El	420	74	442	100	612	792	1
Derecho	450	74	546	100	612	792	1
a	360	98	374	125	612	792	1
la	381	98	401	125	612	792	1
Información	408	98	546	125	612	792	1
dentro	318	126	392	153	612	792	1
del	400	126	434	153	612	792	1
Contexto	442	126	546	153	612	792	1
Científico	321	154	430	181	612	792	1
Boliviano	438	154	546	181	612	792	1
J.	387	245	399	260	612	792	1
Gunnar	403	245	453	260	612	792	1
Zapata	457	245	502	260	612	792	1
Zurita	507	245	546	260	612	792	1
Boliviano,	222	267	261	277	612	792	1
docente	264	267	296	277	612	792	1
Titular	298	267	323	277	612	792	1
Facultad	326	267	360	277	612	792	1
de	363	267	373	277	612	792	1
Humanidades	376	267	431	277	612	792	1
y	434	267	438	277	612	792	1
Ciencias	441	267	476	277	612	792	1
de	479	267	489	277	612	792	1
la	491	267	498	277	612	792	1
Educación,	501	267	546	277	612	792	1
Universidad	352	276	399	286	612	792	1
Mayor	402	276	427	286	612	792	1
de	430	276	440	286	612	792	1
San	442	276	459	286	612	792	1
Simón,	461	276	489	286	612	792	1
Cochabamba	492	276	546	286	612	792	1
g.zapata@umss.edu.bo.	420	292	546	304	612	792	1
Resumen	66	317	115	329	612	792	1
Palabras	94	437	132	447	612	792	1
clave:	134	437	159	447	612	792	1
Derecho	162	437	196	447	612	792	1
a	199	437	204	447	612	792	1
la	207	437	214	447	612	792	1
información,	216	437	265	447	612	792	1
investigación,	268	437	323	447	612	792	1
legislación,	325	437	370	447	612	792	1
periodismo.	373	437	419	447	612	792	1
Abstract	66	460	110	472	612	792	1
Keywords:	94	570	140	580	612	792	1
Right	142	570	163	580	612	792	1
to	166	570	174	580	612	792	1
the	176	570	189	580	612	792	1
Information,	192	570	239	580	612	792	1
Research,	242	570	283	580	612	792	1
Law,	286	570	304	580	612	792	1
Journalism.	307	570	353	580	612	792	1
Resumo	66	593	109	606	612	792	1
Palavras-chave:	94	703	162	713	612	792	1
Direito	165	703	191	713	612	792	1
a	194	703	199	713	612	792	1
lá	201	703	208	713	612	792	1
informação,	211	703	258	713	612	792	1
investigação,	261	703	314	713	612	792	1
direito,	316	703	343	713	612	792	1
jornalismo.	346	703	390	713	612	792	1
ISSN	67	734	83	742	612	792	1
1815-0276	85	734	119	742	612	792	1
­	298	737	301	750	612	792	1
43	298	734	312	751	612	792	1
Año	395	730	411	738	612	792	1
15,	416	730	427	738	612	792	1
Nº	435	730	443	738	612	792	1
21,	448	730	459	738	612	792	1
2	468	730	471	738	612	792	1
do	472	730	476	734	612	792	1
S	481	730	484	738	612	792	1
e	486	730	490	738	612	792	1
m	491	730	496	738	612	792	1
e	498	730	502	738	612	792	1
S	503	730	507	738	612	792	1
t	509	730	512	738	612	792	1
r	514	730	518	738	612	792	1
e	519	730	523	738	612	792	1
2	528	730	531	738	612	792	1
0	533	730	536	738	612	792	1
1	538	730	541	738	612	792	1
0	543	730	546	738	612	792	1
E	385	54	390	61	612	792	2
L	392	55	394	61	612	792	2
D	400	54	405	61	612	792	2
ERECHO	407	55	439	61	612	792	2
a	445	55	449	61	612	792	2
La	454	55	463	61	612	792	2
I	469	54	471	61	612	792	2
NFORMaCIóN	472	55	526	61	612	792	2
...	536	54	546	61	612	792	2
Los	317	76	335	88	612	792	2
investigadores	339	76	410	88	612	792	2
son	414	76	431	88	612	792	2
los	435	76	449	88	612	792	2
principales	453	76	506	88	612	792	2
actores	510	76	546	88	612	792	2
de	317	88	330	100	612	792	2
las	335	88	349	100	612	792	2
actividades	355	88	410	100	612	792	2
científicas	416	88	465	100	612	792	2
y	470	88	476	100	612	792	2
tecnológicas,	482	88	546	100	612	792	2
fuera	317	100	342	112	612	792	2
lógicamente	346	100	405	112	612	792	2
de	408	100	421	112	612	792	2
la	424	100	433	112	612	792	2
población	436	100	483	112	612	792	2
beneficiada.	487	100	546	112	612	792	2
De	317	111	332	124	612	792	2
acuerdo	342	111	383	124	612	792	2
al	393	111	402	124	612	792	2
Comité	412	111	448	124	612	792	2
Ejecutivo	458	111	504	124	612	792	2
de	515	111	527	124	612	792	2
la	537	111	546	124	612	792	2
Universidad	317	123	375	136	612	792	2
Boliviana	378	123	423	136	612	792	2
(CEUB),	426	123	467	136	612	792	2
en	470	123	482	136	612	792	2
el	485	123	494	136	612	792	2
año	497	123	515	136	612	792	2
2001,	518	123	546	136	612	792	2
existían	317	135	355	147	612	792	2
un	359	135	371	147	612	792	2
número	375	135	412	147	612	792	2
de	416	135	428	147	612	792	2
150	432	135	450	147	612	792	2
institutos	454	135	497	147	612	792	2
y	501	135	506	147	612	792	2
centros	510	135	546	147	612	792	2
de	317	147	330	159	612	792	2
investigación	333	147	397	159	612	792	2
en	400	147	413	159	612	792	2
todo	416	147	437	159	612	792	2
el	441	147	450	159	612	792	2
país,	453	147	477	159	612	792	2
de	481	147	493	159	612	792	2
los	496	147	511	159	612	792	2
cuales	514	147	546	159	612	792	2
aproximadamente	317	159	409	171	612	792	2
120	419	159	438	171	612	792	2
pertenecían	449	159	510	171	612	792	2
a	520	159	526	171	612	792	2
la	537	159	546	171	612	792	2
Sistema	317	170	357	183	612	792	2
de	363	170	375	183	612	792	2
la	381	170	390	183	612	792	2
Universidad	396	170	454	183	612	792	2
Boliviana	459	170	504	183	612	792	2
con	510	170	528	183	612	792	2
un	534	170	546	183	612	792	2
total	317	182	338	195	612	792	2
de	341	182	354	195	612	792	2
830	357	182	375	195	612	792	2
investigadores	378	182	449	195	612	792	2
a	453	182	459	195	612	792	2
tiempo	462	182	495	195	612	792	2
completo.	498	182	546	195	612	792	2
Este	317	194	339	206	612	792	2
número	342	194	379	206	612	792	2
probablemente	382	194	456	206	612	792	2
no	458	194	471	206	612	792	2
haya	473	194	497	206	612	792	2
mejorado	500	194	546	206	612	792	2
ostensiblemente	317	206	397	218	612	792	2
desde	403	206	433	218	612	792	2
entonces,	439	206	486	218	612	792	2
aunque	492	206	529	218	612	792	2
es	534	206	546	218	612	792	2
imprescindible	317	218	388	230	612	792	2
señalar	395	218	431	230	612	792	2
el	439	218	448	230	612	792	2
incremento	455	218	510	230	612	792	2
de	517	218	530	230	612	792	2
la	537	218	546	230	612	792	2
población	317	229	364	242	612	792	2
científica,	368	229	414	242	612	792	2
por	418	229	434	242	612	792	2
la	437	229	446	242	612	792	2
apertura	450	229	490	242	612	792	2
de	494	229	506	242	612	792	2
centros	510	229	546	242	612	792	2
de	317	241	330	254	612	792	2
investigación	337	241	400	254	612	792	2
de	407	241	419	254	612	792	2
universidades	426	241	494	254	612	792	2
privadas,	501	241	546	254	612	792	2
fundaciones	317	253	377	265	612	792	2
y	380	253	385	265	612	792	2
otras	389	253	413	265	612	792	2
organizaciones.	417	253	494	265	612	792	2
1.	66	76	75	88	612	792	2
¿Para	82	76	112	88	612	792	2
qué	119	76	139	88	612	792	2
una	145	76	165	88	612	792	2
investigación	172	76	242	88	612	792	2
sobre	249	76	279	88	612	792	2
el	285	76	295	88	612	792	2
derecho	83	88	126	100	612	792	2
a	130	88	136	100	612	792	2
la	139	88	149	100	612	792	2
información	152	88	215	100	612	792	2
en	219	88	232	100	612	792	2
el	236	88	245	100	612	792	2
contexto	249	88	295	100	612	792	2
científico	83	99	131	111	612	792	2
boliviano?	135	99	190	111	612	792	2
La	66	119	78	131	612	792	2
ciencia	83	119	117	131	612	792	2
está	121	119	142	131	612	792	2
constituida	147	119	199	131	612	792	2
por	204	119	220	131	612	792	2
conocimientos	224	119	295	131	612	792	2
científicos	66	130	115	142	612	792	2
que,	119	130	140	142	612	792	2
como	144	130	171	142	612	792	2
todo	174	130	196	142	612	792	2
conocimiento,	199	130	267	142	612	792	2
nace	271	130	295	142	612	792	2
con	66	141	84	153	612	792	2
ideas	89	141	115	153	612	792	2
creativas	120	141	164	153	612	792	2
coherentes	169	141	223	153	612	792	2
a	228	141	234	153	612	792	2
una	239	141	257	153	612	792	2
actitud	262	141	295	153	612	792	2
proactiva	66	152	111	164	612	792	2
del	114	152	129	164	612	792	2
sujeto.	133	152	165	164	612	792	2
El	169	152	179	164	612	792	2
conocimiento	183	152	247	164	612	792	2
científico	251	152	295	164	612	792	2
surge	66	163	94	175	612	792	2
en	97	163	109	175	612	792	2
un	112	163	124	175	612	792	2
alumbramiento	128	163	200	175	612	792	2
fugaz	204	163	231	175	612	792	2
o	234	163	240	175	612	792	2
progresivo	243	163	295	175	612	792	2
de	66	174	78	186	612	792	2
esa	82	174	99	186	612	792	2
idea	103	174	123	186	612	792	2
y	127	174	132	186	612	792	2
se	136	174	147	186	612	792	2
apoya	150	174	180	186	612	792	2
en	184	174	196	186	612	792	2
el	199	174	208	186	612	792	2
método	211	174	248	186	612	792	2
científico	251	174	295	186	612	792	2
para	66	185	88	198	612	792	2
su	92	185	104	198	612	792	2
construcción,	108	185	173	198	612	792	2
que	177	185	195	198	612	792	2
dependiendo	199	185	263	198	612	792	2
de	267	185	279	198	612	792	2
su	283	185	295	198	612	792	2
naturaleza,	66	196	123	209	612	792	2
se	133	196	145	209	612	792	2
puede	154	196	186	209	612	792	2
generar	196	196	235	209	612	792	2
bienes	245	196	279	209	612	792	2
o	288	196	295	209	612	792	2
servicios	66	207	110	220	612	792	2
para	118	207	141	220	612	792	2
su	149	207	160	220	612	792	2
uso	168	207	186	220	612	792	2
o	194	207	200	220	612	792	2
consumo	208	207	254	220	612	792	2
por	262	207	278	220	612	792	2
la	286	207	295	220	612	792	2
población.	66	219	116	231	612	792	2
Sobre	124	219	153	231	612	792	2
este	161	219	182	231	612	792	2
aspecto,	189	219	231	231	612	792	2
como	239	219	266	231	612	792	2
dato	273	219	295	231	612	792	2
referencial	66	230	117	242	612	792	2
de	124	230	136	242	612	792	2
la	142	230	151	242	612	792	2
producción	157	230	211	242	612	792	2
tecnológica,	217	230	276	242	612	792	2
en	282	230	295	242	612	792	2
1986,	66	241	95	253	612	792	2
menos	105	241	139	253	612	792	2
del	150	241	165	253	612	792	2
5%	176	241	192	253	612	792	2
de	202	241	215	253	612	792	2
las	225	241	240	253	612	792	2
patentes	251	241	295	253	612	792	2
registradas	66	252	120	264	612	792	2
en	123	252	135	264	612	792	2
el	138	252	146	264	612	792	2
ámbito	149	252	182	264	612	792	2
regional	185	252	224	264	612	792	2
tuvo	226	252	247	264	612	792	2
su	250	252	261	264	612	792	2
origen	264	252	295	264	612	792	2
en	66	263	78	275	612	792	2
Bolivia	84	263	116	275	612	792	2
y	122	263	127	275	612	792	2
este	133	263	154	275	612	792	2
nivel	159	263	182	275	612	792	2
no	187	263	200	275	612	792	2
ha	205	263	217	275	612	792	2
sido	223	263	243	275	612	792	2
superado	249	263	295	275	612	792	2
hasta	66	274	93	286	612	792	2
el	96	274	105	286	612	792	2
presente.	108	274	154	286	612	792	2
(IUOG	157	274	189	286	612	792	2
1998)	193	274	221	286	612	792	2
La	317	276	330	288	612	792	2
investigación	334	276	398	288	612	792	2
genera	402	276	437	288	612	792	2
conocimiento	441	276	506	288	612	792	2
pero	511	276	533	288	612	792	2
el	537	276	546	288	612	792	2
conocimiento	317	288	382	300	612	792	2
a	385	288	391	300	612	792	2
su	394	288	406	300	612	792	2
vez	409	288	426	300	612	792	2
se	429	288	440	300	612	792	2
construye,	443	288	494	300	612	792	2
a	497	288	503	300	612	792	2
partir	506	288	531	300	612	792	2
de	534	288	546	300	612	792	2
la	317	300	326	312	612	792	2
información	329	300	385	312	612	792	2
recabada	388	300	434	312	612	792	2
por	437	300	452	312	612	792	2
los	455	300	469	312	612	792	2
investigadores;	472	300	546	312	612	792	2
por	317	312	333	324	612	792	2
otro	337	312	356	324	612	792	2
lado,	361	312	384	324	612	792	2
el	389	312	397	324	612	792	2
conocimiento	401	312	466	324	612	792	2
científico	470	312	514	324	612	792	2
al	518	312	526	324	612	792	2
ser	531	312	546	324	612	792	2
difundido,	317	323	365	336	612	792	2
es	371	323	383	336	612	792	2
percibido	389	323	434	336	612	792	2
por	440	323	456	336	612	792	2
el	463	323	471	336	612	792	2
público	478	323	513	336	612	792	2
como	519	323	546	336	612	792	2
información.	317	335	377	347	612	792	2
No	382	335	397	347	612	792	2
todo	402	335	423	347	612	792	2
dato	429	335	450	347	612	792	2
es	455	335	467	347	612	792	2
información,	472	335	532	347	612	792	2
la	537	335	546	347	612	792	2
información	317	347	377	359	612	792	2
tiene	385	347	410	359	612	792	2
una	418	347	437	359	612	792	2
relevancia	445	347	498	359	612	792	2
para	506	347	529	359	612	792	2
el	537	347	546	359	612	792	2
ciudadano	317	359	368	371	612	792	2
que	371	359	390	371	612	792	2
la	393	359	402	371	612	792	2
utiliza.	405	359	436	371	612	792	2
Bajo	66	296	88	309	612	792	2
este	94	296	115	309	612	792	2
criterio,	121	296	157	309	612	792	2
considerando	163	296	229	309	612	792	2
la	235	296	243	309	612	792	2
sabiduría	249	296	295	309	612	792	2
popular	66	308	103	320	612	792	2
enmarcada	108	308	163	320	612	792	2
en	169	308	181	320	612	792	2
el	187	308	195	320	612	792	2
dicho	201	308	227	320	612	792	2
“sólo	233	308	257	320	612	792	2
lo	262	308	271	320	612	792	2
que	276	308	295	320	612	792	2
siembras,	66	319	115	331	612	792	2
cosechas”;	123	319	178	331	612	792	2
si	186	319	194	331	612	792	2
los	202	319	217	331	612	792	2
productos	224	319	274	331	612	792	2
en	282	319	295	331	612	792	2
investigación	66	330	133	342	612	792	2
científica	141	330	187	342	612	792	2
y	195	330	201	342	612	792	2
tecnológica	210	330	268	342	612	792	2
son	276	330	295	342	612	792	2
reducidos	66	341	116	353	612	792	2
será	125	341	147	353	612	792	2
porque	156	341	192	353	612	792	2
las	201	341	216	353	612	792	2
semillas	225	341	266	353	612	792	2
que	276	341	295	353	612	792	2
generan	66	352	108	364	612	792	2
tales	121	352	145	364	612	792	2
productos	159	352	209	364	612	792	2
son	222	352	241	364	612	792	2
también	254	352	295	364	612	792	2
reducidas.	66	363	117	375	612	792	2
En	123	363	136	375	612	792	2
el	142	363	151	375	612	792	2
marco	157	363	187	375	612	792	2
de	193	363	205	375	612	792	2
esta	211	363	232	375	612	792	2
premisa,	238	363	280	375	612	792	2
la	286	363	295	375	612	792	2
importancia	66	374	123	386	612	792	2
fáctica	126	374	157	386	612	792	2
otorgada	160	374	204	386	612	792	2
por	206	374	222	386	612	792	2
un	225	374	237	386	612	792	2
Estado	240	374	274	386	612	792	2
a	277	374	283	386	612	792	2
la	286	374	295	386	612	792	2
investigación	66	385	130	398	612	792	2
no	134	385	146	398	612	792	2
es	151	385	162	398	612	792	2
reflejada	167	385	209	398	612	792	2
en	213	385	225	398	612	792	2
los	230	385	244	398	612	792	2
discursos	248	385	295	398	612	792	2
proferidos	66	396	115	409	612	792	2
por	118	396	134	409	612	792	2
las	137	396	151	409	612	792	2
autoridades	154	396	212	409	612	792	2
nacionales	215	396	268	409	612	792	2
ni	271	396	279	409	612	792	2
en	282	396	295	409	612	792	2
las	66	407	80	420	612	792	2
múltiples	88	407	132	420	612	792	2
reuniones	139	407	188	420	612	792	2
realizadas	196	407	247	420	612	792	2
bajo	254	407	275	420	612	792	2
su	283	407	295	420	612	792	2
temática,	66	419	113	431	612	792	2
sino	121	419	142	431	612	792	2
en	151	419	164	431	612	792	2
la	172	419	181	431	612	792	2
inversión	190	419	236	431	612	792	2
financiera	245	419	295	431	612	792	2
ejecutada	66	430	116	442	612	792	2
en	124	430	137	442	612	792	2
su	146	430	158	442	612	792	2
desarrollo.	166	430	220	442	612	792	2
El	229	430	239	442	612	792	2
Gobierno	248	430	295	442	612	792	2
Boliviano	66	441	111	453	612	792	2
ejecutó	113	441	149	453	612	792	2
aproximadamente	152	441	240	453	612	792	2
un	242	441	255	453	612	792	2
0,279%	257	441	295	453	612	792	2
en	66	452	78	464	612	792	2
promedio	86	452	134	464	612	792	2
desde	142	452	173	464	612	792	2
1996	180	452	206	464	612	792	2
hasta	213	452	241	464	612	792	2
2003	249	452	274	464	612	792	2
en	282	452	295	464	612	792	2
actividades	66	463	121	475	612	792	2
de	126	463	138	475	612	792	2
investigación	143	463	206	475	612	792	2
y	211	463	216	475	612	792	2
desarrollo.	221	463	272	475	612	792	2
Los	277	463	295	475	612	792	2
aportes	66	474	104	486	612	792	2
de	114	474	126	486	612	792	2
las	136	474	150	486	612	792	2
instituciones	160	474	223	486	612	792	2
privadas	233	474	276	486	612	792	2
al	286	474	295	486	612	792	2
desarrollo	66	485	116	497	612	792	2
de	124	485	137	497	612	792	2
la	145	485	153	497	612	792	2
investigación	161	485	228	497	612	792	2
científica	236	485	281	497	612	792	2
y	289	485	295	497	612	792	2
tecnológica	66	496	122	509	612	792	2
tampoco	128	496	171	509	612	792	2
son	177	496	195	509	612	792	2
muy	202	496	222	509	612	792	2
significativos,	229	496	295	509	612	792	2
considerando	66	507	132	520	612	792	2
los	135	507	149	520	612	792	2
productos	153	507	201	520	612	792	2
patentados.	204	507	262	520	612	792	2
La	317	382	330	394	612	792	2
Declaración	337	382	396	394	612	792	2
Universal	403	382	449	394	612	792	2
de	457	382	469	394	612	792	2
los	477	382	491	394	612	792	2
Derechos	499	382	546	394	612	792	2
Humanos	317	394	366	406	612	792	2
establece	379	394	428	406	612	792	2
las	441	394	455	406	612	792	2
facultades	468	394	520	406	612	792	2
de	533	394	546	406	612	792	2
“investigar	317	406	368	418	612	792	2
y	372	406	377	418	612	792	2
recibir	381	406	411	418	612	792	2
informaciones	414	406	483	418	612	792	2
y	487	406	492	418	612	792	2
opiniones,	496	406	546	418	612	792	2
y	317	418	323	430	612	792	2
el	327	418	336	430	612	792	2
de	340	418	352	430	612	792	2
difundirlas,	357	418	410	430	612	792	2
sin	414	418	428	430	612	792	2
limitación	433	418	478	430	612	792	2
de	483	418	495	430	612	792	2
fronteras,	499	418	546	430	612	792	2
por	317	430	333	442	612	792	2
cualquier	337	430	382	442	612	792	2
medio	385	430	415	442	612	792	2
de	419	430	431	442	612	792	2
expresión”	435	430	486	442	612	792	2
(DUDH	490	430	526	442	612	792	2
art.	529	430	546	442	612	792	2
19°),	317	442	342	454	612	792	2
subordinando	350	442	419	454	612	792	2
estas	427	442	454	454	612	792	2
facultades	462	442	515	454	612	792	2
a	523	442	529	454	612	792	2
la	537	442	546	454	612	792	2
libertad	317	453	353	466	612	792	2
de	358	453	370	466	612	792	2
pensamiento,	375	453	441	466	612	792	2
expresión	445	453	493	466	612	792	2
y	497	453	503	466	612	792	2
opinión.	507	453	546	466	612	792	2
Sin	317	465	333	478	612	792	2
embargo,	337	465	384	478	612	792	2
será	388	465	409	478	612	792	2
el	413	465	422	478	612	792	2
Decreto	426	465	465	478	612	792	2
Inter	469	465	491	478	612	792	2
Mirifica	495	465	530	478	612	792	2
en	534	465	546	478	612	792	2
su	317	477	329	490	612	792	2
artículo	334	477	370	490	612	792	2
5°	375	477	386	490	612	792	2
que	391	477	409	490	612	792	2
reconoce	414	477	459	490	612	792	2
estas	464	477	491	490	612	792	2
facultades	496	477	546	490	612	792	2
como	317	489	344	501	612	792	2
un	349	489	361	501	612	792	2
derecho	366	489	406	501	612	792	2
pleno	411	489	438	501	612	792	2
de	443	489	455	501	612	792	2
la	460	489	469	501	612	792	2
humanidad:	474	489	531	501	612	792	2
El	536	489	546	501	612	792	2
Derecho	317	501	359	513	612	792	2
a	366	501	373	513	612	792	2
la	380	501	389	513	612	792	2
Información.	396	501	457	513	612	792	2
“La	464	501	480	513	612	792	2
Declaración	488	501	546	513	612	792	2
Universal	317	513	363	525	612	792	2
de	367	513	380	525	612	792	2
los	384	513	398	525	612	792	2
Derechos	402	513	449	525	612	792	2
Humanos	453	513	500	525	612	792	2
describe	504	513	546	525	612	792	2
por	317	525	333	537	612	792	2
primera	338	525	375	537	612	792	2
vez…	379	525	407	537	612	792	2
lo	412	525	420	537	612	792	2
que,	425	525	446	537	612	792	2
a	450	525	456	537	612	792	2
partir	461	525	486	537	612	792	2
del	490	525	505	537	612	792	2
decreto	509	525	546	537	612	792	2
Inter	317	537	339	549	612	792	2
Mirifica...	346	537	390	549	612	792	2
Se	397	537	411	549	612	792	2
denominó	418	537	466	549	612	792	2
concretamente	473	537	546	549	612	792	2
derecho	317	549	357	561	612	792	2
a	360	549	367	561	612	792	2
la	370	549	378	561	612	792	2
información”	382	549	442	561	612	792	2
(Camacho	446	549	496	561	612	792	2
2007)	500	549	528	561	612	792	2
CUADRO	151	528	200	540	612	792	2
1	203	528	209	540	612	792	2
Gastos	82	539	120	551	612	792	2
Ejecutivos	123	539	178	551	612	792	2
para	181	539	205	551	612	792	2
Investigación	208	539	278	551	612	792	2
Respecto	96	550	146	562	612	792	2
al	149	550	158	562	612	792	2
Gasto	161	550	193	562	612	792	2
Público	196	550	236	562	612	792	2
Total	239	550	265	562	612	792	2
FUENTE:	68	706	104	718	612	792	2
ZAPATA	107	706	138	718	612	792	2
2009,	141	706	162	718	612	792	2
67.	165	706	177	718	612	792	2
Calculo	181	706	208	718	612	792	2
de	212	706	221	718	612	792	2
Datos	225	706	246	718	612	792	2
a	250	706	255	718	612	792	2
partir	259	706	277	718	612	792	2
del	281	706	292	718	612	792	2
Informe	296	706	324	718	612	792	2
estadístico	328	706	367	718	612	792	2
de	371	706	380	718	612	792	2
Gastos	384	706	410	718	612	792	2
Públicos	414	706	445	718	612	792	2
según	449	706	471	718	612	792	2
Funciones.	475	706	515	718	612	792	2
DGC	519	706	537	718	612	792	2
–	541	706	546	718	612	792	2
Viceministerio	68	715	119	727	612	792	2
Presupuesto	122	715	168	727	612	792	2
y	170	715	175	727	612	792	2
Contaduría	177	715	218	727	612	792	2
Pública.	220	715	249	727	612	792	2
44	299	733	313	751	612	792	2
ISSN	494	734	510	742	612	792	2
1815-0276	512	734	546	742	612	792	2
J.	66	53	73	61	612	792	3
G	79	53	84	61	612	792	3
UNNaR	86	55	113	61	612	792	3
Z	119	53	123	61	612	792	3
aPaTa	125	55	149	61	612	792	3
Z	155	53	159	61	612	792	3
URITa	161	55	184	61	612	792	3
Considerando	66	76	134	88	612	792	3
que	138	76	156	88	612	792	3
la	159	76	168	88	612	792	3
difusión	171	76	209	88	612	792	3
del	212	76	227	88	612	792	3
conocimiento	230	76	295	88	612	792	3
permite	66	88	103	101	612	792	3
el	107	88	115	101	612	792	3
acceso	119	88	154	101	612	792	3
al	158	88	167	101	612	792	3
mismo	171	88	203	101	612	792	3
como	207	88	234	101	612	792	3
información	238	88	295	101	612	792	3
dentro	66	101	97	113	612	792	3
de	102	101	114	113	612	792	3
los	118	101	132	113	612	792	3
márgenes	137	101	186	113	612	792	3
de	190	101	202	113	612	792	3
este	207	101	228	113	612	792	3
derecho	232	101	272	113	612	792	3
y	276	101	282	113	612	792	3
la	286	101	295	113	612	792	3
importancia	66	113	125	126	612	792	3
de	138	113	150	126	612	792	3
este	163	113	184	126	612	792	3
derecho	197	113	238	126	612	792	3
para	251	113	273	126	612	792	3
la	286	113	295	126	612	792	3
construcción	66	126	128	138	612	792	3
de	130	126	143	138	612	792	3
todo	145	126	167	138	612	792	3
conocimiento	169	126	234	138	612	792	3
científico,	237	126	283	138	612	792	3
el	286	126	295	138	612	792	3
autor	66	138	91	150	612	792	3
de	95	138	107	150	612	792	3
este	111	138	132	150	612	792	3
artículo,	135	138	174	150	612	792	3
desde	178	138	208	150	612	792	3
2006,	212	138	239	150	612	792	3
ha	243	138	255	150	612	792	3
dirigido	259	138	295	150	612	792	3
una	66	150	85	163	612	792	3
investigación	95	150	161	163	612	792	3
cualitativa	171	150	222	163	612	792	3
respecto	232	150	276	163	612	792	3
al	286	150	295	163	612	792	3
derecho	66	163	106	175	612	792	3
a	114	163	120	175	612	792	3
la	127	163	136	175	612	792	3
información,	144	163	204	175	612	792	3
su	212	163	223	175	612	792	3
situación	231	163	275	175	612	792	3
en	282	163	295	175	612	792	3
Bolivia	66	175	100	188	612	792	3
y	110	175	116	188	612	792	3
buscando	126	175	176	188	612	792	3
plantear	186	175	228	188	612	792	3
propuestas	238	175	295	188	612	792	3
normativas	66	188	120	200	612	792	3
para	123	188	145	200	612	792	3
su	148	188	159	200	612	792	3
defensa,	162	188	204	200	612	792	3
considerando	207	188	273	200	612	792	3
que	276	188	295	200	612	792	3
hasta	66	200	93	212	612	792	3
enero	99	200	128	212	612	792	3
de	134	200	146	212	612	792	3
2009,	153	200	180	212	612	792	3
este	187	200	208	212	612	792	3
derecho	214	200	254	212	612	792	3
no	261	200	273	212	612	792	3
fue	279	200	295	212	612	792	3
reconocido	66	212	120	225	612	792	3
por	123	212	139	225	612	792	3
el	142	212	151	225	612	792	3
Estado	154	212	189	225	612	792	3
Boliviano.	192	212	240	225	612	792	3
incrementar	317	76	375	88	612	792	3
un	378	76	390	88	612	792	3
mayor	393	76	423	88	612	792	3
nivel	426	76	449	88	612	792	3
de	451	76	464	88	612	792	3
conocimiento	466	76	531	88	612	792	3
de	534	76	546	88	612	792	3
la	317	88	326	101	612	792	3
sociedad	330	88	374	101	612	792	3
boliviana	378	88	421	101	612	792	3
respecto	425	88	467	101	612	792	3
al	471	88	480	101	612	792	3
derecho	484	88	523	101	612	792	3
a	527	88	533	101	612	792	3
la	537	88	546	101	612	792	3
información.	317	101	380	113	612	792	3
Esta	390	101	413	113	612	792	3
experiencia	423	101	481	113	612	792	3
vincula	491	101	527	113	612	792	3
la	537	101	546	113	612	792	3
investigación	317	113	384	125	612	792	3
científica	392	113	438	125	612	792	3
con	446	113	465	125	612	792	3
la	473	113	482	125	612	792	3
interacción	490	113	546	125	612	792	3
social,	317	125	349	138	612	792	3
en	353	125	365	138	612	792	3
la	370	125	379	138	612	792	3
legislación	383	125	435	138	612	792	3
boliviana.	439	125	486	138	612	792	3
Uno	490	125	510	138	612	792	3
de	515	125	527	138	612	792	3
los	532	125	546	138	612	792	3
productos	317	138	366	150	612	792	3
de	369	138	382	150	612	792	3
difusión	385	138	423	150	612	792	3
de	427	138	439	150	612	792	3
esta	443	138	463	150	612	792	3
investigación	467	138	531	150	612	792	3
se	534	138	546	150	612	792	3
constituye	317	150	367	162	612	792	3
el	370	150	379	162	612	792	3
presente	382	150	425	162	612	792	3
artículo.	428	150	467	162	612	792	3
2.	317	190	327	202	612	792	3
La	330	190	342	202	612	792	3
situación	345	190	394	202	612	792	3
del	397	190	413	202	612	792	3
derecho	416	190	459	202	612	792	3
a	462	190	468	202	612	792	3
la	471	190	480	202	612	792	3
información	483	190	546	202	612	792	3
en	334	201	347	213	612	792	3
Bolivia	351	201	387	213	612	792	3
Este	317	222	339	234	612	792	3
acápite	343	222	378	234	612	792	3
está	382	222	403	234	612	792	3
organizado	406	222	461	234	612	792	3
considerando	464	222	530	234	612	792	3
en	534	222	546	234	612	792	3
primera	317	234	355	246	612	792	3
instancia	359	234	402	246	612	792	3
la	407	234	415	246	612	792	3
comprensión	420	234	483	246	612	792	3
del	487	234	502	246	612	792	3
derecho	506	234	546	246	612	792	3
de	317	246	330	258	612	792	3
la	336	246	344	258	612	792	3
información	351	246	408	258	612	792	3
como	414	246	441	258	612	792	3
tal	447	246	459	258	612	792	3
en	465	246	477	258	612	792	3
Bolivia	483	246	516	258	612	792	3
y	522	246	527	258	612	792	3
en	534	246	546	258	612	792	3
última	317	258	347	270	612	792	3
instancia	351	258	394	270	612	792	3
se	398	258	410	270	612	792	3
exponen	414	258	456	270	612	792	3
las	460	258	474	270	612	792	3
vulneraciones	478	258	546	270	612	792	3
más	317	270	338	282	612	792	3
frecuentes	342	270	393	282	612	792	3
a	396	270	402	282	612	792	3
este	406	270	426	282	612	792	3
derecho.	430	270	473	282	612	792	3
La	66	236	78	248	612	792	3
Investigación	85	236	149	248	612	792	3
“Derecho	155	236	200	248	612	792	3
a	207	236	213	248	612	792	3
la	219	236	228	248	612	792	3
Información:	234	236	295	248	612	792	3
Situación	66	248	111	261	612	792	3
actual	115	248	146	261	612	792	3
y	150	248	155	261	612	792	3
Propuestas	160	248	215	261	612	792	3
de	220	248	232	261	612	792	3
Reformas	236	248	284	261	612	792	3
a	288	248	295	261	612	792	3
la	66	261	75	273	612	792	3
Legislación	82	261	137	273	612	792	3
Boliviana”	144	261	192	273	612	792	3
desarrollada	199	261	260	273	612	792	3
en	267	261	279	273	612	792	3
el	286	261	295	273	612	792	3
seno	66	273	90	285	612	792	3
del	97	273	112	285	612	792	3
Instituto	119	273	157	285	612	792	3
de	164	273	177	285	612	792	3
Investigaciones	184	273	260	285	612	792	3
de	267	273	279	285	612	792	3
la	286	273	295	285	612	792	3
Facultad	66	285	108	298	612	792	3
de	114	285	127	298	612	792	3
Humanidades	133	285	201	298	612	792	3
y	207	285	213	298	612	792	3
Ciencias	219	285	261	298	612	792	3
de	268	285	280	298	612	792	3
la	286	285	295	298	612	792	3
Educación	66	298	117	310	612	792	3
de	123	298	136	310	612	792	3
la	142	298	150	310	612	792	3
Universidad	156	298	214	310	612	792	3
Mayor	220	298	251	310	612	792	3
de	257	298	269	310	612	792	3
San	275	298	295	310	612	792	3
Simón,	66	310	101	322	612	792	3
universidad	116	310	175	322	612	792	3
amiga	190	310	221	322	612	792	3
a	236	310	242	322	612	792	3
nuestra	256	310	295	322	612	792	3
Universidad	66	322	127	334	612	792	3
Católica	145	322	186	334	612	792	3
Boliviana,	204	322	254	334	612	792	3
Esta	272	322	295	334	612	792	3
investigación	66	334	133	347	612	792	3
fue	142	334	158	347	612	792	3
desarrollada	168	334	231	347	612	792	3
desde	241	334	272	347	612	792	3
un	282	334	295	347	612	792	3
enfoque	66	347	107	359	612	792	3
transdisciplinario	155	347	241	359	612	792	3
y	289	347	295	359	612	792	3
metodológicamente	66	359	166	371	612	792	3
la	180	359	188	371	612	792	3
investigación	202	359	268	371	612	792	3
ha	282	359	295	371	612	792	3
comprendido	66	371	130	384	612	792	3
3	133	371	139	384	612	792	3
fases:	142	371	172	384	612	792	3
2.1	317	298	333	310	612	792	3
Comprensión	339	298	410	310	612	792	3
del	417	298	432	310	612	792	3
Derecho	439	298	483	310	612	792	3
a	489	298	496	310	612	792	3
la	502	298	511	310	612	792	3
Infor	518	298	542	310	612	792	3
-	542	298	546	310	612	792	3
mación	340	309	380	321	612	792	3
por	388	309	407	321	612	792	3
parte	415	309	443	321	612	792	3
de	452	309	465	321	612	792	3
la	473	309	483	321	612	792	3
Población	491	309	546	321	612	792	3
Boliviana	340	320	389	332	612	792	3
El	317	337	327	350	612	792	3
derecho	333	337	372	350	612	792	3
a	378	337	384	350	612	792	3
la	390	337	398	350	612	792	3
información	404	337	461	350	612	792	3
es	466	337	478	350	612	792	3
un	483	337	496	350	612	792	3
concepto	501	337	546	350	612	792	3
amplio	317	349	350	362	612	792	3
y	353	349	359	362	612	792	3
polisémico,	362	349	417	362	612	792	3
siendo	420	349	452	362	612	792	3
la	456	349	464	362	612	792	3
comprensión	467	349	530	362	612	792	3
de	534	349	546	362	612	792	3
su	317	361	329	374	612	792	3
definición	334	361	380	374	612	792	3
señalada	385	361	430	374	612	792	3
a	435	361	441	374	612	792	3
la	446	361	454	374	612	792	3
realización	459	361	512	374	612	792	3
de	517	361	529	374	612	792	3
un	534	361	546	374	612	792	3
conjunto	317	373	359	386	612	792	3
de	363	373	375	386	612	792	3
facultades	379	373	429	386	612	792	3
para	433	373	455	386	612	792	3
el	459	373	468	386	612	792	3
informante	472	373	524	386	612	792	3
y	528	373	533	386	612	792	3
el	537	373	546	386	612	792	3
informado.	317	385	369	398	612	792	3
El	374	385	384	398	612	792	3
equipo	389	385	422	398	612	792	3
de	426	385	439	398	612	792	3
investigación	443	385	507	398	612	792	3
bajo	512	385	533	398	612	792	3
la	537	385	546	398	612	792	3
responsabilidad	317	397	395	410	612	792	3
del	403	397	417	410	612	792	3
autor	425	397	450	410	612	792	3
de	458	397	470	410	612	792	3
este	478	397	499	410	612	792	3
artículo,	506	397	546	410	612	792	3
realizó	317	409	351	422	612	792	3
durante	362	409	400	422	612	792	3
el	411	409	420	422	612	792	3
período	430	409	469	422	612	792	3
de	479	409	491	422	612	792	3
Mayo	502	409	529	422	612	792	3
a	540	409	546	422	612	792	3
Noviembre	317	421	371	434	612	792	3
de	376	421	388	434	612	792	3
2006	393	421	418	434	612	792	3
un	423	421	435	434	612	792	3
sondeo	440	421	476	434	612	792	3
de	482	421	494	434	612	792	3
opinión	499	421	535	434	612	792	3
a	540	421	546	434	612	792	3
2.580	317	433	345	446	612	792	3
personas	350	433	395	446	612	792	3
residentes	400	433	451	446	612	792	3
en	456	433	468	446	612	792	3
5	473	433	479	446	612	792	3
ciudades	485	433	529	446	612	792	3
de	534	433	546	446	612	792	3
Bolivia,	317	445	353	458	612	792	3
sobre	356	445	384	458	612	792	3
la	387	445	396	458	612	792	3
comprensión	400	445	463	458	612	792	3
del	466	445	481	458	612	792	3
derecho	484	445	524	458	612	792	3
a	528	445	534	458	612	792	3
la	537	445	546	458	612	792	3
información	317	457	374	470	612	792	3
como	380	457	407	470	612	792	3
derecho	412	457	452	470	612	792	3
de	457	457	470	470	612	792	3
la	475	457	484	470	612	792	3
ciudadanía,	489	457	546	470	612	792	3
ella	317	469	334	482	612	792	3
misma	338	469	370	482	612	792	3
atribuye	374	469	413	482	612	792	3
la	416	469	425	482	612	792	3
definición	428	469	475	482	612	792	3
del	478	469	493	482	612	792	3
derecho	497	469	536	482	612	792	3
a	540	469	546	482	612	792	3
la	317	481	326	494	612	792	3
información	331	481	388	494	612	792	3
como	393	481	420	494	612	792	3
la	426	481	434	494	612	792	3
facultad	439	481	478	494	612	792	3
exclusiva	483	481	528	494	612	792	3
de	534	481	546	494	612	792	3
recibir	317	493	347	506	612	792	3
información.	351	493	411	506	612	792	3
En	66	395	79	407	612	792	3
la	87	395	95	407	612	792	3
primera	103	395	140	407	612	792	3
se	148	395	159	407	612	792	3
fueron	167	395	198	407	612	792	3
estableciendo	205	395	273	407	612	792	3
las	281	395	295	407	612	792	3
bases	66	407	96	420	612	792	3
teóricas,	119	407	162	420	612	792	3
epistemológicas	184	407	267	420	612	792	3
y	289	407	295	420	612	792	3
fenomenológicas	66	420	149	432	612	792	3
del	154	420	169	432	612	792	3
derecho	173	420	213	432	612	792	3
de	218	420	230	432	612	792	3
información,	235	420	295	432	612	792	3
a	66	432	72	444	612	792	3
través	76	432	106	444	612	792	3
de	110	432	123	444	612	792	3
procesos	127	432	171	444	612	792	3
de	176	432	188	444	612	792	3
investigación	192	432	256	444	612	792	3
acción,	260	432	295	444	612	792	3
documental	66	444	123	457	612	792	3
y	126	444	132	457	612	792	3
etnometodológica	135	444	222	457	612	792	3
realizada	225	444	270	457	612	792	3
en	273	444	285	457	612	792	3
6	288	444	295	457	612	792	3
ciudades	66	457	110	469	612	792	3
de	113	457	126	469	612	792	3
Bolivia.	129	457	164	469	612	792	3
La	66	480	78	492	612	792	3
segunda	84	480	126	492	612	792	3
etapa	131	480	159	492	612	792	3
se	164	480	176	492	612	792	3
desarrolla	182	480	230	492	612	792	3
a	235	480	241	492	612	792	3
través	247	480	277	492	612	792	3
de	282	480	295	492	612	792	3
procesos	66	492	111	505	612	792	3
de	115	492	128	505	612	792	3
investigación-acción	132	492	231	505	612	792	3
participativa	236	492	295	505	612	792	3
en	66	505	78	517	612	792	3
los	83	505	97	517	612	792	3
que	102	505	121	517	612	792	3
se	126	505	137	517	612	792	3
implican	142	505	183	517	612	792	3
actores	188	505	224	517	612	792	3
miembros	229	505	277	517	612	792	3
de	282	505	295	517	612	792	3
organizaciones,	66	517	143	529	612	792	3
instituciones	148	517	209	529	612	792	3
y	214	517	219	529	612	792	3
sociedad	224	517	268	529	612	792	3
civil,	273	517	295	529	612	792	3
para	66	529	88	542	612	792	3
construir	92	529	134	542	612	792	3
las	138	529	152	542	612	792	3
propuestas	155	529	210	542	612	792	3
de	213	529	226	542	612	792	3
los	229	529	243	542	612	792	3
proyectos	247	529	295	542	612	792	3
de	66	542	78	554	612	792	3
ley.	82	542	98	554	612	792	3
GRÁFICO	402	516	452	528	612	792	3
1	456	516	462	528	612	792	3
Significado	325	538	384	550	612	792	3
Otorgado	387	538	437	550	612	792	3
por	440	538	458	550	612	792	3
la	461	538	470	550	612	792	3
Población	474	538	526	550	612	792	3
al	530	538	539	550	612	792	3
Derecho	364	549	408	561	612	792	3
a	411	549	417	561	612	792	3
la	421	549	430	561	612	792	3
Información.	433	549	499	561	612	792	3
En	66	565	79	578	612	792	3
la	85	565	94	578	612	792	3
tercera	100	565	134	578	612	792	3
fase	140	565	161	578	612	792	3
los	167	565	181	578	612	792	3
productos	187	565	235	578	612	792	3
resultantes	241	565	295	578	612	792	3
son	66	578	84	590	612	792	3
validados	92	578	140	590	612	792	3
con	148	578	166	590	612	792	3
la	174	578	182	590	612	792	3
población	190	578	239	590	612	792	3
utilizando	247	578	295	590	612	792	3
mecanismos	66	590	130	602	612	792	3
de	148	590	160	602	612	792	3
difusión	178	590	218	602	612	792	3
masiva	235	590	271	602	612	792	3
y	289	590	295	602	612	792	3
comunicación	66	602	133	614	612	792	3
educativa,	138	602	188	614	612	792	3
para	192	602	214	614	612	792	3
ser	218	602	234	614	612	792	3
elevados	238	602	282	614	612	792	3
al	286	602	295	614	612	792	3
Parlamento	66	615	122	627	612	792	3
para	126	615	148	627	612	792	3
su	151	615	163	627	612	792	3
tratamiento.	166	615	224	627	612	792	3
Entre	66	638	92	650	612	792	3
los	96	638	110	650	612	792	3
productos	113	638	161	650	612	792	3
de	164	638	177	650	612	792	3
la	180	638	188	650	612	792	3
investigación,	192	638	258	650	612	792	3
se	261	638	273	650	612	792	3
han	276	638	295	650	612	792	3
elaborado	66	650	115	663	612	792	3
dos	120	650	138	663	612	792	3
informes	144	650	186	663	612	792	3
de	191	650	204	663	612	792	3
avance,	209	650	248	663	612	792	3
artículos	253	650	295	663	612	792	3
en	66	663	78	675	612	792	3
revistas	81	663	119	675	612	792	3
especializadas	122	663	194	675	612	792	3
sobre	197	663	225	675	612	792	3
comunicación	227	663	295	675	612	792	3
y	66	675	72	687	612	792	3
Derechos	77	675	124	687	612	792	3
Humanos,	130	675	180	687	612	792	3
una	186	675	205	687	612	792	3
publicación	210	675	265	687	612	792	3
y	271	675	277	687	612	792	3
un	282	675	295	687	612	792	3
programa	66	687	115	700	612	792	3
de	123	687	135	700	612	792	3
televisión	144	687	192	700	612	792	3
a	200	687	206	700	612	792	3
proyectarse	214	687	274	700	612	792	3
en	282	687	295	700	612	792	3
Televisión	66	700	114	712	612	792	3
Universitaria	118	700	180	712	612	792	3
(TVU).	184	700	216	712	612	792	3
El	220	700	230	712	612	792	3
propósito	234	700	279	712	612	792	3
es	283	700	295	712	612	792	3
ISSN	66	734	82	742	612	792	3
1815-0276	84	734	117	742	612	792	3
FUENTE:	320	669	355	680	612	792	3
ZAPATA	358	669	388	680	612	792	3
y	390	669	394	680	612	792	3
OTROS	396	669	426	680	612	792	3
2010;	428	669	449	680	612	792	3
56	451	669	460	680	612	792	3
El	317	689	327	701	612	792	3
proyecto	333	689	375	701	612	792	3
Comunicación	380	689	450	701	612	792	3
con	455	689	473	701	612	792	3
Derechos	479	689	526	701	612	792	3
del	531	689	546	701	612	792	3
Centro	317	701	351	713	612	792	3
para	359	701	382	713	612	792	3
Programas	390	701	445	713	612	792	3
de	453	701	466	713	612	792	3
Comunicación	474	701	546	713	612	792	3
­	299	737	301	750	612	792	3
45	299	734	312	751	612	792	3
Año	395	730	411	738	612	792	3
15,	416	730	427	738	612	792	3
Nº	435	730	443	738	612	792	3
21,	448	730	459	738	612	792	3
2	468	730	471	738	612	792	3
do	472	730	476	734	612	792	3
S	481	730	484	738	612	792	3
e	486	730	490	738	612	792	3
m	491	730	496	738	612	792	3
e	498	730	502	738	612	792	3
S	503	730	507	738	612	792	3
t	509	730	512	738	612	792	3
r	514	730	518	738	612	792	3
e	519	730	523	738	612	792	3
2	528	730	531	738	612	792	3
0	533	730	536	738	612	792	3
1	538	730	541	738	612	792	3
0	543	730	546	738	612	792	3
E	385	54	390	61	612	792	4
L	392	55	394	61	612	792	4
D	400	54	405	61	612	792	4
ERECHO	407	55	439	61	612	792	4
a	445	55	449	61	612	792	4
La	454	55	463	61	612	792	4
I	469	54	471	61	612	792	4
NFORMaCIóN	472	55	526	61	612	792	4
...	536	54	546	61	612	792	4
pensamiento;	317	76	383	88	612	792	4
sin	386	76	400	88	612	792	4
embargo,	403	76	450	88	612	792	4
por	453	76	468	88	612	792	4
el	471	76	480	88	612	792	4
hecho	483	76	513	88	612	792	4
de	516	76	528	88	612	792	4
ser	531	76	546	88	612	792	4
percibida	317	88	362	100	612	792	4
en	367	88	379	100	612	792	4
medios	384	88	420	100	612	792	4
de	425	88	437	100	612	792	4
comunicación	442	88	510	100	612	792	4
social,	515	88	546	100	612	792	4
como	317	100	344	112	612	792	4
la	348	100	357	112	612	792	4
radio,	361	100	388	112	612	792	4
televisión,	392	100	441	112	612	792	4
prensa	445	100	479	112	612	792	4
e	483	100	489	112	612	792	4
Internet,	493	100	533	112	612	792	4
la	537	100	546	112	612	792	4
opinión	317	112	354	124	612	792	4
o	367	112	373	124	612	792	4
cualquier	385	112	432	124	612	792	4
expresión	444	112	494	124	612	792	4
de	506	112	519	124	612	792	4
los	531	112	546	124	612	792	4
informadores	317	124	383	136	612	792	4
ante	391	124	413	136	612	792	4
cámaras,	421	124	467	136	612	792	4
goza	475	124	499	136	612	792	4
de	507	124	519	136	612	792	4
una	527	124	546	136	612	792	4
credibilidad	317	136	373	148	612	792	4
otorgada	376	136	420	148	612	792	4
por	423	136	439	148	612	792	4
la	442	136	451	148	612	792	4
audiencia,	454	136	504	148	612	792	4
quienes	507	136	546	148	612	792	4
asumen	317	148	356	160	612	792	4
los	360	148	374	160	612	792	4
datos	378	148	405	160	612	792	4
emitidos	409	148	450	160	612	792	4
en	453	148	466	160	612	792	4
un	469	148	482	160	612	792	4
medio	485	148	515	160	612	792	4
como	519	148	546	160	612	792	4
datos	317	160	345	172	612	792	4
verdaderos	357	160	414	172	612	792	4
aunque	425	160	463	172	612	792	4
su	475	160	487	172	612	792	4
nivel	498	160	522	172	612	792	4
de	533	160	546	172	612	792	4
certidumbre	317	172	376	184	612	792	4
sea	384	172	402	184	612	792	4
discutible.	410	172	459	184	612	792	4
Resulta	467	172	505	184	612	792	4
común	513	172	546	184	612	792	4
encontrarse	317	184	375	196	612	792	4
con	382	184	400	196	612	792	4
posiciones	406	184	458	196	612	792	4
de	465	184	477	196	612	792	4
la	484	184	492	196	612	792	4
población	499	184	546	196	612	792	4
atribuyendo	317	196	375	208	612	792	4
veracidad	380	196	427	208	612	792	4
a	432	196	438	208	612	792	4
datos	443	196	470	208	612	792	4
difundidos	475	196	525	208	612	792	4
por	530	196	546	208	612	792	4
los	317	208	331	220	612	792	4
medios	335	208	370	220	612	792	4
de	373	208	386	220	612	792	4
comunicación	389	208	456	220	612	792	4
social,	459	208	491	220	612	792	4
sobre	494	208	521	220	612	792	4
todo	525	208	546	220	612	792	4
en	317	220	330	232	612	792	4
la	333	220	341	232	612	792	4
televisión:	345	220	394	232	612	792	4
“Si	397	220	410	232	612	792	4
salió	414	220	436	232	612	792	4
en	440	220	452	232	612	792	4
la	455	220	464	232	612	792	4
tele	467	220	485	232	612	792	4
o	488	220	494	232	612	792	4
la	497	220	506	232	612	792	4
prensa,	509	220	546	232	612	792	4
es	317	232	329	244	612	792	4
cierto.”	332	232	366	244	612	792	4
(CPC)	66	76	97	88	612	792	4
desarrolló	104	76	152	88	612	792	4
durante	160	76	197	88	612	792	4
los	204	76	219	88	612	792	4
años	226	76	250	88	612	792	4
2006	257	76	282	88	612	792	4
y	289	76	295	88	612	792	4
2007,	66	88	94	100	612	792	4
un	97	88	109	100	612	792	4
sondeo	113	88	149	100	612	792	4
de	153	88	165	100	612	792	4
opinión	168	88	204	100	612	792	4
en	207	88	220	100	612	792	4
las	223	88	237	100	612	792	4
3	241	88	247	100	612	792	4
ciudades	251	88	295	100	612	792	4
de	66	100	78	112	612	792	4
Bolivia,	82	100	118	112	612	792	4
llegando	122	100	163	112	612	792	4
a	167	100	173	112	612	792	4
la	177	100	186	112	612	792	4
siguiente	190	100	234	112	612	792	4
posición	238	100	278	112	612	792	4
en	282	100	295	112	612	792	4
lo	66	112	75	124	612	792	4
referente	80	112	124	124	612	792	4
a	130	112	136	124	612	792	4
la	142	112	150	124	612	792	4
definición	156	112	203	124	612	792	4
del	208	112	223	124	612	792	4
derecho	229	112	268	124	612	792	4
a	274	112	280	124	612	792	4
la	286	112	295	124	612	792	4
información.	66	124	126	136	612	792	4
“[…]	80	152	99	163	612	792	4
se	102	152	113	163	612	792	4
preguntó	116	152	155	163	612	792	4
si	158	152	165	163	612	792	4
se	168	152	179	163	612	792	4
conocía	182	152	217	163	612	792	4
el	220	152	228	163	612	792	4
significado	231	152	278	163	612	792	4
del	281	152	295	163	612	792	4
derecho	80	162	116	173	612	792	4
a	119	162	125	173	612	792	4
la	127	162	135	173	612	792	4
información.	138	162	192	173	612	792	4
al	195	162	204	173	612	792	4
respecto,	206	162	247	173	612	792	4
el	250	162	258	173	612	792	4
84%	261	162	281	173	612	792	4
de	283	162	295	173	612	792	4
los	80	172	93	183	612	792	4
encuestados(as),	97	172	173	183	612	792	4
relacionaron	177	172	232	183	612	792	4
este	236	172	255	183	612	792	4
derecho	258	172	295	183	612	792	4
con	80	182	97	193	612	792	4
la	106	182	114	193	612	792	4
necesidad	124	182	172	193	612	792	4
de	181	182	193	193	612	792	4
recibir	202	182	231	193	612	792	4
información	241	182	295	193	612	792	4
oportuna,	80	192	122	203	612	792	4
veraz	128	192	153	203	612	792	4
y	158	192	163	203	612	792	4
suficiente	169	192	211	203	612	792	4
por	217	192	231	203	612	792	4
parte	237	192	259	203	612	792	4
de	265	192	276	203	612	792	4
las	282	192	295	203	612	792	4
medios	80	202	114	213	612	792	4
de	124	202	135	213	612	792	4
comunicación	146	202	209	213	612	792	4
social,	220	202	249	213	612	792	4
con	260	202	276	213	612	792	4
la	287	202	295	213	612	792	4
posibilidad	80	212	130	223	612	792	4
de	140	212	151	223	612	792	4
acceder	162	212	199	223	612	792	4
a	209	212	215	223	612	792	4
información	225	212	279	223	612	792	4
y	290	212	295	223	612	792	4
divulgación	80	222	130	233	612	792	4
de	134	222	145	233	612	792	4
la	148	222	156	233	612	792	4
información..	159	222	216	233	612	792	4
a	219	222	226	233	612	792	4
pesar	228	222	254	233	612	792	4
que	257	222	274	233	612	792	4
casi	277	222	295	233	612	792	4
el	80	232	88	243	612	792	4
90%	94	232	114	243	612	792	4
de	121	232	132	243	612	792	4
los	138	232	151	243	612	792	4
encuestados(as)	158	232	232	243	612	792	4
afirman	238	232	271	243	612	792	4
que	278	232	295	243	612	792	4
todas	80	242	106	253	612	792	4
las	114	242	128	253	612	792	4
personas	137	242	179	253	612	792	4
tienen	188	242	217	253	612	792	4
derecho	226	242	263	253	612	792	4
a	272	242	278	253	612	792	4
la	287	242	295	253	612	792	4
información,	80	252	135	263	612	792	4
al	137	252	145	263	612	792	4
percepción	148	252	197	263	612	792	4
es	200	252	210	263	612	792	4
que	213	252	230	263	612	792	4
“pocas	232	252	262	263	612	792	4
veces”	265	252	295	263	612	792	4
se	80	262	91	273	612	792	4
ejerce	94	262	121	273	612	792	4
tal	124	262	135	273	612	792	4
derecho”	138	262	177	273	612	792	4
(CPC	180	262	205	273	612	792	4
2007;	208	262	233	273	612	792	4
9).	236	262	247	273	612	792	4
Considerando	317	255	386	268	612	792	4
esta	390	255	411	268	612	792	4
importancia	415	255	472	268	612	792	4
atribuida	476	255	518	268	612	792	4
a	522	255	528	268	612	792	4
los	532	255	546	268	612	792	4
medios	317	267	354	280	612	792	4
de	375	267	388	280	612	792	4
comunicación,	409	267	482	280	612	792	4
diversos	503	267	546	280	612	792	4
presentadores	317	279	388	292	612	792	4
o	394	279	400	292	612	792	4
trabajadores	407	279	468	292	612	792	4
de	475	279	487	292	612	792	4
prensa	494	279	528	292	612	792	4
se	534	279	546	292	612	792	4
vieron	317	291	349	304	612	792	4
involucrados	359	291	423	304	612	792	4
en	433	291	446	304	612	792	4
vulneraciones	456	291	527	304	612	792	4
al	537	291	546	304	612	792	4
derecho	317	303	357	316	612	792	4
a	360	303	366	316	612	792	4
la	369	303	378	316	612	792	4
información,	381	303	441	316	612	792	4
cometiendo	444	303	501	316	612	792	4
actos	504	303	531	316	612	792	4
de	534	303	546	316	612	792	4
desinformación	317	315	392	328	612	792	4
o	398	315	404	328	612	792	4
subinformación.	411	315	488	328	612	792	4
Estos	494	315	522	328	612	792	4
dos	528	315	546	328	612	792	4
aspectos	317	327	363	340	612	792	4
son	378	327	396	340	612	792	4
las	410	327	425	340	612	792	4
vulneraciones	439	327	510	340	612	792	4
más	525	327	546	340	612	792	4
frecuentes	317	339	371	352	612	792	4
identificadas	380	339	444	352	612	792	4
al	453	339	462	352	612	792	4
derecho	471	339	513	352	612	792	4
a	522	339	528	352	612	792	4
la	537	339	546	352	612	792	4
información.	317	351	377	364	612	792	4
2.2	66	286	81	299	612	792	4
Vulneraciones	86	286	161	299	612	792	4
al	165	286	174	299	612	792	4
Derecho	178	286	222	299	612	792	4
a	227	286	233	299	612	792	4
la	237	286	246	299	612	792	4
Informa	251	286	291	299	612	792	4
-	291	286	295	299	612	792	4
ción	89	297	111	310	612	792	4
en	115	297	127	310	612	792	4
Bolivia	131	297	167	310	612	792	4
Los	66	315	84	327	612	792	4
medios	87	315	123	327	612	792	4
de	126	315	139	327	612	792	4
comunicación	142	315	209	327	612	792	4
difunden	213	315	255	327	612	792	4
no	259	315	271	327	612	792	4
sólo	274	315	295	327	612	792	4
información,	66	327	127	339	612	792	4
sino	135	327	155	339	612	792	4
además	163	327	202	339	612	792	4
conocimientos	210	327	281	339	612	792	4
y	289	327	295	339	612	792	4
otros	66	339	91	351	612	792	4
datos	98	339	125	351	612	792	4
dirigidos	133	339	175	351	612	792	4
al	182	339	191	351	612	792	4
entretenimiento,	199	339	278	351	612	792	4
la	286	339	295	351	612	792	4
orientación	66	351	120	363	612	792	4
y	127	351	132	363	612	792	4
la	140	351	148	363	612	792	4
educación	155	351	205	363	612	792	4
del	212	351	227	363	612	792	4
público	234	351	269	363	612	792	4
que	276	351	295	363	612	792	4
percibe	66	363	102	375	612	792	4
tales	106	363	129	375	612	792	4
datos.	134	363	164	375	612	792	4
El	168	363	178	375	612	792	4
contenido	182	363	229	375	612	792	4
difundido	234	363	278	375	612	792	4
en	282	363	295	375	612	792	4
el	66	375	75	387	612	792	4
medio	77	375	107	387	612	792	4
permite	110	375	146	387	612	792	4
una	149	375	167	387	612	792	4
comprensión	170	375	233	387	612	792	4
a	236	375	242	387	612	792	4
la	244	375	253	387	612	792	4
realidad	255	375	295	387	612	792	4
que	66	387	84	399	612	792	4
envuelve	89	387	133	399	612	792	4
a	137	387	143	399	612	792	4
cada	147	387	171	399	612	792	4
ciudadano.	175	387	229	399	612	792	4
“Los	233	387	255	399	612	792	4
medios	259	387	295	399	612	792	4
narran	66	399	98	411	612	792	4
la	102	399	110	411	612	792	4
realidad	114	399	153	411	612	792	4
interpretándola,	157	399	234	411	612	792	4
para	238	399	260	411	612	792	4
que	264	399	282	411	612	792	4
la	286	399	295	411	612	792	4
gente	66	411	94	423	612	792	4
pueda	100	411	130	423	612	792	4
entenderla,	137	411	192	423	612	792	4
adaptarse	198	411	247	423	612	792	4
a	253	411	259	423	612	792	4
ella	266	411	283	423	612	792	4
y	289	411	295	423	612	792	4
modificar	66	423	111	435	612	792	4
el	118	423	126	435	612	792	4
curso	134	423	160	435	612	792	4
de	168	423	180	435	612	792	4
los	187	423	201	435	612	792	4
acontecimientos”.	208	423	295	435	612	792	4
(aGEJaS	66	435	113	447	612	792	4
Y	116	435	124	447	612	792	4
SERRaNO	127	435	181	447	612	792	4
2002;	184	435	212	447	612	792	4
49).	215	435	234	447	612	792	4
Subinformación	317	375	394	387	612	792	4
significa	398	375	438	387	612	792	4
reducir	443	375	476	387	612	792	4
en	481	375	493	387	612	792	4
exceso	498	375	533	387	612	792	4
la	537	375	546	387	612	792	4
noticia.	317	387	352	399	612	792	4
Karina	357	387	389	399	612	792	4
Herrera	393	387	431	399	612	792	4
recoge	435	387	469	399	612	792	4
testimonios	473	387	529	399	612	792	4
de	534	387	546	399	612	792	4
trabajadores	317	399	378	411	612	792	4
de	382	399	394	411	612	792	4
la	397	399	406	411	612	792	4
prensa	409	399	443	411	612	792	4
que	446	399	465	411	612	792	4
manifiestan	468	399	524	411	612	792	4
una	528	399	546	411	612	792	4
tendencia	317	411	365	423	612	792	4
de	371	411	383	423	612	792	4
censura	390	411	429	423	612	792	4
y	435	411	441	423	612	792	4
autocensura	447	411	507	423	612	792	4
en	513	411	526	423	612	792	4
los	532	411	546	423	612	792	4
medios	317	423	353	435	612	792	4
de	360	423	372	435	612	792	4
comunicación	379	423	446	435	612	792	4
en	454	423	466	435	612	792	4
Bolivia,	473	423	508	435	612	792	4
donde	515	423	546	435	612	792	4
existen	317	435	352	447	612	792	4
la	358	435	367	447	612	792	4
seria	373	435	397	447	612	792	4
posibilidad	403	435	455	447	612	792	4
de	462	435	474	447	612	792	4
identificar	480	435	527	447	612	792	4
un	534	435	546	447	612	792	4
estrecha	317	447	361	459	612	792	4
relación	374	447	414	459	612	792	4
entre	427	447	453	459	612	792	4
censura	466	447	506	459	612	792	4
y	519	447	524	459	612	792	4
la	537	447	546	459	612	792	4
subinformación,	317	459	398	471	612	792	4
considerando	405	459	473	471	612	792	4
la	481	459	490	471	612	792	4
definición	498	459	546	471	612	792	4
previa.	317	471	350	483	612	792	4
(cfr.	354	471	372	483	612	792	4
Herrera	375	471	413	483	612	792	4
2008;	416	471	444	483	612	792	4
34-35)	447	471	479	483	612	792	4
Para	66	458	89	471	612	792	4
narrar	92	458	121	471	612	792	4
la	124	458	133	471	612	792	4
realidad,	135	458	178	471	612	792	4
el	180	458	189	471	612	792	4
medio	192	458	222	471	612	792	4
despliega	224	458	271	471	612	792	4
a	274	458	280	471	612	792	4
su	283	458	295	471	612	792	4
personal	66	470	108	483	612	792	4
para	112	470	134	483	612	792	4
obtener	137	470	174	483	612	792	4
información	178	470	235	483	612	792	4
necesaria	238	470	286	483	612	792	4
y	289	470	295	483	612	792	4
válida	66	482	95	495	612	792	4
sobre	99	482	126	495	612	792	4
esta	131	482	151	495	612	792	4
realidad.	156	482	198	495	612	792	4
Bajo	202	482	224	495	612	792	4
este	228	482	249	495	612	792	4
aspecto,	253	482	295	495	612	792	4
el	66	494	75	507	612	792	4
periodismo,	79	494	136	507	612	792	4
se	140	494	152	507	612	792	4
convierte	157	494	201	507	612	792	4
en	206	494	218	507	612	792	4
el	223	494	231	507	612	792	4
eje	236	494	250	507	612	792	4
primario	255	494	295	507	612	792	4
de	66	506	78	519	612	792	4
las	83	506	97	519	612	792	4
actividades	102	506	157	519	612	792	4
de	161	506	174	519	612	792	4
investigación	178	506	242	519	612	792	4
y	247	506	252	519	612	792	4
difusión	257	506	295	519	612	792	4
de	66	518	78	531	612	792	4
la	89	518	97	531	612	792	4
información,	108	518	170	531	612	792	4
desarrolladas	180	518	249	531	612	792	4
por	259	518	276	531	612	792	4
el	286	518	295	531	612	792	4
personal	66	530	110	543	612	792	4
que	121	530	140	543	612	792	4
trabaja	151	530	186	543	612	792	4
en	197	530	209	543	612	792	4
el	220	530	229	543	612	792	4
medio	240	530	271	543	612	792	4
de	282	530	295	543	612	792	4
comunicación	66	542	133	555	612	792	4
social.	137	542	168	555	612	792	4
El	317	494	327	507	612	792	4
equipo	331	494	364	507	612	792	4
de	368	494	380	507	612	792	4
investigación,	384	494	450	507	612	792	4
encabezado	454	494	514	507	612	792	4
por	518	494	534	507	612	792	4
el	537	494	546	507	612	792	4
escritor	317	506	353	519	612	792	4
de	356	506	369	519	612	792	4
este	372	506	392	519	612	792	4
artículo,	395	506	434	519	612	792	4
procedió	437	506	480	519	612	792	4
a	482	506	489	519	612	792	4
monitoreos	492	506	546	519	612	792	4
de	317	519	330	531	612	792	4
noticias	336	519	373	531	612	792	4
en	379	519	392	531	612	792	4
los	398	519	412	531	612	792	4
medios	418	519	454	531	612	792	4
de	460	519	472	531	612	792	4
comunicación	479	519	546	531	612	792	4
televisiva	317	531	363	543	612	792	4
en	367	531	379	543	612	792	4
Cochabamba	384	531	449	543	612	792	4
durante	454	531	491	543	612	792	4
el	496	531	504	543	612	792	4
período	509	531	546	543	612	792	4
marzo	317	543	348	555	612	792	4
a	352	543	358	555	612	792	4
abril	363	543	383	555	612	792	4
del	388	543	403	555	612	792	4
2006,	407	543	434	555	612	792	4
de	439	543	451	555	612	792	4
enero	455	543	483	555	612	792	4
a	488	543	494	555	612	792	4
diciembre	498	543	546	555	612	792	4
del	317	555	332	568	612	792	4
2007	338	555	363	568	612	792	4
y	369	555	375	568	612	792	4
septiembre	381	555	435	568	612	792	4
a	442	555	448	568	612	792	4
octubre	454	555	491	568	612	792	4
del	497	555	512	568	612	792	4
2008,	518	555	546	568	612	792	4
donde	317	567	348	580	612	792	4
se	351	567	362	580	612	792	4
identificaron	365	567	425	580	612	792	4
notas	427	567	454	580	612	792	4
con	457	567	475	580	612	792	4
tendencia	478	567	526	580	612	792	4
a	528	567	535	580	612	792	4
la	537	567	546	580	612	792	4
subinformación.	317	580	395	592	612	792	4
Se	66	566	79	578	612	792	4
ha	84	566	96	578	612	792	4
organizado	100	566	154	578	612	792	4
este	158	566	179	578	612	792	4
acápite	183	566	219	578	612	792	4
en	223	566	235	578	612	792	4
dos	239	566	257	578	612	792	4
partes:	261	566	295	578	612	792	4
Vulneraciones	66	578	135	590	612	792	4
Identificadas	141	578	202	590	612	792	4
del	208	578	222	590	612	792	4
Derecho	228	578	269	590	612	792	4
a	275	578	281	590	612	792	4
la	286	578	295	590	612	792	4
Información	66	590	126	602	612	792	4
considerando	135	590	204	602	612	792	4
los	213	590	227	602	612	792	4
Medios	236	590	273	602	612	792	4
de	282	590	295	602	612	792	4
comunicación	66	602	133	614	612	792	4
de	137	602	149	614	612	792	4
Bolivia	153	602	185	614	612	792	4
y	189	602	194	614	612	792	4
los	198	602	212	614	612	792	4
Orígenes	216	602	261	614	612	792	4
de	265	602	277	614	612	792	4
los	281	602	295	614	612	792	4
mismos.	66	614	107	626	612	792	4
Por	317	603	335	615	612	792	4
otro	344	603	363	615	612	792	4
lado	372	603	394	615	612	792	4
la	402	603	411	615	612	792	4
desinformación	420	603	498	615	612	792	4
es	506	603	518	615	612	792	4
una	527	603	546	615	612	792	4
distorsión	317	615	364	628	612	792	4
de	371	615	384	628	612	792	4
la	390	615	399	628	612	792	4
información:	406	615	466	628	612	792	4
dar	473	615	489	628	612	792	4
noticias	496	615	533	628	612	792	4
o	540	615	546	628	612	792	4
mensajes	317	628	364	640	612	792	4
falseados	369	628	416	640	612	792	4
que	420	628	439	640	612	792	4
inducen	443	628	481	640	612	792	4
a	486	628	492	640	612	792	4
engaño	496	628	533	640	612	792	4
al	537	628	546	640	612	792	4
que	317	640	336	652	612	792	4
las	346	640	360	652	612	792	4
escucha.	369	640	415	652	612	792	4
La	425	640	437	652	612	792	4
desinformación	446	640	524	652	612	792	4
no	533	640	546	652	612	792	4
involucra	317	652	361	664	612	792	4
sólo	365	652	385	664	612	792	4
a	388	652	395	664	612	792	4
las	398	652	412	664	612	792	4
noticias	415	652	453	664	612	792	4
sino	456	652	476	664	612	792	4
además	480	652	519	664	612	792	4
a	522	652	528	664	612	792	4
los	532	652	546	664	612	792	4
mensajes	317	664	366	676	612	792	4
publicitarios	381	664	442	676	612	792	4
y	456	664	462	676	612	792	4
propagandas,	476	664	546	676	612	792	4
cualquier	317	676	362	689	612	792	4
dato	366	676	387	689	612	792	4
difundido	391	676	436	689	612	792	4
como	439	676	466	689	612	792	4
información.	470	676	530	689	612	792	4
La	534	676	546	689	612	792	4
publicidad	317	689	367	701	612	792	4
difunde	372	689	408	701	612	792	4
información	412	689	469	701	612	792	4
referente	474	689	518	701	612	792	4
a	523	689	529	701	612	792	4
un	534	689	546	701	612	792	4
producto	317	701	360	713	612	792	4
para	366	701	388	713	612	792	4
su	395	701	406	713	612	792	4
compra	413	701	449	713	612	792	4
o	456	701	462	713	612	792	4
contratación,	468	701	531	713	612	792	4
la	537	701	546	713	612	792	4
2.2.1	66	652	90	665	612	792	4
Vulneraciones	96	652	174	665	612	792	4
Identificadas	191	652	261	665	612	792	4
del	278	652	295	665	612	792	4
Derecho	96	663	140	675	612	792	4
a	147	663	153	675	612	792	4
la	161	663	170	675	612	792	4
Información	177	663	240	675	612	792	4
Conside	248	663	291	675	612	792	4
-	291	663	295	675	612	792	4
rando	96	674	127	686	612	792	4
los	130	674	146	686	612	792	4
Medios	149	674	187	686	612	792	4
de	190	674	203	686	612	792	4
Comunicación	207	674	282	686	612	792	4
Los	66	688	84	701	612	792	4
informadores	87	688	151	701	612	792	4
como	154	688	181	701	612	792	4
todo	184	688	205	701	612	792	4
ciudadano,	208	688	262	701	612	792	4
tienen	265	688	295	701	612	792	4
el	66	700	75	713	612	792	4
derecho	84	700	125	713	612	792	4
a	134	700	140	713	612	792	4
opinar	150	700	181	713	612	792	4
y	190	700	196	713	612	792	4
difundir	205	700	243	713	612	792	4
su	252	700	264	713	612	792	4
libre	273	700	295	713	612	792	4
46	299	733	313	751	612	792	4
ISSN	494	734	510	742	612	792	4
1815-0276	512	734	546	742	612	792	4
J.	66	53	73	61	612	792	5
G	79	53	84	61	612	792	5
UNNaR	86	55	113	61	612	792	5
Z	119	53	123	61	612	792	5
aPaTa	125	55	149	61	612	792	5
Z	155	53	159	61	612	792	5
URITa	161	55	184	61	612	792	5
propaganda	66	76	124	88	612	792	5
difunde	127	76	163	88	612	792	5
información	166	76	223	88	612	792	5
para	225	76	247	88	612	792	5
su	250	76	262	88	612	792	5
apoyo	264	76	294	88	612	792	5
o	66	88	72	101	612	792	5
rechazo,	75	88	118	101	612	792	5
por	121	88	137	101	612	792	5
lo	141	88	150	101	612	792	5
que	154	88	172	101	612	792	5
no	176	88	188	101	612	792	5
sólo	192	88	212	101	612	792	5
la	216	88	224	101	612	792	5
noticia	228	88	260	101	612	792	5
puede	264	88	294	101	612	792	5
atribuirse	66	100	111	113	612	792	5
exclusivamente	117	100	193	113	612	792	5
el	199	100	208	113	612	792	5
carácter	214	100	254	113	612	792	5
de	260	100	273	113	612	792	5
ser	279	100	294	113	612	792	5
información.	66	113	125	125	612	792	5
Con	317	76	337	88	612	792	5
el	340	76	349	88	612	792	5
afán	352	76	373	88	612	792	5
de	376	76	388	88	612	792	5
validar	391	76	423	88	612	792	5
la	426	76	435	88	612	792	5
percepción	438	76	492	88	612	792	5
expresada	494	76	546	88	612	792	5
por	317	88	333	101	612	792	5
la	337	88	346	101	612	792	5
población	350	88	397	101	612	792	5
consultada	401	88	454	101	612	792	5
investigadores	459	88	529	101	612	792	5
de	534	88	546	101	612	792	5
la	317	101	326	113	612	792	5
CPC,	330	101	356	113	612	792	5
el	360	101	369	113	612	792	5
equipo	373	101	406	113	612	792	5
de	410	101	423	113	612	792	5
investigación	427	101	490	113	612	792	5
del	495	101	509	113	612	792	5
IIHCE,	513	101	546	113	612	792	5
procedió	317	113	361	125	612	792	5
a	374	113	380	125	612	792	5
realizar	394	113	432	125	612	792	5
entrevistas	445	113	501	125	612	792	5
a	514	113	520	125	612	792	5
91	533	113	546	125	612	792	5
trabajadores	317	125	378	138	612	792	5
de	385	125	397	138	612	792	5
la	403	125	412	138	612	792	5
prensa	418	125	452	138	612	792	5
en	459	125	471	138	612	792	5
Cochabamba,	477	125	546	138	612	792	5
durante	317	138	354	150	612	792	5
septiembre	358	138	412	150	612	792	5
y	415	138	421	150	612	792	5
octubre	424	138	461	150	612	792	5
de	464	138	477	150	612	792	5
2006.	480	138	507	150	612	792	5
El	511	138	520	150	612	792	5
65%	524	138	546	150	612	792	5
de	317	150	329	162	612	792	5
los	336	150	350	162	612	792	5
entrevistados	357	150	423	162	612	792	5
reconoció	430	150	477	162	612	792	5
que	484	150	503	162	612	792	5
incurrió	510	150	546	162	612	792	5
alguna	317	162	350	174	612	792	5
vez	357	162	374	174	612	792	5
en	380	162	393	174	612	792	5
la	399	162	408	174	612	792	5
difusión	414	162	452	174	612	792	5
de	459	162	471	174	612	792	5
informaciones	477	162	546	174	612	792	5
manipuladas.	317	174	383	187	612	792	5
En	66	135	79	148	612	792	5
las	90	135	105	148	612	792	5
campañas	116	135	168	148	612	792	5
electorales	179	135	235	148	612	792	5
para	246	135	269	148	612	792	5
las	280	135	294	148	612	792	5
elecciones	66	147	118	159	612	792	5
generales	124	147	172	159	612	792	5
de	179	147	191	159	612	792	5
diciembre	198	147	245	159	612	792	5
2005	252	147	276	159	612	792	5
se	283	147	294	159	612	792	5
han	66	158	84	171	612	792	5
difundido	92	158	139	171	612	792	5
spots	146	158	174	171	612	792	5
dentro	182	158	214	171	612	792	5
de	222	158	234	171	612	792	5
campañas	242	158	294	171	612	792	5
políticas,	66	170	111	182	612	792	5
particularmente	122	170	202	182	612	792	5
en	213	170	225	182	612	792	5
contra	236	170	268	182	612	792	5
del	279	170	294	182	612	792	5
Movimiento	66	181	124	194	612	792	5
al	139	181	149	194	612	792	5
Socialismo.	164	181	223	194	612	792	5
En	238	181	252	194	612	792	5
estas	267	181	294	194	612	792	5
propagandas	66	193	130	205	612	792	5
se	136	193	148	205	612	792	5
han	154	193	172	205	612	792	5
difundido	178	193	223	205	612	792	5
percepciones	229	193	294	205	612	792	5
de	66	204	78	217	612	792	5
una	88	204	106	217	612	792	5
persona	116	204	157	217	612	792	5
que	167	204	186	217	612	792	5
asumió	195	204	232	217	612	792	5
una	242	204	261	217	612	792	5
falsa	270	204	294	217	612	792	5
identidad.	66	216	113	228	612	792	5
Estos	117	216	145	228	612	792	5
spots	148	216	175	228	612	792	5
han	178	216	197	228	612	792	5
difundido	201	216	245	228	612	792	5
engaños,	249	216	294	228	612	792	5
tratando	66	227	106	240	612	792	5
de	112	227	124	240	612	792	5
influir	131	227	157	240	612	792	5
en	163	227	176	240	612	792	5
el	182	227	191	240	612	792	5
comportamiento	197	227	276	240	612	792	5
de	282	227	294	240	612	792	5
voto	66	239	86	251	612	792	5
de	90	239	102	251	612	792	5
la	105	239	114	251	612	792	5
población.	117	239	167	251	612	792	5
Fuera	317	198	347	210	612	792	5
de	358	198	370	210	612	792	5
estas	381	198	409	210	612	792	5
dos	420	198	438	210	612	792	5
vulneraciones,	449	198	523	210	612	792	5
se	534	198	546	210	612	792	5
constituye	317	210	367	222	612	792	5
en	375	210	387	222	612	792	5
vulneración	395	210	452	222	612	792	5
al	459	210	468	222	612	792	5
derecho	476	210	516	222	612	792	5
a	523	210	530	222	612	792	5
la	537	210	546	222	612	792	5
información,	317	222	377	234	612	792	5
presentar	383	222	429	234	612	792	5
contenido	435	222	483	234	612	792	5
violento	488	222	526	234	612	792	5
sin	532	222	546	234	612	792	5
orientación.	317	234	376	246	612	792	5
El	384	234	394	246	612	792	5
periodista	402	234	451	246	612	792	5
no	459	234	472	246	612	792	5
sólo	479	234	500	246	612	792	5
informa	508	234	546	246	612	792	5
sucesos	317	246	357	258	612	792	5
violentos,	362	246	408	258	612	792	5
orienta	412	246	446	258	612	792	5
a	450	246	456	258	612	792	5
la	460	246	469	258	612	792	5
audiencia	473	246	520	258	612	792	5
para	524	246	546	258	612	792	5
optar	317	258	342	270	612	792	5
por	350	258	365	270	612	792	5
las	373	258	387	270	612	792	5
medidas	394	258	436	270	612	792	5
necesarias	443	258	497	270	612	792	5
para	504	258	526	270	612	792	5
no	534	258	546	270	612	792	5
padecer	317	270	357	282	612	792	5
los	364	270	378	282	612	792	5
mismos.	385	270	426	282	612	792	5
El	432	270	442	282	612	792	5
trabajo	449	270	483	282	612	792	5
periodístico	490	270	546	282	612	792	5
basado	317	282	353	294	612	792	5
en	356	282	368	294	612	792	5
la	371	282	379	294	612	792	5
exposición	382	282	434	294	612	792	5
de	437	282	449	294	612	792	5
imágenes	452	282	500	294	612	792	5
violentas	502	282	546	294	612	792	5
no	317	294	330	306	612	792	5
genera	337	294	373	306	612	792	5
conocimiento	381	294	448	306	612	792	5
en	456	294	469	306	612	792	5
la	477	294	486	306	612	792	5
población,	493	294	546	306	612	792	5
genera	317	306	353	318	612	792	5
temor	362	306	391	318	612	792	5
y	401	306	407	318	612	792	5
réplica	417	306	450	318	612	792	5
de	460	306	473	318	612	792	5
la	482	306	491	318	612	792	5
violencia	501	306	546	318	612	792	5
expuesta,	317	318	367	330	612	792	5
a	378	318	384	330	612	792	5
partir	394	318	421	330	612	792	5
de	432	318	444	330	612	792	5
una	455	318	474	330	612	792	5
pérdida	484	318	523	330	612	792	5
de	533	318	546	330	612	792	5
compasión	317	330	370	342	612	792	5
a	375	330	381	342	612	792	5
la	385	330	394	342	612	792	5
vida	399	330	419	342	612	792	5
ajena,	423	330	453	342	612	792	5
si	458	330	466	342	612	792	5
tales	470	330	494	342	612	792	5
imágenes	498	330	546	342	612	792	5
no	317	342	330	354	612	792	5
han	339	342	358	354	612	792	5
sido	368	342	389	354	612	792	5
sujetas	399	342	435	354	612	792	5
a	445	342	451	354	612	792	5
una	461	342	480	354	612	792	5
orientación	490	342	546	354	612	792	5
adecuada.	317	354	368	366	612	792	5
GRÁFICO	150	261	201	274	612	792	5
2	204	261	210	274	612	792	5
Spot	68	275	92	287	612	792	5
de	96	275	109	287	612	792	5
Propaganda	112	275	176	287	612	792	5
Política	179	275	218	287	612	792	5
con	221	275	241	287	612	792	5
Falsedad	244	275	292	287	612	792	5
de	76	286	89	298	612	792	5
Identidad	93	286	141	298	612	792	5
emitido	145	286	184	298	612	792	5
en	187	286	200	298	612	792	5
Bolivia	203	286	240	298	612	792	5
en	243	286	256	298	612	792	5
2005	259	286	284	298	612	792	5
En	317	377	331	389	612	792	5
los	335	377	349	389	612	792	5
canales	354	377	392	389	612	792	5
de	396	377	409	389	612	792	5
televisión,	413	377	462	389	612	792	5
a	467	377	473	389	612	792	5
diario,	477	377	507	389	612	792	5
se	512	377	524	389	612	792	5
van	528	377	546	389	612	792	5
transmitiendo	317	389	386	401	612	792	5
mensajes	397	389	446	401	612	792	5
con	458	389	476	401	612	792	5
una	487	389	506	401	612	792	5
carga	517	389	546	401	612	792	5
excesiva	317	401	360	413	612	792	5
de	363	401	375	413	612	792	5
violencia,	377	401	423	413	612	792	5
tomas	426	401	456	413	612	792	5
respecto	459	401	501	413	612	792	5
a	503	401	510	413	612	792	5
armas,	512	401	546	413	612	792	5
sangre	317	413	351	425	612	792	5
humana	354	413	393	425	612	792	5
expuesta	396	413	441	425	612	792	5
e	444	413	450	425	612	792	5
inclusive	453	413	495	425	612	792	5
imágenes	498	413	546	425	612	792	5
sin	317	425	331	437	612	792	5
editar	334	425	362	437	612	792	5
sobre	365	425	392	437	612	792	5
la	395	425	404	437	612	792	5
acometida	407	425	458	437	612	792	5
de	461	425	473	437	612	792	5
crímenes	476	425	521	437	612	792	5
ante	524	425	546	437	612	792	5
cámaras;	317	437	362	449	612	792	5
todo	368	437	389	449	612	792	5
ello	395	437	412	449	612	792	5
sin	417	437	431	449	612	792	5
la	437	437	445	449	612	792	5
debida	451	437	484	449	612	792	5
orientación.	489	437	546	449	612	792	5
Miembros	317	449	366	461	612	792	5
del	373	449	388	461	612	792	5
equipo	396	449	429	461	612	792	5
responsable	437	449	497	461	612	792	5
de	505	449	517	461	612	792	5
esta	525	449	546	461	612	792	5
investigación	317	461	384	473	612	792	5
realizaron	396	461	446	473	612	792	5
un	458	461	471	473	612	792	5
análisis	483	461	521	473	612	792	5
de	533	461	546	473	612	792	5
contenido	317	473	365	485	612	792	5
a	368	473	374	485	612	792	5
los	377	473	391	485	612	792	5
noticieros	394	473	442	485	612	792	5
de	445	473	457	485	612	792	5
4	460	473	466	485	612	792	5
redes	469	473	497	485	612	792	5
televisas,	500	473	546	485	612	792	5
durante	317	485	354	497	612	792	5
dos	360	485	378	497	612	792	5
semanas	383	485	428	497	612	792	5
de	433	485	446	497	612	792	5
2008,	451	485	479	497	612	792	5
identificando	484	485	546	497	612	792	5
hechos	317	497	353	509	612	792	5
violentos	356	497	399	509	612	792	5
presentados	403	497	463	509	612	792	5
en	467	497	479	509	612	792	5
imágenes	482	497	530	509	612	792	5
de	534	497	546	509	612	792	5
cámara.	317	509	357	521	612	792	5
FUENTE:	68	410	103	422	612	792	5
ZAPATA	106	410	136	422	612	792	5
y	138	410	142	422	612	792	5
Otros	145	410	165	422	612	792	5
2010;	167	410	188	422	612	792	5
72.	190	410	202	422	612	792	5
La	66	430	78	442	612	792	5
credibilidad	81	430	137	442	612	792	5
de	140	430	152	442	612	792	5
los	155	430	170	442	612	792	5
medios	173	430	208	442	612	792	5
de	212	430	224	442	612	792	5
comunicación	227	430	294	442	612	792	5
es	66	441	77	453	612	792	5
afectada	84	441	126	453	612	792	5
por	132	441	148	453	612	792	5
la	154	441	163	453	612	792	5
desinformación,	169	441	247	453	612	792	5
diversos	253	441	294	453	612	792	5
sectores	66	453	109	465	612	792	5
de	119	453	131	465	612	792	5
nuestro	142	453	180	465	612	792	5
país	190	453	211	465	612	792	5
perciben	221	453	265	465	612	792	5
una	276	453	294	465	612	792	5
manipulación	66	464	130	476	612	792	5
de	134	464	146	476	612	792	5
la	150	464	158	476	612	792	5
información.	162	464	222	476	612	792	5
De	225	464	239	476	612	792	5
acuerdo	243	464	282	476	612	792	5
al	286	464	294	476	612	792	5
sondeo	66	476	102	488	612	792	5
de	107	476	119	488	612	792	5
opinión	125	476	160	488	612	792	5
realizado	166	476	210	488	612	792	5
por	216	476	232	488	612	792	5
el	237	476	246	488	612	792	5
Proyecto	251	476	294	488	612	792	5
Comunicación	66	487	135	499	612	792	5
con	138	487	156	499	612	792	5
Derechos	159	487	206	499	612	792	5
el	210	487	218	499	612	792	5
año	221	487	240	499	612	792	5
2007,	243	487	270	499	612	792	5
más	274	487	294	499	612	792	5
del	66	499	81	511	612	792	5
80%	92	499	114	511	612	792	5
de	126	499	138	511	612	792	5
las	149	499	164	511	612	792	5
personas	175	499	222	511	612	792	5
consultadas	233	499	294	511	612	792	5
aseveraron	66	510	121	522	612	792	5
que	128	510	146	522	612	792	5
los	153	510	167	522	612	792	5
noticieros	175	510	222	522	612	792	5
de	229	510	241	522	612	792	5
televisión	249	510	294	522	612	792	5
manipulan	66	522	116	534	612	792	5
la	123	522	132	534	612	792	5
información,	139	522	199	534	612	792	5
aproximadamente	206	522	294	534	612	792	5
un	66	533	78	545	612	792	5
60%	81	533	103	545	612	792	5
de	105	533	118	545	612	792	5
las	120	533	134	545	612	792	5
personas	137	533	182	545	612	792	5
consultadas	185	533	244	545	612	792	5
considera	247	533	294	545	612	792	5
la	66	545	74	557	612	792	5
existencia	79	545	128	557	612	792	5
de	133	545	145	557	612	792	5
desinformación	150	545	225	557	612	792	5
en	230	545	242	557	612	792	5
la	247	545	256	557	612	792	5
prensa	261	545	294	557	612	792	5
escrita	66	556	98	568	612	792	5
y	104	556	109	568	612	792	5
más	115	556	136	568	612	792	5
del	142	556	157	568	612	792	5
50%	163	556	185	568	612	792	5
en	191	556	203	568	612	792	5
los	209	556	223	568	612	792	5
noticieros	229	556	276	568	612	792	5
de	282	556	294	568	612	792	5
radio.	66	568	93	580	612	792	5
(cfr.	96	568	115	580	612	792	5
CPC	118	568	141	580	612	792	5
2007;	145	568	172	580	612	792	5
9-10)	176	568	201	580	612	792	5
CUADRO	403	531	451	544	612	792	5
2	454	531	460	544	612	792	5
Hechos	324	545	364	558	612	792	5
violentos,	367	545	418	558	612	792	5
emitidos	422	545	467	558	612	792	5
en	470	545	483	558	612	792	5
noticieros	486	545	539	558	612	792	5
meridianos	340	556	398	569	612	792	5
de	402	556	414	569	612	792	5
Cochabamba	418	556	487	569	612	792	5
(datos	490	556	523	569	612	792	5
recabados	323	567	378	580	612	792	5
del	381	567	397	580	612	792	5
17	400	567	413	580	612	792	5
al	416	567	425	580	612	792	5
28	428	567	441	580	612	792	5
de	444	567	457	580	612	792	5
marzo	460	567	493	580	612	792	5
de	496	567	509	580	612	792	5
2008)	512	567	540	580	612	792	5
FUENTE:	68	704	103	715	612	792	5
ZAPATA	106	704	136	715	612	792	5
y	138	704	142	715	612	792	5
Otros	145	704	165	715	612	792	5
2010;	167	704	188	715	612	792	5
156	190	704	204	715	612	792	5
ISSN	66	734	82	742	612	792	5
1815-0276	84	734	117	742	612	792	5
­	299	737	301	750	612	792	5
47	299	734	312	751	612	792	5
Año	395	730	411	738	612	792	5
15,	416	730	427	738	612	792	5
Nº	435	730	443	738	612	792	5
21,	448	730	459	738	612	792	5
2	468	730	471	738	612	792	5
do	472	730	476	734	612	792	5
S	481	730	484	738	612	792	5
e	486	730	490	738	612	792	5
m	491	730	496	738	612	792	5
e	498	730	502	738	612	792	5
S	503	730	507	738	612	792	5
t	509	730	512	738	612	792	5
r	514	730	518	738	612	792	5
e	519	730	523	738	612	792	5
2	528	730	531	738	612	792	5
0	533	730	536	738	612	792	5
1	538	730	541	738	612	792	5
0	543	730	546	738	612	792	5
E	385	54	390	61	612	792	6
L	392	55	394	61	612	792	6
D	400	54	405	61	612	792	6
ERECHO	407	55	439	61	612	792	6
a	445	55	449	61	612	792	6
La	454	55	463	61	612	792	6
I	469	54	471	61	612	792	6
NFORMaCIóN	472	55	526	61	612	792	6
...	536	54	546	61	612	792	6
Las	66	77	84	89	612	792	6
imágenes	87	77	135	89	612	792	6
identificadas	139	77	200	89	612	792	6
en	204	77	216	89	612	792	6
la	219	77	228	89	612	792	6
presentación	232	77	295	89	612	792	6
de	66	89	78	102	612	792	6
hechos	86	89	123	102	612	792	6
violentos	130	89	175	102	612	792	6
estuvieron	183	89	235	102	612	792	6
expuestas	243	89	295	102	612	792	6
como	66	102	94	114	612	792	6
información	103	102	162	114	612	792	6
de	171	102	184	114	612	792	6
conflictos	193	102	241	114	612	792	6
sociales,	250	102	295	114	612	792	6
accidentes	66	114	119	126	612	792	6
de	122	114	135	126	612	792	6
tránsito,	139	114	178	126	612	792	6
violencia	182	114	224	126	612	792	6
intrafamiliar	228	114	285	126	612	792	6
y	289	114	295	126	612	792	6
crímenes	66	126	111	139	612	792	6
perpetrados.	114	126	176	139	612	792	6
“aunque	179	126	221	139	612	792	6
no	224	126	236	139	612	792	6
sea	239	126	257	139	612	792	6
fácil	260	126	279	139	612	792	6
de	282	126	295	139	612	792	6
probar	66	139	98	151	612	792	6
con	101	139	119	151	612	792	6
precisión,	122	139	169	151	612	792	6
parece	173	139	206	151	612	792	6
razonable	210	139	258	151	612	792	6
admitir	262	139	295	151	612	792	6
que	66	151	85	163	612	792	6
los	96	151	111	163	612	792	6
medios	122	151	159	163	612	792	6
de	170	151	183	163	612	792	6
comunicación	194	151	264	163	612	792	6
han	276	151	295	163	612	792	6
estimulado	66	163	119	175	612	792	6
el	122	163	131	175	612	792	6
terrorismo	134	163	183	175	612	792	6
o	186	163	193	175	612	792	6
por	196	163	211	175	612	792	6
lo	215	163	223	175	612	792	6
menos	226	163	259	175	612	792	6
ciertas	262	163	295	175	612	792	6
formas	66	175	100	188	612	792	6
de	103	175	115	188	612	792	6
violencia	118	175	161	188	612	792	6
similares.”	164	175	214	188	612	792	6
(BLaZQUEZ	217	175	279	188	612	792	6
en	282	175	295	188	612	792	6
aGEJaS	66	188	109	200	612	792	6
y	112	188	118	200	612	792	6
SERRaNO	121	188	175	200	612	792	6
2002;	178	188	206	200	612	792	6
202).	209	188	234	200	612	792	6
La	237	188	249	200	612	792	6
violencia	252	188	295	200	612	792	6
genera	66	200	100	212	612	792	6
violencia,	107	200	153	212	612	792	6
a	160	200	166	212	612	792	6
toda	172	200	194	212	612	792	6
acción	200	200	232	212	612	792	6
conlleva	239	200	279	212	612	792	6
el	286	200	295	212	612	792	6
desarrollo	66	212	114	225	612	792	6
de	120	212	132	225	612	792	6
una	138	212	157	225	612	792	6
reacción,	162	212	207	225	612	792	6
por	213	212	229	225	612	792	6
ende	235	212	259	225	612	792	6
no	265	212	277	225	612	792	6
es	283	212	295	225	612	792	6
coherente	66	225	115	237	612	792	6
esperar	121	225	159	237	612	792	6
una	165	225	184	237	612	792	6
actitud	190	225	222	237	612	792	6
pasiva	229	225	261	237	612	792	6
de	267	225	280	237	612	792	6
la	286	225	295	237	612	792	6
audiencia	66	237	113	249	612	792	6
expuesta	116	237	161	249	612	792	6
a	164	237	171	249	612	792	6
información	174	237	231	249	612	792	6
violenta.	234	237	275	249	612	792	6
Periodistas	337	77	392	89	612	792	6
de	398	77	411	89	612	792	6
medios	417	77	453	89	612	792	6
de	460	77	472	89	612	792	6
comunicación	479	77	546	89	612	792	6
señalaron	337	89	387	101	612	792	6
que	402	89	421	101	612	792	6
no	435	89	448	101	612	792	6
deben	462	89	494	101	612	792	6
realizar	508	89	546	101	612	792	6
investigaciones	337	101	416	113	612	792	6
periodísticas	446	101	510	113	612	792	6
a	540	101	546	113	612	792	6
determinadas	337	113	404	125	612	792	6
instituciones	407	113	468	125	612	792	6
financieras,	471	113	527	125	612	792	6
por	530	113	546	125	612	792	6
las	337	125	351	137	612	792	6
obligaciones	357	125	418	137	612	792	6
financieras	423	125	476	137	612	792	6
que	482	125	500	137	612	792	6
se	505	125	517	137	612	792	6
tiene	522	125	546	137	612	792	6
con	337	137	355	149	612	792	6
éstas.	361	137	390	149	612	792	6
Por	396	137	413	149	612	792	6
otro	419	137	438	149	612	792	6
lado,	444	137	467	149	612	792	6
la	473	137	482	149	612	792	6
cobertura	488	137	534	149	612	792	6
a	540	137	546	149	612	792	6
eventos	337	149	377	161	612	792	6
desarrollados	395	149	464	161	612	792	6
por	482	149	499	161	612	792	6
“otras	517	149	546	161	612	792	6
empresas”	337	161	389	173	612	792	6
del	393	161	408	173	612	792	6
propietario	412	161	464	173	612	792	6
involucra	468	161	512	173	612	792	6
desde	516	161	546	173	612	792	6
la	337	173	346	185	612	792	6
transmisión	356	173	414	185	612	792	6
en	424	173	436	185	612	792	6
vivo	446	173	466	185	612	792	6
de	476	173	488	185	612	792	6
fiestas	498	173	531	185	612	792	6
y	540	173	546	185	612	792	6
espectáculos	337	185	401	197	612	792	6
públicos	407	185	447	197	612	792	6
hasta	452	185	479	197	612	792	6
el	484	185	493	197	612	792	6
desarrollo	498	185	546	197	612	792	6
de	337	197	349	209	612	792	6
publi-notas,	355	197	411	209	612	792	6
es	417	197	428	209	612	792	6
decir	433	197	457	209	612	792	6
la	462	197	471	209	612	792	6
realización	476	197	529	209	612	792	6
de	534	197	546	209	612	792	6
notas	337	209	365	221	612	792	6
periodísticas	376	209	441	221	612	792	6
a	453	209	459	221	612	792	6
las	470	209	485	221	612	792	6
empresas	496	209	546	221	612	792	6
relacionadas	337	221	400	233	612	792	6
con	404	221	421	233	612	792	6
los	425	221	439	233	612	792	6
propietarios	443	221	501	233	612	792	6
o	505	221	511	233	612	792	6
socios	515	221	546	233	612	792	6
con	337	233	355	245	612	792	6
mayor	361	233	392	245	612	792	6
participación	398	233	459	245	612	792	6
accionario	465	233	516	245	612	792	6
o	522	233	528	245	612	792	6
de	534	233	546	245	612	792	6
cuotas	337	245	370	257	612	792	6
de	373	245	385	257	612	792	6
capital,	388	245	423	257	612	792	6
aunque	426	245	463	257	612	792	6
la	466	245	474	257	612	792	6
misma	477	245	510	257	612	792	6
no	513	245	525	257	612	792	6
sea	528	245	546	257	612	792	6
de	337	257	349	269	612	792	6
interés	353	257	386	269	612	792	6
social.	389	257	420	269	612	792	6
2.2.2	66	276	90	288	612	792	6
Orígenes	96	276	144	288	612	792	6
de	149	276	162	288	612	792	6
las	167	276	183	288	612	792	6
Vulneraciones	188	276	263	288	612	792	6
Iden	268	276	291	288	612	792	6
-	291	276	295	288	612	792	6
tificadas	96	286	141	299	612	792	6
Después	66	302	111	314	612	792	6
de	122	302	135	314	612	792	6
realizar	146	302	184	314	612	792	6
las	195	302	210	314	612	792	6
entrevistas	221	302	277	314	612	792	6
a	288	302	295	314	612	792	6
periodistas	66	314	122	326	612	792	6
en	147	314	159	326	612	792	6
Cochabamba,	184	314	255	326	612	792	6
los	280	314	295	326	612	792	6
investigadores	66	326	137	338	612	792	6
pudieron	142	326	184	338	612	792	6
identificar	189	326	236	338	612	792	6
respuestas	241	326	295	338	612	792	6
comunes	66	338	112	351	612	792	6
respecto	126	338	170	351	612	792	6
a	184	338	190	351	612	792	6
causas	204	338	240	351	612	792	6
de	254	338	266	351	612	792	6
las	280	338	295	351	612	792	6
vulneraciones	66	351	135	363	612	792	6
manifiestas	143	351	200	363	612	792	6
al	207	351	216	363	612	792	6
derecho	224	351	264	363	612	792	6
a	272	351	278	363	612	792	6
la	286	351	295	363	612	792	6
información,	66	363	126	375	612	792	6
dentro	129	363	160	375	612	792	6
del	164	363	179	375	612	792	6
trabajo	182	363	216	375	612	792	6
periodístico.	219	363	278	375	612	792	6
c)	317	275	327	287	612	792	6
amenazas	337	275	389	287	612	792	6
a	392	275	398	287	612	792	6
la	401	275	410	287	612	792	6
seguridad	413	275	461	287	612	792	6
personal,	464	275	509	287	612	792	6
es	512	275	524	287	612	792	6
otro	527	275	546	287	612	792	6
factor	337	287	366	299	612	792	6
que	376	287	394	299	612	792	6
limita	404	287	431	299	612	792	6
el	441	287	450	299	612	792	6
ejercicio	459	287	502	299	612	792	6
de	511	287	524	299	612	792	6
un	533	287	546	299	612	792	6
periodismo	337	299	393	312	612	792	6
adecuado.	421	299	474	312	612	792	6
Diversos	501	299	546	312	612	792	6
periodistas	337	312	390	324	612	792	6
expusieron	396	312	450	324	612	792	6
en	455	312	468	324	612	792	6
las	473	312	487	324	612	792	6
entrevistas	493	312	546	324	612	792	6
que,	337	324	359	336	612	792	6
durante	362	324	399	336	612	792	6
el	403	324	411	336	612	792	6
desarrollo	415	324	463	336	612	792	6
de	467	324	479	336	612	792	6
investigación	482	324	546	336	612	792	6
periodística,	337	336	399	348	612	792	6
fue	410	336	426	348	612	792	6
muy	437	336	459	348	612	792	6
común	470	336	504	348	612	792	6
recibir	515	336	546	348	612	792	6
llamadas	337	348	381	360	612	792	6
telefónicas	384	348	437	360	612	792	6
“anónimas”	439	348	494	360	612	792	6
o	497	348	503	360	612	792	6
de	506	348	518	360	612	792	6
parte	521	348	546	360	612	792	6
de	337	360	349	373	612	792	6
una	356	360	375	373	612	792	6
determinada	381	360	443	373	612	792	6
persona	449	360	489	373	612	792	6
influyente,	496	360	546	373	612	792	6
para	337	373	359	385	612	792	6
no	362	373	374	385	612	792	6
proseguir	377	373	423	385	612	792	6
con	426	373	443	385	612	792	6
ésta.	446	373	470	385	612	792	6
Evidentemente	473	373	546	385	612	792	6
el	337	385	346	397	612	792	6
periodismo	350	385	404	397	612	792	6
es	409	385	421	397	612	792	6
una	425	385	444	397	612	792	6
profesión	448	385	494	397	612	792	6
peligrosa,	498	385	546	397	612	792	6
por	337	397	353	409	612	792	6
eso	361	397	379	409	612	792	6
no	386	397	399	409	612	792	6
cualquiera	406	397	457	409	612	792	6
puede	465	397	496	409	612	792	6
ejercerla	503	397	546	409	612	792	6
adecuadamente.	337	409	419	421	612	792	6
La	66	387	78	399	612	792	6
preocupación	81	387	147	399	612	792	6
por	150	387	166	399	612	792	6
el	169	387	178	399	612	792	6
nivel	181	387	203	399	612	792	6
de	206	387	218	399	612	792	6
audiencia	221	387	268	399	612	792	6
es	271	387	283	399	612	792	6
el	286	387	295	399	612	792	6
principal	66	399	107	411	612	792	6
motor	110	399	138	411	612	792	6
en	141	399	153	411	612	792	6
la	156	399	165	411	612	792	6
búsqueda	168	399	216	411	612	792	6
de	219	399	232	411	612	792	6
información.	235	399	295	411	612	792	6
Obtener	66	411	106	424	612	792	6
declaraciones	111	411	179	424	612	792	6
de	185	411	197	424	612	792	6
interés	203	411	236	424	612	792	6
público	242	411	277	424	612	792	6
de	282	411	295	424	612	792	6
autoridades,	66	424	128	436	612	792	6
sobretodo	136	424	185	436	612	792	6
en	193	424	205	436	612	792	6
la	213	424	222	436	612	792	6
admisión	230	424	274	436	612	792	6
de	282	424	295	436	612	792	6
errores	66	436	101	448	612	792	6
u	106	436	112	448	612	792	6
omisiones;	117	436	169	448	612	792	6
también	174	436	213	448	612	792	6
son	218	436	236	448	612	792	6
apreciadas	241	436	295	448	612	792	6
alusiones	66	448	112	460	612	792	6
a	116	448	122	460	612	792	6
otros	125	448	149	460	612	792	6
funcionarios	152	448	211	460	612	792	6
o	215	448	221	460	612	792	6
dirigentes.	224	448	274	460	612	792	6
Por	277	448	295	460	612	792	6
lo	66	460	75	473	612	792	6
general,	77	460	117	473	612	792	6
de	120	460	132	473	612	792	6
acuerdo	135	460	175	473	612	792	6
a	178	460	184	473	612	792	6
lo	187	460	195	473	612	792	6
mencionado,	198	460	261	473	612	792	6
“no	264	460	280	473	612	792	6
es	283	460	295	473	612	792	6
obligatorio	66	473	117	485	612	792	6
conseguir	120	473	168	485	612	792	6
la	171	473	180	485	612	792	6
contraparte”.	183	473	245	485	612	792	6
d)	317	427	327	439	612	792	6
La	337	427	349	439	612	792	6
floja	353	427	374	439	612	792	6
situación	377	427	421	439	612	792	6
laboral	425	427	458	439	612	792	6
del	462	427	476	439	612	792	6
trabajador	480	427	530	439	612	792	6
de	534	427	546	439	612	792	6
prensa.	337	439	375	451	612	792	6
El	385	439	395	451	612	792	6
periodista	405	439	455	451	612	792	6
Javier	465	439	495	451	612	792	6
Hurtado	505	439	546	451	612	792	6
Yañez,	337	451	371	464	612	792	6
en	374	451	386	464	612	792	6
el	389	451	397	464	612	792	6
marco	401	451	431	464	612	792	6
de	434	451	446	464	612	792	6
la	449	451	458	464	612	792	6
investigación	461	451	525	464	612	792	6
que	528	451	546	464	612	792	6
originó	337	464	370	476	612	792	6
este	375	464	396	476	612	792	6
artículo,	401	464	440	476	612	792	6
realizó	445	464	477	476	612	792	6
entrevistas	482	464	535	476	612	792	6
a	540	464	546	476	612	792	6
los	337	476	352	488	612	792	6
dirigentes	362	476	412	488	612	792	6
de	423	476	435	488	612	792	6
la	446	476	455	488	612	792	6
Federación	466	476	523	488	612	792	6
de	533	476	546	488	612	792	6
Trabajadores	337	488	404	500	612	792	6
de	422	488	435	500	612	792	6
la	453	488	461	500	612	792	6
Prensa	479	488	516	500	612	792	6
de	533	488	546	500	612	792	6
Cochabamba,	337	500	406	512	612	792	6
en	409	500	422	512	612	792	6
la	425	500	434	512	612	792	6
gestión	437	500	473	512	612	792	6
2006,	476	500	504	512	612	792	6
quienes	507	500	546	512	612	792	6
revelaron	337	512	383	525	612	792	6
los	386	512	400	525	612	792	6
siguientes	404	512	453	525	612	792	6
datos:	457	512	487	525	612	792	6
a)	66	496	76	508	612	792	6
Los	86	496	104	508	612	792	6
intereses	108	496	153	508	612	792	6
políticos	157	496	197	508	612	792	6
de	202	496	214	508	612	792	6
los	219	496	233	508	612	792	6
propietarios	237	496	295	508	612	792	6
de	86	508	98	520	612	792	6
los	103	508	117	520	612	792	6
medios	122	508	158	520	612	792	6
fue	163	508	178	520	612	792	6
el	183	508	191	520	612	792	6
segundo	197	508	239	520	612	792	6
factor	244	508	271	520	612	792	6
que	276	508	295	520	612	792	6
afecta	86	520	116	532	612	792	6
el	121	520	130	532	612	792	6
ejercicio	135	520	176	532	612	792	6
del	181	520	196	532	612	792	6
periodismo.	201	520	258	532	612	792	6
Por	263	520	281	532	612	792	6
lo	286	520	295	532	612	792	6
general,	86	532	126	544	612	792	6
los	133	532	147	544	612	792	6
periodistas	154	532	207	544	612	792	6
involucrados	214	532	275	544	612	792	6
en	282	532	295	544	612	792	6
política	86	544	121	556	612	792	6
renuncian	124	544	172	556	612	792	6
al	176	544	185	556	612	792	6
periodismo,	188	544	245	556	612	792	6
pero	248	544	270	556	612	792	6
esto	274	544	295	556	612	792	6
no	86	556	98	568	612	792	6
acontece	107	556	154	568	612	792	6
con	163	556	181	568	612	792	6
los	190	556	204	568	612	792	6
propietarios	213	556	273	568	612	792	6
de	282	556	295	568	612	792	6
medios	86	568	123	580	612	792	6
o	135	568	141	580	612	792	6
propietarios	153	568	213	580	612	792	6
de	225	568	237	580	612	792	6
espacios	249	568	295	580	612	792	6
alquilados	86	580	135	592	612	792	6
a	139	580	145	592	612	792	6
los	148	580	162	592	612	792	6
medios.	166	580	204	592	612	792	6
•	333	530	337	543	612	792	6
En	347	530	361	543	612	792	6
la	369	530	377	543	612	792	6
señalada	385	530	430	543	612	792	6
gestión	438	530	474	543	612	792	6
existían	481	530	520	543	612	792	6
368	527	530	546	543	612	792	6
afiliados,	347	542	393	555	612	792	6
entre	427	542	453	555	612	792	6
periodistas,	487	542	546	555	612	792	6
camarógrafos	347	555	415	567	612	792	6
y	418	555	423	567	612	792	6
fotógrafos.	427	555	479	567	612	792	6
•	333	573	337	585	612	792	6
aproximadamente	347	573	437	585	612	792	6
25%	442	573	464	585	612	792	6
de	469	573	481	585	612	792	6
los	486	573	500	585	612	792	6
afiliados	506	573	546	585	612	792	6
estaba	347	585	381	597	612	792	6
desocupado.	389	585	454	597	612	792	6
Este	462	585	485	597	612	792	6
porcentaje	493	585	546	597	612	792	6
desde	347	597	377	609	612	792	6
hace	381	597	405	609	612	792	6
años	408	597	432	609	612	792	6
que	435	597	453	609	612	792	6
no	457	597	469	609	612	792	6
baja	472	597	493	609	612	792	6
y	496	597	502	609	612	792	6
existe	505	597	534	609	612	792	6
la	537	597	546	609	612	792	6
tendencia	347	609	397	621	612	792	6
al	412	609	420	621	612	792	6
incremento	435	609	492	621	612	792	6
por	506	609	523	621	612	792	6
la	537	609	546	621	612	792	6
contratación	347	621	410	634	612	792	6
de	428	621	441	634	612	792	6
practicantes	459	621	521	634	612	792	6
o	540	621	546	634	612	792	6
estudiantes	347	634	404	646	612	792	6
de	407	634	419	646	612	792	6
últimos	423	634	458	646	612	792	6
semestres	462	634	512	646	612	792	6
de	516	634	528	646	612	792	6
las	532	634	546	646	612	792	6
carreras	347	646	388	658	612	792	6
de	394	646	406	658	612	792	6
Comunicación	413	646	483	658	612	792	6
Social.	489	646	522	658	612	792	6
Por	529	646	546	658	612	792	6
tanto	347	658	372	670	612	792	6
es	379	658	390	670	612	792	6
considerado	397	658	457	670	612	792	6
endémico	464	658	512	670	612	792	6
en	518	658	531	670	612	792	6
el	537	658	546	670	612	792	6
gremio.	347	670	384	682	612	792	6
Los	86	598	104	610	612	792	6
periodistas	111	598	165	610	612	792	6
entrevistados	173	598	238	610	612	792	6
señalaron	246	598	295	610	612	792	6
que,	86	610	107	622	612	792	6
al	112	610	121	622	612	792	6
intentar	125	610	162	622	612	792	6
favorecer	167	610	213	622	612	792	6
a	217	610	223	622	612	792	6
sus	228	610	245	622	612	792	6
intereses	250	610	295	622	612	792	6
de	86	622	98	634	612	792	6
quienes	104	622	143	634	612	792	6
ejercen	148	622	185	634	612	792	6
o	190	622	197	634	612	792	6
ejercían	203	622	242	634	612	792	6
funciones	248	622	295	634	612	792	6
como	86	634	114	646	612	792	6
propietarios,	128	634	192	646	612	792	6
“ocasionalmente”	207	634	295	646	612	792	6
recurren	86	646	127	658	612	792	6
a	135	646	141	658	612	792	6
brindar	148	646	183	658	612	792	6
cobertura	190	646	237	658	612	792	6
a	245	646	251	658	612	792	6
fuentes	258	646	295	658	612	792	6
favorables	86	658	137	670	612	792	6
a	140	658	146	670	612	792	6
los	149	658	164	670	612	792	6
intereses	167	658	212	670	612	792	6
de	215	658	227	670	612	792	6
éstos.	230	658	260	670	612	792	6
b)	66	675	76	688	612	792	6
Los	86	675	104	688	612	792	6
intereses	106	675	151	688	612	792	6
económicos	153	675	212	688	612	792	6
o	215	675	221	688	612	792	6
que	224	675	242	688	612	792	6
involucran	245	675	295	688	612	792	6
obligaciones	86	687	147	700	612	792	6
financieras	150	687	203	700	612	792	6
de	206	687	218	700	612	792	6
los	220	687	235	700	612	792	6
propietarios	237	687	295	700	612	792	6
influye	86	699	118	712	612	792	6
en	122	699	134	712	612	792	6
la	138	699	147	712	612	792	6
presentación	151	699	214	712	612	792	6
de	218	699	231	712	612	792	6
información.	235	699	295	712	612	792	6
•	333	688	337	700	612	792	6
El	347	688	357	700	612	792	6
40%	363	688	385	700	612	792	6
de	391	688	403	700	612	792	6
los	409	688	423	700	612	792	6
trabajadores	429	688	490	700	612	792	6
del	496	688	510	700	612	792	6
sector	516	688	546	700	612	792	6
percibe	347	700	383	712	612	792	6
50	386	700	399	712	612	792	6
$us	402	700	419	712	612	792	6
de	423	700	435	712	612	792	6
salario/mes	438	700	494	712	612	792	6
promedio.	497	700	546	712	612	792	6
48	299	733	313	751	612	792	6
ISSN	494	734	510	742	612	792	6
1815-0276	512	734	546	742	612	792	6
J.	66	53	73	61	612	792	7
G	79	53	84	61	612	792	7
UNNaR	86	55	113	61	612	792	7
Z	119	53	123	61	612	792	7
aPaTa	125	55	149	61	612	792	7
Z	155	53	159	61	612	792	7
URITa	161	55	184	61	612	792	7
•	82	76	86	88	612	792	7
El	96	76	106	88	612	792	7
20%	119	76	142	88	612	792	7
de	155	76	167	88	612	792	7
los	180	76	195	88	612	792	7
afiliados	208	76	250	88	612	792	7
recibe	263	76	295	88	612	792	7
tratamiento	96	88	151	100	612	792	7
salarial,	155	88	193	100	612	792	7
de	197	88	209	100	612	792	7
regular	213	88	247	100	612	792	7
a	251	88	257	100	612	792	7
bueno,	261	88	295	100	612	792	7
considerando	96	100	162	112	612	792	7
el	166	100	174	112	612	792	7
salario	178	100	210	112	612	792	7
mínimo	214	100	250	112	612	792	7
nacional	254	100	295	112	612	792	7
establecido	96	112	152	124	612	792	7
por	155	112	171	124	612	792	7
el	175	112	183	124	612	792	7
Gobierno	187	112	232	124	612	792	7
Nacional	236	112	279	124	612	792	7
en	282	112	295	124	612	792	7
el	96	124	105	136	612	792	7
año	108	124	126	136	612	792	7
2.006.	130	124	160	136	612	792	7
($us.	164	124	188	136	612	792	7
55,27)	191	124	223	136	612	792	7
2009,	317	76	346	88	612	792	7
13).	358	76	377	88	612	792	7
La	389	76	402	88	612	792	7
mayor	413	76	445	88	612	792	7
parte	457	76	483	88	612	792	7
de	494	76	507	88	612	792	7
estos	519	76	546	88	612	792	7
investigadores	317	88	392	101	612	792	7
trabajan	404	88	446	101	612	792	7
en	458	88	471	101	612	792	7
centros	483	88	521	101	612	792	7
de	533	88	546	101	612	792	7
investigación	317	100	381	113	612	792	7
universitarios.	384	100	452	113	612	792	7
En	317	124	331	136	612	792	7
la	335	124	343	136	612	792	7
Declaración	347	124	405	136	612	792	7
Mundial	409	124	447	136	612	792	7
sobre	451	124	479	136	612	792	7
la	482	124	491	136	612	792	7
Educación	495	124	546	136	612	792	7
Superior	317	136	359	148	612	792	7
en	364	136	376	148	612	792	7
el	380	136	389	148	612	792	7
siglo	394	136	416	148	612	792	7
XXI,	421	136	442	148	612	792	7
se	446	136	458	148	612	792	7
establece	463	136	510	148	612	792	7
que	514	136	533	148	612	792	7
la	537	136	546	148	612	792	7
interrelación	317	148	378	160	612	792	7
entre	385	148	410	160	612	792	7
la	418	148	427	160	612	792	7
Investigación	434	148	499	160	612	792	7
con	506	148	524	160	612	792	7
los	532	148	546	160	612	792	7
procesos	317	160	362	172	612	792	7
de	365	160	377	172	612	792	7
Interacción	381	160	434	172	612	792	7
Social	437	160	467	172	612	792	7
y	471	160	476	172	612	792	7
Docencia,	479	160	528	172	612	792	7
así	531	160	546	172	612	792	7
como	317	172	345	184	612	792	7
la	355	172	363	184	612	792	7
interrelación	373	172	436	184	612	792	7
Interacción	445	172	501	184	612	792	7
Social-	511	172	546	184	612	792	7
Docencia,	317	184	366	196	612	792	7
deben	370	184	401	196	612	792	7
establecer	404	184	455	196	612	792	7
la	459	184	467	196	612	792	7
misión	471	184	503	196	612	792	7
de	506	184	518	196	612	792	7
cada	522	184	546	196	612	792	7
universidad.	317	196	377	208	612	792	7
Bajo	380	196	402	208	612	792	7
todo	406	196	427	208	612	792	7
punto	431	196	458	208	612	792	7
de	462	196	474	208	612	792	7
vista,	478	196	503	208	612	792	7
ninguna	507	196	546	208	612	792	7
universidad	317	208	376	220	612	792	7
desarrolla	383	208	433	220	612	792	7
sus	441	208	459	220	612	792	7
actividades	467	208	524	220	612	792	7
sin	531	208	546	220	612	792	7
vincularse	317	220	367	232	612	792	7
con	371	220	388	232	612	792	7
el	392	220	401	232	612	792	7
entorno	405	220	442	232	612	792	7
y	446	220	451	232	612	792	7
la	455	220	464	232	612	792	7
sociedad	467	220	511	232	612	792	7
que	515	220	534	232	612	792	7
la	537	220	546	232	612	792	7
rodea.	317	232	349	244	612	792	7
•	82	142	86	154	612	792	7
El	96	142	106	154	612	792	7
40%	109	142	131	154	612	792	7
son	133	142	151	154	612	792	7
subcontratistas	154	142	228	154	612	792	7
con	231	142	248	154	612	792	7
espacios	251	142	295	154	612	792	7
alquilados	96	154	148	166	612	792	7
o	161	154	167	166	612	792	7
por	180	154	197	166	612	792	7
intercambio	210	154	269	166	612	792	7
de	282	154	295	166	612	792	7
servicios,	96	166	142	178	612	792	7
es	147	166	159	178	612	792	7
decir	164	166	188	178	612	792	7
no	193	166	205	178	612	792	7
son	210	166	228	178	612	792	7
trabajadores	233	166	295	178	612	792	7
de	96	178	108	190	612	792	7
los	112	178	127	190	612	792	7
medios,	131	178	169	190	612	792	7
estos	174	178	200	190	612	792	7
trabajadores	204	178	265	190	612	792	7
de	270	178	282	190	612	792	7
la	286	178	295	190	612	792	7
prensa	96	190	131	202	612	792	7
alquilan	145	190	185	202	612	792	7
espacios	199	190	244	202	612	792	7
de	259	190	271	202	612	792	7
la	286	190	295	202	612	792	7
programación	96	202	163	214	612	792	7
de	168	202	180	214	612	792	7
los	185	202	199	214	612	792	7
medios,	204	202	242	214	612	792	7
buscando	247	202	295	214	612	792	7
anunciantes	96	214	155	226	612	792	7
que	162	214	180	226	612	792	7
permitan	186	214	229	226	612	792	7
financiar	235	214	277	226	612	792	7
su	283	214	295	226	612	792	7
trabajo	96	226	130	238	612	792	7
a	132	226	138	238	612	792	7
razón	141	226	169	238	612	792	7
de	171	226	184	238	612	792	7
difusión	186	226	224	238	612	792	7
de	227	226	239	238	612	792	7
publicidad.	242	226	295	238	612	792	7
•	82	243	86	255	612	792	7
El	96	243	106	255	612	792	7
80%	111	243	133	255	612	792	7
de	138	243	151	255	612	792	7
los	156	243	170	255	612	792	7
afiliados	175	243	216	255	612	792	7
no	221	243	233	255	612	792	7
cuenta	239	243	272	255	612	792	7
con	277	243	295	255	612	792	7
ningún	96	254	129	267	612	792	7
tipo	132	254	150	267	612	792	7
de	153	254	166	267	612	792	7
seguro	169	254	203	267	612	792	7
médico.	206	254	245	267	612	792	7
Una	317	255	338	267	612	792	7
sociedad	340	255	384	267	612	792	7
exige	387	255	414	267	612	792	7
personas	416	255	462	267	612	792	7
formadas	464	255	510	267	612	792	7
con	513	255	531	267	612	792	7
un	534	255	546	267	612	792	7
nivel	317	267	340	279	612	792	7
de	343	267	355	279	612	792	7
conocimientos,	358	267	432	279	612	792	7
actitudes	435	267	479	279	612	792	7
y	482	267	487	279	612	792	7
habilidades	490	267	546	279	612	792	7
para	317	279	340	291	612	792	7
la	349	279	357	291	612	792	7
construcción	366	279	430	291	612	792	7
de	439	279	451	291	612	792	7
soluciones	460	279	514	291	612	792	7
a	523	279	529	291	612	792	7
la	537	279	546	291	612	792	7
problemática	317	291	380	303	612	792	7
que	387	291	405	303	612	792	7
envuelve	412	291	456	303	612	792	7
tal	462	291	474	303	612	792	7
sociedad.	480	291	527	303	612	792	7
La	534	291	546	303	612	792	7
formación	317	303	366	315	612	792	7
de	370	303	382	315	612	792	7
profesionales	386	303	452	315	612	792	7
se	456	303	467	315	612	792	7
alimenta	472	303	513	315	612	792	7
de	517	303	530	315	612	792	7
un	534	303	546	315	612	792	7
cuerpo	317	315	351	327	612	792	7
conocimientos	355	315	425	327	612	792	7
generados	429	315	481	327	612	792	7
en	485	315	497	327	612	792	7
procesos	501	315	546	327	612	792	7
de	317	327	330	339	612	792	7
investigación;	333	327	400	339	612	792	7
sin	404	327	418	339	612	792	7
embargo,	421	327	468	339	612	792	7
estos	471	327	498	339	612	792	7
procesos	501	327	546	339	612	792	7
deben	317	339	349	351	612	792	7
orientarse	359	339	410	351	612	792	7
a	421	339	427	351	612	792	7
la	437	339	446	351	612	792	7
solución	456	339	498	351	612	792	7
de	509	339	521	351	612	792	7
las	531	339	546	351	612	792	7
demandas	317	351	369	363	612	792	7
de	372	351	384	363	612	792	7
la	387	351	396	363	612	792	7
sociedad.	399	351	446	363	612	792	7
En	449	351	462	363	612	792	7
este	465	351	486	363	612	792	7
conjunto	489	351	531	363	612	792	7
de	534	351	546	363	612	792	7
interrelaciones	317	363	390	375	612	792	7
se	398	363	410	375	612	792	7
manifiestan	418	363	475	375	612	792	7
los	483	363	497	375	612	792	7
vínculos	505	363	546	375	612	792	7
entre	317	375	342	387	612	792	7
Extensión	346	375	394	387	612	792	7
o	397	375	403	387	612	792	7
Interacción	407	375	461	387	612	792	7
Social,	464	375	497	387	612	792	7
Docencia	500	375	546	387	612	792	7
e	317	387	324	399	612	792	7
Investigación.	327	387	394	399	612	792	7
(Ver	398	387	418	399	612	792	7
gráfico	421	387	454	399	612	792	7
3)	457	387	467	399	612	792	7
a	66	272	73	285	612	792	7
partir	88	272	114	285	612	792	7
de	130	272	142	285	612	792	7
esta	158	272	179	285	612	792	7
investigación,	195	272	265	285	612	792	7
las	280	272	295	285	612	792	7
vulneraciones	66	284	134	297	612	792	7
al	138	284	147	297	612	792	7
derecho	151	284	191	297	612	792	7
a	195	284	201	297	612	792	7
la	205	284	214	297	612	792	7
información,	218	284	278	297	612	792	7
en	282	284	295	297	612	792	7
su	66	297	78	309	612	792	7
mayoría,	88	297	132	309	612	792	7
provienen	142	297	192	309	612	792	7
de	202	297	214	309	612	792	7
vulneraciones	224	297	295	309	612	792	7
desarrolladas	66	309	132	321	612	792	7
a	136	309	143	321	612	792	7
los	147	309	161	321	612	792	7
derechos	165	309	211	321	612	792	7
laborales	215	309	260	321	612	792	7
de	264	309	276	321	612	792	7
los	281	309	295	321	612	792	7
periodistas	66	321	119	333	612	792	7
Por	126	321	143	333	612	792	7
estas	150	321	176	333	612	792	7
razones,	183	321	225	333	612	792	7
Javier	232	321	261	333	612	792	7
Darío	268	321	295	333	612	792	7
Restrepo	66	333	111	346	612	792	7
señaló	114	333	147	346	612	792	7
una	151	333	169	346	612	792	7
clara	173	333	197	346	612	792	7
relación	200	333	239	346	612	792	7
entre	243	333	268	346	612	792	7
tales	271	333	295	346	612	792	7
vulneraciones	66	345	134	358	612	792	7
“atentan	138	345	179	358	612	792	7
contra	183	345	214	358	612	792	7
este	217	345	238	358	612	792	7
derecho	242	345	282	358	612	792	7
[a	285	345	295	358	612	792	7
la	66	358	75	370	612	792	7
información]	79	358	139	370	612	792	7
los	143	358	157	370	612	792	7
propietarios	162	358	219	370	612	792	7
de	224	358	236	370	612	792	7
los	241	358	255	370	612	792	7
medios	259	358	295	370	612	792	7
que	66	370	84	382	612	792	7
pagan	89	370	120	382	612	792	7
mal	125	370	142	382	612	792	7
a	147	370	153	382	612	792	7
sus	158	370	175	382	612	792	7
periodistas,	180	370	237	382	612	792	7
porque	241	370	276	382	612	792	7
las	281	370	295	382	612	792	7
informaciones	66	382	134	394	612	792	7
que	138	382	157	394	612	792	7
producen	160	382	206	394	612	792	7
son	210	382	228	394	612	792	7
mediocres,	232	382	285	394	612	792	7
y	289	382	295	394	612	792	7
el	66	394	75	407	612	792	7
público	79	394	113	407	612	792	7
tiene	117	394	141	407	612	792	7
derecho	145	394	185	407	612	792	7
a	189	394	195	407	612	792	7
una	199	394	218	407	612	792	7
información	222	394	278	407	612	792	7
de	282	394	295	407	612	792	7
calidad.	66	406	104	419	612	792	7
Por	107	406	125	419	612	792	7
lo	128	406	137	419	612	792	7
tanto,	140	406	168	419	612	792	7
si	171	406	179	419	612	792	7
se	183	406	194	419	612	792	7
metieron	198	406	240	419	612	792	7
al	244	406	253	419	612	792	7
negocio	256	406	295	419	612	792	7
de	66	419	78	431	612	792	7
la	82	419	91	431	612	792	7
comunicación	94	419	162	431	612	792	7
que	165	419	184	431	612	792	7
asuman	187	419	226	431	612	792	7
el	230	419	239	431	612	792	7
deber,	242	419	273	431	612	792	7
y	277	419	282	431	612	792	7
el	286	419	295	431	612	792	7
deber	66	431	95	443	612	792	7
es	107	431	119	443	612	792	7
ofrecer	131	431	167	443	612	792	7
una	179	431	198	443	612	792	7
información	211	431	270	443	612	792	7
de	282	431	295	443	612	792	7
excelencia”.	66	443	125	455	612	792	7
(OCLaCC	132	443	181	455	612	792	7
en	189	443	201	455	612	792	7
ZaPaTa	208	443	248	455	612	792	7
y	255	443	261	455	612	792	7
Otros	268	443	295	455	612	792	7
2010;	66	455	94	468	612	792	7
171)	97	455	119	468	612	792	7
La	317	410	330	423	612	792	7
investigación	333	410	397	423	612	792	7
regional	400	410	439	423	612	792	7
ha	443	410	455	423	612	792	7
tenido	459	410	489	423	612	792	7
un	492	410	504	423	612	792	7
divorcio	508	410	546	423	612	792	7
respecto	317	422	360	435	612	792	7
a	363	422	369	435	612	792	7
la	373	422	382	435	612	792	7
formulación	385	422	442	435	612	792	7
de	446	422	458	435	612	792	7
políticas	462	422	502	435	612	792	7
públicas	506	422	546	435	612	792	7
del	317	434	332	447	612	792	7
sector	340	434	371	447	612	792	7
de	379	434	392	447	612	792	7
la	399	434	408	447	612	792	7
educación,	416	434	471	447	612	792	7
citando	479	434	515	447	612	792	7
a	523	434	529	447	612	792	7
la	537	434	546	447	612	792	7
Reforma	317	446	361	459	612	792	7
Educativa	372	446	422	459	612	792	7
del	433	446	448	459	612	792	7
año	459	446	478	459	612	792	7
1994.	488	446	517	459	612	792	7
Las	528	446	546	459	612	792	7
investigaciones	317	458	396	471	612	792	7
regionales,	403	458	459	471	612	792	7
particularmente	467	458	546	471	612	792	7
aquellas	317	470	358	483	612	792	7
desarrolladas	364	470	430	483	612	792	7
por	436	470	452	483	612	792	7
las	458	470	472	483	612	792	7
universidades	478	470	546	483	612	792	7
no	317	482	330	495	612	792	7
fueron	338	482	370	495	612	792	7
“tomadas	378	482	425	495	612	792	7
en	433	482	445	495	612	792	7
cuenta”,	453	482	494	495	612	792	7
valga	502	482	529	495	612	792	7
la	537	482	546	495	612	792	7
expresión	317	494	367	507	612	792	7
popular,	376	494	417	507	612	792	7
para	425	494	448	507	612	792	7
el	457	494	466	507	612	792	7
desarrollo	474	494	525	507	612	792	7
de	533	494	546	507	612	792	7
normativas	317	506	371	519	612	792	7
y	376	506	381	519	612	792	7
políticas	386	506	426	519	612	792	7
públicas	431	506	471	519	612	792	7
de	476	506	488	519	612	792	7
educación.	493	506	546	519	612	792	7
(CRUZ	317	518	352	531	612	792	7
y	355	518	360	531	612	792	7
Otros	364	518	391	531	612	792	7
en	394	518	406	531	612	792	7
MaYORGa	410	518	465	531	612	792	7
2005;	468	518	495	531	612	792	7
289).	499	518	524	531	612	792	7
3.	66	495	75	507	612	792	7
Aportes	83	495	125	507	612	792	7
de	133	495	146	507	612	792	7
conocimiento	154	495	227	507	612	792	7
de	235	495	248	507	612	792	7
la	256	495	265	507	612	792	7
Uni	273	495	291	507	612	792	7
-	291	495	295	507	612	792	7
versidad	83	507	130	519	612	792	7
Boliviana	148	507	199	519	612	792	7
referente	218	507	267	519	612	792	7
al	285	507	295	519	612	792	7
reconocimiento	83	518	165	530	612	792	7
legal	171	518	196	530	612	792	7
del	202	518	218	530	612	792	7
derecho	224	518	267	530	612	792	7
a	273	518	279	530	612	792	7
la	285	518	295	530	612	792	7
información	83	530	146	542	612	792	7
en	149	530	162	542	612	792	7
Bolivia	166	530	202	542	612	792	7
La	317	542	330	554	612	792	7
investigación	341	542	408	554	612	792	7
científica	420	542	465	554	612	792	7
no	477	542	489	554	612	792	7
ha	501	542	513	554	612	792	7
sido	525	542	546	554	612	792	7
considerada	317	554	377	566	612	792	7
en	380	554	393	566	612	792	7
la	396	554	404	566	612	792	7
redacción	408	554	455	566	612	792	7
de	458	554	471	566	612	792	7
la	474	554	482	566	612	792	7
Constitución	485	554	546	566	612	792	7
Política	317	566	353	578	612	792	7
del	357	566	372	578	612	792	7
Estado	376	566	410	578	612	792	7
en	414	566	426	578	612	792	7
1967	430	566	455	578	612	792	7
y	459	566	464	578	612	792	7
en	468	566	481	578	612	792	7
las	485	566	499	578	612	792	7
reformas	503	566	546	578	612	792	7
posteriores	317	578	372	590	612	792	7
en	378	578	390	590	612	792	7
1994,	396	578	423	590	612	792	7
2002,	429	578	457	590	612	792	7
2004	462	578	487	590	612	792	7
y	493	578	498	590	612	792	7
el	504	578	513	590	612	792	7
2005;	518	578	546	590	612	792	7
estuvo	317	590	350	602	612	792	7
ausente	357	590	397	602	612	792	7
en	404	590	416	602	612	792	7
las	424	590	438	602	612	792	7
labores	446	590	482	602	612	792	7
del	489	590	504	602	612	792	7
Equipo	512	590	546	602	612	792	7
Técnico	317	602	356	614	612	792	7
de	363	602	375	614	612	792	7
apoyo	382	602	413	614	612	792	7
a	420	602	426	614	612	792	7
la	433	602	441	614	612	792	7
Reforma	448	602	491	614	612	792	7
Educativa	498	602	546	614	612	792	7
(ETaRE)	317	614	361	626	612	792	7
que	369	614	388	626	612	792	7
diseñó	395	614	428	626	612	792	7
las	436	614	450	626	612	792	7
políticas	458	614	499	626	612	792	7
para	507	614	530	626	612	792	7
el	537	614	546	626	612	792	7
desarrollo	317	626	366	638	612	792	7
de	369	626	381	638	612	792	7
la	385	626	393	638	612	792	7
Reforma	397	626	439	638	612	792	7
Educativa	442	626	491	638	612	792	7
de	494	626	506	638	612	792	7
1994,	510	626	537	638	612	792	7
y	540	626	546	638	612	792	7
se	317	638	329	650	612	792	7
retiró	333	638	358	650	612	792	7
del	362	638	376	650	612	792	7
Congreso	380	638	428	650	612	792	7
Nacional	432	638	475	650	612	792	7
de	478	638	491	650	612	792	7
Educación	495	638	546	650	612	792	7
para	317	650	340	662	612	792	7
la	348	650	357	662	612	792	7
socialización	365	650	430	662	612	792	7
de	438	650	450	662	612	792	7
la	458	650	467	662	612	792	7
propuesta	475	650	526	662	612	792	7
de	533	650	546	662	612	792	7
reforma	317	662	357	674	612	792	7
educativa	369	662	418	674	612	792	7
denominada	430	662	493	674	612	792	7
“avelino	505	662	546	674	612	792	7
Siñani-Elizardo	317	674	391	686	612	792	7
Pérez”.	399	674	434	686	612	792	7
Estos	442	674	469	686	612	792	7
aspectos	477	674	521	686	612	792	7
son	528	674	546	686	612	792	7
contradictorios	317	686	389	698	612	792	7
a	392	686	398	698	612	792	7
la	401	686	409	698	612	792	7
normativa	412	686	460	698	612	792	7
de	463	686	475	698	612	792	7
la	478	686	487	698	612	792	7
universidad	490	686	546	698	612	792	7
pública	317	698	354	710	612	792	7
boliviana,	366	698	414	710	612	792	7
considerando	426	698	495	710	612	792	7
que	507	698	525	710	612	792	7
la	537	698	546	710	612	792	7
La	66	550	78	563	612	792	7
población	84	550	132	563	612	792	7
boliviana	138	550	181	563	612	792	7
estimada	187	550	232	563	612	792	7
en	238	550	250	563	612	792	7
julio	257	550	276	563	612	792	7
de	282	550	295	563	612	792	7
2008	66	563	90	575	612	792	7
es	93	563	105	575	612	792	7
de	108	563	120	575	612	792	7
9.247.816	123	563	172	575	612	792	7
habitantes	174	563	225	575	612	792	7
y	228	563	233	575	612	792	7
la	236	563	245	575	612	792	7
población	248	563	295	575	612	792	7
económicamente	66	575	153	587	612	792	7
activa	162	575	192	587	612	792	7
es	201	575	213	587	612	792	7
de	222	575	235	587	612	792	7
4.793.000	244	575	295	587	612	792	7
habitantes.	66	587	120	599	612	792	7
Si	127	587	137	599	612	792	7
el	144	587	152	599	612	792	7
Estado	159	587	193	599	612	792	7
Boliviano	200	587	245	599	612	792	7
desearía	252	587	295	599	612	792	7
formar	66	599	99	611	612	792	7
a	110	599	116	611	612	792	7
un	126	599	139	611	612	792	7
investigador	149	599	211	611	612	792	7
de	222	599	234	611	612	792	7
cada	245	599	270	611	612	792	7
mil	280	599	295	611	612	792	7
habitantes,	66	611	120	624	612	792	7
se	123	611	135	624	612	792	7
tendría	138	611	172	624	612	792	7
la	175	611	184	624	612	792	7
participación	187	611	249	624	612	792	7
de	252	611	264	624	612	792	7
9.248	267	611	295	624	612	792	7
investigadores.	66	624	140	636	612	792	7
En	144	624	157	636	612	792	7
el	161	624	170	636	612	792	7
año	174	624	192	636	612	792	7
2001	196	624	220	636	612	792	7
Japón	224	624	254	636	612	792	7
registró	258	624	295	636	612	792	7
8,4	66	636	81	648	612	792	7
investigadores	87	636	158	648	612	792	7
por	163	636	179	648	612	792	7
cada	184	636	208	648	612	792	7
mil	214	636	228	648	612	792	7
habitantes	233	636	284	648	612	792	7
y	289	636	295	648	612	792	7
Estados	66	648	106	660	612	792	7
Unidos	112	648	146	660	612	792	7
informó	151	648	188	660	612	792	7
la	194	648	202	660	612	792	7
presencia	208	648	256	660	612	792	7
de	261	648	274	660	612	792	7
5,9	279	648	295	660	612	792	7
investigadores	66	660	137	672	612	792	7
por	144	660	160	672	612	792	7
mil;	168	660	185	672	612	792	7
en	192	660	204	672	612	792	7
ese	212	660	229	672	612	792	7
mismo	237	660	269	672	612	792	7
año	276	660	295	672	612	792	7
Bolivia	66	672	98	685	612	792	7
tenía	103	672	127	685	612	792	7
100	131	672	150	685	612	792	7
investigadores	154	672	225	685	612	792	7
por	229	672	245	685	612	792	7
millón	249	672	278	685	612	792	7
de	282	672	295	685	612	792	7
habitantes	66	685	117	697	612	792	7
y	120	685	125	697	612	792	7
1200	128	685	153	697	612	792	7
investigadores	156	685	227	697	612	792	7
del	230	685	244	697	612	792	7
total	247	685	268	697	612	792	7
de	271	685	283	697	612	792	7
la	286	685	295	697	612	792	7
población	66	697	113	709	612	792	7
boliviana	116	697	160	709	612	792	7
en	163	697	175	709	612	792	7
el	178	697	186	709	612	792	7
referido	189	697	226	709	612	792	7
año	229	697	248	709	612	792	7
(ZaPaTa	251	697	295	709	612	792	7
ISSN	66	734	82	742	612	792	7
1815-0276	84	734	117	742	612	792	7
­	299	737	301	750	612	792	7
49	299	734	312	751	612	792	7
Año	395	730	411	738	612	792	7
15,	416	730	427	738	612	792	7
Nº	435	730	443	738	612	792	7
21,	448	730	459	738	612	792	7
2	468	730	471	738	612	792	7
do	472	730	476	734	612	792	7
S	481	730	484	738	612	792	7
e	486	730	490	738	612	792	7
m	491	730	496	738	612	792	7
e	498	730	502	738	612	792	7
S	503	730	507	738	612	792	7
t	509	730	512	738	612	792	7
r	514	730	518	738	612	792	7
e	519	730	523	738	612	792	7
2	528	730	531	738	612	792	7
0	533	730	536	738	612	792	7
1	538	730	541	738	612	792	7
0	543	730	546	738	612	792	7
E	385	54	390	61	612	792	8
L	392	55	394	61	612	792	8
D	400	54	405	61	612	792	8
ERECHO	407	55	439	61	612	792	8
a	445	55	449	61	612	792	8
La	454	55	463	61	612	792	8
I	469	54	471	61	612	792	8
NFORMaCIóN	472	55	526	61	612	792	8
...	536	54	546	61	612	792	8
GRÁFICO	276	76	326	88	612	792	8
3	330	76	336	88	612	792	8
Interrelación	139	98	205	110	612	792	8
entre	209	98	236	110	612	792	8
Docencia,	239	98	291	110	612	792	8
Investigación	294	98	365	110	612	792	8
e	368	98	374	110	612	792	8
Interacción	378	98	436	110	612	792	8
Social	440	98	472	110	612	792	8
FUENTE:	68	521	104	532	612	792	8
ZAPATA	106	521	136	532	612	792	8
2009:	138	521	159	532	612	792	8
35	161	521	170	532	612	792	8
Constitución	317	543	378	555	612	792	8
Política	385	543	421	555	612	792	8
del	428	543	443	555	612	792	8
Estado,	450	543	488	555	612	792	8
un	495	543	507	555	612	792	8
28	514	543	527	555	612	792	8
de	534	543	546	555	612	792	8
marzo	317	555	348	567	612	792	8
de	356	555	368	567	612	792	8
2007,	375	555	403	567	612	792	8
los	411	555	425	567	612	792	8
responsables	432	555	498	567	612	792	8
de	505	555	518	567	612	792	8
esta	525	555	546	567	612	792	8
investigación	317	567	381	579	612	792	8
presentaron	386	567	445	579	612	792	8
a	450	567	456	579	612	792	8
consideración	461	567	529	579	612	792	8
de	534	567	546	579	612	792	8
los	317	579	331	591	612	792	8
9	337	579	343	591	612	792	8
miembros	349	579	397	591	612	792	8
de	403	579	415	591	612	792	8
la	420	579	429	591	612	792	8
comisión	435	579	478	591	612	792	8
de	484	579	496	591	612	792	8
Derecho,	501	579	546	591	612	792	8
Deberes	317	591	360	603	612	792	8
y	368	591	373	603	612	792	8
Garantías,	381	591	434	603	612	792	8
un	442	591	454	603	612	792	8
artículo	462	591	499	603	612	792	8
para	507	591	529	603	612	792	8
el	537	591	546	603	612	792	8
reconocimiento	317	603	392	615	612	792	8
y	395	603	401	615	612	792	8
del	404	603	419	615	612	792	8
defensa	422	603	461	615	612	792	8
del	465	603	480	615	612	792	8
Derecho	483	603	525	615	612	792	8
a	528	603	534	615	612	792	8
la	537	603	546	615	612	792	8
Información.	317	615	378	627	612	792	8
universidad	66	543	125	555	612	792	8
pública	135	543	171	555	612	792	8
en	181	543	194	555	612	792	8
su	204	543	215	555	612	792	8
conjunto,	225	543	272	555	612	792	8
ha	282	543	295	555	612	792	8
establecido	66	555	122	567	612	792	8
como	126	555	153	567	612	792	8
una	157	555	176	567	612	792	8
línea	180	555	204	567	612	792	8
de	208	555	220	567	612	792	8
acción	225	555	257	567	612	792	8
en	261	555	273	567	612	792	8
sus	278	555	295	567	612	792	8
planes	66	567	100	579	612	792	8
de	108	567	121	579	612	792	8
desarrollo	129	567	180	579	612	792	8
universitario	188	567	250	579	612	792	8
de	259	567	272	579	612	792	8
las	280	567	295	579	612	792	8
gestiones	66	579	113	591	612	792	8
1998-2002	118	579	171	591	612	792	8
y	176	579	182	591	612	792	8
2003-2007	187	579	239	591	612	792	8
“Participar	245	579	295	591	612	792	8
en	66	591	78	603	612	792	8
la	88	591	96	603	612	792	8
Transformación	105	591	184	603	612	792	8
del	194	591	209	603	612	792	8
País	218	591	241	603	612	792	8
y	250	591	255	603	612	792	8
de	264	591	277	603	612	792	8
la	286	591	295	603	612	792	8
educación	66	603	116	615	612	792	8
Superior”.	120	603	168	615	612	792	8
a	66	626	73	638	612	792	8
partir	77	626	102	638	612	792	8
de	106	626	118	638	612	792	8
estas	122	626	149	638	612	792	8
apreciaciones,	153	626	224	638	612	792	8
resultados	228	626	278	638	612	792	8
de	282	626	295	638	612	792	8
procesos	66	638	111	650	612	792	8
de	116	638	128	650	612	792	8
estudios	133	638	174	650	612	792	8
relevantes	179	638	230	650	612	792	8
y	235	638	240	650	612	792	8
serios,	246	638	278	650	612	792	8
es	283	638	295	650	612	792	8
posible	66	650	101	662	612	792	8
afirmar	106	650	140	662	612	792	8
que,	146	650	167	662	612	792	8
la	172	650	181	662	612	792	8
universidad	186	650	243	662	612	792	8
no	248	650	260	662	612	792	8
se	265	650	277	662	612	792	8
ha	282	650	295	662	612	792	8
quedado	66	662	110	674	612	792	8
de	124	662	137	674	612	792	8
brazos	151	662	185	674	612	792	8
cruzados	199	662	245	674	612	792	8
en	259	662	272	674	612	792	8
la	286	662	295	674	612	792	8
transformación	66	674	139	686	612	792	8
social	143	674	171	686	612	792	8
de	175	674	187	686	612	792	8
la	191	674	200	686	612	792	8
nación.	204	674	239	686	612	792	8
Durante	243	674	282	686	612	792	8
la	286	674	295	686	612	792	8
convocatoria	66	686	128	698	612	792	8
de	133	686	146	698	612	792	8
la	150	686	159	698	612	792	8
asamblea	163	686	212	698	612	792	8
Constituyente	217	686	284	698	612	792	8
y	289	686	295	698	612	792	8
posterior	66	698	109	710	612	792	8
redacción	115	698	163	710	612	792	8
de	169	698	181	710	612	792	8
los	188	698	202	710	612	792	8
articulados	208	698	261	710	612	792	8
de	268	698	280	710	612	792	8
la	286	698	295	710	612	792	8
El	317	638	327	650	612	792	8
trabajo	332	638	366	650	612	792	8
de	371	638	384	650	612	792	8
esta	389	638	410	650	612	792	8
comisión	415	638	458	650	612	792	8
de	464	638	476	650	612	792	8
asambleístas	481	638	546	650	612	792	8
consistió	317	650	360	662	612	792	8
en	363	650	376	662	612	792	8
la	379	650	387	662	612	792	8
aprobación	391	650	445	662	612	792	8
de	448	650	460	662	612	792	8
dos	464	650	481	662	612	792	8
informes	485	650	527	662	612	792	8
por	530	650	546	662	612	792	8
mayoría	317	662	357	674	612	792	8
y	360	662	365	674	612	792	8
minoría,	368	662	408	674	612	792	8
los	411	662	425	674	612	792	8
cuales	428	662	460	674	612	792	8
serían	462	662	493	674	612	792	8
expuestos	496	662	546	674	612	792	8
en	317	674	330	686	612	792	8
las	340	674	355	686	612	792	8
discusiones	365	674	425	686	612	792	8
de	435	674	447	686	612	792	8
plenaria	458	674	499	686	612	792	8
de	509	674	521	686	612	792	8
los	531	674	546	686	612	792	8
constituyentes,	317	686	391	698	612	792	8
para	395	686	417	698	612	792	8
su	421	686	433	698	612	792	8
incorporación	437	686	503	698	612	792	8
o	507	686	513	698	612	792	8
no	517	686	530	698	612	792	8
en	534	686	546	698	612	792	8
el	317	698	326	710	612	792	8
texto	329	698	353	710	612	792	8
constitucional.	356	698	426	710	612	792	8
50	299	733	313	751	612	792	8
ISSN	494	734	510	742	612	792	8
1815-0276	512	734	546	742	612	792	8
J.	66	53	73	61	612	792	9
G	79	53	84	61	612	792	9
UNNaR	86	55	113	61	612	792	9
Z	119	53	123	61	612	792	9
aPaTa	125	55	149	61	612	792	9
Z	155	53	159	61	612	792	9
URITa	161	55	184	61	612	792	9
Los	66	76	84	88	612	792	9
esfuerzos	95	76	145	88	612	792	9
desplegados	156	76	221	88	612	792	9
de	232	76	245	88	612	792	9
manera	256	76	294	88	612	792	9
cronológica	66	88	122	100	612	792	9
por	126	88	142	100	612	792	9
el	146	88	155	100	612	792	9
Instituto	159	88	198	100	612	792	9
de	202	88	214	100	612	792	9
Investigaciones	219	88	294	100	612	792	9
de	66	100	78	112	612	792	9
la	82	100	90	112	612	792	9
Facultad	94	100	136	112	612	792	9
de	140	100	152	112	612	792	9
Humanidades	156	100	223	112	612	792	9
y	227	100	233	112	612	792	9
Ciencias	236	100	279	112	612	792	9
de	282	100	294	112	612	792	9
la	66	112	74	124	612	792	9
Educación	78	112	129	124	612	792	9
y	132	112	138	124	612	792	9
de	141	112	153	124	612	792	9
la	157	112	165	124	612	792	9
Carrera	169	112	206	124	612	792	9
de	209	112	221	124	612	792	9
Comunicación	225	112	294	124	612	792	9
Social	66	124	96	136	612	792	9
de	99	124	111	136	612	792	9
la	115	124	123	136	612	792	9
Universidad	126	124	184	136	612	792	9
Mayor	188	124	218	136	612	792	9
de	222	124	234	136	612	792	9
San	237	124	257	136	612	792	9
Simón,	260	124	294	136	612	792	9
sumados	66	136	110	148	612	792	9
a	116	136	122	148	612	792	9
los	128	136	142	148	612	792	9
ejecutados	148	136	201	148	612	792	9
por	207	136	223	148	612	792	9
el	229	136	237	148	612	792	9
Centro	243	136	276	148	612	792	9
de	282	136	294	148	612	792	9
Programas	66	148	121	160	612	792	9
de	133	148	145	160	612	792	9
Comunicación	156	148	229	160	612	792	9
(CPC),	240	148	275	160	612	792	9
la	286	148	294	160	612	792	9
Plataforma	66	160	119	172	612	792	9
Ciudadana	124	160	177	172	612	792	9
por	182	160	198	172	612	792	9
los	203	160	217	172	612	792	9
Derechos	222	160	270	172	612	792	9
a	275	160	281	172	612	792	9
la	286	160	294	172	612	792	9
Comunicación	66	172	135	184	612	792	9
e	139	172	145	184	612	792	9
Información,	149	172	210	184	612	792	9
la	213	172	222	184	612	792	9
asociación	225	172	278	184	612	792	9
de	282	172	294	184	612	792	9
Periodistas	66	184	120	196	612	792	9
de	125	184	137	196	612	792	9
La	142	184	154	196	612	792	9
Paz	159	184	178	196	612	792	9
(aLPL)	183	184	217	196	612	792	9
y	222	184	228	196	612	792	9
la	233	184	241	196	612	792	9
asamblea	246	184	294	196	612	792	9
Permanente	66	196	126	208	612	792	9
de	133	196	145	208	612	792	9
los	152	196	166	208	612	792	9
Derechos	174	196	221	208	612	792	9
Humanos	228	196	275	208	612	792	9
de	282	196	294	208	612	792	9
Bolivia	66	208	100	220	612	792	9
(aPDHB)	112	208	159	220	612	792	9
desembocaron	172	208	247	220	612	792	9
en	260	208	273	220	612	792	9
la	286	208	294	220	612	792	9
redacción	66	220	113	232	612	792	9
de	120	220	132	232	612	792	9
los	138	220	152	232	612	792	9
artículos	158	220	200	232	612	792	9
106	206	220	225	232	612	792	9
y	231	220	236	232	612	792	9
107	243	220	261	232	612	792	9
de	267	220	280	232	612	792	9
la	286	220	294	232	612	792	9
Constitución	66	232	127	244	612	792	9
Política	135	232	172	244	612	792	9
del	179	232	194	244	612	792	9
Estado,	202	232	240	244	612	792	9
aprobada	247	232	294	244	612	792	9
mediante	66	244	111	256	612	792	9
referendo	114	244	161	256	612	792	9
nacional.	165	244	209	256	612	792	9
Este	317	76	339	88	612	792	9
paso	345	76	369	88	612	792	9
compromete	375	76	436	88	612	792	9
a	442	76	449	88	612	792	9
los	455	76	469	88	612	792	9
investigadores	475	76	546	88	612	792	9
bolivianos	317	88	366	101	612	792	9
sobre	369	88	397	101	612	792	9
el	400	88	409	101	612	792	9
derecho	412	88	452	101	612	792	9
a	455	88	461	101	612	792	9
la	465	88	473	101	612	792	9
información,	476	88	536	101	612	792	9
a	540	88	546	101	612	792	9
desarrollar	317	100	372	113	612	792	9
un	385	100	397	113	612	792	9
trabajo	411	100	446	113	612	792	9
permanente	459	100	520	113	612	792	9
de	533	100	546	113	612	792	9
reconocimiento	317	113	392	125	612	792	9
y	395	113	400	125	612	792	9
defensa	403	113	442	125	612	792	9
de	445	113	457	125	612	792	9
este	460	113	481	125	612	792	9
derecho,	484	113	527	125	612	792	9
por	530	113	546	125	612	792	9
lo	317	125	326	137	612	792	9
cual	337	125	358	137	612	792	9
la	368	125	377	137	612	792	9
temática	388	125	431	137	612	792	9
abordada	442	125	490	137	612	792	9
en	501	125	514	137	612	792	9
esta	524	125	546	137	612	792	9
investigación	317	137	381	149	612	792	9
no	384	137	396	149	612	792	9
es	400	137	411	149	612	792	9
ocasional	415	137	461	149	612	792	9
sino	464	137	484	149	612	792	9
el	488	137	496	149	612	792	9
origen	500	137	530	149	612	792	9
de	534	137	546	149	612	792	9
una	317	149	336	162	612	792	9
serie	349	149	374	162	612	792	9
de	386	149	399	162	612	792	9
esfuerzos	412	149	461	162	612	792	9
orientados	474	149	528	162	612	792	9
y	540	149	546	162	612	792	9
coordinados	317	161	379	174	612	792	9
con	387	161	405	174	612	792	9
otras	413	161	438	174	612	792	9
instituciones	446	161	509	174	612	792	9
de	517	161	529	174	612	792	9
la	537	161	546	174	612	792	9
sociedad	317	174	361	186	612	792	9
civil	365	174	383	186	612	792	9
y	386	174	392	186	612	792	9
académica.	395	174	451	186	612	792	9
Dentro	317	197	351	209	612	792	9
de	359	197	371	209	612	792	9
la	379	197	388	209	612	792	9
investigación	396	197	461	209	612	792	9
“Derecho	469	197	515	209	612	792	9
a	523	197	529	209	612	792	9
la	537	197	546	209	612	792	9
Información:	317	209	378	222	612	792	9
Situación	382	209	427	222	612	792	9
actual	431	209	461	222	612	792	9
y	465	209	471	222	612	792	9
Reformas	475	209	523	222	612	792	9
a	527	209	533	222	612	792	9
la	537	209	546	222	612	792	9
Legislación	317	222	375	234	612	792	9
Boliviana”,	389	222	442	234	612	792	9
el	456	222	465	234	612	792	9
Instituto	479	222	519	234	612	792	9
de	533	222	546	234	612	792	9
Investigaciones	317	234	396	246	612	792	9
de	414	234	427	246	612	792	9
la	445	234	454	246	612	792	9
Facultad	471	234	515	246	612	792	9
de	533	234	546	246	612	792	9
Humanidades	317	246	386	258	612	792	9
y	394	246	399	258	612	792	9
Ciencias	407	246	450	258	612	792	9
de	457	246	470	258	612	792	9
la	477	246	486	258	612	792	9
Educación	494	246	546	258	612	792	9
(IIHCE-UMSS)	317	258	392	270	612	792	9
se	402	258	414	270	612	792	9
está	423	258	445	270	612	792	9
construyendo	455	258	524	270	612	792	9
un	533	258	546	270	612	792	9
borrador	317	270	359	283	612	792	9
de	365	270	378	283	612	792	9
proyecto	384	270	426	283	612	792	9
de	433	270	445	283	612	792	9
ley	452	270	466	283	612	792	9
de	473	270	485	283	612	792	9
defensa	491	270	531	283	612	792	9
al	537	270	546	283	612	792	9
derecho	317	283	357	295	612	792	9
a	361	283	367	295	612	792	9
la	371	283	380	295	612	792	9
información.	384	283	444	295	612	792	9
En	448	283	462	295	612	792	9
este	466	283	487	295	612	792	9
proceso	491	283	530	295	612	792	9
se	534	283	546	295	612	792	9
consideran	317	295	373	307	612	792	9
elementos	381	295	433	307	612	792	9
complejos,	441	295	495	307	612	792	9
desafíos	503	295	546	307	612	792	9
serios	317	307	346	319	612	792	9
y	353	307	358	319	612	792	9
riesgos	365	307	400	319	612	792	9
innegales;	407	307	457	319	612	792	9
sin	464	307	478	319	612	792	9
embargo,	484	307	531	319	612	792	9
la	537	307	546	319	612	792	9
defensa	317	319	356	331	612	792	9
del	362	319	377	331	612	792	9
derecho	382	319	422	331	612	792	9
a	428	319	434	331	612	792	9
la	440	319	448	331	612	792	9
información	454	319	511	331	612	792	9
no	516	319	529	331	612	792	9
es	534	319	546	331	612	792	9
labor	317	331	342	344	612	792	9
exclusiva	345	331	390	344	612	792	9
de	394	331	406	344	612	792	9
éstos,	410	331	439	344	612	792	9
es	442	331	454	344	612	792	9
labor	458	331	482	344	612	792	9
de	486	331	498	344	612	792	9
todos	501	331	528	344	612	792	9
los	532	331	546	344	612	792	9
ciudadanos.	317	344	376	356	612	792	9
Por	379	344	396	356	612	792	9
lo	399	344	408	356	612	792	9
que	411	344	429	356	612	792	9
éste,	432	344	456	356	612	792	9
no	459	344	471	356	612	792	9
es	474	344	486	356	612	792	9
un	488	344	501	356	612	792	9
esfuerzo	504	344	546	356	612	792	9
aislado:	317	356	355	368	612	792	9
diversos	359	356	400	368	612	792	9
periodistas,	405	356	461	368	612	792	9
investigadores	465	356	536	368	612	792	9
y	540	356	546	368	612	792	9
ciudadanos	317	368	373	380	612	792	9
se	377	368	389	380	612	792	9
han	393	368	411	380	612	792	9
pronunciado	416	368	476	380	612	792	9
al	480	368	489	380	612	792	9
respeto	493	368	530	380	612	792	9
de	534	368	546	380	612	792	9
este	317	380	339	392	612	792	9
derecho	347	380	389	392	612	792	9
y	397	380	403	392	612	792	9
entablan	411	380	455	392	612	792	9
reuniones	464	380	514	392	612	792	9
para	523	380	546	392	612	792	9
consensuar	317	392	374	405	612	792	9
este	377	392	398	405	612	792	9
proyecto	401	392	444	405	612	792	9
de	447	392	459	405	612	792	9
ley.	463	392	479	405	612	792	9
artículo	77	266	111	277	612	792	9
106.	114	266	133	277	612	792	9
I.	78	282	83	293	612	792	9
El	94	282	103	293	612	792	9
Estado	113	282	145	293	612	792	9
garantiza	154	282	197	293	612	792	9
el	207	282	215	293	612	792	9
derecho	224	282	262	293	612	792	9
a	271	282	277	293	612	792	9
la	286	282	294	293	612	792	9
comunicación	94	292	155	303	612	792	9
y	158	292	163	303	612	792	9
el	166	292	174	303	612	792	9
derecho	177	292	213	303	612	792	9
a	216	292	222	303	612	792	9
la	225	292	233	303	612	792	9
información.	236	292	290	303	612	792	9
II.	78	310	86	322	612	792	9
El	94	310	103	322	612	792	9
Estado	108	310	140	322	612	792	9
garantiza	145	310	186	322	612	792	9
a	192	310	197	322	612	792	9
las	203	310	216	322	612	792	9
bolivianas	221	310	266	322	612	792	9
y	271	310	276	322	612	792	9
los	282	310	294	322	612	792	9
bolivianos	94	320	140	332	612	792	9
el	149	320	157	332	612	792	9
derecho	165	320	202	332	612	792	9
a	211	320	216	332	612	792	9
la	224	320	232	332	612	792	9
libertad	241	320	275	332	612	792	9
de	283	320	294	332	612	792	9
expresión,	94	330	140	342	612	792	9
de	144	330	155	342	612	792	9
opinión	159	330	191	342	612	792	9
y	195	330	200	342	612	792	9
de	204	330	215	342	612	792	9
información,	219	330	273	342	612	792	9
a	277	330	283	342	612	792	9
la	287	330	294	342	612	792	9
rectificación	94	340	147	352	612	792	9
y	152	340	157	352	612	792	9
a	162	340	168	352	612	792	9
la	173	340	181	352	612	792	9
réplica,	186	340	219	352	612	792	9
y	224	340	229	352	612	792	9
el	234	340	242	352	612	792	9
derecho	247	340	284	352	612	792	9
a	289	340	294	352	612	792	9
emitir	94	350	119	362	612	792	9
libremente	126	350	173	362	612	792	9
las	180	350	193	362	612	792	9
ideas	200	350	225	362	612	792	9
por	232	350	246	362	612	792	9
cualquier	253	350	294	362	612	792	9
medio	94	360	121	372	612	792	9
de	124	360	135	372	612	792	9
difusión,	138	360	176	372	612	792	9
sin	179	360	192	372	612	792	9
censura	195	360	230	372	612	792	9
previa.	233	360	263	372	612	792	9
III.	78	379	89	390	612	792	9
El	94	379	103	390	612	792	9
Estado	107	379	138	390	612	792	9
garantiza	142	379	183	390	612	792	9
a	187	379	193	390	612	792	9
las	196	379	209	390	612	792	9
trabajadoras	213	379	269	390	612	792	9
y	273	379	278	390	612	792	9
los	282	379	294	390	612	792	9
trabajadores	94	389	150	400	612	792	9
de	156	389	168	400	612	792	9
la	174	389	182	400	612	792	9
prensa,	189	389	222	400	612	792	9
la	229	389	237	400	612	792	9
libertad	244	389	276	400	612	792	9
de	283	389	294	400	612	792	9
expresión,	94	399	140	410	612	792	9
el	144	399	152	410	612	792	9
derecho	155	399	191	410	612	792	9
a	195	399	200	410	612	792	9
la	204	399	212	410	612	792	9
comunicación	215	399	277	410	612	792	9
y	280	399	285	410	612	792	9
a	289	399	294	410	612	792	9
la	94	409	102	420	612	792	9
información.	105	409	159	420	612	792	9
En	317	416	331	428	612	792	9
el	334	416	342	428	612	792	9
marco	346	416	376	428	612	792	9
de	379	416	392	428	612	792	9
estas	395	416	421	428	612	792	9
apreciaciones,	424	416	495	428	612	792	9
gracias	499	416	534	428	612	792	9
al	537	416	546	428	612	792	9
Creador,	317	428	359	440	612	792	9
los	362	428	376	440	612	792	9
investigadores	379	428	449	440	612	792	9
bolivianos	452	428	501	440	612	792	9
respecto	504	428	546	440	612	792	9
al	317	440	326	453	612	792	9
derecho	331	440	371	453	612	792	9
a	376	440	383	453	612	792	9
la	388	440	397	453	612	792	9
información	402	440	459	453	612	792	9
no	464	440	477	453	612	792	9
son	482	440	500	453	612	792	9
pocos	505	440	535	453	612	792	9
y	540	440	546	453	612	792	9
superando	317	453	369	465	612	792	9
cualquier	372	453	417	465	612	792	9
diferencia,	420	453	471	465	612	792	9
se	474	453	485	465	612	792	9
proyecta	488	453	531	465	612	792	9
un	534	453	546	465	612	792	9
trabajo	317	465	352	477	612	792	9
comprometido,	360	465	436	477	612	792	9
en	444	465	457	477	612	792	9
el	465	465	474	477	612	792	9
desarrollo	482	465	532	477	612	792	9
y	540	465	546	477	612	792	9
conclusión	317	477	371	489	612	792	9
de	383	477	396	489	612	792	9
investigaciones	407	477	486	489	612	792	9
como	498	477	525	489	612	792	9
la	537	477	546	489	612	792	9
presente.	317	489	365	501	612	792	9
Todo	379	489	404	501	612	792	9
este	419	489	440	501	612	792	9
esfuerzo	455	489	499	501	612	792	9
podría	513	489	546	501	612	792	9
desembocar,	317	501	380	514	612	792	9
considerando	383	501	449	514	612	792	9
la	452	501	461	514	612	792	9
voluntad	464	501	505	514	612	792	9
de	509	501	521	514	612	792	9
Dios	524	501	546	514	612	792	9
y	317	514	323	526	612	792	9
la	325	514	334	526	612	792	9
aceptación	337	514	390	526	612	792	9
de	393	514	405	526	612	792	9
la	408	514	416	526	612	792	9
ciudadanía	419	514	473	526	612	792	9
en	476	514	488	526	612	792	9
general,	491	514	531	526	612	792	9
en	534	514	546	526	612	792	9
una	317	526	335	538	612	792	9
nueva	339	526	369	538	612	792	9
ley.	372	526	388	538	612	792	9
IV.	78	427	89	439	612	792	9
Se	94	427	106	439	612	792	9
reconoce	109	427	150	439	612	792	9
la	153	427	161	439	612	792	9
cláusula	164	427	201	439	612	792	9
de	203	427	215	439	612	792	9
conciencia	217	427	265	439	612	792	9
de	268	427	279	439	612	792	9
los	282	427	294	439	612	792	9
trabajadores	94	437	150	449	612	792	9
de	153	437	164	449	612	792	9
la	167	437	175	449	612	792	9
información.	178	437	232	449	612	792	9
artículo	77	456	111	467	612	792	9
107.	114	456	133	467	612	792	9
I.	78	469	83	480	612	792	9
Los	94	469	110	480	612	792	9
medios	114	469	146	480	612	792	9
de	149	469	161	480	612	792	9
comunicación	164	469	225	480	612	792	9
social	229	469	254	480	612	792	9
deberán	258	469	294	480	612	792	9
contribuir	94	479	136	490	612	792	9
a	143	479	148	490	612	792	9
la	155	479	163	490	612	792	9
promoción	170	479	217	490	612	792	9
de	224	479	235	490	612	792	9
los	242	479	255	490	612	792	9
valores	262	479	294	490	612	792	9
éticos,	94	489	123	500	612	792	9
morales	128	489	164	500	612	792	9
y	169	489	174	500	612	792	9
cívicos	180	489	210	500	612	792	9
de	216	489	227	500	612	792	9
las	232	489	245	500	612	792	9
diferentes	251	489	294	500	612	792	9
culturas	94	499	129	510	612	792	9
del	132	499	145	510	612	792	9
país,	148	499	169	510	612	792	9
con	172	499	188	510	612	792	9
la	191	499	198	510	612	792	9
producción	201	499	250	510	612	792	9
y	252	499	257	510	612	792	9
difusión	260	499	294	510	612	792	9
de	94	509	105	520	612	792	9
programas	111	509	158	520	612	792	9
educativos	164	509	212	520	612	792	9
plurilingües	217	509	268	520	612	792	9
y	273	509	278	520	612	792	9
en	283	509	294	520	612	792	9
lenguaje	94	519	132	530	612	792	9
alternativo	135	519	181	530	612	792	9
para	184	519	204	530	612	792	9
discapacitados.	207	519	276	530	612	792	9
II.	78	537	86	548	612	792	9
La	94	537	105	548	612	792	9
información	111	537	163	548	612	792	9
y	168	537	173	548	612	792	9
las	179	537	192	548	612	792	9
opiniones	197	537	240	548	612	792	9
emitidas	246	537	283	548	612	792	9
a	289	537	294	548	612	792	9
través	94	547	121	558	612	792	9
de	124	547	136	558	612	792	9
los	139	547	152	558	612	792	9
medios	155	547	187	558	612	792	9
de	190	547	201	558	612	792	9
comunicación	205	547	266	558	612	792	9
social	269	547	294	558	612	792	9
deben	94	557	122	568	612	792	9
respetar	125	557	162	568	612	792	9
los	166	557	178	568	612	792	9
principios	182	557	224	568	612	792	9
de	228	557	239	568	612	792	9
veracidad	243	557	286	568	612	792	9
y	289	557	294	568	612	792	9
responsabilidad.	94	567	170	578	612	792	9
Estos	185	567	211	578	612	792	9
principios	225	567	269	578	612	792	9
se	284	567	294	578	612	792	9
ejercerán	94	577	136	588	612	792	9
mediante	139	577	180	588	612	792	9
las	183	577	196	588	612	792	9
normas	200	577	233	588	612	792	9
de	236	577	247	588	612	792	9
ética	251	577	272	588	612	792	9
y	275	577	280	588	612	792	9
de	283	577	294	588	612	792	9
autorregulación	94	587	164	598	612	792	9
de	170	587	182	598	612	792	9
las	189	587	202	598	612	792	9
organizaciones	208	587	276	598	612	792	9
de	283	587	294	598	612	792	9
periodistas	94	597	142	608	612	792	9
y	147	597	152	608	612	792	9
medios	156	597	189	608	612	792	9
de	193	597	204	608	612	792	9
comunicación	209	597	270	608	612	792	9
y	274	597	279	608	612	792	9
su	284	597	294	608	612	792	9
ley.	94	607	109	618	612	792	9
Referencias	317	563	379	575	612	792	9
bibliográficas	383	563	454	575	612	792	9
1.	317	583	325	595	612	792	9
aGEJaS	334	583	374	595	612	792	9
José	378	583	399	595	612	792	9
y	403	583	408	595	612	792	9
SERRaNO	413	583	462	595	612	792	9
Francisco	466	583	510	595	612	792	9
(2002).	514	583	546	595	612	792	9
Ética	334	594	356	606	612	792	9
de	360	594	372	606	612	792	9
la	376	594	383	606	612	792	9
Comunicación	387	594	451	606	612	792	9
y	455	594	460	606	612	792	9
de	464	594	475	606	612	792	9
la	479	594	487	606	612	792	9
Información.	491	594	546	606	612	792	9
Barcelona,	334	605	382	617	612	792	9
ariel.	384	605	407	617	612	792	9
2.	317	622	325	633	612	792	9
CaMaCHO	334	622	387	633	612	792	9
Carlos	399	622	429	633	612	792	9
(2007).	442	622	475	633	612	792	9
Cultura	488	622	522	633	612	792	9
de	534	622	546	633	612	792	9
Transparencia:	334	633	403	644	612	792	9
El	412	633	421	644	612	792	9
derecho	430	633	468	644	612	792	9
humano	477	633	514	644	612	792	9
a	523	633	529	644	612	792	9
la	538	633	546	644	612	792	9
Información	334	644	386	655	612	792	9
en	391	644	402	655	612	792	9
el	406	644	414	655	612	792	9
Desarrollo	418	644	463	655	612	792	9
de	467	644	479	655	612	792	9
la	483	644	491	655	612	792	9
Ciudadanía	495	644	546	655	612	792	9
Comunicativa	334	655	395	666	612	792	9
en	398	655	409	666	612	792	9
Bolivia.	412	655	444	666	612	792	9
La	447	655	458	666	612	792	9
Paz,	461	655	481	666	612	792	9
Hebrón.	484	655	520	666	612	792	9
III.	78	626	89	637	612	792	9
Los	94	626	111	637	612	792	9
medios	118	626	151	637	612	792	9
de	159	626	170	637	612	792	9
comunicación	178	626	241	637	612	792	9
social	249	626	276	637	612	792	9
no	283	626	294	637	612	792	9
podrán	94	636	126	647	612	792	9
conformar,	133	636	183	647	612	792	9
de	190	636	201	647	612	792	9
manera	208	636	243	647	612	792	9
directa	250	636	282	647	612	792	9
o	289	636	294	647	612	792	9
indirecta,	94	646	135	657	612	792	9
monopolios	138	646	189	657	612	792	9
u	192	646	197	657	612	792	9
oligopolios.	200	646	250	657	612	792	9
IV.	78	664	89	675	612	792	9
El	94	664	103	675	612	792	9
Estado	106	664	137	675	612	792	9
apoyará	141	664	177	675	612	792	9
la	181	664	188	675	612	792	9
creación	192	664	230	675	612	792	9
de	233	664	244	675	612	792	9
medios	248	664	280	675	612	792	9
de	283	664	294	675	612	792	9
comunicación	94	674	155	685	612	792	9
comunitarios	161	674	217	685	612	792	9
en	223	674	234	685	612	792	9
igualdad	240	674	278	685	612	792	9
de	283	674	294	685	612	792	9
condiciones	94	684	147	695	612	792	9
y	153	684	158	695	612	792	9
oportunidades.	164	684	230	695	612	792	9
(Constitución	236	684	294	695	612	792	9
Política	94	694	127	705	612	792	9
del	130	694	143	705	612	792	9
Estado,	146	694	180	705	612	792	9
2009)	183	694	209	705	612	792	9
ISSN	66	734	82	742	612	792	9
1815-0276	84	734	117	742	612	792	9
3.	317	672	325	683	612	792	9
CEUB	334	672	362	683	612	792	9
-	368	672	371	683	612	792	9
Comité	377	672	409	683	612	792	9
Ejecutivo	415	672	456	683	612	792	9
de	462	672	473	683	612	792	9
la	479	672	487	683	612	792	9
Universidad	493	672	546	683	612	792	9
Boliviana	334	683	375	694	612	792	9
(2003).	379	683	411	694	612	792	9
Plan	416	683	436	694	612	792	9
Nacional	441	683	480	694	612	792	9
de	484	683	495	694	612	792	9
Desarrollo	500	683	546	694	612	792	9
Universitario	334	694	390	705	612	792	9
2003-2007.	393	694	443	705	612	792	9
La	446	694	458	705	612	792	9
Paz,	461	694	481	705	612	792	9
CEUB.	484	694	514	705	612	792	9
­	299	737	301	750	612	792	9
51	299	734	312	751	612	792	9
Año	395	730	411	738	612	792	9
15,	416	730	427	738	612	792	9
Nº	435	730	443	738	612	792	9
21,	448	730	459	738	612	792	9
2	468	730	471	738	612	792	9
do	472	730	476	734	612	792	9
S	481	730	484	738	612	792	9
e	486	730	490	738	612	792	9
m	491	730	496	738	612	792	9
e	498	730	502	738	612	792	9
S	503	730	507	738	612	792	9
t	509	730	512	738	612	792	9
r	514	730	518	738	612	792	9
e	519	730	523	738	612	792	9
2	528	730	531	738	612	792	9
0	533	730	536	738	612	792	9
1	538	730	541	738	612	792	9
0	543	730	546	738	612	792	9
E	385	54	390	61	612	792	10
L	392	55	394	61	612	792	10
D	400	54	405	61	612	792	10
ERECHO	407	55	439	61	612	792	10
a	445	55	449	61	612	792	10
La	454	55	463	61	612	792	10
I	469	54	471	61	612	792	10
NFORMaCIóN	472	55	526	61	612	792	10
...	536	54	546	61	612	792	10
4.	66	76	74	87	612	792	10
CPC	83	76	105	87	612	792	10
-	119	76	122	87	612	792	10
Centro	137	76	168	87	612	792	10
Para	182	76	204	87	612	792	10
Programas	218	76	269	87	612	792	10
de	283	76	295	87	612	792	10
Comunicación	83	87	146	98	612	792	10
–	152	87	158	98	612	792	10
Proyecto	164	87	203	98	612	792	10
Comunicación	209	87	273	98	612	792	10
con	278	87	295	98	612	792	10
Derechos	83	98	126	109	612	792	10
(2007).	128	98	160	109	612	792	10
Miradas	163	98	198	109	612	792	10
y	201	98	206	109	612	792	10
Voces	208	98	236	109	612	792	10
Ciudadanas:	238	98	295	109	612	792	10
Sondeo	83	109	117	120	612	792	10
de	123	109	135	120	612	792	10
opinión	140	109	173	120	612	792	10
sobre	179	109	204	120	612	792	10
los	210	109	222	120	612	792	10
derechos	228	109	269	120	612	792	10
a	275	109	281	120	612	792	10
la	287	109	295	120	612	792	10
información	83	120	135	131	612	792	10
y	137	120	142	131	612	792	10
los	145	120	158	131	612	792	10
medios	161	120	193	131	612	792	10
masivos	195	120	232	131	612	792	10
en	235	120	246	131	612	792	10
Bolivia.	249	120	281	131	612	792	10
La	283	120	295	131	612	792	10
Paz,	83	131	103	142	612	792	10
CPC.	106	131	130	142	612	792	10
13.	317	76	331	87	612	792	10
ZaPaTa	334	76	372	87	612	792	10
Gunnar	386	76	421	87	612	792	10
(2009).	436	76	469	87	612	792	10
La	484	76	495	87	612	792	10
Gestión	510	76	546	87	612	792	10
Universitaria	334	87	392	98	612	792	10
de	399	87	410	98	612	792	10
La	417	87	428	98	612	792	10
Investigación	436	87	496	98	612	792	10
Científica	503	87	546	98	612	792	10
como	334	98	359	109	612	792	10
Factor	367	98	396	109	612	792	10
Estratégico	404	98	456	109	612	792	10
en	464	98	475	109	612	792	10
el	483	98	491	109	612	792	10
Desarrollo	498	98	546	109	612	792	10
Económico	334	109	384	120	612	792	10
y	390	109	395	120	612	792	10
Social	401	109	428	120	612	792	10
de	434	109	445	120	612	792	10
la	452	109	459	120	612	792	10
Región.	465	109	500	120	612	792	10
Tesis	506	109	529	120	612	792	10
de	535	109	546	120	612	792	10
Doctorado,	334	120	383	131	612	792	10
Universidad	388	120	440	131	612	792	10
Mayor	445	120	473	131	612	792	10
de	477	120	488	131	612	792	10
San	493	120	510	131	612	792	10
Simón,	515	120	546	131	612	792	10
Bolivia.	334	131	367	142	612	792	10
5.	66	148	74	159	612	792	10
DaZa	83	148	110	159	612	792	10
Ramón,	115	148	150	159	612	792	10
PaDILLa	156	148	197	159	612	792	10
alvaro	202	148	230	159	612	792	10
y	236	148	241	159	612	792	10
TEZaNOS	247	148	295	159	612	792	10
Justy	83	159	107	170	612	792	10
(2003).	115	159	148	170	612	792	10
Universidad:	156	159	214	170	612	792	10
Experiencias	222	159	282	170	612	792	10
y	290	159	295	170	612	792	10
Desafíos	83	170	124	181	612	792	10
en	133	170	144	181	612	792	10
la	153	170	161	181	612	792	10
Diversidad.	169	170	221	181	612	792	10
Cochabamba,	230	170	295	181	612	792	10
Etreus.	83	181	115	192	612	792	10
14.	317	148	331	159	612	792	10
ZaPaTa	334	148	372	159	612	792	10
Gunnar,	382	148	419	159	612	792	10
ROJaS	430	148	464	159	612	792	10
Constantino	475	148	530	159	612	792	10
y	541	148	546	159	612	792	10
PaNOZO	334	159	376	170	612	792	10
Lorgio	383	159	411	170	612	792	10
(2010).	418	159	450	170	612	792	10
¡Sapere	456	159	492	170	612	792	10
Aude!:	499	159	528	170	612	792	10
La	535	159	546	170	612	792	10
Información	334	170	387	181	612	792	10
Libre	392	170	414	181	612	792	10
de	420	170	431	181	612	792	10
la	437	170	445	181	612	792	10
Censura	450	170	488	181	612	792	10
y	494	170	499	181	612	792	10
Libre	505	170	527	181	612	792	10
del	533	170	546	181	612	792	10
Mercado.	334	181	376	192	612	792	10
La	379	181	390	192	612	792	10
Paz:	393	181	413	192	612	792	10
Plural.	416	181	445	192	612	792	10
6.	66	198	74	209	612	792	10
IUOG	83	198	109	209	612	792	10
-	113	198	116	209	612	792	10
Instituto	120	198	155	209	612	792	10
Universitario	159	198	215	209	612	792	10
Ortega	219	198	250	209	612	792	10
y	254	198	259	209	612	792	10
Gasset	263	198	295	209	612	792	10
(1998).	83	209	116	220	612	792	10
La	123	209	134	220	612	792	10
Reforma	141	209	181	220	612	792	10
de	188	209	199	220	612	792	10
la	206	209	214	220	612	792	10
Universidad	222	209	276	220	612	792	10
en	283	209	295	220	612	792	10
Bolivia.	83	220	115	231	612	792	10
Bogotá,	118	220	153	231	612	792	10
IUOG.	156	220	184	231	612	792	10
Documentos	317	214	384	226	612	792	10
electrónicos	387	214	452	226	612	792	10
15.	317	235	331	246	612	792	10
Decreto	334	235	371	246	612	792	10
Inter	380	235	401	246	612	792	10
Mirifica	410	235	443	246	612	792	10
(1963,	452	235	482	246	612	792	10
noviembre).	491	235	546	246	612	792	10
Pontificio	334	246	375	257	612	792	10
Consejo	382	246	418	257	612	792	10
para	425	246	445	257	612	792	10
las	452	246	465	257	612	792	10
Comunicaciones	472	246	546	257	612	792	10
Sociales,.	334	257	380	268	612	792	10
<http://www.vatican.va/archive/	402	257	546	268	612	792	10
hist_councils/ii_vatican_council/	334	268	546	279	612	792	10
documents/vat-ii_decree_19631204_	334	279	506	290	612	792	10
inter-	522	279	546	290	612	792	10
mirifica_sp.html>	334	290	410	301	612	792	10
(26/07/09).	416	290	464	301	612	792	10
7.	66	236	74	247	612	792	10
HERRERa	83	236	133	247	612	792	10
Karina	140	236	170	247	612	792	10
(2007).	178	236	211	247	612	792	10
Percepciones	219	236	282	247	612	792	10
y	290	236	295	247	612	792	10
situaciones	83	247	133	258	612	792	10
acerca	139	247	169	258	612	792	10
de	175	247	186	258	612	792	10
la	192	247	200	258	612	792	10
libertad	206	247	238	258	612	792	10
de	244	247	255	258	612	792	10
prensa,	261	247	295	258	612	792	10
censura	83	258	119	269	612	792	10
y	125	258	130	269	612	792	10
ética	136	258	157	269	612	792	10
periodística	163	258	214	269	612	792	10
en	221	258	232	269	612	792	10
Bolivia.	238	258	270	269	612	792	10
Una	276	258	295	269	612	792	10
mirada	83	269	114	280	612	792	10
desde	117	269	145	280	612	792	10
sus	148	269	164	280	612	792	10
actores.	168	269	203	280	612	792	10
2°	207	269	217	280	612	792	10
Edición.	220	269	256	280	612	792	10
La	260	269	271	280	612	792	10
Paz,	275	269	295	280	612	792	10
aRU.	83	280	107	291	612	792	10
8.	66	297	74	308	612	792	10
MaYORGa	83	297	133	308	612	792	10
Fernando	138	297	181	308	612	792	10
(Coord.).	185	297	225	308	612	792	10
Estados	230	297	266	308	612	792	10
de	271	297	282	308	612	792	10
la	287	297	295	308	612	792	10
Investigación	83	308	144	319	612	792	10
Cochabamba.	155	308	219	319	612	792	10
Cochabamba,	230	308	295	319	612	792	10
aSDI	83	319	106	330	612	792	10
–	109	319	115	330	612	792	10
UMSS,	118	319	150	330	612	792	10
CESU,	153	319	183	330	612	792	10
PIEB.	186	319	212	330	612	792	10
16.	317	306	331	317	612	792	10
Documento	334	306	387	317	612	792	10
Ética	396	306	419	317	612	792	10
en	427	306	439	317	612	792	10
las	447	306	461	317	612	792	10
Comunicaciones	469	306	546	317	612	792	10
Sociales,	334	317	375	328	612	792	10
(2002)	382	317	411	328	612	792	10
PCCS	417	317	445	328	612	792	10
-	452	317	455	328	612	792	10
Pontificio	462	317	502	328	612	792	10
Consejo	509	317	546	328	612	792	10
para	334	328	355	339	612	792	10
las	375	328	389	339	612	792	10
Comunicaciones	409	328	486	339	612	792	10
Sociales	507	328	546	339	612	792	10
<	334	339	340	350	612	792	10
h	342	339	347	350	612	792	10
t	349	339	351	350	612	792	10
t	353	339	356	350	612	792	10
p	357	339	363	350	612	792	10
:	364	339	367	350	612	792	10
/	369	339	371	350	612	792	10
/	373	339	376	350	612	792	10
w	377	339	384	350	612	792	10
w	386	339	393	350	612	792	10
w.	394	339	405	350	612	792	10
v	407	339	412	350	612	792	10
a	413	339	419	350	612	792	10
t	420	339	423	350	612	792	10
i	425	339	427	350	612	792	10
c	428	339	433	350	612	792	10
a	435	339	441	350	612	792	10
n	442	339	448	350	612	792	10
.	449	339	452	350	612	792	10
v	453	339	458	350	612	792	10
a	460	339	465	350	612	792	10
/	467	339	470	350	612	792	10
r	471	339	474	350	612	792	10
o	476	339	482	350	612	792	10
m	483	339	491	350	612	792	10
a	493	339	498	350	612	792	10
n	500	339	505	350	612	792	10
_	507	339	512	350	612	792	10
c	514	339	519	350	612	792	10
u	520	339	526	350	612	792	10
r	528	339	531	350	612	792	10
i	532	339	535	350	612	792	10
a	536	339	542	350	612	792	10
/	543	339	546	350	612	792	10
p	334	350	340	361	612	792	10
o	344	350	350	361	612	792	10
n	354	350	360	361	612	792	10
t	364	350	367	361	612	792	10
i	371	350	373	361	612	792	10
f	378	350	380	361	612	792	10
i	385	350	387	361	612	792	10
c	391	350	396	361	612	792	10
a	401	350	406	361	612	792	10
l	411	350	413	361	612	792	10
_	417	350	423	361	612	792	10
c	427	350	432	361	612	792	10
o	436	350	442	361	612	792	10
u	446	350	452	361	612	792	10
n	456	350	462	361	612	792	10
c	466	350	471	361	612	792	10
i	476	350	478	361	612	792	10
l	482	350	484	361	612	792	10
s	489	350	494	361	612	792	10
/	498	350	501	361	612	792	10
p	505	350	511	361	612	792	10
c	515	350	520	361	612	792	10
c	524	350	529	361	612	792	10
s	534	350	539	361	612	792	10
/	543	350	546	361	612	792	10
.../rc_pc_pccs_doc_20000530_ethics-	334	361	546	372	612	792	10
communications_sp.html>	334	372	450	383	612	792	10
(12/11/09).	453	372	501	383	612	792	10
9.	66	336	74	347	612	792	10
MINEDU-	83	336	126	347	612	792	10
Ministerio	132	336	175	347	612	792	10
de	181	336	192	347	612	792	10
Educación	198	336	245	347	612	792	10
y	251	336	256	347	612	792	10
Cultura	262	336	295	347	612	792	10
(2003).	83	347	116	358	612	792	10
Para	124	347	146	358	612	792	10
Abrir	154	347	176	358	612	792	10
el	185	347	193	358	612	792	10
Diálogo:	201	347	239	358	612	792	10
Estrategia	248	347	295	358	612	792	10
educativa	83	358	128	369	612	792	10
en	136	358	147	369	612	792	10
Bolivia	155	358	186	369	612	792	10
2004-2015.	194	358	246	369	612	792	10
La	255	358	266	369	612	792	10
Paz:	274	358	295	369	612	792	10
MINEDU.	83	369	125	380	612	792	10
10.	66	385	80	396	612	792	10
PICYTED	83	385	126	396	612	792	10
Programa	129	385	173	396	612	792	10
Iberoamericano	175	385	245	396	612	792	10
de	248	385	259	396	612	792	10
Ciencia	261	385	295	396	612	792	10
y	83	396	88	407	612	792	10
Tecnología	92	396	140	407	612	792	10
para	144	396	164	407	612	792	10
el	167	396	175	407	612	792	10
Desarrollo	179	396	224	407	612	792	10
(2008).	228	396	260	407	612	792	10
Estado	263	396	295	407	612	792	10
de	83	407	94	418	612	792	10
la	97	407	105	418	612	792	10
Ciencia.	108	407	144	418	612	792	10
Buenos	147	407	181	418	612	792	10
aires,	184	407	209	418	612	792	10
RICYT.	212	407	244	418	612	792	10
17.	317	389	331	400	612	792	10
Declaración	334	389	389	400	612	792	10
Mundial	398	389	435	400	612	792	10
Sobre	444	389	471	400	612	792	10
la	480	389	488	400	612	792	10
Educación	497	389	546	400	612	792	10
Superior	334	400	373	411	612	792	10
en	380	400	391	411	612	792	10
el	398	400	406	411	612	792	10
Siglo	413	400	436	411	612	792	10
XXI	443	400	460	411	612	792	10
(1998).UNESCO.	467	400	546	411	612	792	10
<http://www.unesco.org/	334	411	445	422	612	792	10
education/educprog/	452	411	546	422	612	792	10
wche/declaration_	334	422	415	433	612	792	10
spa.htm>	418	422	459	433	612	792	10
(07/05/09).	465	422	514	433	612	792	10
11.	66	424	79	435	612	792	10
RODRIGUEZ	84	424	144	435	612	792	10
Gustavo,	149	424	189	435	612	792	10
WEISE	194	424	227	435	612	792	10
Crista	232	424	258	435	612	792	10
(2006).	263	424	295	435	612	792	10
Educación	83	435	130	446	612	792	10
Superior	137	435	175	446	612	792	10
Universitaria	182	435	237	446	612	792	10
en	244	435	255	446	612	792	10
Bolivia.	262	435	295	446	612	792	10
Cochabamba.	83	446	145	457	612	792	10
IESaLC,	148	446	187	457	612	792	10
UNESCO.	190	446	235	457	612	792	10
12.	66	463	80	474	612	792	10
ROOSTa	83	463	126	474	612	792	10
Manigeh,	140	463	182	474	612	792	10
SUaREZ	197	463	239	474	612	792	10
Leandro,	254	463	295	474	612	792	10
RODRIGUEZ	83	474	143	485	612	792	10
Jorge	146	474	171	485	612	792	10
(2005).	173	474	205	485	612	792	10
Bolivia:	208	474	240	485	612	792	10
Diagnóstico	242	474	295	485	612	792	10
Nacional	83	485	122	496	612	792	10
de	124	485	136	496	612	792	10
las	138	485	151	496	612	792	10
Políticas	153	485	191	496	612	792	10
de	194	485	205	496	612	792	10
Investigación	207	485	266	496	612	792	10
en	268	485	279	496	612	792	10
las	282	485	295	496	612	792	10
Universidades.	83	496	149	507	612	792	10
Santa	152	496	178	507	612	792	10
Cruz,	181	496	205	507	612	792	10
IESaLC-	207	496	246	507	612	792	10
UNESCO.	249	496	295	507	612	792	10
Recibido:	389	484	435	496	612	792	10
25	438	484	450	496	612	792	10
de	454	484	466	496	612	792	10
agosto	469	484	502	496	612	792	10
de	506	484	518	496	612	792	10
2010	521	484	546	496	612	792	10
aceptado:	367	496	417	508	612	792	10
16	420	496	432	508	612	792	10
de	436	496	448	508	612	792	10
noviembre	451	496	502	508	612	792	10
de	506	496	518	508	612	792	10
2010	521	496	546	508	612	792	10
52	299	733	313	751	612	792	10
ISSN	494	734	510	742	612	792	10
1815-0276	512	734	546	742	612	792	10
