Retinopatía	68	51	156	76	612	792	1
Diabética	160	51	232	76	612	792	1
y	236	51	244	76	612	792	1
otros	247	51	286	76	612	792	1
hallazgos	290	51	360	76	612	792	1
oftalmológicos	363	51	475	76	612	792	1
en	478	51	496	76	612	792	1
pacientes	500	51	570	76	612	792	1
diabéticos,	68	73	149	98	612	792	1
asistidos	154	73	219	98	612	792	1
por	223	73	250	98	612	792	1
las	254	73	275	98	612	792	1
Fundaciones	279	73	375	98	612	792	1
Cristo	379	73	426	98	612	792	1
Vive	431	73	465	98	612	792	1
y	469	73	478	98	612	792	1
Vida	482	73	518	98	612	792	1
Plena,	523	73	570	98	612	792	1
Bolivia	68	95	122	119	612	792	1
Diabetic	68	120	107	136	612	792	1
Retinopathy	110	120	167	136	612	792	1
and	170	120	187	136	612	792	1
other	190	120	215	136	612	792	1
ocular	218	120	247	136	612	792	1
findings	250	120	288	136	612	792	1
in	291	120	300	136	612	792	1
diabetic	303	120	340	136	612	792	1
patients,	343	120	383	136	612	792	1
assisted	386	120	421	136	612	792	1
by	425	120	435	136	612	792	1
the	438	120	453	136	612	792	1
Foundations	456	120	514	136	612	792	1
Cristo	517	120	546	136	612	792	1
Vive	549	120	569	136	612	792	1
and	68	134	85	149	612	792	1
Vida	88	134	110	149	612	792	1
Plena,	112	134	140	149	612	792	1
Bolivia	143	134	176	149	612	792	1
José	82	153	98	167	612	792	1
Antonio	100	153	133	167	612	792	1
Zegada	135	153	166	167	612	792	1
A.	168	153	177	167	612	792	1
1,a	177	154	185	162	612	792	1
,	185	153	188	167	612	792	1
Patricia	190	153	223	167	612	792	1
Blanco	225	153	253	167	612	792	1
1,b,	253	154	262	162	612	792	1
,	262	153	265	167	612	792	1
Karla	267	153	290	167	612	792	1
N.	293	153	302	167	612	792	1
Montaño-Rueda	304	153	372	167	612	792	1
2,c	372	154	379	162	612	792	1
,	379	153	381	167	612	792	1
Boris	383	153	405	167	612	792	1
A.	407	153	417	167	612	792	1
Blanco	419	153	447	167	612	792	1
Cáceres	449	153	481	167	612	792	1
2,c	481	154	488	162	612	792	1
Resumen	117	178	158	190	612	792	1
Palabras	117	313	146	323	612	792	1
claves:	148	313	170	323	612	792	1
retinopatía	172	313	207	323	612	792	1
diabética;	209	313	240	323	612	792	1
Diabetes	242	313	270	323	612	792	1
Mellitus;	271	313	298	323	612	792	1
complicaciones	300	313	349	323	612	792	1
de	351	313	358	323	612	792	1
la	360	313	366	323	612	792	1
Diabetes.	367	313	397	323	612	792	1
Abstract	117	330	155	342	612	792	1
Keywords:	117	448	151	457	612	792	1
diabetic	153	448	179	457	612	792	1
retinopathy;	180	448	219	457	612	792	1
Diabetes	221	448	249	457	612	792	1
Mellitus;	250	448	277	457	612	792	1
Diabetes	279	448	307	457	612	792	1
complications.	308	448	355	457	612	792	1
L	67	470	82	509	612	792	1
a	82	476	86	490	612	792	1
Retinopatía	88	476	135	490	612	792	1
Diabética	137	476	175	490	612	792	1
(RD)	177	476	198	490	612	792	1
es	200	476	208	490	612	792	1
una	210	476	225	490	612	792	1
de	227	476	236	490	612	792	1
las	239	476	249	490	612	792	1
complicaciones	251	476	313	490	612	792	1
prevenibles	82	488	127	502	612	792	1
en	131	488	141	502	612	792	1
pacientes	145	488	182	502	612	792	1
diabéticos	186	488	226	502	612	792	1
con	230	488	245	502	612	792	1
malos	248	488	272	502	612	792	1
controles	276	488	313	502	612	792	1
glucémicos,	68	501	115	514	612	792	1
hemoglobinas	119	501	176	514	612	792	1
glicosiladas	180	501	226	514	612	792	1
elevadas,	231	501	267	514	612	792	1
sostenidas	272	501	313	514	612	792	1
por	68	513	82	526	612	792	1
años.	84	513	105	526	612	792	1
Se	79	525	88	538	612	792	1
estima	91	525	117	538	612	792	1
como	119	525	142	538	612	792	1
la	144	525	151	538	612	792	1
causa	154	525	176	538	612	792	1
más	178	525	194	538	612	792	1
frecuente	197	525	234	538	612	792	1
de	237	525	246	538	612	792	1
nuevos	249	525	277	538	612	792	1
casos	280	525	301	538	612	792	1
de	303	525	313	538	612	792	1
ceguera	68	537	98	551	612	792	1
en	101	537	110	551	612	792	1
adultos.	113	537	144	551	612	792	1
En	146	537	157	551	612	792	1
la	159	537	166	551	612	792	1
Diabetes	168	537	203	551	612	792	1
Mellitus	205	537	238	551	612	792	1
(DM)	240	537	263	551	612	792	1
tipo	265	537	281	551	612	792	1
1	283	537	288	551	612	792	1
existe	290	537	313	551	612	792	1
un	68	549	78	563	612	792	1
aumento	81	549	116	563	612	792	1
de	118	549	128	563	612	792	1
la	130	549	137	563	612	792	1
prevalencia	139	549	184	563	612	792	1
de	187	549	196	563	612	792	1
RD	198	549	212	563	612	792	1
a	214	549	218	563	612	792	1
mayor	221	549	246	563	612	792	1
tiempo	248	549	277	563	612	792	1
de	279	549	288	563	612	792	1
dura-	291	549	313	563	612	792	1
ción	68	561	85	575	612	792	1
de	87	561	97	575	612	792	1
la	99	561	106	575	612	792	1
enfermedad	108	561	156	575	612	792	1
1	156	562	158	570	612	792	1
,	158	561	161	575	612	792	1
y	163	561	167	575	612	792	1
en	169	561	179	575	612	792	1
pacientes	181	561	218	575	612	792	1
con	220	561	235	575	612	792	1
DM	237	561	253	575	612	792	1
tipo	255	561	271	575	612	792	1
2	273	561	278	575	612	792	1
en	280	561	290	575	612	792	1
quie-	292	561	313	575	612	792	1
nes	68	574	81	587	612	792	1
por	84	574	98	587	612	792	1
el	100	574	107	587	612	792	1
diagnóstico	109	574	156	587	612	792	1
tardío	158	574	182	587	612	792	1
no	185	574	195	587	612	792	1
siempre	198	574	229	587	612	792	1
es	232	574	240	587	612	792	1
conocido	242	574	279	587	612	792	1
el	282	574	289	587	612	792	1
tiem-	291	574	313	587	612	792	1
po	68	586	78	599	612	792	1
de	81	586	90	599	612	792	1
evolución	93	586	132	599	612	792	1
de	134	586	144	599	612	792	1
la	146	586	153	599	612	792	1
enfermedad	156	586	204	599	612	792	1
2	204	587	207	594	612	792	1
,	207	586	209	599	612	792	1
el	211	586	218	599	612	792	1
mal	221	586	236	599	612	792	1
control	238	586	267	599	612	792	1
glucémico,	270	586	313	599	612	792	1
dislipemias	68	598	113	611	612	792	1
3	113	599	116	607	612	792	1
,	116	598	118	611	612	792	1
antigüedad	120	598	165	611	612	792	1
de	167	598	176	611	612	792	1
la	178	598	185	611	612	792	1
DM,	187	598	206	611	612	792	1
nefropatía	208	598	249	611	612	792	1
y	251	598	255	611	612	792	1
embarazo	257	598	297	611	612	792	1
son	299	598	313	611	612	792	1
factores	68	610	99	624	612	792	1
de	101	610	110	624	612	792	1
riesgo	112	610	136	624	612	792	1
que	138	610	153	624	612	792	1
contribuyen	155	610	203	624	612	792	1
al	205	610	212	624	612	792	1
desarrollo	214	610	254	624	612	792	1
de	256	610	265	624	612	792	1
RD.	267	610	283	624	612	792	1
El	285	610	293	624	612	792	1
ries-	295	610	313	624	612	792	1
go	68	622	77	636	612	792	1
de	80	622	89	636	612	792	1
ceguera	92	622	122	636	612	792	1
en	125	622	135	636	612	792	1
pacientes	137	622	174	636	612	792	1
diabéticos	176	622	217	636	612	792	1
sería	219	622	238	636	612	792	1
aproximadamente	240	622	313	636	612	792	1
25	68	634	77	648	612	792	1
veces	80	634	101	648	612	792	1
mayor	103	634	128	648	612	792	1
al	131	634	138	648	612	792	1
resto	140	634	159	648	612	792	1
de	162	634	171	648	612	792	1
la	174	634	180	648	612	792	1
población	183	634	222	648	612	792	1
4	222	635	225	643	612	792	1
.	225	634	228	648	612	792	1
La	79	647	89	660	612	792	1
retina	92	647	115	660	612	792	1
al	118	647	125	660	612	792	1
ser	128	647	139	660	612	792	1
un	142	647	153	660	612	792	1
tejido	156	647	179	660	612	792	1
neural	181	647	207	660	612	792	1
requiere	210	647	243	660	612	792	1
un	245	647	256	660	612	792	1
ambiente	259	647	296	660	612	792	1
ais-	299	647	313	660	612	792	1
lado	68	659	85	672	612	792	1
y	87	659	92	672	612	792	1
preservado,	94	659	140	672	612	792	1
por	142	659	156	672	612	792	1
ello	158	659	173	672	612	792	1
la	175	659	182	672	612	792	1
barrera	184	659	213	672	612	792	1
hematorretiniana	215	659	285	672	612	792	1
consta	287	659	313	672	612	792	1
Fundación	70	686	100	695	612	792	1
Vida	101	686	115	695	612	792	1
Plena.	116	686	133	695	612	792	1
Cochabamba,	135	686	173	695	612	792	1
Bolivia.	175	686	196	695	612	792	1
Facultad	70	694	94	703	612	792	1
de	95	694	102	703	612	792	1
medicina,	104	694	131	703	612	792	1
Universidad	133	694	167	703	612	792	1
Mayor	168	694	187	703	612	792	1
de	188	694	195	703	612	792	1
San	197	694	207	703	612	792	1
Simón.	208	694	228	703	612	792	1
Cochabamba,	230	694	268	703	612	792	1
Bolivia.	270	694	291	703	612	792	1
Médico	69	702	91	712	612	792	1
oftalmólogo;	92	702	128	712	612	792	1
b	129	703	131	708	612	792	1
Médico	131	702	152	712	612	792	1
diabetóloga;	154	702	188	712	612	792	1
c	190	703	191	708	612	792	1
Médico	191	702	213	712	612	792	1
cirujano.	214	702	239	712	612	792	1
*Correspodencia	68	711	115	720	612	792	1
a:	117	711	121	720	612	792	1
Boris	123	711	138	720	612	792	1
A.	139	711	146	720	612	792	1
Blanco	147	711	167	720	612	792	1
Cáceres.	168	711	192	720	612	792	1
Correo	68	719	88	729	612	792	1
electrónico:	89	719	122	729	612	792	1
thonybbc@gmail.com	124	719	185	729	612	792	1
Recibido	68	727	93	737	612	792	1
el	95	727	100	737	612	792	1
2	101	727	105	737	612	792	1
de	106	727	113	737	612	792	1
mayo	115	727	130	737	612	792	1
de	132	727	139	737	612	792	1
2013.	140	727	156	737	612	792	1
Aceptado	157	727	185	737	612	792	1
el	186	727	191	737	612	792	1
3	193	727	196	737	612	792	1
de	198	727	205	737	612	792	1
junio	206	727	221	737	612	792	1
de	223	727	230	737	612	792	1
2013.	231	727	247	737	612	792	1
1	68	686	70	692	612	792	1
2	68	695	70	700	612	792	1
a	68	703	69	708	612	792	1
M	68	749	76	760	612	792	1
G	72	745	78	757	612	792	1
B	75	751	80	763	612	792	1
enero-junio	92	749	125	758	612	792	1
2013	126	749	140	758	612	792	1
Gac	155	749	166	758	612	792	1
Med	168	749	180	758	612	792	1
Bol	182	749	191	758	612	792	1
2013;	192	749	207	758	612	792	1
33	209	749	216	758	612	792	1
(1):	217	749	227	758	612	792	1
27-30	229	749	245	758	612	792	1
de	325	476	334	490	612	792	1
células	337	476	363	490	612	792	1
endoteliales	366	476	413	490	612	792	1
que	416	476	430	490	612	792	1
cuentan	433	476	465	490	612	792	1
con	467	476	482	490	612	792	1
múltiples	484	476	521	490	612	792	1
uniones	523	476	555	490	612	792	1
es-	558	476	569	490	612	792	1
trechas	325	489	353	502	612	792	1
que	356	489	370	502	612	792	1
mantienen	373	489	416	502	612	792	1
hermético	419	489	460	502	612	792	1
y	462	489	467	502	612	792	1
separado	469	489	506	502	612	792	1
el	508	489	515	502	612	792	1
tejido	518	489	540	502	612	792	1
retinal	543	489	569	502	612	792	1
de	325	501	334	515	612	792	1
los	336	501	348	515	612	792	1
vasos	349	501	371	515	612	792	1
sanguíneos	373	501	417	515	612	792	1
y	419	501	424	515	612	792	1
el	426	501	433	515	612	792	1
espacio	435	501	464	515	612	792	1
intravascular;	466	501	521	515	612	792	1
además	522	501	553	515	612	792	1
que	555	501	569	515	612	792	1
se	325	514	333	527	612	792	1
encuentran	336	514	381	527	612	792	1
rodeadas	384	514	420	527	612	792	1
por	424	514	438	527	612	792	1
la	441	514	448	527	612	792	1
membrana	451	514	494	527	612	792	1
basal	497	514	517	527	612	792	1
y	521	514	525	527	612	792	1
los	528	514	540	527	612	792	1
perici-	543	514	569	527	612	792	1
tos	325	526	337	540	612	792	1
que	339	526	354	540	612	792	1
le	357	526	363	540	612	792	1
confieren	366	526	404	540	612	792	1
estabilidad	406	526	449	540	612	792	1
a	452	526	457	540	612	792	1
la	459	526	466	540	612	792	1
estructura	469	526	510	540	612	792	1
5	510	527	513	535	612	792	1
.	513	526	515	540	612	792	1
En	518	526	529	540	612	792	1
la	531	526	538	540	612	792	1
DM,	541	526	559	540	612	792	1
la	562	526	569	540	612	792	1
presencia	325	539	362	552	612	792	1
de	365	539	375	552	612	792	1
hiperglicemia	378	539	433	552	612	792	1
crónica	436	539	465	552	612	792	1
provoca	468	539	500	552	612	792	1
la	503	539	510	552	612	792	1
generación	513	539	557	552	612	792	1
de	560	539	569	552	612	792	1
“Productos	325	551	369	565	612	792	1
de	374	551	383	565	612	792	1
Glicosilación	387	551	440	565	612	792	1
Avanzada”	444	551	486	565	612	792	1
(AGE)	490	551	517	565	612	792	1
que	521	551	535	565	612	792	1
pueden	539	551	569	565	612	792	1
acumularse	325	564	371	577	612	792	1
en	373	564	383	577	612	792	1
proteínas	386	564	423	577	612	792	1
de	426	564	435	577	612	792	1
larga	438	564	458	577	612	792	1
vida,	460	564	480	577	612	792	1
como	482	564	505	577	612	792	1
en	508	564	517	577	612	792	1
el	520	564	527	577	612	792	1
cristalino,	530	564	569	577	612	792	1
donde	325	576	350	590	612	792	1
las	353	576	364	590	612	792	1
proteínas	368	576	405	590	612	792	1
glicosiladas	408	576	454	590	612	792	1
contribuyen	458	576	506	590	612	792	1
a	510	576	514	590	612	792	1
su	518	576	526	590	612	792	1
opacifica-	530	576	569	590	612	792	1
ción	325	588	342	602	612	792	1
y	344	588	349	602	612	792	1
a	351	588	356	602	612	792	1
la	358	588	365	602	612	792	1
formación	367	588	409	602	612	792	1
de	411	588	421	602	612	792	1
cataratas;	423	588	460	602	612	792	1
también	463	588	496	602	612	792	1
se	498	588	506	602	612	792	1
acumulan	508	588	548	602	612	792	1
en	550	588	560	602	612	792	1
el	562	588	569	602	612	792	1
colágeno	325	601	360	614	612	792	1
de	363	601	372	614	612	792	1
las	374	601	385	614	612	792	1
membranas	387	601	434	614	612	792	1
básales	436	601	464	614	612	792	1
de	467	601	476	614	612	792	1
los	478	601	490	614	612	792	1
capilares	492	601	527	614	612	792	1
retinianos	529	601	569	614	612	792	1
y	325	613	329	627	612	792	1
glomerulares,	332	613	386	627	612	792	1
y	389	613	393	627	612	792	1
en	396	613	406	627	612	792	1
el	408	613	415	627	612	792	1
componente	418	613	467	627	612	792	1
proteico	470	613	503	627	612	792	1
de	505	613	515	627	612	792	1
la	517	613	524	627	612	792	1
mielina	527	613	557	627	612	792	1
en	559	613	569	627	612	792	1
el	325	626	331	639	612	792	1
sistema	334	626	363	639	612	792	1
nervioso	366	626	401	639	612	792	1
periférico	403	626	442	639	612	792	1
6	442	627	445	634	612	792	1
.	445	626	447	639	612	792	1
Existen	336	638	366	652	612	792	1
dos	370	638	384	652	612	792	1
enzimas	388	638	421	652	612	792	1
importantes	425	638	474	652	612	792	1
en	478	638	488	652	612	792	1
el	492	638	499	652	612	792	1
metabolismo	503	638	555	652	612	792	1
de	560	638	569	652	612	792	1
la	325	651	332	664	612	792	1
glucosa	335	651	365	664	612	792	1
que	369	651	383	664	612	792	1
participan	387	651	428	664	612	792	1
en	431	651	441	664	612	792	1
la	444	651	451	664	612	792	1
génesis	455	651	483	664	612	792	1
de	487	651	496	664	612	792	1
la	500	651	507	664	612	792	1
RD:	510	651	526	664	612	792	1
la	530	651	536	664	612	792	1
enzima	540	651	569	664	612	792	1
aldosa	325	663	350	677	612	792	1
reductasa	355	663	394	677	612	792	1
(ALR)	399	663	424	677	612	792	1
que	429	663	444	677	612	792	1
produce	449	663	482	677	612	792	1
sorbitol	487	663	517	677	612	792	1
a	522	663	527	677	612	792	1
partir	532	663	555	677	612	792	1
de	560	663	569	677	612	792	1
glucosa,	325	676	357	689	612	792	1
y	361	676	365	689	612	792	1
la	369	676	376	689	612	792	1
enzima,	379	676	411	689	612	792	1
sorbitol	414	676	445	689	612	792	1
deshidrogenasa,	448	676	512	689	612	792	1
que	516	676	531	689	612	792	1
transfor-	534	676	569	689	612	792	1
ma	325	688	337	702	612	792	1
el	340	688	347	702	612	792	1
sorbitol	350	688	381	702	612	792	1
en	384	688	393	702	612	792	1
fructosa.	397	688	432	702	612	792	1
En	435	688	446	702	612	792	1
presencia	449	688	487	702	612	792	1
de	490	688	499	702	612	792	1
hiperglicemia,	502	688	559	702	612	792	1
el	562	688	569	702	612	792	1
NADP+	325	701	357	714	612	792	1
y	360	701	365	714	612	792	1
el	367	701	374	714	612	792	1
NADH	376	701	405	714	612	792	1
procedentes	408	701	456	714	612	792	1
de	459	701	468	714	612	792	1
estas	471	701	490	714	612	792	1
reacciones,	492	701	536	714	612	792	1
desvían	539	701	569	714	612	792	1
el	325	713	331	726	612	792	1
metabolismo	335	713	387	726	612	792	1
de	390	713	399	726	612	792	1
la	403	713	410	726	612	792	1
glucosa	413	713	443	726	612	792	1
a	446	713	450	726	612	792	1
la	453	713	460	726	612	792	1
vía	463	713	475	726	612	792	1
de	478	713	488	726	612	792	1
la	491	713	498	726	612	792	1
“síntesis	501	713	533	726	612	792	1
de	536	713	546	726	612	792	1
novo	549	713	569	726	612	792	1
de	325	725	334	739	612	792	1
diacil-glicerol	337	725	392	739	612	792	1
(DAG)”.	395	725	427	739	612	792	1
El	430	725	438	739	612	792	1
DAG	441	725	461	739	612	792	1
es	464	725	472	739	612	792	1
un	475	725	486	739	612	792	1
activador	488	725	526	739	612	792	1
natural	528	725	557	739	612	792	1
de	560	725	569	739	612	792	1
27	561	744	569	756	612	792	1
Artículo	42	14	106	39	612	792	2
Original	110	14	175	39	612	792	2
la	43	54	49	68	612	792	2
proteína	53	54	86	68	612	792	2
kinasa	89	54	115	68	612	792	2
C	118	54	125	68	612	792	2
(PKC),	128	54	156	68	612	792	2
que	159	54	174	68	612	792	2
a	177	54	182	68	612	792	2
su	185	54	194	68	612	792	2
vez	197	54	210	68	612	792	2
aumenta	213	54	248	68	612	792	2
la	251	54	258	68	612	792	2
expre-	262	54	287	68	612	792	2
sión	43	66	59	80	612	792	2
de	61	66	71	80	612	792	2
endotelina-1,	73	66	125	80	612	792	2
causando	127	66	165	80	612	792	2
“isquemia	167	66	207	80	612	792	2
retinal”	209	66	239	80	612	792	2
7	239	67	241	75	612	792	2
.	241	66	244	80	612	792	2
La	246	66	255	80	612	792	2
glucosa	257	66	287	80	612	792	2
excedente,	43	78	84	92	612	792	2
metabolizada	87	78	141	92	612	792	2
a	144	78	148	92	612	792	2
Sorbitol,	151	78	185	92	612	792	2
favorece	188	78	221	92	612	792	2
un	224	78	235	92	612	792	2
movimiento	238	78	287	92	612	792	2
osmótico	43	91	80	104	612	792	2
(edema	83	91	113	104	612	792	2
intracelular).	116	91	168	104	612	792	2
También	171	91	206	104	612	792	2
se	209	91	217	104	612	792	2
produce	220	91	253	104	612	792	2
acúmu-	256	91	287	104	612	792	2
lo	43	103	50	116	612	792	2
de	53	103	63	116	612	792	2
Na+	65	103	83	116	612	792	2
intracelular,	86	103	133	116	612	792	2
por	136	103	150	116	612	792	2
disminución	153	103	203	116	612	792	2
en	206	103	216	116	612	792	2
la	219	103	226	116	612	792	2
actividad	228	103	265	116	612	792	2
de	268	103	277	116	612	792	2
la	280	103	287	116	612	792	2
bomba	43	115	70	129	612	792	2
ATP-asa.	73	115	109	129	612	792	2
Todo	112	115	132	129	612	792	2
ello	135	115	149	129	612	792	2
implica	152	115	182	129	612	792	2
que	184	115	199	129	612	792	2
en	202	115	211	129	612	792	2
la	214	115	221	129	612	792	2
célula	224	115	247	129	612	792	2
lesionada	250	115	287	129	612	792	2
se	43	127	51	141	612	792	2
altere	53	127	75	141	612	792	2
la	78	127	85	141	612	792	2
permeabilidad	88	127	146	141	612	792	2
y	148	127	153	141	612	792	2
el	156	127	163	141	612	792	2
balance	165	127	196	141	612	792	2
electrolítico	198	127	246	141	612	792	2
(salida	248	127	275	141	612	792	2
de	278	127	287	141	612	792	2
k+	43	140	53	153	612	792	2
y	56	140	60	153	612	792	2
entrada	62	140	93	153	612	792	2
de	95	140	105	153	612	792	2
Na+)	107	140	128	153	612	792	2
8	128	140	131	148	612	792	2
.	131	140	133	153	612	792	2
En	54	152	65	165	612	792	2
la	68	152	75	165	612	792	2
RD,	79	152	94	165	612	792	2
el	98	152	105	165	612	792	2
primer	108	152	136	165	612	792	2
suceso	139	152	165	165	612	792	2
es	169	152	177	165	612	792	2
la	180	152	187	165	612	792	2
muerte	191	152	219	165	612	792	2
de	223	152	232	165	612	792	2
los	236	152	247	165	612	792	2
pericitos,	250	152	287	165	612	792	2
posteriormente,	43	164	106	177	612	792	2
la	109	164	116	177	612	792	2
pared	119	164	142	177	612	792	2
capilar,	145	164	173	177	612	792	2
cuya	176	164	194	177	612	792	2
membrana	197	164	241	177	612	792	2
basal	244	164	264	177	612	792	2
se	267	164	275	177	612	792	2
ha	278	164	287	177	612	792	2
glicosilado,	43	176	88	190	612	792	2
aumenta	91	176	125	190	612	792	2
su	128	176	137	190	612	792	2
permeabilidad	140	176	198	190	612	792	2
permitiendo	201	176	251	190	612	792	2
la	254	176	261	190	612	792	2
salida	264	176	287	190	612	792	2
de	43	188	52	202	612	792	2
plasma	54	188	83	202	612	792	2
rico	85	188	101	202	612	792	2
en	103	188	113	202	612	792	2
lipoproteínas,	115	188	170	202	612	792	2
visibles	172	188	201	202	612	792	2
en	204	188	214	202	612	792	2
el	216	188	223	202	612	792	2
examen	225	188	256	202	612	792	2
de	258	188	268	202	612	792	2
fon-	270	188	287	202	612	792	2
do	43	201	53	214	612	792	2
de	56	201	66	214	612	792	2
ojo	70	201	82	214	612	792	2
como	86	201	108	214	612	792	2
“exudados	112	201	153	214	612	792	2
céreos	157	201	182	214	612	792	2
o	185	201	190	214	612	792	2
duros”	194	201	220	214	612	792	2
que	224	201	239	214	612	792	2
pueden	242	201	272	214	612	792	2
ser	276	201	287	214	612	792	2
asintomáticos	43	213	98	226	612	792	2
o	101	213	106	226	612	792	2
disminuir	110	213	149	226	612	792	2
la	153	213	160	226	612	792	2
agudeza	164	213	196	226	612	792	2
visual	200	213	223	226	612	792	2
si	227	213	233	226	612	792	2
es	237	213	245	226	612	792	2
que	248	213	263	226	612	792	2
están	266	213	287	226	612	792	2
cerca	43	225	63	238	612	792	2
de	65	225	75	238	612	792	2
la	77	225	84	238	612	792	2
mácula	87	225	116	238	612	792	2
6	116	226	118	234	612	792	2
.	118	225	121	238	612	792	2
Si	54	237	61	251	612	792	2
la	63	237	70	251	612	792	2
alteración	73	237	112	251	612	792	2
metabólica	114	237	158	251	612	792	2
persiste	160	237	191	251	612	792	2
la	193	237	200	251	612	792	2
pared	202	237	225	251	612	792	2
vascular	227	237	260	251	612	792	2
pierde	262	237	287	251	612	792	2
su	43	249	51	263	612	792	2
arquitectura,	55	249	106	263	612	792	2
los	109	249	121	263	612	792	2
pericitos	124	249	159	263	612	792	2
se	162	249	170	263	612	792	2
reducen	173	249	206	263	612	792	2
en	209	249	219	263	612	792	2
número,	222	249	256	263	612	792	2
permi-	259	249	287	263	612	792	2
tiendo	43	262	68	275	612	792	2
la	73	262	79	275	612	792	2
formación	84	262	125	275	612	792	2
de	129	262	139	275	612	792	2
microaneurismas	143	262	212	275	612	792	2
y	217	262	221	275	612	792	2
microhemorra-	225	262	287	275	612	792	2
gias,	43	274	60	287	612	792	2
el	64	274	70	287	612	792	2
endotelio	74	274	111	287	612	792	2
es	114	274	122	287	612	792	2
lesionado	125	274	164	287	612	792	2
por	167	274	181	287	612	792	2
eritrocitos	184	274	225	287	612	792	2
rígidos	229	274	256	287	612	792	2
debido	260	274	287	287	612	792	2
a	43	286	47	299	612	792	2
la	50	286	57	299	612	792	2
glicosilación	61	286	111	299	612	792	2
de	114	286	124	299	612	792	2
sus	127	286	140	299	612	792	2
proteínas	144	286	181	299	612	792	2
de	184	286	194	299	612	792	2
membrana,	197	286	243	299	612	792	2
provocan-	246	286	287	299	612	792	2
do	43	298	53	312	612	792	2
la	56	298	63	312	612	792	2
formación	67	298	108	312	612	792	2
de	112	298	121	312	612	792	2
microtrombos,	125	298	184	312	612	792	2
que	188	298	202	312	612	792	2
causan	206	298	233	312	612	792	2
hipoxia	237	298	267	312	612	792	2
reti-	270	298	287	312	612	792	2
niana	43	310	65	324	612	792	2
manifestándose	71	310	133	324	612	792	2
como	139	310	162	324	612	792	2
exudados	168	310	206	324	612	792	2
algodonosos	212	310	262	324	612	792	2
5,9	262	311	269	319	612	792	2
.	269	310	271	324	612	792	2
La	277	310	287	324	612	792	2
retina	43	323	66	336	612	792	2
isquémica	70	323	110	336	612	792	2
estimula	115	323	148	336	612	792	2
la	153	323	159	336	612	792	2
formación	164	323	205	336	612	792	2
de	209	323	219	336	612	792	2
comunicaciones	223	323	287	336	612	792	2
arteriovenosas	43	335	100	348	612	792	2
denominadas	103	335	157	348	612	792	2
como	159	335	182	348	612	792	2
“anomalías	184	335	228	348	612	792	2
microvascula-	231	335	287	348	612	792	2
res	43	347	54	361	612	792	2
intrarretinianas”	58	347	124	361	612	792	2
(AMIR).	127	347	162	361	612	792	2
Y	165	347	172	361	612	792	2
la	175	347	182	361	612	792	2
producción	186	347	232	361	612	792	2
de	235	347	245	361	612	792	2
Factor	249	347	274	361	612	792	2
de	278	347	287	361	612	792	2
Crecimiento	43	359	92	373	612	792	2
Vascular	95	359	129	373	612	792	2
Endotelial	132	359	172	373	612	792	2
(VEGF)	175	359	207	373	612	792	2
por	209	359	223	373	612	792	2
parte	226	359	246	373	612	792	2
de	249	359	258	373	612	792	2
células	260	359	287	373	612	792	2
retinianas,	43	371	84	385	612	792	2
que	88	371	102	385	612	792	2
ejerce	106	371	129	385	612	792	2
un	132	371	143	385	612	792	2
efecto	147	371	170	385	612	792	2
sinérgico	174	371	210	385	612	792	2
junto	214	371	235	385	612	792	2
al	238	371	245	385	612	792	2
Factor	249	371	274	385	612	792	2
de	278	371	287	385	612	792	2
Crecimiento	43	384	92	397	612	792	2
de	96	384	106	397	612	792	2
Fibroblastos	109	384	158	397	612	792	2
Básico	162	384	188	397	612	792	2
(bFGF),	191	384	223	397	612	792	2
dando	227	384	253	397	612	792	2
lugar	256	384	277	397	612	792	2
al	280	384	287	397	612	792	2
crecimiento	43	396	90	409	612	792	2
neovascular	93	396	141	409	612	792	2
a	144	396	148	409	612	792	2
nivel	151	396	170	409	612	792	2
retinal	173	396	199	409	612	792	2
y	202	396	207	409	612	792	2
por	210	396	224	409	612	792	2
último	227	396	253	409	612	792	2
hacia	256	396	277	409	612	792	2
la	280	396	287	409	612	792	2
cavidad	43	408	73	422	612	792	2
vítrea	77	408	99	422	612	792	2
10	99	409	105	417	612	792	2
,	105	408	107	422	612	792	2
provocando	110	408	158	422	612	792	2
complicaciones	162	408	223	422	612	792	2
como	226	408	249	422	612	792	2
despren-	252	408	287	422	612	792	2
dimiento	43	420	79	434	612	792	2
de	82	420	92	434	612	792	2
retina	95	420	119	434	612	792	2
traccional,	122	420	164	434	612	792	2
glaucoma	167	420	206	434	612	792	2
y,	209	420	215	434	612	792	2
en	219	420	229	434	612	792	2
definitiva,	232	420	272	434	612	792	2
ce-	275	420	287	434	612	792	2
guera.	43	432	67	446	612	792	2
La	54	445	64	458	612	792	2
RD	66	445	79	458	612	792	2
tiene	81	445	101	458	612	792	2
un	103	445	114	458	612	792	2
curso	116	445	138	458	612	792	2
progresivo	140	445	182	458	612	792	2
y	184	445	189	458	612	792	2
se	191	445	199	458	612	792	2
la	201	445	208	458	612	792	2
clasifica	210	445	241	458	612	792	2
de	244	445	253	458	612	792	2
acuerdo	255	445	287	458	612	792	2
a	43	457	47	470	612	792	2
la	49	457	56	470	612	792	2
severidad.	59	457	99	470	612	792	2
Actualmente	101	457	153	470	612	792	2
existe	155	457	177	470	612	792	2
una	180	457	195	470	612	792	2
clasificación	197	457	246	470	612	792	2
elaborada	248	457	287	470	612	792	2
por	43	469	57	483	612	792	2
el	60	469	67	483	612	792	2
Global	70	469	96	483	612	792	2
Diabetic	99	469	132	483	612	792	2
Retinopathy	135	469	183	483	612	792	2
Project	186	469	213	483	612	792	2
Group	216	469	241	483	612	792	2
(GDRPG),	245	469	287	483	612	792	2
basada	43	481	70	495	612	792	2
en	73	481	83	495	612	792	2
el	87	481	93	495	612	792	2
trabajo	97	481	125	495	612	792	2
realizado	129	481	165	495	612	792	2
por	169	481	183	495	612	792	2
Early	186	481	207	495	612	792	2
Treatment	211	481	251	495	612	792	2
Diabetic	255	481	287	495	612	792	2
Retinopathy	43	493	90	507	612	792	2
Study	92	493	114	507	612	792	2
(EDTRS)	116	493	153	507	612	792	2
4	153	494	156	502	612	792	2
.	156	493	158	507	612	792	2
•	54	506	58	519	612	792	2
Sin	60	506	72	519	612	792	2
retinopatía	75	506	118	519	612	792	2
aparente.	120	506	156	519	612	792	2
No	158	506	171	519	612	792	2
se	173	506	181	519	612	792	2
observan	183	506	220	519	612	792	2
lesiones	222	506	253	519	612	792	2
caracte-	255	506	287	519	612	792	2
rísticas	43	518	71	531	612	792	2
al	73	518	80	531	612	792	2
examen	82	518	113	531	612	792	2
oftalmoscópico.	116	518	179	531	612	792	2
•	54	530	58	544	612	792	2
Retinopatía	61	530	107	544	612	792	2
no	111	530	121	544	612	792	2
proliferativa	124	530	172	544	612	792	2
leve.	175	530	193	544	612	792	2
Microaneurismas	196	530	266	544	612	792	2
reti-	270	530	287	544	612	792	2
nianos.	43	542	71	556	612	792	2
•	54	555	58	568	612	792	2
Retinopatía	61	554	107	568	612	792	2
diabética	111	554	146	568	612	792	2
no	150	554	160	568	612	792	2
proliferativa	163	554	211	568	612	792	2
moderada.	214	554	256	568	612	792	2
Menos	260	555	287	568	612	792	2
de	43	567	52	580	612	792	2
20	55	567	65	580	612	792	2
hemorragias	68	567	118	580	612	792	2
retinianas	121	567	161	580	612	792	2
en	164	567	173	580	612	792	2
los	176	567	188	580	612	792	2
cuatro	191	567	216	580	612	792	2
cuadrantes.	220	567	265	580	612	792	2
Pue-	268	567	287	580	612	792	2
den	43	579	58	592	612	792	2
existir	61	579	85	592	612	792	2
exudados	89	579	127	592	612	792	2
duros	130	579	152	592	612	792	2
y	156	579	160	592	612	792	2
algodonosos	163	579	213	592	612	792	2
y	217	579	221	592	612	792	2
dilataciones	224	579	272	592	612	792	2
ve-	275	579	287	592	612	792	2
nosas	43	591	65	605	612	792	2
arrosariadas	67	591	116	605	612	792	2
en	118	591	128	605	612	792	2
un	130	591	141	605	612	792	2
solo	143	591	160	605	612	792	2
cuadrante.	162	591	204	605	612	792	2
•	54	603	58	617	612	792	2
Retinopatía	61	603	107	617	612	792	2
diabética	110	603	145	617	612	792	2
no	149	603	159	617	612	792	2
proliferativa	162	603	210	617	612	792	2
severa.	213	603	240	617	612	792	2
Cualquiera	243	603	287	617	612	792	2
de	43	616	52	629	612	792	2
las	56	616	67	629	612	792	2
siguientes	71	616	110	629	612	792	2
alteraciones:	115	616	164	629	612	792	2
Hemorragias	169	616	221	629	612	792	2
intrarretinianas	225	616	287	629	612	792	2
severas	43	628	71	641	612	792	2
en	74	628	84	641	612	792	2
número	88	628	119	641	612	792	2
superior	123	628	156	641	612	792	2
a	159	628	164	641	612	792	2
20	167	628	177	641	612	792	2
en	180	628	190	641	612	792	2
cada	193	628	212	641	612	792	2
uno	215	628	231	641	612	792	2
de	234	628	244	641	612	792	2
los	247	628	258	641	612	792	2
cuatro	262	628	287	641	612	792	2
cuadrantes,	43	640	88	653	612	792	2
o	91	640	96	653	612	792	2
dilataciones	99	640	146	653	612	792	2
venosas	149	640	180	653	612	792	2
arrosariadas	183	640	232	653	612	792	2
en	234	640	244	653	612	792	2
dos	247	640	261	653	612	792	2
o	263	640	268	653	612	792	2
más	271	640	287	653	612	792	2
cuadrantes,	43	652	88	666	612	792	2
o	95	652	100	666	612	792	2
anomalías	107	652	147	666	612	792	2
microvasculares	154	652	218	666	612	792	2
intrarretinianas	225	652	287	666	612	792	2
(IRMA)	43	664	75	678	612	792	2
bien	77	664	95	678	612	792	2
definidas	97	664	133	678	612	792	2
en	135	664	145	678	612	792	2
un	147	664	158	678	612	792	2
cuadrante.	160	664	203	678	612	792	2
•	54	677	58	690	612	792	2
Retinopatía	61	676	107	690	612	792	2
diabética	110	676	146	690	612	792	2
proliferativa.	149	676	199	690	612	792	2
Incluye	202	677	232	690	612	792	2
toda	235	677	253	690	612	792	2
neovas-	256	677	287	690	612	792	2
cularización	43	689	91	702	612	792	2
retiniana	94	689	130	702	612	792	2
o	132	689	137	702	612	792	2
papilar	140	689	168	702	612	792	2
bien	170	689	188	702	612	792	2
definida	190	689	223	702	612	792	2
y/o	225	689	238	702	612	792	2
hemorragia	241	689	287	702	612	792	2
vítrea	43	701	65	714	612	792	2
o	67	701	72	714	612	792	2
prerretiniana	75	701	127	714	612	792	2
extensa.	130	701	162	714	612	792	2
Debido	54	713	84	727	612	792	2
a	85	713	90	727	612	792	2
lo	92	713	99	727	612	792	2
antes	101	713	122	727	612	792	2
mencionado	124	713	174	727	612	792	2
existen	176	713	204	727	612	792	2
recomendaciones	206	713	276	727	612	792	2
en	278	713	287	727	612	792	2
cuanto	43	725	70	739	612	792	2
a	73	725	78	739	612	792	2
las	81	725	91	739	612	792	2
revisiones	95	725	135	739	612	792	2
oftalmológicas	138	725	196	739	612	792	2
en	200	725	209	739	612	792	2
todo	213	725	231	739	612	792	2
paciente	235	725	268	739	612	792	2
dia-	271	725	287	739	612	792	2
28	43	744	52	756	612	792	2
Original	427	14	491	39	612	792	2
Article	495	14	547	39	612	792	2
Tabla	299	55	319	65	612	792	2
1.	320	55	327	65	612	792	2
Hallazgos	329	55	361	65	612	792	2
oftalmológicos.	363	55	414	65	612	792	2
Este	416	55	430	65	612	792	2
porcentaje	432	55	468	65	612	792	2
hace	470	55	485	65	612	792	2
referencia	487	55	520	65	612	792	2
a	522	55	526	65	612	792	2
cada	528	55	544	65	612	792	2
patología	299	65	331	74	612	792	2
sobre	333	65	351	74	612	792	2
el	353	65	359	74	612	792	2
100%,	360	65	381	74	612	792	2
pudiendo	382	65	415	74	612	792	2
cada	416	65	432	74	612	792	2
paciente	434	65	463	74	612	792	2
presentar	464	65	496	74	612	792	2
una	498	65	510	74	612	792	2
más	518	65	532	74	612	792	2
pa-	533	65	544	74	612	792	2
tologías.	299	74	328	84	612	792	2
Hallazgos	305	93	333	102	612	792	2
oftalmológicos	335	93	378	102	612	792	2
Número	396	93	419	102	612	792	2
de	421	93	428	102	612	792	2
pacientes	429	93	457	102	612	792	2
por	407	102	417	110	612	792	2
patología	418	102	447	110	612	792	2
Porcentaje	471	93	502	102	612	792	2
de	503	93	510	102	612	792	2
pacientes	511	93	539	102	612	792	2
por	486	102	496	110	612	792	2
patología	497	102	525	110	612	792	2
4	427	113	430	121	612	792	2
10	423	122	430	130	612	792	2
6	427	132	430	139	612	792	2
1	427	141	430	149	612	792	2
1	427	150	430	158	612	792	2
3	427	159	430	167	612	792	2
3	427	169	430	176	612	792	2
1	427	178	430	186	612	792	2
1	427	187	430	195	612	792	2
5	427	196	430	204	612	792	2
2	427	206	430	213	612	792	2
14%	499	113	512	121	612	792	2
36%	499	122	512	130	612	792	2
21%	499	132	512	139	612	792	2
4%	503	141	512	149	612	792	2
4%	503	150	512	158	612	792	2
11%	499	159	512	167	612	792	2
11%	499	169	512	176	612	792	2
4%	503	178	512	186	612	792	2
4%	503	187	512	195	612	792	2
18%	499	196	512	204	612	792	2
7%	503	206	512	213	612	792	2
Pterigion	306	113	332	121	612	792	2
Hipermetropía	306	122	348	130	612	792	2
Astigmatismo	306	132	345	139	612	792	2
Emetropía	306	141	335	149	612	792	2
Miopía	306	150	325	158	612	792	2
Ptosis	306	159	322	167	612	792	2
Catarata	306	169	329	176	612	792	2
Pseudofaco	306	178	339	186	612	792	2
RD	306	187	314	195	612	792	2
Proliferativa	315	187	349	195	612	792	2
RD	306	196	314	204	612	792	2
no	315	196	323	204	612	792	2
Proliferativa	324	196	359	204	612	792	2
Ceguera	306	206	330	213	612	792	2
por	331	206	341	213	612	792	2
RD	342	206	351	213	612	792	2
RD:	301	217	309	224	612	792	2
Retinopatía	310	217	339	224	612	792	2
diabética	340	217	363	224	612	792	2
bético:	299	242	326	255	612	792	2
En	311	254	322	267	612	792	2
DM	324	254	340	267	612	792	2
tipo	342	254	358	267	612	792	2
1,	359	254	367	267	612	792	2
la	368	254	375	267	612	792	2
primera	377	254	409	267	612	792	2
revisión	411	254	443	267	612	792	2
oftálmica	445	254	482	267	612	792	2
se	484	254	492	267	612	792	2
hará	494	254	512	267	612	792	2
a	514	254	518	267	612	792	2
los	520	254	531	267	612	792	2
3	533	254	538	267	612	792	2
a	540	254	544	267	612	792	2
5	299	266	304	279	612	792	2
años	306	266	325	279	612	792	2
del	327	266	339	279	612	792	2
diagnóstico	341	266	387	279	612	792	2
de	389	266	399	279	612	792	2
la	401	266	408	279	612	792	2
DM.	410	266	428	279	612	792	2
En	430	266	441	279	612	792	2
caso	443	266	461	279	612	792	2
de	463	266	472	279	612	792	2
presentarse	474	266	519	279	612	792	2
algún	522	266	544	279	612	792	2
signo	299	278	321	291	612	792	2
de	323	278	333	291	612	792	2
retinopatía	335	278	379	291	612	792	2
se	381	278	389	291	612	792	2
aconseja	391	278	425	291	612	792	2
mantener	427	278	466	291	612	792	2
el	468	278	475	291	612	792	2
control	477	278	506	291	612	792	2
ocular.	508	278	535	291	612	792	2
En	311	290	322	303	612	792	2
DM	325	290	341	303	612	792	2
tipo	343	290	360	303	612	792	2
2,	362	290	369	303	612	792	2
la	372	290	379	303	612	792	2
primera	382	290	414	303	612	792	2
revisión	417	290	449	303	612	792	2
se	452	290	460	303	612	792	2
hará	462	290	480	303	612	792	2
en	483	290	493	303	612	792	2
el	496	290	502	303	612	792	2
momento	505	290	544	303	612	792	2
del	299	302	311	316	612	792	2
diagnóstico	315	302	361	316	612	792	2
aconsejándose	364	302	422	316	612	792	2
controles	425	302	462	316	612	792	2
anuales	465	302	495	316	612	792	2
o	498	302	503	316	612	792	2
bianuales	507	302	544	316	612	792	2
posteriores	299	314	343	328	612	792	2
si	346	314	352	328	612	792	2
no	354	314	365	328	612	792	2
hay	367	314	381	328	612	792	2
factores	383	314	414	328	612	792	2
de	416	314	426	328	612	792	2
riesgo	428	314	452	328	612	792	2
asociados	454	314	492	328	612	792	2
hasta	495	314	515	328	612	792	2
la	517	314	524	328	612	792	2
apa-	526	314	544	328	612	792	2
rición	299	326	323	340	612	792	2
de	326	326	336	340	612	792	2
algún	339	326	361	340	612	792	2
grado	365	326	388	340	612	792	2
de	391	326	401	340	612	792	2
retinopatía	404	326	448	340	612	792	2
11	448	327	453	335	612	792	2
.	453	326	455	340	612	792	2
El	459	326	467	340	612	792	2
mejor	470	326	494	340	612	792	2
tratamiento	497	326	544	340	612	792	2
para	299	338	317	352	612	792	2
la	319	338	326	352	612	792	2
retinopatía	328	338	372	352	612	792	2
diabética	374	338	410	352	612	792	2
es	413	338	420	352	612	792	2
la	423	338	430	352	612	792	2
prevención.	432	338	479	352	612	792	2
Un	481	338	493	352	612	792	2
control	496	338	524	352	612	792	2
ade-	526	338	544	352	612	792	2
cuado	299	350	324	364	612	792	2
de	326	350	335	364	612	792	2
los	337	350	349	364	612	792	2
niveles	351	350	378	364	612	792	2
de	380	350	390	364	612	792	2
glucosa	392	350	422	364	612	792	2
en	424	350	433	364	612	792	2
sangre	436	350	462	364	612	792	2
y	464	350	468	364	612	792	2
de	470	350	480	364	612	792	2
la	482	350	489	364	612	792	2
hipertensión,	491	350	544	364	612	792	2
una	299	362	314	376	612	792	2
dieta	316	362	336	376	612	792	2
sana,	338	362	358	376	612	792	2
hacer	360	362	382	376	612	792	2
ejercicio	384	362	418	376	612	792	2
y	420	362	424	376	612	792	2
buena	426	362	451	376	612	792	2
educación	453	362	494	376	612	792	2
sanitaria	496	362	530	376	612	792	2
del	532	362	544	376	612	792	2
paciente	299	374	333	388	612	792	2
diabético	336	374	373	388	612	792	2
son	377	374	391	388	612	792	2
los	394	374	406	388	612	792	2
elementos	409	374	450	388	612	792	2
esenciales	453	374	493	388	612	792	2
que	496	374	511	388	612	792	2
pueden	514	374	544	388	612	792	2
prevenir	299	386	333	400	612	792	2
o	335	386	340	400	612	792	2
demorar	343	386	377	400	612	792	2
la	379	386	386	400	612	792	2
aparición	388	386	426	400	612	792	2
de	428	386	438	400	612	792	2
la	440	386	447	400	612	792	2
retinopatía	449	386	493	400	612	792	2
diabética	495	386	531	400	612	792	2
4	531	387	534	395	612	792	2
.	534	386	537	400	612	792	2
Por	311	399	325	412	612	792	2
tanto,	328	399	351	412	612	792	2
el	355	399	361	412	612	792	2
presente	365	399	398	412	612	792	2
trabajo	402	399	430	412	612	792	2
tiene	434	399	454	412	612	792	2
por	457	399	471	412	612	792	2
finalidad	475	399	510	412	612	792	2
presen-	514	399	544	412	612	792	2
tar	299	411	310	424	612	792	2
los	313	411	324	424	612	792	2
hallazgos	327	411	364	424	612	792	2
oftalmológicos	367	411	426	424	612	792	2
en	429	411	438	424	612	792	2
pacientes	441	411	478	424	612	792	2
diabéticos	481	411	521	424	612	792	2
(PD)	524	411	544	424	612	792	2
controlados	299	423	346	436	612	792	2
por	349	423	363	436	612	792	2
la	366	423	373	436	612	792	2
Fundación	375	423	418	436	612	792	2
Cristo	421	423	446	436	612	792	2
Vive	448	423	466	436	612	792	2
Bolivia,	469	423	499	436	612	792	2
en	502	423	512	436	612	792	2
la	514	423	521	436	612	792	2
loca-	524	423	544	436	612	792	2
lidad	299	435	319	448	612	792	2
de	322	435	331	448	612	792	2
Bella	333	435	353	448	612	792	2
Vista,	355	435	378	448	612	792	2
provincia	380	435	418	448	612	792	2
Quillacollo	420	435	465	448	612	792	2
de	467	435	476	448	612	792	2
la	478	435	485	448	612	792	2
ciudad	488	435	515	448	612	792	2
de	517	435	526	448	612	792	2
Co-	529	435	544	448	612	792	2
chabamba,	299	447	342	460	612	792	2
Bolivia	345	447	373	460	612	792	2
en	375	447	385	460	612	792	2
febrero	387	447	416	460	612	792	2
del	418	447	430	460	612	792	2
2013.	432	447	454	460	612	792	2
Médicos	456	447	490	460	612	792	2
y	492	447	497	460	612	792	2
enfermeras	499	447	544	460	612	792	2
son	299	459	313	472	612	792	2
capacitados	315	459	362	472	612	792	2
por	364	459	378	472	612	792	2
la	380	459	387	472	612	792	2
Fundación	389	459	432	472	612	792	2
Vida	434	459	453	472	612	792	2
Plena,	455	459	479	472	612	792	2
para	481	459	499	472	612	792	2
la	501	459	508	472	612	792	2
atención	510	459	544	472	612	792	2
de	299	471	309	484	612	792	2
PD	311	471	324	484	612	792	2
desde	326	471	349	484	612	792	2
el	351	471	358	484	612	792	2
año	360	471	375	484	612	792	2
2005.	377	471	399	484	612	792	2
Materiales	299	497	352	514	612	792	2
y	354	497	360	514	612	792	2
métodos	362	497	406	514	612	792	2
Se	311	512	320	525	612	792	2
realiza	323	512	349	525	612	792	2
un	353	512	364	525	612	792	2
estudio	367	512	397	525	612	792	2
descriptivo	400	512	444	525	612	792	2
de	448	512	458	525	612	792	2
corte	461	512	481	525	612	792	2
transversal.	485	512	530	525	612	792	2
La	534	512	544	525	612	792	2
fundación	299	524	340	537	612	792	2
Cristo	344	524	368	537	612	792	2
Vive	372	524	390	537	612	792	2
asiste	394	524	415	537	612	792	2
a	419	524	423	537	612	792	2
63	427	524	436	537	612	792	2
PD,	440	524	455	537	612	792	2
que	458	524	473	537	612	792	2
reciben	477	524	506	537	612	792	2
atención	510	524	544	537	612	792	2
médica	299	536	328	549	612	792	2
periódica,	332	536	372	549	612	792	2
y	376	536	380	549	612	792	2
son	384	536	398	549	612	792	2
controlados	402	536	449	549	612	792	2
de	452	536	462	549	612	792	2
forma	466	536	490	549	612	792	2
disciplinada,	493	536	544	549	612	792	2
integral	299	548	330	562	612	792	2
clínica	332	548	358	562	612	792	2
y	361	548	365	562	612	792	2
laboratorialmente	368	548	439	562	612	792	2
(HbA1,	442	548	472	562	612	792	2
Perfil	474	548	495	562	612	792	2
renal,	498	548	520	562	612	792	2
perfil	523	548	544	562	612	792	2
lipídico).	299	560	335	574	612	792	2
Se	311	572	320	586	612	792	2
incluyeron	324	572	366	586	612	792	2
en	370	572	380	586	612	792	2
el	384	572	390	586	612	792	2
estudio	394	572	423	586	612	792	2
28	427	572	437	586	612	792	2
pacientes	441	572	478	586	612	792	2
con	482	572	496	586	612	792	2
una	500	572	515	586	612	792	2
media	519	572	544	586	612	792	2
de	299	584	309	598	612	792	2
edad	312	584	332	598	612	792	2
de	335	584	345	598	612	792	2
57	348	584	358	598	612	792	2
años	361	584	380	598	612	792	2
(intervalo	383	584	423	598	612	792	2
entre	426	584	447	598	612	792	2
36	450	584	460	598	612	792	2
y	463	584	468	598	612	792	2
73	471	584	481	598	612	792	2
años)	484	584	506	598	612	792	2
en	510	584	520	598	612	792	2
quie-	523	584	544	598	612	792	2
Tabla	299	612	319	621	612	792	2
2.	320	612	327	621	612	792	2
Valores	328	612	352	621	612	792	2
del	354	612	364	621	612	792	2
último	366	612	388	621	612	792	2
control	390	612	414	621	612	792	2
de	415	612	424	621	612	792	2
Hb	425	612	435	621	612	792	2
A1	437	612	446	621	612	792	2
en	448	612	456	621	612	792	2
pacientes	458	612	490	621	612	792	2
con	492	612	504	621	612	792	2
RD.	506	612	517	621	612	792	2
Diagnóstico	305	631	339	639	612	792	2
oftalmológico	341	631	381	639	612	792	2
RD	306	650	314	658	612	792	2
no	315	650	323	658	612	792	2
Proliferativa	324	650	359	658	612	792	2
RD	306	697	314	704	612	792	2
Proliferativa	315	697	349	704	612	792	2
Ceguera	306	706	330	714	612	792	2
por	331	706	341	714	612	792	2
RD	342	706	351	714	612	792	2
Pacientes	402	631	430	639	612	792	2
P1	412	650	420	658	612	792	2
P2	412	660	420	667	612	792	2
P3	412	669	420	677	612	792	2
P4	412	678	420	686	612	792	2
P5	412	687	420	695	612	792	2
P6	412	697	420	704	612	792	2
P7	412	706	420	714	612	792	2
P8	412	715	420	723	612	792	2
Últimos	461	631	483	639	612	792	2
controles	485	631	511	639	612	792	2
HbA1	512	631	528	639	612	792	2
Previo	456	639	474	647	612	792	2
Actual	515	639	533	647	612	792	2
11,3%	454	650	471	658	612	792	2
9,5%	457	660	471	667	612	792	2
10,7%	454	669	471	677	612	792	2
11,7%	454	678	471	686	612	792	2
14,7%	454	687	471	695	612	792	2
12,4%	454	697	471	704	612	792	2
-	462	706	464	714	612	792	2
12%	459	715	471	723	612	792	2
9,9%	516	650	529	658	612	792	2
10,8%	512	660	529	667	612	792	2
12%	517	669	529	677	612	792	2
12,8%	512	678	529	686	612	792	2
9,2%	516	687	529	695	612	792	2
6,9%	516	697	529	704	612	792	2
8,6%	516	706	529	714	612	792	2
11,4%	512	715	529	723	612	792	2
RD:	301	725	309	732	612	792	2
Retinopatía	310	725	339	732	612	792	2
diabética	340	725	363	732	612	792	2
Gac	365	750	376	759	612	792	2
Med	377	750	390	759	612	792	2
Bol	391	750	400	759	612	792	2
2012;	402	750	417	759	612	792	2
36	419	750	425	759	612	792	2
(1):	427	750	437	759	612	792	2
27-30	438	750	454	759	612	792	2
enero-junio	469	750	502	759	612	792	2
2013	504	750	517	759	612	792	2
M	532	748	540	760	612	792	2
G	536	745	542	757	612	792	2
B	539	751	544	763	612	792	2
Retinopatía	489	23	533	35	612	792	3
diabética	535	23	569	35	612	792	3
Relacion	386	33	415	43	612	792	3
del	417	33	427	43	612	792	3
tipo	429	33	442	43	612	792	3
de	444	33	452	43	612	792	3
RD	456	33	465	43	612	792	3
con	467	33	479	43	612	792	3
el	481	33	487	43	612	792	3
tiempo	489	33	513	43	612	792	3
conocido	514	33	545	43	612	792	3
de	548	33	557	43	612	792	3
DM	559	33	571	43	612	792	3
Tabla	68	54	87	64	612	792	3
3.	89	54	95	64	612	792	3
Valores	97	55	121	64	612	792	3
del	123	55	133	64	612	792	3
último	135	55	157	64	612	792	3
control	159	55	182	64	612	792	3
de	184	55	193	64	612	792	3
Hb	194	55	204	64	612	792	3
A1	206	55	215	64	612	792	3
en	216	55	225	64	612	792	3
pacientes	227	55	259	64	612	792	3
sin	260	55	270	64	612	792	3
RD.	272	55	283	64	612	792	3
70%	329	66	341	73	612	792	3
Pacientes	85	76	113	85	612	792	3
P1	86	96	93	104	612	792	3
P2	86	105	93	113	612	792	3
P3	86	114	93	122	612	792	3
P4	86	124	93	131	612	792	3
P5	86	133	93	141	612	792	3
P6	86	142	93	150	612	792	3
P7	86	151	93	159	612	792	3
P8	86	161	93	168	612	792	3
P9	86	170	93	178	612	792	3
P10	86	179	96	187	612	792	3
P11	86	188	96	196	612	792	3
P12	86	198	96	205	612	792	3
P13	86	207	96	215	612	792	3
P14	86	216	96	224	612	792	3
P15	86	225	96	233	612	792	3
P16	86	235	96	242	612	792	3
P17	86	244	96	252	612	792	3
P18	86	253	96	261	612	792	3
P19	86	262	96	270	612	792	3
P20	86	272	96	279	612	792	3
Últimos	208	76	230	84	612	792	3
controles	232	76	258	84	612	792	3
HbA1	259	76	275	84	612	792	3
Previo	183	84	201	92	612	792	3
(%)	202	84	212	92	612	792	3
Actual(%)	272	84	301	92	612	792	3
-	200	95	202	103	612	792	3
-	200	104	202	112	612	792	3
13,6	190	114	202	121	612	792	3
13,2	190	123	202	131	612	792	3
-	200	132	202	140	612	792	3
11	195	141	202	149	612	792	3
11,6	190	151	202	159	612	792	3
13,2	190	160	202	168	612	792	3
8	198	169	202	177	612	792	3
8,7	193	179	202	186	612	792	3
10,5	190	188	202	196	612	792	3
10,5	190	197	202	205	612	792	3
14,4	190	206	202	214	612	792	3
8	198	216	202	223	612	792	3
13,3	190	225	202	233	612	792	3
8,3	193	234	202	242	612	792	3
11,2	190	243	202	251	612	792	3
7,7	193	253	202	260	612	792	3
-	200	262	202	270	612	792	3
-	200	271	202	279	612	792	3
-	286	95	288	103	612	792	3
7,9	280	104	288	112	612	792	3
7	285	114	288	122	612	792	3
9,4	280	123	288	131	612	792	3
9	285	132	288	140	612	792	3
9,4	280	141	288	149	612	792	3
7,3	280	151	288	159	612	792	3
9,4	280	160	288	168	612	792	3
8,5	280	169	288	177	612	792	3
12	281	179	288	186	612	792	3
10	281	188	288	196	612	792	3
11	281	197	288	205	612	792	3
13	281	206	288	214	612	792	3
8,9	280	216	288	223	612	792	3
7	285	225	288	233	612	792	3
8,5	280	234	288	242	612	792	3
-	286	243	288	251	612	792	3
8,7	280	253	288	260	612	792	3
-	286	262	288	270	612	792	3
10	281	271	288	279	612	792	3
12,50%	420	97	442	104	612	792	3
50%	329	111	341	118	612	792	3
40%	329	133	341	141	612	792	3
30%	329	156	341	164	612	792	3
50,00%	421	168	444	175	612	792	3
20%	329	179	341	186	612	792	3
10%	329	201	341	209	612	792	3
12,50%	365	210	387	217	612	792	3
12,50%	474	210	496	217	612	792	3
12,50%	524	210	547	217	612	792	3
0%	333	224	341	231	612	792	3
≤	364	232	368	240	612	792	3
10	370	232	376	240	612	792	3
años	378	232	391	240	612	792	3
11	415	232	422	240	612	792	3
-	424	232	426	240	612	792	3
20	427	232	434	240	612	792	3
años	435	232	449	240	612	792	3
Ceguera	355	244	379	253	612	792	3
por	380	244	390	253	612	792	3
retinopatía	392	244	424	253	612	792	3
Retinopatía	355	254	389	262	612	792	3
no	390	254	398	262	612	792	3
Proliferativa	399	254	434	262	612	792	3
21	467	232	473	240	612	792	3
-	475	232	477	240	612	792	3
30	478	232	485	240	612	792	3
años	487	232	500	240	612	792	3
>	525	232	529	240	612	792	3
30	530	232	537	240	612	792	3
años	538	232	551	240	612	792	3
Retinopatía	470	243	503	251	612	792	3
Proliferativa	505	243	540	251	612	792	3
Ceguera	539	253	561	261	612	792	3
por	563	253	572	261	612	792	3
Retinopatía	573	253	605	261	612	792	3
Figura	325	272	347	282	612	792	3
1.	349	272	356	282	612	792	3
Relación	357	273	386	282	612	792	3
de	387	273	396	282	612	792	3
tipo	397	273	411	282	612	792	3
de	413	273	421	282	612	792	3
RD	423	273	432	282	612	792	3
con	434	273	447	282	612	792	3
el	448	273	454	282	612	792	3
tiempo	456	273	480	282	612	792	3
actual	482	273	502	282	612	792	3
de	504	273	512	282	612	792	3
duración	514	273	544	282	612	792	3
de	545	273	554	282	612	792	3
DM.	555	273	569	282	612	792	3
nes	68	303	81	317	612	792	3
se	85	303	93	317	612	792	3
estudió	96	303	125	317	612	792	3
la	129	303	136	317	612	792	3
presencia	139	303	177	317	612	792	3
de	180	303	189	317	612	792	3
RD	193	303	206	317	612	792	3
mediante	210	303	247	317	612	792	3
Biomicroscopía	250	303	313	317	612	792	3
y	68	316	73	329	612	792	3
examen	76	316	107	329	612	792	3
de	110	316	119	329	612	792	3
fondo	122	316	146	329	612	792	3
de	149	316	158	329	612	792	3
ojo	161	316	174	329	612	792	3
con	177	316	192	329	612	792	3
dilatación.	195	316	237	329	612	792	3
Además	240	316	272	329	612	792	3
se	275	316	283	329	612	792	3
realizó	286	316	313	329	612	792	3
agudeza	68	328	101	341	612	792	3
visual	104	328	127	341	612	792	3
y	131	328	135	341	612	792	3
la	139	328	146	341	612	792	3
búsqueda	149	328	187	341	612	792	3
de	191	328	200	341	612	792	3
otras	204	328	224	341	612	792	3
alteraciones	227	328	275	341	612	792	3
oftalmo-	278	328	313	341	612	792	3
lógicas.	68	340	98	354	612	792	3
Los	100	340	115	354	612	792	3
pacientes	117	340	154	354	612	792	3
fueron	157	340	184	354	612	792	3
reclutados	186	340	228	354	612	792	3
de	230	340	240	354	612	792	3
forma	243	340	267	354	612	792	3
voluntaria,	270	340	313	354	612	792	3
habiendo	68	353	105	366	612	792	3
designado	108	353	149	366	612	792	3
un	152	353	162	366	612	792	3
día	165	353	177	366	612	792	3
específico	180	353	219	366	612	792	3
para	222	353	240	366	612	792	3
realizar	242	353	272	366	612	792	3
el	275	353	281	366	612	792	3
control	284	353	313	366	612	792	3
oftalmológico.	68	365	125	379	612	792	3
El	79	378	88	391	612	792	3
análisis	90	378	119	391	612	792	3
estadístico	121	378	163	391	612	792	3
y	165	378	169	391	612	792	3
la	171	378	178	391	612	792	3
elaboración	180	378	227	391	612	792	3
de	229	378	238	391	612	792	3
gráficos	240	378	271	391	612	792	3
se	273	378	281	391	612	792	3
realiza-	283	378	313	391	612	792	3
ron	68	390	82	404	612	792	3
en	84	390	94	404	612	792	3
Microsoft®	96	390	139	404	612	792	3
Excel	141	390	162	404	612	792	3
2010.	164	390	186	404	612	792	3
Resultados	68	415	123	432	612	792	3
60%	329	88	341	96	612	792	3
De	79	430	91	444	612	792	3
los	94	430	106	444	612	792	3
28	109	430	118	444	612	792	3
pacientes	121	430	159	444	612	792	3
que	162	430	176	444	612	792	3
ingresaron	179	430	222	444	612	792	3
al	225	430	232	444	612	792	3
estudio,	235	430	267	444	612	792	3
se	270	430	278	444	612	792	3
observó	281	430	313	444	612	792	3
una	68	442	83	456	612	792	3
relación	87	442	119	456	612	792	3
porcentual	123	442	166	456	612	792	3
mayor	170	442	195	456	612	792	3
en	199	442	209	456	612	792	3
favor	213	442	233	456	612	792	3
del	237	442	249	456	612	792	3
sexo	253	442	271	456	612	792	3
femenino	275	442	313	456	612	792	3
con	68	455	83	468	612	792	3
un	85	455	96	468	612	792	3
79%	98	455	115	468	612	792	3
(n=22),	117	455	147	468	612	792	3
frente	149	455	172	468	612	792	3
a	174	455	179	468	612	792	3
un	181	455	191	468	612	792	3
21%	194	455	211	468	612	792	3
(n=6)	213	455	236	468	612	792	3
de	238	455	247	468	612	792	3
sexo	249	455	267	468	612	792	3
masculino.	269	455	313	468	612	792	3
Dentro	79	467	108	481	612	792	3
del	111	467	123	481	612	792	3
proceso	126	467	157	481	612	792	3
de	160	467	170	481	612	792	3
evaluación	173	467	216	481	612	792	3
oftalmológica,	219	467	276	481	612	792	3
se	279	467	287	481	612	792	3
halla-	290	467	313	481	612	792	3
ron	68	480	82	493	612	792	3
las	86	480	96	493	612	792	3
siguientes	100	480	139	493	612	792	3
patologías:	143	480	186	493	612	792	3
Hipermetropía,	189	480	251	493	612	792	3
Astigmatismo,	255	480	313	493	612	792	3
Pterigion,	68	492	107	506	612	792	3
Ptosis,	112	492	138	506	612	792	3
Catarata,	142	492	178	506	612	792	3
Miopía,	183	492	214	506	612	792	3
Emetropía,	218	492	263	506	612	792	3
Pseudofaco	267	492	313	506	612	792	3
por	68	505	82	518	612	792	3
catarata,	84	505	118	518	612	792	3
RD	120	505	134	518	612	792	3
no	136	505	147	518	612	792	3
proliferativa,	149	505	200	518	612	792	3
RD	203	505	216	518	612	792	3
proliferativa,	219	505	270	518	612	792	3
y	272	505	277	518	612	792	3
Ceguera	279	505	313	518	612	792	3
por	68	517	82	531	612	792	3
RD.	84	517	100	531	612	792	3
En	102	517	113	531	612	792	3
algunos	115	517	146	531	612	792	3
pacientes	148	517	185	531	612	792	3
coexiste	188	517	220	531	612	792	3
más	222	517	238	531	612	792	3
de	240	517	250	531	612	792	3
una	252	517	267	531	612	792	3
patología	269	517	306	531	612	792	3
y	308	517	313	531	612	792	3
en	68	530	78	543	612	792	3
otros	80	530	100	543	612	792	3
se	103	530	111	543	612	792	3
encuentra	113	530	153	543	612	792	3
presente	155	530	189	543	612	792	3
solo	191	530	207	543	612	792	3
una	210	530	225	543	612	792	3
(tabla	227	530	250	543	612	792	3
1).	252	530	263	543	612	792	3
Del	79	542	94	556	612	792	3
total	95	542	113	556	612	792	3
de	115	542	125	556	612	792	3
los	126	542	138	556	612	792	3
pacientes	139	542	177	556	612	792	3
un	178	542	189	556	612	792	3
71%	191	542	208	556	612	792	3
(n=20)	210	542	238	556	612	792	3
no	239	542	250	556	612	792	3
presentó	252	542	286	556	612	792	3
RD	288	542	301	556	612	792	3
en	303	542	313	556	612	792	3
el	68	555	75	568	612	792	3
momento	77	555	116	568	612	792	3
de	119	555	128	568	612	792	3
la	131	555	138	568	612	792	3
evaluación,	140	555	186	568	612	792	3
el	188	555	195	568	612	792	3
29%	197	555	215	568	612	792	3
(n=8)	217	555	240	568	612	792	3
presentó	243	555	277	568	612	792	3
afección	280	555	313	568	612	792	3
de	68	567	78	581	612	792	3
la	80	567	87	581	612	792	3
retina	89	567	112	581	612	792	3
(RD),	115	567	138	581	612	792	3
además	140	567	170	581	612	792	3
de	172	567	182	581	612	792	3
otra	184	567	200	581	612	792	3
patología	202	567	239	581	612	792	3
concomitante.	242	567	298	581	612	792	3
Del	79	580	94	593	612	792	3
grupo	96	580	120	593	612	792	3
de	123	580	132	593	612	792	3
pacientes	135	580	172	593	612	792	3
con	174	580	189	593	612	792	3
RD	191	580	205	593	612	792	3
(n=8),	207	580	232	593	612	792	3
el	235	580	242	593	612	792	3
62,5%	244	580	268	593	612	792	3
(n=5)	271	580	294	593	612	792	3
pre-	296	580	313	593	612	792	3
sentó	68	592	89	605	612	792	3
RD	92	592	106	605	612	792	3
no	109	592	119	605	612	792	3
Proliferativa,	122	592	173	605	612	792	3
el	176	592	183	605	612	792	3
25%	186	592	203	605	612	792	3
(n=2)	206	592	229	605	612	792	3
ceguera	232	592	262	605	612	792	3
por	265	592	279	605	612	792	3
RD	282	592	296	605	612	792	3
y	299	592	303	605	612	792	3
el	306	592	313	605	612	792	3
12,5%	68	604	92	618	612	792	3
(n=1)	95	604	118	618	612	792	3
RD	120	604	133	618	612	792	3
Proliferativa.	136	604	187	618	612	792	3
La	79	617	89	630	612	792	3
figura	92	617	115	630	612	792	3
1	118	617	122	630	612	792	3
relaciona	125	617	161	630	612	792	3
el	164	617	170	630	612	792	3
grupo	173	617	197	630	612	792	3
de	199	617	209	630	612	792	3
pacientes	211	617	248	630	612	792	3
con	251	617	265	630	612	792	3
afección	268	617	301	630	612	792	3
de	303	617	313	630	612	792	3
la	68	629	75	643	612	792	3
retina	78	629	102	643	612	792	3
(RD)	105	629	126	643	612	792	3
y	129	629	134	643	612	792	3
sus	137	629	150	643	612	792	3
formas	153	629	181	643	612	792	3
clínicas	185	629	215	643	612	792	3
de	218	629	228	643	612	792	3
presentación,	231	629	284	643	612	792	3
con	288	629	303	643	612	792	3
el	306	629	313	643	612	792	3
tiempo	325	303	353	317	612	792	3
de	356	303	365	317	612	792	3
diagnóstico	368	303	414	317	612	792	3
de	416	303	426	317	612	792	3
DM	428	303	445	317	612	792	3
que	447	303	462	317	612	792	3
llevaban	464	303	497	317	612	792	3
al	500	303	507	317	612	792	3
momento	509	303	548	317	612	792	3
de	551	303	560	317	612	792	3
la	563	303	570	317	612	792	3
evaluación	325	315	368	329	612	792	3
oftalmológica;	371	315	428	329	612	792	3
agrupándolos	432	315	487	329	612	792	3
en	490	315	500	329	612	792	3
intervalos	504	315	543	329	612	792	3
de	547	315	556	329	612	792	3
10	560	315	569	329	612	792	3
años	325	327	343	341	612	792	3
(≤	346	327	355	341	612	792	3
10	357	327	367	341	612	792	3
años,	369	327	390	341	612	792	3
11	392	327	402	341	612	792	3
a	404	327	409	341	612	792	3
20	411	327	421	341	612	792	3
años,	423	327	444	341	612	792	3
21	446	327	456	341	612	792	3
a	458	327	462	341	612	792	3
30	465	327	474	341	612	792	3
años	477	327	495	341	612	792	3
y	498	327	502	341	612	792	3
>	504	327	510	341	612	792	3
30	512	327	522	341	612	792	3
años)	524	327	546	341	612	792	3
obte-	549	327	569	341	612	792	3
niéndose	325	339	361	353	612	792	3
los	364	339	375	353	612	792	3
siguientes	378	339	417	353	612	792	3
resultados:	420	339	463	353	612	792	3
el	465	339	472	353	612	792	3
12,5	475	339	492	353	612	792	3
%	494	339	502	353	612	792	3
(n=1)	504	339	527	353	612	792	3
de	530	339	540	353	612	792	3
los	542	339	554	353	612	792	3
pa-	556	339	569	353	612	792	3
cientes,	325	351	354	365	612	792	3
presentó	356	351	391	365	612	792	3
afección	393	351	426	365	612	792	3
en	428	351	437	365	612	792	3
los	439	351	451	365	612	792	3
primeros	453	351	489	365	612	792	3
10	491	351	501	365	612	792	3
años	503	351	521	365	612	792	3
de	523	351	533	365	612	792	3
diagnós-	535	351	569	365	612	792	3
tico	325	364	340	377	612	792	3
de	343	364	352	377	612	792	3
DM	355	364	371	377	612	792	3
en	374	364	383	377	612	792	3
forma	386	364	410	377	612	792	3
de	413	364	422	377	612	792	3
RD	425	364	439	377	612	792	3
no	441	364	452	377	612	792	3
Proliferativa.	455	364	506	377	612	792	3
El	509	364	517	377	612	792	3
62,5%	520	364	544	377	612	792	3
(n=5)	547	364	570	377	612	792	3
la	325	376	332	389	612	792	3
presentó	335	376	369	389	612	792	3
entre	372	376	393	389	612	792	3
los	396	376	407	389	612	792	3
11	411	376	420	389	612	792	3
a	423	376	428	389	612	792	3
20	431	376	441	389	612	792	3
años	444	376	462	389	612	792	3
de	465	376	475	389	612	792	3
diagnóstico	478	376	525	389	612	792	3
de	528	376	537	389	612	792	3
DM	540	376	557	389	612	792	3
en	560	376	569	389	612	792	3
forma	325	388	349	401	612	792	3
de	352	388	361	401	612	792	3
RD	364	388	377	401	612	792	3
no	380	388	391	401	612	792	3
Proliferativa	393	388	442	401	612	792	3
(n=4)	445	388	468	401	612	792	3
y	471	388	475	401	612	792	3
ceguera	478	388	509	401	612	792	3
por	511	388	525	401	612	792	3
RD	528	388	542	401	612	792	3
(n=1).	544	388	570	401	612	792	3
El	325	400	333	413	612	792	3
12,5	336	400	353	413	612	792	3
%	356	400	364	413	612	792	3
(n=1)	367	400	390	413	612	792	3
presentó	393	400	427	413	612	792	3
afección	431	400	464	413	612	792	3
entre	467	400	487	413	612	792	3
los	491	400	502	413	612	792	3
21	505	400	515	413	612	792	3
a	518	400	522	413	612	792	3
30	525	400	535	413	612	792	3
años	538	400	557	413	612	792	3
de	560	400	570	413	612	792	3
diagnóstico	325	412	371	425	612	792	3
de	374	412	383	425	612	792	3
DM	386	412	402	425	612	792	3
en	405	412	415	425	612	792	3
forma	418	412	442	425	612	792	3
de	445	412	454	425	612	792	3
RD	457	412	471	425	612	792	3
Proliferativa	474	412	523	425	612	792	3
y	525	412	530	425	612	792	3
el	533	412	540	425	612	792	3
12,5	542	412	559	425	612	792	3
%	562	412	570	425	612	792	3
(n=1)	325	424	348	437	612	792	3
restante,	350	424	384	437	612	792	3
presentó	386	424	420	437	612	792	3
afección	422	424	456	437	612	792	3
en	458	424	468	437	612	792	3
los	470	424	481	437	612	792	3
30	483	424	493	437	612	792	3
años	495	424	514	437	612	792	3
posteriores	516	424	560	437	612	792	3
al	562	424	569	437	612	792	3
diagnóstico	325	436	371	449	612	792	3
de	374	436	383	449	612	792	3
DM	386	436	402	449	612	792	3
en	404	436	414	449	612	792	3
forma	416	436	440	449	612	792	3
de	443	436	452	449	612	792	3
Ceguera	455	436	488	449	612	792	3
por	491	436	505	449	612	792	3
RD.	507	436	523	449	612	792	3
La	525	436	535	449	612	792	3
relación	537	436	570	449	612	792	3
entre	325	448	345	462	612	792	3
el	348	448	354	462	612	792	3
último	357	448	383	462	612	792	3
control	386	448	414	462	612	792	3
de	417	448	426	462	612	792	3
HbA1	429	448	453	462	612	792	3
y	455	448	460	462	612	792	3
el	462	448	469	462	612	792	3
diagnóstico	471	448	518	462	612	792	3
oftalmológi-	520	448	569	462	612	792	3
co	325	460	334	474	612	792	3
en	336	460	346	474	612	792	3
pacientes	348	460	385	474	612	792	3
con	388	460	402	474	612	792	3
RD	405	460	418	474	612	792	3
se	420	460	428	474	612	792	3
expresa	431	460	461	474	612	792	3
en	463	460	473	474	612	792	3
la	475	460	482	474	612	792	3
tabla	484	460	504	474	612	792	3
2.	506	460	513	474	612	792	3
En	336	472	347	486	612	792	3
cuanto	350	472	377	486	612	792	3
al	379	472	386	486	612	792	3
71%	389	472	406	486	612	792	3
de	408	472	418	486	612	792	3
los	420	472	431	486	612	792	3
pacientes	433	472	471	486	612	792	3
sin	473	472	485	486	612	792	3
RD,	487	472	502	486	612	792	3
en	505	472	514	486	612	792	3
tabla	517	472	536	486	612	792	3
3	539	472	543	486	612	792	3
conti-	546	472	569	486	612	792	3
nuación	325	484	357	498	612	792	3
se	359	484	367	498	612	792	3
detallan	370	484	402	498	612	792	3
los	404	484	416	498	612	792	3
valores	418	484	446	498	612	792	3
laboratoriales	448	484	503	498	612	792	3
de	505	484	515	498	612	792	3
hemoglobina	517	484	569	498	612	792	3
glicosilada.	325	496	369	510	612	792	3
La	336	508	346	522	612	792	3
tabla	348	508	367	522	612	792	3
4	369	508	374	522	612	792	3
muestra	376	508	408	522	612	792	3
los	410	508	422	522	612	792	3
factores	424	508	455	522	612	792	3
de	457	508	466	522	612	792	3
riesgo	468	508	492	522	612	792	3
para	494	508	512	522	612	792	3
RD	514	508	527	522	612	792	3
relaciona-	529	508	569	522	612	792	3
dos	325	521	339	534	612	792	3
con	341	521	356	534	612	792	3
los	358	521	369	534	612	792	3
pacientes	371	521	408	534	612	792	3
del	410	521	422	534	612	792	3
estudio.	424	521	456	534	612	792	3
Se	458	521	467	534	612	792	3
observa	469	521	500	534	612	792	3
que	502	521	517	534	612	792	3
los	519	521	530	534	612	792	3
pacientes	532	521	569	534	612	792	3
con	325	533	339	546	612	792	3
RD	343	533	356	546	612	792	3
tenían	359	533	385	546	612	792	3
un	388	533	398	546	612	792	3
tiempo	402	533	430	546	612	792	3
promedio	433	533	472	546	612	792	3
de	476	533	485	546	612	792	3
DM	488	533	504	546	612	792	3
conocida	508	533	544	546	612	792	3
de	547	533	557	546	612	792	3
17	560	533	570	546	612	792	3
años	325	545	343	558	612	792	3
(intervalo	346	545	385	558	612	792	3
de	387	545	397	558	612	792	3
10	399	545	409	558	612	792	3
a	411	545	415	558	612	792	3
36	418	545	427	558	612	792	3
años	430	545	448	558	612	792	3
de	451	545	460	558	612	792	3
evolución).	462	545	507	558	612	792	3
El	509	545	518	558	612	792	3
87%	520	545	537	558	612	792	3
presen-	540	545	569	558	612	792	3
taba	325	557	342	570	612	792	3
hipertensión	345	557	396	570	612	792	3
(HTA)	399	557	426	570	612	792	3
y	429	557	433	570	612	792	3
el	436	557	443	570	612	792	3
87%	446	557	463	570	612	792	3
presentaba	467	557	510	570	612	792	3
valores	513	557	541	570	612	792	3
de	544	557	554	570	612	792	3
Hb	557	557	570	570	612	792	3
A1	325	569	336	582	612	792	3
mayores	339	569	373	582	612	792	3
a	376	569	380	582	612	792	3
8,5%	383	569	402	582	612	792	3
(de	405	569	418	582	612	792	3
estos	421	569	441	582	612	792	3
el	444	569	450	582	612	792	3
43%	453	569	470	582	612	792	3
permaneció	473	569	521	582	612	792	3
con	524	569	539	582	612	792	3
valores	541	569	569	582	612	792	3
elevados	325	581	359	594	612	792	3
de	361	581	370	594	612	792	3
HbA1	373	581	397	594	612	792	3
en	399	581	409	594	612	792	3
relación	411	581	443	594	612	792	3
a	445	581	449	594	612	792	3
otros	451	581	472	594	612	792	3
realizados	474	581	514	594	612	792	3
anteriormen-	516	581	569	594	612	792	3
te).	325	593	338	607	612	792	3
Los	340	593	355	607	612	792	3
pacientes	357	593	394	607	612	792	3
sin	397	593	409	607	612	792	3
RD	411	593	425	607	612	792	3
tenían	427	593	452	607	612	792	3
un	455	593	466	607	612	792	3
tiempo	468	593	497	607	612	792	3
promedio	499	593	539	607	612	792	3
de	541	593	551	607	612	792	3
DM	553	593	569	607	612	792	3
conocida	325	605	361	619	612	792	3
de	364	605	374	619	612	792	3
9	377	605	381	619	612	792	3
años	384	605	403	619	612	792	3
(intervalo	406	605	445	619	612	792	3
de	448	605	457	619	612	792	3
2-22	460	605	478	619	612	792	3
años	481	605	500	619	612	792	3
de	503	605	512	619	612	792	3
evolución);	515	605	560	619	612	792	3
el	563	605	569	619	612	792	3
60%	325	617	342	631	612	792	3
presentaba	345	617	388	631	612	792	3
HTA	392	617	412	631	612	792	3
y	415	617	420	631	612	792	3
el	423	617	430	631	612	792	3
65%	433	617	451	631	612	792	3
presentaba	454	617	497	631	612	792	3
valores	501	617	529	631	612	792	3
de	532	617	542	631	612	792	3
HbA1	545	617	570	631	612	792	3
mayores	325	629	358	643	612	792	3
a	360	629	365	643	612	792	3
8,5%	367	629	386	643	612	792	3
(de	388	629	401	643	612	792	3
estos	403	629	423	643	612	792	3
sólo	425	629	441	643	612	792	3
el	444	629	450	643	612	792	3
7%,	452	629	467	643	612	792	3
permaneció	469	629	517	643	612	792	3
elevada	519	629	549	643	612	792	3
en	551	629	560	643	612	792	3
la	563	629	569	643	612	792	3
Tabla	68	655	87	665	612	792	3
4.	89	655	95	665	612	792	3
Factores	97	655	125	665	612	792	3
de	127	655	135	665	612	792	3
riesgo	137	655	157	665	612	792	3
para	159	655	174	665	612	792	3
Retinopatia	176	655	214	665	612	792	3
Diabetica.	216	655	249	665	612	792	3
Pacientes	77	685	105	694	612	792	3
Pacientes	78	705	106	713	612	792	3
con	107	705	118	713	612	792	3
RD	120	705	128	713	612	792	3
(n=8)	129	705	145	713	612	792	3
Pacientes	78	714	106	722	612	792	3
sin	107	714	115	722	612	792	3
RD	117	714	125	722	612	792	3
(n=20)	127	714	146	722	612	792	3
Tiempo	188	685	210	694	612	792	3
de	211	685	219	694	612	792	3
DM	220	685	230	694	612	792	3
conocida	232	685	258	694	612	792	3
Promedio	185	694	213	702	612	792	3
(Rango	214	694	236	702	612	792	3
de	237	694	244	702	612	792	3
años)	245	694	262	702	612	792	3
17	190	705	197	713	612	792	3
años	199	705	213	713	612	792	3
(10	214	705	223	713	612	792	3
a	225	705	228	713	612	792	3
36	230	705	237	713	612	792	3
años)	238	705	254	713	612	792	3
9	196	714	199	722	612	792	3
años	201	714	215	722	612	792	3
(2	218	714	223	722	612	792	3
a	225	714	228	722	612	792	3
22	230	714	237	722	612	792	3
años)	238	714	254	722	612	792	3
Hipertensión	301	686	338	694	612	792	3
arterial	340	686	361	694	612	792	3
Total	296	694	311	703	612	792	3
Con	334	694	346	703	612	792	3
Pre	347	694	357	703	612	792	3
HTA	358	694	370	703	612	792	3
87%	300	705	313	713	612	792	3
29%	348	705	361	713	612	792	3
60%	300	714	313	722	612	792	3
33%	348	714	361	722	612	792	3
Hemoglobinas	426	677	469	686	612	792	3
glucosiladas	470	677	507	686	612	792	3
Con	392	686	404	694	612	792	3
valores	405	686	426	694	612	792	3
>8,5%	427	686	446	694	612	792	3
Que	473	686	485	694	612	792	3
permanecieron	487	686	531	694	612	792	3
elevadas	533	686	558	694	612	792	3
(pacientes	401	694	431	703	612	792	3
%)	432	694	440	703	612	792	3
(Pacientes	498	694	528	703	612	792	3
%)	529	694	537	703	612	792	3
87%	413	705	425	713	612	792	3
43%	512	705	524	713	612	792	3
65%	413	714	425	722	612	792	3
7%	515	714	524	722	612	792	3
RD:	73	725	81	733	612	792	3
Retinopatía	83	725	112	733	612	792	3
diabética;	113	725	137	733	612	792	3
DM:	138	725	149	733	612	792	3
Diabetes	150	725	172	733	612	792	3
Mellitus;	173	725	194	733	612	792	3
HTA:	195	725	207	733	612	792	3
Hipertensión.	208	725	242	733	612	792	3
M	68	749	76	760	612	792	3
G	72	745	78	757	612	792	3
B	75	751	80	763	612	792	3
enero-junio	92	749	125	758	612	792	3
2013	126	749	140	758	612	792	3
Gac	154	749	165	758	612	792	3
Med	166	749	179	758	612	792	3
Bol	180	749	189	758	612	792	3
2013;	191	749	206	758	612	792	3
33	208	749	214	758	612	792	3
(1):	216	749	226	758	612	792	3
27-30	227	749	243	758	612	792	3
29	561	744	569	756	612	792	3
Artículo	42	14	106	39	612	792	4
Original	110	14	175	39	612	792	4
Original	427	14	491	39	612	792	4
Article	495	14	547	39	612	792	4
última	43	54	69	68	612	792	4
determinación).	71	54	135	68	612	792	4
Discusión	43	78	93	95	612	792	4
La	54	93	64	106	612	792	4
DM	67	93	83	106	612	792	4
requiere	86	93	119	106	612	792	4
un	121	93	132	106	612	792	4
manejo	135	93	165	106	612	792	4
medico	168	93	198	106	612	792	4
integral	200	93	231	106	612	792	4
realizado	234	93	270	106	612	792	4
por	273	93	287	106	612	792	4
un	43	105	53	118	612	792	4
equipo	56	105	84	118	612	792	4
multidisciplinario	86	105	158	118	612	792	4
y	161	105	165	118	612	792	4
un	168	105	179	118	612	792	4
compromiso	182	105	232	118	612	792	4
por	235	105	249	118	612	792	4
parte	252	105	272	118	612	792	4
del	275	105	287	118	612	792	4
paciente	43	117	76	130	612	792	4
que	79	117	93	130	612	792	4
ha	97	117	106	130	612	792	4
recibido	109	117	142	130	612	792	4
educación	145	117	186	130	612	792	4
permanente	189	117	237	130	612	792	4
para	240	117	258	130	612	792	4
la	261	117	268	130	612	792	4
pre-	271	117	287	130	612	792	4
vención	43	129	74	142	612	792	4
de	77	129	86	142	612	792	4
complicaciones.	89	129	152	142	612	792	4
El	155	129	163	142	612	792	4
control	166	129	194	142	612	792	4
glucémico	197	129	238	142	612	792	4
es	240	129	248	142	612	792	4
un	251	129	261	142	612	792	4
factor	264	129	287	142	612	792	4
crucial	43	141	70	154	612	792	4
y	72	141	77	154	612	792	4
determinante	79	141	133	154	612	792	4
en	135	141	145	154	612	792	4
el	147	141	154	154	612	792	4
curso	156	141	179	154	612	792	4
y	181	141	186	154	612	792	4
evolución	188	141	227	154	612	792	4
de	229	141	239	154	612	792	4
la	241	141	248	154	612	792	4
enferme-	251	141	287	154	612	792	4
dad;	43	153	60	166	612	792	4
su	62	153	71	166	612	792	4
adecuado	74	153	112	166	612	792	4
control	115	153	144	166	612	792	4
evita	147	153	166	166	612	792	4
la	168	153	175	166	612	792	4
progresión	178	153	221	166	612	792	4
hacia	224	153	245	166	612	792	4
complica-	247	153	287	166	612	792	4
ciones	43	165	68	178	612	792	4
microvasculares	70	165	134	178	612	792	4
(como	137	165	163	178	612	792	4
indica	165	165	190	178	612	792	4
el	192	165	199	178	612	792	4
estudio	201	165	230	178	612	792	4
UKPDS	232	165	264	178	612	792	4
12	264	166	270	174	612	792	4
).	270	165	275	178	612	792	4
Dentro	54	177	83	191	612	792	4
de	85	177	94	191	612	792	4
las	96	177	107	191	612	792	4
alteraciones	109	177	156	191	612	792	4
oftalmológicas	158	177	216	191	612	792	4
encontradas	218	177	267	191	612	792	4
en	269	177	279	191	612	792	4
el	280	177	287	191	612	792	4
presente	43	189	76	203	612	792	4
estudio	78	189	107	203	612	792	4
figura	109	189	133	203	612	792	4
como	134	189	157	203	612	792	4
más	159	189	175	203	612	792	4
frecuente	177	189	214	203	612	792	4
la	216	189	223	203	612	792	4
Hipermetropía,	225	189	287	203	612	792	4
sin	43	201	54	215	612	792	4
relación	57	201	89	215	612	792	4
conocida	92	201	128	215	612	792	4
con	131	201	146	215	612	792	4
la	148	201	155	215	612	792	4
DM.	158	201	177	215	612	792	4
Cabe	179	201	200	215	612	792	4
resaltar	202	201	232	215	612	792	4
que	235	201	249	215	612	792	4
la	252	201	259	215	612	792	4
mayor	262	201	287	215	612	792	4
parte	43	213	63	227	612	792	4
de	65	213	75	227	612	792	4
estos	77	213	97	227	612	792	4
pacientes	99	213	136	227	612	792	4
presentó	138	213	172	227	612	792	4
niveles	174	213	202	227	612	792	4
glucémicos	204	213	249	227	612	792	4
por	251	213	265	227	612	792	4
enci-	267	213	287	227	612	792	4
ma	43	225	55	239	612	792	4
de	57	225	67	239	612	792	4
lo	69	225	77	239	612	792	4
normal,	79	225	111	239	612	792	4
por	113	225	127	239	612	792	4
lo	130	225	137	239	612	792	4
que	140	225	154	239	612	792	4
sugerimos	157	225	198	239	612	792	4
la	200	225	207	239	612	792	4
realización	210	225	253	239	612	792	4
de	256	225	265	239	612	792	4
estu-	268	225	287	239	612	792	4
dios	43	237	59	251	612	792	4
posteriores	61	237	105	251	612	792	4
para	107	237	125	251	612	792	4
establecer	127	237	166	251	612	792	4
la	168	237	175	251	612	792	4
relación	177	237	209	251	612	792	4
entre	211	237	232	251	612	792	4
ambas	234	237	259	251	612	792	4
condi-	261	237	287	251	612	792	4
ciones.	43	249	70	263	612	792	4
La	73	249	83	263	612	792	4
segunda	86	249	119	263	612	792	4
patología	122	249	158	263	612	792	4
encontrada	161	249	206	263	612	792	4
con	209	249	224	263	612	792	4
más	227	249	243	263	612	792	4
frecuencia	246	249	287	263	612	792	4
fue	43	261	55	275	612	792	4
el	58	261	65	275	612	792	4
astigmatismo,	68	261	123	275	612	792	4
seguida	126	261	157	275	612	792	4
por	160	261	174	275	612	792	4
la	177	261	184	275	612	792	4
RD	187	261	200	275	612	792	4
no	203	261	214	275	612	792	4
proliferativa,	217	261	268	275	612	792	4
Pte-	271	261	287	275	612	792	4
rigion,	43	273	69	287	612	792	4
Ptosis,	72	273	98	287	612	792	4
Catarata,	100	273	136	287	612	792	4
Ceguera	139	273	172	287	612	792	4
por	175	273	189	287	612	792	4
RD,	191	273	207	287	612	792	4
Emetropía,	209	273	254	287	612	792	4
Miopía,	256	273	287	287	612	792	4
Pseudofaco,	43	286	90	299	612	792	4
y	92	286	97	299	612	792	4
RD	99	286	113	299	612	792	4
Proliferativa.	115	286	166	299	612	792	4
Del	54	298	68	311	612	792	4
total	71	298	89	311	612	792	4
de	91	298	101	311	612	792	4
los	103	298	115	311	612	792	4
pacientes	117	298	154	311	612	792	4
estudiados	157	298	199	311	612	792	4
el	202	298	209	311	612	792	4
29%	211	298	229	311	612	792	4
presento	231	298	265	311	612	792	4
afec-	268	298	287	311	612	792	4
ción	43	310	60	323	612	792	4
de	64	310	73	323	612	792	4
la	77	310	84	323	612	792	4
Retina.	87	310	116	323	612	792	4
RD	120	310	133	323	612	792	4
no	137	310	147	323	612	792	4
Proliferativa	151	310	200	323	612	792	4
con	204	310	219	323	612	792	4
un	222	310	233	323	612	792	4
62,5%	237	310	261	323	612	792	4
como	265	310	287	323	612	792	4
afección	43	322	76	335	612	792	4
más	78	322	94	335	612	792	4
frecuente,	96	322	136	335	612	792	4
Ceguera	138	322	171	335	612	792	4
por	173	322	188	335	612	792	4
RD	190	322	203	335	612	792	4
un	205	322	216	335	612	792	4
25%	218	322	236	335	612	792	4
y	238	322	242	335	612	792	4
finalmente	245	322	287	335	612	792	4
12,5%	43	334	67	347	612	792	4
RD	69	334	83	347	612	792	4
Proliferativa.	85	334	136	347	612	792	4
Los	139	334	153	347	612	792	4
datos	155	334	177	347	612	792	4
encontrados	179	334	229	347	612	792	4
coinciden	231	334	270	347	612	792	4
con	273	334	287	347	612	792	4
otros	43	346	63	359	612	792	4
estudios	65	346	98	359	612	792	4
consultados	100	346	148	359	612	792	4
2,13,14	148	347	165	354	612	792	4
.	165	346	167	359	612	792	4
La	54	358	64	371	612	792	4
aparición	66	358	104	371	612	792	4
de	106	358	115	371	612	792	4
complicaciones	118	358	179	371	612	792	4
oftalmológicas	181	358	240	371	612	792	4
están	242	358	263	371	612	792	4
estre-	265	358	287	371	612	792	4
chamente	43	370	81	383	612	792	4
relacionadas	85	370	134	383	612	792	4
al	138	370	145	383	612	792	4
mal	148	370	163	383	612	792	4
control	167	370	195	383	612	792	4
glucémico,	199	370	242	383	612	792	4
sumado	245	370	277	383	612	792	4
al	280	370	287	383	612	792	4
tiempo	43	382	71	395	612	792	4
de	74	382	83	395	612	792	4
conocimiento	86	382	141	395	612	792	4
de	143	382	153	395	612	792	4
la	156	382	163	395	612	792	4
DM,	165	382	184	395	612	792	4
esto	186	382	202	395	612	792	4
se	205	382	213	395	612	792	4
refleja	215	382	240	395	612	792	4
en	242	382	252	395	612	792	4
el	254	382	261	395	612	792	4
figura	264	382	287	395	612	792	4
1,	43	394	50	408	612	792	4
donde	52	394	77	408	612	792	4
apreciamos	80	394	126	408	612	792	4
que	128	394	143	408	612	792	4
la	145	394	152	408	612	792	4
mayor	155	394	181	408	612	792	4
parte	183	394	204	408	612	792	4
de	207	394	216	408	612	792	4
los	219	394	230	408	612	792	4
pacientes	233	394	270	408	612	792	4
con	273	394	287	408	612	792	4
afección	43	406	76	420	612	792	4
de	78	406	88	420	612	792	4
la	91	406	98	420	612	792	4
retina	100	406	124	420	612	792	4
se	127	406	135	420	612	792	4
concentran	137	406	182	420	612	792	4
en	185	406	195	420	612	792	4
el	198	406	204	420	612	792	4
intervalo	207	406	243	420	612	792	4
de	246	406	255	420	612	792	4
11	258	406	268	420	612	792	4
a	270	406	275	420	612	792	4
20	278	406	287	420	612	792	4
años	43	418	61	432	612	792	4
posteriores	65	418	109	432	612	792	4
al	112	418	119	432	612	792	4
diagnóstico	123	418	169	432	612	792	4
de	173	418	182	432	612	792	4
DM.	186	418	204	432	612	792	4
Observamos	208	418	259	432	612	792	4
que	262	418	277	432	612	792	4
la	280	418	287	432	612	792	4
gravedad	43	430	79	444	612	792	4
de	83	430	93	444	612	792	4
las	97	430	107	444	612	792	4
afecciones	111	430	152	444	612	792	4
es	156	430	164	444	612	792	4
directamente	168	430	220	444	612	792	4
proporcional	224	430	276	444	612	792	4
al	280	430	287	444	612	792	4
tiempo	43	442	71	456	612	792	4
de	74	442	84	456	612	792	4
evolución	87	442	126	456	612	792	4
de	130	442	139	456	612	792	4
DM.	143	442	161	456	612	792	4
Pero,	165	442	185	456	612	792	4
nos	188	442	202	456	612	792	4
parece	206	442	232	456	612	792	4
curiosa	235	442	264	456	612	792	4
y	268	442	272	456	612	792	4
re-	276	442	287	456	612	792	4
flexiva	299	54	325	68	612	792	4
la	328	54	335	68	612	792	4
presencia	337	54	375	68	612	792	4
de	377	54	387	68	612	792	4
ceguera	389	54	420	68	612	792	4
por	423	54	437	68	612	792	4
RD	439	54	453	68	612	792	4
en	455	54	465	68	612	792	4
un	468	54	478	68	612	792	4
paciente,	481	54	516	68	612	792	4
que	519	54	533	68	612	792	4
se	536	54	544	68	612	792	4
encuentra	299	66	339	80	612	792	4
dentro	341	66	368	80	612	792	4
de	370	66	379	80	612	792	4
los	381	66	393	80	612	792	4
11	395	66	404	80	612	792	4
a	406	66	411	80	612	792	4
20	413	66	422	80	612	792	4
años	424	66	443	80	612	792	4
de	445	66	454	80	612	792	4
duración	456	66	492	80	612	792	4
de	494	66	504	80	612	792	4
la	506	66	513	80	612	792	4
DM,	515	66	533	80	612	792	4
ya	535	66	544	80	612	792	4
que	299	79	314	92	612	792	4
implica	316	79	345	92	612	792	4
un	347	79	358	92	612	792	4
mal	360	79	375	92	612	792	4
control	377	79	406	92	612	792	4
glucémico	408	79	449	92	612	792	4
que	451	79	465	92	612	792	4
aceleró	467	79	496	92	612	792	4
la	498	79	504	92	612	792	4
aparición	506	79	544	92	612	792	4
de	299	91	309	104	612	792	4
una	311	91	326	104	612	792	4
de	328	91	338	104	612	792	4
las	340	91	351	104	612	792	4
complicaciones	353	91	414	104	612	792	4
más	417	91	433	104	612	792	4
temidas	435	91	466	104	612	792	4
de	469	91	478	104	612	792	4
la	480	91	487	104	612	792	4
DM,	490	91	508	104	612	792	4
que	510	91	525	104	612	792	4
es	527	91	535	104	612	792	4
la	537	91	544	104	612	792	4
ceguera	299	103	330	117	612	792	4
secundaria	332	103	376	117	612	792	4
a	378	103	383	117	612	792	4
RD.	385	103	400	117	612	792	4
El	311	115	319	129	612	792	4
estudio	321	115	350	129	612	792	4
DETECT	352	115	389	129	612	792	4
–	391	115	396	129	612	792	4
2	398	115	403	129	612	792	4
y	405	115	409	129	612	792	4
3	411	115	416	129	612	792	4
15	416	116	422	124	612	792	4
,	422	115	424	129	612	792	4
examinó	426	115	460	129	612	792	4
la	462	115	469	129	612	792	4
asociación	471	115	513	129	612	792	4
entre	515	115	535	129	612	792	4
la	537	115	544	129	612	792	4
HbA1c	299	128	328	141	612	792	4
y	330	128	335	141	612	792	4
la	337	128	344	141	612	792	4
retinopatía	347	128	390	141	612	792	4
diabética,	393	128	431	141	612	792	4
mostrando	434	128	477	141	612	792	4
que	480	128	494	141	612	792	4
la	497	128	504	141	612	792	4
prevalen-	506	128	544	141	612	792	4
cia	299	140	311	154	612	792	4
de	313	140	322	154	612	792	4
retinopatía	324	140	368	154	612	792	4
se	370	140	378	154	612	792	4
incrementa	380	140	426	154	612	792	4
cuando	428	140	458	154	612	792	4
los	460	140	471	154	612	792	4
valores	473	140	501	154	612	792	4
de	504	140	513	154	612	792	4
HbA1c	515	140	544	154	612	792	4
se	299	152	307	166	612	792	4
encuentran	309	152	355	166	612	792	4
entre	357	152	378	166	612	792	4
6	380	152	385	166	612	792	4
y	387	152	391	166	612	792	4
7	394	152	398	166	612	792	4
%.	401	152	410	166	612	792	4
La	413	152	423	166	612	792	4
tabla	425	152	444	166	612	792	4
2	446	152	451	166	612	792	4
de	453	152	463	166	612	792	4
nuestro	465	152	495	166	612	792	4
estudio,	498	152	529	166	612	792	4
de-	531	152	544	166	612	792	4
muestra	299	165	332	178	612	792	4
que	333	165	348	178	612	792	4
ninguno	350	165	384	178	612	792	4
de	386	165	395	178	612	792	4
los	397	165	408	178	612	792	4
pacientes	410	165	447	178	612	792	4
con	449	165	464	178	612	792	4
afección	466	165	499	178	612	792	4
de	500	165	510	178	612	792	4
la	512	165	519	178	612	792	4
retina	521	165	544	178	612	792	4
alcanzo	299	177	330	190	612	792	4
los	333	177	344	190	612	792	4
niveles	348	177	375	190	612	792	4
de	379	177	388	190	612	792	4
HbA1	392	177	416	190	612	792	4
esperados,	420	177	462	190	612	792	4
mostrando	465	177	509	190	612	792	4
en	513	177	522	190	612	792	4
4	526	177	531	190	612	792	4
de	534	177	544	190	612	792	4
los	299	189	311	203	612	792	4
8	313	189	318	203	612	792	4
casos	321	189	342	203	612	792	4
una	345	189	360	203	612	792	4
mejoría	362	189	393	203	612	792	4
en	396	189	406	203	612	792	4
el	408	189	415	203	612	792	4
valor	418	189	438	203	612	792	4
de	441	189	450	203	612	792	4
misma,	453	189	482	203	612	792	4
3	485	189	490	203	612	792	4
demostraron	492	189	544	203	612	792	4
un	299	201	310	215	612	792	4
aumento	312	201	348	215	612	792	4
en	350	201	360	215	612	792	4
los	362	201	373	215	612	792	4
valores	375	201	403	215	612	792	4
de	406	201	415	215	612	792	4
HbA1	417	201	442	215	612	792	4
con	444	201	459	215	612	792	4
relación	461	201	493	215	612	792	4
a	496	201	500	215	612	792	4
un	502	201	513	215	612	792	4
control	515	201	544	215	612	792	4
anterior,	299	214	333	227	612	792	4
y	335	214	340	227	612	792	4
1	342	214	347	227	612	792	4
cuenta	349	214	376	227	612	792	4
con	378	214	393	227	612	792	4
un	395	214	406	227	612	792	4
único	408	214	431	227	612	792	4
control.	433	214	464	227	612	792	4
El	311	226	319	239	612	792	4
71%	322	226	340	239	612	792	4
restante,	343	226	377	239	612	792	4
que	380	226	395	239	612	792	4
corresponde	399	226	448	239	612	792	4
a	452	226	456	239	612	792	4
los	460	226	471	239	612	792	4
pacientes	475	226	512	239	612	792	4
que	515	226	530	239	612	792	4
no	533	226	544	239	612	792	4
desarrollaron	299	238	353	252	612	792	4
RD,	356	238	371	252	612	792	4
mostraron	374	238	416	252	612	792	4
en	419	238	429	252	612	792	4
un	432	238	443	252	612	792	4
93%	446	238	463	252	612	792	4
un	466	238	477	252	612	792	4
descenso	480	238	516	252	612	792	4
en	519	238	528	252	612	792	4
sus	531	238	544	252	612	792	4
niveles	299	251	327	264	612	792	4
de	330	251	340	264	612	792	4
HbA1	343	251	367	264	612	792	4
(tablas	371	251	397	264	612	792	4
3	401	251	406	264	612	792	4
y	409	251	414	264	612	792	4
4),	417	251	428	264	612	792	4
lo	431	251	439	264	612	792	4
cual	442	251	459	264	612	792	4
probablemente	462	251	522	264	612	792	4
haya	525	251	544	264	612	792	4
contribuido	299	263	347	276	612	792	4
como	350	263	372	276	612	792	4
factor	376	263	399	276	612	792	4
protector	402	263	439	276	612	792	4
evitando	443	263	478	276	612	792	4
el	481	263	488	276	612	792	4
desarrollo	491	263	531	276	612	792	4
de	534	263	544	276	612	792	4
afección	299	275	332	289	612	792	4
de	335	275	344	289	612	792	4
la	347	275	354	289	612	792	4
retina.	356	275	382	289	612	792	4
El	385	275	393	289	612	792	4
estudio	395	275	425	289	612	792	4
Accord	427	275	456	289	612	792	4
Eyes	459	275	477	289	612	792	4
coincide	479	275	513	289	612	792	4
con	515	275	530	289	612	792	4
los	533	275	544	289	612	792	4
datos	299	287	321	301	612	792	4
obtenidos,	324	287	366	301	612	792	4
indicando	369	287	410	301	612	792	4
que	413	287	428	301	612	792	4
el	431	287	438	301	612	792	4
tiempo	442	287	470	301	612	792	4
de	474	287	483	301	612	792	4
evolución	487	287	526	301	612	792	4
y	529	287	534	301	612	792	4
el	537	287	544	301	612	792	4
grado	299	300	322	313	612	792	4
de	326	300	336	313	612	792	4
control	339	300	368	313	612	792	4
metabólico	371	300	416	313	612	792	4
son	420	300	434	313	612	792	4
los	437	300	449	313	612	792	4
factores	452	300	483	313	612	792	4
de	487	300	497	313	612	792	4
riesgo	500	300	524	313	612	792	4
más	528	300	544	313	612	792	4
importantes,	299	312	350	325	612	792	4
no	354	312	364	325	612	792	4
así	368	312	378	325	612	792	4
la	382	312	389	325	612	792	4
HTA	393	312	413	325	612	792	4
16	413	313	418	321	612	792	4
.	418	312	421	325	612	792	4
Los	424	312	438	325	612	792	4
pacientes	442	312	479	325	612	792	4
de	483	312	492	325	612	792	4
este	496	312	511	325	612	792	4
estudio	515	312	544	325	612	792	4
reciben	299	324	329	338	612	792	4
tratamiento	333	324	380	338	612	792	4
subvencionado	384	324	444	338	612	792	4
por	448	324	462	338	612	792	4
Insulin	466	324	493	338	612	792	4
zum	497	324	514	338	612	792	4
Leven,	519	324	544	338	612	792	4
Alemania,	299	337	340	350	612	792	4
permitiendo	343	337	392	350	612	792	4
la	395	337	402	350	612	792	4
adherencia	404	337	448	350	612	792	4
terapéutica.	450	337	497	350	612	792	4
Se	311	349	320	362	612	792	4
recomienda	322	349	369	362	612	792	4
la	371	349	378	362	612	792	4
realización	379	349	423	362	612	792	4
de	425	349	434	362	612	792	4
más	436	349	452	362	612	792	4
estudios	454	349	487	362	612	792	4
en	489	349	499	362	612	792	4
grupos	500	349	528	362	612	792	4
po-	530	349	544	362	612	792	4
blacionales	299	361	343	375	612	792	4
similares	346	361	381	375	612	792	4
y	383	361	388	375	612	792	4
al	390	361	397	375	612	792	4
mismo	399	361	427	375	612	792	4
tiempo	429	361	457	375	612	792	4
la	459	361	466	375	612	792	4
asociación	468	361	510	375	612	792	4
de	512	361	522	375	612	792	4
otras	524	361	544	375	612	792	4
complicaciones	299	373	361	387	612	792	4
crónicas	363	373	396	387	612	792	4
como	398	373	420	387	612	792	4
Neuropatía,	422	373	470	387	612	792	4
Nefropatía,	472	373	517	387	612	792	4
Enfer-	519	373	544	387	612	792	4
medad	299	386	327	399	612	792	4
Cardiovascular	330	386	390	399	612	792	4
y	393	386	398	399	612	792	4
Enfermedad	401	386	450	399	612	792	4
Vascular	453	386	488	399	612	792	4
Periférica,	491	386	531	399	612	792	4
en	534	386	544	399	612	792	4
sus	299	398	312	411	612	792	4
distintos	315	398	349	411	612	792	4
estadíos	353	398	385	411	612	792	4
y	388	398	393	411	612	792	4
con	396	398	410	411	612	792	4
las	414	398	424	411	612	792	4
diversas	428	398	460	411	612	792	4
formas	463	398	491	411	612	792	4
de	494	398	503	411	612	792	4
presenta-	507	398	544	411	612	792	4
ción	299	410	317	424	612	792	4
(Temprana,	319	410	365	424	612	792	4
Intermedia,	367	410	414	424	612	792	4
Tardía	416	410	442	424	612	792	4
y	444	410	449	424	612	792	4
Terminal)	451	410	491	424	612	792	4
2	491	411	494	419	612	792	4
.	494	410	496	424	612	792	4
Conflictos	299	434	334	445	612	792	4
de	336	434	343	445	612	792	4
interés:	345	434	370	445	612	792	4
los	372	434	381	445	612	792	4
autores	382	434	406	445	612	792	4
declaran	407	434	435	445	612	792	4
no	436	434	445	445	612	792	4
tener	447	434	463	445	612	792	4
conflictos	465	434	496	445	612	792	4
de	498	434	505	445	612	792	4
interés	507	434	529	445	612	792	4
en	530	434	538	445	612	792	4
la	299	444	305	455	612	792	4
publicación	307	444	344	455	612	792	4
de	346	444	353	455	612	792	4
este	355	444	367	455	612	792	4
artículo.	369	444	396	455	612	792	4
Referencias	43	471	100	487	612	792	4
bibliográficas	103	471	171	487	612	792	4
1.	43	492	48	502	612	792	4
Verdaguer	50	492	83	502	612	792	4
J,	85	492	89	502	612	792	4
Zanolli	91	492	114	502	612	792	4
M,	116	492	125	502	612	792	4
Sepúlveda	127	492	159	502	612	792	4
G,	161	492	169	502	612	792	4
García	171	492	192	502	612	792	4
de	194	492	201	502	612	792	4
los	43	502	52	512	612	792	4
Ríos	54	502	68	512	612	792	4
M,	70	502	79	512	612	792	4
Domínguez	81	502	118	512	612	792	4
A.	120	502	128	512	612	792	4
Historia	130	502	156	512	612	792	4
natural	158	502	181	512	612	792	4
de	183	502	190	512	612	792	4
re-	192	502	201	512	612	792	4
tinopatía	43	512	71	522	612	792	4
diabética	73	512	102	522	612	792	4
en	104	512	112	522	612	792	4
un	114	512	123	522	612	792	4
estudio	125	512	148	522	612	792	4
a	150	512	154	522	612	792	4
largo	156	512	172	522	612	792	4
plazo	174	512	191	522	612	792	4
en	193	512	201	522	612	792	4
pacientes	43	522	72	533	612	792	4
con	75	522	87	533	612	792	4
diabetes	89	522	115	533	612	792	4
tipo	118	522	131	533	612	792	4
1.	134	522	140	533	612	792	4
Factores	142	522	169	533	612	792	4
de	172	522	179	533	612	792	4
riesgo	182	522	201	533	612	792	4
para	43	532	57	543	612	792	4
progresión	60	532	95	543	612	792	4
a	98	532	101	543	612	792	4
enfermedad	105	532	143	543	612	792	4
proliferante.	147	532	186	543	612	792	4
Rev	189	532	201	543	612	792	4
Méd	43	542	57	553	612	792	4
Chile	59	542	76	553	612	792	4
2009;	78	542	95	553	612	792	4
137(9):	97	542	120	553	612	792	4
1145-52.	122	542	149	553	612	792	4
2.	43	555	48	566	612	792	4
Sereday	51	555	75	566	612	792	4
M,	78	555	87	566	612	792	4
Damiano	89	555	119	566	612	792	4
M,	122	555	131	566	612	792	4
Lapertosa	133	555	164	566	612	792	4
S.	167	555	172	566	612	792	4
Chronic	175	555	201	566	612	792	4
complications	43	565	87	576	612	792	4
in	90	565	97	576	612	792	4
patients	100	565	125	576	612	792	4
with	129	565	143	576	612	792	4
newly	146	565	165	576	612	792	4
diagnosed	169	565	201	576	612	792	4
type	43	575	56	586	612	792	4
2	58	575	62	586	612	792	4
diabetes.	64	575	92	586	612	792	4
Endocrinol	95	575	131	586	612	792	4
Nutr	133	575	148	586	612	792	4
2008;	150	575	168	586	612	792	4
55(2):	170	575	189	586	612	792	4
64-	191	575	201	586	612	792	4
8.	43	585	48	596	612	792	4
3.	43	598	48	609	612	792	4
Wong	51	598	70	609	612	792	4
TY,	73	598	85	609	612	792	4
Klein	88	598	105	609	612	792	4
R,	108	598	115	609	612	792	4
Amirul	118	598	142	609	612	792	4
Islam	145	598	162	609	612	792	4
FM,	166	598	179	609	612	792	4
Cotch	182	598	201	609	612	792	4
MF,	43	608	55	619	612	792	4
Couper	57	608	82	619	612	792	4
DJ,	84	608	94	619	612	792	4
Klein	97	608	114	619	612	792	4
BE,	117	608	128	619	612	792	4
et	131	608	136	619	612	792	4
al.	139	608	147	619	612	792	4
Three-year	149	608	184	619	612	792	4
inci-	186	608	201	619	612	792	4
dence	43	618	61	629	612	792	4
and	64	618	76	629	612	792	4
cumulative	78	618	114	629	612	792	4
prevalence	116	618	151	629	612	792	4
of	153	618	160	629	612	792	4
retinopathy:	162	618	201	629	612	792	4
the	43	628	53	639	612	792	4
atherosclerosis	54	628	102	639	612	792	4
risk	103	628	115	639	612	792	4
in	117	628	123	639	612	792	4
communities	125	628	167	639	612	792	4
study.	169	628	187	639	612	792	4
Am	189	628	201	639	612	792	4
J	43	638	45	649	612	792	4
Ophthalmol	47	638	86	649	612	792	4
2007;	88	638	105	649	612	792	4
143(6):	107	638	130	649	612	792	4
970-6.	131	638	152	649	612	792	4
4.	43	651	48	662	612	792	4
Aliseda	50	651	74	662	612	792	4
D.,	76	651	85	662	612	792	4
Berástegui	88	651	121	662	612	792	4
L.	123	651	129	662	612	792	4
Retinopatía	131	651	168	662	612	792	4
diabética.	171	651	201	662	612	792	4
Anales	43	661	64	672	612	792	4
Sis	66	661	75	672	612	792	4
San	77	661	88	672	612	792	4
Navarra	90	661	116	672	612	792	4
2008;	117	661	134	672	612	792	4
31(Suppl	136	661	165	672	612	792	4
3):	166	661	175	672	612	792	4
s33-34	177	661	198	672	612	792	4
.	199	661	201	672	612	792	4
5.	43	674	48	685	612	792	4
Antonetti	50	674	81	685	612	792	4
DA,	82	674	95	685	612	792	4
Barber	97	674	119	685	612	792	4
AJ,	120	674	130	685	612	792	4
Bronson	132	674	159	685	612	792	4
SK,	160	674	171	685	612	792	4
Freeman	173	674	201	685	612	792	4
WM,	43	684	59	695	612	792	4
Gardner	61	684	88	695	612	792	4
TW,	90	684	103	695	612	792	4
Jefferson	105	684	133	695	612	792	4
LS,	135	684	145	695	612	792	4
et	147	684	152	695	612	792	4
al.	154	684	162	695	612	792	4
Diabetic	163	684	190	695	612	792	4
re-	192	684	201	695	612	792	4
tinopathy:	43	694	75	705	612	792	4
seeing	77	694	97	705	612	792	4
beyond	99	694	123	705	612	792	4
glucose-induced	125	694	177	705	612	792	4
micro-	179	694	201	705	612	792	4
vascular	43	704	69	715	612	792	4
disease.	71	704	95	715	612	792	4
Diabetes	97	704	125	715	612	792	4
2006;	127	704	144	715	612	792	4
55(9):	146	704	164	715	612	792	4
2401-11.	166	704	194	715	612	792	4
6.	43	717	48	728	612	792	4
Olmos	50	717	72	728	612	792	4
P,	74	717	79	728	612	792	4
Araya-Del-Pino	82	717	133	728	612	792	4
A,	135	717	142	728	612	792	4
González	145	717	175	728	612	792	4
C,	177	717	184	728	612	792	4
Laso	186	717	201	728	612	792	4
P,	43	727	48	738	612	792	4
Irribarra	49	727	77	738	612	792	4
V,	79	727	85	738	612	792	4
Rubio	87	727	106	738	612	792	4
L.	108	727	114	738	612	792	4
Fisiopatología	116	727	161	738	612	792	4
de	162	727	170	738	612	792	4
la	172	727	177	738	612	792	4
retino-	179	727	201	738	612	792	4
30	43	744	52	756	612	792	4
patía	213	492	229	502	612	792	4
y	231	492	234	502	612	792	4
nefropatía	236	492	269	502	612	792	4
diabéticas.	270	492	304	502	612	792	4
Rev	306	492	318	502	612	792	4
Méd	320	492	334	502	612	792	4
Chile	336	492	353	502	612	792	4
2009;	355	492	372	502	612	792	4
137(10):	213	502	240	512	612	792	4
1375-84.	242	502	269	512	612	792	4
7.	213	515	219	525	612	792	4
Das	220	515	233	525	612	792	4
Evcimen	234	515	262	525	612	792	4
N,	263	515	271	525	612	792	4
King	273	515	288	525	612	792	4
GL.	290	515	302	525	612	792	4
The	303	515	315	525	612	792	4
role	317	515	329	525	612	792	4
of	330	515	337	525	612	792	4
protein	338	515	361	525	612	792	4
ki-	363	515	372	525	612	792	4
nase	213	525	227	535	612	792	4
C	230	525	235	535	612	792	4
activation	238	525	269	535	612	792	4
and	271	525	284	535	612	792	4
the	286	525	296	535	612	792	4
vascular	298	525	325	535	612	792	4
complications	327	525	372	535	612	792	4
of	213	535	220	545	612	792	4
diabetes.	221	535	249	545	612	792	4
Pharmacol	251	535	286	545	612	792	4
Res	288	535	299	545	612	792	4
2007;	301	535	318	545	612	792	4
55(6):	320	535	339	545	612	792	4
498-510.	340	535	368	545	612	792	4
8.	213	548	219	558	612	792	4
Armadá	223	548	249	558	612	792	4
Maresca	253	548	280	558	612	792	4
F,	284	548	289	558	612	792	4
Romero	293	548	319	558	612	792	4
Martín	323	548	345	558	612	792	4
R,	349	548	356	558	612	792	4
Or-	360	548	372	558	612	792	4
tega	213	558	226	568	612	792	4
Canales	230	558	255	568	612	792	4
I.	260	558	264	568	612	792	4
Retinopatía	268	558	305	568	612	792	4
diabética.	310	558	340	568	612	792	4
Studium	345	558	372	568	612	792	4
Ophthalmologicum	213	568	277	579	612	792	4
2006;	280	568	297	579	612	792	4
24	300	568	308	579	612	792	4
(1)	311	568	321	579	612	792	4
11-17.	324	568	344	579	612	792	4
[Citado	347	568	372	579	612	792	4
abril	213	578	228	589	612	792	4
2013).	232	578	252	589	612	792	4
Disponible	255	578	290	589	612	792	4
en:	294	578	304	589	612	792	4
http://www.oftalmo.	307	578	372	589	612	792	4
com/studium/studium2006/stud06-1/06a-03.htm	213	588	371	599	612	792	4
9.	213	601	219	612	612	792	4
Farreras	221	601	247	612	612	792	4
Valentí	249	601	271	612	612	792	4
P,	273	601	278	612	612	792	4
Rozman	280	601	307	612	612	792	4
C,	308	601	316	612	612	792	4
Dollery	317	601	342	612	612	792	4
C.	343	601	351	612	612	792	4
Medi-	352	601	372	612	612	792	4
cina	213	611	227	622	612	792	4
interna.	229	611	254	622	612	792	4
14ª	256	611	266	622	612	792	4
ed.	268	611	277	622	612	792	4
Madrid	279	611	304	622	612	792	4
etc.:	306	611	319	622	612	792	4
Harcourt	321	611	350	622	612	792	4
Brace;	352	611	372	622	612	792	4
2000.	213	621	230	632	612	792	4
pp	232	621	240	632	612	792	4
2222-23.	242	621	270	632	612	792	4
10.	213	634	223	645	612	792	4
Wilson	226	634	249	645	612	792	4
H,	253	634	261	645	612	792	4
Draunwald	264	634	300	645	612	792	4
J,	304	634	308	645	612	792	4
Isselbacher	312	634	347	645	612	792	4
A,	351	634	358	645	612	792	4
Pe-	361	634	372	645	612	792	4
tersdorf	213	644	238	655	612	792	4
G,	241	644	248	655	612	792	4
Martin	251	644	273	655	612	792	4
A,	275	644	283	655	612	792	4
Fauci	285	644	302	655	612	792	4
M,	304	644	313	655	612	792	4
Root	315	644	331	655	612	792	4
S.	333	644	339	655	612	792	4
Harrison:	341	644	372	655	612	792	4
Principios	213	654	246	665	612	792	4
de	250	654	257	665	612	792	4
Medicina	261	654	291	665	612	792	4
Interna.	295	654	320	665	612	792	4
16°	324	654	335	665	612	792	4
Ed.	338	654	349	665	612	792	4
Chile:	353	654	372	665	612	792	4
Editorial	213	664	241	675	612	792	4
Mc	244	664	254	675	612	792	4
Graw-Hill	256	664	289	675	612	792	4
Interamericana,	291	664	342	675	612	792	4
2006.	344	664	361	675	612	792	4
pp	364	664	372	675	612	792	4
2379-2380.	213	674	249	685	612	792	4
11.	213	687	223	698	612	792	4
Pareja-Ríos	224	687	261	698	612	792	4
A,	262	687	270	698	612	792	4
Serrano-García	271	687	320	698	612	792	4
M,	322	687	331	698	612	792	4
Marrero-Sa-	332	687	372	698	612	792	4
avedra	213	697	234	708	612	792	4
M,	236	697	245	708	612	792	4
Abraldes-López	247	697	297	708	612	792	4
V,	299	697	305	708	612	792	4
Reyes-Rodríguez	307	697	361	708	612	792	4
M,	363	697	372	708	612	792	4
Cabrera-López	213	707	261	718	612	792	4
F,	263	707	268	718	612	792	4
et	269	707	275	718	612	792	4
al.	277	707	284	718	612	792	4
Guías	286	707	304	718	612	792	4
de	306	707	313	718	612	792	4
práctica	315	707	340	718	612	792	4
clínica	342	707	363	718	612	792	4
de	364	707	372	718	612	792	4
la	213	717	219	728	612	792	4
SERV:	222	717	241	728	612	792	4
manejo	244	717	268	728	612	792	4
de	271	717	279	728	612	792	4
las	282	717	290	728	612	792	4
complicaciones	293	717	342	728	612	792	4
oculares	345	717	372	728	612	792	4
de	213	727	221	738	612	792	4
la	223	727	228	738	612	792	4
diabetes.	230	727	258	738	612	792	4
Retinopatía	260	727	297	738	612	792	4
diabética	299	727	328	738	612	792	4
y	330	727	334	738	612	792	4
edema	336	727	357	738	612	792	4
ma-	359	727	372	738	612	792	4
cular.	386	492	403	502	612	792	4
Arch	405	492	421	502	612	792	4
Soc	423	492	434	502	612	792	4
Esp	436	492	448	502	612	792	4
Oftalmol	449	492	478	502	612	792	4
2009;	480	492	497	502	612	792	4
84(9):	499	492	518	502	612	792	4
429-50.	520	492	544	502	612	792	4
12.	386	504	395	515	612	792	4
Intensive	397	504	426	515	612	792	4
blood-glucose	428	504	473	515	612	792	4
control	475	504	498	515	612	792	4
with	499	504	514	515	612	792	4
sulphon-	516	504	544	515	612	792	4
ylureas	386	515	408	525	612	792	4
or	412	515	419	525	612	792	4
insulin	423	515	445	525	612	792	4
compared	449	515	481	525	612	792	4
with	485	515	499	525	612	792	4
conventional	503	515	544	525	612	792	4
treatment	386	525	417	535	612	792	4
and	420	525	432	535	612	792	4
risk	436	525	448	535	612	792	4
of	451	525	457	535	612	792	4
complications	461	525	506	535	612	792	4
in	509	525	516	535	612	792	4
patients	519	525	544	535	612	792	4
with	386	535	400	545	612	792	4
type	402	535	416	545	612	792	4
2	418	535	422	545	612	792	4
diabetes	424	535	450	545	612	792	4
(UKPDS	453	535	481	545	612	792	4
33).	483	535	496	545	612	792	4
UK	498	535	509	545	612	792	4
Prospecti-	511	535	544	545	612	792	4
ve	386	545	393	556	612	792	4
Diabetes	395	545	422	556	612	792	4
Study	424	545	442	556	612	792	4
(UKPDS)	444	545	475	556	612	792	4
Group.	477	545	500	556	612	792	4
Lancet.	502	545	525	556	612	792	4
1998;	527	545	544	556	612	792	4
352(9131):	386	555	420	566	612	792	4
837-53.	422	555	445	566	612	792	4
13.	386	568	395	579	612	792	4
Salama	397	568	420	579	612	792	4
Benarroch	422	568	456	579	612	792	4
I,	458	568	463	579	612	792	4
Sánchez	465	568	491	579	612	792	4
GA.	493	568	506	579	612	792	4
Factores	508	568	535	579	612	792	4
de	537	568	544	579	612	792	4
riesgo	386	578	405	589	612	792	4
y	406	578	410	589	612	792	4
complicaciones	412	578	461	589	612	792	4
crónicas	463	578	489	589	612	792	4
en	491	578	499	589	612	792	4
el	500	578	506	589	612	792	4
diagnóstico	507	578	544	589	612	792	4
reciente	386	588	411	599	612	792	4
de	413	588	421	599	612	792	4
la	423	588	429	599	612	792	4
diabetes	431	588	458	599	612	792	4
tipo	460	588	473	599	612	792	4
2.	475	588	481	599	612	792	4
Revista	484	588	507	599	612	792	4
Cubana	509	588	534	599	612	792	4
de	537	588	544	599	612	792	4
Endocrinología.	386	598	437	609	612	792	4
2001;	439	598	456	609	612	792	4
12(2).	458	598	477	609	612	792	4
14.	386	611	395	622	612	792	4
Gonzales	399	611	428	622	612	792	4
Vlllalpando	432	611	470	622	612	792	4
ME.	473	611	487	622	612	792	4
Retinopatía	491	611	528	622	612	792	4
dia-	532	611	544	622	612	792	4
bética.	386	621	406	632	612	792	4
Aspectos	410	621	439	632	612	792	4
prácticos	443	621	472	632	612	792	4
para	476	621	491	632	612	792	4
su	495	621	502	632	612	792	4
detección	506	621	537	632	612	792	4
y	541	621	544	632	612	792	4
tratamiento.	386	631	425	642	612	792	4
Una	428	631	441	642	612	792	4
propuesta	444	631	476	642	612	792	4
terapéutica	479	631	515	642	612	792	4
integral.	518	631	544	642	612	792	4
Anales	386	641	407	652	612	792	4
Médicos	409	641	436	652	612	792	4
1996;	438	641	455	652	612	792	4
41(1):	457	641	476	652	612	792	4
10-13.	478	641	498	652	612	792	4
15.	386	654	395	665	612	792	4
Gillett	397	654	417	665	612	792	4
MJ.	418	654	429	665	612	792	4
International	431	654	473	665	612	792	4
Expert	474	654	496	665	612	792	4
Committee	497	654	534	665	612	792	4
re-	535	654	544	665	612	792	4
port	386	664	399	675	612	792	4
on	401	664	410	675	612	792	4
the	412	664	422	675	612	792	4
role	424	664	437	675	612	792	4
of	439	664	445	675	612	792	4
the	447	664	457	675	612	792	4
A1c	460	664	472	675	612	792	4
assay	475	664	491	675	612	792	4
in	493	664	500	675	612	792	4
the	502	664	512	675	612	792	4
diagnosis	514	664	544	675	612	792	4
of	386	674	392	685	612	792	4
diabetes:	394	674	421	685	612	792	4
Diabetes	423	674	451	685	612	792	4
Care	453	674	468	685	612	792	4
2009;	469	674	487	685	612	792	4
32(7):	488	674	507	685	612	792	4
1327-1334.	509	674	544	685	612	792	4
Clin	386	684	399	695	612	792	4
Biochem	401	684	430	695	612	792	4
Rev	432	684	444	695	612	792	4
2009;	445	684	463	695	612	792	4
30(4):	464	684	483	695	612	792	4
197-200.	485	684	513	695	612	792	4
16.	386	697	395	708	612	792	4
Chew	398	697	416	708	612	792	4
EY,	419	697	430	708	612	792	4
Ambrosius	433	697	468	708	612	792	4
WT,	470	697	484	708	612	792	4
Davis	487	697	505	708	612	792	4
MD,	508	697	523	708	612	792	4
Danis	525	697	544	708	612	792	4
RP,	386	707	396	718	612	792	4
Gangaputra	397	707	435	718	612	792	4
S,	437	707	442	718	612	792	4
Greven	444	707	467	718	612	792	4
CM,	469	707	483	718	612	792	4
et	485	707	490	718	612	792	4
al.	492	707	499	718	612	792	4
Effects	501	707	522	718	612	792	4
of	524	707	530	718	612	792	4
me-	532	707	544	718	612	792	4
dical	386	717	401	728	612	792	4
therapies	403	717	432	728	612	792	4
on	434	717	442	728	612	792	4
retinopathy	444	717	481	728	612	792	4
progression	483	717	520	728	612	792	4
in	522	717	529	728	612	792	4
type	530	717	544	728	612	792	4
2	386	727	389	738	612	792	4
diabetes.	391	727	419	738	612	792	4
N	421	727	427	738	612	792	4
Engl	429	727	443	738	612	792	4
J	445	727	448	738	612	792	4
Med.	450	727	466	738	612	792	4
2010;	468	727	485	738	612	792	4
363(3):	487	727	510	738	612	792	4
233-44.	511	727	535	738	612	792	4
Gac	364	750	374	759	612	792	4
Med	376	750	388	759	612	792	4
Bol	390	750	399	759	612	792	4
2013;	401	750	416	759	612	792	4
36	417	750	424	759	612	792	4
(1):	425	750	435	759	612	792	4
27-30	437	750	453	759	612	792	4
enero-junio	469	750	502	759	612	792	4
2013	504	750	517	759	612	792	4
M	532	748	540	760	612	792	4
G	536	745	542	757	612	792	4
B	539	751	544	763	612	792	4
