612	792	9
agregados	364	266	404	275	612	792	9
monetarios,	407	266	454	275	612	792	9
los	457	266	469	275	612	792	9
agentes	472	266	502	275	612	792	9
económicos	505	266	552	275	612	792	9
utilizan	57	278	87	287	612	792	9
circulante	90	278	129	287	612	792	9
para	132	278	149	287	612	792	9
llevar	152	278	175	287	612	792	9
a	178	278	183	287	612	792	9
cabo	186	278	205	287	612	792	9
actividades	208	278	253	287	612	792	9
que	256	278	270	287	612	792	9
desean	274	278	301	287	612	792	9
disimular.	304	278	344	287	612	792	9
Las	347	278	361	287	612	792	9
transacciones	364	278	418	287	612	792	9
así	421	278	433	287	612	792	9
financiadas	436	278	481	287	612	792	9
son	484	278	498	287	612	792	9
más	501	278	517	287	612	792	9
difíciles	520	278	553	287	612	792	9
de	57	289	66	298	612	792	9
detectar	72	289	103	298	612	792	9
que	109	289	123	298	612	792	9
las	129	289	140	298	612	792	9
realizadas	146	289	186	298	612	792	9
mediante	191	289	228	298	612	792	9
otros	233	289	253	298	612	792	9
instrumentos	259	289	311	298	612	792	9
cuyos	316	289	339	298	612	792	9
movimientos	345	289	397	298	612	792	9
quedan	403	289	432	298	612	792	9
registrados	437	289	481	298	612	792	9
en	487	289	496	298	612	792	9
instituciones	502	289	552	298	612	792	9
financieras,	57	301	103	310	612	792	9
permitiendo	107	301	156	310	612	792	9
reconstruir	160	301	204	310	612	792	9
el	208	301	215	310	612	792	9
circuito	220	301	250	310	612	792	9
completo	255	301	292	310	612	792	9
de	297	301	306	310	612	792	9
los	311	301	323	310	612	792	9
participantes	327	301	379	310	612	792	9
en	383	301	393	310	612	792	9
la	397	301	404	310	612	792	9
operación	409	301	449	310	612	792	9
y	453	301	458	310	612	792	9
los	463	301	474	310	612	792	9
montos	479	301	508	310	612	792	9
de	513	301	522	310	612	792	9
dinero	527	301	553	310	612	792	9
intercambiados.	57	312	120	321	612	792	9
Existe,	123	312	150	321	612	792	9
entonces,	153	312	190	321	612	792	9
una	193	312	207	321	612	792	9
cantidad	210	312	244	321	612	792	9
de	246	312	256	321	612	792	9
circulante	259	312	298	321	612	792	9
demandado	300	312	346	321	612	792	9
para	349	312	366	321	612	792	9
financiar	369	312	404	321	612	792	9
actividades	407	312	452	321	612	792	9
informales.	454	312	500	321	612	792	9
Si	502	312	511	321	612	792	9
se	513	312	521	321	612	792	9
conoce	524	312	552	321	612	792	9
la	57	324	64	333	612	792	9
participación	66	324	119	333	612	792	9
de	121	324	131	333	612	792	9
ese	133	324	146	333	612	792	9
monto	149	324	174	333	612	792	9
de	177	324	186	333	612	792	9
circulante	189	324	228	333	612	792	9
en	231	324	240	333	612	792	9
el	243	324	250	333	612	792	9
circulante	253	324	292	333	612	792	9
total	295	324	312	333	612	792	9
se	315	324	323	333	612	792	9
puede	326	324	350	333	612	792	9
estimar,	352	324	384	333	612	792	9
a	387	324	392	333	612	792	9
través	394	324	418	333	612	792	9
de	421	324	430	333	612	792	9
la	433	324	440	333	612	792	9
velocidad	443	324	481	333	612	792	9
de	484	324	493	333	612	792	9
circulación,	496	324	543	333	612	792	9
el	546	324	553	333	612	792	9
tamaño	57	335	86	344	612	792	9
de	89	335	98	344	612	792	9
la	101	335	108	344	612	792	9
economía	111	335	149	344	612	792	9
no	152	335	162	344	612	792	9
registrada	165	335	204	344	612	792	9
2	205	333	208	339	612	792	9
.	208	335	210	344	612	792	9
Una	216	335	232	344	612	792	9
vez	235	335	249	344	612	792	9
presentado	251	335	295	344	612	792	9
el	297	335	305	344	612	792	9
modelo	307	335	337	344	612	792	9
matemático	340	335	386	344	612	792	9
se	389	335	397	344	612	792	9
presenta	400	335	433	344	612	792	9
la	436	335	443	344	612	792	9
metodología	446	335	496	344	612	792	9
econométrica	499	335	552	344	612	792	9
seleccionada	57	347	108	356	612	792	9
para	110	347	127	356	612	792	9
la	130	347	137	356	612	792	9
estimación.	140	347	185	356	612	792	9
4.2	57	370	69	379	612	792	9
Estimación	71	370	118	379	612	792	9
del	121	370	134	379	612	792	9
Modelo	136	370	169	379	612	792	9
Econométrico	171	370	230	379	612	792	9
para	233	370	253	379	612	792	9
la	255	370	263	379	612	792	9
Economía	266	370	308	379	612	792	9
Boliviana	311	370	352	379	612	792	9
Al	57	390	66	399	612	792	9
tratarse	69	390	98	399	612	792	9
de	101	390	110	399	612	792	9
series	113	390	136	399	612	792	9
de	138	390	148	399	612	792	9
tiempo,	150	390	181	399	612	792	9
se	183	390	191	399	612	792	9
plantea	194	390	223	399	612	792	9
el	225	390	232	399	612	792	9
uso	235	390	249	399	612	792	9
de	251	390	261	399	612	792	9
las	263	390	274	399	612	792	9
herramientas	277	390	328	399	612	792	9
de	331	390	340	399	612	792	9
construcción	343	390	394	399	612	792	9
de	397	390	406	399	612	792	9
modelos	409	390	442	399	612	792	9
dinámicos:	445	390	489	399	612	792	9
Pruebas	491	390	523	399	612	792	9
de	525	390	535	399	612	792	9
raíz	537	390	552	399	612	792	9
unitaria,	57	402	90	411	612	792	9
cointegración,	92	402	149	411	612	792	9
y	152	402	157	411	612	792	9
otros.	159	402	182	411	612	792	9
Se	184	402	194	411	612	792	9
determinó	197	402	237	411	612	792	9
trabajar	240	402	271	411	612	792	9
con	273	402	288	411	612	792	9
las	290	402	301	411	612	792	9
variables	304	402	340	411	612	792	9
en	343	402	352	411	612	792	9
logaritmos	355	402	397	411	612	792	9
por	400	402	413	411	612	792	9
lo	416	402	424	411	612	792	9
que	426	402	441	411	612	792	9
el	443	402	451	411	612	792	9
modelo	453	402	483	411	612	792	9
se	486	402	494	411	612	792	9
transforma	497	402	540	411	612	792	9
en	543	402	552	411	612	792	9
una	57	413	71	422	612	792	9
ecuación	75	413	111	422	612	792	9
Log-Log,	115	413	153	422	612	792	9
en	157	413	167	422	612	792	9
este	171	413	186	422	612	792	9
modelo	191	413	221	422	612	792	9
las	225	413	236	422	612	792	9
variables	240	413	276	422	612	792	9
continuas	280	413	319	422	612	792	9
a	323	413	327	422	612	792	9
ambos	332	413	358	422	612	792	9
lados	362	413	383	422	612	792	9
de	387	413	397	422	612	792	9
la	401	413	408	422	612	792	9
ecuación	412	413	448	422	612	792	9
son	452	413	466	422	612	792	9
transformadas	470	413	527	422	612	792	9
a	531	413	535	422	612	792	9
sus	539	413	552	422	612	792	9
valores	57	425	85	434	612	792	9
logarítmicos.	88	425	140	434	612	792	9
a)	57	446	64	455	612	792	9
Logaritmo	71	446	113	455	612	792	9
Demanda	116	446	155	455	612	792	9
de	157	446	167	455	612	792	9
Saldos	169	446	196	455	612	792	9
Monetarios	199	446	245	455	612	792	9
Reales(DMM):	247	446	307	455	612	792	9
La	310	446	321	455	612	792	9
variable	323	446	355	455	612	792	9
dependiente	358	446	406	455	612	792	9
es	409	446	417	455	612	792	9
M2/	420	446	437	455	612	792	9
PIB	440	446	455	455	612	792	9
real,	458	446	475	455	612	792	9
billetes	478	446	507	455	612	792	9
y	510	446	515	455	612	792	9
monedas	517	446	553	455	612	792	9
en	71	457	80	466	612	792	9
poder	83	457	106	466	612	792	9
del	108	457	120	466	612	792	9
público	123	457	153	466	612	792	9
y	155	457	160	466	612	792	9
depósitos	163	457	201	466	612	792	9
en	203	457	212	466	612	792	9
términos	215	457	250	466	612	792	9
reales	252	457	276	466	612	792	9
b)	57	478	65	487	612	792	9
Logaritmo	71	478	113	487	612	792	9
del	117	478	130	487	612	792	9
PIB	134	478	149	487	612	792	9
a	154	478	159	487	612	792	9
precios	163	478	192	487	612	792	9
constantes	197	478	239	487	612	792	9
(LPIBRPB):	243	478	292	487	612	792	9
Es	296	478	306	487	612	792	9
el	311	478	318	487	612	792	9
logaritmo	322	478	361	487	612	792	9
natural	365	478	393	487	612	792	9
del	397	478	409	487	612	792	9
PIB	414	478	429	487	612	792	9
a	433	478	438	487	612	792	9
precios	442	478	471	487	612	792	9
constantes	475	478	517	487	612	792	9
entre	521	478	541	487	612	792	9
la	545	478	553	487	612	792	9
población	71	489	110	498	612	792	9
total.	113	489	133	498	612	792	9
c)	57	510	64	519	612	792	9
Tasa	71	510	90	519	612	792	9
de	95	510	105	519	612	792	9
interés	110	510	137	519	612	792	9
activa	142	510	166	519	612	792	9
efectiva	171	510	203	519	612	792	9
en	208	510	217	519	612	792	9
moneda	222	510	254	519	612	792	9
nacional(TIAF):	259	510	325	519	612	792	9
variable	330	510	362	519	612	792	9
que	367	510	381	519	612	792	9
se	386	510	394	519	612	792	9
utiliza	400	510	425	519	612	792	9
como	430	510	452	519	612	792	9
indicador	457	510	495	519	612	792	9
del	500	510	512	519	612	792	9
costo	517	510	538	519	612	792	9
de	543	510	553	519	612	792	9
oportunidad	71	522	119	531	612	792	9
de	122	522	131	531	612	792	9
tener	134	522	153	531	612	792	9
saldos	156	522	181	531	612	792	9
en	183	522	193	531	612	792	9
efectivo.	195	522	230	531	612	792	9
d)	57	542	65	551	612	792	9
Logaritmo	71	542	113	551	612	792	9
Razón	117	542	142	551	612	792	9
entre	146	542	166	551	612	792	9
Impuestos	170	542	211	551	612	792	9
y	214	542	219	551	612	792	9
PIB	223	542	238	551	612	792	9
(IMPIB):	242	542	279	551	612	792	9
Es	283	542	293	551	612	792	9
la	297	542	304	551	612	792	9
razón	308	542	330	551	612	792	9
entre	334	542	354	551	612	792	9
los	358	542	369	551	612	792	9
impuestos	373	542	414	551	612	792	9
y	418	542	423	551	612	792	9
el	426	542	434	551	612	792	9
PIB	438	542	454	551	612	792	9
recoge	457	542	484	551	612	792	9
los	488	542	500	551	612	792	9
incentivos	503	542	544	551	612	792	9
a	548	542	553	551	612	792	9
mantener	71	554	108	563	612	792	9
circulante	110	554	150	563	612	792	9
en	152	554	162	563	612	792	9
manos	164	554	190	563	612	792	9
del	193	554	205	563	612	792	9
público	208	554	238	563	612	792	9
con	240	554	255	563	612	792	9
el	257	554	264	563	612	792	9
propósito	267	554	304	563	612	792	9
de	307	554	316	563	612	792	9
financiar	319	554	354	563	612	792	9
actividades	357	554	402	563	612	792	9
de	405	554	414	563	612	792	9
la	417	554	424	563	612	792	9
economía	426	554	465	563	612	792	9
informal.	468	554	502	563	612	792	9
2	57	590	59	595	612	792	9
Inicialmente,	59	592	101	599	612	792	9
se	109	592	116	599	612	792	9
define	124	592	144	599	612	792	9
una	152	592	164	599	612	792	9
ecuación	172	592	200	599	612	792	9
básica	208	592	228	599	612	792	9
de	236	592	244	599	612	792	9
demanda	252	592	281	599	612	792	9
de	288	592	296	599	612	792	9
dinero	304	592	324	599	612	792	9
para	332	592	346	599	612	792	9
la	354	592	360	599	612	792	9
cuantificación	368	592	414	599	612	792	9
monetaria	422	592	454	599	612	792	9
por	462	592	473	599	612	792	9
medio	481	592	501	599	612	792	9
del	509	592	519	599	612	792	9
modelo:	527	592	553	599	612	792	9
Ln(M)	66	604	88	611	612	792	9
	89	601	94	611	612	792	9
α	96	602	101	611	612	792	9
	102	601	107	611	612	792	9
β	108	602	113	611	612	792	9
1	113	607	117	614	612	792	9
Ln(Y)	117	604	137	611	612	792	9
	138	601	143	611	612	792	9
β	144	602	149	611	612	792	9
i	149	607	151	614	612	792	9
X	152	604	158	611	612	792	9
	160	601	164	611	612	792	9
μ	166	602	171	611	612	792	9
.	173	603	175	611	612	792	9
Ahora	178	603	198	611	612	792	9
bien,	201	603	217	611	612	792	9
para	220	603	234	611	612	792	9
medir	236	603	255	611	612	792	9
la	258	603	264	611	612	792	9
economía	267	603	298	611	612	792	9
informal	300	603	328	611	612	792	9
a	331	603	334	611	612	792	9
partir	337	603	355	611	612	792	9
de	357	603	365	611	612	792	9
la	368	603	374	611	612	792	9
ecuación	377	603	405	611	612	792	9
de	408	603	415	611	612	792	9
demanda	418	603	447	611	612	792	9
monetaria	450	603	482	611	612	792	9
planteada,	485	603	517	611	612	792	9
se	520	603	527	611	612	792	9
supone	530	603	552	611	612	792	9
inicialmente	64	617	103	624	612	792	9
que	105	617	117	624	612	792	9
la	119	617	125	624	612	792	9
demanda	127	617	156	624	612	792	9
de	158	617	166	624	612	792	9
dinero	168	617	188	624	612	792	9
tiene	190	617	206	624	612	792	9
dos	208	617	219	624	612	792	9
componentes:	222	617	266	624	612	792	9
Mo,	268	617	281	624	612	792	9
que	283	617	295	624	612	792	9
es	297	617	304	624	612	792	9
la	306	617	312	624	612	792	9
demanda	314	617	343	624	612	792	9
de	345	617	353	624	612	792	9
dinero	355	617	375	624	612	792	9
como	377	617	395	624	612	792	9
consecuencia	397	617	440	624	612	792	9
de	442	617	450	624	612	792	9
las	452	617	461	624	612	792	9
actividades	463	617	499	624	612	792	9
formales,	502	617	531	624	612	792	9
y	534	617	538	624	612	792	9
Mu,	540	617	553	624	612	792	9
que	64	626	75	633	612	792	9
es	78	626	84	633	612	792	9
la	86	626	92	633	612	792	9
demanda	94	626	123	633	612	792	9
de	125	626	133	633	612	792	9
dinero	135	626	156	633	612	792	9
como	158	626	176	633	612	792	9
consecuencia	178	626	220	633	612	792	9
de	223	626	230	633	612	792	9
las	232	626	241	633	612	792	9
actividades	243	626	279	633	612	792	9
informales.	282	626	318	633	612	792	9
La	320	626	328	633	612	792	9
suma	330	626	347	633	612	792	9
de	350	626	357	633	612	792	9
Mo	359	626	371	633	612	792	9
y	373	626	377	633	612	792	9
de	379	626	386	633	612	792	9
Mu	388	626	400	633	612	792	9
debe	402	626	417	633	612	792	9
ser	419	626	428	633	612	792	9
igual	431	626	447	633	612	792	9
a	449	626	452	633	612	792	9
la	455	626	460	633	612	792	9
masa	463	626	479	633	612	792	9
monetaria	481	626	514	633	612	792	9
total	516	626	530	633	612	792	9
(Mo	532	626	546	633	612	792	9
+	548	626	553	633	612	792	9
Mu	64	635	75	642	612	792	9
=	77	635	82	642	612	792	9
M).	84	635	96	642	612	792	9
Al	98	635	106	642	612	792	9
igual	108	635	125	642	612	792	9
que	127	635	139	642	612	792	9
se	141	635	148	642	612	792	9
supone	150	635	173	642	612	792	9
que	175	635	186	642	612	792	9
la	189	635	194	642	612	792	9
parte	197	635	213	642	612	792	9
de	215	635	223	642	612	792	9
la	225	635	231	642	612	792	9
masa	233	635	250	642	612	792	9
monetaria	252	635	284	642	612	792	9
se	286	635	293	642	612	792	9
utiliza	295	635	315	642	612	792	9
para	318	635	331	642	612	792	9
actividades	334	635	370	642	612	792	9
formales	372	635	400	642	612	792	9
y	402	635	406	642	612	792	9
otra	409	635	421	642	612	792	9
para	424	635	438	642	612	792	9
informales,	440	635	476	642	612	792	9
la	478	635	484	642	612	792	9
actividad	487	635	516	642	612	792	9
económica	518	635	553	642	612	792	9
también	64	644	90	652	612	792	9
se	92	644	99	652	612	792	9
puede	101	644	120	652	612	792	9
separar	123	644	146	652	612	792	9
en	149	644	156	652	612	792	9
formal	159	644	180	652	612	792	9
e	182	644	186	652	612	792	9
informal:	189	644	218	652	612	792	9
Y	221	644	226	652	612	792	9
o	226	647	228	652	612	792	9
es	231	644	237	652	612	792	9
la	240	644	246	652	612	792	9
parte	248	644	264	652	612	792	9
del	267	644	277	652	612	792	9
ingreso	279	644	303	652	612	792	9
o	305	644	309	652	612	792	9
PIB	312	644	324	652	612	792	9
total	327	644	341	652	612	792	9
generado	343	644	373	652	612	792	9
por	375	644	386	652	612	792	9
actividades	388	644	425	652	612	792	9
formales,	427	644	457	652	612	792	9
que	459	644	471	652	612	792	9
para	474	644	487	652	612	792	9
nuestros	490	644	517	652	612	792	9
propósitos	519	644	553	652	612	792	9
también	64	654	90	661	612	792	9
es	92	654	98	661	612	792	9
la	101	654	106	661	612	792	9
parte	109	654	125	661	612	792	9
del	127	654	137	661	612	792	9
PIB	139	654	151	661	612	792	9
registrado	154	654	186	661	612	792	9
por	188	654	198	661	612	792	9
las	201	654	210	661	612	792	9
estadísticas	212	654	248	661	612	792	9
oficiales	250	654	278	661	612	792	9
y	280	654	284	661	612	792	9
Y	286	654	291	661	612	792	9
u	290	657	293	661	612	792	9
es	295	654	302	661	612	792	9
la	304	654	310	661	612	792	9
parte	312	654	328	661	612	792	9
del	330	654	340	661	612	792	9
ingreso	342	654	366	661	612	792	9
o	368	654	372	661	612	792	9
PIB	374	654	387	661	612	792	9
total	389	654	403	661	612	792	9
generado	406	654	435	661	612	792	9
por	437	654	448	661	612	792	9
actividades	450	654	486	661	612	792	9
informales	488	654	522	661	612	792	9
y	525	654	529	661	612	792	9
que	531	654	542	661	612	792	9
no	545	654	553	661	612	792	9
Mu	467	665	477	672	612	792	9
)	479	671	482	679	612	792	9
)	482	670	485	679	612	792	9
donde	487	672	506	679	612	792	9
Mu/Mo	509	672	533	679	612	792	9
es	536	672	542	679	612	792	9
un	545	672	553	679	612	792	9
se	64	672	70	679	612	792	9
conoce.	73	672	98	679	612	792	9
Después	101	672	128	679	612	792	9
de	131	672	138	679	612	792	9
sentar	141	672	160	679	612	792	9
estos	163	672	179	679	612	792	9
supuestos	182	672	213	679	612	792	9
sobre	216	672	233	679	612	792	9
la	236	672	242	679	612	792	9
composición	244	672	285	679	612	792	9
de	288	672	296	679	612	792	9
M	299	672	306	679	612	792	9
y	308	672	312	679	612	792	9
del	315	672	325	679	612	792	9
PIB,	328	672	342	679	612	792	9
se	345	672	352	679	612	792	9
puede	355	672	374	679	612	792	9
decir	377	672	393	679	612	792	9
que:	395	672	409	679	612	792	9
M	414	671	421	679	612	792	9
	425	669	429	679	612	792	9
Mo	432	671	442	679	612	792	9
*	444	671	448	679	612	792	9
(	449	671	452	679	612	792	9
1	451	671	455	679	612	792	9
	456	669	461	679	612	792	9
(	463	671	465	679	612	792	9
Mo	467	679	477	686	612	792	9
índice	64	689	83	696	612	792	9
de	85	689	93	696	612	792	9
la	95	689	101	696	612	792	9
magnitud	103	689	133	696	612	792	9
relativa	135	689	159	696	612	792	9
de	161	689	169	696	612	792	9
la	171	689	177	696	612	792	9
economía	179	689	210	696	612	792	9
informal.	212	689	242	696	612	792	9
Suponiendo	244	689	281	696	612	792	9
que	283	689	295	696	612	792	9
la	297	689	302	696	612	792	9
velocidad	304	689	334	696	612	792	9
de	336	689	344	696	612	792	9
circulación	346	689	380	696	612	792	9
es	382	689	389	696	612	792	9
constante	391	689	420	696	612	792	9
en	422	689	429	696	612	792	9
ambos	431	689	452	696	612	792	9
sectores,	454	689	481	696	612	792	9
se	483	689	489	696	612	792	9
obtiene	491	689	514	696	612	792	9
que:Yo	516	689	538	696	612	792	9
/	540	689	542	696	612	792	9
Yu	544	689	553	696	612	792	9
=	64	706	69	713	612	792	9
Mo	71	706	82	713	612	792	9
/	84	706	86	713	612	792	9
Mu.	88	706	101	713	612	792	9
Este	103	706	117	713	612	792	9
supuesto,	119	706	149	713	612	792	9
es	151	706	157	713	612	792	9
generalmente	159	706	202	713	612	792	9
aceptado	204	706	233	713	612	792	9
y	235	706	239	713	612	792	9
provee	241	706	262	713	612	792	9
una	264	706	276	713	612	792	9
forma	278	706	297	713	612	792	9
directa	299	706	321	713	612	792	9
de	323	706	330	713	612	792	9
calcular	332	706	358	713	612	792	9
la	360	706	365	713	612	792	9
informalidad:	367	706	411	713	612	792	9
Yu	412	706	421	713	612	792	9
	423	704	428	713	612	792	9
(	430	706	433	713	612	792	9
Mu	434	700	445	707	612	792	9
)	447	706	449	713	612	792	9
*	451	706	455	713	612	792	9
Yo	456	706	464	713	612	792	9
Mo	434	714	445	720	612	792	9
84	57	746	67	756	612	792	9
UPB	274	746	291	756	612	792	9
-	293	746	296	756	612	792	9
INVESTIGACIÓN	298	746	363	756	612	792	9
&	365	746	372	756	612	792	9
DESARROLLO,	374	746	430	756	612	792	9
No.	433	746	447	756	612	792	9
15,	449	746	462	756	612	792	9
Vol.	464	746	480	756	612	792	9
2:	482	746	490	756	612	792	9
76	492	746	502	756	612	792	9
–	505	746	510	756	612	792	9
89	512	746	522	756	612	792	9
(2015)	524	746	551	756	612	792	9
ECONOMÍA	180	37	227	47	612	792	10
INFORMAL	229	37	273	47	612	792	10
EN	276	37	287	47	612	792	10
BOLIVIA:	289	37	325	47	612	792	10
ANÁLISIS,	327	37	366	47	612	792	10
EVALUACIÓN…	368	37	429	47	612	792	10
e)	57	78	64	87	612	792	10
Tasa	71	78	90	87	612	792	10
de	93	78	102	87	612	792	10
inflación	105	78	140	87	612	792	10
(INF):	143	78	168	87	612	792	10
La	171	78	181	87	612	792	10
inflación	184	78	219	87	612	792	10
se	222	78	230	87	612	792	10
incorpora	233	78	271	87	612	792	10
por	274	78	287	87	612	792	10
su	289	78	298	87	612	792	10
efecto	301	78	325	87	612	792	10
en	328	78	337	87	612	792	10
el	339	78	347	87	612	792	10
deseo	349	78	372	87	612	792	10
de	374	78	384	87	612	792	10
laspersonas	386	78	432	87	612	792	10
de	435	78	444	87	612	792	10
demandar	447	78	486	87	612	792	10
saldos	489	78	514	87	612	792	10
reales	516	78	539	87	612	792	10
f)	57	99	63	108	612	792	10
Logaritmo	71	99	113	108	612	792	10
Gastos	117	99	144	108	612	792	10
del	148	99	160	108	612	792	10
gobierno	163	99	200	108	612	792	10
dividido	203	99	236	108	612	792	10
por	239	99	253	108	612	792	10
el	257	99	264	108	612	792	10
PIB(GPIB):	268	99	315	108	612	792	10
Variable	319	99	353	108	612	792	10
de	357	99	366	108	612	792	10
control	369	99	398	108	612	792	10
para	401	99	418	108	612	792	10
la	422	99	429	108	612	792	10
economía	433	99	471	108	612	792	10
informal,	475	99	512	108	612	792	10
se	515	99	524	108	612	792	10
asume	527	99	553	108	612	792	10
que	71	111	85	120	612	792	10
esta	89	111	105	120	612	792	10
variable	109	111	141	120	612	792	10
induce	145	111	172	120	612	792	10
a	180	111	184	120	612	792	10
la	188	111	196	120	612	792	10
informalidad	200	111	251	120	612	792	10
pues	256	111	274	120	612	792	10
mientras	278	111	312	120	612	792	10
mayor	317	111	342	120	612	792	10
sea	346	111	359	120	612	792	10
el	363	111	370	120	612	792	10
gasto	374	111	395	120	612	792	10
menor	399	111	425	120	612	792	10
será	429	111	445	120	612	792	10
el	449	111	456	120	612	792	10
incentivo	460	111	497	120	612	792	10
para	502	111	519	120	612	792	10
realizar	523	111	553	120	612	792	10
actividades	71	122	116	131	612	792	10
económicas	118	122	165	131	612	792	10
formales.	168	122	205	131	612	792	10
4.2.1	57	152	77	161	612	792	10
Especificación	79	152	140	161	612	792	10
de	143	152	153	161	612	792	10
las	155	152	167	161	612	792	10
Variables	169	152	210	161	612	792	10
i)	57	173	63	182	612	792	10
Estacionariedad	71	173	137	182	612	792	10
de	139	173	149	182	612	792	10
las	151	173	163	182	612	792	10
Series	166	173	190	182	612	792	10
Cuando	57	193	88	202	612	792	10
se	91	193	99	202	612	792	10
discute	102	193	130	202	612	792	10
estacionariedad	133	193	195	202	612	792	10
y	199	193	204	202	612	792	10
no	206	193	216	202	612	792	10
estacionariedad	219	193	281	202	612	792	10
de	285	193	294	202	612	792	10
las	297	193	308	202	612	792	10
series	311	193	334	202	612	792	10
de	337	193	346	202	612	792	10
tiempo	349	193	377	202	612	792	10
es	380	193	388	202	612	792	10
necesario	391	193	429	202	612	792	10
contrastar	432	193	471	202	612	792	10
la	474	193	481	202	612	792	10
presencia	484	193	522	202	612	792	10
de	525	193	534	202	612	792	10
raíz	537	193	552	202	612	792	10
unitaria	57	205	87	214	612	792	10
para	90	205	107	214	612	792	10
evitar	109	205	132	214	612	792	10
el	135	205	142	214	612	792	10
problema	144	205	182	214	612	792	10
de	185	205	194	214	612	792	10
regresión	197	205	234	214	612	792	10
espuria	236	205	265	214	612	792	10
3	265	203	268	209	612	792	10
(véase	271	205	296	214	612	792	10
tabla	299	205	318	214	612	792	10
4).	321	205	332	214	612	792	10
TABLA4	94	228	133	237	612	792	10
-CONTRASTE	136	228	201	237	612	792	10
DE	204	228	218	237	612	792	10
RAÍZ	220	228	245	237	612	792	10
UNITARIA	248	228	298	237	612	792	10
ADF	301	228	321	237	612	792	10
PARA	324	228	352	237	612	792	10
LAS	354	228	374	237	612	792	10
SERIES	376	228	412	237	612	792	10
EN	414	228	428	237	612	792	10
NIVELESPRUEBA	430	228	516	237	612	792	10
DE	246	240	260	249	612	792	10
RAÍZ	262	240	287	249	612	792	10
UNITARIA	290	240	340	249	612	792	10
ADF	343	240	363	249	612	792	10
VARIABLE	96	272	143	281	612	792	10
DMM	108	284	131	293	612	792	10
Rezagos	157	262	188	270	612	792	10
óptimos	157	272	188	281	612	792	10
3	170	284	175	293	612	792	10
COMPONENTES	211	262	281	270	612	792	10
DETERMINÍSTICOS	203	272	289	281	612	792	10
Intercepto/Tend.	216	284	276	293	612	792	10
Valor	311	252	333	260	612	792	10
calculado	304	262	340	270	612	792	10
test	305	272	318	281	612	792	10
ADF	321	272	339	281	612	792	10
-1.44740	306	284	338	293	612	792	10
Valor	357	252	379	260	612	792	10
tablas	357	262	380	270	612	792	10
test	351	272	365	281	612	792	10
ADF	367	272	385	281	612	792	10
-3.4673	354	284	382	293	612	792	10
No	400	284	411	293	612	792	10
estacionaria	413	284	456	293	612	792	10
Orden	476	262	501	270	612	792	10
de	503	262	512	270	612	792	10
integración	472	272	515	281	612	792	10
I(1)	487	284	501	293	612	792	10
LPIBRPB	101	298	138	306	612	792	10
3	170	298	175	306	612	792	10
Intercepto/Tend.	216	298	276	306	612	792	10
-2.74628	306	298	338	306	612	792	10
-2.8996	354	298	382	306	612	792	10
No	400	298	411	306	612	792	10
estacionaria	413	298	456	306	612	792	10
I(1)	487	298	501	306	612	792	10
TIAF	109	312	129	320	612	792	10
3	170	312	175	320	612	792	10
Intercepto	228	312	264	320	612	792	10
-2.74575	306	312	338	320	612	792	10
-2.8991	354	312	382	320	612	792	10
No	400	312	411	320	612	792	10
estacionaria	413	312	456	320	612	792	10
I(1)	487	312	501	320	612	792	10
IMPIB	107	326	132	334	612	792	10
2	170	326	175	334	612	792	10
Intercepto	228	326	264	334	612	792	10
-3.12801	306	326	338	334	612	792	10
-3.4666	354	326	382	334	612	792	10
No	400	326	411	334	612	792	10
estacionaria	413	326	456	334	612	792	10
I(1)	487	326	501	334	612	792	10
INF	112	339	127	347	612	792	10
2	170	339	175	347	612	792	10
Intercepto/Tendencia	208	339	284	347	612	792	10
-0.580106	304	339	340	347	612	792	10
-3.4681	354	339	382	347	612	792	10
No	400	339	411	347	612	792	10
estacionaria	413	339	456	347	612	792	10
I(1)	487	339	501	347	612	792	10
GPIB	109	353	130	361	612	792	10
2	170	353	175	361	612	792	10
Intercepto/Tendencia	208	353	284	361	612	792	10
-0.42583	306	353	338	361	612	792	10
-3.4659	354	353	382	361	612	792	10
No	400	353	411	361	612	792	10
estacionaria	413	353	456	361	612	792	10
I(1)	487	353	501	361	612	792	10
Conclusión	407	262	450	270	612	792	10
Fuente:	85	365	111	372	612	792	10
Elaboración	113	365	152	372	612	792	10
propia.	154	365	176	372	612	792	10
Los	57	384	72	393	612	792	10
hallazgos	74	384	112	393	612	792	10
indican	115	384	144	393	612	792	10
por	147	384	160	393	612	792	10
tanto	163	384	182	393	612	792	10
que	185	384	200	393	612	792	10
las	202	384	213	393	612	792	10
series	216	384	239	393	612	792	10
no	241	384	251	393	612	792	10
son	254	384	268	393	612	792	10
estacionarias	270	384	322	393	612	792	10
en	325	384	334	393	612	792	10
niveles,	337	384	368	393	612	792	10
entonces,	370	384	408	393	612	792	10
para	410	384	428	393	612	792	10
poder	430	384	453	393	612	792	10
trabajar	456	384	486	393	612	792	10
con	489	384	503	393	612	792	10
variables	506	384	542	393	612	792	10
se	544	384	553	393	612	792	10
precisa	57	395	85	404	612	792	10
de	87	395	97	404	612	792	10
efectuar	99	395	131	404	612	792	10
la	134	395	141	404	612	792	10
prueba	144	395	171	404	612	792	10
de	173	395	183	404	612	792	10
cointegración	185	395	240	404	612	792	10
para	242	395	259	404	612	792	10
establecer	262	395	302	404	612	792	10
la	305	395	312	404	612	792	10
existencia	314	395	354	404	612	792	10
de	357	395	366	404	612	792	10
un	369	395	379	404	612	792	10
equilibrio	381	395	420	404	612	792	10
de	423	395	432	404	612	792	10
largo	435	395	455	404	612	792	10
plazo.	458	395	482	404	612	792	10
ii)	57	418	65	427	612	792	10
Análisis	71	418	103	427	612	792	10
de	105	418	115	427	612	792	10
Cointegración	117	418	175	427	612	792	10
Una	57	441	73	450	612	792	10
de	77	441	86	450	612	792	10
las	90	441	101	450	612	792	10
principales	104	441	148	450	612	792	10
implicaciones	152	441	207	450	612	792	10
de	211	441	221	450	612	792	10
los	224	441	236	450	612	792	10
resultados	239	441	280	450	612	792	10
obtenidos	283	441	322	450	612	792	10
con	326	441	340	450	612	792	10
las	344	441	355	450	612	792	10
pruebas	359	441	390	450	612	792	10
de	393	441	403	450	612	792	10
estacionariedad	406	441	468	450	612	792	10
es	472	441	480	450	612	792	10
la	484	441	491	450	612	792	10
posibilidad	495	441	539	450	612	792	10
de	543	441	552	450	612	792	10
relaciones	57	453	97	462	612	792	10
de	100	453	109	462	612	792	10
cointegración	112	453	166	462	612	792	10
entre	169	453	189	462	612	792	10
las	192	453	203	462	612	792	10
series	206	453	228	462	612	792	10
analizadas.	231	453	275	462	612	792	10
Al	278	453	288	462	612	792	10
trabajar	291	453	322	462	612	792	10
con	324	453	339	462	612	792	10
series	341	453	364	462	612	792	10
integradas	367	453	408	462	612	792	10
de	410	453	420	462	612	792	10
orden	423	453	445	462	612	792	10
I(1),	448	453	466	462	612	792	10
la	469	453	476	462	612	792	10
relación	479	453	511	462	612	792	10
general	513	453	543	462	612	792	10
Y	546	453	551	462	612	792	10
t	551	457	553	463	612	792	10
y	57	464	62	473	612	792	10
X	64	464	70	473	612	792	10
t	70	468	72	474	612	792	10
representaría	75	464	126	473	612	792	10
una	129	464	143	473	612	792	10
relación	146	464	178	473	612	792	10
de	180	464	190	473	612	792	10
largo	192	464	213	473	612	792	10
plazo	215	464	237	473	612	792	10
de	239	464	249	473	612	792	10
la	251	464	259	473	612	792	10
forma:	261	464	287	473	612	792	10
Y	253	487	260	496	612	792	10
t	260	491	262	497	612	792	10
=	265	487	271	496	612	792	10
βX	273	485	286	496	612	792	10
t	286	491	288	497	612	792	10
+	291	487	297	496	612	792	10
ε	299	483	305	497	612	792	10
t	305	491	307	497	612	792	10
(17)	536	487	553	496	612	792	10
donde	57	508	81	517	612	792	10
una	84	508	98	517	612	792	10
estimación	101	508	145	517	612	792	10
MCO	148	508	170	517	612	792	10
de	173	508	183	517	612	792	10
la	186	508	193	517	612	792	10
relación	196	508	228	517	612	792	10
entre	231	508	251	517	612	792	10
las	254	508	265	517	612	792	10
variables	268	508	304	517	612	792	10
lograría	307	508	338	517	612	792	10
estimadores	341	508	389	517	612	792	10
superconsistentes	392	508	462	517	612	792	10
de	465	508	474	517	612	792	10
largo	477	508	498	517	612	792	10
plazo	501	508	522	517	612	792	10
para	526	508	543	517	612	792	10
el	546	508	553	517	612	792	10
modelo.	57	520	89	529	612	792	10
Los	92	520	107	529	612	792	10
dos	110	520	124	529	612	792	10
enfoques	126	520	162	529	612	792	10
de	165	520	175	529	612	792	10
cointegración	178	520	232	529	612	792	10
más	235	520	251	529	612	792	10
populares	254	520	293	529	612	792	10
para	296	520	313	529	612	792	10
determinar	316	520	359	529	612	792	10
si	362	520	368	529	612	792	10
esta	371	520	387	529	612	792	10
relación	390	520	422	529	612	792	10
existe	425	520	448	529	612	792	10
son	451	520	465	529	612	792	10
el	468	520	475	529	612	792	10
contraste	478	520	514	529	612	792	10
de	517	520	526	529	612	792	10
Engle	529	520	552	529	612	792	10
Granger	57	531	89	540	612	792	10
y	93	531	98	540	612	792	10
la	101	531	108	540	612	792	10
metodología	112	531	161	540	612	792	10
de	165	531	174	540	612	792	10
Johansen.	178	531	217	540	612	792	10
El	220	531	229	540	612	792	10
contraste	232	531	268	540	612	792	10
de	272	531	281	540	612	792	10
cointegración	284	531	339	540	612	792	10
de	342	531	352	540	612	792	10
Johansen	355	531	391	540	612	792	10
(1988)	395	531	421	540	612	792	10
y	425	531	430	540	612	792	10
Stock	433	531	456	540	612	792	10
y	460	531	465	540	612	792	10
Watson	468	531	498	540	612	792	10
(1983)	502	531	529	540	612	792	10
se	532	531	540	540	612	792	10
ha	544	531	553	540	612	792	10
establecido	57	543	102	552	612	792	10
como	104	543	126	552	612	792	10
el	129	543	137	552	612	792	10
de	139	543	149	552	612	792	10
mayor	152	543	177	552	612	792	10
uso	180	543	194	552	612	792	10
y	197	543	202	552	612	792	10
de	205	543	214	552	612	792	10
mejores	217	543	249	552	612	792	10
resultados	252	543	292	552	612	792	10
ya	295	543	304	552	612	792	10
que	307	543	322	552	612	792	10
supera	324	543	350	552	612	792	10
las	353	543	364	552	612	792	10
deficiencias	367	543	415	552	612	792	10
de	418	543	427	552	612	792	10
la	430	543	437	552	612	792	10
metodología	440	543	490	552	612	792	10
Engle-Granger	493	543	553	552	612	792	10
además	57	554	87	563	612	792	10
de	89	554	99	563	612	792	10
permitir	102	554	134	563	612	792	10
testear	137	554	163	563	612	792	10
versiones	166	554	204	563	612	792	10
restringidas	207	554	253	563	612	792	10
de	256	554	266	563	612	792	10
los	269	554	281	563	612	792	10
vectores	283	554	317	563	612	792	10
de	320	554	329	563	612	792	10
cointegración	332	554	386	563	612	792	10
y	390	554	395	563	612	792	10
parámetros	397	554	442	563	612	792	10
de	445	554	455	563	612	792	10
velocidad	458	554	496	563	612	792	10
de	500	554	509	563	612	792	10
ajuste.	512	554	538	563	612	792	10
No	541	554	553	563	612	792	10
obstante,	57	566	92	575	612	792	10
como	95	566	117	575	612	792	10
en	120	566	129	575	612	792	10
el	131	566	139	575	612	792	10
caso	141	566	159	575	612	792	10
del	162	566	174	575	612	792	10
test	176	566	190	575	612	792	10
ADF,	193	566	215	575	612	792	10
surge	218	566	239	575	612	792	10
la	242	566	249	575	612	792	10
cuestión	252	566	285	575	612	792	10
de	287	566	297	575	612	792	10
la	299	566	307	575	612	792	10
apropiada	309	566	349	575	612	792	10
longitud	351	566	384	575	612	792	10
de	387	566	396	575	612	792	10
rezagos	399	566	429	575	612	792	10
y	432	566	437	575	612	792	10
los	439	566	451	575	612	792	10
apropiados	453	566	497	575	612	792	10
componentes	500	566	552	575	612	792	10
determinísticos	57	577	118	586	612	792	10
para	120	577	138	586	612	792	10
asegurar	140	577	174	586	612	792	10
que	177	577	191	586	612	792	10
los	194	577	206	586	612	792	10
errores	209	577	236	586	612	792	10
sean	239	577	257	586	612	792	10
(Gaussianos),	259	577	314	586	612	792	10
entonces	317	577	352	586	612	792	10
para	355	577	372	586	612	792	10
la	375	577	382	586	612	792	10
obtención	385	577	424	586	612	792	10
de	427	577	436	586	612	792	10
los	439	577	451	586	612	792	10
rezagos	453	577	484	586	612	792	10
óptimos	487	577	519	586	612	792	10
se	522	577	531	586	612	792	10
tiene	533	577	553	586	612	792	10
el	57	589	64	598	612	792	10
modelo	66	589	96	598	612	792	10
reformulado	99	589	148	598	612	792	10
:	151	589	153	598	612	792	10
ΔZt	218	609	233	620	612	792	10
=	235	609	241	620	612	792	10
ΓpZt-p	243	609	271	620	612	792	10
+Σ	274	609	285	620	612	792	10
π	288	609	293	620	612	792	10
iΔZt-i	295	609	320	620	612	792	10
+	325	609	330	620	612	792	10
ψDt	333	609	349	620	612	792	10
+	352	609	357	620	612	792	10
ε	360	607	365	621	612	792	10
t	367	611	370	620	612	792	10
(18)	536	611	553	620	612	792	10
3	57	639	59	643	612	792	10
Una	59	640	73	647	612	792	10
de	75	640	82	647	612	792	10
las	84	640	93	647	612	792	10
razones	95	640	120	647	612	792	10
de	122	640	130	647	612	792	10
este	132	640	144	647	612	792	10
auge	146	640	162	647	612	792	10
reside	164	640	183	647	612	792	10
en	185	640	192	647	612	792	10
que	195	640	206	647	612	792	10
la	208	640	214	647	612	792	10
aceptación	216	640	251	647	612	792	10
o	253	640	257	647	612	792	10
el	259	640	265	647	612	792	10
rechazo	267	640	292	647	612	792	10
de	294	640	301	647	612	792	10
la	304	640	309	647	612	792	10
hipótesis	312	640	340	647	612	792	10
de	342	640	350	647	612	792	10
raíz	352	640	364	647	612	792	10
unitaria	366	640	391	647	612	792	10
tienen	393	640	412	647	612	792	10
consecuencias	415	640	461	647	612	792	10
importantes	463	640	501	647	612	792	10
desde	503	640	521	647	612	792	10
el	523	640	529	647	612	792	10
prisma	531	640	553	647	612	792	10
de	64	649	71	657	612	792	10
la	74	649	80	657	612	792	10
interpretación	83	649	127	657	612	792	10
económica	130	649	164	657	612	792	10
del	167	649	177	657	612	792	10
comportamiento	179	649	232	657	612	792	10
de	234	649	242	657	612	792	10
una	245	649	256	657	612	792	10
determinada	259	649	299	657	612	792	10
variable.	301	649	329	657	612	792	10
Así,	332	649	345	657	612	792	10
por	348	649	358	657	612	792	10
ejemplo,	361	649	389	657	612	792	10
el	392	649	397	657	612	792	10
hecho	400	649	419	657	612	792	10
de	422	649	429	657	612	792	10
que	432	649	444	657	612	792	10
una	446	649	458	657	612	792	10
variable	461	649	486	657	612	792	10
sea	489	649	499	657	612	792	10
integrada	502	649	532	657	612	792	10
de	534	649	542	657	612	792	10
un	545	649	553	657	612	792	10
orden	64	659	82	666	612	792	10
igual	85	659	101	666	612	792	10
o	104	659	109	666	612	792	10
mayor	112	659	132	666	612	792	10
a	135	659	139	666	612	792	10
uno	142	659	154	666	612	792	10
supone	157	659	180	666	612	792	10
que	183	659	195	666	612	792	10
los	198	659	207	666	612	792	10
shocks	211	659	233	666	612	792	10
que	236	659	247	666	612	792	10
influyen	251	659	277	666	612	792	10
en	280	659	288	666	612	792	10
su	291	659	298	666	612	792	10
evolución	302	659	333	666	612	792	10
tienen	336	659	356	666	612	792	10
un	359	659	367	666	612	792	10
carácter	370	659	396	666	612	792	10
permanente.	399	659	438	666	612	792	10
Por	442	659	453	666	612	792	10
el	456	659	462	666	612	792	10
contrario,	465	659	496	666	612	792	10
si	500	659	505	666	612	792	10
la	508	659	514	666	612	792	10
variable	517	659	543	666	612	792	10
es	546	659	553	666	612	792	10
estacionaria	64	668	102	675	612	792	10
la	104	668	110	675	612	792	10
influencia	113	668	145	675	612	792	10
de	147	668	154	675	612	792	10
las	157	668	166	675	612	792	10
perturbaciones	168	668	215	675	612	792	10
se	218	668	224	675	612	792	10
desvanece	227	668	259	675	612	792	10
en	262	668	269	675	612	792	10
el	272	668	277	675	612	792	10
tiempo.	280	668	304	675	612	792	10
El	306	668	314	675	612	792	10
desconocimiento	316	668	370	675	612	792	10
de	372	668	380	675	612	792	10
la	382	668	388	675	612	792	10
apropiada	391	668	422	675	612	792	10
longitud	424	668	451	675	612	792	10
de	453	668	461	675	612	792	10
rezagos	463	668	488	675	612	792	10
óptimos	490	668	516	675	612	792	10
se	518	668	525	675	612	792	10
subsana	527	668	553	675	612	792	10
con	64	677	75	684	612	792	10
el	78	677	83	684	612	792	10
procedimiento	85	677	132	684	612	792	10
sugerido	134	677	162	684	612	792	10
por	164	677	174	684	612	792	10
Enders	176	677	199	684	612	792	10
[11],	201	677	216	684	612	792	10
donde	218	677	238	684	612	792	10
se	240	677	247	684	612	792	10
inicia	249	677	267	684	612	792	10
la	269	677	275	684	612	792	10
prueba	277	677	299	684	612	792	10
con	301	677	312	684	612	792	10
la	314	677	320	684	612	792	10
mayor	322	677	343	684	612	792	10
cantidad	345	677	372	684	612	792	10
de	374	677	382	684	612	792	10
rezagos	384	677	408	684	612	792	10
posibles	410	677	437	684	612	792	10
y	439	677	443	684	612	792	10
se	445	677	452	684	612	792	10
disminuye	454	677	487	684	612	792	10
la	489	677	495	684	612	792	10
cantidad	497	677	525	684	612	792	10
de	527	677	534	684	612	792	10
estos	536	677	552	684	612	792	10
usando	64	686	87	693	612	792	10
el	89	686	94	693	612	792	10
test	97	686	108	693	612	792	10
F	110	686	115	693	612	792	10
habitual.	117	686	145	693	612	792	10
Una	147	686	161	693	612	792	10
vez	163	686	174	693	612	792	10
que	176	686	187	693	612	792	10
la	190	686	195	693	612	792	10
longitud	198	686	224	693	612	792	10
de	227	686	234	693	612	792	10
rezagos	236	686	261	693	612	792	10
tentativa	263	686	291	693	612	792	10
ha	293	686	300	693	612	792	10
sido	303	686	316	693	612	792	10
determinada,	318	686	360	693	612	792	10
se	362	686	369	693	612	792	10
realizarán	371	686	402	693	612	792	10
pruebas	404	686	429	693	612	792	10
de	432	686	439	693	612	792	10
diagnóstico	441	686	478	693	612	792	10
sobre	480	686	498	693	612	792	10
éstos.	500	686	518	693	612	792	10
La	521	686	529	693	612	792	10
prueba	531	686	553	693	612	792	10
de	64	695	71	703	612	792	10
raíz	74	695	86	703	612	792	10
unitaria	89	695	113	703	612	792	10
debe	116	695	131	703	612	792	10
tomar	133	695	152	703	612	792	10
en	155	695	162	703	612	792	10
cuenta	165	695	186	703	612	792	10
la	188	695	194	703	612	792	10
posibilidad	197	695	233	703	612	792	10
de	235	695	243	703	612	792	10
que	245	695	257	703	612	792	10
el	260	695	265	703	612	792	10
verdadero	268	695	300	703	612	792	10
proceso	303	695	327	703	612	792	10
generador	330	695	362	703	612	792	10
de	365	695	372	703	612	792	10
datos	375	695	392	703	612	792	10
incluya	395	695	419	703	612	792	10
componentes	421	695	463	703	612	792	10
determinísticos	466	695	515	703	612	792	10
tales	518	695	532	703	612	792	10
como	535	695	553	703	612	792	10
tendencia	64	705	94	712	612	792	10
y/o	97	705	107	712	612	792	10
drift,	109	705	125	712	612	792	10
es	127	705	134	712	612	792	10
importante	136	705	171	712	612	792	10
realizar	173	705	197	712	612	792	10
el	199	705	205	712	612	792	10
test	207	705	218	712	612	792	10
de	220	705	228	712	612	792	10
raíz	230	705	243	712	612	792	10
unitaria	245	705	270	712	612	792	10
con	273	705	284	712	612	792	10
la	286	705	292	712	612	792	10
ecuación	294	705	323	712	612	792	10
que	325	705	337	712	612	792	10
más	339	705	352	712	612	792	10
se	354	705	360	712	612	792	10
aproxime	362	705	393	712	612	792	10
al	395	705	401	712	612	792	10
verdadero	403	705	435	712	612	792	10
proceso	437	705	462	712	612	792	10
generador	464	705	496	712	612	792	10
de	498	705	506	712	612	792	10
datos,	508	705	527	712	612	792	10
ya	529	705	537	712	612	792	10
que,	539	705	552	712	612	792	10
si	64	714	69	721	612	792	10
inapropiadamente	71	714	128	721	612	792	10
se	130	714	137	721	612	792	10
omite	139	714	157	721	612	792	10
el	159	714	165	721	612	792	10
intercepto	167	714	199	721	612	792	10
o	201	714	205	721	612	792	10
la	207	714	213	721	612	792	10
tendencia,	215	714	247	721	612	792	10
el	249	714	255	721	612	792	10
poder	257	714	276	721	612	792	10
del	278	714	287	721	612	792	10
test	289	714	300	721	612	792	10
puede	302	714	322	721	612	792	10
caer	324	714	337	721	612	792	10
a	339	714	342	721	612	792	10
cero.	344	714	360	721	612	792	10
UPB	57	746	74	756	612	792	10
-	76	746	79	756	612	792	10
INVESTIGACIÓN	81	746	146	756	612	792	10
&	148	746	155	756	612	792	10
DESARROLLO,	157	746	213	756	612	792	10
No.	216	746	230	756	612	792	10
15,	232	746	245	756	612	792	10
Vol.	247	746	263	756	612	792	10
2:	265	746	273	756	612	792	10
76	275	746	285	756	612	792	10
–	288	746	293	756	612	792	10
89	295	746	305	756	612	792	10
(2015)	307	746	334	756	612	792	10
85	541	746	551	756	612	792	10
VELASCO	286	37	323	47	612	792	11
donde:	57	88	84	97	612	792	11
	85	97	90	108	612	792	11
Zt	99	99	108	108	612	792	11
=	111	99	116	108	612	792	11
[(DMM),	119	99	156	108	612	792	11
LPIBRPB,	159	99	202	108	612	792	11
TIAF,	204	99	229	108	612	792	11
IMPIB,	232	99	262	108	612	792	11
INF,	264	99	283	108	612	792	11
GPIB)]	285	99	315	108	612	792	11
	85	109	90	120	612	792	11
Dt	99	111	109	120	612	792	11
=	113	111	119	120	612	792	11
Variables	122	111	161	120	612	792	11
que	164	111	179	120	612	792	11
se	182	111	191	120	612	792	11
suponen	194	111	227	120	612	792	11
débilmente	231	111	275	120	612	792	11
exógenas	279	111	316	120	612	792	11
e	320	111	324	120	612	792	11
insignificantes	328	111	386	120	612	792	11
en	390	111	399	120	612	792	11
el	403	111	410	120	612	792	11
espacio	414	111	444	120	612	792	11
de	448	111	457	120	612	792	11
cointegración	461	111	516	120	612	792	11
de	519	111	529	120	612	792	11
largo	532	111	553	120	612	792	11
plazo,	99	122	123	131	612	792	11
éstas	126	122	145	131	612	792	11
afectan	148	122	177	131	612	792	11
solamente	179	122	220	131	612	792	11
el	222	122	229	131	612	792	11
modelo	232	122	262	131	612	792	11
de	264	122	274	131	612	792	11
corto	276	122	297	131	612	792	11
plazo.	299	122	324	131	612	792	11
La	57	143	67	152	612	792	11
determinación	71	143	128	152	612	792	11
de	132	143	141	152	612	792	11
rezagos	145	143	175	152	612	792	11
óptimos	179	143	211	152	612	792	11
se	215	143	223	152	612	792	11
realiza	227	143	253	152	612	792	11
en	257	143	266	152	612	792	11
base	270	143	288	152	612	792	11
a	292	143	296	152	612	792	11
los	300	143	311	152	612	792	11
criterios	315	143	348	152	612	792	11
LR,	351	143	366	152	612	792	11
FPE,	370	143	390	152	612	792	11
AIC	394	143	411	152	612	792	11
y	415	143	420	152	612	792	11
HQ,	423	143	440	152	612	792	11
los	444	143	455	152	612	792	11
mismos	459	143	490	152	612	792	11
indican	494	143	523	152	612	792	11
que	527	143	541	152	612	792	11
el	545	143	552	152	612	792	11
criterio	57	154	85	163	612	792	11
óptimo	88	154	117	163	612	792	11
es	119	154	128	163	612	792	11
de	131	154	140	163	612	792	11
cuatro	143	154	168	163	612	792	11
rezagos	171	154	202	163	612	792	11
para	204	154	222	163	612	792	11
el	225	154	232	163	612	792	11
VEC	235	154	255	163	612	792	11
.Para	258	154	278	163	612	792	11
corroborar	281	154	323	163	612	792	11
que	326	154	340	163	612	792	11
los	343	154	355	163	612	792	11
errores	358	154	386	163	612	792	11
presentan	388	154	427	163	612	792	11
las	430	154	441	163	612	792	11
características	444	154	501	163	612	792	11
deseadas,	503	154	542	163	612	792	11
se	545	154	553	163	612	792	11
realizan	57	166	88	175	612	792	11
las	92	166	103	175	612	792	11
pruebas	107	166	139	175	612	792	11
que	143	166	157	175	612	792	11
permitan	161	166	197	175	612	792	11
comprobar	201	166	244	175	612	792	11
que	248	166	263	175	612	792	11
los	267	166	278	175	612	792	11
errores	282	166	310	175	612	792	11
son	314	166	328	175	612	792	11
ruido	332	166	353	175	612	792	11
blanco,	357	166	387	175	612	792	11
las	391	166	402	175	612	792	11
pruebas	406	166	437	175	612	792	11
indican	441	166	470	175	612	792	11
que	475	166	489	175	612	792	11
incrementar	493	166	541	175	612	792	11
la	546	166	553	175	612	792	11
longitud	57	177	90	186	612	792	11
de	93	177	103	186	612	792	11
rezagos	106	177	136	186	612	792	11
a	140	177	144	186	612	792	11
k>4	148	177	163	186	612	792	11
tiene	167	177	186	186	612	792	11
poco	190	177	209	186	612	792	11
impacto	213	177	245	186	612	792	11
y	248	177	253	186	612	792	11
los	256	177	268	186	612	792	11
rezagos	271	177	302	186	612	792	11
adicionales	305	177	350	186	612	792	11
son	354	177	368	186	612	792	11
generalmente	371	177	425	186	612	792	11
no	428	177	438	186	612	792	11
significantes,	442	177	495	186	612	792	11
se	498	177	507	186	612	792	11
decide	510	177	536	186	612	792	11
por	540	177	553	186	612	792	11
tanto	57	189	77	198	612	792	11
que	79	189	93	198	612	792	11
los	96	189	108	198	612	792	11
rezagos	110	189	141	198	612	792	11
óptimos	143	189	175	198	612	792	11
son	178	189	192	198	612	792	11
cuatro	194	189	219	198	612	792	11
4	219	187	223	192	612	792	11
.	223	189	225	198	612	792	11
La	57	210	67	219	612	792	11
Tabla5	70	210	98	219	612	792	11
presentan	100	210	138	219	612	792	11
los	141	210	152	219	612	792	11
resultados	155	210	196	219	612	792	11
del	198	210	210	219	612	792	11
contraste	213	210	249	219	612	792	11
de	251	210	261	219	612	792	11
Johansen,	263	210	302	219	612	792	11
el	305	210	312	219	612	792	11
estadístico	315	210	357	219	612	792	11
lambda	359	210	389	219	612	792	11
traza	392	210	412	219	612	792	11
en	414	210	423	219	612	792	11
la	426	210	433	219	612	792	11
parte	436	210	456	219	612	792	11
superior	458	210	491	219	612	792	11
y	493	210	498	219	612	792	11
el	501	210	508	219	612	792	11
estadístico	510	210	553	219	612	792	11
Lambda	57	221	89	230	612	792	11
max	92	221	109	230	612	792	11
en	112	221	121	230	612	792	11
la	123	221	131	230	612	792	11
parte	133	221	153	230	612	792	11
inferior.	156	221	188	230	612	792	11
TABLA	177	244	211	253	612	792	11
5	214	244	219	253	612	792	11
-	221	244	225	253	612	792	11
TEST	227	244	253	253	612	792	11
DE	255	244	269	253	612	792	11
COINTEGRACION	271	244	359	253	612	792	11
DE	362	244	376	253	612	792	11
JOHANSEN	378	244	432	253	612	792	11
Hipótesis	167	261	202	269	612	792	11
nula	176	271	193	279	612	792	11
Ho:	171	283	184	292	612	792	11
r=0	186	283	199	292	612	792	11
Ho:	171	296	184	304	612	792	11
r=1	186	296	199	304	612	792	11
5%	391	266	404	274	612	792	11
1%	451	266	464	274	612	792	11
0.623640	260	283	294	292	612	792	11
0.564422	260	296	294	304	612	792	11
Estadístico	316	261	358	269	612	792	11
traza	327	271	347	279	612	792	11
198.8843	321	283	354	292	612	792	11
121.6849	321	296	354	304	612	792	11
94.15	387	283	408	292	612	792	11
68.52	387	296	408	304	612	792	11
103.18	445	283	470	292	612	792	11
76.07	447	296	468	304	612	792	11
Ho:	171	310	184	318	612	792	11
r=2	186	310	199	318	612	792	11
0.253149	260	310	294	318	612	792	11
56.02935	321	310	354	318	612	792	11
47.21	387	310	408	318	612	792	11
54.46	447	310	468	318	612	792	11
Ho:	171	324	184	332	612	792	11
r=3	186	324	199	332	612	792	11
0.209524	260	324	294	332	612	792	11
32.97010	321	324	354	332	612	792	11
29.68	387	324	408	332	612	792	11
35.65	447	324	468	332	612	792	11
Ho:	171	338	184	346	612	792	11
r=4	186	338	199	346	612	792	11
0.108307	260	338	294	346	612	792	11
14.39565	321	338	354	346	612	792	11
15.41	387	338	408	346	612	792	11
20.04	447	338	468	346	612	792	11
Hipótesis	167	354	202	362	612	792	11
nula	176	364	193	372	612	792	11
Eigenvalor	256	359	298	367	612	792	11
Estadístico	316	354	358	362	612	792	11
max	329	364	345	372	612	792	11
5%	391	359	404	367	612	792	11
1%	451	359	464	367	612	792	11
Ho:	171	379	184	387	612	792	11
r=0	186	379	199	387	612	792	11
0.623640	260	379	294	387	612	792	11
77.19944	321	379	354	387	612	792	11
39.37	387	379	408	387	612	792	11
45.10	447	379	468	387	612	792	11
Ho:	171	393	184	401	612	792	11
r=1	186	393	199	401	612	792	11
0.564422	260	393	294	401	612	792	11
65.65551	321	393	354	401	612	792	11
33.46	387	393	408	401	612	792	11
38.77	447	393	468	401	612	792	11
Ho:	171	407	184	415	612	792	11
r=2	186	407	199	415	612	792	11
0.253149	260	407	294	415	612	792	11
23.05925	321	407	354	415	612	792	11
27.07	387	407	408	415	612	792	11
32.24	447	407	468	415	612	792	11
Ho:	171	421	184	429	612	792	11
r=3	186	421	199	429	612	792	11
0.209524	260	421	294	429	612	792	11
18.57445	321	421	354	429	612	792	11
20.97	387	421	408	429	612	792	11
25.52	447	421	468	429	612	792	11
Ho:	171	435	184	443	612	792	11
r=4	186	435	199	443	612	792	11
0.108307	260	435	294	443	612	792	11
9.056060	321	435	354	443	612	792	11
14.07	387	435	408	443	612	792	11
18.63	447	435	468	443	612	792	11
Eigenvalor	256	266	298	274	612	792	11
Fuente:	120	451	147	458	612	792	11
Elaboración	149	451	187	458	612	792	11
propia.	189	451	212	458	612	792	11
En	57	470	68	479	612	792	11
ambos	71	470	97	479	612	792	11
casos	101	470	123	479	612	792	11
se	127	470	135	479	612	792	11
utilizan	139	470	169	479	612	792	11
cuatro	172	470	197	479	612	792	11
rezagos	201	470	232	479	612	792	11
como	235	470	257	479	612	792	11
óptimos	261	470	293	479	612	792	11
y	297	470	302	479	612	792	11
el	306	470	313	479	612	792	11
componente	317	470	366	479	612	792	11
tendencial	369	470	410	479	612	792	11
se	414	470	423	479	612	792	11
mantiene	426	470	463	479	612	792	11
dentro	467	470	493	479	612	792	11
la	496	470	504	479	612	792	11
relación	507	470	540	479	612	792	11
de	543	470	553	479	612	792	11
largo	57	481	77	490	612	792	11
plazo.	80	481	104	490	612	792	11
Como	107	481	131	490	612	792	11
se	134	481	143	490	612	792	11
aprecia,	146	481	177	490	612	792	11
el	180	481	187	490	612	792	11
estadístico	190	481	232	490	612	792	11
lambda	235	481	265	490	612	792	11
traza	268	481	288	490	612	792	11
permite	291	481	321	490	612	792	11
rechazar,	324	481	360	490	612	792	11
a	363	481	367	490	612	792	11
un	370	481	380	490	612	792	11
nivel	383	481	403	490	612	792	11
de	406	481	416	490	612	792	11
significación	419	481	470	490	612	792	11
del	473	481	485	490	612	792	11
1%,	488	481	504	490	612	792	11
la	507	481	514	490	612	792	11
hipótesis	517	481	553	490	612	792	11
de	57	493	66	502	612	792	11
inexistencia	69	493	116	502	612	792	11
de	119	493	128	502	612	792	11
relaciones	131	493	172	502	612	792	11
de	174	493	184	502	612	792	11
cointegración	186	493	241	502	612	792	11
(Ho:	243	493	262	502	612	792	11
r=0)	264	493	282	502	612	792	11
y,	284	493	292	502	612	792	11
a	294	493	299	502	612	792	11
un	301	493	311	502	612	792	11
nivel	314	493	334	502	612	792	11
de	337	493	346	502	612	792	11
significación	349	493	400	502	612	792	11
del	403	493	415	502	612	792	11
1%,	418	493	434	502	612	792	11
las	436	493	447	502	612	792	11
hipótesis	450	493	485	502	612	792	11
de	488	493	497	502	612	792	11
existencia	500	493	540	502	612	792	11
de	543	493	553	502	612	792	11
sólo	57	504	73	513	612	792	11
un	77	504	87	513	612	792	11
vector	90	504	115	513	612	792	11
de	119	504	128	513	612	792	11
cointegración	132	504	186	513	612	792	11
(H	190	504	200	513	612	792	11
0	201	508	204	514	612	792	11
:	204	504	207	513	612	792	11
r=1)	210	504	227	513	612	792	11
y	231	504	236	513	612	792	11
de	239	504	249	513	612	792	11
existencia	252	504	292	513	612	792	11
de	296	504	306	513	612	792	11
sólo	309	504	326	513	612	792	11
dos	329	504	343	513	612	792	11
vectores	347	504	380	513	612	792	11
de	384	504	393	513	612	792	11
cointegración	397	504	451	513	612	792	11
(H	454	504	465	513	612	792	11
0	465	508	468	514	612	792	11
:	468	504	471	513	612	792	11
r=2).	475	504	495	513	612	792	11
Dado	498	504	520	513	612	792	11
que	523	504	538	513	612	792	11
los	541	504	553	513	612	792	11
resultados	57	516	97	525	612	792	11
provenientes	101	516	152	525	612	792	11
de	157	516	166	525	612	792	11
este	171	516	186	525	612	792	11
último	191	516	217	525	612	792	11
estadístico	221	516	263	525	612	792	11
no	268	516	278	525	612	792	11
contradicen	282	516	329	525	612	792	11
a	333	516	338	525	612	792	11
los	342	516	354	525	612	792	11
hallados	358	516	391	525	612	792	11
con	396	516	410	525	612	792	11
el	415	516	422	525	612	792	11
test	427	516	441	525	612	792	11
lambda	445	516	475	525	612	792	11
traza	480	516	499	525	612	792	11
se	503	516	512	525	612	792	11
acepta	516	516	541	525	612	792	11
la	546	516	553	525	612	792	11
hipótesis	57	527	92	536	612	792	11
de	95	527	104	536	612	792	11
existencia	107	527	146	536	612	792	11
de	149	527	158	536	612	792	11
al	161	527	168	536	612	792	11
menos	171	527	197	536	612	792	11
dos	199	527	213	536	612	792	11
vectores	216	527	249	536	612	792	11
de	251	527	261	536	612	792	11
cointegración.	263	527	320	536	612	792	11
Se	57	548	67	557	612	792	11
puede	69	548	93	557	612	792	11
inferir	96	548	121	557	612	792	11
la	124	548	131	557	612	792	11
existencia	134	548	174	557	612	792	11
de	177	548	186	557	612	792	11
un	189	548	199	557	612	792	11
Vector	201	548	229	557	612	792	11
de	231	548	241	557	612	792	11
Corrección	244	548	288	557	612	792	11
de	291	548	300	557	612	792	11
Errores	303	548	333	557	612	792	11
para	335	548	353	557	612	792	11
la	355	548	362	557	612	792	11
modelización	365	548	419	557	612	792	11
de	422	548	431	557	612	792	11
los	434	548	446	557	612	792	11
efectos	448	548	477	557	612	792	11
a	479	548	484	557	612	792	11
corto	487	548	507	557	612	792	11
plazo	510	548	532	557	612	792	11
y	534	548	539	557	612	792	11
un	542	548	552	557	612	792	11
modelo	57	559	86	568	612	792	11
MCO	89	559	112	568	612	792	11
para	114	559	132	568	612	792	11
el	134	559	141	568	612	792	11
largo	144	559	164	568	612	792	11
plazo.	167	559	191	568	612	792	11
4.2.2	57	583	77	592	612	792	11
Modelo	79	583	111	592	612	792	11
Econométrico	114	583	173	592	612	792	11
Optimizado	176	583	226	592	612	792	11
La	57	605	67	614	612	792	11
elaboración	70	605	117	614	612	792	11
del	119	605	131	614	612	792	11
modelo	134	605	164	614	612	792	11
econométrico	167	605	221	614	612	792	11
final	224	605	242	614	612	792	11
toma	245	605	265	614	612	792	11
en	267	605	277	614	612	792	11
cuenta	280	605	306	614	612	792	11
a	308	605	313	614	612	792	11
las	316	605	327	614	612	792	11
variables	330	605	366	614	612	792	11
que	369	605	383	614	612	792	11
se	386	605	394	614	612	792	11
seleccionaron	397	605	452	614	612	792	11
como	454	605	477	614	612	792	11
significativas	479	605	533	614	612	792	11
para	536	605	553	614	612	792	11
explicar	57	617	89	626	612	792	11
el	91	617	98	626	612	792	11
comportamiento	101	617	166	626	612	792	11
de	169	617	178	626	612	792	11
la	181	617	188	626	612	792	11
demanda	191	617	227	626	612	792	11
monetaria.	229	617	272	626	612	792	11
4	57	651	59	656	612	792	11
Al	59	653	67	660	612	792	11
discutir	70	653	95	660	612	792	11
la	98	653	103	660	612	792	11
formulación	107	653	146	660	612	792	11
del	149	653	159	660	612	792	11
modelo	162	653	186	660	612	792	11
dinámico	189	653	219	660	612	792	11
para	222	653	236	660	612	792	11
el	239	653	245	660	612	792	11
contraste	248	653	277	660	612	792	11
de	281	653	288	660	612	792	11
cointegración,	291	653	337	660	612	792	11
la	340	653	346	660	612	792	11
cuestión	349	653	376	660	612	792	11
principal	379	653	408	660	612	792	11
es	411	653	417	660	612	792	11
que	421	653	432	660	612	792	11
componentes	436	653	478	660	612	792	11
determinísticos	481	653	531	660	612	792	11
deben	534	653	553	660	612	792	11
ingresar	64	662	90	669	612	792	11
al	93	662	99	669	612	792	11
mismo.	103	662	127	669	612	792	11
En	130	662	139	669	612	792	11
la	143	662	149	669	612	792	11
determinación	152	662	198	669	612	792	11
de	202	662	209	669	612	792	11
los	213	662	222	669	612	792	11
componentes	226	662	268	669	612	792	11
determinísticos	272	662	321	669	612	792	11
se	325	662	331	669	612	792	11
tomaron	335	662	362	669	612	792	11
en	365	662	373	669	612	792	11
cuenta	376	662	397	669	612	792	11
los	401	662	410	669	612	792	11
siguientes	414	662	446	669	612	792	11
criterios:	450	662	478	669	612	792	11
i)	482	662	487	669	612	792	11
Aunque	490	662	516	669	612	792	11
es	519	662	526	669	612	792	11
posible	530	662	553	669	612	792	11
especificar	64	671	98	678	612	792	11
un	101	671	109	678	612	792	11
modelo	112	671	136	678	612	792	11
donde	139	671	159	678	612	792	11
no	162	671	170	678	612	792	11
existan	173	671	195	678	612	792	11
ningún	198	671	221	678	612	792	11
componente	224	671	263	678	612	792	11
determinístico	266	671	311	678	612	792	11
en	314	671	322	678	612	792	11
los	325	671	334	678	612	792	11
datos	337	671	354	678	612	792	11
o	357	671	361	678	612	792	11
en	364	671	372	678	612	792	11
la	375	671	380	678	612	792	11
relación	383	671	409	678	612	792	11
de	412	671	420	678	612	792	11
cointegración,	423	671	468	678	612	792	11
esto	471	671	484	678	612	792	11
es	488	671	494	678	612	792	11
improbable	497	671	534	678	612	792	11
en	536	671	544	678	612	792	11
la	547	671	553	678	612	792	11
práctica;	64	680	91	687	612	792	11
ii)	97	680	104	687	612	792	11
Basado	107	680	130	687	612	792	11
en	133	680	141	687	612	792	11
Harrys	143	680	165	687	612	792	11
(2003)	168	680	189	687	612	792	11
la	192	680	198	687	612	792	11
inspección	201	680	235	687	612	792	11
visual	238	680	257	687	612	792	11
de	260	680	267	687	612	792	11
los	270	680	279	687	612	792	11
gráficos	282	680	308	687	612	792	11
indica	311	680	330	687	612	792	11
que	333	680	345	687	612	792	11
no	347	680	355	687	612	792	11
todas	358	680	375	687	612	792	11
las	378	680	387	687	612	792	11
series	390	680	408	687	612	792	11
presentan	410	680	441	687	612	792	11
intercepto	444	680	476	687	612	792	11
o	479	680	483	687	612	792	11
tendencia;	485	680	518	687	612	792	11
iii)	521	680	531	687	612	792	11
No	533	680	543	687	612	792	11
se	546	680	553	687	612	792	11
encontró	64	689	92	697	612	792	11
tendencia	95	689	126	697	612	792	11
lineal	129	689	147	697	612	792	11
en	150	689	157	697	612	792	11
los	161	689	170	697	612	792	11
datos	173	689	190	697	612	792	11
en	193	689	201	697	612	792	11
niveles.	204	689	228	697	612	792	11
Por	232	689	243	697	612	792	11
tanto,	246	689	264	697	612	792	11
el	267	689	273	697	612	792	11
intercepto	276	689	308	697	612	792	11
es	311	689	318	697	612	792	11
restringido	321	689	356	697	612	792	11
a	359	689	363	697	612	792	11
la	366	689	372	697	612	792	11
relación	375	689	401	697	612	792	11
de	404	689	411	697	612	792	11
largo	415	689	431	697	612	792	11
plazo	434	689	451	697	612	792	11
(el	455	689	463	697	612	792	11
espacio	466	689	491	697	612	792	11
de	494	689	502	697	612	792	11
cointegración).	505	689	553	697	612	792	11
Finalmente,	64	699	102	706	612	792	11
los	104	699	114	706	612	792	11
criterios	116	699	142	706	612	792	11
de	145	699	152	706	612	792	11
AIC	155	699	168	706	612	792	11
y	171	699	175	706	612	792	11
SBC	177	699	193	706	612	792	11
permiten	195	699	224	706	612	792	11
corroborar	226	699	260	706	612	792	11
que	262	699	274	706	612	792	11
el	276	699	282	706	612	792	11
modelo	285	699	309	706	612	792	11
más	311	699	324	706	612	792	11
apropiado	327	699	359	706	612	792	11
es	361	699	368	706	612	792	11
el	370	699	376	706	612	792	11
que	378	699	390	706	612	792	11
corresponde	393	699	432	706	612	792	11
a	434	699	438	706	612	792	11
un	440	699	448	706	612	792	11
intercepto	451	699	483	706	612	792	11
dentro	486	699	506	706	612	792	11
la	509	699	514	706	612	792	11
relación	517	699	543	706	612	792	11
de	545	699	553	706	612	792	11
largo	64	708	80	715	612	792	11
plazo	82	708	99	715	612	792	11
cointegrada.	101	708	141	715	612	792	11
86	57	746	67	756	612	792	11
UPB	274	746	291	756	612	792	11
-	293	746	296	756	612	792	11
INVESTIGACIÓN	298	746	363	756	612	792	11
&	365	746	372	756	612	792	11
DESARROLLO,	374	746	430	756	612	792	11
No.	433	746	447	756	612	792	11
15,	449	746	462	756	612	792	11
Vol.	464	746	480	756	612	792	11
2:	482	746	490	756	612	792	11
76	492	746	502	756	612	792	11
–	505	746	510	756	612	792	11
89	512	746	522	756	612	792	11
(2015)	524	746	551	756	612	792	11
ECONOMÍA	180	37	227	47	612	792	12
INFORMAL	229	37	273	47	612	792	12
EN	276	37	287	47	612	792	12
BOLIVIA:	289	37	325	47	612	792	12
ANÁLISIS,	327	37	366	47	612	792	12
EVALUACIÓN…	368	37	429	47	612	792	12
(19)	536	90	553	99	612	792	12
(20)	536	102	553	111	612	792	12
TABLA	117	128	151	137	612	792	12
6	153	128	158	137	612	792	12
-	161	128	164	137	612	792	12
ESTIMACION	167	128	232	137	612	792	12
PARA	235	128	263	137	612	792	12
DEMANDA	265	128	317	137	612	792	12
DE	320	128	334	137	612	792	12
EFECTIVO	336	128	388	137	612	792	12
SIN	391	128	407	137	612	792	12
LAS	410	128	429	137	612	792	12
VARIABLES	432	128	490	137	612	792	12
DE	196	140	210	149	612	792	12
CONTROL	212	140	263	149	612	792	12
PARA	265	140	293	149	612	792	12
ECONOMIA	296	140	353	149	612	792	12
INFORMAL	355	140	411	149	612	792	12
Variable	173	155	210	164	612	792	12
C	189	166	195	175	612	792	12
LPIBRPB	172	178	212	187	612	792	12
INF	185	191	199	199	612	792	12
TIAF	181	202	203	211	612	792	12
@SEAS(1)	169	214	215	223	612	792	12
@SEAS(2)	169	226	215	235	612	792	12
@SEAS(3)	169	238	215	247	612	792	12
R-squared	142	251	179	259	612	792	12
Adjusted	142	263	174	271	612	792	12
R-squared	177	263	214	271	612	792	12
S.E.	142	274	157	282	612	792	12
of	159	274	167	282	612	792	12
regression	169	274	206	282	612	792	12
Sum	142	286	158	294	612	792	12
squared	160	286	188	294	612	792	12
resid	191	286	208	294	612	792	12
Log	142	298	156	306	612	792	12
likelihood	158	298	195	306	612	792	12
Durbin-Watson	142	310	198	318	612	792	12
stat	200	310	212	318	612	792	12
Coeficiente	246	155	293	164	612	792	12
3.979143	253	167	287	175	612	792	12
-0.041138	251	179	288	187	612	792	12
-0.011545	251	191	288	199	612	792	12
-0.178048	251	203	288	211	612	792	12
0.083453	253	215	287	223	612	792	12
-0.142754	251	227	288	235	612	792	12
0.086370	253	239	287	247	612	792	12
0.887306	253	251	287	259	612	792	12
0.878525	253	263	287	271	612	792	12
0.513351	253	274	287	282	612	792	12
20.29175	253	286	287	294	612	792	12
-59.52553	251	298	288	306	612	792	12
1.954443	253	310	287	318	612	792	12
Std.	305	155	322	164	612	792	12
Error	325	155	350	164	612	792	12
t-Statistic	367	155	408	164	612	792	12
0.250385	311	167	344	175	612	792	12
15.89210	371	167	405	175	612	792	12
0.009525	311	179	344	187	612	792	12
-4.319058	369	179	406	187	612	792	12
0.002423	311	191	344	199	612	792	12
-4.764840	369	191	406	199	612	792	12
0.012768	311	203	344	211	612	792	12
-13.94510	369	203	406	211	612	792	12
0.159809	311	215	344	223	612	792	12
0.522204	371	215	405	223	612	792	12
0.158728	311	227	344	235	612	792	12
-0.899364	369	227	406	235	612	792	12
0.159597	311	239	344	247	612	792	12
0.541174	371	239	405	247	612	792	12
Mean	307	251	327	259	612	792	12
dependent	330	251	367	259	612	792	12
var	369	251	380	259	612	792	12
S.D.	307	263	323	271	612	792	12
dependent	325	263	362	271	612	792	12
var	364	263	376	271	612	792	12
Akaike	307	274	333	282	612	792	12
info	335	274	349	282	612	792	12
criterion	352	274	382	282	612	792	12
Schwarz	307	286	338	294	612	792	12
criterion	340	286	371	294	612	792	12
F-statistic	307	298	342	306	612	792	12
Prob(F-statistic)	307	310	365	318	612	792	12
Prob.	431	155	455	164	612	792	12
0.0000	431	167	455	175	612	792	12
0.0000	431	179	455	187	612	792	12
0.0000	431	191	455	199	612	792	12
0.0000	431	203	455	211	612	792	12
0.6030	431	215	455	223	612	792	12
0.3713	431	227	455	235	612	792	12
0.5899	431	239	455	247	612	792	12
0.423696	426	251	460	259	612	792	12
1.472889	426	263	460	271	612	792	12
1.583941	426	274	460	282	612	792	12
1.786509	426	286	460	294	612	792	12
101.0443	426	298	460	306	612	792	12
0.000000	426	310	460	318	612	792	12
Fuente:	135	326	161	334	612	792	12
Elaboración	163	326	202	334	612	792	12
propia	204	326	224	334	612	792	12
Como	57	348	81	357	612	792	12
se	85	348	93	357	612	792	12
puede	97	348	121	357	612	792	12
apreciar	124	348	156	357	612	792	12
en	160	348	170	357	612	792	12
la	173	348	180	357	612	792	12
Tabla	184	348	207	357	612	792	12
7,	211	348	218	357	612	792	12
se	222	348	230	357	612	792	12
observa	234	348	265	357	612	792	12
que	269	348	283	357	612	792	12
la	287	348	294	357	612	792	12
demanda	297	348	333	357	612	792	12
de	337	348	347	357	612	792	12
dinero	350	348	376	357	612	792	12
depende	380	348	413	357	612	792	12
del	416	348	429	357	612	792	12
PIB,	432	348	450	357	612	792	12
la	454	348	461	357	612	792	12
inflación	465	348	500	357	612	792	12
y	504	348	509	357	612	792	12
la	513	348	520	357	612	792	12
tasa	524	348	539	357	612	792	12
de	543	348	552	357	612	792	12
interés,	57	359	86	368	612	792	12
para	89	359	106	368	612	792	12
purgar	109	359	135	368	612	792	12
la	138	359	145	368	612	792	12
estacionalidad	148	359	205	368	612	792	12
se	209	359	217	368	612	792	12
colocan	220	359	251	368	612	792	12
las	254	359	265	368	612	792	12
variables	268	359	304	368	612	792	12
dicótomas	307	359	348	368	612	792	12
SEAS.	351	359	378	368	612	792	12
Con	381	359	398	368	612	792	12
una	401	359	416	368	612	792	12
bondad	419	359	448	368	612	792	12
de	451	359	461	368	612	792	12
ajuste	464	359	487	368	612	792	12
.88	493	359	505	368	612	792	12
se	508	359	517	368	612	792	12
tiene	520	359	539	368	612	792	12
un	542	359	552	368	612	792	12
adecuado	57	371	94	380	612	792	12
nivel	97	371	117	380	612	792	12
de	119	371	129	380	612	792	12
ajuste.	131	371	157	380	612	792	12
TABLA	114	394	148	403	612	792	12
7	151	394	156	403	612	792	12
-	158	394	161	403	612	792	12
ESTIMACION	164	394	230	403	612	792	12
PARA	232	394	260	403	612	792	12
DEMANDA	262	394	314	403	612	792	12
DE	317	394	331	403	612	792	12
EFECTIVO	333	394	385	403	612	792	12
CON	388	394	410	403	612	792	12
LAS	413	394	432	403	612	792	12
VARIABLES	435	394	493	403	612	792	12
DE	196	405	210	414	612	792	12
CONTROL	212	405	263	414	612	792	12
PARA	265	405	293	414	612	792	12
ECONOMIA	296	405	353	414	612	792	12
INFORMAL	356	405	411	414	612	792	12
Variable	168	418	202	426	612	792	12
C	182	430	188	438	612	792	12
LPIBRPB	167	441	203	450	612	792	12
INF	178	453	192	461	612	792	12
TIAF	175	465	195	473	612	792	12
IMPIB	172	477	198	485	612	792	12
GPIB	175	488	195	496	612	792	12
@SEAS(1)	165	500	205	508	612	792	12
@SEAS(2)	165	512	205	520	612	792	12
@SEAS(3)	165	524	205	532	612	792	12
R-squared	135	534	172	543	612	792	12
Adjusted	135	546	167	554	612	792	12
R-squared	170	546	207	554	612	792	12
S.E.	135	558	150	566	612	792	12
of	152	558	160	566	612	792	12
regression	162	558	199	566	612	792	12
Sum	135	570	151	578	612	792	12
squared	153	570	181	578	612	792	12
resid	184	570	201	578	612	792	12
Log	135	581	149	590	612	792	12
likelihood	151	581	188	590	612	792	12
Durbin-Watson	135	593	191	601	612	792	12
stat	193	593	206	601	612	792	12
Coeficiente	241	418	284	426	612	792	12
-44.80334	244	430	281	438	612	792	12
6.861572	245	441	279	450	612	792	12
-0.012180	244	453	281	461	612	792	12
0.028245	245	465	279	473	612	792	12
26.43974	246	476	279	484	612	792	12
6.861572	246	487	279	496	612	792	12
0.910528	246	499	279	507	612	792	12
-0.049574	244	511	281	519	612	792	12
0.394599	246	523	279	531	612	792	12
0.972111	236	534	269	543	612	792	12
0.969136	236	546	269	554	612	792	12
0.258759	236	558	269	566	612	792	12
5.021701	236	570	269	578	612	792	12
-0.874816	236	581	272	590	612	792	12
1.999273	236	593	269	601	612	792	12
Std.	300	418	315	426	612	792	12
Error	318	418	340	426	612	792	12
t-Statistic	362	418	399	426	612	792	12
3.648297	303	430	337	438	612	792	12
-12.28062	362	430	399	438	612	792	12
0.539577	303	441	337	450	612	792	12
12.71656	364	441	398	450	612	792	12
0.001241	303	453	337	461	612	792	12
-9.812479	362	453	399	461	612	792	12
0.015763	303	465	337	473	612	792	12
1.791799	364	465	398	473	612	792	12
8.125398	303	476	337	484	612	792	12
3.253962	364	476	398	484	612	792	12
0.539577	303	487	337	496	612	792	12
12.71656	364	487	398	496	612	792	12
0.101116	303	499	337	507	612	792	12
9.004787	364	499	398	507	612	792	12
0.107310	303	511	337	519	612	792	12
-0.461975	363	511	399	519	612	792	12
0.101919	303	523	337	531	612	792	12
3.871701	364	523	398	531	612	792	12
Mean	299	534	319	543	612	792	12
dependent	322	534	359	543	612	792	12
var	361	534	372	543	612	792	12
S.D.	299	546	315	554	612	792	12
dependent	317	546	354	554	612	792	12
var	356	546	368	554	612	792	12
Akaike	299	558	325	566	612	792	12
info	327	558	341	566	612	792	12
criterion	344	558	374	566	612	792	12
Schwarz	299	570	330	578	612	792	12
criterion	332	570	363	578	612	792	12
F-statistic	299	581	335	590	612	792	12
Prob	299	593	316	601	612	792	12
(F-statistic)	318	593	360	601	612	792	12
Prob.	432	418	453	426	612	792	12
0.0000	431	430	455	438	612	792	12
0.0000	431	441	455	450	612	792	12
0.0000	431	453	455	461	612	792	12
0.0772	431	465	455	473	612	792	12
0.0017	431	476	456	484	612	792	12
0.0000	431	487	456	496	612	792	12
0.0000	431	499	456	507	612	792	12
0.6454	431	511	456	519	612	792	12
0.0002	431	523	456	531	612	792	12
0.423696	412	534	445	543	612	792	12
1.472889	412	546	445	554	612	792	12
0.235115	412	558	445	566	612	792	12
0.495559	412	570	445	578	612	792	12
326.7794	412	581	445	590	612	792	12
0.000000	412	593	445	601	612	792	12
Fuente:	135	611	161	618	612	792	12
Elaboración	163	611	202	618	612	792	12
propia.	204	611	226	618	612	792	12
El	57	630	66	639	612	792	12
diagnóstico	69	630	115	639	612	792	12
de	118	630	128	639	612	792	12
los	131	630	143	639	612	792	12
modelos	146	630	180	639	612	792	12
econométricos	183	630	241	639	612	792	12
estimados	245	630	285	639	612	792	12
presenta	288	630	321	639	612	792	12
las	325	630	336	639	612	792	12
siguientes	339	630	379	639	612	792	12
características:	382	630	442	639	612	792	12
La	445	630	456	639	612	792	12
bondad	459	630	488	639	612	792	12
de	492	630	501	639	612	792	12
ajuste	505	630	528	639	612	792	12
es	531	630	540	639	612	792	12
de	543	630	552	639	612	792	12
97%	57	641	75	650	612	792	12
en	78	641	88	650	612	792	12
la	91	641	98	650	612	792	12
demanda	102	641	138	650	612	792	12
monetaria	141	641	181	650	612	792	12
que	184	641	199	650	612	792	12
se	202	641	210	650	612	792	12
halla	214	641	233	650	612	792	12
en	236	641	246	650	612	792	12
función	249	641	279	650	612	792	12
de	283	641	292	650	612	792	12
variables	296	641	332	650	612	792	12
explicativas	335	641	383	650	612	792	12
formales	386	641	421	650	612	792	12
e	424	641	429	650	612	792	12
informales	432	641	475	650	612	792	12
y	478	641	483	650	612	792	12
es	486	641	495	650	612	792	12
de	498	641	507	650	612	792	12
88%	511	641	529	650	612	792	12
en	532	641	542	650	612	792	12
la	545	641	552	650	612	792	12
demanda	57	653	93	662	612	792	12
de	98	653	107	662	612	792	12
dinero	113	653	138	662	612	792	12
calculada	144	653	181	662	612	792	12
para	186	653	204	662	612	792	12
la	209	653	216	662	612	792	12
ecuación	221	653	257	662	612	792	12
sólo	262	653	279	662	612	792	12
en	284	653	293	662	612	792	12
función	299	653	329	662	612	792	12
de	334	653	344	662	612	792	12
las	349	653	360	662	612	792	12
variables	365	653	401	662	612	792	12
formales,	407	653	444	662	612	792	12
estos	449	653	469	662	612	792	12
indicadores	474	653	521	662	612	792	12
son	526	653	540	662	612	792	12
lo	545	653	553	662	612	792	12
suficientemente	57	664	120	673	612	792	12
altos	123	664	142	673	612	792	12
para	145	664	163	673	612	792	12
permitir	166	664	198	673	612	792	12
un	201	664	211	673	612	792	12
análisis	215	664	245	673	612	792	12
en	248	664	258	673	612	792	12
base	261	664	279	673	612	792	12
a	282	664	286	673	612	792	12
los	290	664	301	673	612	792	12
modelos	305	664	339	673	612	792	12
hallados.	342	664	378	673	612	792	12
La	381	664	392	673	612	792	12
prueba	395	664	422	673	612	792	12
de	426	664	435	673	612	792	12
autocorrelación	439	664	501	673	612	792	12
de	504	664	513	673	612	792	12
Breusch-	517	664	553	673	612	792	12
Godfrey	57	676	90	685	612	792	12
indica	93	676	117	685	612	792	12
que	120	676	135	685	612	792	12
no	138	676	147	685	612	792	12
existe	150	676	174	685	612	792	12
autocorrelación	177	676	239	685	612	792	12
en	242	676	251	685	612	792	12
los	254	676	266	685	612	792	12
residuos	269	676	302	685	612	792	12
hasta	305	676	326	685	612	792	12
12	329	676	339	685	612	792	12
rezagos,	342	676	374	685	612	792	12
por	377	676	391	685	612	792	12
lo	394	676	401	685	612	792	12
que	404	676	419	685	612	792	12
se	422	676	430	685	612	792	12
acepta	433	676	458	685	612	792	12
la	461	676	469	685	612	792	12
hipótesis	472	676	507	685	612	792	12
nula	510	676	527	685	612	792	12
de	530	676	539	685	612	792	12
no	542	676	552	685	612	792	12
autocorrelación	57	687	119	696	612	792	12
para	123	687	141	696	612	792	12
ambos	145	687	171	696	612	792	12
modelos.	176	687	212	696	612	792	12
En	216	687	228	696	612	792	12
base	232	687	250	696	612	792	12
a	254	687	259	696	612	792	12
la	263	687	271	696	612	792	12
prueba	275	687	302	696	612	792	12
de	307	687	317	696	612	792	12
heterocedasticidad	321	687	395	696	612	792	12
de	400	687	409	696	612	792	12
White	414	687	438	696	612	792	12
con	443	687	457	696	612	792	12
términos	462	687	497	696	612	792	12
cruzados,	501	687	540	696	612	792	12
se	544	687	553	696	612	792	12
determinó	57	699	97	708	612	792	12
que	102	699	116	708	612	792	12
el	121	699	128	708	612	792	12
modelo	133	699	163	708	612	792	12
de	168	699	177	708	612	792	12
la	182	699	190	708	612	792	12
demanda	194	699	230	708	612	792	12
monetaria	235	699	275	708	612	792	12
en	280	699	289	708	612	792	12
función	294	699	325	708	612	792	12
de	330	699	339	708	612	792	12
todas	344	699	365	708	612	792	12
las	370	699	381	708	612	792	12
variables	386	699	422	708	612	792	12
presenta	427	699	460	708	612	792	12
ciertos	465	699	492	708	612	792	12
problemas	496	699	538	708	612	792	12
de	543	699	552	708	612	792	12
heterocedasticidad	57	710	131	719	612	792	12
y	134	710	139	719	612	792	12
que	142	710	156	719	612	792	12
la	159	710	166	719	612	792	12
ecuación	169	710	205	719	612	792	12
de	207	710	217	719	612	792	12
demanda	220	710	256	719	612	792	12
sólo	259	710	275	719	612	792	12
en	278	710	288	719	612	792	12
función	291	710	321	719	612	792	12
de	324	710	333	719	612	792	12
variables	336	710	372	719	612	792	12
formales	375	710	410	719	612	792	12
no	413	710	423	719	612	792	12
presenta	426	710	459	719	612	792	12
problemas	462	710	504	719	612	792	12
de	507	710	516	719	612	792	12
residuos	519	710	552	719	612	792	12
UPB	57	746	74	756	612	792	12
-	76	746	79	756	612	792	12
INVESTIGACIÓN	81	746	146	756	612	792	12
&	148	746	155	756	612	792	12
DESARROLLO,	157	746	213	756	612	792	12
No.	216	746	230	756	612	792	12
15,	232	746	245	756	612	792	12
Vol.	247	746	263	756	612	792	12
2:	265	746	273	756	612	792	12
76	275	746	285	756	612	792	12
–	288	746	293	756	612	792	12
89	295	746	305	756	612	792	12
(2015)	307	746	334	756	612	792	12
87	541	746	551	756	612	792	12
VELASCO	286	37	323	47	612	792	13
heterocedásticos,	57	78	125	87	612	792	13
por	128	78	142	87	612	792	13
tanto	145	78	164	87	612	792	13
se	167	78	176	87	612	792	13
acepta	179	78	204	87	612	792	13
la	207	78	214	87	612	792	13
hipótesis	217	78	253	87	612	792	13
nula	256	78	273	87	612	792	13
de	276	78	285	87	612	792	13
homocedasticidad	288	78	360	87	612	792	13
para	364	78	381	87	612	792	13
la	384	78	391	87	612	792	13
ecuación	394	78	429	87	612	792	13
(2).	433	78	447	87	612	792	13
En	450	78	461	87	612	792	13
el	464	78	471	87	612	792	13
caso	474	78	492	87	612	792	13
de	495	78	504	87	612	792	13
la	507	78	514	87	612	792	13
ecuación	517	78	553	87	612	792	13
(1),	57	90	71	99	612	792	13
los	75	90	86	99	612	792	13
problemas	90	90	131	99	612	792	13
de	135	90	144	99	612	792	13
heterocedasticidad	148	90	222	99	612	792	13
pueden	226	90	255	99	612	792	13
deberse	258	90	289	99	612	792	13
a	292	90	297	99	612	792	13
los	300	90	312	99	612	792	13
datos	316	90	337	99	612	792	13
atípicos	340	90	371	99	612	792	13
que	375	90	389	99	612	792	13
se	393	90	401	99	612	792	13
presentaron	405	90	451	99	612	792	13
a	455	90	459	99	612	792	13
principio	463	90	499	99	612	792	13
de	503	90	512	99	612	792	13
2008.	516	90	538	99	612	792	13
La	542	90	552	99	612	792	13
normalidad	57	101	102	110	612	792	13
del	105	101	117	110	612	792	13
modelo	121	101	150	110	612	792	13
se	154	101	162	110	612	792	13
testea	165	101	188	110	612	792	13
mediante	191	101	227	110	612	792	13
la	231	101	238	110	612	792	13
prueba	241	101	268	110	612	792	13
Jarque	271	101	297	110	612	792	13
Bera,	300	101	322	110	612	792	13
en	325	101	334	110	612	792	13
base	337	101	355	110	612	792	13
a	358	101	363	110	612	792	13
los	366	101	377	110	612	792	13
resultados	380	101	421	110	612	792	13
de	424	101	433	110	612	792	13
esta	436	101	452	110	612	792	13
prueba	455	101	482	110	612	792	13
se	485	101	494	110	612	792	13
considera	497	101	535	110	612	792	13
que	538	101	552	110	612	792	13
los	57	113	68	122	612	792	13
errores	71	113	99	122	612	792	13
están	102	113	122	122	612	792	13
normalmente	125	113	177	122	612	792	13
distribuidos,	180	113	230	122	612	792	13
la	233	113	240	122	612	792	13
prueba	243	113	270	122	612	792	13
de	272	113	282	122	612	792	13
Jarque	285	113	311	122	612	792	13
Bera	314	113	333	122	612	792	13
indica	335	113	360	122	612	792	13
además	363	113	392	122	612	792	13
que	395	113	410	122	612	792	13
el	412	113	420	122	612	792	13
modelo	422	113	452	122	612	792	13
no	455	113	465	122	612	792	13
presenta	468	113	501	122	612	792	13
sesgo	504	113	526	122	612	792	13
en	529	113	538	122	612	792	13
los	541	113	553	122	612	792	13
errores.	57	124	87	133	612	792	13
4.3	57	145	69	154	612	792	13
Estimación	72	145	119	154	612	792	13
del	122	145	135	154	612	792	13
Tamaño	137	145	173	154	612	792	13
de	175	145	185	154	612	792	13
la	188	145	195	154	612	792	13
Economía	198	145	241	154	612	792	13
Informal	243	145	282	154	612	792	13
Siguiendo	57	166	97	175	612	792	13
con	100	166	115	175	612	792	13
la	118	166	125	175	612	792	13
metodología	128	166	178	175	612	792	13
ya	181	166	190	175	612	792	13
descrita,	193	166	227	175	612	792	13
se	230	166	238	175	612	792	13
ha	242	166	251	175	612	792	13
procedido	254	166	294	175	612	792	13
a	297	166	302	175	612	792	13
calcular	305	166	336	175	612	792	13
el	340	166	347	175	612	792	13
índice	350	166	374	175	612	792	13
de	377	166	387	175	612	792	13
informalidad	390	166	441	175	612	792	13
los	445	166	456	175	612	792	13
resultados	460	166	500	175	612	792	13
se	503	166	511	175	612	792	13
presentan	514	166	553	175	612	792	13
en	57	177	66	186	612	792	13
la	69	177	76	186	612	792	13
Tabla	78	177	101	186	612	792	13
8.	104	177	111	186	612	792	13
TABLA	136	189	170	198	612	792	13
8	173	189	178	198	612	792	13
-	180	189	184	198	612	792	13
ESTIMACIÓN	186	189	252	198	612	792	13
DEL	254	189	275	198	612	792	13
TAMAÑO	277	189	323	198	612	792	13
DE	325	189	339	198	612	792	13
LA	342	189	356	198	612	792	13
ECONOMÍA	358	189	415	198	612	792	13
INFORMAL	418	189	473	198	612	792	13
Periodo	157	212	187	220	612	792	13
1994	163	229	181	237	612	792	13
1995	163	240	181	248	612	792	13
1996	163	251	181	259	612	792	13
1997	163	262	181	270	612	792	13
1998	163	273	181	281	612	792	13
1999	163	284	181	292	612	792	13
2000	163	295	181	303	612	792	13
2001	163	306	181	314	612	792	13
2002	163	318	181	326	612	792	13
2003	163	329	181	337	612	792	13
2004	163	340	181	348	612	792	13
2005	163	350	181	358	612	792	13
2006	163	361	181	369	612	792	13
2007	163	372	181	380	612	792	13
2008	163	383	181	391	612	792	13
2009	163	394	181	402	612	792	13
2010	163	405	181	413	612	792	13
2011	163	415	181	424	612	792	13
2012	163	426	181	434	612	792	13
2013	163	437	181	445	612	792	13
2014	163	448	181	456	612	792	13
TASA	223	206	247	214	612	792	13
DE	249	206	262	214	612	792	13
INFORMALIDAD	206	217	279	225	612	792	13
0,63696	228	229	257	237	612	792	13
0,62466	228	240	257	248	612	792	13
0,62758	228	251	257	259	612	792	13
0,61539	228	262	257	270	612	792	13
0,61820	228	273	257	281	612	792	13
0,60612	228	284	257	292	612	792	13
0,60882	228	295	257	303	612	792	13
0,59686	228	307	257	315	612	792	13
0,59944	228	318	257	326	612	792	13
0,58759	228	329	257	337	612	792	13
0,59006	228	340	257	348	612	792	13
0,57832	228	350	257	358	612	792	13
0,58068	228	361	257	369	612	792	13
0,56906	228	372	257	380	612	792	13
0,57130	228	383	257	391	612	792	13
0,55979	228	394	257	402	612	792	13
0,56192	228	405	257	413	612	792	13
0,55052	228	415	257	424	612	792	13
0,55254	228	426	257	434	612	792	13
0,54126	228	437	257	445	612	792	13
0,54316	228	448	257	456	612	792	13
PIB	301	212	316	220	612	792	13
Formal	318	212	346	220	612	792	13
PIB	383	212	398	220	612	792	13
INFORMAL	400	212	450	220	612	792	13
17.825.623	303	229	344	237	612	792	13
18.545.535	303	240	344	248	612	792	13
19.390.160	303	251	344	259	612	792	13
20.348.354	303	262	344	270	612	792	13
21.367.785	303	273	344	281	612	792	13
22.294.293	303	284	344	292	612	792	13
22.061.380	303	295	344	303	612	792	13
22.729.984	303	307	344	315	612	792	13
22.901.200	303	318	344	326	612	792	13
23.350.520	303	329	344	337	612	792	13
24.238.325	303	340	344	348	612	792	13
25.300.073	303	350	344	358	612	792	13
26.429.314	303	361	344	369	612	792	13
27.397.407	303	372	344	380	612	792	13
28.365.500	303	383	344	391	612	792	13
29.333.593	303	394	344	402	612	792	13
30.301.686	303	405	344	413	612	792	13
31.269.779	303	415	344	424	612	792	13
32.237.872	303	426	344	434	612	792	13
33.205.965	303	437	344	445	612	792	13
34.174.059	303	448	344	456	612	792	13
11.354.217	396	229	437	237	612	792	13
11.584.581	396	240	437	248	612	792	13
12.168.892	396	251	437	259	612	792	13
12.522.161	396	262	437	270	612	792	13
13.209.588	396	273	437	281	612	792	13
13.513.076	396	284	437	292	612	792	13
13.431.441	396	295	437	303	612	792	13
13.566.525	396	306	437	314	612	792	13
13.727.935	396	318	437	326	612	792	13
13.720.513	396	329	437	337	612	792	13
14.302.116	396	340	437	348	612	792	13
14.631.600	396	350	437	358	612	792	13
15.347.036	396	361	437	369	612	792	13
15.590.652	396	372	437	380	612	792	13
16.205.286	396	383	437	391	612	792	13
16.420.623	396	394	437	402	612	792	13
17.027.214	396	405	437	413	612	792	13
17.214.710	396	415	437	424	612	792	13
17.812.820	396	426	437	434	612	792	13
17.972.913	396	437	437	445	612	792	13
18.562.105	396	448	437	456	612	792	13
Fuente:	142	461	168	468	612	792	13
Elaboración	170	461	209	468	612	792	13
propia.	211	461	233	468	612	792	13
Los	57	482	72	491	612	792	13
resultados	74	482	115	491	612	792	13
hallados	117	482	150	491	612	792	13
indican	153	482	182	491	612	792	13
que	185	482	199	491	612	792	13
la	202	482	209	491	612	792	13
importancia	212	482	259	491	612	792	13
de	262	482	271	491	612	792	13
la	274	482	281	491	612	792	13
economía	284	482	322	491	612	792	13
informal	325	482	359	491	612	792	13
ha	362	482	371	491	612	792	13
ido	374	482	387	491	612	792	13
en	389	482	399	491	612	792	13
descenso	402	482	438	491	612	792	13
los	440	482	452	491	612	792	13
últimos	455	482	485	491	612	792	13
años,	487	482	508	491	612	792	13
situándose	511	482	553	491	612	792	13
en	57	493	66	502	612	792	13
54%	69	493	88	502	612	792	13
del	91	493	103	502	612	792	13
PIB	107	493	122	502	612	792	13
registrado	125	493	165	502	612	792	13
para	169	493	186	502	612	792	13
2014.	189	493	212	502	612	792	13
En	215	493	226	502	612	792	13
general,	230	493	261	502	612	792	13
se	265	493	273	502	612	792	13
puede	276	493	300	502	612	792	13
observar	304	493	338	502	612	792	13
una	341	493	356	502	612	792	13
proporción	359	493	403	502	612	792	13
decreciente	406	493	452	502	612	792	13
de	455	493	465	502	612	792	13
informalidad	468	493	519	502	612	792	13
durante	523	493	553	502	612	792	13
los	57	505	68	514	612	792	13
primeros	72	505	107	514	612	792	13
años	111	505	129	514	612	792	13
de	132	505	142	514	612	792	13
la	145	505	153	514	612	792	13
década	156	505	184	514	612	792	13
de	187	505	197	514	612	792	13
los	200	505	212	514	612	792	13
2000's	216	505	243	514	612	792	13
y	246	503	251	514	612	792	13
principios	255	503	294	514	612	792	13
de	298	503	307	514	612	792	13
los	311	503	323	514	612	792	13
2010's.Como	326	505	380	514	612	792	13
se	384	505	392	514	612	792	13
observa,	396	505	429	514	612	792	13
en	433	505	442	514	612	792	13
2014	445	505	466	514	612	792	13
ésta	469	505	485	514	612	792	13
alcanza	488	505	518	514	612	792	13
el	521	505	529	514	612	792	13
valor	532	505	553	514	612	792	13
mínimo	57	516	88	525	612	792	13
del	90	516	102	525	612	792	13
periodo,	105	516	138	525	612	792	13
que	141	516	155	525	612	792	13
fue	158	516	170	525	612	792	13
54%	173	516	192	525	612	792	13
del	194	516	206	525	612	792	13
PIB.	209	516	227	525	612	792	13
En	230	516	241	525	612	792	13
contraste,	243	516	282	525	612	792	13
el	285	516	292	525	612	792	13
valor	294	516	315	525	612	792	13
máximo	317	516	350	525	612	792	13
es	353	516	361	525	612	792	13
63%	364	516	382	525	612	792	13
del	385	516	397	525	612	792	13
PIB,	400	516	418	525	612	792	13
registrado	420	516	460	525	612	792	13
en	463	516	472	525	612	792	13
1994.	475	516	497	525	612	792	13
Estos	500	516	522	525	612	792	13
valores	524	516	553	525	612	792	13
extremos	57	528	93	537	612	792	13
tienen	96	528	121	537	612	792	13
sentido,	124	528	155	537	612	792	13
ya	158	528	168	537	612	792	13
que	171	528	185	537	612	792	13
el	188	528	195	537	612	792	13
periodo	198	528	229	537	612	792	13
2005	232	528	252	537	612	792	13
a	255	528	260	537	612	792	13
2014es	263	528	291	537	612	792	13
considerado	294	528	342	537	612	792	13
una	346	528	360	537	612	792	13
década	363	528	391	537	612	792	13
de	394	528	403	537	612	792	13
crecimiento	406	528	453	537	612	792	13
acelerado	456	528	495	537	612	792	13
(desde	498	528	524	537	612	792	13
2006),	527	528	553	537	612	792	13
con	57	539	71	548	612	792	13
tasas	74	539	93	548	612	792	13
de	95	539	105	548	612	792	13
crecimiento	107	539	154	548	612	792	13
que	157	539	171	548	612	792	13
fluctúan	174	539	207	548	612	792	13
entre	209	539	229	548	612	792	13
4%	232	539	245	548	612	792	13
y	248	539	253	548	612	792	13
6%	255	539	269	548	612	792	13
por	271	539	284	548	612	792	13
año.	287	539	304	548	612	792	13
4.4	57	560	69	569	612	792	13
Implicaciones	72	560	130	569	612	792	13
de	133	560	143	569	612	792	13
los	145	560	157	569	612	792	13
Resultados	160	560	206	569	612	792	13
Al	57	581	66	590	612	792	13
observar	69	581	103	590	612	792	13
estos	106	581	126	590	612	792	13
resultados,	129	581	172	590	612	792	13
se	175	581	183	590	612	792	13
observa	186	581	217	590	612	792	13
que	219	581	234	590	612	792	13
el	236	581	244	590	612	792	13
nivel	246	581	266	590	612	792	13
de	269	581	278	590	612	792	13
la	281	581	288	590	612	792	13
economía	291	581	329	590	612	792	13
informal	332	581	367	590	612	792	13
es	369	581	377	590	612	792	13
relativamente	380	581	434	590	612	792	13
alto	437	581	452	590	612	792	13
por	455	581	468	590	612	792	13
lo	471	581	479	590	612	792	13
que	481	581	496	590	612	792	13
los	498	581	510	590	612	792	13
hacedores	512	581	552	590	612	792	13
de	57	592	66	601	612	792	13
política	70	592	100	601	612	792	13
deben	104	592	128	601	612	792	13
tomar	132	592	155	601	612	792	13
medidas	159	592	192	601	612	792	13
que	196	592	211	601	612	792	13
permitan	215	592	250	601	612	792	13
disminuir	254	592	292	601	612	792	13
su	296	592	305	601	612	792	13
magnitud	309	592	347	601	612	792	13
en	351	592	360	601	612	792	13
el	364	592	372	601	612	792	13
transcurso	375	592	417	601	612	792	13
de	421	592	430	601	612	792	13
los	434	592	446	601	612	792	13
próximos	450	592	487	601	612	792	13
años.	491	592	512	601	612	792	13
Desde	517	592	542	601	612	792	13
el	546	592	553	601	612	792	13
ámbito	57	604	84	613	612	792	13
político,	88	604	121	613	612	792	13
se	125	604	134	613	612	792	13
debe	138	604	157	613	612	792	13
fortalecer	161	604	199	613	612	792	13
la	203	604	210	613	612	792	13
responsabilidad	214	604	277	613	612	792	13
democrática,	281	604	332	613	612	792	13
la	336	604	343	613	612	792	13
estabilidad	347	604	391	613	612	792	13
política	395	604	425	613	612	792	13
y	429	604	434	613	612	792	13
el	438	604	445	613	612	792	13
estado	449	604	474	613	612	792	13
de	478	604	488	613	612	792	13
derecho.	492	604	526	613	612	792	13
En	531	604	542	613	612	792	13
el	546	604	553	613	612	792	13
aspecto	57	615	87	624	612	792	13
tributario,	89	615	129	624	612	792	13
se	131	615	140	624	612	792	13
debe	142	615	161	624	612	792	13
simplificar	164	615	207	624	612	792	13
el	209	615	217	624	612	792	13
sistema	219	615	249	624	612	792	13
tributario,	252	615	291	624	612	792	13
es	294	615	302	624	612	792	13
decir,	305	615	327	624	612	792	13
un	330	615	339	624	612	792	13
impuesto	342	615	379	624	612	792	13
sencillo	381	615	412	624	612	792	13
sobre	415	615	436	624	612	792	13
el	439	615	446	624	612	792	13
consumo	449	615	485	624	612	792	13
y	487	615	492	624	612	792	13
equidad	495	615	526	624	612	792	13
en	529	615	538	624	612	792	13
los	541	615	552	624	612	792	13
impuestos	57	627	97	636	612	792	13
sobre	100	627	121	636	612	792	13
la	124	627	131	636	612	792	13
renta	134	627	154	636	612	792	13
y	157	627	162	636	612	792	13
capital.	165	627	194	636	612	792	13
La	197	627	207	636	612	792	13
reforma	210	627	241	636	612	792	13
puede	244	627	268	636	612	792	13
tener	271	627	291	636	612	792	13
un	294	627	304	636	612	792	13
costo	306	627	327	636	612	792	13
neutral	330	627	358	636	612	792	13
a	361	627	365	636	612	792	13
través	368	627	391	636	612	792	13
de	394	627	404	636	612	792	13
una	406	627	421	636	612	792	13
ampliación	424	627	468	636	612	792	13
de	471	627	480	636	612	792	13
la	483	627	490	636	612	792	13
base	493	627	511	636	612	792	13
tributaria.	513	627	552	636	612	792	13
Las	57	638	71	647	612	792	13
contribuciones	75	638	134	647	612	792	13
a	138	638	142	647	612	792	13
la	146	638	153	647	612	792	13
seguridad	157	638	196	647	612	792	13
social	200	638	223	647	612	792	13
también	227	638	259	647	612	792	13
son	263	638	277	647	612	792	13
un	281	638	291	647	612	792	13
elemento	295	638	332	647	612	792	13
relevante,	336	638	375	647	612	792	13
tanto	379	638	399	647	612	792	13
para	403	638	420	647	612	792	13
los	424	638	436	647	612	792	13
empleadores	439	638	490	647	612	792	13
como	494	638	516	647	612	792	13
para	520	638	537	647	612	792	13
los	541	638	553	647	612	792	13
empleados.	57	650	102	659	612	792	13
La	104	650	115	659	612	792	13
importancia	117	650	165	659	612	792	13
de	168	650	177	659	612	792	13
la	180	650	187	659	612	792	13
economía	189	650	228	659	612	792	13
informal	231	650	265	659	612	792	13
se	268	650	276	659	612	792	13
fundamenta	279	650	326	659	612	792	13
en	328	650	338	659	612	792	13
las	340	650	351	659	612	792	13
implicaciones	354	650	409	659	612	792	13
que	412	650	426	659	612	792	13
tiene	429	650	448	659	612	792	13
para	451	650	468	659	612	792	13
la	471	650	478	659	612	792	13
competitividad	480	650	540	659	612	792	13
de	543	650	552	659	612	792	13
las	57	661	68	670	612	792	13
empresas	72	661	109	670	612	792	13
y	113	661	118	670	612	792	13
para	122	661	140	670	612	792	13
la	144	661	151	670	612	792	13
equidad	155	661	187	670	612	792	13
y	191	661	196	670	612	792	13
eficiencia	200	661	239	670	612	792	13
tanto	244	661	264	670	612	792	13
de	268	661	277	670	612	792	13
la	281	661	289	670	612	792	13
economía	293	661	332	670	612	792	13
como	336	661	358	670	612	792	13
del	362	661	375	670	612	792	13
sistema	379	661	409	670	612	792	13
tributario.	413	661	453	670	612	792	13
Asimismo,	457	661	501	670	612	792	13
una	505	661	519	670	612	792	13
posible	523	661	552	670	612	792	13
ampliación	57	673	101	682	612	792	13
al	104	673	111	682	612	792	13
estudio	114	673	143	682	612	792	13
sería	146	673	165	682	612	792	13
ver	168	673	181	682	612	792	13
las	184	673	195	682	612	792	13
implicaciones	198	673	254	682	612	792	13
de	257	673	266	682	612	792	13
los	269	673	281	682	612	792	13
cuatro	284	673	309	682	612	792	13
componentes	313	673	365	682	612	792	13
de	368	673	378	682	612	792	13
la	381	673	388	682	612	792	13
ENO	391	673	412	682	612	792	13
(subterránea,	415	673	466	682	612	792	13
ilegal,	470	673	494	682	612	792	13
informal	497	673	532	682	612	792	13
y	535	673	540	682	612	792	13
de	543	673	553	682	612	792	13
uso	57	684	70	693	612	792	13
propio)	73	684	102	693	612	792	13
por	105	684	118	693	612	792	13
separado	121	684	156	693	612	792	13
en	159	684	168	693	612	792	13
el	171	684	178	693	612	792	13
producto,	180	684	218	693	612	792	13
crédito	221	684	249	693	612	792	13
y	251	684	256	693	612	792	13
mercado	259	684	293	693	612	792	13
laboral.	295	684	326	693	612	792	13
88	57	746	67	756	612	792	13
UPB	274	746	291	756	612	792	13
-	293	746	296	756	612	792	13
INVESTIGACIÓN	298	746	363	756	612	792	13
&	365	746	372	756	612	792	13
DESARROLLO,	374	746	430	756	612	792	13
No.	433	746	447	756	612	792	13
15,	449	746	462	756	612	792	13
Vol.	464	746	480	756	612	792	13
2:	482	746	490	756	612	792	13
76	492	746	502	756	612	792	13
–	505	746	510	756	612	792	13
89	512	746	522	756	612	792	13
(2015)	524	746	551	756	612	792	13
ECONOMÍA	180	37	227	47	612	792	14
INFORMAL	229	37	273	47	612	792	14
EN	276	37	287	47	612	792	14
BOLIVIA:	289	37	325	47	612	792	14
ANÁLISIS,	327	37	366	47	612	792	14
EVALUACIÓN…	368	37	429	47	612	792	14
5.	57	79	64	88	612	792	14
CONCLUSIONES	71	79	151	88	612	792	14
En	57	99	68	108	612	792	14
el	73	99	80	108	612	792	14
presente	85	99	118	108	612	792	14
estudio	123	99	152	108	612	792	14
se	157	99	165	108	612	792	14
utilizó	170	99	196	108	612	792	14
el	201	99	208	108	612	792	14
método	213	99	243	108	612	792	14
monetario	248	99	289	108	612	792	14
de	294	99	303	108	612	792	14
estimación	308	99	351	108	612	792	14
del	356	99	369	108	612	792	14
tamaño	374	99	403	108	612	792	14
de	408	99	417	108	612	792	14
la	422	99	430	108	612	792	14
economía	435	99	473	108	612	792	14
oculta,	478	99	505	108	612	792	14
basado	510	99	538	108	612	792	14
en	543	99	553	108	612	792	14
inferencias	57	111	100	120	612	792	14
a	104	111	109	120	612	792	14
partir	113	111	134	120	612	792	14
de	138	111	147	120	612	792	14
evidencias	151	111	194	120	612	792	14
apreciables	197	111	242	120	612	792	14
en	246	111	256	120	612	792	14
los	259	111	271	120	612	792	14
agregados	275	111	316	120	612	792	14
monetarios,	320	111	366	120	612	792	14
postula	370	111	399	120	612	792	14
que	403	111	417	120	612	792	14
los	421	111	433	120	612	792	14
agentes	437	111	467	120	612	792	14
económicos	471	111	518	120	612	792	14
utilizan	522	111	552	120	612	792	14
circulante	57	122	96	131	612	792	14
para	98	122	116	131	612	792	14
llevar	118	122	141	131	612	792	14
a	143	122	148	131	612	792	14
cabo	150	122	169	131	612	792	14
actividades	172	122	217	131	612	792	14
que	219	122	233	131	612	792	14
desean	236	122	263	131	612	792	14
disimular.	266	122	306	131	612	792	14
Según	57	143	82	152	612	792	14
las	84	143	96	152	612	792	14
estimaciones	98	143	150	152	612	792	14
realizadas,	153	143	196	152	612	792	14
la	198	143	206	152	612	792	14
economía	208	143	247	152	612	792	14
informal	250	143	285	152	612	792	14
en	288	143	297	152	612	792	14
el	300	143	307	152	612	792	14
país	310	143	326	152	612	792	14
ha	329	143	339	152	612	792	14
fluctuado	342	143	379	152	612	792	14
entre	382	143	402	152	612	792	14
valores	405	143	434	152	612	792	14
de	437	143	447	152	612	792	14
60%	450	143	468	152	612	792	14
a	471	143	475	152	612	792	14
54%	478	143	497	152	612	792	14
del	500	143	512	152	612	792	14
PIB	515	143	530	152	612	792	14
en	533	143	543	152	612	792	14
el	546	143	553	152	612	792	14
periodo	57	154	87	163	612	792	14
analizado.	91	154	131	163	612	792	14
Después	135	154	168	163	612	792	14
de	171	154	181	163	612	792	14
alcanzar	184	154	217	163	612	792	14
su	221	154	230	163	612	792	14
nivel	233	154	253	163	612	792	14
máximo	256	154	289	163	612	792	14
en	292	154	301	163	612	792	14
1994,	305	154	328	163	612	792	14
se	331	154	339	163	612	792	14
ha	342	154	352	163	612	792	14
ido	355	154	368	163	612	792	14
reduciendo	371	154	415	163	612	792	14
durante	419	154	449	163	612	792	14
casi	452	154	467	163	612	792	14
todos	471	154	492	163	612	792	14
los	496	154	507	163	612	792	14
años	510	154	529	163	612	792	14
hasta	532	154	553	163	612	792	14
2014,	57	166	79	175	612	792	14
año	82	166	96	175	612	792	14
en	99	166	108	175	612	792	14
que	111	166	125	175	612	792	14
alcanza	127	166	157	175	612	792	14
su	160	166	169	175	612	792	14
nivel	171	166	191	175	612	792	14
mínimo.	194	166	227	175	612	792	14
Existe	57	187	81	196	612	792	14
una	84	187	99	196	612	792	14
cantidad	102	187	136	196	612	792	14
más	139	187	154	196	612	792	14
que	157	187	172	196	612	792	14
apreciable	175	187	216	196	612	792	14
de	219	187	228	196	612	792	14
dinero	231	187	256	196	612	792	14
circulante	259	187	298	196	612	792	14
que	301	187	316	196	612	792	14
está	319	187	334	196	612	792	14
orientado	337	187	375	196	612	792	14
a	378	187	382	196	612	792	14
financiar	385	187	420	196	612	792	14
estas	423	187	443	196	612	792	14
actividades,	445	187	493	196	612	792	14
y	496	187	501	196	612	792	14
esto	503	187	520	196	612	792	14
se	522	187	531	196	612	792	14
debe	534	187	553	196	612	792	14
en	57	198	66	207	612	792	14
parte	70	198	90	207	612	792	14
a	94	198	99	207	612	792	14
que	103	198	117	207	612	792	14
un	121	198	131	207	612	792	14
sector	136	198	159	207	612	792	14
de	163	198	173	207	612	792	14
la	177	198	184	207	612	792	14
población	188	198	228	207	612	792	14
no	232	198	242	207	612	792	14
utiliza	246	198	271	207	612	792	14
a	275	198	279	207	612	792	14
las	284	198	295	207	612	792	14
entidades	299	198	337	207	612	792	14
financieras	341	198	385	207	612	792	14
como	389	198	411	207	612	792	14
intermediarios	415	198	473	207	612	792	14
de	477	198	486	207	612	792	14
sus	490	198	503	207	612	792	14
actividades	507	198	552	207	612	792	14
económicas.	57	210	106	219	612	792	14
El	111	210	120	219	612	792	14
tamaño	124	210	154	219	612	792	14
estimado	158	210	194	219	612	792	14
de	199	210	208	219	612	792	14
la	213	210	220	219	612	792	14
economía	225	210	264	219	612	792	14
no	268	210	278	219	612	792	14
registrada	283	210	322	219	612	792	14
amerita	327	210	357	219	612	792	14
la	361	210	368	219	612	792	14
profundización	373	210	434	219	612	792	14
de	438	210	447	219	612	792	14
este	452	210	468	219	612	792	14
estudio,	472	210	504	219	612	792	14
para	508	210	525	219	612	792	14
poder	530	210	553	219	612	792	14
plantear	57	221	89	230	612	792	14
sugerencias	91	221	138	230	612	792	14
de	140	221	150	230	612	792	14
política	152	221	182	230	612	792	14
pública	185	221	214	230	612	792	14
que	217	221	231	230	612	792	14
puedan	234	221	263	230	612	792	14
de	265	221	275	230	612	792	14
alguna	277	221	304	230	612	792	14
manera	306	221	335	230	612	792	14
disminuir	338	221	376	230	612	792	14
el	379	221	386	230	612	792	14
tamaño	389	221	418	230	612	792	14
de	421	221	430	230	612	792	14
esta	433	221	448	230	612	792	14
economía.	451	221	492	230	612	792	14
6.	57	251	64	260	612	792	14
REFERENCIAS	71	251	142	260	612	792	14
[1]	57	272	68	281	612	792	14
P.	78	270	86	281	612	792	14
Vargas,	89	270	119	281	612	792	14
“Ser	122	270	139	281	612	792	14
o	142	270	147	281	612	792	14
no	150	270	159	281	612	792	14
ser	162	270	174	281	612	792	14
informal?	176	270	215	281	612	792	14
Una	218	270	234	281	612	792	14
simulación	237	270	280	281	612	792	14
estructural	283	270	325	281	612	792	14
para	328	270	345	281	612	792	14
Bolivia,”	347	270	384	281	612	792	14
Fundación	387	272	430	281	612	792	14
ARU	432	272	452	281	612	792	14
2011	454	272	474	281	612	792	14
No	477	272	488	281	612	792	14
85,	491	272	504	281	612	792	14
2011.	506	272	529	281	612	792	14
[Online].	78	283	114	292	612	792	14
Available:	117	283	158	292	612	792	14
http://www.inesad.edu.bo/bcde2011/Dc2011/57	161	283	353	292	612	792	14
Vargas	355	283	384	292	612	792	14
Mauricio.pdf.	386	283	441	292	612	792	14
[Accessed:	443	283	487	292	612	792	14
20-Dec-2015].	490	283	549	292	612	792	14
[2]	57	295	68	304	612	792	14
F.	78	293	86	304	612	792	14
Landa	89	293	113	304	612	792	14
and	116	293	130	304	612	792	14
P.	133	293	141	304	612	792	14
Yanez,	144	293	171	304	612	792	14
“Informe	174	293	210	304	612	792	14
especial:	213	293	248	304	612	792	14
La	251	293	261	304	612	792	14
informalidad	263	293	315	304	612	792	14
en	318	293	327	304	612	792	14
el	329	293	337	304	612	792	14
mercado	339	293	374	304	612	792	14
laboral	376	293	404	304	612	792	14
urbano	406	293	434	304	612	792	14
1996-2006,”	437	293	487	304	612	792	14
UDAPE,	490	293	526	304	612	792	14
La	528	293	539	304	612	792	14
Paz,	78	306	95	315	612	792	14
Bolivia,	98	306	129	315	612	792	14
Trabajo	132	306	163	315	612	792	14
N	166	306	173	315	612	792	14
o	173	304	176	310	612	792	14
07,	179	306	191	315	612	792	14
2007.	194	306	216	315	612	792	14
[3]	57	318	68	327	612	792	14
D.	78	316	88	327	612	792	14
Martínez	90	316	126	327	612	792	14
and	129	316	143	327	612	792	14
M.	146	316	157	327	612	792	14
Chumacero,	160	316	208	327	612	792	14
“El	211	316	224	327	612	792	14
sector	226	316	250	327	612	792	14
informal	253	316	287	327	612	792	14
urbano	290	316	317	327	612	792	14
en	320	316	329	327	612	792	14
Bolivia,	332	316	364	327	612	792	14
1995-2005,”	366	316	417	327	612	792	14
CEDLA,	419	316	455	327	612	792	14
La	458	316	468	327	612	792	14
Paz,	471	318	488	327	612	792	14
Bolivia,	490	318	522	327	612	792	14
Trabajo	78	329	109	338	612	792	14
N	112	329	119	338	612	792	14
o	119	327	122	333	612	792	14
08,	125	329	137	338	612	792	14
2009.	140	329	162	338	612	792	14
[4]	57	341	68	350	612	792	14
J.	78	339	84	350	612	792	14
Humérez,	87	339	126	350	612	792	14
“Una	128	339	149	350	612	792	14
estimación	152	339	195	350	612	792	14
del	198	339	210	350	612	792	14
tamaño	213	339	242	350	612	792	14
de	244	339	254	350	612	792	14
la	256	339	264	350	612	792	14
economía	266	339	305	350	612	792	14
informal,	307	339	344	350	612	792	14
un	347	339	357	350	612	792	14
ejercicio	359	339	394	350	612	792	14
para	396	339	413	350	612	792	14
Bolivia:	416	339	448	350	612	792	14
1990-2003,”	451	339	502	350	612	792	14
UDAPE,	504	339	540	350	612	792	14
La	542	339	553	350	612	792	14
Paz,	78	352	95	361	612	792	14
Bolivia,	98	352	129	361	612	792	14
Trabajo	132	352	163	361	612	792	14
N	166	352	173	361	612	792	14
o	173	350	176	356	612	792	14
08,	179	352	191	361	612	792	14
2005.	194	352	216	361	612	792	14
[5]	57	364	68	373	612	792	14
K.	78	362	88	373	612	792	14
Hart,	90	362	110	373	612	792	14
“Informal	113	362	152	373	612	792	14
Income	155	362	185	373	612	792	14
Opportunities	187	362	242	373	612	792	14
and	245	362	259	373	612	792	14
urban	262	362	284	373	612	792	14
employment	287	362	337	373	612	792	14
in	339	362	347	373	612	792	14
Ghana.,”	350	362	385	373	612	792	14
in	388	362	396	373	612	792	14
Desempleo	398	364	443	373	612	792	14
urbano	445	364	474	373	612	792	14
en	477	364	486	373	612	792	14
África,	489	364	516	373	612	792	14
1971,	519	364	541	373	612	792	14
pp.	78	375	91	384	612	792	14
1–5.	93	375	111	384	612	792	14
[6]	57	387	68	396	612	792	14
L.	78	385	87	396	612	792	14
Gasparini	89	385	128	396	612	792	14
and	130	385	145	396	612	792	14
L.	147	385	156	396	612	792	14
Tornarolli,	158	385	201	396	612	792	14
“Labor	204	385	232	396	612	792	14
Informality	235	385	280	396	612	792	14
in	283	385	290	396	612	792	14
Latin	293	385	314	396	612	792	14
American	316	385	356	396	612	792	14
and	358	385	373	396	612	792	14
the	375	385	387	396	612	792	14
Caribbean:	390	385	434	396	612	792	14
Patterns	436	385	469	396	612	792	14
and	471	385	485	396	612	792	14
Trends	488	385	516	396	612	792	14
from	518	385	538	396	612	792	14
Household	78	396	121	407	612	792	14
Surveys	124	396	156	407	612	792	14
Microdata,”	158	396	207	407	612	792	14
CEDLAS,	209	396	250	407	612	792	14
La	253	396	263	407	612	792	14
Plata,	266	396	288	407	612	792	14
Argentina,	291	396	333	407	612	792	14
Trabajo	336	396	367	407	612	792	14
N	369	396	377	407	612	792	14
o	377	396	380	402	612	792	14
46,	383	398	395	407	612	792	14
2007.	398	398	420	407	612	792	14
[7]	57	410	68	419	612	792	14
F.	78	410	86	419	612	792	14
Schneider	89	408	128	419	612	792	14
and	131	408	145	419	612	792	14
C.	148	408	157	419	612	792	14
Bajada,	160	408	190	419	612	792	14
“The	192	408	212	419	612	792	14
Size	215	408	232	419	612	792	14
and	235	408	249	419	612	792	14
Development	251	408	305	419	612	792	14
of	308	408	316	419	612	792	14
the	319	408	331	419	612	792	14
ShadowEconomies	333	408	410	419	612	792	14
in	412	408	420	419	612	792	14
the	423	408	435	419	612	792	14
Asia-Pacific,”	437	408	494	419	612	792	14
Linz,	497	408	517	419	612	792	14
Austria,	520	408	552	419	612	792	14
2003.	78	421	101	430	612	792	14
[8]	57	433	68	442	612	792	14
S.	78	431	86	442	612	792	14
Waisgrais,	89	431	131	442	612	792	14
“Segmentación	134	431	195	442	612	792	14
del	197	431	209	442	612	792	14
Mercado	212	431	247	442	612	792	14
de	250	431	259	442	612	792	14
Trabajo	262	431	293	442	612	792	14
en	295	431	305	442	612	792	14
Argentina:	307	431	350	442	612	792	14
Una	352	431	369	442	612	792	14
Aproximación	372	431	429	442	612	792	14
a	432	431	436	442	612	792	14
Través	439	431	466	442	612	792	14
de	468	431	478	442	612	792	14
la	480	431	488	442	612	792	14
Economía	490	431	530	442	612	792	14
Informal,”	78	442	120	453	612	792	14
2001.	122	442	145	453	612	792	14
[Online].	148	444	184	453	612	792	14
Available:	186	444	228	453	612	792	14
http://www.aset.org.ar/congresos/7/04017.pdf.	230	444	417	453	612	792	14
[9]	57	456	68	465	612	792	14
H.	78	456	88	465	612	792	14
De	90	456	102	465	612	792	14
Soto,	104	456	125	465	612	792	14
The	128	456	143	465	612	792	14
Mystery	145	456	177	465	612	792	14
of	180	456	188	465	612	792	14
Capital:	190	456	224	465	612	792	14
Why	226	456	244	465	612	792	14
Capitalism	246	456	290	465	612	792	14
Triumphs	293	456	331	465	612	792	14
in	333	456	341	465	612	792	14
the	344	456	356	465	612	792	14
West	358	456	378	465	612	792	14
and	380	456	395	465	612	792	14
Fails	398	456	418	465	612	792	14
Everywhere	421	456	468	465	612	792	14
Else.	471	456	491	465	612	792	14
New	494	456	512	465	612	792	14
York,	515	456	538	465	612	792	14
2000.	78	467	101	476	612	792	14
[10]	57	479	73	488	612	792	14
OIT,	78	477	97	488	612	792	14
“Políticas	100	477	139	488	612	792	14
para	141	477	158	488	612	792	14
la	161	477	168	488	612	792	14
formalización	171	477	226	488	612	792	14
de	228	477	238	488	612	792	14
las	240	477	251	488	612	792	14
micro	254	477	277	488	612	792	14
y	280	477	285	488	612	792	14
pequeñas	287	477	324	488	612	792	14
empresas	327	477	364	488	612	792	14
FORLAC,”	367	477	413	488	612	792	14
2014.	416	477	438	488	612	792	14
[11]	57	490	73	499	612	792	14
W.	78	490	90	499	612	792	14
Enders,	93	490	123	499	612	792	14
Applied	125	490	156	499	612	792	14
Econometric	159	490	210	499	612	792	14
Time	212	490	232	499	612	792	14
Series.	235	490	262	499	612	792	14
Jhon	264	490	283	499	612	792	14
Wiley	286	490	310	499	612	792	14
&	313	490	320	499	612	792	14
Sons	323	490	342	499	612	792	14
Inc,	345	490	360	499	612	792	14
2012.	363	490	385	499	612	792	14
UPB	57	746	74	756	612	792	14
-	76	746	79	756	612	792	14
INVESTIGACIÓN	81	746	146	756	612	792	14
&	148	746	155	756	612	792	14
DESARROLLO,	157	746	213	756	612	792	14
No.	216	746	230	756	612	792	14
15,	232	746	245	756	612	792	14
Vol.	247	746	263	756	612	792	14
2:	265	746	273	756	612	792	14
76	275	746	285	756	612	792	14
–	288	746	293	756	612	792	14
89	295	746	305	756	612	792	14
(2015)	307	746	334	756	612	792	14
89	541	746	551	756	612	792	14
