ARTÍCULO	380	57	436	70	609	794	1
DE	439	57	454	70	609	794	1
INVESTIGACIÓN	458	57	544	70	609	794	1
Embriogénesis	88	114	188	132	609	794	1
somática	193	114	255	132	609	794	1
en	260	114	277	132	609	794	1
el	281	114	294	132	609	794	1
cultivar	298	114	350	132	609	794	1
de	355	114	372	132	609	794	1
plátano	376	114	429	132	609	794	1
‘FHIA	434	114	474	132	609	794	1
–	478	114	487	132	609	794	1
25'	492	114	514	132	609	794	1
(AAB)	88	134	129	152	609	794	1
a	134	134	142	152	609	794	1
partir	146	134	185	152	609	794	1
de	189	134	207	152	609	794	1
ápices	211	134	255	152	609	794	1
meristemáticos	259	134	365	152	609	794	1
Somatic	88	164	141	181	609	794	1
embryogenesis	145	164	242	181	609	794	1
in	246	164	259	181	609	794	1
plantain	263	164	316	181	609	794	1
cultivar	321	164	369	181	609	794	1
‘FHIA	373	164	411	181	609	794	1
–	416	164	424	181	609	794	1
25'	428	164	449	181	609	794	1
(AAB)	453	164	492	181	609	794	1
from	88	183	119	200	609	794	1
meristem	123	183	185	200	609	794	1
tips	189	183	212	200	609	794	1
Dayana	88	214	124	228	609	794	1
Rodríguez	127	214	175	228	609	794	1
González	178	214	221	228	609	794	1
*	221	214	225	222	609	794	1
,	225	214	228	228	609	794	1
Jorge	231	214	256	228	609	794	1
López	259	214	287	228	609	794	1
Torres	290	214	320	228	609	794	1
**	320	214	328	222	609	794	1
,	328	214	331	228	609	794	1
Aymé	334	214	361	228	609	794	1
Rayas	364	214	392	228	609	794	1
***	392	214	404	222	609	794	1
,	404	214	407	228	609	794	1
Nery	410	214	433	228	609	794	1
Montano	436	214	479	228	609	794	1
Pérez	482	214	508	228	609	794	1
****	508	214	524	222	609	794	1
,	524	214	527	228	609	794	1
Arletys	88	230	122	244	609	794	1
Santos	125	230	157	244	609	794	1
Pino	160	230	181	244	609	794	1
***	181	230	192	238	609	794	1
,	192	230	196	244	609	794	1
Milagros	199	230	241	244	609	794	1
Basail	244	230	273	244	609	794	1
Pérez	276	230	302	244	609	794	1
***	302	230	314	238	609	794	1
,	314	230	317	244	609	794	1
Damicela	320	230	364	244	609	794	1
Reynaldo	367	230	411	244	609	794	1
Alvarez	414	230	450	244	609	794	1
****	450	230	465	238	609	794	1
,	465	230	468	244	609	794	1
Yoel	88	246	108	261	609	794	1
Beovides	111	246	152	261	609	794	1
García	155	246	187	261	609	794	1
***	187	247	198	255	609	794	1
,	198	246	202	261	609	794	1
Víctor	205	246	234	261	609	794	1
Medero	237	246	273	261	609	794	1
Vega	276	246	300	261	609	794	1
**	300	247	307	255	609	794	1
DOI:	88	277	107	288	609	794	1
10.15446/rev.colomb.biote.v17n2.45711	110	277	268	288	609	794	1
Palabras	88	447	121	457	609	794	1
clave:	124	447	146	457	609	794	1
embrión	148	447	181	457	609	794	1
somático,	183	447	220	457	609	794	1
Musa,	222	447	245	457	609	794	1
suspensiones	247	447	297	457	609	794	1
celulares.	300	447	335	457	609	794	1
Key	88	582	102	592	609	794	1
words:	105	582	131	592	609	794	1
somatic	133	581	163	592	609	794	1
embryo,	165	581	197	592	609	794	1
Musa,	200	582	222	592	609	794	1
cell	224	581	237	592	609	794	1
suspensions.	240	581	287	592	609	794	1
Recibido:	88	604	124	614	609	794	1
diciembre	126	604	163	614	609	794	1
10	165	604	174	614	609	794	1
de	177	604	186	614	609	794	1
2014	188	604	207	614	609	794	1
Aprobado:	228	604	270	614	609	794	1
septiembre	272	604	313	614	609	794	1
21	315	604	325	614	609	794	1
de	327	604	336	614	609	794	1
2015	338	604	358	614	609	794	1
*	65	659	69	668	609	794	1
Lic.	88	659	100	668	609	794	1
en	102	659	110	668	609	794	1
Biología.	112	659	141	668	609	794	1
Laboratorio	143	659	183	668	609	794	1
de	185	659	193	668	609	794	1
Biotecnología	195	659	241	668	609	794	1
Vegetal.	243	659	269	668	609	794	1
Instituto	271	659	299	668	609	794	1
de	301	659	309	668	609	794	1
Investigaciones	311	659	361	668	609	794	1
de	363	659	371	668	609	794	1
Viandas	373	659	399	668	609	794	1
Tropicales	401	659	435	668	609	794	1
(INIVIT),	437	659	466	668	609	794	1
Cuba.	468	659	488	668	609	794	1
E-mail:	88	668	112	677	609	794	1
tculture.biotec@inivit.cu	114	668	194	677	609	794	1
**	65	679	74	688	609	794	1
Investigador	88	679	129	688	609	794	1
Titular.	131	679	155	688	609	794	1
Laboratorio	157	679	196	688	609	794	1
de	198	679	206	688	609	794	1
Biotecnología	208	679	254	688	609	794	1
Vegetal.	256	679	282	688	609	794	1
INIVIT.Cuba	284	679	325	688	609	794	1
***	65	690	78	699	609	794	1
Investigador	88	690	129	699	609	794	1
Auxiliar.	131	690	157	699	609	794	1
Laboratorio	159	690	199	699	609	794	1
de	201	690	209	699	609	794	1
Biotecnología	211	690	257	699	609	794	1
Vegetal.	259	690	285	699	609	794	1
INIVIT.Cuba	287	690	328	699	609	794	1
****	65	702	82	711	609	794	1
Técnico	88	702	114	711	609	794	1
de	116	702	124	711	609	794	1
Investigaciones.	126	702	178	711	609	794	1
Laboratorio	180	702	219	711	609	794	1
de	221	702	229	711	609	794	1
Biotecnología.	231	702	279	711	609	794	1
INIVIT.Cuba	281	702	322	711	609	794	1
Embriogénesis	66	730	120	741	609	794	1
somática	122	730	156	741	609	794	1
Vol.	158	734	172	744	609	794	1
en	158	730	167	741	609	794	1
el	170	730	176	741	609	794	1
XVII	175	734	189	744	609	794	1
cultivar	178	730	205	741	609	794	1
plátano	219	730	248	741	609	794	1
‘FHIA	250	730	271	741	609	794	1
25'	280	730	292	741	609	794	1
(AAB)	294	730	317	741	609	794	1
Rev.	65	734	81	744	609	794	1
Colomb.	83	734	115	744	609	794	1
Biotecnol.	118	734	156	744	609	794	1
No.	192	734	205	744	609	794	1
de	208	730	217	741	609	794	1
2	208	734	212	744	609	794	1
Diciembre	215	734	253	744	609	794	1
2015	255	734	275	744	609	794	1
–	274	730	278	741	609	794	1
65-75	279	734	319	744	609	794	1
65	543	729	554	741	609	794	1
65	543	733	554	745	609	794	1
Introducción	57	55	117	67	609	794	2
Materiales	315	55	364	67	609	794	2
y	368	55	372	67	609	794	2
métodos	376	55	417	67	609	794	2
Los	57	72	71	83	609	794	2
bananos	75	72	111	83	609	794	2
(Musa	115	72	141	83	609	794	2
spp.)	145	72	165	83	609	794	2
constituyen	169	72	218	83	609	794	2
una	223	72	238	83	609	794	2
fuente	242	72	269	83	609	794	2
im-	274	72	286	83	609	794	2
portante	57	83	93	95	609	794	2
de	96	83	107	95	609	794	2
alimento	110	83	147	95	609	794	2
para	150	83	169	95	609	794	2
gran	172	83	191	95	609	794	2
parte	194	83	216	95	609	794	2
de	220	83	230	95	609	794	2
la	234	83	241	95	609	794	2
población	244	83	286	95	609	794	2
mundial,	57	95	93	106	609	794	2
y	96	95	101	106	609	794	2
se	105	95	114	106	609	794	2
cultivan	117	95	150	106	609	794	2
en	154	95	164	106	609	794	2
el	168	95	175	106	609	794	2
mundo	178	95	209	106	609	794	2
más	212	95	229	106	609	794	2
de	233	95	243	106	609	794	2
cinco	247	95	270	106	609	794	2
mi-	274	95	286	106	609	794	2
llones	57	106	81	117	609	794	2
de	84	106	95	117	609	794	2
hectáreas	98	106	138	117	609	794	2
con	141	106	157	117	609	794	2
una	160	106	176	117	609	794	2
producción	179	106	227	117	609	794	2
anual	230	106	253	117	609	794	2
de	256	106	267	117	609	794	2
106	270	106	286	117	609	794	2
714	57	117	73	129	609	794	2
204.76	76	117	106	129	609	794	2
toneladas	109	117	150	129	609	794	2
(	152	117	155	129	609	794	2
FAO	155	118	173	128	609	794	2
,	173	117	176	129	609	794	2
2015).	178	117	206	129	609	794	2
La	315	72	324	83	609	794	2
investigación	329	72	384	83	609	794	2
se	388	72	397	83	609	794	2
realizó	402	72	430	83	609	794	2
en	434	72	445	83	609	794	2
el	449	72	457	83	609	794	2
Instituto	461	72	495	83	609	794	2
de	500	72	510	83	609	794	2
Investi-	515	72	544	83	609	794	2
gaciones	315	83	352	94	609	794	2
de	357	83	367	94	609	794	2
Viandas	372	83	405	94	609	794	2
Tropicales	410	83	453	94	609	794	2
(	457	83	460	94	609	794	2
INIVIT	460	84	485	94	609	794	2
),	485	83	490	94	609	794	2
ubicado	495	83	529	94	609	794	2
en	534	83	544	94	609	794	2
Santo	315	94	339	105	609	794	2
Domingo,	342	94	384	105	609	794	2
Villa	387	94	405	105	609	794	2
Clara,	408	94	432	105	609	794	2
Cuba.	435	94	460	105	609	794	2
El	463	94	470	105	609	794	2
mismo	473	94	502	105	609	794	2
se	504	94	514	105	609	794	2
llevó	516	94	536	105	609	794	2
a	539	94	544	105	609	794	2
cabo	315	105	336	116	609	794	2
durante	339	105	371	116	609	794	2
el	374	105	382	116	609	794	2
período	385	105	418	116	609	794	2
comprendido	421	105	478	116	609	794	2
entre	481	105	503	116	609	794	2
enero	506	105	531	116	609	794	2
de	534	105	544	116	609	794	2
2012	315	116	337	128	609	794	2
y	340	116	344	128	609	794	2
febrero	347	116	378	128	609	794	2
de	381	116	392	128	609	794	2
2013.	394	116	419	128	609	794	2
En	57	134	67	146	609	794	2
Cuba,	71	134	96	146	609	794	2
se	100	134	109	146	609	794	2
producen	113	134	154	146	609	794	2
anualmente	157	134	207	146	609	794	2
unas	211	134	231	146	609	794	2
150	235	134	251	146	609	794	2
000	255	134	272	146	609	794	2
to-	275	134	286	146	609	794	2
neladas	57	146	89	157	609	794	2
(	92	146	95	157	609	794	2
FAO	95	146	112	157	609	794	2
,	112	146	115	157	609	794	2
2015)	117	146	143	157	609	794	2
y	145	146	150	157	609	794	2
su	153	146	162	157	609	794	2
cultivo	165	146	193	157	609	794	2
contribuye	196	146	242	157	609	794	2
a	244	146	249	157	609	794	2
lograr	252	146	276	157	609	794	2
la	279	146	286	157	609	794	2
estabilidad	57	157	102	168	609	794	2
de	106	157	116	168	609	794	2
productos	120	157	163	168	609	794	2
alimentarios	166	157	218	168	609	794	2
en	221	157	232	168	609	794	2
el	235	157	243	168	609	794	2
mercado,	246	157	286	168	609	794	2
debido	57	168	87	180	609	794	2
a	90	168	95	180	609	794	2
su	98	168	108	180	609	794	2
capacidad	111	168	154	180	609	794	2
de	158	168	168	180	609	794	2
producir	172	168	208	180	609	794	2
durante	211	168	244	180	609	794	2
todos	247	168	271	180	609	794	2
los	274	168	286	180	609	794	2
meses	57	179	83	191	609	794	2
del	86	179	99	191	609	794	2
año,	101	179	120	191	609	794	2
sus	122	179	135	191	609	794	2
arraigados	138	179	182	191	609	794	2
hábitos	184	179	215	191	609	794	2
de	218	179	228	191	609	794	2
consumo,	231	179	273	191	609	794	2
así	275	179	286	191	609	794	2
como	57	191	81	202	609	794	2
su	84	191	93	202	609	794	2
diversidad	96	191	139	202	609	794	2
de	142	191	153	202	609	794	2
usos	156	191	175	202	609	794	2
(Rodríguez,	177	191	226	202	609	794	2
2000).	229	191	257	202	609	794	2
Se	315	133	325	144	609	794	2
utilizó	328	133	353	144	609	794	2
el	357	133	364	144	609	794	2
cultivar	367	133	397	144	609	794	2
‘	400	133	403	144	609	794	2
FHIA	403	134	422	144	609	794	2
–	425	133	431	144	609	794	2
25'	435	133	448	144	609	794	2
procedente	451	133	498	144	609	794	2
del	502	133	515	144	609	794	2
Banco	518	133	544	144	609	794	2
de	315	144	325	155	609	794	2
Germoplasma	328	144	386	155	609	794	2
del	389	144	401	155	609	794	2
INIVIT	404	145	428	155	609	794	2
,	428	144	430	155	609	794	2
por	433	144	447	155	609	794	2
su	450	144	459	155	609	794	2
interés	462	144	489	155	609	794	2
en	492	144	502	155	609	794	2
el	505	144	512	155	609	794	2
Progra-	515	144	544	155	609	794	2
ma	315	155	328	166	609	794	2
de	330	155	340	166	609	794	2
Mejoramiento	343	155	401	166	609	794	2
Genético	403	155	441	166	609	794	2
del	443	155	456	166	609	794	2
Plátano	458	155	489	166	609	794	2
en	491	155	501	166	609	794	2
Cuba.	504	155	528	166	609	794	2
Los	530	155	544	166	609	794	2
explantes	315	166	353	178	609	794	2
para	356	166	374	178	609	794	2
establecer	380	166	422	178	609	794	2
los	425	166	436	178	609	794	2
cultivos	439	166	470	178	609	794	2
asépticos	473	166	511	178	609	794	2
in	514	166	522	178	609	794	2
vitro,	525	166	544	178	609	794	2
fueron	315	177	341	189	609	794	2
ápices	345	177	370	189	609	794	2
obtenidos	373	177	414	189	609	794	2
de	417	177	428	189	609	794	2
plantas	431	177	460	189	609	794	2
en	463	177	473	189	609	794	2
floración,	476	177	514	189	609	794	2
previa-	517	177	544	189	609	794	2
mente	315	188	341	200	609	794	2
seleccionadas	345	188	401	200	609	794	2
con	405	188	421	200	609	794	2
buen	425	188	446	200	609	794	2
estado	450	188	477	200	609	794	2
fitosanitario.	481	188	530	200	609	794	2
Se	534	188	544	200	609	794	2
seleccionaron	315	199	371	211	609	794	2
hijuelos	374	199	405	211	609	794	2
tipo	408	199	424	211	609	794	2
“espada”,	427	199	466	211	609	794	2
con	469	199	485	211	609	794	2
una	488	199	503	211	609	794	2
altura	506	199	529	211	609	794	2
en-	532	199	544	211	609	794	2
tre	315	211	326	222	609	794	2
25	328	211	339	222	609	794	2
y	342	211	347	222	609	794	2
30	349	211	360	222	609	794	2
cm,	363	211	378	222	609	794	2
los	380	211	392	222	609	794	2
cuales	394	211	420	222	609	794	2
fueron	422	211	449	222	609	794	2
llevados	452	211	485	222	609	794	2
a	488	211	492	222	609	794	2
condiciones	495	211	544	222	609	794	2
semicontroladas	315	222	381	233	609	794	2
en	383	222	393	233	609	794	2
un	395	222	406	233	609	794	2
umbráculo	408	222	452	233	609	794	2
cubierto	453	222	487	233	609	794	2
por	489	222	503	233	609	794	2
una	505	222	521	233	609	794	2
malla	523	222	544	233	609	794	2
plástica	315	233	345	244	609	794	2
(Zarán),	347	233	379	244	609	794	2
que	381	233	397	244	609	794	2
logra	399	233	419	244	609	794	2
una	421	233	436	244	609	794	2
reducción	438	233	479	244	609	794	2
de	481	233	492	244	609	794	2
la	494	233	501	244	609	794	2
intensidad	503	233	544	244	609	794	2
luminosa	315	244	351	255	609	794	2
del	354	244	367	255	609	794	2
70%	369	244	389	255	609	794	2
durante	391	244	423	255	609	794	2
esta	426	244	442	255	609	794	2
etapa.	445	244	470	255	609	794	2
El	472	244	479	255	609	794	2
riego	482	244	503	255	609	794	2
se	505	244	514	255	609	794	2
realizó	517	244	544	255	609	794	2
por	315	255	329	266	609	794	2
microaspersión	332	255	394	266	609	794	2
mediante	397	255	436	266	609	794	2
sistema	439	255	469	266	609	794	2
Microjet	472	255	507	266	609	794	2
con	510	255	526	266	609	794	2
una	529	255	544	266	609	794	2
frecuencia	315	266	357	277	609	794	2
de	361	266	371	277	609	794	2
seis	375	266	390	277	609	794	2
riegos	393	266	418	277	609	794	2
al	421	266	428	277	609	794	2
día	432	266	444	277	609	794	2
y	448	266	453	277	609	794	2
una	456	266	472	277	609	794	2
duración	476	266	512	277	609	794	2
de	515	266	526	277	609	794	2
dos	529	266	544	277	609	794	2
minutos	315	277	347	288	609	794	2
cada	349	277	369	288	609	794	2
uno.	371	277	389	288	609	794	2
Se	391	277	401	288	609	794	2
garantizó	403	277	441	288	609	794	2
una	443	277	458	288	609	794	2
humedad	460	277	499	288	609	794	2
relativa	501	277	530	288	609	794	2
del	532	277	544	288	609	794	2
85–90%.	315	288	352	300	609	794	2
Transcurridos	354	288	409	300	609	794	2
45	411	288	422	300	609	794	2
días,	424	288	442	300	609	794	2
se	444	288	453	300	609	794	2
realizó	455	288	482	300	609	794	2
la	484	288	491	300	609	794	2
desinfección	493	288	544	300	609	794	2
de	315	299	325	311	609	794	2
los	327	299	339	311	609	794	2
explantes	341	299	380	311	609	794	2
y	382	299	387	311	609	794	2
su	389	299	398	311	609	794	2
establecimiento	400	299	464	311	609	794	2
in	467	299	474	311	609	794	2
vitro	476	299	494	311	609	794	2
en	496	299	506	311	609	794	2
el	509	299	516	311	609	794	2
medio	518	299	544	311	609	794	2
de	315	310	325	322	609	794	2
cultivo	328	310	356	322	609	794	2
propuesto	359	310	401	322	609	794	2
por	404	310	418	322	609	794	2
López	425	310	450	322	609	794	2
(1999).	453	310	483	322	609	794	2
Los	486	310	500	322	609	794	2
materiales	503	310	544	322	609	794	2
fueron	315	321	341	333	609	794	2
incubados	344	321	386	333	609	794	2
durante	388	321	420	333	609	794	2
15	422	321	433	333	609	794	2
días	436	321	452	333	609	794	2
en	454	321	464	333	609	794	2
una	467	321	482	333	609	794	2
cámara	485	321	515	333	609	794	2
de	517	321	528	333	609	794	2
cul-	530	321	544	333	609	794	2
tivo	315	333	330	344	609	794	2
con	332	333	347	344	609	794	2
temperatura	349	333	399	344	609	794	2
de	401	333	412	344	609	794	2
27±2,0°C	414	333	453	344	609	794	2
e	455	333	460	344	609	794	2
iluminación	462	333	509	344	609	794	2
artificial,	511	333	544	344	609	794	2
con	315	344	330	355	609	794	2
régimen	333	344	367	355	609	794	2
de	370	344	381	355	609	794	2
16	384	344	395	355	609	794	2
horas	398	344	420	355	609	794	2
de	423	344	434	355	609	794	2
luz	437	344	449	355	609	794	2
a	452	344	457	355	609	794	2
una	460	344	475	355	609	794	2
densidad	479	344	516	355	609	794	2
de	519	344	529	355	609	794	2
flu-	532	344	544	355	609	794	2
jo	315	355	322	366	609	794	2
de	326	355	336	366	609	794	2
fotones	339	355	370	366	609	794	2
fotosintéticos	373	355	427	366	609	794	2
(	430	355	433	366	609	794	2
FFF	433	356	446	366	609	794	2
)	445	355	448	366	609	794	2
de	452	355	462	366	609	794	2
62-68	465	355	489	366	609	794	2
µmol	492	355	513	366	609	794	2
m	516	355	524	366	609	794	2
-2	524	355	528	362	609	794	2
s	528	355	532	366	609	794	2
-1	532	355	536	362	609	794	2
y	539	355	544	366	609	794	2
ocho	315	366	336	377	609	794	2
horas	340	366	362	377	609	794	2
de	366	366	376	377	609	794	2
oscuridad.	380	366	422	377	609	794	2
Transcurrido	426	366	477	377	609	794	2
este	481	366	497	377	609	794	2
período,	501	366	535	377	609	794	2
a	539	366	544	377	609	794	2
partir	315	377	336	388	609	794	2
de	338	377	349	388	609	794	2
cada	351	377	370	388	609	794	2
ápice	372	377	394	388	609	794	2
meristemático,	397	377	456	388	609	794	2
se	458	377	467	388	609	794	2
obtuvieron	469	377	514	388	609	794	2
grupos	516	377	544	388	609	794	2
de	315	388	325	399	609	794	2
brotes	329	388	354	399	609	794	2
que	358	388	374	399	609	794	2
se	377	388	386	399	609	794	2
separaron	389	388	430	399	609	794	2
para	434	388	452	399	609	794	2
subcultivarlos	455	388	510	399	609	794	2
en	514	388	524	399	609	794	2
cua-	527	388	544	399	609	794	2
tro	315	399	326	410	609	794	2
ocasiones	329	399	369	410	609	794	2
con	372	399	388	410	609	794	2
intervalos	391	399	430	410	609	794	2
de	433	399	443	410	609	794	2
21	446	399	457	410	609	794	2
días,	460	399	478	410	609	794	2
en	481	399	492	410	609	794	2
el	494	399	502	410	609	794	2
medio	505	399	531	410	609	794	2
de	534	399	544	410	609	794	2
cultivo	315	410	342	421	609	794	2
de	345	410	355	421	609	794	2
establecimiento	359	410	423	421	609	794	2
P5-0,2,	426	410	454	421	609	794	2
propuesto	457	410	499	421	609	794	2
por	502	410	516	421	609	794	2
López	519	410	544	421	609	794	2
(2006)	315	421	342	433	609	794	2
y	346	421	350	433	609	794	2
condiciones	354	421	403	433	609	794	2
similares	407	421	442	433	609	794	2
de	446	421	456	433	609	794	2
temperatura	460	421	510	433	609	794	2
e	514	421	519	433	609	794	2
ilumi-	523	421	544	433	609	794	2
nación,	315	432	344	444	609	794	2
para	347	432	365	444	609	794	2
disponer	368	432	403	444	609	794	2
de	406	432	417	444	609	794	2
la	419	432	426	444	609	794	2
cantidad	429	432	464	444	609	794	2
de	467	432	477	444	609	794	2
material	480	432	512	444	609	794	2
vegetal	515	432	544	444	609	794	2
necesario	315	443	354	455	609	794	2
para	357	443	375	455	609	794	2
realizar	378	443	407	455	609	794	2
el	410	443	417	455	609	794	2
establecimiento	420	443	484	455	609	794	2
de	487	443	497	455	609	794	2
las	500	443	511	455	609	794	2
suspen-	514	443	544	455	609	794	2
siones	315	454	340	466	609	794	2
celulares	342	454	378	466	609	794	2
embriogénicas	380	454	440	466	609	794	2
(	442	454	445	466	609	794	2
SCE	445	455	460	466	609	794	2
).	460	454	465	466	609	794	2
Sin	57	208	69	219	609	794	2
embargo,	72	208	111	219	609	794	2
a	113	208	118	219	609	794	2
partir	121	208	142	219	609	794	2
de	145	208	155	219	609	794	2
noviembre	158	208	202	219	609	794	2
de	204	208	215	219	609	794	2
1990,	217	208	241	219	609	794	2
se	244	208	252	219	609	794	2
detectó	255	208	286	219	609	794	2
en	57	219	67	230	609	794	2
los	71	219	82	230	609	794	2
cultivos	86	219	117	230	609	794	2
de	120	219	131	230	609	794	2
Musa	135	219	156	230	609	794	2
la	160	219	167	230	609	794	2
aparición	171	219	208	230	609	794	2
de	212	219	223	230	609	794	2
la	226	219	233	230	609	794	2
enfermedad	237	219	286	230	609	794	2
conocida	57	230	95	242	609	794	2
como	97	230	121	242	609	794	2
“Sigatoka	124	230	162	242	609	794	2
negra”,	165	230	194	242	609	794	2
causada	197	230	230	242	609	794	2
por	233	230	247	242	609	794	2
el	250	230	257	242	609	794	2
hongo	260	230	286	242	609	794	2
Mycosphaerella	57	242	119	253	609	794	2
fijiensis	122	242	150	253	609	794	2
Morelet,	152	242	186	253	609	794	2
que	188	242	204	253	609	794	2
afectó	206	242	232	253	609	794	2
severamente	234	242	286	253	609	794	2
las	57	253	67	264	609	794	2
áreas	70	253	92	264	609	794	2
dedicadas	95	253	136	264	609	794	2
a	139	253	144	264	609	794	2
la	147	253	154	264	609	794	2
siembra	157	253	190	264	609	794	2
de	193	253	203	264	609	794	2
plátanos	206	253	241	264	609	794	2
y	244	253	248	264	609	794	2
bananos	252	253	286	264	609	794	2
susceptibles	57	264	106	276	609	794	2
a	109	264	114	276	609	794	2
esta	117	264	133	276	609	794	2
enfermedad,	136	264	188	276	609	794	2
las	191	264	201	276	609	794	2
cuales	205	264	230	276	609	794	2
fueron	233	264	260	276	609	794	2
reem-	263	264	286	276	609	794	2
plazadas	57	276	92	287	609	794	2
progresivamente	95	276	164	287	609	794	2
por	167	276	181	287	609	794	2
otros	184	276	205	287	609	794	2
cultivares	208	276	246	287	609	794	2
(Sánchez	249	276	286	287	609	794	2
et	57	287	64	298	609	794	2
al.,	67	287	78	298	609	794	2
2002).	81	287	108	298	609	794	2
Una	111	287	128	298	609	794	2
opción	131	287	160	298	609	794	2
para	163	287	181	298	609	794	2
este	184	287	201	298	609	794	2
problema	204	287	243	298	609	794	2
ha	246	287	256	298	609	794	2
sido	259	287	276	298	609	794	2
la	279	287	286	298	609	794	2
introducción	57	298	108	310	609	794	2
de	111	298	122	310	609	794	2
híbridos	125	298	157	310	609	794	2
de	160	298	171	310	609	794	2
bananos	174	298	208	310	609	794	2
y	211	298	216	310	609	794	2
plátanos	219	298	253	310	609	794	2
más	256	298	273	310	609	794	2
re-	276	298	286	310	609	794	2
sistentes	57	309	91	321	609	794	2
o	93	309	99	321	609	794	2
tolerantes	101	309	141	321	609	794	2
a	143	309	148	321	609	794	2
esta	150	309	167	321	609	794	2
enfermedad,	169	309	220	321	609	794	2
procedentes	223	309	274	321	609	794	2
de	276	309	286	321	609	794	2
la	57	321	64	332	609	794	2
Federación	68	321	113	332	609	794	2
Hondureña	117	321	164	332	609	794	2
de	168	321	179	332	609	794	2
Investigaciones	183	321	245	332	609	794	2
Agrícolas	249	321	286	332	609	794	2
(	57	332	60	343	609	794	2
FHIA	60	333	78	343	609	794	2
).	78	332	83	343	609	794	2
Dentro	86	332	115	343	609	794	2
de	118	332	128	343	609	794	2
ellos,	131	332	151	343	609	794	2
el	154	332	161	343	609	794	2
cultivar	163	332	193	343	609	794	2
de	195	332	206	343	609	794	2
plátano	208	332	239	343	609	794	2
‘	241	332	244	343	609	794	2
FHIA	244	333	263	343	609	794	2
–	265	332	271	343	609	794	2
25'	273	332	286	343	609	794	2
(	57	343	60	355	609	794	2
AAB	60	344	76	355	609	794	2
)	76	343	79	355	609	794	2
posee	82	343	107	355	609	794	2
excelente	110	343	149	355	609	794	2
rendimiento	152	343	201	355	609	794	2
y	204	343	209	355	609	794	2
es	212	343	220	355	609	794	2
altamente	223	343	264	355	609	794	2
resis-	267	343	286	355	609	794	2
tente	57	355	78	366	609	794	2
a	80	355	85	366	609	794	2
“Sigatoka	87	355	125	366	609	794	2
negra”,	128	355	157	366	609	794	2
pero	159	355	178	366	609	794	2
su	180	355	189	366	609	794	2
fruto	192	355	211	366	609	794	2
muestra	213	355	246	366	609	794	2
la	248	355	255	366	609	794	2
limitan-	257	355	286	366	609	794	2
te	57	366	65	377	609	794	2
del	67	366	79	377	609	794	2
bajo	81	366	99	377	609	794	2
contenido	101	366	142	377	609	794	2
de	144	366	155	377	609	794	2
azúcar,	157	366	186	377	609	794	2
inherente	188	366	226	377	609	794	2
a	228	366	233	377	609	794	2
las	235	366	246	377	609	794	2
limitantes	248	366	286	377	609	794	2
que	57	377	72	389	609	794	2
posee	75	377	100	389	609	794	2
la	102	377	109	389	609	794	2
mejora	112	377	140	389	609	794	2
clásica	143	377	169	389	609	794	2
debido	172	377	201	389	609	794	2
a	203	377	208	389	609	794	2
que	211	377	226	389	609	794	2
los	229	377	240	389	609	794	2
principales	243	377	286	389	609	794	2
cultivares	57	389	95	400	609	794	2
comerciales	97	389	145	400	609	794	2
son	147	389	162	400	609	794	2
estériles,	164	389	198	400	609	794	2
no	200	389	211	400	609	794	2
producen	213	389	253	400	609	794	2
semillas	255	389	286	400	609	794	2
y	57	400	61	411	609	794	2
la	65	400	72	411	609	794	2
mayoría	76	400	109	411	609	794	2
son	112	400	127	411	609	794	2
partenocárpicos	131	400	196	411	609	794	2
(Stover	200	400	229	411	609	794	2
y	233	400	237	411	609	794	2
Simmonds,	241	400	286	411	609	794	2
1987).	57	411	83	423	609	794	2
Ante	86	411	105	423	609	794	2
este	108	411	124	423	609	794	2
panorama	127	411	168	423	609	794	2
es	171	411	180	423	609	794	2
prioritario	182	411	222	423	609	794	2
disponer	225	411	260	423	609	794	2
de	263	411	273	423	609	794	2
un	276	411	286	423	609	794	2
método	57	422	89	434	609	794	2
de	91	422	102	434	609	794	2
regeneración	104	422	157	434	609	794	2
de	160	422	170	434	609	794	2
plantas	172	422	201	434	609	794	2
a	203	422	208	434	609	794	2
nivel	210	422	229	434	609	794	2
celular,	231	422	260	434	609	794	2
como	262	422	286	434	609	794	2
la	57	434	64	445	609	794	2
embriogénesis	67	434	126	445	609	794	2
somática,	129	434	168	445	609	794	2
que	171	434	187	445	609	794	2
se	191	434	200	445	609	794	2
complemente	203	434	260	445	609	794	2
a	263	434	268	445	609	794	2
téc-	272	434	286	445	609	794	2
nicas	57	445	77	456	609	794	2
biotecnológicas	81	445	145	456	609	794	2
de	148	445	159	456	609	794	2
transformación	166	445	227	456	609	794	2
genética	230	445	265	456	609	794	2
para	268	445	286	456	609	794	2
mejorar	57	456	88	468	609	794	2
la	91	456	98	468	609	794	2
calidad	100	456	129	468	609	794	2
del	131	456	144	468	609	794	2
fruto	146	456	166	468	609	794	2
(Kamle	168	456	197	468	609	794	2
et	199	457	207	468	609	794	2
al.,	209	457	220	468	609	794	2
2011).	222	456	249	468	609	794	2
La	57	473	66	485	609	794	2
embriogénesis	69	473	130	485	609	794	2
somática	133	473	171	485	609	794	2
(	173	473	176	485	609	794	2
ES	176	474	185	485	609	794	2
)	185	473	188	485	609	794	2
es	190	473	200	485	609	794	2
una	202	473	218	485	609	794	2
vía	220	473	232	485	609	794	2
de	235	473	246	485	609	794	2
morfogé-	248	473	286	485	609	794	2
nesis	57	485	77	496	609	794	2
en	81	485	91	496	609	794	2
la	95	485	102	496	609	794	2
que	106	485	122	496	609	794	2
ocurre	125	485	153	496	609	794	2
la	156	485	164	496	609	794	2
formación	167	485	210	496	609	794	2
de	214	485	224	496	609	794	2
un	228	485	239	496	609	794	2
embrión	242	485	278	496	609	794	2
a	281	485	286	496	609	794	2
partir	57	496	79	507	609	794	2
de	82	496	93	507	609	794	2
una	96	496	111	507	609	794	2
célula	114	496	139	507	609	794	2
somática	142	496	180	507	609	794	2
o	183	496	188	507	609	794	2
grupos	191	496	221	507	609	794	2
de	223	496	234	507	609	794	2
ellas.	237	496	258	507	609	794	2
El	261	496	268	507	609	794	2
em-	271	496	286	507	609	794	2
brión	57	507	79	519	609	794	2
no	82	507	93	519	609	794	2
es	96	507	105	519	609	794	2
producto	108	507	147	519	609	794	2
de	149	507	160	519	609	794	2
la	163	507	170	519	609	794	2
fusión	173	507	198	519	609	794	2
de	201	507	212	519	609	794	2
gametos	215	507	251	519	609	794	2
(Merkle	254	507	286	519	609	794	2
et	57	519	64	530	609	794	2
al.,	67	519	78	530	609	794	2
1995)	81	519	106	530	609	794	2
y	109	519	113	530	609	794	2
la	116	519	123	530	609	794	2
misma	126	519	153	530	609	794	2
se	156	519	165	530	609	794	2
fundamenta	167	519	218	530	609	794	2
en	221	519	231	530	609	794	2
la	234	519	241	530	609	794	2
teoría	243	519	268	530	609	794	2
que	270	519	286	530	609	794	2
todas	57	530	80	541	609	794	2
las	84	530	95	541	609	794	2
células	100	530	129	541	609	794	2
vegetales	133	530	173	541	609	794	2
tienen	177	530	204	541	609	794	2
la	208	530	215	541	609	794	2
capacidad	220	530	263	541	609	794	2
para	268	530	286	541	609	794	2
formar	57	541	85	553	609	794	2
plantas	88	541	118	553	609	794	2
completas	120	541	164	553	609	794	2
(Steward	167	541	204	553	609	794	2
et	207	541	215	553	609	794	2
al.,	217	541	229	553	609	794	2
1958).	232	541	259	553	609	794	2
La	57	558	66	570	609	794	2
embriogénesis	70	558	131	570	609	794	2
somática	134	558	172	570	609	794	2
constituye	175	558	219	570	609	794	2
una	222	558	238	570	609	794	2
herramien-	241	558	286	570	609	794	2
ta	57	569	65	581	609	794	2
auxiliar	67	569	97	581	609	794	2
a	99	569	104	581	609	794	2
las	107	569	118	581	609	794	2
técnicas	120	569	154	581	609	794	2
biotecnológicas	157	569	224	581	609	794	2
para	226	569	245	581	609	794	2
la	247	569	254	581	609	794	2
mejora	257	569	286	581	609	794	2
genética	57	581	93	592	609	794	2
de	96	581	106	592	609	794	2
los	109	581	121	592	609	794	2
bananos	124	581	160	592	609	794	2
(Perea,	163	581	193	592	609	794	2
2001;	196	581	220	592	609	794	2
Escalant	223	581	258	592	609	794	2
y	261	581	265	592	609	794	2
Jain,	268	581	286	592	609	794	2
2004),	57	592	84	603	609	794	2
además	88	592	121	603	609	794	2
de	124	592	135	603	609	794	2
permitir	139	592	172	603	609	794	2
obtener	176	592	209	603	609	794	2
producciones	213	592	271	603	609	794	2
su-	275	592	286	603	609	794	2
periores	57	603	91	615	609	794	2
en	94	603	104	615	609	794	2
un	107	603	118	615	609	794	2
menor	121	603	149	615	609	794	2
período	152	603	185	615	609	794	2
de	188	603	198	615	609	794	2
tiempo	201	603	231	615	609	794	2
y	234	603	239	615	609	794	2
a	242	603	247	615	609	794	2
un	249	603	260	615	609	794	2
costo	263	603	286	615	609	794	2
más	57	615	74	626	609	794	2
bajo,	76	615	97	626	609	794	2
lo	100	615	108	626	609	794	2
cual	111	615	128	626	609	794	2
hace	131	615	151	626	609	794	2
que	154	615	170	626	609	794	2
este	172	615	190	626	609	794	2
método	192	615	226	626	609	794	2
sea	228	615	242	626	609	794	2
potencial-	245	615	286	626	609	794	2
mente	57	626	84	637	609	794	2
más	86	626	103	637	609	794	2
eficiente	105	626	141	637	609	794	2
que	144	626	160	637	609	794	2
la	162	626	169	637	609	794	2
regeneración	171	626	227	637	609	794	2
vía	229	626	241	637	609	794	2
organogé-	244	626	286	637	609	794	2
nesis	57	637	77	649	609	794	2
(Ibaraki	80	637	112	649	609	794	2
y	114	637	119	649	609	794	2
Kurata,	122	637	152	649	609	794	2
2001).	155	637	182	649	609	794	2
Tomando	57	654	97	666	609	794	2
en	102	654	113	666	609	794	2
consideración	117	654	177	666	609	794	2
los	181	654	193	666	609	794	2
antecedentes	198	654	254	666	609	794	2
descri-	259	654	286	666	609	794	2
tos,	57	666	72	677	609	794	2
se	74	666	83	677	609	794	2
desarrolló	85	666	127	677	609	794	2
la	130	666	137	677	609	794	2
investigación	139	666	194	677	609	794	2
con	197	666	213	677	609	794	2
el	215	666	223	677	609	794	2
objetivo	225	666	260	677	609	794	2
de	262	666	273	677	609	794	2
es-	275	666	286	677	609	794	2
tablecer	57	677	91	688	609	794	2
una	94	677	110	688	609	794	2
metodología	113	677	167	688	609	794	2
de	170	677	180	688	609	794	2
regeneración	184	677	239	688	609	794	2
de	242	677	253	688	609	794	2
plantas	256	677	286	688	609	794	2
vía	57	688	69	700	609	794	2
embriogénesis	71	688	133	700	609	794	2
somática	135	688	173	700	609	794	2
a	176	688	180	700	609	794	2
partir	183	688	205	700	609	794	2
del	208	688	221	700	609	794	2
explante	223	688	259	700	609	794	2
inicial	262	688	286	700	609	794	2
de	57	699	67	711	609	794	2
ápices	70	699	97	711	609	794	2
de	100	699	110	711	609	794	2
brotes	113	699	140	711	609	794	2
axilares.	143	699	176	711	609	794	2
66	57	729	67	741	609	794	2
Establecimiento	315	478	390	491	609	794	2
de	393	478	404	491	609	794	2
suspensiones	407	478	470	491	609	794	2
celulares	473	478	514	491	609	794	2
embriogénicas	315	491	383	504	609	794	2
a	386	491	392	504	609	794	2
partir	395	491	422	504	609	794	2
de	425	491	436	504	609	794	2
ápices	439	491	468	504	609	794	2
de	471	491	482	504	609	794	2
brotes	486	491	516	504	609	794	2
axilares	315	504	351	517	609	794	2
Para	315	522	333	533	609	794	2
el	337	522	344	533	609	794	2
establecimiento	348	522	415	533	609	794	2
de	419	522	430	533	609	794	2
las	433	522	444	533	609	794	2
SCE	448	523	463	533	609	794	2
los	467	522	479	533	609	794	2
ápices	482	522	509	533	609	794	2
de	513	522	524	533	609	794	2
bro-	527	522	544	533	609	794	2
tes	315	533	327	544	609	794	2
axilares	331	533	363	544	609	794	2
fueron	367	533	395	544	609	794	2
colocados	400	533	443	544	609	794	2
en	448	533	459	544	609	794	2
cinco	463	533	486	544	609	794	2
matraces	491	533	529	544	609	794	2
Er-	534	533	544	544	609	794	2
lenmeyer	315	544	354	555	609	794	2
de	358	544	368	555	609	794	2
100	372	544	389	555	609	794	2
mL	392	544	405	555	609	794	2
(con	409	544	428	555	609	794	2
ocho	432	544	453	555	609	794	2
explantes	457	544	497	555	609	794	2
cada	501	544	521	555	609	794	2
uno)	525	544	544	555	609	794	2
que	315	555	331	566	609	794	2
contenían	334	555	376	566	609	794	2
20	379	555	390	566	609	794	2
mL	394	555	406	566	609	794	2
de	410	555	420	566	609	794	2
medio	424	555	451	566	609	794	2
de	454	555	464	566	609	794	2
cultivo	468	555	496	566	609	794	2
líquido	499	555	528	566	609	794	2
ZZ	531	555	544	566	609	794	2
propuesto	315	566	358	578	609	794	2
por	362	566	376	578	609	794	2
Dheda	380	566	409	578	609	794	2
et	413	566	420	578	609	794	2
al.	424	566	434	578	609	794	2
(1991)	437	566	466	578	609	794	2
y	469	566	474	578	609	794	2
modificado	478	566	526	578	609	794	2
por	530	566	544	578	609	794	2
(Schoofs,	315	577	353	589	609	794	2
1997)	358	577	383	589	609	794	2
(tabla	387	577	411	589	609	794	2
1).	415	577	426	589	609	794	2
Cada	430	577	452	589	609	794	2
Erlenmeyer	456	577	504	589	609	794	2
utilizado	508	577	544	589	609	794	2
constituyó	315	588	359	600	609	794	2
una	361	588	377	600	609	794	2
réplica,	380	588	411	600	609	794	2
referido	413	588	446	600	609	794	2
en	449	588	460	600	609	794	2
adelante	462	588	499	600	609	794	2
como	502	588	526	600	609	794	2
sus-	529	588	544	600	609	794	2
pensión	315	599	348	611	609	794	2
celular	351	599	379	611	609	794	2
1,	382	599	390	611	609	794	2
2	392	599	398	611	609	794	2
y	401	599	405	611	609	794	2
3.	408	599	416	611	609	794	2
Los	315	616	329	628	609	794	2
matraces	332	616	370	628	609	794	2
Erlenmeyer	373	616	421	628	609	794	2
se	424	616	433	628	609	794	2
colocaron	436	616	479	628	609	794	2
en	482	616	492	628	609	794	2
un	496	616	506	628	609	794	2
agitador	509	616	544	628	609	794	2
orbital	315	627	342	639	609	794	2
(zaranda),	346	627	388	639	609	794	2
a	392	627	397	639	609	794	2
90	401	627	412	639	609	794	2
rpm	416	627	433	639	609	794	2
y	437	627	442	639	609	794	2
bajo	446	627	464	639	609	794	2
el	468	627	476	639	609	794	2
régimen	480	627	514	639	609	794	2
de	518	627	529	639	609	794	2
16	533	627	544	639	609	794	2
horas	315	638	338	650	609	794	2
de	341	638	352	650	609	794	2
luz,	355	638	369	650	609	794	2
de	372	638	383	650	609	794	2
62-68	386	638	410	650	609	794	2
µmol	413	638	435	650	609	794	2
m	438	638	446	650	609	794	2
2	446	639	449	645	609	794	2
s	452	638	456	650	609	794	2
-1	456	639	461	645	609	794	2
de	464	638	474	650	609	794	2
flujo	477	638	496	650	609	794	2
de	499	638	510	650	609	794	2
fotones	513	638	544	650	609	794	2
fotosintéticos	315	649	371	661	609	794	2
y	374	649	379	661	609	794	2
8	382	649	387	661	609	794	2
h	390	649	395	661	609	794	2
de	398	649	409	661	609	794	2
oscuridad.	412	649	455	661	609	794	2
Durante	315	666	349	678	609	794	2
los	353	666	365	678	609	794	2
dos	369	666	384	678	609	794	2
primeros	388	666	425	678	609	794	2
meses	429	666	455	678	609	794	2
los	459	666	471	678	609	794	2
cambios	475	666	510	678	609	794	2
de	514	666	525	678	609	794	2
me-	529	666	544	678	609	794	2
dios	315	677	332	689	609	794	2
de	336	677	346	689	609	794	2
cultivo	350	677	378	689	609	794	2
se	382	677	391	689	609	794	2
realizaron	395	677	437	689	609	794	2
cada	440	677	460	689	609	794	2
7	464	677	469	689	609	794	2
días	473	677	490	689	609	794	2
de	493	677	504	689	609	794	2
cultivo	508	677	536	689	609	794	2
y	539	677	544	689	609	794	2
consistieron	315	688	366	700	609	794	2
en	369	688	379	700	609	794	2
la	382	688	389	700	609	794	2
renovación	393	688	440	700	609	794	2
del	443	688	456	700	609	794	2
100%	459	688	484	700	609	794	2
del	487	688	500	700	609	794	2
medio	503	688	530	700	609	794	2
de	534	688	544	700	609	794	2
cultivo	315	699	343	711	609	794	2
ZZ	347	700	358	711	609	794	2
,	358	699	361	711	609	794	2
al	364	699	371	711	609	794	2
tercer	375	699	400	711	609	794	2
mes	404	699	421	711	609	794	2
estos	425	699	446	711	609	794	2
cambios	450	699	486	711	609	794	2
se	489	699	499	711	609	794	2
realizaron	502	699	544	711	609	794	2
Rev.	306	730	321	741	609	794	2
Colomb.	324	730	356	741	609	794	2
Biotecnol.	358	730	396	741	609	794	2
Vol.	399	730	413	741	609	794	2
XVII	415	730	430	741	609	794	2
No.	432	730	446	741	609	794	2
2	448	730	453	741	609	794	2
Diciembre	458	730	496	741	609	794	2
2015	498	730	518	741	609	794	2
65-75	522	730	544	741	609	794	2
cada	65	57	85	68	609	794	3
tres	88	57	104	68	609	794	3
días	107	57	123	68	609	794	3
renovando	126	57	172	68	609	794	3
el	175	57	182	68	609	794	3
50%	185	57	205	68	609	794	3
del	208	57	221	68	609	794	3
medio.	224	57	253	68	609	794	3
Al	256	57	265	68	609	794	3
cuarto	268	57	295	68	609	794	3
mes	65	68	83	79	609	794	3
fueron	86	68	114	79	609	794	3
tomados	118	68	155	79	609	794	3
los	158	68	170	79	609	794	3
glóbulos	174	68	210	79	609	794	3
meristemáticos	213	68	277	79	609	794	3
for-	281	68	295	79	609	794	3
mados	65	79	94	91	609	794	3
y	98	79	103	91	609	794	3
se	107	79	116	91	609	794	3
subcultivaron	120	79	177	91	609	794	3
cada	182	79	202	91	609	794	3
7	206	79	212	91	609	794	3
días	216	79	233	91	609	794	3
renovando	237	79	283	91	609	794	3
el	287	79	295	91	609	794	3
90%	65	90	85	102	609	794	3
del	88	90	101	102	609	794	3
medio	103	90	130	102	609	794	3
de	133	90	144	102	609	794	3
cultivo	147	90	175	102	609	794	3
viejo.	178	90	200	102	609	794	3
Transcurridos	65	107	122	118	609	794	3
135	126	107	142	118	609	794	3
días,	146	107	165	118	609	794	3
se	168	107	177	118	609	794	3
evaluó	181	107	209	118	609	794	3
el	212	107	220	118	609	794	3
número	223	107	256	118	609	794	3
de	260	107	271	118	609	794	3
agre-	274	107	295	118	609	794	3
gados	65	118	90	129	609	794	3
embriogénicos	93	118	156	129	609	794	3
formados	159	118	199	129	609	794	3
por	201	118	216	129	609	794	3
mL	218	118	231	129	609	794	3
de	234	118	245	129	609	794	3
cultivo.	247	118	278	129	609	794	3
Los	280	118	295	129	609	794	3
conteos	65	129	99	140	609	794	3
se	102	129	111	140	609	794	3
efectuaron	114	129	159	140	609	794	3
en	162	129	173	140	609	794	3
cámara	175	129	206	140	609	794	3
de	209	129	220	140	609	794	3
Neubauer	223	129	265	140	609	794	3
de	268	129	279	140	609	794	3
0,1	281	129	295	140	609	794	3
mm	65	140	82	151	609	794	3
de	84	140	95	151	609	794	3
profundidad.	97	140	151	151	609	794	3
Para	154	140	172	151	609	794	3
esto	174	140	192	151	609	794	3
se	195	140	204	151	609	794	3
tomaron	206	140	242	151	609	794	3
cinco	244	140	268	151	609	794	3
mues-	270	140	295	151	609	794	3
tras	65	151	80	163	609	794	3
de	84	151	94	163	609	794	3
suspensiones	98	151	153	163	609	794	3
celulares	157	151	194	163	609	794	3
de	197	151	208	163	609	794	3
1,0	211	151	224	163	609	794	3
mL	228	151	241	163	609	794	3
de	244	151	255	163	609	794	3
volumen	258	151	295	163	609	794	3
por	65	162	80	174	609	794	3
cada	83	162	103	174	609	794	3
Erlenmeyer.	107	162	157	174	609	794	3
Los	160	162	175	174	609	794	3
datos	178	162	201	174	609	794	3
obtenidos	205	162	247	174	609	794	3
se	250	162	260	174	609	794	3
analiza-	263	162	295	174	609	794	3
ron	65	173	80	185	609	794	3
mediante	82	173	122	185	609	794	3
la	124	173	132	185	609	794	3
prueba	134	173	164	185	609	794	3
de	167	173	177	185	609	794	3
Dunett	180	173	210	185	609	794	3
C.	212	173	221	185	609	794	3
Se	224	173	234	185	609	794	3
consideró	237	173	279	185	609	794	3
sig-	281	173	295	185	609	794	3
nificativo	65	184	104	196	609	794	3
si	106	184	112	196	609	794	3
p≤0,05.	115	184	148	196	609	794	3
Una	65	201	83	212	609	794	3
vez	86	201	101	212	609	794	3
establecidos,	105	201	159	212	609	794	3
los	163	201	174	212	609	794	3
cultivos	178	201	210	212	609	794	3
celulares	213	201	250	212	609	794	3
fueron	254	201	281	212	609	794	3
ta-	285	201	295	212	609	794	3
mizados	65	212	101	224	609	794	3
a	104	212	109	224	609	794	3
través	113	212	138	224	609	794	3
de	141	212	152	224	609	794	3
filtros	156	212	179	224	609	794	3
de	183	212	193	224	609	794	3
malla	197	212	219	224	609	794	3
metálica,	223	212	261	224	609	794	3
con	264	212	280	224	609	794	3
un	284	212	295	224	609	794	3
diámetro	65	223	103	235	609	794	3
de	107	223	117	235	609	794	3
poro	121	223	141	235	609	794	3
de	144	223	155	235	609	794	3
500	158	223	175	235	609	794	3
µm.	178	222	194	235	609	794	3
Estos	198	223	219	235	609	794	3
filtrados	222	223	256	235	609	794	3
constitu-	259	223	295	235	609	794	3
yeron	323	57	347	68	609	794	3
las	351	57	362	68	609	794	3
suspensiones	365	57	421	68	609	794	3
celulares	425	57	462	68	609	794	3
utilizadas	465	57	505	68	609	794	3
en	508	57	519	68	609	794	3
una	522	57	538	68	609	794	3
se-	541	57	553	68	609	794	3
cuencia	323	68	356	79	609	794	3
de	360	68	370	79	609	794	3
cuatro	374	68	401	79	609	794	3
experimentos	404	68	462	79	609	794	3
realizados:	466	68	511	79	609	794	3
1)	514	68	523	79	609	794	3
Efecto	526	68	553	79	609	794	3
de	323	79	334	90	609	794	3
la	337	79	344	90	609	794	3
densidad	348	79	386	90	609	794	3
celular	390	79	418	90	609	794	3
en	421	79	432	90	609	794	3
la	435	79	442	90	609	794	3
multiplicación	446	79	505	90	609	794	3
de	509	79	519	90	609	794	3
las	523	79	534	90	609	794	3
sus-	537	79	553	90	609	794	3
pensiones	323	90	366	101	609	794	3
celulares	370	90	407	101	609	794	3
embriogénicas;	411	90	476	101	609	794	3
2)	480	90	489	101	609	794	3
Formación	493	90	538	101	609	794	3
de	542	90	553	101	609	794	3
los	323	101	335	112	609	794	3
embriones	338	101	383	112	609	794	3
somáticos;	387	101	432	112	609	794	3
3)	435	101	444	112	609	794	3
Influencia	448	101	489	112	609	794	3
del	492	101	505	112	609	794	3
tiempo	509	101	539	112	609	794	3
de	542	101	553	112	609	794	3
cultivo	323	112	351	123	609	794	3
para	355	112	374	123	609	794	3
la	378	112	385	123	609	794	3
maduración	389	112	439	123	609	794	3
de	443	112	454	123	609	794	3
los	458	112	470	123	609	794	3
embriones	474	112	519	123	609	794	3
somáti-	522	112	553	123	609	794	3
cos	323	123	338	134	609	794	3
y	342	123	347	134	609	794	3
su	351	123	360	134	609	794	3
germinación	365	123	417	134	609	794	3
y,	422	123	429	134	609	794	3
4)	433	123	442	134	609	794	3
Conversión	446	123	494	134	609	794	3
a	499	123	504	134	609	794	3
plantas	508	123	538	134	609	794	3
de	542	123	553	134	609	794	3
los	323	134	335	145	609	794	3
embriones	339	134	384	145	609	794	3
somáticos.	388	134	432	145	609	794	3
Estos	436	134	458	145	609	794	3
experimentos	461	134	519	145	609	794	3
se	523	134	532	145	609	794	3
des-	536	134	553	145	609	794	3
criben	323	145	350	157	609	794	3
a	353	145	357	157	609	794	3
continuación.	360	145	418	157	609	794	3
Efecto	323	169	353	182	609	794	3
de	356	169	368	182	609	794	3
la	371	169	379	182	609	794	3
densidad	382	169	425	182	609	794	3
celular	428	169	459	182	609	794	3
en	323	182	334	195	609	794	3
la	337	182	346	195	609	794	3
multiplicación	349	182	414	195	609	794	3
de	418	182	429	195	609	794	3
las	432	182	445	195	609	794	3
suspensiones	448	182	510	195	609	794	3
celulares	323	195	364	208	609	794	3
embriogénicas	367	195	436	208	609	794	3
Una	323	212	341	224	609	794	3
vez	346	212	361	224	609	794	3
establecidas	365	212	418	224	609	794	3
las	422	212	433	224	609	794	3
suspensiones	437	212	495	224	609	794	3
celulares,	499	212	539	224	609	794	3
se	544	212	553	224	609	794	3
evaluó	323	223	352	235	609	794	3
el	355	223	363	235	609	794	3
efecto	366	223	393	235	609	794	3
de	397	223	407	235	609	794	3
tres	411	223	426	235	609	794	3
tratamientos	430	223	484	235	609	794	3
que	487	223	503	235	609	794	3
correspon-	507	223	553	235	609	794	3
Tabla	66	255	87	265	609	794	3
1.	90	255	97	265	609	794	3
Medios	99	255	127	265	609	794	3
de	129	255	138	265	609	794	3
cultivos	141	255	169	265	609	794	3
utilizados	171	255	207	265	609	794	3
según	209	255	231	265	609	794	3
la	233	255	240	265	609	794	3
etapa	242	255	263	265	609	794	3
de	265	255	274	265	609	794	3
desarrollo	276	255	314	265	609	794	3
de	316	255	325	265	609	794	3
la	327	255	334	265	609	794	3
embriogénesis	336	255	389	265	609	794	3
somática	391	255	425	265	609	794	3
mg.L	428	255	446	265	609	794	3
-1	446	255	451	261	609	794	3
.	451	255	453	265	609	794	3
Medios	89	296	119	307	609	794	3
de	121	296	131	307	609	794	3
cultivo	133	296	160	307	609	794	3
Preparación	197	278	244	289	609	794	3
del	197	290	209	301	609	794	3
explante	211	290	245	301	609	794	3
(Multiplicación)	189	302	252	313	609	794	3
P5-0,2	208	314	233	325	609	794	3
Callos	283	278	307	289	609	794	3
y	310	278	314	289	609	794	3
suspensiones	273	290	324	301	609	794	3
celulares	281	302	316	313	609	794	3
ZZ	293	314	304	325	609	794	3
Formación	340	284	382	295	609	794	3
de	384	284	394	295	609	794	3
embriones	346	296	387	307	609	794	3
RD1	358	308	375	319	609	794	3
Maduración	405	284	453	295	609	794	3
de	456	284	465	295	609	794	3
embriones	415	296	456	307	609	794	3
ME	429	308	442	319	609	794	3
Germinación	478	284	529	295	609	794	3
de	531	284	541	295	609	794	3
embriones	489	296	530	307	609	794	3
GE	504	308	515	319	609	794	3
Macro-Elementos	78	337	145	347	609	794	3
MS	204	337	217	347	609	794	3
MS	285	337	297	347	609	794	3
½	300	337	308	347	609	794	3
MS	355	337	368	347	609	794	3
½	370	337	378	347	609	794	3
MS	420	337	433	347	609	794	3
MS	492	337	505	347	609	794	3
Micro-Elementos	78	366	142	376	609	794	3
MS	204	366	217	376	609	794	3
MS	285	366	297	376	609	794	3
MS	355	366	368	376	609	794	3
MS	420	366	433	376	609	794	3
MS	492	366	505	376	609	794	3
Vitaminas	78	393	116	403	609	794	3
MS	204	393	217	403	609	794	3
MS	285	393	297	403	609	794	3
MS	355	393	368	403	609	794	3
MS	420	393	433	403	609	794	3
MS	492	393	505	403	609	794	3
Ácido	78	420	101	430	609	794	3
Ascórbico	103	420	142	430	609	794	3
a	142	421	145	427	609	794	3
10	204	420	214	430	609	794	3
10	285	420	295	430	609	794	3
10	355	420	365	430	609	794	3
10	420	420	430	430	609	794	3
10	492	420	502	430	609	794	3
Myo-inositol	78	448	126	458	609	794	3
a	126	448	128	454	609	794	3
100	204	448	219	458	609	794	3
-	285	448	287	458	609	794	3
100	355	448	370	458	609	794	3
100	420	448	435	458	609	794	3
100	492	448	507	458	609	794	3
AIA	78	475	93	485	609	794	3
a	93	475	95	481	609	794	3
0,17	204	475	221	485	609	794	3
-	285	475	287	485	609	794	3
-	355	475	357	485	609	794	3
2	420	475	425	485	609	794	3
2	492	475	497	485	609	794	3
2,4-D	78	502	99	513	609	794	3
a	99	503	102	509	609	794	3
-	204	502	206	513	609	794	3
1	285	502	290	513	609	794	3
-	355	502	357	513	609	794	3
-	420	502	422	513	609	794	3
-	492	502	494	513	609	794	3
BAP	78	530	95	540	609	794	3
a	95	530	97	536	609	794	3
2,25	204	530	221	540	609	794	3
-	285	530	287	540	609	794	3
-	355	530	357	540	609	794	3
-	420	530	422	540	609	794	3
0,5	492	530	504	540	609	794	3
Zeatina	78	557	107	567	609	794	3
a	107	557	110	563	609	794	3
-	204	557	206	567	609	794	3
0,22	285	557	302	567	609	794	3
-	355	557	357	567	609	794	3
0,22	420	557	438	567	609	794	3
-	492	557	494	567	609	794	3
Ancimidol	78	584	117	595	609	794	3
a	117	585	120	591	609	794	3
0,2-0,4	204	584	230	595	609	794	3
-	285	584	287	595	609	794	3
-	355	584	357	595	609	794	3
-	420	584	422	595	609	794	3
-	492	584	494	595	609	794	3
Sacarosa	78	612	112	622	609	794	3
a	112	612	115	618	609	794	3
30	204	612	214	622	609	794	3
000	217	612	232	622	609	794	3
30	285	612	295	622	609	794	3
000	297	612	312	622	609	794	3
30	355	612	365	622	609	794	3
000	367	612	382	622	609	794	3
45	420	612	430	622	609	794	3
000	433	612	448	622	609	794	3
30	492	612	502	622	609	794	3
000	505	612	520	622	609	794	3
Phytagel	78	639	111	649	609	794	3
b	111	639	114	645	609	794	3
2,3	204	639	216	649	609	794	3
2,3	285	639	297	649	609	794	3
2,3	355	639	367	649	609	794	3
2,3	420	639	433	649	609	794	3
2,3	492	639	504	649	609	794	3
pH	78	665	94	679	609	794	3
5,8	204	666	216	677	609	794	3
5,8	285	666	297	677	609	794	3
5,8	355	666	367	677	609	794	3
5,8	420	666	433	677	609	794	3
5,8	492	666	504	677	609	794	3
=	79	691	84	700	609	794	3
concentración	86	691	133	700	609	794	3
en	135	691	143	700	609	794	3
mg	145	691	155	700	609	794	3
L	157	691	161	700	609	794	3
-1	161	691	165	696	609	794	3
;	165	691	167	700	609	794	3
b	169	691	172	696	609	794	3
=	172	691	176	700	609	794	3
concentración	178	691	225	700	609	794	3
en	227	691	235	700	609	794	3
g	237	691	241	700	609	794	3
L	243	691	247	700	609	794	3
-1	247	691	251	696	609	794	3
MS:	66	700	80	709	609	794	3
Murashige	82	700	117	709	609	794	3
y	119	700	122	709	609	794	3
Skoog	124	700	144	709	609	794	3
(1962)	146	700	169	709	609	794	3
a	66	691	69	696	609	794	3
Embriogénesis	66	730	120	741	609	794	3
somática	122	730	156	741	609	794	3
en	158	730	167	741	609	794	3
el	170	730	176	741	609	794	3
cultivar	178	730	205	741	609	794	3
de	208	730	217	741	609	794	3
plátano	219	730	248	741	609	794	3
‘FHIA	250	730	271	741	609	794	3
–	274	730	278	741	609	794	3
25'	280	730	292	741	609	794	3
(AAB)	294	730	317	741	609	794	3
67	543	729	554	741	609	794	3
dieron	57	57	85	68	609	794	4
a	90	57	95	68	609	794	4
densidades	100	57	149	68	609	794	4
de	154	57	165	68	609	794	4
inóculo	170	57	202	68	609	794	4
inicial	208	57	233	68	609	794	4
(3,0;	238	57	257	68	609	794	4
6,0	263	57	276	68	609	794	4
y	282	57	286	68	609	794	4
9,0%)	57	68	82	79	609	794	4
con	86	68	102	79	609	794	4
el	106	68	114	79	609	794	4
objetivo	118	68	153	79	609	794	4
de	157	68	168	79	609	794	4
evaluar	172	68	203	79	609	794	4
la	207	68	215	79	609	794	4
influencia	219	68	260	79	609	794	4
de	264	68	275	79	609	794	4
la	279	68	286	79	609	794	4
densidad	57	79	96	91	609	794	4
con	100	79	116	91	609	794	4
relación	120	79	154	91	609	794	4
a	158	79	163	91	609	794	4
la	167	79	174	91	609	794	4
dinámica	178	79	217	91	609	794	4
de	220	79	231	91	609	794	4
crecimiento	235	79	286	91	609	794	4
de	57	90	68	102	609	794	4
las	72	90	83	102	609	794	4
suspensiones	88	90	145	102	609	794	4
celulares	149	90	187	102	609	794	4
y	192	90	197	102	609	794	4
determinar	201	90	248	102	609	794	4
el	253	90	260	102	609	794	4
valor	265	90	286	102	609	794	4
mínimo	57	101	89	113	609	794	4
de	94	101	104	113	609	794	4
inóculo	109	101	141	113	609	794	4
que	145	101	162	113	609	794	4
permitiera	166	101	210	113	609	794	4
su	214	101	224	113	609	794	4
correcta	228	101	264	113	609	794	4
mul-	268	101	286	113	609	794	4
tiplicación.	57	113	104	124	609	794	4
Se	108	113	118	124	609	794	4
midió	122	113	146	124	609	794	4
cada	150	113	171	124	609	794	4
tres	175	113	191	124	609	794	4
días	195	113	212	124	609	794	4
el	216	113	223	124	609	794	4
incremento	227	113	277	124	609	794	4
o	281	113	286	124	609	794	4
multiplicación	57	124	117	135	609	794	4
celular	121	124	150	135	609	794	4
de	154	124	165	135	609	794	4
cada	169	124	189	135	609	794	4
tratamiento,	193	124	246	135	609	794	4
según	250	124	275	135	609	794	4
la	279	124	286	135	609	794	4
metodología	57	135	111	146	609	794	4
de	116	135	127	146	609	794	4
evaluación	132	135	179	146	609	794	4
propuesta	184	135	227	146	609	794	4
por	232	135	247	146	609	794	4
Schoofs	252	135	286	146	609	794	4
(1997)	57	146	85	157	609	794	4
para	89	146	108	157	609	794	4
medir	113	146	137	157	609	794	4
el	142	146	149	157	609	794	4
VCS	153	146	172	157	609	794	4
(Volumen	176	146	218	157	609	794	4
de	222	146	233	157	609	794	4
célula	237	146	263	157	609	794	4
sedi-	267	146	286	157	609	794	4
mentada).	57	157	100	168	609	794	4
Para	103	157	122	168	609	794	4
ello	126	157	141	168	609	794	4
se	144	157	154	168	609	794	4
emplearon	157	157	203	168	609	794	4
cinco	207	157	230	168	609	794	4
matraces	234	157	273	168	609	794	4
Er-	276	157	286	168	609	794	4
lenmeyer	57	168	97	179	609	794	4
de	100	168	111	179	609	794	4
25	114	168	125	179	609	794	4
mL	128	168	141	179	609	794	4
de	144	168	155	179	609	794	4
capacidad	158	168	203	179	609	794	4
por	206	168	220	179	609	794	4
cada	224	168	244	179	609	794	4
densidad	247	168	286	179	609	794	4
evaluada	57	179	95	191	609	794	4
(3,0;	99	179	119	191	609	794	4
6,0	122	179	136	191	609	794	4
y	140	179	145	191	609	794	4
9,0%).	149	179	177	191	609	794	4
El	180	179	188	191	609	794	4
medio	191	179	219	191	609	794	4
y	223	179	228	191	609	794	4
las	231	179	243	191	609	794	4
condicio-	247	179	286	191	609	794	4
nes	57	190	71	202	609	794	4
de	75	190	85	202	609	794	4
cultivo	88	190	117	202	609	794	4
fueron	120	190	149	202	609	794	4
similares	152	190	189	202	609	794	4
a	192	190	197	202	609	794	4
los	200	190	212	202	609	794	4
descritos	215	190	254	202	609	794	4
para	257	190	276	202	609	794	4
el	279	190	286	202	609	794	4
establecimiento	57	201	125	213	609	794	4
de	129	201	140	213	609	794	4
las	144	201	155	213	609	794	4
suspensiones	159	201	216	213	609	794	4
celulares	220	201	258	213	609	794	4
(tabla	262	201	286	213	609	794	4
1),	57	213	68	224	609	794	4
pero	71	213	92	224	609	794	4
sin	95	213	107	224	609	794	4
renovar	111	213	144	224	609	794	4
el	148	213	155	224	609	794	4
medio	159	213	186	224	609	794	4
de	190	213	201	224	609	794	4
cultivo	205	213	233	224	609	794	4
durante	237	213	271	224	609	794	4
los	274	213	286	224	609	794	4
24	57	224	68	235	609	794	4
días	72	224	89	235	609	794	4
que	93	224	109	235	609	794	4
duró	113	224	134	235	609	794	4
el	138	224	145	235	609	794	4
experimento.	149	224	206	235	609	794	4
Los	210	224	225	235	609	794	4
cultivos	229	224	262	235	609	794	4
celu-	266	224	286	235	609	794	4
lares	57	235	77	246	609	794	4
fueron	80	235	109	246	609	794	4
observados	112	235	162	246	609	794	4
al	165	235	173	246	609	794	4
microscopio	176	235	230	246	609	794	4
óptico,	234	235	264	246	609	794	4
para	267	235	286	246	609	794	4
determinar	57	246	104	257	609	794	4
la	106	246	114	257	609	794	4
vitalidad	116	246	152	257	609	794	4
celular	155	246	184	257	609	794	4
mediante	186	246	227	257	609	794	4
fluorescencia	229	246	286	257	609	794	4
(Widholm,	57	257	102	268	609	794	4
1972).	105	257	133	268	609	794	4
Para	57	274	75	285	609	794	4
el	78	274	86	285	609	794	4
análisis	89	274	119	285	609	794	4
del	122	274	134	285	609	794	4
crecimiento	137	274	188	285	609	794	4
de	191	274	201	285	609	794	4
las	204	274	215	285	609	794	4
SCE	218	274	235	285	609	794	4
se	238	274	247	285	609	794	4
utilizó	250	274	276	285	609	794	4
el	279	274	286	285	609	794	4
modelo	57	285	89	296	609	794	4
de	93	285	104	296	609	794	4
regresión	107	285	147	296	609	794	4
no	151	285	162	296	609	794	4
lineal	165	285	188	296	609	794	4
de	191	285	202	296	609	794	4
Gauss	206	285	232	296	609	794	4
mediante	235	285	275	296	609	794	4
el	279	285	286	296	609	794	4
programa	57	296	98	307	609	794	4
de	101	296	111	307	609	794	4
ajuste	114	296	139	307	609	794	4
de	141	296	152	307	609	794	4
curvas,	155	296	184	307	609	794	4
CURVE	187	297	216	307	609	794	4
EXPERT	218	297	247	307	609	794	4
1,3.	250	296	266	307	609	794	4
Formación	57	320	107	333	609	794	4
de	110	320	122	333	609	794	4
los	125	320	138	333	609	794	4
embriones	141	320	191	333	609	794	4
somáticos	194	320	242	333	609	794	4
Con	57	337	75	349	609	794	4
el	78	337	85	349	609	794	4
objetivo	88	337	123	349	609	794	4
de	126	337	137	349	609	794	4
lograr	140	337	165	349	609	794	4
la	168	337	175	349	609	794	4
formación	178	337	222	349	609	794	4
de	225	337	235	349	609	794	4
los	239	337	251	349	609	794	4
embrio-	254	337	286	349	609	794	4
nes	57	348	71	360	609	794	4
somáticos,	75	348	120	360	609	794	4
las	123	348	134	360	609	794	4
SCE	138	349	153	359	609	794	4
obtenidas	156	348	198	360	609	794	4
se	201	348	210	360	609	794	4
ajustaron	214	348	253	360	609	794	4
al	256	348	263	360	609	794	4
12%	267	348	286	360	609	794	4
de	57	359	67	371	609	794	4
densidad	71	359	110	371	609	794	4
celular	114	359	142	371	609	794	4
según	146	359	171	371	609	794	4
la	175	359	182	371	609	794	4
metodología	186	359	240	371	609	794	4
propuesta	244	359	286	371	609	794	4
por	57	371	71	382	609	794	4
López	74	371	100	382	609	794	4
(2006)	102	371	130	382	609	794	4
y	132	371	137	382	609	794	4
se	139	371	148	382	609	794	4
cultivaron	151	371	192	382	609	794	4
en	195	371	205	382	609	794	4
el	207	371	215	382	609	794	4
medio	217	371	244	382	609	794	4
de	246	371	257	382	609	794	4
forma-	259	371	286	382	609	794	4
ción	57	382	75	393	609	794	4
de	78	382	88	393	609	794	4
embriones	91	382	136	393	609	794	4
RD1	139	383	156	393	609	794	4
(Dhed'a	159	382	193	393	609	794	4
et	196	382	203	393	609	794	4
al.,	206	382	218	393	609	794	4
1991).	221	382	248	393	609	794	4
Se	57	398	67	410	609	794	4
emplearon	70	398	116	410	609	794	4
cinco	119	398	142	410	609	794	4
placas	146	398	172	410	609	794	4
Petri	175	398	195	410	609	794	4
por	198	398	213	410	609	794	4
cada	216	398	236	410	609	794	4
suspensión	240	398	286	410	609	794	4
celular	57	410	85	421	609	794	4
estudiada.	89	410	132	421	609	794	4
A	135	410	142	421	609	794	4
cada	146	410	166	421	609	794	4
placa	170	410	192	421	609	794	4
Petri	196	410	216	421	609	794	4
se	219	410	229	421	609	794	4
le	232	410	240	421	609	794	4
colocaron	244	410	286	421	609	794	4
sobre	57	421	80	432	609	794	4
el	83	421	90	432	609	794	4
medio	92	421	119	432	609	794	4
de	122	421	132	432	609	794	4
cultivo	135	421	163	432	609	794	4
cuatro	165	421	192	432	609	794	4
mallas	195	421	221	432	609	794	4
de	224	421	234	432	609	794	4
poliestireno	237	421	286	432	609	794	4
con	57	432	73	443	609	794	4
un	76	432	86	443	609	794	4
tamaño	89	432	121	443	609	794	4
de	124	432	135	443	609	794	4
1,0	138	432	151	443	609	794	4
cm	154	432	167	443	609	794	4
2	167	432	170	439	609	794	4
y	173	432	178	443	609	794	4
poros	181	432	205	443	609	794	4
de	208	432	219	443	609	794	4
100	222	432	238	443	609	794	4
µm.	241	431	257	443	609	794	4
Luego	260	432	286	443	609	794	4
se	57	443	66	454	609	794	4
añadieron	69	443	111	454	609	794	4
200	114	443	131	454	609	794	4
µL	134	442	144	454	609	794	4
al	147	443	154	454	609	794	4
12%	157	443	177	454	609	794	4
de	179	443	190	454	609	794	4
VCS	193	444	210	454	609	794	4
mediante	212	443	252	454	609	794	4
una	255	443	271	454	609	794	4
mi-	274	443	286	454	609	794	4
cropipeta	57	454	97	465	609	794	4
con	100	454	116	465	609	794	4
la	119	454	126	465	609	794	4
punta	129	454	153	465	609	794	4
cortada.	156	454	190	465	609	794	4
El	57	471	64	482	609	794	4
número	67	471	100	482	609	794	4
de	104	471	115	482	609	794	4
embriones	118	471	163	482	609	794	4
somáticos	167	471	209	482	609	794	4
formados	213	471	253	482	609	794	4
se	257	471	266	482	609	794	4
eva-	269	471	286	482	609	794	4
luó	57	482	70	493	609	794	4
a	73	482	78	493	609	794	4
los	81	482	93	493	609	794	4
45	96	482	107	493	609	794	4
días	110	482	127	493	609	794	4
de	130	482	141	493	609	794	4
cultivo.	144	482	174	493	609	794	4
Para	177	482	196	493	609	794	4
esto	199	482	217	493	609	794	4
se	220	482	229	493	609	794	4
tomó	232	482	255	493	609	794	4
y	258	482	263	493	609	794	4
pesó	266	482	286	493	609	794	4
0,1	57	493	70	504	609	794	4
g	74	493	79	504	609	794	4
de	83	493	94	504	609	794	4
materia	98	493	130	504	609	794	4
fresca	134	493	159	504	609	794	4
(gMF)	163	493	188	504	609	794	4
de	192	493	203	504	609	794	4
embriones	207	493	252	504	609	794	4
somáti-	256	493	286	504	609	794	4
cos	57	504	71	515	609	794	4
formados,	74	504	117	515	609	794	4
los	120	504	132	515	609	794	4
cuales	135	504	162	515	609	794	4
se	165	504	174	515	609	794	4
adicionaron	177	504	228	515	609	794	4
a	231	504	236	515	609	794	4
un	239	504	250	515	609	794	4
vaso	253	504	272	515	609	794	4
de	276	504	286	515	609	794	4
precipitados,	57	515	111	527	609	794	4
que	114	515	131	527	609	794	4
contenía	134	515	171	527	609	794	4
una	174	515	190	527	609	794	4
mezcla	193	515	223	527	609	794	4
de	226	515	237	527	609	794	4
2,3	240	515	254	527	609	794	4
g.L	257	515	269	527	609	794	4
-1	269	516	274	522	609	794	4
de	276	515	286	527	609	794	4
Phytagel	57	526	93	538	609	794	4
y	95	526	100	538	609	794	4
agua.	103	526	125	538	609	794	4
Posteriormente	128	526	193	538	609	794	4
se	195	526	204	538	609	794	4
vertió	207	526	231	538	609	794	4
la	233	526	240	538	609	794	4
mezcla	243	526	273	538	609	794	4
en	276	526	286	538	609	794	4
una	57	537	72	549	609	794	4
placa	76	537	99	549	609	794	4
Petri,	103	537	124	549	609	794	4
se	128	537	137	549	609	794	4
dejó	141	537	160	549	609	794	4
gelificar	164	537	197	549	609	794	4
y	200	537	205	549	609	794	4
se	209	537	218	549	609	794	4
dividió	222	537	251	549	609	794	4
en	254	537	265	549	609	794	4
cua-	269	537	286	549	609	794	4
drantes	57	549	88	560	609	794	4
para	91	549	110	560	609	794	4
facilitar	113	549	143	560	609	794	4
su	146	549	155	560	609	794	4
conteo,	158	549	191	560	609	794	4
el	193	549	201	560	609	794	4
cual	204	549	221	560	609	794	4
se	224	549	233	560	609	794	4
realizó	236	549	265	560	609	794	4
bajo	268	549	286	560	609	794	4
un	57	560	68	571	609	794	4
microscopio	70	560	123	571	609	794	4
estereoscópico.	126	560	192	571	609	794	4
Para	57	576	75	588	609	794	4
la	79	576	86	588	609	794	4
comparación	90	576	145	588	609	794	4
de	149	576	160	588	609	794	4
los	163	576	175	588	609	794	4
tratamientos,	179	576	234	588	609	794	4
se	237	576	246	588	609	794	4
aplicó	250	576	275	588	609	794	4
el	279	576	286	588	609	794	4
análisis	57	588	87	599	609	794	4
de	90	588	101	599	609	794	4
varianza	105	588	140	599	609	794	4
y	144	588	149	599	609	794	4
la	152	588	159	599	609	794	4
comparación	163	588	219	599	609	794	4
de	222	588	233	599	609	794	4
medias	237	588	267	599	609	794	4
me-	271	588	286	599	609	794	4
diante	57	599	83	610	609	794	4
la	87	599	94	610	609	794	4
prueba	98	599	128	610	609	794	4
de	132	599	142	610	609	794	4
Tukey,	146	599	174	610	609	794	4
con	178	599	194	610	609	794	4
un	197	599	208	610	609	794	4
nivel	212	599	232	610	609	794	4
de	236	599	246	610	609	794	4
significa-	250	599	286	610	609	794	4
ción	57	610	75	621	609	794	4
de	78	610	88	621	609	794	4
p≤0,05.	91	610	124	621	609	794	4
Influencia	57	634	102	646	609	794	4
del	105	634	119	646	609	794	4
tiempo	122	634	155	646	609	794	4
de	158	634	170	646	609	794	4
cultivo	173	634	204	646	609	794	4
para	207	634	229	646	609	794	4
la	232	634	240	646	609	794	4
maduración	57	647	113	660	609	794	4
de	116	647	127	660	609	794	4
los	130	647	144	660	609	794	4
embriones	147	647	196	660	609	794	4
somáticos	199	647	247	660	609	794	4
y	250	647	255	660	609	794	4
su	258	647	269	660	609	794	4
germinación	57	660	115	673	609	794	4
Con	57	677	75	689	609	794	4
el	79	677	86	689	609	794	4
objetivo	91	677	125	689	609	794	4
de	129	677	140	689	609	794	4
lograr	144	677	169	689	609	794	4
la	173	677	180	689	609	794	4
maduración	185	677	235	689	609	794	4
de	240	677	250	689	609	794	4
los	255	677	266	689	609	794	4
em-	271	677	286	689	609	794	4
briones	57	688	88	700	609	794	4
somáticos	92	688	134	700	609	794	4
obtenidos	138	688	180	700	609	794	4
en	183	688	194	700	609	794	4
la	197	688	205	700	609	794	4
etapa	208	688	232	700	609	794	4
anterior,	235	688	270	700	609	794	4
se	277	688	286	700	609	794	4
realizó	57	699	85	711	609	794	4
un	88	699	99	711	609	794	4
experimento	103	699	156	711	609	794	4
en	160	699	170	711	609	794	4
el	174	699	181	711	609	794	4
cual	184	699	202	711	609	794	4
se	205	699	214	711	609	794	4
evaluó	217	699	246	711	609	794	4
el	249	699	256	711	609	794	4
efecto	260	699	286	711	609	794	4
68	57	729	67	741	609	794	4
de	315	57	325	68	609	794	4
tres	329	57	344	68	609	794	4
tiempos	347	57	381	68	609	794	4
de	385	57	395	68	609	794	4
cultivo	399	57	427	68	609	794	4
(15;	430	57	447	68	609	794	4
30	450	57	461	68	609	794	4
y	464	57	469	68	609	794	4
45	473	57	484	68	609	794	4
días)	487	57	507	68	609	794	4
sobre	510	57	534	68	609	794	4
el	537	57	544	68	609	794	4
medio	315	68	342	79	609	794	4
de	346	68	356	79	609	794	4
maduración	360	68	411	79	609	794	4
de	415	68	426	79	609	794	4
embriones	430	68	474	79	609	794	4
(	478	68	481	79	609	794	4
ME	481	69	494	79	609	794	4
)	494	68	497	79	609	794	4
propuesto	501	68	544	79	609	794	4
por	315	79	329	91	609	794	4
López	333	79	359	91	609	794	4
(2006).	363	79	394	91	609	794	4
Los	402	79	416	91	609	794	4
embriones	420	79	465	91	609	794	4
se	469	79	478	91	609	794	4
colocaron	482	79	524	91	609	794	4
a	528	79	533	91	609	794	4
la	537	79	544	91	609	794	4
densidad	315	90	353	102	609	794	4
de	356	90	367	102	609	794	4
inóculo	370	90	402	102	609	794	4
inicial	405	90	429	102	609	794	4
de	433	90	443	102	609	794	4
0,5	447	90	460	102	609	794	4
gMF	463	90	482	102	609	794	4
en	489	90	500	102	609	794	4
cinco	503	90	526	102	609	794	4
pla-	529	90	544	102	609	794	4
cas	315	101	328	113	609	794	4
de	333	101	343	113	609	794	4
Petri	347	101	367	113	609	794	4
por	371	101	385	113	609	794	4
cada	390	101	410	113	609	794	4
variante	414	101	448	113	609	794	4
de	452	101	463	113	609	794	4
tiempo	467	101	497	113	609	794	4
de	501	101	512	113	609	794	4
cultivo	516	101	544	113	609	794	4
estudiado.	315	112	358	124	609	794	4
Para	315	129	333	141	609	794	4
determinar	337	129	383	141	609	794	4
el	387	129	394	141	609	794	4
estado	398	129	426	141	609	794	4
de	430	129	441	141	609	794	4
maduración	444	129	495	141	609	794	4
de	499	129	509	141	609	794	4
los	513	129	525	141	609	794	4
em-	529	129	544	141	609	794	4
briones	315	140	346	152	609	794	4
somáticos,	350	140	395	152	609	794	4
se	399	140	408	152	609	794	4
evaluó	411	140	440	152	609	794	4
su	444	140	453	152	609	794	4
germinación	457	140	509	152	609	794	4
a	513	140	518	152	609	794	4
partir	522	140	544	152	609	794	4
de	315	151	325	163	609	794	4
una	329	151	344	163	609	794	4
muestra	348	151	382	163	609	794	4
de	385	151	396	163	609	794	4
50	399	151	410	163	609	794	4
embriones	413	151	458	163	609	794	4
somáticos	462	151	504	163	609	794	4
a	507	151	512	163	609	794	4
los	516	151	528	163	609	794	4
15,	531	151	544	163	609	794	4
30	315	162	326	174	609	794	4
y	329	162	334	174	609	794	4
45	337	162	348	174	609	794	4
días	351	162	368	174	609	794	4
de	371	162	382	174	609	794	4
cultivo	385	162	413	174	609	794	4
de	416	162	427	174	609	794	4
cada	430	162	450	174	609	794	4
uno	453	162	470	174	609	794	4
de	473	162	484	174	609	794	4
los	487	162	499	174	609	794	4
tratamien-	502	162	544	174	609	794	4
tos	315	174	327	185	609	794	4
estudiados.	331	174	379	185	609	794	4
Para	382	174	401	185	609	794	4
ello,	404	174	422	185	609	794	4
se	425	174	434	185	609	794	4
colocaron	438	174	481	185	609	794	4
los	484	174	496	185	609	794	4
embriones	499	174	544	185	609	794	4
somáticos	315	185	357	196	609	794	4
durante	361	185	394	196	609	794	4
30	397	185	409	196	609	794	4
días	412	185	429	196	609	794	4
en	433	185	443	196	609	794	4
diferentes	447	185	489	196	609	794	4
placas	493	185	519	196	609	794	4
Petri,	523	185	544	196	609	794	4
que	315	196	331	207	609	794	4
contenían	336	196	378	207	609	794	4
el	383	196	390	207	609	794	4
medio	395	196	422	207	609	794	4
de	427	196	438	207	609	794	4
cultivo	443	196	471	207	609	794	4
de	476	196	487	207	609	794	4
germinación	492	196	544	207	609	794	4
(	315	207	318	218	609	794	4
GE	318	208	329	218	609	794	4
)	329	207	332	218	609	794	4
propuesto	335	207	378	218	609	794	4
por	381	207	396	218	609	794	4
Gómez	398	207	430	218	609	794	4
et	433	207	441	218	609	794	4
al.	443	207	453	218	609	794	4
(2000).	455	207	486	218	609	794	4
Como	315	224	341	235	609	794	4
control	346	224	376	235	609	794	4
del	380	224	393	235	609	794	4
experimento	398	224	451	235	609	794	4
se	456	224	465	235	609	794	4
utilizaron	469	224	509	235	609	794	4
50	513	224	524	235	609	794	4
em-	529	224	544	235	609	794	4
briones	315	235	346	246	609	794	4
somáticos	350	235	392	246	609	794	4
tomados	396	235	433	246	609	794	4
del	437	235	450	246	609	794	4
medio	453	235	480	246	609	794	4
RD1,	484	235	505	246	609	794	4
a	509	235	514	246	609	794	4
los	518	235	530	246	609	794	4
45	533	235	544	246	609	794	4
días	315	246	331	257	609	794	4
de	334	246	344	257	609	794	4
cultivo	347	246	375	257	609	794	4
y	377	246	382	257	609	794	4
sin	384	246	396	257	609	794	4
pasar	398	246	421	257	609	794	4
por	423	246	437	257	609	794	4
el	440	246	447	257	609	794	4
medio	449	246	476	257	609	794	4
de	478	246	489	257	609	794	4
maduración.	491	246	544	257	609	794	4
Las	315	257	328	268	609	794	4
condiciones	333	257	384	268	609	794	4
de	388	257	399	268	609	794	4
cultivo	404	257	432	268	609	794	4
fueron	437	257	464	268	609	794	4
de	469	257	480	268	609	794	4
27±2,0	484	257	514	268	609	794	4
°C	519	257	529	268	609	794	4
de	534	257	544	268	609	794	4
temperatura	315	268	367	279	609	794	4
e	371	268	376	279	609	794	4
iluminación	380	268	429	279	609	794	4
artificial,	433	268	468	279	609	794	4
para	472	268	491	279	609	794	4
un	495	268	506	279	609	794	4
régimen	510	268	544	279	609	794	4
de	315	279	325	290	609	794	4
16	328	279	339	290	609	794	4
h	341	279	347	290	609	794	4
de	349	279	360	290	609	794	4
luz	362	279	375	290	609	794	4
a	377	279	382	290	609	794	4
una	385	279	400	290	609	794	4
densidad	403	279	441	290	609	794	4
de	444	279	454	290	609	794	4
flujo	457	279	475	290	609	794	4
de	478	279	488	290	609	794	4
fotones	491	279	522	290	609	794	4
foto-	525	279	544	290	609	794	4
sintéticos	315	290	354	301	609	794	4
(	357	290	360	301	609	794	4
FFF	360	291	372	301	609	794	4
)	372	290	375	301	609	794	4
de	378	290	389	301	609	794	4
62-68	391	290	415	301	609	794	4
µmol	418	290	439	301	609	794	4
m	441	290	449	301	609	794	4
-2	449	290	454	297	609	794	4
s	454	290	458	301	609	794	4
-1	458	290	462	297	609	794	4
y	465	290	469	301	609	794	4
8	472	290	477	301	609	794	4
h	480	290	485	301	609	794	4
de	487	290	498	301	609	794	4
oscuridad.	500	290	544	301	609	794	4
Para	315	307	333	318	609	794	4
la	337	307	344	318	609	794	4
comparación	348	307	401	318	609	794	4
de	405	307	416	318	609	794	4
los	420	307	431	318	609	794	4
tratamientos,	435	307	488	318	609	794	4
se	492	307	501	318	609	794	4
aplicó	505	307	530	318	609	794	4
un	534	307	544	318	609	794	4
análisis	315	318	343	329	609	794	4
de	345	318	356	329	609	794	4
varianza	358	318	391	329	609	794	4
y	393	318	398	329	609	794	4
una	400	318	416	329	609	794	4
prueba	417	318	446	329	609	794	4
de	448	318	459	329	609	794	4
comparación	461	318	515	329	609	794	4
de	517	318	527	329	609	794	4
me-	529	318	544	329	609	794	4
dias	315	329	331	340	609	794	4
de	333	329	344	340	609	794	4
Tukey,	346	329	373	340	609	794	4
con	375	329	391	340	609	794	4
un	393	329	404	340	609	794	4
nivel	406	329	425	340	609	794	4
de	427	329	438	340	609	794	4
significación	440	329	490	340	609	794	4
de	492	329	503	340	609	794	4
p≤0,01.	505	329	536	340	609	794	4
Conversión	315	353	368	366	609	794	4
a	371	353	376	366	609	794	4
plantas	379	353	414	366	609	794	4
de	417	353	429	366	609	794	4
los	432	353	445	366	609	794	4
embriones	448	353	498	366	609	794	4
somáticos	315	366	362	379	609	794	4
Con	315	383	333	395	609	794	4
el	335	383	343	395	609	794	4
objetivo	346	383	380	395	609	794	4
de	383	383	394	395	609	794	4
lograr	397	383	421	395	609	794	4
la	424	383	431	395	609	794	4
conversión	434	383	481	395	609	794	4
de	483	383	494	395	609	794	4
los	497	383	509	395	609	794	4
embrio-	512	383	544	395	609	794	4
nes	315	394	329	406	609	794	4
somáticos	332	394	375	406	609	794	4
en	377	394	388	406	609	794	4
plantas,	391	394	423	406	609	794	4
se	426	394	435	406	609	794	4
evaluó	438	394	466	406	609	794	4
la	469	394	476	406	609	794	4
supervivencia	479	394	537	406	609	794	4
y	539	394	544	406	609	794	4
crecimiento	315	405	365	417	609	794	4
posterior	369	405	407	417	609	794	4
en	411	405	421	417	609	794	4
condiciones	425	405	476	417	609	794	4
ambientales	480	405	531	417	609	794	4
ex	535	405	544	417	609	794	4
vitro	315	417	333	428	609	794	4
de	335	416	346	428	609	794	4
las	348	416	359	428	609	794	4
plantas	362	416	391	428	609	794	4
originadas	394	416	437	428	609	794	4
de	439	416	450	428	609	794	4
embriones	452	416	497	428	609	794	4
somáticos,	499	416	544	428	609	794	4
en	315	428	325	439	609	794	4
comparación	328	428	384	439	609	794	4
con	387	428	403	439	609	794	4
plántulas	406	428	443	439	609	794	4
provenientes	446	428	501	439	609	794	4
de	504	428	515	439	609	794	4
la	517	428	525	439	609	794	4
pro-	527	428	544	439	609	794	4
pagación	315	439	354	450	609	794	4
por	357	439	371	450	609	794	4
organogénesis	375	439	436	450	609	794	4
(multiplicadas	439	439	498	450	609	794	4
durante	501	439	534	450	609	794	4
la	537	439	544	450	609	794	4
etapa	315	450	338	461	609	794	4
de	341	450	351	461	609	794	4
formación	354	450	397	461	609	794	4
de	399	450	410	461	609	794	4
los	413	450	424	461	609	794	4
embriones)	427	450	475	461	609	794	4
utilizados	477	450	517	461	609	794	4
como	520	450	544	461	609	794	4
control	315	461	345	472	609	794	4
en	348	461	358	472	609	794	4
la	361	461	368	472	609	794	4
propagación	371	461	424	472	609	794	4
in	427	461	435	472	609	794	4
vitro.	437	461	458	472	609	794	4
Esta	315	478	331	489	609	794	4
fase	334	478	350	489	609	794	4
se	353	478	362	489	609	794	4
desarrolló	364	478	406	489	609	794	4
según	409	478	434	489	609	794	4
la	436	478	443	489	609	794	4
metodología	446	478	499	489	609	794	4
propuesta	502	478	544	489	609	794	4
por	315	489	329	500	609	794	4
Pérez	333	489	357	500	609	794	4
et	360	489	368	500	609	794	4
al.	372	489	381	500	609	794	4
(1999),	384	489	415	500	609	794	4
en	418	489	429	500	609	794	4
condiciones	433	489	484	500	609	794	4
semicontrola-	487	489	544	500	609	794	4
das	315	500	329	511	609	794	4
de	332	500	343	511	609	794	4
humedad	346	500	387	511	609	794	4
relativa	390	500	420	511	609	794	4
del	424	500	437	511	609	794	4
85-95%,	440	500	475	511	609	794	4
en	479	500	489	511	609	794	4
una	493	500	508	511	609	794	4
casa	512	500	530	511	609	794	4
de	534	500	544	511	609	794	4
cultivo	315	511	343	522	609	794	4
cubierta	345	511	380	522	609	794	4
por	382	511	397	522	609	794	4
una	399	511	415	522	609	794	4
malla	417	511	440	522	609	794	4
plástica	442	511	474	522	609	794	4
(zarán),	476	511	508	522	609	794	4
con	510	511	526	522	609	794	4
una	529	511	544	522	609	794	4
densidad	315	522	353	533	609	794	4
de	356	522	366	533	609	794	4
FFF	369	523	382	533	609	794	4
de	385	522	396	533	609	794	4
600	398	522	415	533	609	794	4
µmol	418	521	440	533	609	794	4
m	442	522	451	533	609	794	4
-2	451	522	455	529	609	794	4
s	455	522	459	533	609	794	4
-1	459	522	464	529	609	794	4
.	464	522	466	533	609	794	4
Se	315	539	325	550	609	794	4
utilizaron	329	539	368	550	609	794	4
bandejas	372	539	409	550	609	794	4
de	413	539	424	550	609	794	4
polieturano	427	539	476	550	609	794	4
de	480	539	490	550	609	794	4
70	494	539	505	550	609	794	4
orificios,	509	539	544	550	609	794	4
con	315	550	331	561	609	794	4
un	334	550	344	561	609	794	4
volumen	347	550	384	561	609	794	4
de	387	550	398	561	609	794	4
100	401	550	417	561	609	794	4
cm	420	550	433	561	609	794	4
3	433	550	436	557	609	794	4
de	439	550	450	561	609	794	4
cachaza.	453	550	490	561	609	794	4
Se	493	550	503	561	609	794	4
transfirie-	506	550	544	561	609	794	4
ron	315	561	329	572	609	794	4
350	332	561	348	572	609	794	4
plantas	351	561	381	572	609	794	4
por	384	561	398	572	609	794	4
cada	401	561	422	572	609	794	4
procedencia	424	561	477	572	609	794	4
(embriogénesis	480	561	544	572	609	794	4
somática	315	572	352	583	609	794	4
y	356	572	361	583	609	794	4
organogénesis),	364	572	431	583	609	794	4
con	434	572	450	583	609	794	4
una	454	572	470	583	609	794	4
altura	473	572	497	583	609	794	4
de	500	572	511	583	609	794	4
4-5	514	572	528	583	609	794	4
cm	531	572	544	583	609	794	4
y	315	583	319	594	609	794	4
de	322	583	333	594	609	794	4
dos	336	583	351	594	609	794	4
a	354	583	359	594	609	794	4
tres	362	583	377	594	609	794	4
hojas,	380	583	405	594	609	794	4
que	408	583	424	594	609	794	4
fueron	427	583	455	594	609	794	4
plantadas	458	583	498	594	609	794	4
a	501	583	506	594	609	794	4
una	509	583	524	594	609	794	4
pro-	527	583	544	594	609	794	4
fundidad	315	594	352	605	609	794	4
de	355	594	366	605	609	794	4
1,0	368	594	382	605	609	794	4
cm.	384	594	400	605	609	794	4
A	315	611	321	622	609	794	4
los	325	611	337	622	609	794	4
cinco	341	611	364	622	609	794	4
días	368	611	385	622	609	794	4
de	389	611	399	622	609	794	4
plantadas	403	611	444	622	609	794	4
se	448	611	457	622	609	794	4
evaluó	461	611	489	622	609	794	4
el	493	611	500	622	609	794	4
porcenta-	504	611	544	622	609	794	4
je	315	622	322	633	609	794	4
de	326	622	337	633	609	794	4
supervivencia	341	622	398	633	609	794	4
y	402	622	407	633	609	794	4
transcurridos	411	622	466	633	609	794	4
60	470	622	481	633	609	794	4
días,	484	622	503	633	609	794	4
antes	507	622	530	633	609	794	4
de	534	622	544	633	609	794	4
transferirlas	315	633	363	644	609	794	4
a	367	633	372	644	609	794	4
campo,	376	633	407	644	609	794	4
se	411	633	421	644	609	794	4
evaluó	425	633	453	644	609	794	4
sobre	457	633	481	644	609	794	4
60	485	633	496	644	609	794	4
plantas	500	633	530	644	609	794	4
de	534	633	544	644	609	794	4
cada	315	644	335	655	609	794	4
procedencia,	339	644	394	655	609	794	4
las	398	644	409	655	609	794	4
variables	413	644	450	655	609	794	4
fenotípicas:	454	644	502	655	609	794	4
altura	506	644	530	655	609	794	4
de	534	644	544	655	609	794	4
la	315	655	322	666	609	794	4
planta	325	655	351	666	609	794	4
(cm),	354	655	376	666	609	794	4
de	379	655	390	666	609	794	4
la	393	655	400	666	609	794	4
hoja	404	655	422	666	609	794	4
número	425	655	459	666	609	794	4
dos:	462	655	480	666	609	794	4
largo	483	655	504	666	609	794	4
y	508	655	512	666	609	794	4
ancho,	516	655	544	666	609	794	4
el	315	666	322	678	609	794	4
largo	325	666	346	678	609	794	4
del	349	666	362	678	609	794	4
pecíolo	365	666	397	678	609	794	4
(cm),	400	666	421	678	609	794	4
distancia	424	666	462	678	609	794	4
entre	465	666	487	678	609	794	4
las	490	666	501	678	609	794	4
hojas	504	666	526	678	609	794	4
dos	529	666	544	678	609	794	4
y	315	677	319	689	609	794	4
tres	323	677	339	689	609	794	4
(cm),	342	677	364	689	609	794	4
así	371	677	383	689	609	794	4
como	386	677	411	689	609	794	4
las	415	677	426	689	609	794	4
variaciones	430	677	477	689	609	794	4
fenotípicas	481	677	527	689	609	794	4
ob-	531	677	544	689	609	794	4
servadas	315	688	351	700	609	794	4
en	355	688	366	700	609	794	4
toda	370	688	389	700	609	794	4
la	393	688	400	700	609	794	4
población	404	688	446	700	609	794	4
según	450	688	475	700	609	794	4
la	479	688	487	700	609	794	4
metodología	491	688	544	700	609	794	4
propuesta	315	699	357	711	609	794	4
por	360	699	375	711	609	794	4
Sandoval	377	699	416	711	609	794	4
et	419	700	426	711	609	794	4
al.	429	700	438	711	609	794	4
(1997).	441	700	472	711	609	794	4
Rev.	306	730	321	741	609	794	4
Colomb.	324	730	356	741	609	794	4
Biotecnol.	358	730	396	741	609	794	4
Vol.	399	730	413	741	609	794	4
XVII	415	730	430	741	609	794	4
No.	432	730	446	741	609	794	4
2	448	730	453	741	609	794	4
Diciembre	458	730	496	741	609	794	4
2015	498	730	518	741	609	794	4
65-75	522	730	544	741	609	794	4
El	65	57	72	68	609	794	5
análisis	75	57	105	68	609	794	5
estadístico	108	57	153	68	609	794	5
de	156	57	167	68	609	794	5
los	170	57	182	68	609	794	5
datos	185	57	208	68	609	794	5
se	211	57	220	68	609	794	5
realizó	223	57	252	68	609	794	5
mediante	255	57	295	68	609	794	5
una	65	68	81	80	609	794	5
prueba	83	68	113	80	609	794	5
de	116	68	126	80	609	794	5
hipótesis	129	68	166	80	609	794	5
para	168	68	187	80	609	794	5
muestras	189	68	227	80	609	794	5
independientes	230	68	295	80	609	794	5
(T-Student),	65	79	113	91	609	794	5
con	116	79	132	91	609	794	5
un	135	79	145	91	609	794	5
nivel	148	79	168	91	609	794	5
de	171	79	181	91	609	794	5
significación	184	79	236	91	609	794	5
para	239	79	257	91	609	794	5
p	260	79	265	91	609	794	5
≤0,05.	268	78	295	91	609	794	5
Resultados	65	103	118	116	609	794	5
Establecimiento	65	130	133	143	609	794	5
de	136	130	146	143	609	794	5
suspensiones	149	130	203	143	609	794	5
celulares	206	130	244	143	609	794	5
embriogénicas	65	144	126	156	609	794	5
a	129	144	134	156	609	794	5
partir	137	144	162	156	609	794	5
de	165	144	175	156	609	794	5
ápices	178	144	204	156	609	794	5
de	206	144	216	156	609	794	5
brotes	219	144	246	156	609	794	5
axilares	249	144	282	156	609	794	5
Se	65	161	75	172	609	794	5
logró	80	161	102	172	609	794	5
el	106	161	113	172	609	794	5
establecimiento	117	161	184	172	609	794	5
de	188	161	199	172	609	794	5
tres	203	161	218	172	609	794	5
SCE	223	162	238	172	609	794	5
de	242	161	252	172	609	794	5
las	256	161	268	172	609	794	5
cinco	272	161	295	172	609	794	5
iniciadas	65	172	102	183	609	794	5
a	106	172	111	183	609	794	5
partir	115	172	137	183	609	794	5
de	141	172	152	183	609	794	5
los	156	172	168	183	609	794	5
ápices	172	172	199	183	609	794	5
de	203	172	213	183	609	794	5
brotes	218	172	244	183	609	794	5
axilares.	248	172	282	183	609	794	5
Al	286	172	295	183	609	794	5
evaluar	65	183	96	195	609	794	5
el	99	183	106	195	609	794	5
número	109	183	142	195	609	794	5
de	145	183	155	195	609	794	5
agregados	158	183	202	195	609	794	5
embriogénicos	205	183	268	195	609	794	5
en	270	183	281	195	609	794	5
las	284	183	295	195	609	794	5
SCE	65	195	80	205	609	794	5
(tabla	84	194	108	206	609	794	5
2),	111	194	122	206	609	794	5
no	126	194	137	206	609	794	5
se	141	194	150	206	609	794	5
encontraron	153	194	206	206	609	794	5
diferencias	209	194	255	206	609	794	5
estadísti-	259	194	295	206	609	794	5
cas	65	205	79	217	609	794	5
significativas.	82	205	137	217	609	794	5
Tabla	65	229	86	240	609	794	5
2.	89	229	96	240	609	794	5
Cantidad	99	229	133	240	609	794	5
de	136	229	145	240	609	794	5
agregados	147	229	185	240	609	794	5
embriogénicos	187	229	242	240	609	794	5
presentes	244	229	279	240	609	794	5
a	65	240	70	251	609	794	5
los	72	240	83	251	609	794	5
135	85	240	99	251	609	794	5
días	102	240	117	251	609	794	5
de	119	240	128	251	609	794	5
establecidas	130	240	176	251	609	794	5
las	178	240	188	251	609	794	5
suspensiones	190	240	239	251	609	794	5
celulares	241	240	274	251	609	794	5
embriogénicas	65	251	119	262	609	794	5
del	121	251	132	262	609	794	5
cv.	135	251	145	262	609	794	5
‘FHIA	147	251	168	262	609	794	5
–	170	251	174	262	609	794	5
25'.	177	251	191	262	609	794	5
Suspensiones	98	276	151	287	609	794	5
celulares	107	288	142	299	609	794	5
Número	177	276	210	287	609	794	5
de	212	276	222	287	609	794	5
agregados	225	276	265	287	609	794	5
embriogénicos.mL	183	288	255	299	609	794	5
-1	255	289	259	295	609	794	5
Suspensión	99	305	142	315	609	794	5
1	145	305	150	315	609	794	5
26,9	201	305	218	315	609	794	5
x	221	305	225	315	609	794	5
10	228	305	238	315	609	794	5
4	238	305	240	311	609	794	5
Suspensión	99	322	142	332	609	794	5
2	145	322	150	332	609	794	5
27,6	201	322	218	332	609	794	5
x	221	322	225	332	609	794	5
10	228	322	238	332	609	794	5
4	238	323	240	328	609	794	5
Suspensión	99	340	142	351	609	794	5
3	145	340	150	351	609	794	5
27,2	201	340	218	351	609	794	5
x	221	340	225	351	609	794	5
10	228	340	238	351	609	794	5
4	238	341	240	347	609	794	5
Prueba	65	360	88	370	609	794	5
de	90	360	98	370	609	794	5
Dunett	100	360	124	370	609	794	5
C.	126	360	133	370	609	794	5
ns:	137	360	147	370	609	794	5
No	149	360	159	370	609	794	5
significativo	161	360	200	370	609	794	5
ES±	202	360	215	370	609	794	5
0,22	217	360	232	370	609	794	5
Durante	65	378	100	389	609	794	5
el	104	378	111	389	609	794	5
primer	115	378	143	389	609	794	5
mes	146	378	164	389	609	794	5
se	167	378	176	389	609	794	5
observó	180	378	214	389	609	794	5
fenolización	218	378	270	389	609	794	5
en	273	378	284	389	609	794	5
la	288	378	295	389	609	794	5
zona	65	389	86	400	609	794	5
de	89	389	99	400	609	794	5
corte	102	389	124	400	609	794	5
de	127	389	137	400	609	794	5
los	140	389	152	400	609	794	5
explantes	154	389	195	400	609	794	5
y	197	389	202	400	609	794	5
posteriormente	205	389	269	400	609	794	5
el	272	389	279	400	609	794	5
en-	282	389	295	400	609	794	5
grosamiento	65	400	118	411	609	794	5
de	121	400	132	411	609	794	5
los	136	400	148	411	609	794	5
mismos.	151	400	186	411	609	794	5
Transcurridos	189	400	246	411	609	794	5
dos	250	400	265	411	609	794	5
meses	268	400	295	411	609	794	5
de	65	411	76	423	609	794	5
cultivo	79	411	107	423	609	794	5
se	110	411	119	423	609	794	5
observaron	122	411	170	423	609	794	5
estructuras	173	411	219	423	609	794	5
globulares	222	411	266	423	609	794	5
amari-	269	411	295	423	609	794	5
llas	65	422	78	434	609	794	5
en	81	422	91	434	609	794	5
la	94	422	101	434	609	794	5
superficie	103	422	144	434	609	794	5
de	147	422	157	434	609	794	5
los	160	422	172	434	609	794	5
explantes,	174	422	217	434	609	794	5
las	219	422	230	434	609	794	5
cuales	232	422	259	434	609	794	5
se	261	422	271	434	609	794	5
sepa-	273	422	295	434	609	794	5
raron	65	433	88	445	609	794	5
de	91	433	102	445	609	794	5
estos	106	433	127	445	609	794	5
y	131	433	136	445	609	794	5
comenzaron	139	433	193	445	609	794	5
a	197	433	202	445	609	794	5
liberar	205	433	232	445	609	794	5
los	236	433	247	445	609	794	5
agregados	251	433	295	445	609	794	5
embriogénicos,	65	445	130	456	609	794	5
además	133	445	165	456	609	794	5
de	168	445	178	456	609	794	5
la	181	445	188	456	609	794	5
presencia	190	445	231	456	609	794	5
de	233	445	244	456	609	794	5
células	246	445	275	456	609	794	5
alar-	277	445	295	456	609	794	5
gadas	65	456	90	467	609	794	5
y	92	456	97	467	609	794	5
vacuoladas.	100	456	150	467	609	794	5
Se	65	472	75	484	609	794	5
verificaron	79	472	123	484	609	794	5
cambios	127	472	162	484	609	794	5
en	166	472	176	484	609	794	5
la	180	472	187	484	609	794	5
composición	191	472	245	484	609	794	5
de	249	472	259	484	609	794	5
las	263	472	274	484	609	794	5
SCE	278	473	293	484	609	794	5
,	292	472	295	484	609	794	5
en	65	484	76	495	609	794	5
las	79	484	90	495	609	794	5
que	94	484	110	495	609	794	5
fue	114	484	127	495	609	794	5
posible	131	484	161	495	609	794	5
apreciar	165	484	198	495	609	794	5
células	202	484	230	495	609	794	5
embriogénicas	234	484	295	495	609	794	5
pequeñas	65	495	106	506	609	794	5
y	109	495	113	506	609	794	5
esféricas,	116	495	154	506	609	794	5
con	157	495	173	506	609	794	5
un	176	495	186	506	609	794	5
contenido	189	495	232	506	609	794	5
citoplasmático	235	495	295	506	609	794	5
denso,	65	506	93	517	609	794	5
gránulos	97	506	132	517	609	794	5
de	136	506	147	517	609	794	5
almidón	151	506	184	517	609	794	5
y	188	506	193	517	609	794	5
una	197	506	212	517	609	794	5
alta	216	506	231	517	609	794	5
razón	235	506	259	517	609	794	5
núcleo/	263	506	295	517	609	794	5
citoplasma.	65	517	112	528	609	794	5
A	115	517	122	528	609	794	5
medida	125	517	156	528	609	794	5
que	159	517	175	528	609	794	5
se	178	517	187	528	609	794	5
realizaron	190	517	231	528	609	794	5
los	234	517	246	528	609	794	5
subcultivos	249	517	295	528	609	794	5
posteriores,	65	528	113	539	609	794	5
la	117	528	124	539	609	794	5
cantidad	127	528	163	539	609	794	5
de	167	528	177	539	609	794	5
células	181	528	209	539	609	794	5
aisladas	212	528	244	539	609	794	5
y	248	528	252	539	609	794	5
parenqui-	256	528	295	539	609	794	5
matosas	65	539	99	551	609	794	5
disminuyeron	103	539	159	551	609	794	5
a	162	539	167	551	609	794	5
valores	171	539	200	551	609	794	5
casi	203	539	219	551	609	794	5
nulos.	222	539	247	551	609	794	5
Estos	250	539	271	551	609	794	5
agre-	274	539	295	551	609	794	5
gados	65	550	90	562	609	794	5
embriogénicos	92	550	154	562	609	794	5
llegaron	156	550	190	562	609	794	5
a	192	550	197	562	609	794	5
ocupar	199	550	229	562	609	794	5
entre	231	550	253	562	609	794	5
90	255	550	266	562	609	794	5
y	268	550	273	562	609	794	5
94%	275	550	295	562	609	794	5
de	65	562	76	573	609	794	5
la	79	562	86	573	609	794	5
suspensión	90	562	136	573	609	794	5
celular	139	562	167	573	609	794	5
y	170	562	175	573	609	794	5
su	178	562	188	573	609	794	5
tamaño	191	562	223	573	609	794	5
varió	226	562	247	573	609	794	5
entre	250	562	272	573	609	794	5
80	276	562	287	573	609	794	5
y	290	562	295	573	609	794	5
300	65	573	82	584	609	794	5
µm	84	573	97	584	609	794	5
transcurridos	100	573	154	584	609	794	5
135	156	573	173	584	609	794	5
días	175	573	192	584	609	794	5
de	194	573	205	584	609	794	5
cultivo	207	573	235	584	609	794	5
(figura	238	573	264	584	609	794	5
1).	266	573	277	584	609	794	5
Los	65	589	80	601	609	794	5
resultados	82	589	125	601	609	794	5
alcanzados	128	589	175	601	609	794	5
en	178	589	189	601	609	794	5
este	192	589	209	601	609	794	5
experimento	212	589	265	601	609	794	5
permi-	268	589	295	601	609	794	5
tieron	65	601	90	612	609	794	5
el	93	601	101	612	609	794	5
establecimiento	104	601	171	612	609	794	5
de	174	601	184	612	609	794	5
SCE	188	601	203	612	609	794	5
a	206	601	211	612	609	794	5
partir	214	601	236	612	609	794	5
de	239	601	250	612	609	794	5
los	253	601	265	612	609	794	5
ápices	268	601	295	612	609	794	5
de	65	612	76	623	609	794	5
brotes	78	612	105	623	609	794	5
axilares	107	612	139	623	609	794	5
colocados	141	612	184	623	609	794	5
directamente	187	612	243	623	609	794	5
en	245	612	256	623	609	794	5
el	258	612	265	623	609	794	5
medio	268	612	295	623	609	794	5
de	65	623	76	634	609	794	5
cultivo	79	623	107	634	609	794	5
líquido.	110	623	141	634	609	794	5
Efecto	65	647	95	659	609	794	5
de	98	647	110	659	609	794	5
la	113	647	121	659	609	794	5
densidad	124	647	167	659	609	794	5
celular	170	647	201	659	609	794	5
en	204	647	215	659	609	794	5
la	218	647	226	659	609	794	5
multiplicación	229	647	295	659	609	794	5
de	65	660	76	673	609	794	5
las	80	660	93	673	609	794	5
suspensiones	96	660	158	673	609	794	5
celulares	161	660	202	673	609	794	5
embriogénicas	205	660	273	673	609	794	5
Las	65	677	79	689	609	794	5
curvas	83	677	110	689	609	794	5
de	114	677	124	689	609	794	5
crecimiento	128	677	178	689	609	794	5
celular	182	677	210	689	609	794	5
establecidas	214	677	265	689	609	794	5
de	269	677	280	689	609	794	5
las	284	677	295	689	609	794	5
suspensiones	65	688	121	700	609	794	5
celulares,	124	688	164	700	609	794	5
se	167	688	176	700	609	794	5
caracterizaron	180	688	240	700	609	794	5
al	244	688	251	700	609	794	5
inicio	254	688	277	700	609	794	5
por	280	688	295	700	609	794	5
una	65	699	81	711	609	794	5
fase	85	699	101	711	609	794	5
de	105	699	116	711	609	794	5
reposo	120	699	149	711	609	794	5
o	153	699	159	711	609	794	5
latencia,	162	699	197	711	609	794	5
debido	201	699	231	711	609	794	5
a	235	699	240	711	609	794	5
que	244	699	260	711	609	794	5
en	263	699	274	711	609	794	5
esta	278	699	295	711	609	794	5
Embriogénesis	66	730	120	741	609	794	5
somática	122	730	156	741	609	794	5
en	158	730	167	741	609	794	5
el	170	730	176	741	609	794	5
cultivar	178	730	205	741	609	794	5
de	208	730	217	741	609	794	5
plátano	219	730	248	741	609	794	5
‘FHIA	250	730	271	741	609	794	5
–	274	730	278	741	609	794	5
25'	280	730	292	741	609	794	5
(AAB)	294	730	317	741	609	794	5
Figura	323	231	348	242	609	794	5
1.	352	231	359	242	609	794	5
Agregados	362	231	402	242	609	794	5
celulares	405	231	438	242	609	794	5
embriogénicos	442	231	497	242	609	794	5
en	500	231	509	242	609	794	5
suspensio-	513	231	553	242	609	794	5
nes	323	242	336	253	609	794	5
celulares	338	242	371	253	609	794	5
obtenidas	373	242	411	253	609	794	5
a	413	242	418	253	609	794	5
partir	420	242	442	253	609	794	5
de	444	242	453	253	609	794	5
los	455	242	466	253	609	794	5
ápices	469	242	492	253	609	794	5
de	495	242	504	253	609	794	5
brotes	506	242	530	253	609	794	5
axila-	532	242	553	253	609	794	5
res	323	253	334	264	609	794	5
del	336	253	348	264	609	794	5
cv.	350	253	360	264	609	794	5
‘FHIA	362	253	384	264	609	794	5
–	386	253	390	264	609	794	5
25'	393	253	405	264	609	794	5
(60x).	407	253	429	264	609	794	5
etapa	323	282	347	294	609	794	5
las	350	282	361	294	609	794	5
células	364	282	393	294	609	794	5
se	396	282	405	294	609	794	5
adaptan	409	282	443	294	609	794	5
a	446	282	451	294	609	794	5
las	454	282	465	294	609	794	5
nuevas	469	282	498	294	609	794	5
condiciones	502	282	553	294	609	794	5
de	323	294	334	305	609	794	5
cultivo,	338	294	368	305	609	794	5
para	372	294	391	305	609	794	5
posteriormente	395	294	460	305	609	794	5
iniciar	464	294	489	305	609	794	5
e	493	294	498	305	609	794	5
incrementar	502	294	553	305	609	794	5
la	323	305	330	317	609	794	5
velocidad	334	305	375	317	609	794	5
de	379	305	390	317	609	794	5
la	394	305	401	317	609	794	5
división	405	305	437	317	609	794	5
celular	441	305	469	317	609	794	5
durante	473	305	505	317	609	794	5
la	509	305	516	317	609	794	5
fase	520	305	537	317	609	794	5
ex-	541	305	553	317	609	794	5
ponencial.	323	317	367	328	609	794	5
La	323	334	333	345	609	794	5
densidad	336	334	375	345	609	794	5
celular	378	334	406	345	609	794	5
de	410	334	421	345	609	794	5
3,0%	424	334	446	345	609	794	5
favoreció	450	334	490	345	609	794	5
el	493	334	501	345	609	794	5
incremento	504	334	553	345	609	794	5
celular	323	345	351	357	609	794	5
con	354	345	370	357	609	794	5
relación	372	345	406	357	609	794	5
a	408	345	413	357	609	794	5
las	415	345	426	357	609	794	5
curvas	429	345	456	357	609	794	5
de	458	345	469	357	609	794	5
crecimiento	471	345	522	357	609	794	5
del	524	345	537	357	609	794	5
6,0	539	345	553	357	609	794	5
y	323	357	328	368	609	794	5
9,0	331	357	344	368	609	794	5
%	347	357	355	368	609	794	5
(figura	361	357	388	368	609	794	5
2).	391	357	401	368	609	794	5
En	404	357	414	368	609	794	5
los	417	357	429	368	609	794	5
datos	432	357	455	368	609	794	5
obtenidos	458	357	500	368	609	794	5
mediante	503	357	543	368	609	794	5
el	545	357	553	368	609	794	5
modelo	323	368	356	379	609	794	5
de	358	368	369	379	609	794	5
Gauss	371	368	397	379	609	794	5
se	399	368	408	379	609	794	5
observó	411	368	445	379	609	794	5
que	447	368	463	379	609	794	5
el	465	368	473	379	609	794	5
mayor	475	368	502	379	609	794	5
incremento	504	368	553	379	609	794	5
de	323	380	334	391	609	794	5
biomasa	337	380	372	391	609	794	5
celular	375	380	403	391	609	794	5
se	406	380	415	391	609	794	5
produjo	418	380	452	391	609	794	5
a	455	380	460	391	609	794	5
los	463	380	475	391	609	794	5
23,1	478	380	497	391	609	794	5
días	499	380	516	391	609	794	5
de	519	380	530	391	609	794	5
culti-	533	380	553	391	609	794	5
vo	323	391	334	402	609	794	5
(0,51	336	391	358	402	609	794	5
mL)	361	391	377	402	609	794	5
al	380	391	387	402	609	794	5
3,0%	390	391	412	402	609	794	5
de	414	391	425	402	609	794	5
VCS	428	392	445	402	609	794	5
.	445	391	447	402	609	794	5
Esta	323	408	340	419	609	794	5
misma	343	408	371	419	609	794	5
densidad	374	408	412	419	609	794	5
celular	415	408	443	419	609	794	5
(3%)	447	408	467	419	609	794	5
mostró	470	408	500	419	609	794	5
una	503	408	519	419	609	794	5
fase	522	408	539	419	609	794	5
de	542	408	553	419	609	794	5
crecimiento	323	419	373	431	609	794	5
exponencial,	376	419	430	431	609	794	5
bien	433	419	451	431	609	794	5
definida	454	419	488	431	609	794	5
y	491	419	496	431	609	794	5
continua,	499	419	538	431	609	794	5
sin	541	419	553	431	609	794	5
deterioro	323	431	362	442	609	794	5
de	366	431	376	442	609	794	5
la	379	431	387	442	609	794	5
calidad	390	431	420	442	609	794	5
celular	423	431	451	442	609	794	5
(predominio	455	431	507	442	609	794	5
de	510	431	521	442	609	794	5
células	524	431	553	442	609	794	5
meristemáticas	323	442	386	454	609	794	5
y	389	442	394	454	609	794	5
vitalidad	397	442	432	454	609	794	5
celular	435	442	463	454	609	794	5
de	466	442	476	454	609	794	5
90	479	442	490	454	609	794	5
–	493	442	499	454	609	794	5
95%).	501	442	526	454	609	794	5
Lo	323	459	334	471	609	794	5
anterior	337	459	372	471	609	794	5
demuestra	375	459	422	471	609	794	5
que	425	459	442	471	609	794	5
durante	445	459	479	471	609	794	5
esta	483	459	500	471	609	794	5
fase	504	459	521	471	609	794	5
las	525	459	537	471	609	794	5
cé-	540	459	553	471	609	794	5
lulas	323	471	343	482	609	794	5
muestran	346	471	387	482	609	794	5
intensa	390	471	421	482	609	794	5
actividad	424	471	464	482	609	794	5
metabólica	467	471	516	482	609	794	5
y	519	471	524	482	609	794	5
alcan-	527	471	553	482	609	794	5
zan	323	482	339	494	609	794	5
su	343	482	352	494	609	794	5
máxima	356	482	391	494	609	794	5
tasa	395	482	412	494	609	794	5
de	416	482	427	494	609	794	5
división,	431	482	467	494	609	794	5
lo	471	482	480	494	609	794	5
cual	484	482	502	494	609	794	5
indica	506	482	532	494	609	794	5
que	536	482	553	494	609	794	5
los	323	494	335	505	609	794	5
subcultivos	339	494	388	505	609	794	5
de	392	494	403	505	609	794	5
las	406	494	418	505	609	794	5
suspensiones	421	494	479	505	609	794	5
celulares	483	494	522	505	609	794	5
deben	525	494	553	505	609	794	5
realizarse	323	505	365	517	609	794	5
a	368	505	373	517	609	794	5
la	376	505	384	517	609	794	5
densidad	387	505	427	517	609	794	5
celular	430	505	459	517	609	794	5
del	463	505	476	517	609	794	5
3,0%	479	505	502	517	609	794	5
de	505	505	516	517	609	794	5
VCS	520	506	536	516	609	794	5
y	540	505	545	517	609	794	5
a	548	505	553	517	609	794	5
los	323	517	335	528	609	794	5
15	339	517	350	528	609	794	5
días	354	517	371	528	609	794	5
de	375	517	385	528	609	794	5
cultivo,	389	517	421	528	609	794	5
para	425	517	444	528	609	794	5
que	447	517	464	528	609	794	5
las	468	517	479	528	609	794	5
mismas	482	517	515	528	609	794	5
se	519	517	528	528	609	794	5
man-	531	517	553	528	609	794	5
tengan	323	528	353	539	609	794	5
en	356	528	367	539	609	794	5
multiplicación	370	528	432	539	609	794	5
continua	435	528	473	539	609	794	5
sin	476	528	488	539	609	794	5
pasar	491	528	514	539	609	794	5
a	517	528	522	539	609	794	5
la	525	528	532	539	609	794	5
fase	535	528	553	539	609	794	5
lineal.	323	539	349	551	609	794	5
En	323	557	333	568	609	794	5
la	336	557	343	568	609	794	5
densidad	345	557	384	568	609	794	5
celular	386	557	414	568	609	794	5
de	416	557	427	568	609	794	5
6,0%	429	557	451	568	609	794	5
de	454	557	464	568	609	794	5
VCS	467	558	483	568	609	794	5
,	483	557	486	568	609	794	5
según	488	557	513	568	609	794	5
los	515	557	527	568	609	794	5
datos	530	557	553	568	609	794	5
obtenidos	323	568	366	579	609	794	5
mediante	369	568	409	579	609	794	5
el	413	568	420	579	609	794	5
modelo	424	568	457	579	609	794	5
de	461	568	472	579	609	794	5
Gauss	476	568	502	579	609	794	5
se	506	568	515	579	609	794	5
observó	519	568	553	579	609	794	5
que	323	579	339	591	609	794	5
el	342	579	349	591	609	794	5
mayor	352	579	378	591	609	794	5
incremento	381	579	429	591	609	794	5
de	432	579	443	591	609	794	5
biomasa	445	579	481	591	609	794	5
celular	483	579	511	591	609	794	5
se	513	579	523	591	609	794	5
produ-	525	579	553	591	609	794	5
jo	323	591	331	602	609	794	5
a	334	591	339	602	609	794	5
los	342	591	354	602	609	794	5
15,2	356	591	375	602	609	794	5
días	378	591	395	602	609	794	5
de	398	591	408	602	609	794	5
cultivo	411	591	439	602	609	794	5
(0,48	442	591	464	602	609	794	5
mL	467	591	480	602	609	794	5
de	483	591	494	602	609	794	5
VCS	496	592	513	602	609	794	5
).	513	591	518	602	609	794	5
A	521	591	528	602	609	794	5
partir	530	591	553	602	609	794	5
de	323	602	334	614	609	794	5
esta	337	602	354	614	609	794	5
fecha	358	602	381	614	609	794	5
no	384	602	395	614	609	794	5
se	398	602	407	614	609	794	5
produjo	411	602	444	614	609	794	5
incremento	448	602	496	614	609	794	5
del	500	602	512	614	609	794	5
volumen	516	602	553	614	609	794	5
de	323	614	334	625	609	794	5
células	336	614	365	625	609	794	5
y	367	614	372	625	609	794	5
comenzó	375	614	415	625	609	794	5
a	417	614	422	625	609	794	5
disminuir	424	614	463	625	609	794	5
su	466	614	475	625	609	794	5
calidad	477	614	508	625	609	794	5
y	510	614	515	625	609	794	5
vitalidad	517	614	553	625	609	794	5
(figura	323	625	350	637	609	794	5
2).	353	625	364	637	609	794	5
Las	323	642	337	654	609	794	5
células	340	642	369	654	609	794	5
establecidas	373	642	424	654	609	794	5
a	428	642	433	654	609	794	5
una	436	642	452	654	609	794	5
densidad	456	642	494	654	609	794	5
del	497	642	510	654	609	794	5
9,0%	514	642	536	654	609	794	5
du-	540	642	553	654	609	794	5
rante	323	654	345	665	609	794	5
21	348	654	359	665	609	794	5
días	363	654	380	665	609	794	5
de	383	654	394	665	609	794	5
cultivo	397	654	426	665	609	794	5
no	429	654	440	665	609	794	5
llegaron	444	654	478	665	609	794	5
a	481	654	486	665	609	794	5
duplicar	490	654	524	665	609	794	5
su	527	654	537	665	609	794	5
vo-	540	654	553	665	609	794	5
lumen	323	665	350	677	609	794	5
inicial	353	665	377	677	609	794	5
y	380	665	385	677	609	794	5
la	388	665	395	677	609	794	5
calidad	398	665	428	677	609	794	5
de	431	665	442	677	609	794	5
la	445	665	452	677	609	794	5
suspensión	455	665	502	677	609	794	5
celular	505	665	533	677	609	794	5
y	536	665	540	677	609	794	5
su	543	665	553	677	609	794	5
vitalidad	323	677	359	688	609	794	5
disminuyeron	362	677	420	688	609	794	5
bruscamente.	424	677	481	688	609	794	5
Se	485	677	495	688	609	794	5
comenzaron	499	677	553	688	609	794	5
a	323	688	328	699	609	794	5
observar	332	688	369	699	609	794	5
células	373	688	402	699	609	794	5
alargadas	406	688	446	699	609	794	5
y	450	688	455	699	609	794	5
con	460	688	476	699	609	794	5
escasos	480	688	512	699	609	794	5
gránulos	517	688	553	699	609	794	5
de	323	699	334	711	609	794	5
almidón.	337	699	373	711	609	794	5
69	543	729	554	741	609	794	5
Modelo	239	333	268	343	609	794	6
de	270	333	279	343	609	794	6
Gauss	281	333	304	343	609	794	6
VCS	175	358	192	368	609	794	6
a	235	358	240	368	609	794	6
y=ae	315	333	332	343	609	794	6
-(x-b)2	332	333	347	339	609	794	6
/2c	347	333	360	343	609	794	6
2	360	333	362	339	609	794	6
b	296	358	301	368	609	794	6
c	358	358	362	368	609	794	6
R	413	358	418	368	609	794	6
2	418	358	421	364	609	794	6
3,0%	177	374	196	384	609	794	6
0,509	232	374	254	384	609	794	6
23,107	290	374	317	384	609	794	6
16,695	351	374	378	384	609	794	6
0,997	408	374	430	384	609	794	6
6,0%	177	391	196	401	609	794	6
0,477	232	391	254	401	609	794	6
15,	288	391	300	401	609	794	6
239	302	391	317	401	609	794	6
12,991	351	391	378	401	609	794	6
0,954	408	391	430	401	609	794	6
9,0%	177	407	196	417	609	794	6
0,2978	227	407	254	417	609	794	6
14,2368	285	407	317	417	609	794	6
17,4112	346	407	378	417	609	794	6
0,8316	403	407	430	417	609	794	6
Leyenda:	57	430	88	440	609	794	6
a.	57	440	63	449	609	794	6
Máximo	65	440	92	449	609	794	6
crecimiento	94	440	133	449	609	794	6
de	135	440	143	449	609	794	6
VCS;	145	440	161	449	609	794	6
b.	57	449	63	458	609	794	6
Número	65	449	92	458	609	794	6
de	94	449	102	458	609	794	6
días	104	449	118	458	609	794	6
en	120	449	128	458	609	794	6
que	130	449	142	458	609	794	6
se	144	449	151	458	609	794	6
alcanza	153	449	177	458	609	794	6
el	179	449	185	458	609	794	6
valor	187	449	203	458	609	794	6
máximo	205	449	232	458	609	794	6
de	234	449	242	458	609	794	6
VCS;	244	449	260	458	609	794	6
c.	57	458	62	467	609	794	6
Varianza	64	458	93	467	609	794	6
del	95	458	105	467	609	794	6
modelo	107	458	132	467	609	794	6
Gauss.	134	458	156	467	609	794	6
Figura	57	473	81	484	609	794	6
2.	83	473	90	484	609	794	6
Influencia	92	473	128	484	609	794	6
de	130	473	139	484	609	794	6
la	140	473	147	484	609	794	6
densidad	149	473	182	484	609	794	6
celular	184	473	208	484	609	794	6
en	210	473	219	484	609	794	6
la	220	473	227	484	609	794	6
dinámica	229	473	263	484	609	794	6
de	264	473	273	484	609	794	6
crecimiento	275	473	318	484	609	794	6
de	320	473	329	484	609	794	6
las	330	473	341	484	609	794	6
suspensiones	342	473	390	484	609	794	6
celulares	392	473	424	484	609	794	6
establecidas	425	473	470	484	609	794	6
en	472	473	481	484	609	794	6
el	483	473	489	484	609	794	6
cv.	491	473	501	484	609	794	6
‘FHIA	502	473	523	484	609	794	6
–	525	473	529	484	609	794	6
25'.	531	473	544	484	609	794	6
El	57	520	64	532	609	794	6
momento	68	520	109	532	609	794	6
adecuado	113	520	155	532	609	794	6
para	159	520	178	532	609	794	6
realizar	182	520	213	532	609	794	6
el	217	520	224	532	609	794	6
subcultivo	228	520	272	532	609	794	6
de	276	520	286	532	609	794	6
las	57	531	68	543	609	794	6
suspensiones	71	531	127	543	609	794	6
celulares,	131	531	170	543	609	794	6
no	174	531	185	543	609	794	6
puede	189	531	216	543	609	794	6
coincidir	219	531	256	543	609	794	6
con	260	531	276	543	609	794	6
la	279	531	286	543	609	794	6
máxima	57	543	90	554	609	794	6
expresión	92	543	134	554	609	794	6
de	136	543	147	554	609	794	6
la	149	543	156	554	609	794	6
densidad	159	543	197	554	609	794	6
celular	199	543	227	554	609	794	6
del	230	543	243	554	609	794	6
cultivo	245	543	273	554	609	794	6
en	276	543	286	554	609	794	6
suspensión,	57	554	106	565	609	794	6
ni	109	554	117	565	609	794	6
con	121	554	137	565	609	794	6
el	140	554	148	565	609	794	6
momento	151	554	193	565	609	794	6
en	196	554	207	565	609	794	6
que	210	554	226	565	609	794	6
se	230	554	239	565	609	794	6
agotan	243	554	272	565	609	794	6
las	275	554	286	565	609	794	6
principales	57	565	102	576	609	794	6
fuentes	105	565	136	576	609	794	6
de	139	565	150	576	609	794	6
energía,	153	565	187	576	609	794	6
sino	190	565	208	576	609	794	6
con	211	565	227	576	609	794	6
la	230	565	237	576	609	794	6
última	240	565	266	576	609	794	6
fase	270	565	286	576	609	794	6
de	57	576	67	587	609	794	6
crecimiento	70	576	120	587	609	794	6
exponencial.	123	576	177	587	609	794	6
Basado	57	592	88	604	609	794	6
en	92	592	102	604	609	794	6
los	107	592	118	604	609	794	6
resultados	123	592	166	604	609	794	6
alcanzados	170	592	217	604	609	794	6
en	222	592	232	604	609	794	6
este	236	592	254	604	609	794	6
experi-	258	592	286	604	609	794	6
mento,	57	603	87	615	609	794	6
se	90	603	99	615	609	794	6
pudo	103	603	125	615	609	794	6
concluir	128	603	162	615	609	794	6
que	166	603	182	615	609	794	6
las	185	603	196	615	609	794	6
suspensiones	200	603	256	615	609	794	6
celula-	259	603	286	615	609	794	6
res	57	614	69	626	609	794	6
iniciadas	72	614	108	626	609	794	6
al	111	614	119	626	609	794	6
3,0%	122	614	144	626	609	794	6
de	146	614	157	626	609	794	6
densidad	160	614	199	626	609	794	6
celular	202	614	230	626	609	794	6
tuvieron	233	614	268	626	609	794	6
una	271	614	286	626	609	794	6
mejor	57	625	81	637	609	794	6
respuesta	84	625	124	637	609	794	6
bajo	127	625	146	637	609	794	6
las	148	625	160	637	609	794	6
condiciones	162	625	213	637	609	794	6
de	216	625	227	637	609	794	6
manejo	230	625	261	637	609	794	6
y	264	625	269	637	609	794	6
cul-	272	625	286	637	609	794	6
tivo	57	636	72	648	609	794	6
previamente	75	636	128	648	609	794	6
explicadas.	131	636	177	648	609	794	6
mados.	315	520	345	532	609	794	6
Las	350	520	363	532	609	794	6
SCE	368	521	383	532	609	794	6
1	387	520	392	532	609	794	6
y	397	520	402	532	609	794	6
2	406	520	412	532	609	794	6
formaron	416	520	455	532	609	794	6
un	460	520	470	532	609	794	6
total	475	520	494	532	609	794	6
de	498	520	509	532	609	794	6
1580	513	520	535	532	609	794	6
y	539	520	544	532	609	794	6
1610	315	532	337	543	609	794	6
embriones	340	532	385	543	609	794	6
somáticos	388	532	430	543	609	794	6
respectivamente	433	532	503	543	609	794	6
por	506	532	521	543	609	794	6
cada	524	532	544	543	609	794	6
200	315	543	331	555	609	794	6
µL	334	543	344	555	609	794	6
plaqueados	347	543	396	555	609	794	6
(tabla	399	543	423	555	609	794	6
3).	425	543	436	555	609	794	6
Tabla	315	568	336	578	609	794	6
3.	338	568	346	578	609	794	6
Número	348	568	379	578	609	794	6
de	381	568	390	578	609	794	6
embriones	392	568	431	578	609	794	6
somáticos	433	568	471	578	609	794	6
formados	474	568	510	578	609	794	6
a	512	568	517	578	609	794	6
los	519	568	529	578	609	794	6
45	532	568	541	578	609	794	6
días	315	579	330	589	609	794	6
de	332	579	341	589	609	794	6
cultivo	343	579	368	589	609	794	6
en	370	579	379	589	609	794	6
el	381	579	388	589	609	794	6
medio	390	579	413	589	609	794	6
de	416	579	425	589	609	794	6
cultivo	427	579	452	589	609	794	6
RD1	454	579	471	589	609	794	6
semisólido	473	579	513	589	609	794	6
del	515	579	526	589	609	794	6
cv.	529	579	538	589	609	794	6
‘FHIA	315	591	336	601	609	794	6
–	338	591	342	601	609	794	6
25'.	344	591	359	601	609	794	6
Suspensiones	353	622	405	632	609	794	6
Embriones	432	616	474	626	609	794	6
somáticos	476	616	516	626	609	794	6
formados	455	628	493	638	609	794	6
Suspensión	355	645	398	655	609	794	6
1	401	645	406	655	609	794	6
1580	459	645	479	655	609	794	6
a	482	645	486	655	609	794	6
Formación	57	660	107	673	609	794	6
de	110	660	122	673	609	794	6
los	125	660	138	673	609	794	6
embriones	141	660	191	673	609	794	6
somáticos	194	660	242	673	609	794	6
Suspensión	355	662	398	672	609	794	6
2	401	662	406	672	609	794	6
1610	459	662	479	672	609	794	6
a	482	662	486	672	609	794	6
Transcurridos	57	677	114	689	609	794	6
45	118	677	129	689	609	794	6
días	134	677	151	689	609	794	6
de	156	677	166	689	609	794	6
haber	171	677	195	689	609	794	6
sido	200	677	218	689	609	794	6
plaqueadas	222	677	270	689	609	794	6
las	275	677	286	689	609	794	6
suspensiones	57	688	113	700	609	794	6
celulares	116	688	153	700	609	794	6
embriogénicas	156	688	218	700	609	794	6
en	221	688	232	700	609	794	6
el	235	688	242	700	609	794	6
medio	245	688	272	700	609	794	6
de	276	688	286	700	609	794	6
cultivo	57	699	85	711	609	794	6
RD1	88	699	107	711	609	794	6
se	110	699	119	711	609	794	6
realizó	122	699	150	711	609	794	6
el	153	699	161	711	609	794	6
conteo	164	699	193	711	609	794	6
de	196	699	207	711	609	794	6
los	210	699	222	711	609	794	6
embriones	225	699	269	711	609	794	6
for-	272	699	286	711	609	794	6
Suspensión	355	679	398	690	609	794	6
3	401	679	406	690	609	794	6
803	464	679	479	690	609	794	6
b	481	679	486	690	609	794	6
70	57	729	67	741	609	794	6
ES±	315	702	327	711	609	794	6
0,22	329	702	344	711	609	794	6
Rev.	306	730	321	741	609	794	6
Colomb.	324	730	356	741	609	794	6
Biotecnol.	358	730	396	741	609	794	6
Vol.	399	730	413	741	609	794	6
XVII	415	730	430	741	609	794	6
No.	432	730	446	741	609	794	6
2	448	730	453	741	609	794	6
Diciembre	458	730	496	741	609	794	6
2015	498	730	518	741	609	794	6
65-75	522	730	544	741	609	794	6
Embriones	65	57	110	68	609	794	7
somáticos	113	57	155	68	609	794	7
formados	159	57	199	68	609	794	7
con	202	57	218	68	609	794	7
letras	221	57	244	68	609	794	7
distintas	247	57	281	68	609	794	7
di-	285	57	295	68	609	794	7
fieren	65	68	89	80	609	794	7
estadísticamente	93	68	164	80	609	794	7
para	168	68	187	80	609	794	7
p≤0,05	191	68	221	80	609	794	7
según	225	68	250	80	609	794	7
la	254	68	261	80	609	794	7
prueba	265	68	295	80	609	794	7
de	65	80	76	91	609	794	7
Tukey.	79	80	106	91	609	794	7
Los	65	97	80	108	609	794	7
resultados	82	97	125	108	609	794	7
alcanzados	127	97	175	108	609	794	7
durante	177	97	210	108	609	794	7
esta	212	97	229	108	609	794	7
etapa	232	97	255	108	609	794	7
permitie-	258	97	295	108	609	794	7
ron	65	108	80	119	609	794	7
establecer	83	108	126	119	609	794	7
como	130	108	154	119	609	794	7
condición	158	108	200	119	609	794	7
de	204	108	214	119	609	794	7
cultivo	218	108	246	119	609	794	7
para	250	108	268	119	609	794	7
el	272	108	279	119	609	794	7
cv.	283	108	295	119	609	794	7
‘FHIA	65	119	89	130	609	794	7
–	93	119	99	130	609	794	7
25',	102	119	118	130	609	794	7
iniciar	122	119	147	130	609	794	7
el	151	119	158	130	609	794	7
proceso	162	119	196	130	609	794	7
de	200	119	211	130	609	794	7
histodiferenciación	215	119	295	130	609	794	7
a	65	130	70	142	609	794	7
partir	74	130	96	142	609	794	7
de	99	130	110	142	609	794	7
suspensiones	114	130	170	142	609	794	7
celulares	173	130	210	142	609	794	7
embriogénicas	214	130	276	142	609	794	7
a	279	130	284	142	609	794	7
la	288	130	295	142	609	794	7
densidad	65	142	104	153	609	794	7
celular	106	142	134	153	609	794	7
de	137	142	148	153	609	794	7
12,0	151	142	170	153	609	794	7
%.	172	142	183	153	609	794	7
Influencia	65	166	110	179	609	794	7
del	114	166	128	179	609	794	7
tiempo	131	166	164	179	609	794	7
de	167	166	178	179	609	794	7
cultivo	181	166	212	179	609	794	7
para	216	166	237	179	609	794	7
la	240	166	248	179	609	794	7
maduración	65	179	121	192	609	794	7
de	125	179	136	192	609	794	7
los	139	179	152	192	609	794	7
embriones	156	179	205	192	609	794	7
somáticos	208	179	256	192	609	794	7
y	259	179	264	192	609	794	7
su	267	179	277	192	609	794	7
germinación	65	192	123	205	609	794	7
Al	65	210	74	221	609	794	7
evaluar	78	210	109	221	609	794	7
el	113	210	120	221	609	794	7
tiempo	124	210	154	221	609	794	7
de	158	210	169	221	609	794	7
incubación	172	210	219	221	609	794	7
en	223	210	234	221	609	794	7
el	238	210	245	221	609	794	7
medio	249	210	276	221	609	794	7
ME	280	211	292	221	609	794	7
,	292	210	295	221	609	794	7
se	65	221	74	233	609	794	7
observó	79	221	113	233	609	794	7
que	117	221	133	233	609	794	7
cuando	137	221	169	233	609	794	7
los	174	221	185	233	609	794	7
embriones	190	221	235	233	609	794	7
somáticos	239	221	281	233	609	794	7
se	286	221	295	233	609	794	7
incubaron	65	232	108	244	609	794	7
durante	113	232	146	244	609	794	7
30	150	232	162	244	609	794	7
días	166	232	183	244	609	794	7
se	188	232	197	244	609	794	7
favoreció	202	232	241	244	609	794	7
su	246	232	255	244	609	794	7
madura-	260	232	295	244	609	794	7
ción,	65	244	86	255	609	794	7
con	89	244	105	255	609	794	7
un	109	244	120	255	609	794	7
48,30%	124	244	157	255	609	794	7
de	160	244	171	255	609	794	7
embriones	175	244	220	255	609	794	7
germinados,	223	244	275	255	609	794	7
con	279	244	295	255	609	794	7
diferencias	65	255	111	266	609	794	7
significativas	114	255	167	266	609	794	7
del	171	255	184	266	609	794	7
resto	187	255	209	266	609	794	7
de	212	255	223	266	609	794	7
los	227	255	238	266	609	794	7
tratamientos	242	255	295	266	609	794	7
estudiados	65	266	111	278	609	794	7
(tabla	113	266	137	278	609	794	7
4).	140	266	151	278	609	794	7
Figura	323	236	348	247	609	794	7
3.	352	236	359	247	609	794	7
Embriones	363	236	404	247	609	794	7
somáticos	408	236	446	247	609	794	7
maduros	450	236	484	247	609	794	7
con	487	236	501	247	609	794	7
invaginación	505	236	553	247	609	794	7
circular	323	247	351	258	609	794	7
(100x)	355	247	379	258	609	794	7
a	382	247	387	258	609	794	7
los	390	247	401	258	609	794	7
30	404	247	414	258	609	794	7
días	418	247	433	258	609	794	7
de	436	247	446	258	609	794	7
incubación	449	247	491	258	609	794	7
en	494	247	503	258	609	794	7
el	507	247	513	258	609	794	7
medio	516	247	540	258	609	794	7
de	544	247	553	258	609	794	7
maduración.	323	258	372	269	609	794	7
Tabla	65	284	86	295	609	794	7
4.	90	284	97	295	609	794	7
Influencia	100	285	137	295	609	794	7
del	140	285	151	295	609	794	7
tiempo	154	285	180	295	609	794	7
de	183	285	192	295	609	794	7
cultivo	195	285	220	295	609	794	7
(días),	223	285	247	295	609	794	7
en	250	285	259	295	609	794	7
el	262	285	268	295	609	794	7
medio	271	285	295	295	609	794	7
de	65	296	74	306	609	794	7
maduración,	78	296	126	306	609	794	7
sobre	129	296	150	306	609	794	7
la	153	296	160	306	609	794	7
germinación	163	296	210	306	609	794	7
(%)	213	296	226	306	609	794	7
de	229	296	238	306	609	794	7
los	242	296	252	306	609	794	7
embriones	256	296	295	306	609	794	7
somáticos	65	307	103	317	609	794	7
en	105	307	114	317	609	794	7
el	117	307	123	317	609	794	7
cv.	125	307	135	317	609	794	7
‘FHIA	139	307	161	317	609	794	7
–	163	307	167	317	609	794	7
25'.	169	307	184	317	609	794	7
Tiempo	100	335	129	345	609	794	7
de	132	335	141	345	609	794	7
cultivo	144	335	170	345	609	794	7
desarrollo	323	299	365	310	609	794	7
posterior	368	299	406	310	609	794	7
el	409	299	416	310	609	794	7
embrión	419	299	455	310	609	794	7
evolucionó	458	299	505	310	609	794	7
asimétrica-	508	299	553	310	609	794	7
mente	323	310	350	322	609	794	7
hasta	353	310	375	322	609	794	7
convertirse	378	310	425	322	609	794	7
en	427	310	438	322	609	794	7
un	441	310	452	322	609	794	7
embrión	454	310	490	322	609	794	7
cotiledonar.	493	310	543	322	609	794	7
Cuando	323	327	357	338	609	794	7
los	359	327	371	338	609	794	7
embriones	374	327	419	338	609	794	7
somáticos	421	327	464	338	609	794	7
no	466	327	477	338	609	794	7
fueron	480	327	508	338	609	794	7
cultivados	510	327	553	338	609	794	7
previamente	323	338	376	349	609	794	7
en	380	338	391	349	609	794	7
el	395	338	402	349	609	794	7
medio	406	338	433	349	609	794	7
ME	437	339	450	349	609	794	7
,	450	338	452	349	609	794	7
sólo	456	338	474	349	609	794	7
germinó	478	338	513	349	609	794	7
el	517	338	525	349	609	794	7
15	529	338	540	349	609	794	7
%	544	338	553	349	609	794	7
de	323	349	334	361	609	794	7
los	337	349	349	361	609	794	7
mismos.	352	349	387	361	609	794	7
A	390	349	397	361	609	794	7
partir	400	349	422	361	609	794	7
de	426	349	436	361	609	794	7
estos	440	349	462	361	609	794	7
resultados	465	349	508	361	609	794	7
se	511	349	520	361	609	794	7
definió	524	349	553	361	609	794	7
para	323	360	342	372	609	794	7
la	345	360	353	372	609	794	7
fase	356	360	373	372	609	794	7
de	377	360	387	372	609	794	7
maduración	391	360	442	372	609	794	7
una	445	360	461	372	609	794	7
densidad	465	360	503	372	609	794	7
de	507	360	517	372	609	794	7
inóculo	521	360	553	372	609	794	7
inicial	323	371	347	383	609	794	7
de	351	371	362	383	609	794	7
0,5	365	371	379	383	609	794	7
gMF	382	371	401	383	609	794	7
de	405	371	415	383	609	794	7
embriones	419	371	464	383	609	794	7
somáticos	467	371	510	383	609	794	7
y	513	371	518	383	609	794	7
30	522	371	533	383	609	794	7
días	536	371	553	383	609	794	7
de	323	383	334	394	609	794	7
incubación.	337	383	386	394	609	794	7
Embriones	211	329	252	339	609	794	7
germinados	200	341	246	351	609	794	7
(%)	249	341	263	351	609	794	7
15	113	358	123	368	609	794	7
30,50	213	358	235	368	609	794	7
c	238	358	242	368	609	794	7
30	113	374	123	385	609	794	7
48,30	213	374	235	385	609	794	7
a	238	374	242	385	609	794	7
45	113	391	123	401	609	794	7
36,80	213	391	235	401	609	794	7
b	238	391	243	401	609	794	7
Control	113	408	142	418	609	794	7
(0)	144	408	155	418	609	794	7
15,00	213	408	235	418	609	794	7
d	238	408	243	418	609	794	7
Conversión	323	406	376	419	609	794	7
a	379	406	385	419	609	794	7
plantas	388	406	423	419	609	794	7
de	426	406	437	419	609	794	7
los	440	406	454	419	609	794	7
embriones	457	406	506	419	609	794	7
somáticos	323	420	371	432	609	794	7
ES±	65	429	78	438	609	794	7
0,22	80	429	95	438	609	794	7
Al	323	437	332	448	609	794	7
evaluar	335	437	366	448	609	794	7
las	369	437	380	448	609	794	7
características	383	437	443	448	609	794	7
de	446	437	457	448	609	794	7
las	460	437	471	448	609	794	7
plantas	475	437	504	448	609	794	7
provenien-	508	437	553	448	609	794	7
tes	323	448	335	459	609	794	7
de	338	448	349	459	609	794	7
los	352	448	364	459	609	794	7
embriones	368	448	412	459	609	794	7
somáticos,	416	448	461	459	609	794	7
en	464	448	474	459	609	794	7
comparación	478	448	533	459	609	794	7
con	537	448	553	459	609	794	7
las	323	459	334	470	609	794	7
plantas	337	459	367	470	609	794	7
regeneradas	369	459	421	470	609	794	7
por	424	459	438	470	609	794	7
organogénesis,	441	459	504	470	609	794	7
se	507	459	516	470	609	794	7
observó	519	459	553	470	609	794	7
en	323	470	334	482	609	794	7
ambos	338	470	366	482	609	794	7
casos	370	470	393	482	609	794	7
un	397	470	408	482	609	794	7
alto	412	470	427	482	609	794	7
porcentaje	431	470	477	482	609	794	7
de	480	470	491	482	609	794	7
supervivencia	495	470	553	482	609	794	7
en	323	481	334	493	609	794	7
la	337	481	344	493	609	794	7
fase	347	481	364	493	609	794	7
de	367	481	378	493	609	794	7
aclimatización.	381	481	444	493	609	794	7
En	448	481	458	493	609	794	7
el	461	481	469	493	609	794	7
caso	472	481	491	493	609	794	7
de	495	481	505	493	609	794	7
las	508	481	520	493	609	794	7
plantas	523	481	553	493	609	794	7
procedentes	323	492	376	504	609	794	7
de	380	492	390	504	609	794	7
embriones	394	492	439	504	609	794	7
somáticos	443	492	485	504	609	794	7
fue	489	492	502	504	609	794	7
de	506	492	517	504	609	794	7
98	521	492	532	504	609	794	7
%	536	492	544	504	609	794	7
y	548	492	553	504	609	794	7
en	323	504	334	515	609	794	7
el	336	504	344	515	609	794	7
control	347	504	377	515	609	794	7
de	380	504	390	515	609	794	7
organogénesis	393	504	454	515	609	794	7
de	457	504	468	515	609	794	7
97,4%.	471	504	500	515	609	794	7
Porcentajes	65	454	120	466	609	794	7
con	123	454	140	466	609	794	7
letras	143	454	170	466	609	794	7
distintas	173	454	213	466	609	794	7
difieren	217	454	252	466	609	794	7
estadísticamente	65	467	145	480	609	794	7
para	148	467	169	480	609	794	7
p≤0,01	172	467	205	480	609	794	7
según	208	467	236	480	609	794	7
la	239	467	247	480	609	794	7
prueba	250	467	284	480	609	794	7
de	65	480	76	493	609	794	7
Tukey.	80	480	109	493	609	794	7
Los	65	498	80	509	609	794	7
embriones	84	498	128	509	609	794	7
somáticos	132	498	175	509	609	794	7
maduros	179	498	216	509	609	794	7
(figura	220	498	247	509	609	794	7
3)	251	498	260	509	609	794	7
mostra-	264	498	295	509	609	794	7
ron	65	509	80	520	609	794	7
una	83	509	99	520	609	794	7
invaginación	102	509	156	520	609	794	7
de	160	509	170	520	609	794	7
forma	174	509	199	520	609	794	7
circular	202	509	233	520	609	794	7
con	237	509	253	520	609	794	7
el	256	509	264	520	609	794	7
centro	267	509	295	520	609	794	7
opaco	65	520	92	532	609	794	7
y	95	520	100	532	609	794	7
la	103	520	110	532	609	794	7
presencia	113	520	154	532	609	794	7
de	157	520	168	532	609	794	7
una	171	520	187	532	609	794	7
zona	190	520	211	532	609	794	7
meristemática	214	520	273	532	609	794	7
den-	276	520	295	532	609	794	7
sa,	65	531	76	543	609	794	7
correspondiente	81	531	151	543	609	794	7
a	156	531	161	543	609	794	7
un	166	531	177	543	609	794	7
estado	182	531	210	543	609	794	7
cordiforme,	215	531	265	543	609	794	7
en	270	531	280	543	609	794	7
su	285	531	295	543	609	794	7
Transcurridos	323	520	380	532	609	794	7
60	384	520	395	532	609	794	7
días	399	520	415	532	609	794	7
en	419	520	430	532	609	794	7
esta	433	520	450	532	609	794	7
fase	454	520	471	532	609	794	7
y	475	520	479	532	609	794	7
previo	483	520	510	532	609	794	7
a	514	520	519	532	609	794	7
su	522	520	532	532	609	794	7
tras-	535	520	553	532	609	794	7
plante	323	531	349	543	609	794	7
a	353	531	358	543	609	794	7
condiciones	361	531	412	543	609	794	7
de	415	531	426	543	609	794	7
campo,	429	531	461	543	609	794	7
las	464	531	475	543	609	794	7
plantas	478	531	508	543	609	794	7
obtenidas	511	531	553	543	609	794	7
Tabla	66	565	87	576	609	794	7
5.	90	565	97	576	609	794	7
Comparación	100	565	151	576	609	794	7
entre	153	565	172	576	609	794	7
las	175	565	185	576	609	794	7
plantas	187	565	215	576	609	794	7
obtenidas	217	565	254	576	609	794	7
por	256	565	269	576	609	794	7
embriogénesis	271	565	324	576	609	794	7
somática	326	565	360	576	609	794	7
y	363	565	366	576	609	794	7
organogénesis	369	565	422	576	609	794	7
a	424	565	428	576	609	794	7
los	431	565	441	576	609	794	7
60	444	565	453	576	609	794	7
días	456	565	471	576	609	794	7
en	473	565	482	576	609	794	7
la	484	565	491	576	609	794	7
fase	493	565	508	576	609	794	7
de	510	565	519	576	609	794	7
aclimatización	66	576	120	587	609	794	7
del	122	576	134	587	609	794	7
cv.	136	576	146	587	609	794	7
‘FHIA	148	576	169	587	609	794	7
–	172	576	176	587	609	794	7
25'.	178	576	192	587	609	794	7
Largo	199	607	221	617	609	794	7
del	224	607	236	617	609	794	7
pecíolo	193	619	222	629	609	794	7
(cm)	224	619	242	629	609	794	7
Ancho	254	607	279	617	609	794	7
de	282	607	291	617	609	794	7
la	294	607	301	617	609	794	7
hoja	255	619	272	629	609	794	7
2	274	619	279	629	609	794	7
(cm)	282	619	300	629	609	794	7
Largo	313	607	335	617	609	794	7
de	337	607	347	617	609	794	7
la	350	607	357	617	609	794	7
hoja	359	607	376	617	609	794	7
2	332	619	337	629	609	794	7
(cm)	339	619	357	629	609	794	7
Distancia	391	601	428	611	609	794	7
entre	430	601	451	611	609	794	7
las	393	613	404	623	609	794	7
hojas	406	613	427	623	609	794	7
2	429	613	434	623	609	794	7
y	437	613	441	623	609	794	7
3	444	613	449	623	609	794	7
(cm)	412	625	430	635	609	794	7
Altura	470	607	494	617	609	794	7
de	497	607	506	617	609	794	7
la	509	607	516	617	609	794	7
planta	470	619	495	629	609	794	7
(cm)	497	619	516	629	609	794	7
Embriogénesis	100	641	155	652	609	794	7
4,95	209	641	226	652	609	794	7
9,60	269	641	286	652	609	794	7
26,00	334	641	356	652	609	794	7
1,80	412	641	429	652	609	794	7
40,00	482	641	504	652	609	794	7
Organogénesis	100	658	157	668	609	794	7
4,40	209	658	226	668	609	794	7
9,30	269	658	286	668	609	794	7
25,20	334	658	356	668	609	794	7
1,75	412	658	429	668	609	794	7
39,00	482	658	504	668	609	794	7
0,021*	205	675	230	685	609	794	7
0,013*	265	675	290	685	609	794	7
0,022*	332	675	358	685	609	794	7
0,024*	408	675	434	685	609	794	7
0,7ns	483	675	503	685	609	794	7
Medio	107	613	132	623	609	794	7
de	135	613	144	623	609	794	7
cultivo	147	613	173	623	609	794	7
T-Student	100	675	136	685	609	794	7
Nivel	66	694	83	703	609	794	7
de	85	694	93	703	609	794	7
significación	95	694	136	703	609	794	7
para	138	694	153	703	609	794	7
p	155	694	160	703	609	794	7
≤	162	694	166	703	609	794	7
0,05	168	694	183	703	609	794	7
Embriogénesis	66	730	120	741	609	794	7
somática	122	730	156	741	609	794	7
en	158	730	167	741	609	794	7
el	170	730	176	741	609	794	7
cultivar	178	730	205	741	609	794	7
de	208	730	217	741	609	794	7
plátano	219	730	248	741	609	794	7
‘FHIA	250	730	271	741	609	794	7
–	274	730	278	741	609	794	7
25'	280	730	292	741	609	794	7
(AAB)	294	730	317	741	609	794	7
71	543	729	554	741	609	794	7
en	57	57	67	68	609	794	8
ambos	73	57	101	68	609	794	8
sistemas	107	57	142	68	609	794	8
de	148	57	159	68	609	794	8
regeneración	165	57	220	68	609	794	8
no	226	57	237	68	609	794	8
mostraron	243	57	286	68	609	794	8
anormalidades	57	68	119	80	609	794	8
fenotípicas.	127	68	175	80	609	794	8
Con	179	68	197	80	609	794	8
relación	202	68	235	80	609	794	8
a	240	68	245	80	609	794	8
las	249	68	260	80	609	794	8
varia-	264	68	286	80	609	794	8
bles	57	79	74	91	609	794	8
medidas	77	79	113	91	609	794	8
excepto	117	79	151	91	609	794	8
en	154	79	165	91	609	794	8
la	169	79	176	91	609	794	8
altura	180	79	203	91	609	794	8
de	207	79	218	91	609	794	8
la	221	79	228	91	609	794	8
planta,	232	79	260	91	609	794	8
hubo	264	79	286	91	609	794	8
diferencias	57	90	102	102	609	794	8
estadísticas	106	90	154	102	609	794	8
significativas	157	90	210	102	609	794	8
en	214	90	225	102	609	794	8
las	228	90	239	102	609	794	8
demás	243	90	271	102	609	794	8
va-	274	90	286	102	609	794	8
riables	57	102	84	113	609	794	8
evaluadas	88	102	130	113	609	794	8
a	135	102	139	113	609	794	8
favor	144	102	165	113	609	794	8
de	170	102	180	113	609	794	8
las	185	102	196	113	609	794	8
plantas	200	102	230	113	609	794	8
regeneradas	234	102	286	113	609	794	8
por	57	113	71	124	609	794	8
embriogénesis	74	113	135	124	609	794	8
somática	138	113	176	124	609	794	8
(tabla	179	113	202	124	609	794	8
5).	205	113	216	124	609	794	8
Los	57	129	71	141	609	794	8
resultados	74	129	117	141	609	794	8
obtenidos	121	129	163	141	609	794	8
en	166	129	177	141	609	794	8
la	180	129	187	141	609	794	8
investigación	191	129	246	141	609	794	8
permitie-	249	129	286	141	609	794	8
ron	57	141	71	152	609	794	8
la	75	141	82	152	609	794	8
elaboración	86	141	136	152	609	794	8
de	140	141	150	152	609	794	8
una	154	141	170	152	609	794	8
metodología	174	141	227	152	609	794	8
para	231	141	250	152	609	794	8
el	253	141	261	152	609	794	8
desa-	265	141	286	152	609	794	8
rrollo	57	152	79	163	609	794	8
de	82	152	93	163	609	794	8
la	96	152	103	163	609	794	8
embriogénesis	106	152	168	163	609	794	8
somática	171	152	209	163	609	794	8
a	212	152	217	163	609	794	8
partir	220	152	242	163	609	794	8
de	246	152	256	163	609	794	8
ápices	260	152	286	163	609	794	8
de	57	163	67	174	609	794	8
brotes	70	163	97	174	609	794	8
axilares	100	163	131	174	609	794	8
en	134	163	145	174	609	794	8
el	147	163	155	174	609	794	8
cultivar	158	163	188	174	609	794	8
de	191	163	202	174	609	794	8
plátano	205	163	237	174	609	794	8
‘	240	163	242	174	609	794	8
FHIA	242	164	261	174	609	794	8
–	264	163	270	174	609	794	8
25'	273	163	286	174	609	794	8
(figura	57	174	84	185	609	794	8
4).	86	174	97	185	609	794	8
Discusión	57	198	103	211	609	794	8
Establecimiento	57	225	125	238	609	794	8
de	127	225	137	238	609	794	8
suspensiones	140	225	195	238	609	794	8
celulares	198	225	235	238	609	794	8
embriogénicas	57	238	117	251	609	794	8
a	120	238	125	251	609	794	8
partir	128	238	154	251	609	794	8
de	156	238	166	251	609	794	8
ápices	169	238	195	251	609	794	8
de	198	238	208	251	609	794	8
brotes	211	238	238	251	609	794	8
de	57	251	67	264	609	794	8
yemas	69	251	96	264	609	794	8
axilares	99	251	132	264	609	794	8
El	57	269	64	280	609	794	8
establecimiento	68	269	135	280	609	794	8
de	139	269	150	280	609	794	8
tres	154	269	169	280	609	794	8
SCE	173	270	188	280	609	794	8
de	192	269	203	280	609	794	8
las	207	269	218	280	609	794	8
cinco	223	269	246	280	609	794	8
iniciadas	250	269	286	280	609	794	8
a	57	280	62	291	609	794	8
partir	65	280	87	291	609	794	8
del	91	280	104	291	609	794	8
explante	107	280	143	291	609	794	8
de	146	280	157	291	609	794	8
ápices	160	280	187	291	609	794	8
de	191	280	201	291	609	794	8
brotes	205	280	231	291	609	794	8
axilares	235	280	266	291	609	794	8
está	269	280	286	291	609	794	8
en	57	291	67	303	609	794	8
correspondencia	71	291	142	303	609	794	8
con	146	291	162	303	609	794	8
lo	166	291	173	303	609	794	8
publicado	177	291	219	303	609	794	8
por	223	291	238	303	609	794	8
Schoofs	241	291	275	303	609	794	8
et	279	291	286	303	609	794	8
al.	57	302	66	314	609	794	8
(1999),	70	302	101	314	609	794	8
cuando	105	302	137	314	609	794	8
señalaron	141	302	182	314	609	794	8
que	186	302	203	314	609	794	8
no	207	302	218	314	609	794	8
todo	222	302	242	314	609	794	8
complejo	246	302	286	314	609	794	8
embriogénico	57	313	116	325	609	794	8
dará	119	313	138	325	609	794	8
una	141	313	157	325	609	794	8
buena	161	313	187	325	609	794	8
suspensión	191	313	238	325	609	794	8
celular.	241	313	272	325	609	794	8
Es-	275	313	286	325	609	794	8
tos	57	325	69	336	609	794	8
autores	73	325	104	336	609	794	8
utilizaron	108	325	147	336	609	794	8
las	151	325	162	336	609	794	8
multiyemas	165	325	213	336	609	794	8
como	217	325	242	336	609	794	8
fuente	245	325	272	336	609	794	8
de	276	325	286	336	609	794	8
explante	57	336	93	347	609	794	8
para	96	336	115	347	609	794	8
el	118	336	126	347	609	794	8
establecimiento	129	336	196	347	609	794	8
de	199	336	210	347	609	794	8
SCE	213	337	228	347	609	794	8
y	232	336	237	347	609	794	8
obtuvieron	240	336	286	347	609	794	8
que	57	347	73	358	609	794	8
la	75	347	82	358	609	794	8
tasa	84	347	101	358	609	794	8
exitosa	103	347	133	358	609	794	8
fuera	135	347	157	358	609	794	8
de	159	347	170	358	609	794	8
uno	172	347	189	358	609	794	8
de	191	347	201	358	609	794	8
dos	204	347	219	358	609	794	8
o	221	347	227	358	609	794	8
uno	229	347	246	358	609	794	8
de	248	347	259	358	609	794	8
cinco,	261	347	286	358	609	794	8
es	57	358	66	369	609	794	8
decir,	69	358	93	369	609	794	8
que	96	358	112	369	609	794	8
la	115	358	123	369	609	794	8
investigación	126	358	181	369	609	794	8
desarrollada	184	358	236	369	609	794	8
está	239	358	256	369	609	794	8
en	260	358	270	369	609	794	8
co-	274	358	286	369	609	794	8
rrespondencia	57	369	117	380	609	794	8
con	120	369	136	380	609	794	8
los	138	369	150	380	609	794	8
resultados	152	369	195	380	609	794	8
alcanzados	198	369	245	380	609	794	8
por	248	369	262	380	609	794	8
otros	265	369	286	380	609	794	8
autores.	57	380	90	392	609	794	8
La	57	397	66	408	609	794	8
formación	70	397	113	408	609	794	8
de	117	397	127	408	609	794	8
estructuras	131	397	177	408	609	794	8
globulares	181	397	224	408	609	794	8
amarillas	228	397	265	408	609	794	8
y	269	397	273	408	609	794	8
su	277	397	286	408	609	794	8
posterior	57	408	95	420	609	794	8
desarrollo	98	408	140	420	609	794	8
también	144	408	178	420	609	794	8
había	182	408	205	420	609	794	8
sido	209	408	226	420	609	794	8
señalada	230	408	267	420	609	794	8
con	270	408	286	420	609	794	8
anterioridad	57	419	108	431	609	794	8
por	113	419	128	431	609	794	8
otros	133	419	155	431	609	794	8
autores	161	419	192	431	609	794	8
como	197	419	222	431	609	794	8
Dhed'a	227	419	258	431	609	794	8
et	264	419	272	431	609	794	8
al.	277	419	286	431	609	794	8
(1991),	57	430	87	442	609	794	8
quienes	90	430	123	442	609	794	8
establecieron	126	430	183	442	609	794	8
SCE	186	431	201	442	609	794	8
a	203	430	208	442	609	794	8
partir	211	430	234	442	609	794	8
de	237	430	247	442	609	794	8
“scalps”,	250	430	286	442	609	794	8
derivados	57	442	98	453	609	794	8
de	103	442	113	453	609	794	8
brotes	118	442	145	453	609	794	8
adventicios	150	442	198	453	609	794	8
(multiyemas),	202	442	259	453	609	794	8
en	264	442	274	453	609	794	8
el	279	442	286	453	609	794	8
cultivar	57	453	87	464	609	794	8
Bluggoe	90	453	125	464	609	794	8
(	128	453	131	464	609	794	8
ABB	131	454	147	464	609	794	8
).	147	453	152	464	609	794	8
Las	57	470	70	481	609	794	8
SCE	74	470	89	481	609	794	8
establecidas	93	470	145	481	609	794	8
se	148	470	158	481	609	794	8
caracterizaron	161	470	222	481	609	794	8
por	226	470	241	481	609	794	8
la	245	470	252	481	609	794	8
presen-	256	470	286	481	609	794	8
cia	57	481	69	492	609	794	8
de	73	481	84	492	609	794	8
una	88	481	104	492	609	794	8
alta	108	481	123	492	609	794	8
proporción	128	481	175	492	609	794	8
de	179	481	190	492	609	794	8
agregados	194	481	238	492	609	794	8
de	243	481	253	492	609	794	8
células	258	481	286	492	609	794	8
embriogénicas	57	492	119	503	609	794	8
proliferantes,	124	492	179	503	609	794	8
el	184	492	191	503	609	794	8
cambio	196	492	228	503	609	794	8
de	233	492	244	503	609	794	8
color	249	492	271	503	609	794	8
de	276	492	286	503	609	794	8
amarillo	57	503	90	514	609	794	8
brillante	93	503	127	514	609	794	8
a	129	503	134	514	609	794	8
pálido	137	503	163	514	609	794	8
y	165	503	170	514	609	794	8
la	173	503	180	514	609	794	8
rápida	182	503	209	514	609	794	8
sedimentación	211	503	273	514	609	794	8
de	276	503	286	514	609	794	8
células	57	514	85	525	609	794	8
cuando	89	514	121	525	609	794	8
la	125	514	132	525	609	794	8
suspensión	135	514	182	525	609	794	8
es	186	514	195	525	609	794	8
retirada	198	514	231	525	609	794	8
del	234	514	247	525	609	794	8
vibrador	251	514	286	525	609	794	8
orbital,	57	525	86	537	609	794	8
lo	89	525	97	537	609	794	8
cual	100	525	117	537	609	794	8
indicó	120	525	146	537	609	794	8
una	149	525	165	537	609	794	8
alta	168	525	183	537	609	794	8
densidad	186	525	224	537	609	794	8
del	227	525	240	537	609	794	8
contenido	243	525	286	537	609	794	8
celular,	57	536	87	548	609	794	8
como	91	536	116	548	609	794	8
parámetros	120	536	168	548	609	794	8
indicativos	172	536	217	548	609	794	8
para	222	536	240	548	609	794	8
identificar	245	536	286	548	609	794	8
una	57	547	72	559	609	794	8
SCE	75	547	92	559	609	794	8
de	95	547	105	559	609	794	8
buena	108	547	135	559	609	794	8
calidad	137	547	168	559	609	794	8
(Strosse	171	547	204	559	609	794	8
et	206	548	214	559	609	794	8
al.,	217	548	228	559	609	794	8
2003)	231	547	256	559	609	794	8
Chong	57	564	85	576	609	794	8
et	89	564	96	576	609	794	8
al.,	100	564	111	576	609	794	8
(2005)	115	564	143	576	609	794	8
establecieron	147	564	203	576	609	794	8
suspensiones	207	564	263	576	609	794	8
celu-	266	564	286	576	609	794	8
lares	57	575	76	587	609	794	8
directamente	79	575	135	587	609	794	8
de	138	575	149	587	609	794	8
los	152	575	164	587	609	794	8
explantes	167	575	207	587	609	794	8
de	210	575	221	587	609	794	8
masculinas	57	587	103	598	609	794	8
inmaduras,	107	587	154	598	609	794	8
lo	158	587	166	598	609	794	8
cual	171	587	188	598	609	794	8
permitió	193	587	229	598	609	794	8
obtener	233	587	267	598	609	794	8
SCE	271	587	286	598	609	794	8
homogéneas	57	598	111	609	609	794	8
en	115	598	125	609	609	794	8
20	128	598	139	609	609	794	8
semanas	143	598	179	609	609	794	8
con	182	598	198	609	609	794	8
una	201	598	217	609	609	794	8
respuesta	220	598	261	609	609	794	8
supe-	264	598	286	609	609	794	8
rior	57	609	71	620	609	794	8
al	74	609	81	620	609	794	8
70%	84	609	104	620	609	794	8
de	106	609	117	620	609	794	8
los	120	609	132	620	609	794	8
explantes	134	609	174	620	609	794	8
inoculados.	177	609	226	620	609	794	8
densidades	315	57	362	68	609	794	8
celulares	365	57	402	68	609	794	8
de	405	57	416	68	609	794	8
3,0	418	57	432	68	609	794	8
y	435	57	439	68	609	794	8
5,0	442	57	456	68	609	794	8
%	458	57	467	68	609	794	8
fueron	470	57	498	68	609	794	8
superiores	501	57	544	68	609	794	8
al	315	68	322	80	609	794	8
10%	325	68	344	80	609	794	8
y	347	68	352	80	609	794	8
a	355	68	360	80	609	794	8
su	363	68	373	80	609	794	8
vez	376	68	390	80	609	794	8
estas	393	68	414	80	609	794	8
suspensiones	417	68	473	80	609	794	8
celulares	476	68	514	80	609	794	8
revela-	517	68	544	80	609	794	8
ron	315	80	329	91	609	794	8
bajo	333	80	351	91	609	794	8
estas	355	80	376	91	609	794	8
condiciones,	380	80	434	91	609	794	8
una	437	80	453	91	609	794	8
fase	457	80	474	91	609	794	8
logarítmica	478	80	524	91	609	794	8
casi	528	80	544	91	609	794	8
ausente.	315	91	350	102	609	794	8
También	315	108	351	119	609	794	8
Barranco	354	108	393	119	609	794	8
(2001)	396	108	424	119	609	794	8
a	427	108	432	119	609	794	8
partir	435	108	457	119	609	794	8
de	460	108	471	119	609	794	8
suspensiones	474	108	530	119	609	794	8
es-	533	108	544	119	609	794	8
tablecidas	315	119	357	130	609	794	8
de	360	119	371	130	609	794	8
embriones	374	119	419	130	609	794	8
somáticos	422	119	465	130	609	794	8
obtenidos	468	119	510	130	609	794	8
del	513	119	526	130	609	794	8
cul-	530	119	544	130	609	794	8
tivo	315	130	330	142	609	794	8
de	334	130	344	142	609	794	8
flores	347	130	371	142	609	794	8
masculinas	374	130	420	142	609	794	8
en	423	130	434	142	609	794	8
el	437	130	444	142	609	794	8
cv.	447	130	459	142	609	794	8
‘	462	130	465	142	609	794	8
FHIA	465	131	484	142	609	794	8
–	487	130	493	142	609	794	8
18'	496	130	510	142	609	794	8
(	513	130	516	142	609	794	8
AAAB	516	131	539	142	609	794	8
),	539	130	544	142	609	794	8
alcanzó	315	142	348	153	609	794	8
la	351	142	359	153	609	794	8
mejor	362	142	387	153	609	794	8
multiplicación	391	142	450	153	609	794	8
a	454	142	459	153	609	794	8
la	463	142	470	153	609	794	8
densidad	474	142	512	153	609	794	8
celular	516	142	544	153	609	794	8
de	315	153	325	164	609	794	8
3,0%	329	153	351	164	609	794	8
de	354	153	365	164	609	794	8
VCS	368	154	385	164	609	794	8
con	388	153	404	164	609	794	8
una	407	153	423	164	609	794	8
curva	427	153	450	164	609	794	8
de	453	153	464	164	609	794	8
crecimiento	467	153	518	164	609	794	8
expo-	521	153	544	164	609	794	8
nencial.	315	164	347	176	609	794	8
Resultados	315	181	360	193	609	794	8
similares	368	181	404	193	609	794	8
fueron	411	181	439	193	609	794	8
obtenidos	447	181	489	193	609	794	8
por	496	181	511	193	609	794	8
López	518	181	544	193	609	794	8
(2006),	315	192	345	204	609	794	8
con	348	192	364	204	609	794	8
relación	368	192	402	204	609	794	8
a	405	192	410	204	609	794	8
la	413	192	420	204	609	794	8
mejor	424	192	448	204	609	794	8
respuesta	452	192	492	204	609	794	8
de	495	192	506	204	609	794	8
la	509	192	516	204	609	794	8
densi-	520	192	544	204	609	794	8
dad	315	204	331	215	609	794	8
celular	334	204	362	215	609	794	8
del	365	204	378	215	609	794	8
3%	381	204	395	215	609	794	8
de	398	204	409	215	609	794	8
VCS	412	205	428	215	609	794	8
al	432	204	439	215	609	794	8
estudiar	442	204	475	215	609	794	8
la	478	204	485	215	609	794	8
curva	489	204	512	215	609	794	8
de	515	204	526	215	609	794	8
cre-	529	204	544	215	609	794	8
cimiento	315	215	352	226	609	794	8
en	355	215	365	226	609	794	8
suspensiones	368	215	424	226	609	794	8
celulares	427	215	464	226	609	794	8
del	468	215	480	226	609	794	8
cv.	484	215	495	226	609	794	8
‘Navolean'	499	215	544	226	609	794	8
(grupo	315	226	343	238	609	794	8
AAB	347	227	364	237	609	794	8
),	364	226	369	238	609	794	8
con	374	226	390	238	609	794	8
un	394	226	405	238	609	794	8
incremento	409	226	457	238	609	794	8
de	462	226	472	238	609	794	8
biomasa	476	226	512	238	609	794	8
celular	516	226	544	238	609	794	8
(0,474	315	238	342	249	609	794	8
mL)	345	238	361	249	609	794	8
a	364	238	368	249	609	794	8
los	371	238	383	249	609	794	8
23	386	238	397	249	609	794	8
días	400	238	416	249	609	794	8
de	419	238	430	249	609	794	8
cultivo.	433	238	463	249	609	794	8
Cuando	315	255	348	266	609	794	8
se	351	255	360	266	609	794	8
estudiaron	363	255	408	266	609	794	8
las	410	255	421	266	609	794	8
curvas	424	255	451	266	609	794	8
de	454	255	465	266	609	794	8
crecimiento	467	255	518	266	609	794	8
al	520	255	527	266	609	794	8
6%	530	255	544	266	609	794	8
y	315	266	319	277	609	794	8
9%	323	266	337	277	609	794	8
de	340	266	351	277	609	794	8
VCS	354	267	370	277	609	794	8
se	373	266	382	277	609	794	8
observó	386	266	420	277	609	794	8
que	423	266	439	277	609	794	8
independientemente	442	266	530	277	609	794	8
de	534	266	544	277	609	794	8
que	315	277	331	288	609	794	8
disminuye	335	277	378	288	609	794	8
en	382	277	393	288	609	794	8
el	397	277	404	288	609	794	8
tiempo	408	277	438	288	609	794	8
la	442	277	449	288	609	794	8
cantidad	453	277	490	288	609	794	8
de	494	277	505	288	609	794	8
biomasa	509	277	544	288	609	794	8
celular,	315	288	345	300	609	794	8
también	348	288	382	300	609	794	8
disminuye	385	288	428	300	609	794	8
la	431	288	438	300	609	794	8
calidad	441	288	471	300	609	794	8
de	474	288	485	300	609	794	8
la	488	288	495	300	609	794	8
suspensión	497	288	544	300	609	794	8
celular,	315	300	345	311	609	794	8
al	350	300	357	311	609	794	8
ser	363	300	375	311	609	794	8
necesario	380	300	421	311	609	794	8
incrementar	426	300	477	311	609	794	8
el	482	300	490	311	609	794	8
número	495	300	528	311	609	794	8
de	534	300	544	311	609	794	8
subcultivos	315	311	362	322	609	794	8
a	365	311	370	322	609	794	8
realizar,	374	311	407	322	609	794	8
corroborado	410	311	464	322	609	794	8
por	467	311	482	322	609	794	8
Georget	485	311	520	322	609	794	8
et	524	311	532	322	609	794	8
al.	535	311	544	322	609	794	8
(2000),	315	322	345	334	609	794	8
al	349	322	356	334	609	794	8
referir	359	322	384	334	609	794	8
que	388	322	404	334	609	794	8
la	407	322	415	334	609	794	8
SCE	418	323	433	333	609	794	8
pierde	437	322	464	334	609	794	8
calidad	467	322	497	334	609	794	8
con	501	322	517	334	609	794	8
el	520	322	528	334	609	794	8
nú-	531	322	544	334	609	794	8
mero	315	333	337	345	609	794	8
de	340	333	351	345	609	794	8
subcultivos,	354	333	404	345	609	794	8
e	407	333	412	345	609	794	8
incrementa	415	333	463	345	609	794	8
la	466	333	474	345	609	794	8
probabilidad	477	333	530	345	609	794	8
de	534	333	544	345	609	794	8
contaminación,	315	345	380	356	609	794	8
disminuyendo	384	345	444	356	609	794	8
la	448	345	455	356	609	794	8
tasa	459	345	475	356	609	794	8
de	479	345	490	356	609	794	8
crecimiento	494	345	544	356	609	794	8
y	315	356	319	367	609	794	8
capacidad	323	356	366	367	609	794	8
de	370	356	381	367	609	794	8
regeneración,	384	356	442	367	609	794	8
debido	446	356	476	367	609	794	8
entre	479	356	501	367	609	794	8
otros	504	356	526	367	609	794	8
fac-	530	356	544	367	609	794	8
tores	315	367	336	379	609	794	8
a	339	367	344	379	609	794	8
la	347	367	354	379	609	794	8
disminución	357	367	408	379	609	794	8
de	412	367	422	379	609	794	8
nutrientes	425	367	467	379	609	794	8
y	471	367	475	379	609	794	8
reguladores	478	367	528	379	609	794	8
del	531	367	544	379	609	794	8
crecimiento	315	379	365	390	609	794	8
en	368	379	379	390	609	794	8
el	382	379	389	390	609	794	8
medio	392	379	419	390	609	794	8
de	423	379	433	390	609	794	8
cultivo,	436	379	467	390	609	794	8
fundamentalmen-	470	379	544	390	609	794	8
te	315	390	323	401	609	794	8
el	326	390	334	401	609	794	8
2,4-D,	338	390	363	401	609	794	8
así	367	390	378	401	609	794	8
como	382	390	406	401	609	794	8
a	410	390	415	401	609	794	8
la	418	390	426	401	609	794	8
proliferación	429	390	483	401	609	794	8
de	486	390	497	401	609	794	8
las	501	390	512	401	609	794	8
células	516	390	544	401	609	794	8
densas	315	401	344	413	609	794	8
de	346	401	357	413	609	794	8
rápido	360	401	387	413	609	794	8
crecimiento	390	401	440	413	609	794	8
ricas	443	401	462	413	609	794	8
en	465	401	476	413	609	794	8
almidón.	478	401	515	413	609	794	8
Formación	315	428	360	441	609	794	8
de	363	428	373	441	609	794	8
los	375	428	387	441	609	794	8
embriones	390	428	434	441	609	794	8
somáticos	437	428	479	441	609	794	8
Dhed'a	315	446	346	457	609	794	8
et	348	446	356	457	609	794	8
al.,	359	446	371	457	609	794	8
(1991)	373	446	401	457	609	794	8
en	404	446	415	457	609	794	8
el	417	446	425	457	609	794	8
cv.	428	446	440	457	609	794	8
‘Bluggoe'	442	446	482	457	609	794	8
(	485	446	488	457	609	794	8
ABB	488	446	504	457	609	794	8
)	504	446	507	457	609	794	8
obtuvie-	510	446	544	457	609	794	8
ron	315	457	329	468	609	794	8
formación	331	457	374	468	609	794	8
de	377	457	388	468	609	794	8
embriones	390	457	435	468	609	794	8
somáticos	437	457	479	468	609	794	8
en	482	457	492	468	609	794	8
el	495	457	502	468	609	794	8
medio	504	457	531	468	609	794	8
de	534	457	544	468	609	794	8
cultivo	315	468	343	479	609	794	8
RD1	345	468	365	479	609	794	8
líquido,	367	468	398	479	609	794	8
a	401	468	406	479	609	794	8
partir	408	468	431	479	609	794	8
de	433	468	444	479	609	794	8
suspensiones	446	468	502	479	609	794	8
celulares.	505	468	544	479	609	794	8
Schoofs	315	479	348	491	609	794	8
(1997),	351	479	381	491	609	794	8
obtuvo	384	479	414	491	609	794	8
de	417	479	428	491	609	794	8
10	430	479	441	491	609	794	8
2	441	480	445	486	609	794	8
a	447	479	452	491	609	794	8
10	455	479	466	491	609	794	8
4	466	480	469	486	609	794	8
embriones	472	479	517	491	609	794	8
somá-	519	479	544	491	609	794	8
ticos	315	491	334	502	609	794	8
por	338	491	353	502	609	794	8
mL	357	491	369	502	609	794	8
de	373	491	384	502	609	794	8
VCS	388	492	404	502	609	794	8
en	408	491	419	502	609	794	8
medio	422	491	449	502	609	794	8
de	453	491	464	502	609	794	8
cultivo	467	491	496	502	609	794	8
RD1	499	491	519	502	609	794	8
semi-	522	491	544	502	609	794	8
sólido,	315	502	342	513	609	794	8
a	345	502	350	513	609	794	8
partir	353	502	375	513	609	794	8
de	378	502	389	513	609	794	8
suspensiones	391	502	447	513	609	794	8
celulares	450	502	487	513	609	794	8
de	490	502	501	513	609	794	8
plátanos.	503	502	541	513	609	794	8
Arnold	315	519	343	530	609	794	8
et	348	519	356	530	609	794	8
al.,	360	519	372	530	609	794	8
(2002),	376	519	407	530	609	794	8
al	411	519	418	530	609	794	8
respecto	423	519	459	530	609	794	8
señalaron	464	519	505	530	609	794	8
además,	509	519	544	530	609	794	8
que	315	530	331	542	609	794	8
es	335	530	344	542	609	794	8
importante	348	530	394	542	609	794	8
tener	398	530	420	542	609	794	8
en	424	530	435	542	609	794	8
cuenta	438	530	467	542	609	794	8
que	471	530	487	542	609	794	8
para	491	530	510	542	609	794	8
facilitar	514	530	544	542	609	794	8
la	315	541	322	553	609	794	8
formación	325	541	368	553	609	794	8
y	372	541	376	553	609	794	8
la	380	541	387	553	609	794	8
sincronización	390	541	452	553	609	794	8
de	455	541	466	553	609	794	8
los	469	541	481	553	609	794	8
embriones	484	541	529	553	609	794	8
so-	532	541	544	553	609	794	8
máticos	315	553	348	564	609	794	8
es	350	553	359	564	609	794	8
necesario	362	553	403	564	609	794	8
tamizar	405	553	437	564	609	794	8
los	439	553	451	564	609	794	8
agregados	453	553	497	564	609	794	8
celulares	500	553	537	564	609	794	8
y	539	553	544	564	609	794	8
lavar	315	564	335	575	609	794	8
éstos	338	564	360	575	609	794	8
antes	363	564	385	575	609	794	8
de	388	564	399	575	609	794	8
su	402	564	411	575	609	794	8
inoculación,	414	564	466	575	609	794	8
para	469	564	487	575	609	794	8
eliminar	491	564	524	575	609	794	8
resi-	527	564	544	575	609	794	8
duos	315	575	335	587	609	794	8
del	338	575	351	587	609	794	8
medio	354	575	381	587	609	794	8
de	383	575	394	587	609	794	8
cultivo	397	575	425	587	609	794	8
anterior.	428	575	463	587	609	794	8
Efecto	57	636	84	648	609	794	8
de	87	636	97	648	609	794	8
la	99	636	107	648	609	794	8
densidad	110	636	148	648	609	794	8
celular	151	636	179	648	609	794	8
en	182	636	192	648	609	794	8
la	195	636	203	648	609	794	8
multiplicación	206	636	265	648	609	794	8
de	268	636	278	648	609	794	8
las	57	649	69	662	609	794	8
suspensiones	71	649	126	662	609	794	8
celulares	129	649	166	662	609	794	8
embriogénicas	169	649	230	662	609	794	8
Resultados	315	592	360	604	609	794	8
similares	364	592	400	604	609	794	8
a	403	592	408	604	609	794	8
los	411	592	422	604	609	794	8
obtenidos	426	592	468	604	609	794	8
en	471	592	481	604	609	794	8
la	484	592	492	604	609	794	8
presente	495	592	531	604	609	794	8
in-	534	592	544	604	609	794	8
vestigación	315	604	362	615	609	794	8
fueron	365	604	393	615	609	794	8
reportados	395	604	442	615	609	794	8
por	444	604	459	615	609	794	8
Barranco	462	604	500	615	609	794	8
(2000)	503	604	531	615	609	794	8
en	534	604	544	615	609	794	8
el	315	615	322	626	609	794	8
cultivar	325	615	356	626	609	794	8
Gran	359	615	381	626	609	794	8
Enano	384	615	410	626	609	794	8
(	413	615	416	626	609	794	8
AAA	416	616	434	626	609	794	8
),	434	615	439	626	609	794	8
con	443	615	459	626	609	794	8
el	462	615	469	626	609	794	8
ajuste	472	615	497	626	609	794	8
al	500	615	507	626	609	794	8
15%	511	615	530	626	609	794	8
de	534	615	544	626	609	794	8
densidad	315	626	353	637	609	794	8
celular	357	626	385	637	609	794	8
de	389	626	400	637	609	794	8
las	404	626	415	637	609	794	8
SCE	419	627	434	637	609	794	8
,	434	626	436	637	609	794	8
logró	440	626	462	637	609	794	8
el	466	626	474	637	609	794	8
proceso	478	626	512	637	609	794	8
de	516	626	526	637	609	794	8
his-	530	626	544	637	609	794	8
todiferenciación	315	637	383	649	609	794	8
en	387	637	397	649	609	794	8
medio	401	637	428	649	609	794	8
de	432	637	442	649	609	794	8
cultivo	446	637	474	649	609	794	8
líquido	478	637	507	649	609	794	8
y	510	637	515	649	609	794	8
formó	519	637	544	649	609	794	8
2561,5	315	649	345	660	609	794	8
±	347	649	353	660	609	794	8
95,3	356	649	375	660	609	794	8
embriones	377	649	422	660	609	794	8
somáticos.	425	649	470	660	609	794	8
Schoofs	57	666	90	677	609	794	8
et	93	666	100	677	609	794	8
al.,	103	666	114	677	609	794	8
(1999)	117	666	145	677	609	794	8
establecieron	147	666	204	677	609	794	8
en	206	666	217	677	609	794	8
la	219	666	227	677	609	794	8
etapa	229	666	253	677	609	794	8
de	255	666	266	677	609	794	8
mul-	268	666	286	677	609	794	8
tiplicación	57	677	100	689	609	794	8
celular	105	677	133	689	609	794	8
curvas	137	677	164	689	609	794	8
de	169	677	179	689	609	794	8
crecimiento	184	677	234	689	609	794	8
logarítmico	239	677	286	689	609	794	8
en	57	688	67	700	609	794	8
SCE	72	689	87	699	609	794	8
,	87	688	89	700	609	794	8
derivadas	93	688	134	700	609	794	8
del	138	688	151	700	609	794	8
explante	156	688	192	700	609	794	8
de	196	688	207	700	609	794	8
multiyemas	211	688	259	700	609	794	8
en	264	688	275	700	609	794	8
el	279	688	286	700	609	794	8
cv.	57	699	69	711	609	794	8
‘Williams'	72	699	113	711	609	794	8
(	117	699	120	711	609	794	8
AAA	120	700	137	711	609	794	8
).	137	699	143	711	609	794	8
Estos	146	699	168	711	609	794	8
autores	171	699	202	711	609	794	8
obtuvieron	206	699	252	711	609	794	8
que	256	699	272	711	609	794	8
las	275	699	286	711	609	794	8
Chong	315	666	343	677	609	794	8
et	346	666	354	677	609	794	8
al.	357	666	366	677	609	794	8
(2005)	369	666	397	677	609	794	8
al	400	666	407	677	609	794	8
estudiar	410	666	444	677	609	794	8
varias	447	666	471	677	609	794	8
densidades	474	666	521	677	609	794	8
celu-	524	666	544	677	609	794	8
lares,	315	677	336	688	609	794	8
obtuvieron	340	677	387	688	609	794	8
diferentes	390	677	432	688	609	794	8
cantidades	436	677	481	688	609	794	8
de	485	677	496	688	609	794	8
embriones	499	677	544	688	609	794	8
somáticos,	315	688	360	700	609	794	8
lo	363	688	371	700	609	794	8
cual	375	688	392	700	609	794	8
pudo	395	688	418	700	609	794	8
estar	421	688	442	700	609	794	8
influenciado	445	688	497	700	609	794	8
por	501	688	515	700	609	794	8
los	519	688	531	700	609	794	8
di-	534	688	544	700	609	794	8
ferentes	315	699	348	711	609	794	8
potenciales	352	699	400	711	609	794	8
embriogénicos	403	699	466	711	609	794	8
de	469	699	480	711	609	794	8
las	483	699	494	711	609	794	8
líneas	497	699	521	711	609	794	8
celu-	524	699	544	711	609	794	8
72	57	729	67	741	609	794	8
Rev.	306	730	321	741	609	794	8
Colomb.	324	730	356	741	609	794	8
Biotecnol.	358	730	396	741	609	794	8
Vol.	399	730	413	741	609	794	8
XVII	415	730	430	741	609	794	8
No.	432	730	446	741	609	794	8
2	448	730	453	741	609	794	8
Diciembre	458	730	496	741	609	794	8
2015	498	730	518	741	609	794	8
65-75	522	730	544	741	609	794	8
lares	65	57	85	68	609	794	9
de	89	57	99	68	609	794	9
Gran	103	57	124	68	609	794	9
Enanao	128	57	160	68	609	794	9
(AAA),	163	57	192	68	609	794	9
todo	195	57	215	68	609	794	9
lo	219	57	227	68	609	794	9
cual	231	57	249	68	609	794	9
corrobora	252	57	295	68	609	794	9
los	65	68	77	79	609	794	9
resultados	80	68	123	79	609	794	9
obtenidos	126	68	168	79	609	794	9
en	171	68	181	79	609	794	9
la	184	68	191	79	609	794	9
investigación	194	68	249	79	609	794	9
realizada.	252	68	292	79	609	794	9
Influencia	65	95	107	107	609	794	9
del	110	95	122	107	609	794	9
tiempo	125	95	155	107	609	794	9
de	157	95	167	107	609	794	9
cultivo	170	95	198	107	609	794	9
para	201	95	221	107	609	794	9
la	223	95	231	107	609	794	9
maduración	234	95	284	107	609	794	9
de	65	108	75	120	609	794	9
los	78	108	90	120	609	794	9
embriones	92	108	136	120	609	794	9
somáticos	139	108	181	120	609	794	9
y	184	108	188	120	609	794	9
su	191	108	201	120	609	794	9
germinación	203	108	255	120	609	794	9
Emb	65	125	84	136	609	794	9
cotiled	87	125	116	136	609	794	9
característico	120	125	176	136	609	794	9
de	179	125	190	136	609	794	9
especies	193	125	230	136	609	794	9
monocotiledó-	233	125	295	136	609	794	9
neas	65	136	85	147	609	794	9
según	87	136	112	147	609	794	9
fue	115	136	129	147	609	794	9
señalado	131	136	169	147	609	794	9
por	172	136	187	147	609	794	9
Natesh	189	136	219	147	609	794	9
y	222	136	227	147	609	794	9
Rau	230	136	246	147	609	794	9
(1984).	249	136	279	147	609	794	9
Los	65	153	80	164	609	794	9
embriones	83	153	128	164	609	794	9
somáticos	132	153	174	164	609	794	9
en	178	153	188	164	609	794	9
etapa	192	153	216	164	609	794	9
globular	219	153	254	164	609	794	9
no	258	153	269	164	609	794	9
están	272	153	295	164	609	794	9
preparados	65	164	113	175	609	794	9
para	118	164	136	175	609	794	9
germinar	141	164	178	175	609	794	9
y	183	164	188	175	609	794	9
por	192	164	207	175	609	794	9
tanto	211	164	233	175	609	794	9
necesitan	238	164	278	175	609	794	9
ser	282	164	295	175	609	794	9
colocados	65	175	109	186	609	794	9
en	113	175	123	186	609	794	9
un	127	175	138	186	609	794	9
medio	142	175	169	186	609	794	9
específico	173	175	215	186	609	794	9
para	219	175	238	186	609	794	9
favorecer	242	175	282	186	609	794	9
su	285	175	295	186	609	794	9
maduración	65	186	116	197	609	794	9
(Suárez-Castellá	120	186	187	197	609	794	9
et	191	186	199	197	609	794	9
al.,	203	186	214	197	609	794	9
2012),	218	186	246	197	609	794	9
siendo	250	186	278	197	609	794	9
ne-	282	186	295	197	609	794	9
cesario	65	197	95	208	609	794	9
la	100	197	107	208	609	794	9
etapa	111	197	135	208	609	794	9
de	139	197	150	208	609	794	9
maduración	155	197	205	208	609	794	9
del	210	197	223	208	609	794	9
embrión	227	197	263	208	609	794	9
donde	267	197	295	208	609	794	9
ocurre	65	208	93	219	609	794	9
la	96	208	104	219	609	794	9
expansión	107	208	150	219	609	794	9
de	154	208	165	219	609	794	9
la	168	208	175	219	609	794	9
célula	179	208	204	219	609	794	9
y	207	208	212	219	609	794	9
la	216	208	223	219	609	794	9
acumulación	226	208	281	219	609	794	9
de	284	208	295	219	609	794	9
sustancias	65	219	108	230	609	794	9
de	111	219	121	230	609	794	9
reserva	124	219	155	230	609	794	9
(Corredoira	157	219	206	230	609	794	9
et	209	219	217	230	609	794	9
al.,	220	219	231	230	609	794	9
2003).	234	219	261	230	609	794	9
Daniels	65	235	97	247	609	794	9
et	99	235	107	247	609	794	9
al.,	110	235	121	247	609	794	9
(2002)	124	235	152	247	609	794	9
en	154	235	165	247	609	794	9
el	168	235	175	247	609	794	9
cv.	178	235	190	247	609	794	9
‘	192	235	195	247	609	794	9
FHIA	195	236	214	246	609	794	9
–	217	235	222	247	609	794	9
21'	225	235	238	247	609	794	9
(Musa	241	235	266	247	609	794	9
AAAB	269	236	292	246	609	794	9
)	292	235	295	247	609	794	9
observaron	65	246	113	258	609	794	9
que	118	246	134	258	609	794	9
la	139	246	146	258	609	794	9
densidad	151	246	189	258	609	794	9
celular	194	246	222	258	609	794	9
y	227	246	232	258	609	794	9
el	237	246	244	258	609	794	9
tiempo	249	246	279	258	609	794	9
de	284	246	295	258	609	794	9
permanencia	65	257	120	269	609	794	9
en	125	257	135	269	609	794	9
el	139	257	147	269	609	794	9
medio	151	257	178	269	609	794	9
de	182	257	193	269	609	794	9
cultivo	197	257	225	269	609	794	9
de	229	257	240	269	609	794	9
maduración	244	257	295	269	609	794	9
influyen	65	268	99	280	609	794	9
en	102	268	112	280	609	794	9
el	115	268	122	280	609	794	9
número	125	268	159	280	609	794	9
de	162	268	172	280	609	794	9
embriones	175	268	220	280	609	794	9
somáticos	223	268	266	280	609	794	9
germi-	269	268	295	280	609	794	9
nados,	65	279	93	291	609	794	9
lo	97	279	105	291	609	794	9
cual	109	279	127	291	609	794	9
pudo	131	279	153	291	609	794	9
ser	158	279	170	291	609	794	9
corroborado	174	279	228	291	609	794	9
en	232	279	243	291	609	794	9
la	247	279	254	291	609	794	9
presente	258	279	295	291	609	794	9
investigación.	65	290	123	302	609	794	9
Barranco	65	307	103	318	609	794	9
(2001)	106	307	134	318	609	794	9
en	136	307	147	318	609	794	9
el	149	307	157	318	609	794	9
cv.	159	307	171	318	609	794	9
‘	173	307	176	318	609	794	9
FHIA	176	308	195	318	609	794	9
–	198	307	203	318	609	794	9
18'	206	307	219	318	609	794	9
(	222	307	225	318	609	794	9
AAAB	225	308	248	318	609	794	9
)	248	307	251	318	609	794	9
al	253	307	260	318	609	794	9
estable-	263	307	295	318	609	794	9
cer	65	318	78	329	609	794	9
embriones	82	318	127	329	609	794	9
somáticos	131	318	173	329	609	794	9
a	177	318	182	329	609	794	9
densidades	190	318	237	329	609	794	9
de	241	318	252	329	609	794	9
entre	256	318	278	329	609	794	9
0,4	281	318	295	329	609	794	9
y	65	329	70	340	609	794	9
0,8	73	329	87	340	609	794	9
gMF	90	329	109	340	609	794	9
en	112	329	123	340	609	794	9
Erlenmeyer	126	329	173	340	609	794	9
de	177	329	187	340	609	794	9
250	191	329	207	340	609	794	9
ml	211	329	221	340	609	794	9
que	224	329	240	340	609	794	9
contenía	244	329	280	340	609	794	9
25	284	329	295	340	609	794	9
mL	323	57	336	68	609	794	9
de	339	57	349	68	609	794	9
medio	352	57	379	68	609	794	9
de	382	57	392	68	609	794	9
cultivo,	395	57	426	68	609	794	9
incubados	428	57	472	68	609	794	9
en	475	57	485	68	609	794	9
condiciones	488	57	539	68	609	794	9
de	542	57	553	68	609	794	9
oscuridad	323	69	365	80	609	794	9
y	367	69	372	80	609	794	9
temperatura	375	69	427	80	609	794	9
de	429	69	440	80	609	794	9
27	443	69	454	80	609	794	9
±	457	69	462	80	609	794	9
0.2°C	465	69	488	80	609	794	9
en	491	69	502	80	609	794	9
un	504	69	515	80	609	794	9
agitador	518	69	553	80	609	794	9
orbital.	323	80	352	91	609	794	9
Estos	356	80	377	91	609	794	9
tuvieron	381	80	416	91	609	794	9
una	419	80	435	91	609	794	9
rápida	438	80	465	91	609	794	9
maduración,	468	80	521	91	609	794	9
la	525	80	532	91	609	794	9
cual	535	80	553	91	609	794	9
ocurrió	323	92	354	103	609	794	9
entre	357	92	379	103	609	794	9
15	382	92	393	103	609	794	9
y	396	92	401	103	609	794	9
22	404	92	415	103	609	794	9
días	418	92	435	103	609	794	9
de	438	92	448	103	609	794	9
cultivo.	452	92	482	103	609	794	9
López	485	92	511	103	609	794	9
(2006)	514	92	543	103	609	794	9
al	546	92	553	103	609	794	9
estudiar	323	103	357	115	609	794	9
la	359	103	366	115	609	794	9
interacción	369	103	416	115	609	794	9
de	418	103	429	115	609	794	9
la	431	103	438	115	609	794	9
densidad	441	103	479	115	609	794	9
de	481	103	492	115	609	794	9
inóculo	494	103	526	115	609	794	9
inicial	528	103	553	115	609	794	9
de	323	115	334	126	609	794	9
embriones	337	115	381	126	609	794	9
somáticos	384	115	427	126	609	794	9
y	429	115	434	126	609	794	9
el	437	115	444	126	609	794	9
tiempo	447	115	477	126	609	794	9
de	479	115	490	126	609	794	9
incubación	493	115	540	126	609	794	9
en	542	115	553	126	609	794	9
el	323	126	331	138	609	794	9
medio	333	126	360	138	609	794	9
de	362	126	373	138	609	794	9
maduración,	376	126	428	138	609	794	9
en	431	126	441	138	609	794	9
el	444	126	451	138	609	794	9
cv.	454	126	466	138	609	794	9
‘Navolean',	468	126	516	138	609	794	9
observó	519	126	553	138	609	794	9
que	323	138	339	149	609	794	9
la	342	138	349	149	609	794	9
mejor	352	138	377	149	609	794	9
combinación	379	138	435	149	609	794	9
fue	437	138	451	149	609	794	9
la	453	138	460	149	609	794	9
densidad	463	138	502	149	609	794	9
de	504	138	515	149	609	794	9
0,5	518	138	531	149	609	794	9
gMF	534	138	553	149	609	794	9
de	323	149	334	161	609	794	9
embriones	337	149	382	161	609	794	9
durante	385	149	417	161	609	794	9
30	420	149	431	161	609	794	9
días	434	149	451	161	609	794	9
de	454	149	465	161	609	794	9
cultivo,	468	149	498	161	609	794	9
logrando	501	149	539	161	609	794	9
un	542	149	553	161	609	794	9
porcentaje	323	161	369	172	609	794	9
de	373	161	384	172	609	794	9
germinación	389	161	441	172	609	794	9
de	446	161	457	172	609	794	9
46,8%.	462	161	492	172	609	794	9
Además	496	161	531	172	609	794	9
este	535	161	553	172	609	794	9
mismo	323	172	352	184	609	794	9
autor	355	172	377	184	609	794	9
demostró	380	172	421	184	609	794	9
que	424	172	440	184	609	794	9
cuando	443	172	475	184	609	794	9
los	478	172	490	184	609	794	9
embriones	493	172	538	184	609	794	9
so-	541	172	553	184	609	794	9
máticos	323	184	356	195	609	794	9
no	359	184	370	195	609	794	9
fueron	372	184	400	195	609	794	9
cultivados	402	184	445	195	609	794	9
previamente	447	184	500	195	609	794	9
en	503	184	513	195	609	794	9
el	516	184	523	195	609	794	9
medio	526	184	553	195	609	794	9
de	323	195	334	207	609	794	9
cultivo	337	195	366	207	609	794	9
de	369	195	380	207	609	794	9
maduración,	384	195	436	207	609	794	9
sólo	440	195	458	207	609	794	9
germinó	461	195	496	207	609	794	9
el	500	195	507	207	609	794	9
18,6%	511	195	538	207	609	794	9
de	542	195	553	207	609	794	9
los	323	207	335	218	609	794	9
mismos.	338	207	372	218	609	794	9
Barranco	323	224	361	236	609	794	9
(2001)	366	224	394	236	609	794	9
logró	399	224	421	236	609	794	9
40,6%	425	224	453	236	609	794	9
de	458	224	468	236	609	794	9
germinación	473	224	526	236	609	794	9
en	530	224	541	236	609	794	9
el	545	224	553	236	609	794	9
cultivar	323	236	354	247	609	794	9
híbrido	357	236	387	247	609	794	9
‘	390	236	393	247	609	794	9
FHIA	393	237	412	247	609	794	9
–	416	236	421	247	609	794	9
18'	424	236	438	247	609	794	9
en	441	236	452	247	609	794	9
medio	455	236	482	247	609	794	9
de	485	236	496	247	609	794	9
cultivo	499	236	528	247	609	794	9
semi-	531	236	553	247	609	794	9
sólido;	323	247	351	259	609	794	9
y	356	247	360	259	609	794	9
Cabrera	365	247	399	259	609	794	9
et	403	247	411	259	609	794	9
al.,	415	247	427	259	609	794	9
(2002)	431	247	459	259	609	794	9
en	464	247	474	259	609	794	9
el	479	247	486	259	609	794	9
cv.	491	247	503	259	609	794	9
‘Navolean'	507	247	553	259	609	794	9
(	323	259	326	270	609	794	9
ABB	326	260	343	270	609	794	9
)	343	259	346	270	609	794	9
un	349	259	359	270	609	794	9
49,3%	362	259	390	270	609	794	9
de	393	259	404	270	609	794	9
germinación	406	259	459	270	609	794	9
en	462	259	473	270	609	794	9
el	476	259	483	270	609	794	9
medio	486	259	513	270	609	794	9
propues-	516	259	553	270	609	794	9
to	323	270	332	282	609	794	9
por	335	270	349	282	609	794	9
Gómez	352	270	384	282	609	794	9
et	387	271	394	282	609	794	9
al.,	397	271	409	282	609	794	9
2000.	411	270	436	282	609	794	9
Los	323	288	337	299	609	794	9
resultados	341	288	384	299	609	794	9
obtenidos	387	288	430	299	609	794	9
por	433	288	447	299	609	794	9
dichos	451	288	478	299	609	794	9
autores	482	288	513	299	609	794	9
corrobo-	516	288	553	299	609	794	9
ran	323	299	337	311	609	794	9
los	341	299	353	311	609	794	9
alcanzados	357	299	405	311	609	794	9
en	409	299	420	311	609	794	9
la	424	299	431	311	609	794	9
presente	435	299	472	311	609	794	9
investigación,	476	299	534	311	609	794	9
evi-	538	299	553	311	609	794	9
denciando	323	311	368	322	609	794	9
la	372	311	379	322	609	794	9
importancia	382	311	433	322	609	794	9
de	436	311	447	322	609	794	9
la	450	311	457	322	609	794	9
etapa	461	311	484	322	609	794	9
de	488	311	499	322	609	794	9
maduración	502	311	553	322	609	794	9
de	323	322	334	334	609	794	9
los	337	322	349	334	609	794	9
embriones	353	322	397	334	609	794	9
somáticos	401	322	443	334	609	794	9
para	447	322	465	334	609	794	9
incrementar	469	322	520	334	609	794	9
su	523	322	533	334	609	794	9
por-	536	322	553	334	609	794	9
centaje	323	334	354	345	609	794	9
de	357	334	367	345	609	794	9
germinación.	370	334	425	345	609	794	9
Figura	65	696	90	706	609	794	9
4.	93	696	100	706	609	794	9
Esquema	102	696	137	706	609	794	9
de	139	696	148	706	609	794	9
trabajo	151	696	179	706	609	794	9
para	181	696	198	706	609	794	9
el	201	696	207	706	609	794	9
desarrollo	209	696	248	706	609	794	9
de	250	696	259	706	609	794	9
la	261	696	268	706	609	794	9
embriogénesis	270	696	325	706	609	794	9
somática	327	696	362	706	609	794	9
del	364	696	375	706	609	794	9
cultivar	378	696	406	706	609	794	9
‘FHIA	408	696	430	706	609	794	9
–	432	696	436	706	609	794	9
25'	438	696	450	706	609	794	9
(Musa	452	696	477	706	609	794	9
AAB)	479	696	499	706	609	794	9
Embriogénesis	66	730	120	741	609	794	9
somática	122	730	156	741	609	794	9
en	158	730	167	741	609	794	9
el	170	730	176	741	609	794	9
cultivar	178	730	205	741	609	794	9
de	208	730	217	741	609	794	9
plátano	219	730	248	741	609	794	9
‘FHIA	250	730	271	741	609	794	9
–	274	730	278	741	609	794	9
25'	280	730	292	741	609	794	9
(AAB)	294	730	317	741	609	794	9
73	543	729	554	741	609	794	9
Conversión	57	54	104	67	609	794	10
a	107	54	112	67	609	794	10
plantas	115	54	147	67	609	794	10
de	150	54	160	67	609	794	10
los	162	54	174	67	609	794	10
embriones	177	54	221	67	609	794	10
somáticos	223	54	265	67	609	794	10
La	57	72	66	83	609	794	10
eficiencia	70	72	110	83	609	794	10
del	114	72	127	83	609	794	10
proceso	131	72	166	83	609	794	10
embriogénico	170	72	228	83	609	794	10
de	232	72	243	83	609	794	10
cualquier	247	72	286	83	609	794	10
especie	57	83	89	94	609	794	10
vegetal,	93	83	125	94	609	794	10
está	129	83	146	94	609	794	10
dada	150	83	171	94	609	794	10
por	174	83	189	94	609	794	10
la	192	83	200	94	609	794	10
germinación	203	83	256	94	609	794	10
y	260	83	264	94	609	794	10
con-	268	83	286	94	609	794	10
versión	57	94	87	105	609	794	10
de	92	94	102	105	609	794	10
los	107	94	119	105	609	794	10
embriones	123	94	168	105	609	794	10
somáticos	172	94	215	105	609	794	10
en	219	94	230	105	609	794	10
plantas,	234	94	267	105	609	794	10
eta-	271	94	286	105	609	794	10
pas	57	105	71	117	609	794	10
que	74	105	91	117	609	794	10
constituyen	94	105	143	117	609	794	10
requisitos	146	105	187	117	609	794	10
indispensables	190	105	252	117	609	794	10
(López,	255	105	286	117	609	794	10
2006).	57	116	84	128	609	794	10
De	57	133	70	144	609	794	10
una	73	133	89	144	609	794	10
total	93	133	112	144	609	794	10
de	116	133	127	144	609	794	10
350	131	133	148	144	609	794	10
plantas	152	133	182	144	609	794	10
evaluadas	186	133	229	144	609	794	10
procedentes	232	133	286	144	609	794	10
de	57	144	68	156	609	794	10
los	70	144	82	156	609	794	10
embriones	85	144	131	156	609	794	10
somáticos,	133	144	179	156	609	794	10
se	182	144	191	156	609	794	10
logró	194	144	216	156	609	794	10
una	219	144	235	156	609	794	10
superviven-	237	144	286	156	609	794	10
cia	57	155	69	167	609	794	10
del	73	155	86	167	609	794	10
98%,	91	155	113	167	609	794	10
en	118	155	128	167	609	794	10
comparación	133	155	189	167	609	794	10
con	194	155	210	167	609	794	10
las	214	155	226	167	609	794	10
plantas	230	155	261	167	609	794	10
rege-	265	155	286	167	609	794	10
neradas	57	166	90	178	609	794	10
por	95	166	110	178	609	794	10
organogénesis,	114	166	179	178	609	794	10
que	183	166	200	178	609	794	10
alcanzaron	204	166	252	178	609	794	10
97,4%.	256	166	286	178	609	794	10
Resultados	57	178	103	189	609	794	10
similares	110	178	147	189	609	794	10
fueron	154	178	182	189	609	794	10
obtenidos	189	178	232	189	609	794	10
por	238	178	253	189	609	794	10
López	260	178	286	189	609	794	10
(2006)	57	189	85	200	609	794	10
al	89	189	96	200	609	794	10
estudiar	99	189	133	200	609	794	10
la	136	189	144	200	609	794	10
conversión	147	189	194	200	609	794	10
a	197	189	202	200	609	794	10
plantas	205	189	236	200	609	794	10
de	239	189	250	200	609	794	10
embrio-	253	189	286	200	609	794	10
nes	57	200	71	211	609	794	10
somáticos	75	200	118	211	609	794	10
del	122	200	135	211	609	794	10
cultivar	139	200	170	211	609	794	10
Navolean	174	200	215	211	609	794	10
sin	219	200	231	211	609	794	10
la	234	200	241	211	609	794	10
presencia	245	200	286	211	609	794	10
de	57	211	68	222	609	794	10
variación	70	211	110	222	609	794	10
somaclonal	113	211	162	222	609	794	10
en	164	211	175	222	609	794	10
la	178	211	185	222	609	794	10
fase	188	211	205	222	609	794	10
de	208	211	219	222	609	794	10
aclimatización,	222	211	286	222	609	794	10
lo	57	222	65	233	609	794	10
cual	69	222	87	233	609	794	10
corroboró	91	222	135	233	609	794	10
lo	139	222	148	233	609	794	10
planteado	152	222	195	233	609	794	10
por	199	222	214	233	609	794	10
Sandoval	219	222	258	233	609	794	10
et	262	222	270	233	609	794	10
al.,	274	222	286	233	609	794	10
(1997)	57	233	85	244	609	794	10
al	89	233	96	244	609	794	10
afirmar	99	233	129	244	609	794	10
que	133	233	149	244	609	794	10
en	152	233	163	244	609	794	10
esta	166	233	184	244	609	794	10
fase	187	233	204	244	609	794	10
solamente	207	233	252	244	609	794	10
se	255	233	264	244	609	794	10
pue-	268	233	286	244	609	794	10
de	57	244	68	256	609	794	10
detectar	71	244	106	256	609	794	10
alrededor	109	244	151	256	609	794	10
de	154	244	165	256	609	794	10
un	168	244	179	256	609	794	10
60%	182	244	202	256	609	794	10
de	205	244	216	256	609	794	10
variantes	219	244	258	256	609	794	10
soma-	261	244	286	256	609	794	10
clonales,	57	255	94	267	609	794	10
cual	97	255	114	267	609	794	10
no	117	255	128	267	609	794	10
implica	131	255	162	267	609	794	10
que	164	255	181	267	609	794	10
no	183	255	194	267	609	794	10
se	197	255	206	267	609	794	10
hayan	208	255	234	267	609	794	10
producido,	239	255	286	267	609	794	10
sino	57	266	74	278	609	794	10
que	79	266	95	278	609	794	10
no	100	266	111	278	609	794	10
fue	116	266	129	278	609	794	10
posible	134	266	165	278	609	794	10
su	169	266	179	278	609	794	10
observación	183	266	236	278	609	794	10
visual,	241	266	267	278	609	794	10
por	272	266	286	278	609	794	10
tanto	57	277	79	289	609	794	10
se	82	277	91	289	609	794	10
hace	93	277	114	289	609	794	10
necesario	116	277	158	289	609	794	10
continuar	160	277	201	289	609	794	10
las	204	277	215	289	609	794	10
evaluaciones	217	277	273	289	609	794	10
de	276	277	286	289	609	794	10
estas	57	289	78	300	609	794	10
plantas	82	289	112	300	609	794	10
en	116	289	127	300	609	794	10
campo	131	289	160	300	609	794	10
hasta	164	289	187	300	609	794	10
completar	190	289	234	300	609	794	10
su	238	289	247	300	609	794	10
ciclo	251	289	272	300	609	794	10
de	275	289	286	300	609	794	10
desarrollo.	57	300	102	311	609	794	10
Sin	106	300	119	311	609	794	10
embargo,	123	300	164	311	609	794	10
López	169	300	195	311	609	794	10
(2006)	199	300	228	311	609	794	10
al	232	300	239	311	609	794	10
evaluar	244	300	275	311	609	794	10
la	279	300	286	311	609	794	10
conversión	57	311	104	322	609	794	10
a	107	311	112	322	609	794	10
plantas	115	311	146	322	609	794	10
de	149	311	160	322	609	794	10
los	163	311	175	322	609	794	10
embriones	178	311	224	322	609	794	10
somáticos	227	311	270	322	609	794	10
del	273	311	286	322	609	794	10
cultivar	57	322	88	333	609	794	10
Navolen,	93	322	132	333	609	794	10
observó	137	322	171	333	609	794	10
que	176	322	193	333	609	794	10
un	198	322	209	333	609	794	10
0,5%	213	322	236	333	609	794	10
mostraban	241	322	286	333	609	794	10
variación	57	333	96	344	609	794	10
somaclonal	99	333	148	344	609	794	10
con	151	333	167	344	609	794	10
características	171	333	231	344	609	794	10
de	234	333	245	344	609	794	10
hojas	248	333	271	344	609	794	10
va-	274	333	286	344	609	794	10
riegadas,	57	344	95	355	609	794	10
descrita	98	344	132	355	609	794	10
por	136	344	150	355	609	794	10
Reuveni	154	344	189	355	609	794	10
e	192	344	197	355	609	794	10
Israeli	201	344	226	355	609	794	10
(1990)	229	344	258	355	609	794	10
como	261	344	286	355	609	794	10
“axilares	57	355	92	367	609	794	10
mosaic-like”.	95	355	148	367	609	794	10
Côte	57	372	77	383	609	794	10
et	81	372	89	383	609	794	10
al.,	93	372	104	383	609	794	10
(2000),	108	372	139	383	609	794	10
durante	143	372	175	383	609	794	10
la	179	372	186	383	609	794	10
fase	190	372	207	383	609	794	10
de	211	372	222	383	609	794	10
aclimatización	226	372	286	383	609	794	10
de	57	383	67	394	609	794	10
plantas	70	383	100	394	609	794	10
regeneradas	103	383	155	394	609	794	10
de	158	383	169	394	609	794	10
embriones	172	383	217	394	609	794	10
somáticos	220	383	262	394	609	794	10
en	265	383	276	394	609	794	10
el	279	383	286	394	609	794	10
cv.	57	394	69	406	609	794	10
‘Gran	71	394	95	406	609	794	10
Enano'	97	394	126	406	609	794	10
(	128	394	131	406	609	794	10
AAA	132	395	149	405	609	794	10
)	149	394	152	406	609	794	10
observaron	155	394	203	406	609	794	10
que	205	394	221	406	609	794	10
en	224	394	234	406	609	794	10
el	237	394	244	406	609	794	10
0,5	246	394	260	406	609	794	10
-1,3%	262	394	286	406	609	794	10
de	57	405	67	417	609	794	10
la	72	405	79	417	609	794	10
población	84	405	126	417	609	794	10
tuvieron	130	405	165	417	609	794	10
hojas	170	405	192	417	609	794	10
variegadas,	197	405	244	417	609	794	10
y	248	405	253	417	609	794	10
señala-	258	405	286	417	609	794	10
ron	57	416	71	428	609	794	10
además	74	416	107	428	609	794	10
que	110	416	126	428	609	794	10
cuando	129	416	161	428	609	794	10
estas	165	416	185	428	609	794	10
plantas	189	416	219	428	609	794	10
fueron	222	416	249	428	609	794	10
llevadas	253	416	286	428	609	794	10
a	57	428	62	439	609	794	10
campo	66	428	95	439	609	794	10
desapareció	99	428	151	439	609	794	10
esta	155	428	172	439	609	794	10
anormalidad	176	428	229	439	609	794	10
morfológica,	233	428	286	439	609	794	10
quizás	57	439	84	450	609	794	10
debido	86	439	116	450	609	794	10
a	119	439	124	450	609	794	10
cambios	127	439	162	450	609	794	10
epigenéticos	165	439	219	450	609	794	10
ocurridos.	222	439	264	450	609	794	10
Conclusiones	57	462	119	475	609	794	10
Se	57	480	67	491	609	794	10
logró	70	480	92	491	609	794	10
la	94	480	101	491	609	794	10
regeneración	104	480	160	491	609	794	10
de	162	480	173	491	609	794	10
plantas	175	480	205	491	609	794	10
del	208	480	221	491	609	794	10
cv.	223	480	235	491	609	794	10
‘FHIA	238	480	262	491	609	794	10
–	265	480	270	491	609	794	10
25'	273	480	286	491	609	794	10
vía	57	491	69	502	609	794	10
embriogénesis	72	491	133	502	609	794	10
somática,	136	491	176	502	609	794	10
a	179	491	184	502	609	794	10
partir	187	491	210	502	609	794	10
de	213	491	223	502	609	794	10
los	227	491	238	502	609	794	10
embriones	242	491	286	502	609	794	10
somáticos	57	502	99	513	609	794	10
formados	102	502	142	513	609	794	10
al	145	502	152	513	609	794	10
12%	154	502	174	513	609	794	10
de	177	502	187	513	609	794	10
densidad	190	502	228	513	609	794	10
celular	231	502	259	513	609	794	10
y	261	502	266	513	609	794	10
pos-	269	502	286	513	609	794	10
teriormente	57	513	106	525	609	794	10
madurados	109	513	157	525	609	794	10
durante	159	513	192	525	609	794	10
30	195	513	206	525	609	794	10
días.	209	513	228	525	609	794	10
La	57	530	66	541	609	794	10
metodología	69	530	122	541	609	794	10
desarrollada	125	530	177	541	609	794	10
propició	179	530	214	541	609	794	10
la	217	530	224	541	609	794	10
conversión	227	530	273	541	609	794	10
de	276	530	286	541	609	794	10
los	57	541	69	552	609	794	10
embriones	71	541	116	552	609	794	10
somáticos	118	541	160	552	609	794	10
a	163	541	168	552	609	794	10
plantas	170	541	200	552	609	794	10
con	202	541	218	552	609	794	10
una	220	541	236	552	609	794	10
superviven-	238	541	286	552	609	794	10
cia	57	552	69	564	609	794	10
del	72	552	84	564	609	794	10
98%	87	552	107	564	609	794	10
de	110	552	120	564	609	794	10
éstas	123	552	144	564	609	794	10
en	147	552	157	564	609	794	10
la	160	552	167	564	609	794	10
fase	170	552	187	564	609	794	10
de	190	552	200	564	609	794	10
aclimatización.	203	552	266	564	609	794	10
Referencias	57	576	111	589	609	794	10
Arnold,	57	593	82	602	609	794	10
S.,	84	593	92	602	609	794	10
Sabala,	94	593	118	602	609	794	10
I.,	120	593	126	602	609	794	10
Bozhkov,	130	593	162	602	609	794	10
P.,	164	593	172	602	609	794	10
Dyachok,	174	593	207	602	609	794	10
J.	209	593	213	602	609	794	10
y	215	593	219	602	609	794	10
Filonova,	221	593	252	602	609	794	10
L.	254	593	260	602	609	794	10
(2002).	262	593	286	602	609	794	10
Developmental	74	602	126	611	609	794	10
pathways	128	602	160	611	609	794	10
of	162	602	168	611	609	794	10
somatic	170	602	197	611	609	794	10
embryogenesis.	199	602	252	611	609	794	10
Plant	254	602	270	611	609	794	10
Cell,	272	602	286	611	609	794	10
Tissue	74	612	94	621	609	794	10
and	96	612	108	621	609	794	10
Organ	110	612	132	621	609	794	10
Culture,	134	612	160	621	609	794	10
69,	162	612	173	621	609	794	10
233–249.	175	611	208	621	609	794	10
Barranco,	57	629	89	638	609	794	10
L.A.	92	629	105	638	609	794	10
(2000).	108	629	133	638	609	794	10
Desarrollo	136	629	171	638	609	794	10
de	174	629	182	638	609	794	10
la	186	629	191	638	609	794	10
embriogénesis	194	629	242	638	609	794	10
somática	245	629	275	638	609	794	10
en	278	629	286	638	609	794	10
medios	74	638	98	647	609	794	10
líquidos	101	638	128	647	609	794	10
(Musa	131	638	151	647	609	794	10
AAA	154	638	170	647	609	794	10
cv.	174	638	183	647	609	794	10
‘Gran	186	638	206	647	609	794	10
Enano').	209	638	236	647	609	794	10
(Doctoral	240	638	272	647	609	794	10
dis-	275	638	286	647	609	794	10
sertation,	74	647	105	656	609	794	10
Tesis	108	647	124	656	609	794	10
de	128	647	136	656	609	794	10
maestría,	140	647	170	656	609	794	10
Instituto	173	647	201	656	609	794	10
de	204	647	212	656	609	794	10
Biotecnología	216	647	262	656	609	794	10
de	266	647	274	656	609	794	10
las	277	647	286	656	609	794	10
plantas.	74	656	100	665	609	794	10
Santa	102	656	120	665	609	794	10
Clara,	123	656	142	665	609	794	10
Cuba).	144	656	167	665	609	794	10
p.	169	656	175	665	609	794	10
57.	178	656	188	665	609	794	10
Barranco,	57	674	89	683	609	794	10
L.A.	93	674	106	683	609	794	10
(2001).	109	674	134	683	609	794	10
Embriogénesis	138	674	186	683	609	794	10
somática	190	674	221	683	609	794	10
en	224	674	233	683	609	794	10
banano	237	674	262	683	609	794	10
(Musa	266	674	286	683	609	794	10
AAAB,	74	683	95	692	609	794	10
cv.	99	683	108	692	609	794	10
‘FHIA-18')	112	683	145	692	609	794	10
empleando	149	683	187	692	609	794	10
medios	191	683	216	692	609	794	10
de	219	683	228	692	609	794	10
cultivo	232	683	254	692	609	794	10
líquidos.	258	683	286	692	609	794	10
Santa	74	692	92	701	609	794	10
Clara,	96	692	115	701	609	794	10
Cuba,	119	692	139	701	609	794	10
Instituto	143	692	170	701	609	794	10
de	174	692	182	701	609	794	10
Biotecnología	186	692	232	701	609	794	10
de	236	692	245	701	609	794	10
las	248	692	257	701	609	794	10
Plantas,	261	692	286	701	609	794	10
p.107.	74	701	95	710	609	794	10
74	57	729	67	741	609	794	10
Cabrera,	315	57	344	66	609	794	10
M.,	346	57	357	66	609	794	10
López,	360	57	382	66	609	794	10
J.,	385	57	391	66	609	794	10
Gómez,	393	57	421	66	609	794	10
R.,	423	57	431	66	609	794	10
Montano,	434	57	467	66	609	794	10
N.,	470	57	479	66	609	794	10
Reyes,	482	57	504	66	609	794	10
M.,	506	57	517	66	609	794	10
Reynal-	520	57	544	66	609	794	10
do,	332	66	343	75	609	794	10
D.,	344	66	354	75	609	794	10
Ventura,	356	66	385	75	609	794	10
J.,	387	66	393	75	609	794	10
Santos,	395	66	419	75	609	794	10
A.,	421	66	430	75	609	794	10
García,	432	66	456	75	609	794	10
M.,	458	66	469	75	609	794	10
Basail,	473	66	494	75	609	794	10
M.	496	66	505	75	609	794	10
y	507	66	511	75	609	794	10
Espinosa,	513	66	544	75	609	794	10
E.	332	75	337	84	609	794	10
(2002).	339	75	364	84	609	794	10
Multiplicación,	365	75	415	84	609	794	10
histodiferenciación	417	75	482	84	609	794	10
y	483	75	487	84	609	794	10
regeneración	489	75	534	84	609	794	10
de	536	75	544	84	609	794	10
Suspensiones	332	84	377	93	609	794	10
Celulares	380	84	412	93	609	794	10
Embriogénicas	415	84	464	93	609	794	10
en	467	84	476	93	609	794	10
plátano	479	84	504	93	609	794	10
‘Navolean'	508	84	544	93	609	794	10
(AAB).	332	93	354	102	609	794	10
Biotecnología	356	93	401	102	609	794	10
Vegetal,	404	93	430	102	609	794	10
2,	434	93	440	102	609	794	10
115-117.	443	93	473	102	609	794	10
Corredoira,	315	111	353	120	609	794	10
E.,	357	111	365	120	609	794	10
Ballester,	369	111	399	120	609	794	10
A.,	403	111	412	120	609	794	10
y	416	111	420	120	609	794	10
Vieitez,	424	111	449	120	609	794	10
A.M.	453	111	469	120	609	794	10
(2003).	473	111	497	120	609	794	10
Proliferation,	501	111	544	120	609	794	10
maturation	332	120	369	129	609	794	10
and	372	120	385	129	609	794	10
germination	389	120	430	129	609	794	10
of	433	120	440	129	609	794	10
Castanea	444	120	474	129	609	794	10
sativa	478	120	496	129	609	794	10
Mill.	500	120	514	129	609	794	10
somatic	518	120	544	129	609	794	10
embryos	332	129	361	138	609	794	10
originated	363	129	397	138	609	794	10
from	400	129	416	138	609	794	10
leaf	418	129	430	138	609	794	10
explants.	432	129	462	138	609	794	10
Annals	464	129	486	138	609	794	10
of	489	129	495	138	609	794	10
Botany,	498	129	522	138	609	794	10
92(1),	525	129	544	138	609	794	10
129-136.	332	138	362	147	609	794	10
Côte,	315	156	333	165	609	794	10
F.,	335	156	343	165	609	794	10
Folliot,	345	156	368	165	609	794	10
M.,	370	156	381	165	609	794	10
Domergue,	383	156	422	165	609	794	10
R.	424	156	430	165	609	794	10
y	433	156	437	165	609	794	10
Dubois,	439	156	465	165	609	794	10
C.	467	156	475	165	609	794	10
(2000).	477	156	501	165	609	794	10
Field	504	156	520	165	609	794	10
perfor-	522	156	544	165	609	794	10
mance	332	165	355	174	609	794	10
of	357	165	364	174	609	794	10
embryogenic	367	165	412	174	609	794	10
cell	414	165	426	174	609	794	10
suspension-derived	429	165	494	174	609	794	10
banana	496	165	521	174	609	794	10
plants	524	165	544	174	609	794	10
(Musa	332	174	352	183	609	794	10
AAA,	354	174	372	183	609	794	10
cv.	374	174	384	183	609	794	10
Grand	386	174	407	183	609	794	10
Naine).	410	174	434	183	609	794	10
Euphytica,	436	174	470	183	609	794	10
112,	472	174	487	183	609	794	10
245-251.	489	174	520	183	609	794	10
Chong,	315	191	339	200	609	794	10
B.,	342	191	351	200	609	794	10
Gómez,	354	191	381	200	609	794	10
R.,	384	191	392	200	609	794	10
Reyes,	396	191	417	200	609	794	10
M.,	420	191	431	200	609	794	10
Bermúdez	434	191	469	200	609	794	10
Carballoso,	472	191	510	200	609	794	10
I.,	513	191	519	200	609	794	10
Gallar-	522	191	544	200	609	794	10
do,	332	200	343	209	609	794	10
J.,	345	200	351	209	609	794	10
Freire,	354	200	375	209	609	794	10
M.,	378	200	389	209	609	794	10
Posada,	391	200	418	209	609	794	10
L.,	420	200	428	209	609	794	10
Herrera,	431	200	459	209	609	794	10
I.	461	200	465	209	609	794	10
y	468	200	472	209	609	794	10
Swennen,	475	200	508	209	609	794	10
R.	510	200	517	209	609	794	10
(2005).	520	200	544	209	609	794	10
Nueva	332	209	354	218	609	794	10
metodología	357	209	400	218	609	794	10
para	403	209	418	218	609	794	10
el	422	209	428	218	609	794	10
establecimiento	431	209	484	218	609	794	10
de	488	209	496	218	609	794	10
suspensiones	500	209	544	218	609	794	10
celulares	332	218	361	228	609	794	10
de	364	218	372	228	609	794	10
‘Grande	374	218	402	228	609	794	10
naine'	404	218	425	228	609	794	10
(AAA).	427	218	450	228	609	794	10
InfoMusa,	452	219	484	228	609	794	10
14(1),13-17.	487	219	528	228	609	794	10
Daniels,	315	236	342	245	609	794	10
D.,	345	236	355	245	609	794	10
Kosky,	359	236	381	245	609	794	10
R.G.	384	236	399	245	609	794	10
y	403	236	407	245	609	794	10
Vega,	410	236	430	245	609	794	10
M.R.	433	236	449	245	609	794	10
(2002).	453	236	477	245	609	794	10
Plant	481	236	497	245	609	794	10
regeneration	501	236	544	245	609	794	10
system	332	245	355	254	609	794	10
via	357	245	367	254	609	794	10
somatic	370	245	396	254	609	794	10
embryogenesis	398	245	450	254	609	794	10
in	452	245	458	254	609	794	10
the	461	245	472	254	609	794	10
hybrid	474	245	496	254	609	794	10
cultivar	498	245	523	254	609	794	10
FHIA-	525	245	544	254	609	794	10
21	332	254	341	263	609	794	10
(Musa	343	254	364	263	609	794	10
sp.	367	254	377	263	609	794	10
AAAB	379	254	400	263	609	794	10
group).	403	254	427	263	609	794	10
In	430	254	436	263	609	794	10
Vitro	439	254	455	263	609	794	10
Cellular	457	254	483	263	609	794	10
&	485	254	490	263	609	794	10
Developmental	493	254	544	263	609	794	10
Biology-Plant,	332	263	376	272	609	794	10
38(4),	378	263	398	272	609	794	10
330-333.	400	263	431	272	609	794	10
Dhed'a,	315	281	341	290	609	794	10
D.,	345	281	355	290	609	794	10
Dumortier,	358	281	395	290	609	794	10
F.,	398	281	406	290	609	794	10
Panis,	409	281	429	290	609	794	10
B.,	432	281	441	290	609	794	10
Vuylsteke,	444	281	479	290	609	794	10
D.	482	281	490	290	609	794	10
y	494	281	497	290	609	794	10
De	504	281	514	290	609	794	10
Langhe,	518	281	544	290	609	794	10
E.	332	290	337	299	609	794	10
(1991).	340	290	364	299	609	794	10
Plant	367	290	384	299	609	794	10
regeneration	386	290	429	299	609	794	10
in	432	290	438	299	609	794	10
cell	441	290	452	299	609	794	10
suspension	455	290	492	299	609	794	10
cultures	495	290	522	299	609	794	10
of	524	290	531	299	609	794	10
the	533	290	544	299	609	794	10
cooking	332	299	359	308	609	794	10
banana	362	299	387	308	609	794	10
cv.	390	299	399	308	609	794	10
“Bluggoe”	402	299	437	308	609	794	10
(Musa	440	299	460	308	609	794	10
spp.	463	299	477	308	609	794	10
ABB	480	299	495	308	609	794	10
group).	498	299	522	308	609	794	10
Fruits,	525	299	544	308	609	794	10
46,	332	308	342	317	609	794	10
125-135.	344	308	375	317	609	794	10
Escalant,	315	326	344	335	609	794	10
J.V;	347	326	358	335	609	794	10
y	362	326	365	335	609	794	10
Jain,	369	326	383	335	609	794	10
S.M.	386	326	401	335	609	794	10
(2004).	404	326	429	335	609	794	10
Banana	432	326	457	335	609	794	10
improvement	460	326	506	335	609	794	10
with	509	326	523	335	609	794	10
cellu-	527	326	544	335	609	794	10
lar	332	335	340	344	609	794	10
and	343	335	355	344	609	794	10
molecular	358	335	391	344	609	794	10
biology,	394	335	421	344	609	794	10
and	424	335	436	344	609	794	10
induced	439	335	467	344	609	794	10
mutations:	469	335	505	344	609	794	10
Future	507	335	529	344	609	794	10
and	532	335	544	344	609	794	10
perspectives.	332	344	376	353	609	794	10
En:	378	344	388	353	609	794	10
Banana	391	344	415	353	609	794	10
Improvement:	417	344	464	353	609	794	10
Cellular,	466	344	494	353	609	794	10
Molecular	496	344	529	353	609	794	10
Bio-	532	344	544	353	609	794	10
logy	332	353	345	362	609	794	10
and	347	353	360	362	609	794	10
Induced	362	353	389	362	609	794	10
Mutations.	391	353	426	362	609	794	10
S.M.	428	353	443	362	609	794	10
Jain	445	353	457	362	609	794	10
y	459	353	463	362	609	794	10
R.	465	353	471	362	609	794	10
Swennen	473	353	505	362	609	794	10
(eds),	507	353	525	362	609	794	10
USA:	527	353	544	362	609	794	10
Science	332	362	358	371	609	794	10
Publishers,	360	362	396	371	609	794	10
Inc.,	398	362	412	371	609	794	10
Enfield,	415	362	439	371	609	794	10
NH,	441	362	455	371	609	794	10
pp.	457	362	468	371	609	794	10
359-367.	470	362	501	371	609	794	10
FAO.	315	379	332	388	609	794	10
(2015).	335	379	359	388	609	794	10
Organización	362	379	408	388	609	794	10
de	410	379	419	388	609	794	10
las	421	379	430	388	609	794	10
Naciones	433	379	464	388	609	794	10
Unidas	467	379	491	388	609	794	10
para	493	379	508	388	609	794	10
la	510	379	516	388	609	794	10
Alimen-	519	379	544	388	609	794	10
tación	332	388	353	398	609	794	10
y	355	388	359	398	609	794	10
la	361	388	367	398	609	794	10
Agricultura	369	388	406	398	609	794	10
Dirección	408	388	442	398	609	794	10
de	444	388	452	398	609	794	10
Estadística.	455	388	491	398	609	794	10
http://faostat3.	494	388	544	398	609	794	10
fao.org/download/Q/QC/E.	332	398	427	407	609	794	10
Citado	429	398	452	407	609	794	10
el	454	398	460	407	609	794	10
22	462	398	471	407	609	794	10
de	473	398	482	407	609	794	10
julio	484	398	498	407	609	794	10
de	500	398	509	407	609	794	10
2015.	511	398	531	407	609	794	10
Georget,	315	415	345	424	609	794	10
F.,	347	415	354	424	609	794	10
Côte,	356	415	374	424	609	794	10
F.,	376	415	384	424	609	794	10
Domergue,	385	415	424	424	609	794	10
R.	426	415	432	424	609	794	10
y	434	415	438	424	609	794	10
Ferrière,	440	415	468	424	609	794	10
N.	469	415	477	424	609	794	10
(2000).	479	415	504	424	609	794	10
Morphohis-	505	415	544	424	609	794	10
tological	332	424	360	433	609	794	10
study	363	424	381	433	609	794	10
of	384	424	391	433	609	794	10
the	393	424	404	433	609	794	10
different	406	424	435	433	609	794	10
constituents	437	424	478	433	609	794	10
of	481	424	487	433	609	794	10
a	490	424	494	433	609	794	10
banana	497	424	521	433	609	794	10
(Musa	524	424	544	433	609	794	10
AAA,	332	433	349	442	609	794	10
cv.	353	433	362	442	609	794	10
‘Grande	366	433	393	442	609	794	10
naine')	396	433	419	442	609	794	10
embryogenic	423	433	467	442	609	794	10
cell	471	433	482	442	609	794	10
suspension.	485	433	525	442	609	794	10
Plant	528	433	544	442	609	794	10
Cell	332	442	344	451	609	794	10
Reports,	347	442	374	451	609	794	10
19(8),	376	442	396	451	609	794	10
748-754.	398	442	428	451	609	794	10
Gómez,	315	460	342	469	609	794	10
R.,	344	460	353	469	609	794	10
Gilliard,	355	460	381	469	609	794	10
T.,	383	460	391	469	609	794	10
Barranco,	393	460	425	469	609	794	10
L.A.	428	460	440	469	609	794	10
y	442	460	446	469	609	794	10
Reyes,	448	460	470	469	609	794	10
M.	472	460	482	469	609	794	10
(2000).	484	460	508	469	609	794	10
Embriogé-	510	460	544	469	609	794	10
nesis	332	469	348	478	609	794	10
somática	351	469	381	478	609	794	10
en	384	469	392	478	609	794	10
medios	395	469	419	478	609	794	10
líquidos.	422	469	450	478	609	794	10
Maduración	453	469	494	478	609	794	10
y	496	469	500	478	609	794	10
aumento	503	469	533	478	609	794	10
de	536	469	544	478	609	794	10
la	332	478	337	487	609	794	10
germinación	340	478	382	487	609	794	10
en	384	478	393	487	609	794	10
el	395	478	401	487	609	794	10
cultivar	403	478	428	487	609	794	10
híbrido	430	478	454	487	609	794	10
‘FHIA18'	457	478	487	487	609	794	10
(AAAB).	489	478	516	487	609	794	10
Infomu-	519	478	544	487	609	794	10
sa,	332	487	340	496	609	794	10
9(1),	342	487	358	496	609	794	10
12-16.	360	487	381	496	609	794	10
Ibaraki	315	505	337	514	609	794	10
y	340	505	344	514	609	794	10
Kurata,	346	505	370	514	609	794	10
K.	373	505	379	514	609	794	10
(2001).	382	505	406	514	609	794	10
Automation	409	505	449	514	609	794	10
of	451	505	458	514	609	794	10
somatic	461	505	487	514	609	794	10
embryo	489	505	516	514	609	794	10
produc-	518	505	544	514	609	794	10
tion.	332	514	347	523	609	794	10
Plant	349	514	365	523	609	794	10
Cell,	367	514	382	523	609	794	10
Tissue	384	514	404	523	609	794	10
and	406	514	419	523	609	794	10
Organ	421	514	442	523	609	794	10
Culture,	444	514	470	523	609	794	10
65,	472	514	483	523	609	794	10
179–199.	485	514	518	523	609	794	10
Kamle,	315	531	338	540	609	794	10
M.,	341	531	352	540	609	794	10
Bajpai,	356	531	378	540	609	794	10
A.,	382	531	391	540	609	794	10
Chandra,	394	531	425	540	609	794	10
R.,	429	531	437	540	609	794	10
Kalim,	441	531	462	540	609	794	10
S.	465	531	471	540	609	794	10
y	475	531	478	540	609	794	10
Kumar,	482	531	506	540	609	794	10
R.	510	531	516	540	609	794	10
(2011).	520	531	544	540	609	794	10
Somatic	332	540	359	549	609	794	10
embryogenesis	362	540	413	549	609	794	10
for	416	540	426	549	609	794	10
crop	429	540	445	549	609	794	10
improvement.	448	540	495	549	609	794	10
GERF	498	540	516	549	609	794	10
Bulletin	519	540	544	549	609	794	10
of	332	550	338	559	609	794	10
Biosciences,	341	550	381	559	609	794	10
2(1),	383	550	398	559	609	794	10
54-59.	401	549	422	559	609	794	10
López,	315	567	337	576	609	794	10
J.	340	567	344	576	609	794	10
(1999).	346	567	371	576	609	794	10
Genetic	373	567	400	576	609	794	10
improvement	402	567	448	576	609	794	10
of	450	567	457	576	609	794	10
Musa	459	567	477	576	609	794	10
spp.	479	567	493	576	609	794	10
by	495	567	504	576	609	794	10
in	506	567	512	576	609	794	10
vitro	514	567	529	576	609	794	10
mu-	532	567	544	576	609	794	10
tational	332	576	357	585	609	794	10
plant	359	576	376	585	609	794	10
breeding.	378	576	410	585	609	794	10
Infomusa.	412	576	444	585	609	794	10
8:	447	576	453	585	609	794	10
2	455	576	460	585	609	794	10
-	462	576	464	585	609	794	10
PROMUSA	466	576	503	585	609	794	10
XV.	506	576	517	585	609	794	10
López,	315	594	337	603	609	794	10
J.	339	594	343	603	609	794	10
(2006).	345	594	370	603	609	794	10
Nueva	371	594	394	603	609	794	10
metodología	396	594	439	603	609	794	10
para	440	594	455	603	609	794	10
el	457	594	463	603	609	794	10
desarrollo	465	594	498	603	609	794	10
de	500	594	509	603	609	794	10
la	511	594	516	603	609	794	10
embrio-	518	594	544	603	609	794	10
génesis	332	603	357	612	609	794	10
somática	360	603	390	612	609	794	10
en	393	603	402	612	609	794	10
el	405	603	411	612	609	794	10
cultivar	414	603	439	612	609	794	10
de	442	603	450	612	609	794	10
plátano	454	603	479	612	609	794	10
vianda	482	603	504	612	609	794	10
‘Navolean'	508	603	544	612	609	794	10
(Musa	332	612	352	621	609	794	10
spp.,	354	612	370	621	609	794	10
grupo	374	612	394	621	609	794	10
AAB).	396	612	416	621	609	794	10
Ciego	418	612	438	621	609	794	10
de	441	612	449	621	609	794	10
Ávila,	452	612	470	621	609	794	10
Cuba:	472	612	493	621	609	794	10
Centro	495	612	518	621	609	794	10
de	521	612	529	621	609	794	10
Bio-	531	612	544	621	609	794	10
plantas.	332	621	357	630	609	794	10
Universidad	360	621	400	630	609	794	10
de	402	621	411	630	609	794	10
Ciego	413	621	433	630	609	794	10
de	436	621	444	630	609	794	10
Ávila,	446	621	465	630	609	794	10
p.	467	621	473	630	609	794	10
100	476	621	489	630	609	794	10
Merkle,	315	638	340	647	609	794	10
S.,	343	638	351	647	609	794	10
Parrott,	354	638	379	647	609	794	10
W.	382	638	392	647	609	794	10
y	395	638	399	647	609	794	10
Flinn,	402	638	420	647	609	794	10
B.	423	638	429	647	609	794	10
(1995).	433	638	457	647	609	794	10
Morphogenic	460	638	506	647	609	794	10
aspects	509	638	534	647	609	794	10
of	537	638	544	647	609	794	10
somatic	332	647	358	657	609	794	10
embryogenesis.	362	647	415	657	609	794	10
En:	418	647	428	657	609	794	10
T.A.	432	647	445	657	609	794	10
Thorpe	449	647	473	657	609	794	10
(ed.),	476	647	494	657	609	794	10
In	497	648	503	657	609	794	10
vitro	507	648	522	657	609	794	10
Embr-	525	648	544	657	609	794	10
yogenesis	332	657	364	666	609	794	10
in	367	657	373	666	609	794	10
plants.	377	657	398	666	609	794	10
Kluwer	402	657	426	666	609	794	10
Academic	430	657	464	666	609	794	10
Publishers.	468	657	504	666	609	794	10
Dordrecht,	507	657	544	666	609	794	10
Netherlands.	332	666	375	675	609	794	10
pp.	377	666	388	675	609	794	10
155-203.	390	666	420	675	609	794	10
Natesh,	315	683	340	692	609	794	10
S.,	344	683	352	692	609	794	10
Rau,	355	683	370	692	609	794	10
M.A.	373	683	390	692	609	794	10
(1984).	393	683	417	692	609	794	10
The	421	683	433	692	609	794	10
embryo.	436	683	464	692	609	794	10
En:	467	683	477	692	609	794	10
Embryology	481	683	520	692	609	794	10
of	523	683	530	692	609	794	10
An-	533	683	544	692	609	794	10
giosperms.	332	692	367	701	609	794	10
B.M.	371	692	387	701	609	794	10
Johri	389	692	405	701	609	794	10
(ed.),	407	692	424	701	609	794	10
Springer-Verlag,	426	692	479	701	609	794	10
Berlin,	481	692	503	701	609	794	10
Heidelberg,	505	692	544	701	609	794	10
New	332	701	348	710	609	794	10
York,	350	701	368	710	609	794	10
pp.	370	701	381	710	609	794	10
377-344.	383	701	413	710	609	794	10
Rev.	306	730	321	741	609	794	10
Colomb.	324	730	356	741	609	794	10
Biotecnol.	358	730	396	741	609	794	10
Vol.	399	730	413	741	609	794	10
XVII	415	730	430	741	609	794	10
No.	432	730	446	741	609	794	10
2	448	730	453	741	609	794	10
Diciembre	458	730	496	741	609	794	10
2015	498	730	518	741	609	794	10
65-75	522	730	544	741	609	794	10
Perea,	65	57	86	66	609	794	11
M.	88	57	98	66	609	794	11
(2001).	100	57	124	66	609	794	11
La	126	57	134	66	609	794	11
biotecnología	136	57	182	66	609	794	11
como	184	57	204	66	609	794	11
soporte	206	57	232	66	609	794	11
en	234	57	242	66	609	794	11
el	245	57	250	66	609	794	11
mejoramien-	252	57	295	66	609	794	11
to	82	66	89	75	609	794	11
de	92	66	100	75	609	794	11
las	103	66	111	75	609	794	11
Musáceas.	114	66	149	75	609	794	11
En:	152	66	162	75	609	794	11
Un	164	66	175	75	609	794	11
enfoque	177	66	205	75	609	794	11
hacia	208	66	226	75	609	794	11
el	228	66	234	75	609	794	11
mejoramiento	236	66	284	75	609	794	11
de	286	66	295	75	609	794	11
plantas.	82	75	108	84	609	794	11
Biotecnología	110	75	156	84	609	794	11
Agrícola,	158	75	187	84	609	794	11
M.	189	75	198	84	609	794	11
Perea	200	75	219	84	609	794	11
(ed.),	221	75	238	84	609	794	11
Bogotá,	242	75	268	84	609	794	11
Colom-	270	75	295	84	609	794	11
bia,	82	84	94	93	609	794	11
pp.	97	84	107	93	609	794	11
139-149.	110	84	140	93	609	794	11
Pérez,	65	101	86	111	609	794	11
J.N.,	90	101	104	111	609	794	11
Agramante,	107	101	146	111	609	794	11
D.,	149	101	159	111	609	794	11
Jiménez,	162	101	192	111	609	794	11
F.	195	101	201	111	609	794	11
y	204	101	208	111	609	794	11
Ramírez,	211	101	241	111	609	794	11
D.	244	101	252	111	609	794	11
(1999).	255	101	279	111	609	794	11
De-	283	101	295	111	609	794	11
sarrollo	82	110	107	120	609	794	11
y	110	110	114	120	609	794	11
perfeccionamiento	117	110	180	120	609	794	11
de	183	110	192	120	609	794	11
la	195	110	200	120	609	794	11
propagación	203	110	246	120	609	794	11
masiva	249	110	272	120	609	794	11
en	275	110	283	120	609	794	11
las	286	110	295	120	609	794	11
fases	82	119	99	129	609	794	11
III	102	119	108	129	609	794	11
y	111	119	115	129	609	794	11
IV,	118	119	127	129	609	794	11
enraizamiento	130	119	178	129	609	794	11
y	181	119	185	129	609	794	11
adaptación	188	119	226	129	609	794	11
en	228	119	237	129	609	794	11
caña	240	119	256	129	609	794	11
de	259	119	267	129	609	794	11
azúcar,	270	119	295	129	609	794	11
papa,	82	128	101	138	609	794	11
plátanos	104	128	132	138	609	794	11
y	135	128	139	138	609	794	11
bananos	142	128	171	138	609	794	11
y	173	128	177	138	609	794	11
adaptación	180	128	218	138	609	794	11
de	221	128	229	138	609	794	11
semillas	232	128	258	138	609	794	11
artificiales	261	128	295	138	609	794	11
en	82	137	91	147	609	794	11
caña	93	137	109	147	609	794	11
de	111	137	120	147	609	794	11
azúcar.	122	137	146	147	609	794	11
Santa	151	137	170	147	609	794	11
Clara,	172	137	191	147	609	794	11
Cuba:	193	137	214	147	609	794	11
IBP,	216	137	229	147	609	794	11
p.	231	137	238	147	609	794	11
82.	240	137	251	147	609	794	11
Reuveni,	65	155	94	164	609	794	11
O.	98	155	107	164	609	794	11
e	111	155	115	164	609	794	11
Israeli,	118	155	140	164	609	794	11
Y.	144	155	150	164	609	794	11
(1990).	154	155	178	164	609	794	11
Measures	182	155	215	164	609	794	11
to	218	155	225	164	609	794	11
reduce	229	155	253	164	609	794	11
somaclonal	256	155	295	164	609	794	11
variation	82	164	111	173	609	794	11
in	114	164	120	173	609	794	11
vitro	123	164	138	173	609	794	11
propagated	140	164	179	173	609	794	11
bananas.	182	164	212	173	609	794	11
Acta	214	164	229	173	609	794	11
Horticulturae,	232	164	277	173	609	794	11
257,	280	164	295	173	609	794	11
307-313.	82	173	112	182	609	794	11
Rodríguez,	65	190	102	200	609	794	11
S.	104	190	110	200	609	794	11
(2000).	112	190	136	200	609	794	11
Evaluación	139	190	175	200	609	794	11
y	177	190	181	200	609	794	11
recomendación	183	190	236	200	609	794	11
de	238	190	247	200	609	794	11
clones	249	190	271	200	609	794	11
de	273	190	282	200	609	794	11
bo-	284	190	295	200	609	794	11
niato,	82	199	101	209	609	794	11
yuca	103	199	119	209	609	794	11
plátanos	121	199	149	209	609	794	11
y	151	199	155	209	609	794	11
bananos	157	199	185	209	609	794	11
resistentes	187	199	223	209	609	794	11
o	224	199	229	209	609	794	11
tolerantes	231	199	264	209	609	794	11
a	266	199	270	209	609	794	11
los	272	199	281	209	609	794	11
fac-	283	199	295	209	609	794	11
tores	82	208	99	218	609	794	11
adversos	102	208	131	218	609	794	11
de	134	208	143	218	609	794	11
la	145	208	151	218	609	794	11
producción	154	208	193	218	609	794	11
(FAP)	195	208	213	218	609	794	11
y	216	208	220	218	609	794	11
su	223	208	230	218	609	794	11
manejo	233	208	258	218	609	794	11
integrado.	261	208	295	218	609	794	11
Villa	82	217	97	227	609	794	11
Clara,	99	217	118	227	609	794	11
Cuba:	121	217	141	227	609	794	11
INIVIT,	143	217	167	227	609	794	11
p.	169	217	175	227	609	794	11
96	177	217	186	227	609	794	11
Sánchez,	65	235	96	244	609	794	11
R.,	97	235	106	244	609	794	11
Pino,	108	235	125	244	609	794	11
J.A.,	127	235	140	244	609	794	11
Vallin,	142	235	162	244	609	794	11
C.,	164	235	173	244	609	794	11
Pérez,	175	235	196	244	609	794	11
M.E.,	198	235	215	244	609	794	11
Iznaga,	216	235	241	244	609	794	11
Y.	242	235	249	244	609	794	11
y	251	235	255	244	609	794	11
Malpartida,	256	235	295	244	609	794	11
F.	82	244	88	253	609	794	11
(2002).	90	244	114	253	609	794	11
Effects	116	244	138	253	609	794	11
of	140	244	147	253	609	794	11
the	149	244	160	253	609	794	11
natural	162	244	185	253	609	794	11
fungicide	187	244	218	253	609	794	11
F20	220	244	233	253	609	794	11
on	235	244	244	253	609	794	11
black	246	244	264	253	609	794	11
Sigatoka	266	244	295	253	609	794	11
disease	82	253	107	262	609	794	11
(Mycosphaerella	111	253	166	262	609	794	11
fijiensis	170	253	193	262	609	794	11
Morelet)	197	253	227	262	609	794	11
on	231	253	240	262	609	794	11
plantain	244	253	271	262	609	794	11
(AAB)	275	253	295	262	609	794	11
and	82	262	95	271	609	794	11
banana	97	262	122	271	609	794	11
(AAA).	124	262	147	271	609	794	11
Infomusa,	149	262	181	271	609	794	11
11(1),14-16.	184	262	225	271	609	794	11
Sandoval,	65	279	98	289	609	794	11
J.A.,	100	279	113	289	609	794	11
Pérez,	116	279	137	289	609	794	11
L.	139	279	144	289	609	794	11
y	147	279	150	289	609	794	11
Côte,	153	279	171	289	609	794	11
F.	173	279	179	289	609	794	11
(1997).	181	279	206	289	609	794	11
Estudio	210	279	234	289	609	794	11
morfológico	237	279	278	289	609	794	11
y	280	279	284	289	609	794	11
de	286	279	295	289	609	794	11
la	82	288	88	298	609	794	11
estabilidad	91	288	127	298	609	794	11
genética	130	288	159	298	609	794	11
de	162	288	171	298	609	794	11
plantas	174	288	198	298	609	794	11
variantes	201	288	231	298	609	794	11
de	234	288	243	298	609	794	11
banano	246	288	271	298	609	794	11
(Musa	275	289	295	298	609	794	11
AAA	82	297	98	307	609	794	11
cv.	100	297	110	307	609	794	11
‘Gran	112	297	131	307	609	794	11
Enano').	133	297	161	307	609	794	11
CORBANA,	163	298	202	307	609	794	11
22(48),	204	298	228	307	609	794	11
41-60.	231	297	252	307	609	794	11
Embriogénesis	66	730	120	741	609	794	11
somática	122	730	156	741	609	794	11
en	158	730	167	741	609	794	11
el	170	730	176	741	609	794	11
cultivar	178	730	205	741	609	794	11
de	208	730	217	741	609	794	11
plátano	219	730	248	741	609	794	11
‘FHIA	250	730	271	741	609	794	11
–	274	730	278	741	609	794	11
25'	280	730	292	741	609	794	11
(AAB)	294	730	317	741	609	794	11
Schoofs,	323	57	352	66	609	794	11
H.	354	57	361	66	609	794	11
(1997).	363	57	388	66	609	794	11
The	389	57	402	66	609	794	11
origin	404	57	423	66	609	794	11
of	425	57	431	66	609	794	11
embryogenic	433	57	478	66	609	794	11
cells	480	57	494	66	609	794	11
in	496	57	502	66	609	794	11
Musa.	504	57	525	66	609	794	11
Leuven,	526	57	553	66	609	794	11
Belgium:	340	66	370	75	609	794	11
UKL.	372	66	388	75	609	794	11
p.	391	66	397	75	609	794	11
257.	399	66	414	75	609	794	11
Schoofs,	323	83	352	93	609	794	11
H.,	353	83	363	93	609	794	11
Panis,	365	83	385	93	609	794	11
B.,	386	83	395	93	609	794	11
Strosse,	396	83	422	93	609	794	11
H.,	424	83	434	93	609	794	11
Mayo,	436	83	457	93	609	794	11
A.,	459	83	468	93	609	794	11
López,	470	83	492	93	609	794	11
J.,	494	83	500	93	609	794	11
Roux,	502	83	521	93	609	794	11
N.,	523	83	533	93	609	794	11
Dole-	534	83	553	93	609	794	11
zel,	340	92	352	102	609	794	11
J.	354	92	358	102	609	794	11
y	360	92	363	102	609	794	11
Swennen,	365	92	399	102	609	794	11
R.	400	92	407	102	609	794	11
(1999).	409	92	433	102	609	794	11
Cuellos	435	92	460	102	609	794	11
de	462	92	470	102	609	794	11
botella	472	92	495	102	609	794	11
en	497	92	506	102	609	794	11
la	507	92	513	102	609	794	11
generación	515	92	553	102	609	794	11
y	340	101	344	111	609	794	11
mantenimiento	347	101	399	111	609	794	11
de	402	101	410	111	609	794	11
las	414	101	423	111	609	794	11
suspensiones	426	101	471	111	609	794	11
celulares	474	101	504	111	609	794	11
morfogénicas	507	101	553	111	609	794	11
de	340	110	349	120	609	794	11
banano	351	110	377	120	609	794	11
y	380	110	384	120	609	794	11
la	386	110	392	120	609	794	11
regeneración	395	110	439	120	609	794	11
de	442	110	451	120	609	794	11
las	453	110	462	120	609	794	11
plantas	465	110	489	120	609	794	11
vía	491	110	501	120	609	794	11
embriogénesis	504	110	553	120	609	794	11
somática	340	119	370	129	609	794	11
a	373	119	377	129	609	794	11
partir	379	119	397	129	609	794	11
de	399	119	407	129	609	794	11
ellas.	410	119	426	129	609	794	11
Infomusa,	428	120	461	129	609	794	11
9(2),	463	120	478	129	609	794	11
3-6.	481	119	493	129	609	794	11
Steward,	323	137	353	146	609	794	11
F.C.,	355	137	370	146	609	794	11
Mapes,	373	137	398	146	609	794	11
M.O.	400	137	418	146	609	794	11
y	421	137	425	146	609	794	11
Smith,	428	137	449	146	609	794	11
J.	451	137	455	146	609	794	11
(1958).	458	137	483	146	609	794	11
Growth	485	137	511	146	609	794	11
and	514	137	527	146	609	794	11
organi-	530	137	553	146	609	794	11
zed	340	146	353	155	609	794	11
development	355	146	400	155	609	794	11
of	402	146	409	155	609	794	11
cultured	411	146	439	155	609	794	11
cells.	441	146	457	155	609	794	11
American	460	146	492	155	609	794	11
Journal	494	146	517	155	609	794	11
of	519	146	526	155	609	794	11
Botany,	528	146	553	155	609	794	11
45,	340	155	351	164	609	794	11
693-704.	353	155	383	164	609	794	11
Stover,	323	172	347	182	609	794	11
R.	350	172	356	182	609	794	11
y	359	172	363	182	609	794	11
Simmonds,	366	172	404	182	609	794	11
N.	407	172	415	182	609	794	11
(1987).	418	172	442	182	609	794	11
Bananas.	445	172	475	182	609	794	11
Harlow	478	172	503	182	609	794	11
3rd	506	172	518	182	609	794	11
ed.	521	172	531	182	609	794	11
Long-	534	172	553	182	609	794	11
man	340	181	355	191	609	794	11
Scientific	357	181	388	191	609	794	11
&	390	181	395	191	609	794	11
Technical.	397	181	431	191	609	794	11
Essex,	434	181	454	191	609	794	11
England	456	181	482	191	609	794	11
Strosse,	323	199	349	208	609	794	11
H.,	352	199	361	208	609	794	11
Domergue,	364	199	402	208	609	794	11
R.,	405	199	413	208	609	794	11
Panis,	416	199	435	208	609	794	11
B.,	438	199	446	208	609	794	11
Escalanty,	448	199	481	208	609	794	11
J.V.,	484	199	497	208	609	794	11
Côte,	499	199	518	208	609	794	11
F.	520	199	526	208	609	794	11
(2003).	528	199	553	208	609	794	11
Banana	340	208	365	217	609	794	11
and	368	208	381	217	609	794	11
plantain	384	208	411	217	609	794	11
embryogenic	414	208	458	217	609	794	11
cell	461	208	473	217	609	794	11
suspensions.	476	208	518	217	609	794	11
Technical	521	208	553	217	609	794	11
Guidelines	340	217	376	226	609	794	11
8.	378	217	384	226	609	794	11
INIBAP,	386	217	413	226	609	794	11
Montpellier,	415	217	456	226	609	794	11
France.	458	217	483	226	609	794	11
p	485	217	490	226	609	794	11
36.	492	217	503	226	609	794	11
Suárez-Castellá,	323	234	376	244	609	794	11
M.,	379	234	390	244	609	794	11
Kosky,	393	234	415	244	609	794	11
R.	418	234	424	244	609	794	11
G.,	427	234	437	244	609	794	11
Chong-Pérez,	440	234	486	244	609	794	11
B.,	488	234	497	244	609	794	11
Reyes,	500	234	522	244	609	794	11
M.,	524	234	535	244	609	794	11
Gar-	538	234	553	244	609	794	11
cía-Águila,	340	243	375	253	609	794	11
L.,	377	243	385	253	609	794	11
Sarría,	388	243	409	253	609	794	11
Z.,	411	243	420	253	609	794	11
Orellana,	423	243	454	253	609	794	11
P.,	457	243	465	253	609	794	11
Rodríguez,	468	243	504	253	609	794	11
A.,	507	243	516	253	609	794	11
Triana,	519	243	541	253	609	794	11
R.,	544	243	553	253	609	794	11
Pérez,	340	252	361	262	609	794	11
Z.,	364	252	373	262	609	794	11
González,	375	252	410	262	609	794	11
M.,	412	252	423	262	609	794	11
León,	426	252	445	262	609	794	11
M.,	447	252	458	262	609	794	11
Perez,	461	252	482	262	609	794	11
B.	484	252	491	262	609	794	11
(2012).	494	252	518	262	609	794	11
Estrategia	520	252	553	262	609	794	11
de	340	261	349	271	609	794	11
innovación	352	261	389	271	609	794	11
tecnológica	393	261	432	271	609	794	11
para	435	261	450	271	609	794	11
el	454	261	460	271	609	794	11
empleo	463	261	489	271	609	794	11
de	492	261	500	271	609	794	11
embriogénesis	504	261	553	271	609	794	11
somática	340	270	370	280	609	794	11
en	373	270	382	280	609	794	11
medios	385	270	410	280	609	794	11
de	413	270	421	280	609	794	11
cultivo	424	270	447	280	609	794	11
semisólido	450	270	486	280	609	794	11
en	489	270	498	280	609	794	11
Musa	501	271	518	280	609	794	11
spp.	521	270	535	280	609	794	11
y	538	270	542	280	609	794	11
su	545	270	553	280	609	794	11
impacto	340	279	368	289	609	794	11
económico.	370	279	410	289	609	794	11
Biotecnología	413	280	458	289	609	794	11
Vegetal,	460	280	487	289	609	794	11
12(1),	489	280	508	289	609	794	11
41	511	279	520	289	609	794	11
–	522	279	526	289	609	794	11
48.	528	279	539	289	609	794	11
Widholm,	323	297	356	306	609	794	11
J.	359	297	363	306	609	794	11
(1972).	366	297	391	306	609	794	11
The	394	297	406	306	609	794	11
use	409	297	420	306	609	794	11
of	423	297	430	306	609	794	11
fluorescein	433	297	470	306	609	794	11
diacetate	473	297	504	306	609	794	11
and	507	297	519	306	609	794	11
phenosa-	522	297	553	306	609	794	11
franine	340	306	364	315	609	794	11
for	366	306	376	315	609	794	11
determining	378	306	419	315	609	794	11
viability	422	306	447	315	609	794	11
of	450	306	457	315	609	794	11
culture	460	306	483	315	609	794	11
plant	486	306	503	315	609	794	11
cells.	505	306	522	315	609	794	11
Stain	525	306	540	315	609	794	11
Te-	543	306	553	315	609	794	11
chnology,	340	315	373	324	609	794	11
47,	375	315	385	324	609	794	11
189-194.	388	315	418	324	609	794	11
75	543	729	554	741	609	794	11
