Enfoque	71	37	108	47	595	842	1
UTE,	111	37	134	47	595	842	1
V.7-N.4,	136	37	173	47	595	842	1
Dic.2016,	176	37	218	47	595	842	1
pp.1	221	37	240	47	595	842	1
-	243	37	246	47	595	842	1
15	249	37	260	47	595	842	1
http://ingenieria.ute.edu.ec/enfoqueute/	71	49	244	58	595	842	1
e-ISSN:	71	61	106	70	595	842	1
1390‐6542	109	61	156	70	595	842	1
/	159	61	162	70	595	842	1
p-ISSN:	165	61	200	70	595	842	1
1390-9363	203	61	250	70	595	842	1
Recibido	407	37	446	47	595	842	1
(Received):	449	37	500	47	595	842	1
2016/07/30	503	37	553	47	595	842	1
Aceptado	404	49	446	58	595	842	1
(Accepted):	449	49	500	58	595	842	1
2016/11/15	503	49	553	58	595	842	1
CC	470	61	485	70	595	842	1
BY-NC-ND	487	61	536	70	595	842	1
3.0	539	61	553	70	595	842	1
Interacción	73	86	148	99	595	842	1
basada	152	86	200	99	595	842	1
en	204	86	220	99	595	842	1
gestos	224	86	269	99	595	842	1
de	273	86	290	99	595	842	1
dibujos	294	86	343	99	595	842	1
para	347	86	377	99	595	842	1
complementar	381	86	476	99	595	842	1
el	480	86	492	99	595	842	1
proceso	496	86	550	99	595	842	1
de	225	104	241	117	595	842	1
enseñanza-aprendizaje	245	104	399	117	595	842	1
(Interaction	78	135	154	148	595	842	1
Based	158	135	200	148	595	842	1
on	204	135	221	148	595	842	1
Drawing	225	135	280	148	595	842	1
Gestures	284	135	345	148	595	842	1
to	349	135	362	148	595	842	1
Complement	366	135	451	148	595	842	1
the	455	135	476	148	595	842	1
Teaching-	479	135	546	148	595	842	1
Learning	251	153	310	166	595	842	1
Process)	314	153	373	166	595	842	1
Ariosto	234	183	268	193	595	842	1
Vicuña	271	183	305	193	595	842	1
1	305	181	309	187	595	842	1
,	309	183	312	193	595	842	1
Orlando	315	183	354	193	595	842	1
Erazo	357	183	386	193	595	842	1
1	386	181	390	187	595	842	1
Palabras	99	410	141	420	595	842	1
clave:	146	410	174	420	595	842	1
gestos	179	410	208	420	595	842	1
manuales;	213	410	259	420	595	842	1
interacción	264	410	312	420	595	842	1
sin	316	410	329	420	595	842	1
contacto;	334	410	374	420	595	842	1
tecnología	379	410	425	420	595	842	1
de	429	410	440	420	595	842	1
la	445	410	453	420	595	842	1
información	457	410	509	420	595	842	1
en	513	410	524	420	595	842	1
educación;	99	424	148	433	595	842	1
interacción	150	424	199	433	595	842	1
humano-computador.	202	424	297	433	595	842	1
Keywords:	99	635	150	644	595	842	1
hand	154	635	176	644	595	842	1
gestures;	180	635	221	644	595	842	1
touchless	225	635	267	644	595	842	1
interaction;	271	635	320	644	595	842	1
information	324	635	373	644	595	842	1
technology	377	635	425	644	595	842	1
in	429	635	437	644	595	842	1
education;	441	635	487	644	595	842	1
human-	491	635	525	644	595	842	1
computer	99	649	141	658	595	842	1
interaction.	144	649	193	658	595	842	1
1	71	773	75	779	595	842	1
Universidad	77	776	130	785	595	842	1
Técnica	133	776	168	785	595	842	1
Estatal	171	776	201	785	595	842	1
de	204	776	215	785	595	842	1
Quevedo,	218	776	261	785	595	842	1
Quevedo	264	776	305	785	595	842	1
–	307	774	313	785	595	842	1
Ecuador	316	776	353	785	595	842	1
(	356	776	359	785	595	842	1
{avicuna,	362	776	402	785	595	842	1
oerazo}	405	776	439	785	595	842	1
@uteq.edu.ec	442	776	504	785	595	842	1
)	507	776	511	785	595	842	1
2	43	37	48	47	595	842	2
1.	43	62	52	72	595	842	2
Introducción	55	62	122	72	595	842	2
Uno	43	91	63	101	595	842	2
de	69	91	81	101	595	842	2
los	87	91	101	101	595	842	2
problemas	106	91	158	101	595	842	2
con	163	91	181	101	595	842	2
que	187	91	205	101	595	842	2
deben	211	91	242	101	595	842	2
tratar	247	91	273	101	595	842	2
los	279	91	292	101	595	842	2
docentes	298	91	343	101	595	842	2
hoy	349	91	366	101	595	842	2
en	372	91	384	101	595	842	2
día,	390	91	408	101	595	842	2
consiste	414	91	455	101	595	842	2
en	460	91	473	101	595	842	2
encontrar	478	91	525	101	595	842	2
actividades	43	110	98	120	595	842	2
adecuadas	108	110	162	120	595	842	2
para	173	110	195	120	595	842	2
complementar	206	110	276	120	595	842	2
el	286	110	295	120	595	842	2
proceso	306	110	345	120	595	842	2
de	356	110	368	120	595	842	2
enseñanza-aprendizaje.	379	110	496	120	595	842	2
Las	507	110	525	120	595	842	2
Tecnologías	43	129	102	139	595	842	2
de	111	129	123	139	595	842	2
la	132	129	141	139	595	842	2
Información	149	129	207	139	595	842	2
(TIs)	215	129	238	139	595	842	2
han	246	129	265	139	595	842	2
probado	273	129	314	139	595	842	2
ser	322	129	338	139	595	842	2
útiles	346	129	372	139	595	842	2
para	380	129	402	139	595	842	2
apoyar	411	129	444	139	595	842	2
este	453	129	474	139	595	842	2
proceso,	482	129	524	139	595	842	2
incrementando	43	148	115	158	595	842	2
el	120	148	128	158	595	842	2
acceso	133	148	168	158	595	842	2
y	172	148	177	158	595	842	2
mejorando	182	148	234	158	595	842	2
la	238	148	247	158	595	842	2
relevancia	251	148	301	158	595	842	2
de	306	148	318	158	595	842	2
la	322	148	331	158	595	842	2
calidad	335	148	370	158	595	842	2
de	374	148	387	158	595	842	2
la	391	148	399	158	595	842	2
educación	404	148	454	158	595	842	2
(Tinio,	458	148	489	158	595	842	2
2003).	494	148	525	158	595	842	2
Además,	43	167	86	177	595	842	2
los	94	167	108	177	595	842	2
actuales	116	167	157	177	595	842	2
estudiantes	164	167	221	177	595	842	2
son	228	167	246	177	595	842	2
nativos	254	167	289	177	595	842	2
tecnológicos	297	167	358	177	595	842	2
(Prenksy,	366	167	412	177	595	842	2
2001):	420	167	451	177	595	842	2
más	459	167	480	177	595	842	2
activos,	488	167	525	177	595	842	2
aprenden	43	186	89	196	595	842	2
dentro	94	186	125	196	595	842	2
y	130	186	135	196	595	842	2
fuera	140	186	165	196	595	842	2
del	170	186	185	196	595	842	2
salón	189	186	216	196	595	842	2
de	220	186	233	196	595	842	2
clase,	237	186	266	196	595	842	2
y	271	186	276	196	595	842	2
lo	281	186	289	196	595	842	2
hacen	294	186	324	196	595	842	2
de	329	186	341	196	595	842	2
manera	346	186	383	196	595	842	2
diferente	388	186	431	196	595	842	2
que	435	186	454	196	595	842	2
generaciones	458	186	524	196	595	842	2
previas	43	205	78	215	595	842	2
(Bennett,	82	205	126	215	595	842	2
et	130	205	139	215	595	842	2
al.,	143	205	157	215	595	842	2
2008).	161	205	192	215	595	842	2
La	196	205	208	215	595	842	2
gran	211	205	233	215	595	842	2
mayoría	237	205	276	215	595	842	2
de	280	205	292	215	595	842	2
estos	296	205	322	215	595	842	2
estudiantes	326	205	382	215	595	842	2
gustan	385	205	419	215	595	842	2
mucho	422	205	455	215	595	842	2
de	459	205	471	215	595	842	2
los	474	205	489	215	595	842	2
juegos	492	205	524	215	595	842	2
y	43	224	48	234	595	842	2
de	53	224	65	234	595	842	2
nuevas	70	224	106	234	595	842	2
formas	111	224	144	234	595	842	2
de	149	224	162	234	595	842	2
interacción	167	224	220	234	595	842	2
con	225	224	243	234	595	842	2
computadores.	247	224	320	234	595	842	2
Ellos,	325	224	352	234	595	842	2
en	357	224	369	234	595	842	2
calidad	374	224	409	234	595	842	2
de	414	224	426	234	595	842	2
usuarios,	431	224	476	234	595	842	2
son	481	224	499	234	595	842	2
más	504	224	524	234	595	842	2
exigentes,	43	243	93	253	595	842	2
y	99	243	105	253	595	842	2
por	111	243	127	253	595	842	2
ende,	133	243	161	253	595	842	2
satisfacer	167	243	214	253	595	842	2
sus	220	243	238	253	595	842	2
demandas	244	243	295	253	595	842	2
apropiadamente	301	243	381	253	595	842	2
se	387	243	399	253	595	842	2
convierte	405	243	450	253	595	842	2
en	456	243	468	253	595	842	2
una	475	243	493	253	595	842	2
tarea	499	243	524	253	595	842	2
desafiante.	43	262	97	272	595	842	2
Por	101	262	118	272	595	842	2
lo	122	262	130	272	595	842	2
tanto,	135	262	162	272	595	842	2
si	166	262	174	272	595	842	2
se	178	262	190	272	595	842	2
busca	194	262	224	272	595	842	2
mejorar	228	262	265	272	595	842	2
el	269	262	278	272	595	842	2
proceso	282	262	321	272	595	842	2
de	325	262	337	272	595	842	2
enseñanza-aprendizaje	341	262	456	272	595	842	2
con	460	262	478	272	595	842	2
el	482	262	491	272	595	842	2
apoyo	495	262	525	272	595	842	2
de	43	281	55	291	595	842	2
TIs,	59	281	77	291	595	842	2
las	81	281	95	291	595	842	2
herramientas	99	281	163	291	595	842	2
seleccionadas	167	281	237	291	595	842	2
deberían	241	281	284	291	595	842	2
permitir	288	281	325	291	595	842	2
que	329	281	347	291	595	842	2
los	351	281	365	291	595	842	2
estudiantes	369	281	426	291	595	842	2
se	430	281	441	291	595	842	2
sientan	445	281	481	291	595	842	2
atraídos	485	281	524	291	595	842	2
y/o	43	300	57	310	595	842	2
motivados	60	300	111	310	595	842	2
a	114	300	120	310	595	842	2
usarlas,	123	300	161	310	595	842	2
lo	164	300	173	310	595	842	2
cual	176	300	196	310	595	842	2
podría	199	300	230	310	595	842	2
lograrse	233	300	273	310	595	842	2
mediante	276	300	321	310	595	842	2
enfoques	324	300	370	310	595	842	2
lúdicos.	373	300	410	310	595	842	2
Los	43	329	60	339	595	842	2
diferentes	64	329	112	339	595	842	2
actores	116	329	152	339	595	842	2
involucrados	155	329	217	339	595	842	2
en	220	329	233	339	595	842	2
el	236	329	245	339	595	842	2
proceso	248	329	287	339	595	842	2
de	291	329	303	339	595	842	2
enseñanza-aprendizaje	306	329	421	339	595	842	2
disponen	424	329	469	339	595	842	2
hoy	472	329	490	339	595	842	2
en	493	329	506	339	595	842	2
día	509	329	525	339	595	842	2
de	43	348	55	358	595	842	2
un	58	348	70	358	595	842	2
sinnúmero	74	348	125	358	595	842	2
de	128	348	141	358	595	842	2
herramientas	144	348	208	358	595	842	2
que	211	348	230	358	595	842	2
pueden	233	348	270	358	595	842	2
utilizar	273	348	305	358	595	842	2
tanto	308	348	333	358	595	842	2
dentro	336	348	367	358	595	842	2
como	371	348	398	358	595	842	2
fuera	401	348	426	358	595	842	2
de	429	348	442	358	595	842	2
la	445	348	453	358	595	842	2
sala	457	348	477	358	595	842	2
de	480	348	493	358	595	842	2
clase.	496	348	524	358	595	842	2
El	43	367	52	377	595	842	2
uso	59	367	77	377	595	842	2
de	84	367	96	377	595	842	2
un	104	367	116	377	595	842	2
computador	123	367	181	377	595	842	2
o	188	367	194	377	595	842	2
de	201	367	213	377	595	842	2
un	220	367	233	377	595	842	2
dispositivo	240	367	291	377	595	842	2
móvil	298	367	324	377	595	842	2
por	331	367	346	377	595	842	2
parte	354	367	379	377	595	842	2
de	386	367	398	377	595	842	2
cada	405	367	429	377	595	842	2
estudiante	436	367	487	377	595	842	2
puede	494	367	525	377	595	842	2
considerarse	43	385	106	396	595	842	2
como	111	385	138	396	595	842	2
la	143	385	152	396	595	842	2
solución	157	385	198	396	595	842	2
clásica.	203	385	240	396	595	842	2
Cada	245	385	272	396	595	842	2
estudiante	277	385	328	396	595	842	2
interactúa	333	385	382	396	595	842	2
con	387	385	405	396	595	842	2
el	410	385	419	396	595	842	2
software	424	385	466	396	595	842	2
respectivo,	471	385	525	396	595	842	2
como	43	404	70	415	595	842	2
por	73	404	89	415	595	842	2
ejemplo	93	404	131	415	595	842	2
los	135	404	149	415	595	842	2
juegos	152	404	185	415	595	842	2
serios	189	404	218	415	595	842	2
que	225	404	243	415	595	842	2
han	247	404	265	415	595	842	2
demostrado	269	404	327	415	595	842	2
ser	331	404	346	415	595	842	2
muy	349	404	370	415	595	842	2
atractivos	374	404	421	415	595	842	2
para	424	404	447	415	595	842	2
los	450	404	464	415	595	842	2
estudiantes	468	404	524	415	595	842	2
al	43	423	51	434	595	842	2
combinar	54	423	100	434	595	842	2
aprendizaje	103	423	160	434	595	842	2
con	163	423	181	434	595	842	2
diversión	184	423	228	434	595	842	2
(Susi,	232	423	260	434	595	842	2
et	263	423	272	434	595	842	2
al.,	275	423	290	434	595	842	2
2007;	293	423	321	434	595	842	2
Connolly,	324	423	370	434	595	842	2
et	373	423	382	434	595	842	2
al.,	386	423	400	434	595	842	2
2012).	403	423	435	434	595	842	2
No	438	423	452	434	595	842	2
obstante,	455	423	501	434	595	842	2
esta	504	423	525	434	595	842	2
solución	43	442	83	453	595	842	2
puede	89	442	120	453	595	842	2
presentar	126	442	173	453	595	842	2
otros	179	442	204	453	595	842	2
inconvenientes	210	442	284	453	595	842	2
adicionales	290	442	345	453	595	842	2
a	352	442	358	453	595	842	2
los	364	442	378	453	595	842	2
costos	385	442	417	453	595	842	2
necesarios	423	442	476	453	595	842	2
(Groff	483	442	511	453	595	842	2
&	517	442	525	453	595	842	2
Mouza,	43	461	79	472	595	842	2
2008).	86	461	117	472	595	842	2
Independientemente	125	461	225	472	595	842	2
del	233	461	247	472	595	842	2
software	255	461	296	472	595	842	2
utilizado,	304	461	347	472	595	842	2
y	355	461	360	472	595	842	2
de	367	461	380	472	595	842	2
si	387	461	395	472	595	842	2
este	402	461	423	472	595	842	2
se	431	461	443	472	595	842	2
ejecuta	450	461	485	472	595	842	2
en	493	461	505	472	595	842	2
un	512	461	525	472	595	842	2
computador	43	480	101	491	595	842	2
o	107	480	113	491	595	842	2
en	119	480	131	491	595	842	2
un	137	480	149	491	595	842	2
dispositivo	155	480	206	491	595	842	2
móvil,	212	480	240	491	595	842	2
otras	246	480	271	491	595	842	2
aplicaciones	277	480	337	491	595	842	2
que	343	480	362	491	595	842	2
funcionen	367	480	415	491	595	842	2
al	421	480	430	491	595	842	2
mismo	435	480	468	491	595	842	2
tiempo	474	480	507	491	595	842	2
de	512	480	525	491	595	842	2
realizar	43	499	79	510	595	842	2
la	86	499	95	510	595	842	2
actividad	102	499	146	510	595	842	2
propuesta	153	499	202	510	595	842	2
podrían	210	499	247	510	595	842	2
causar	255	499	288	510	595	842	2
distracciones	295	499	359	510	595	842	2
como	367	499	394	510	595	842	2
en	401	499	414	510	595	842	2
el	421	499	430	510	595	842	2
caso	437	499	460	510	595	842	2
de	468	499	480	510	595	842	2
correos	488	499	524	510	595	842	2
electrónicos,	43	518	104	529	595	842	2
redes	108	518	135	529	595	842	2
sociales,	139	518	181	529	595	842	2
etc.	185	518	203	529	595	842	2
(Fang,	206	518	238	529	595	842	2
2009;	241	518	269	529	595	842	2
Fried,	272	518	300	529	595	842	2
2008).	303	518	335	529	595	842	2
Estos	338	518	365	529	595	842	2
inconvenientes	369	518	442	529	595	842	2
podrían	445	518	483	529	595	842	2
evitarse	486	518	525	529	595	842	2
si	43	537	51	548	595	842	2
el	56	537	64	548	595	842	2
estudiante	69	537	120	548	595	842	2
interactuara	125	537	183	548	595	842	2
únicamente	188	537	245	548	595	842	2
con	250	537	268	548	595	842	2
la	273	537	281	548	595	842	2
aplicación	286	537	335	548	595	842	2
deseada	340	537	382	548	595	842	2
pero	387	537	409	548	595	842	2
a	414	537	420	548	595	842	2
cierta	425	537	452	548	595	842	2
distancia,	457	537	504	548	595	842	2
por	509	537	524	548	595	842	2
ejemplo,	43	556	84	566	595	842	2
mediante	87	556	133	566	595	842	2
el	136	556	144	566	595	842	2
uso	147	556	165	566	595	842	2
de	168	556	180	566	595	842	2
gestos.	183	556	219	566	595	842	2
La	43	585	55	596	595	842	2
interacción	58	585	111	596	595	842	2
basada	115	585	151	596	595	842	2
en	154	585	167	596	595	842	2
gestos	170	585	202	596	595	842	2
ha	206	585	218	596	595	842	2
sido	221	585	242	596	595	842	2
usada	245	585	275	596	595	842	2
por	278	585	294	596	595	842	2
muchos	298	585	336	596	595	842	2
años,	340	585	367	596	595	842	2
pero	370	585	392	596	595	842	2
recientes	395	585	440	596	595	842	2
avances	443	585	484	596	595	842	2
ofrecen	488	585	524	596	595	842	2
nuevas	43	604	78	615	595	842	2
oportunidades	81	604	151	615	595	842	2
para	154	604	176	615	595	842	2
el	179	604	188	615	595	842	2
ámbito	191	604	224	615	595	842	2
educativo.	228	604	278	615	595	842	2
A	281	604	288	615	595	842	2
partir	292	604	317	615	595	842	2
del	320	604	335	615	595	842	2
uso	338	604	356	615	595	842	2
de	359	604	371	615	595	842	2
guantes	374	604	413	615	595	842	2
(Baudel	417	604	455	615	595	842	2
&	458	604	465	615	595	842	2
Beaudouin-	468	604	525	615	595	842	2
Lafon,	43	623	73	633	595	842	2
1993),	77	623	108	633	595	842	2
pasando	112	623	154	633	595	842	2
por	157	623	173	633	595	842	2
sostener	177	623	219	633	595	842	2
un	223	623	235	633	595	842	2
dispositivo	239	623	290	633	595	842	2
de	293	623	306	633	595	842	2
mando	309	623	343	633	595	842	2
en	347	623	359	633	595	842	2
la	362	623	371	633	595	842	2
mano	374	623	402	633	595	842	2
(Holzinger,	406	623	459	633	595	842	2
et	462	623	472	633	595	842	2
al.,	475	623	490	633	595	842	2
2010),	493	623	525	633	595	842	2
hasta	43	642	70	652	595	842	2
llegar	74	642	101	652	595	842	2
a	105	642	111	652	595	842	2
la	115	642	124	652	595	842	2
interacción	128	642	181	652	595	842	2
sin	186	642	200	652	595	842	2
contacto	204	642	246	652	595	842	2
basada	250	642	286	652	595	842	2
en	291	642	303	652	595	842	2
movimientos	307	642	369	652	595	842	2
del	373	642	388	652	595	842	2
cuerpo	392	642	426	652	595	842	2
y	430	642	436	652	595	842	2
de	440	642	452	652	595	842	2
las	456	642	470	652	595	842	2
manos	475	642	508	652	595	842	2
en	512	642	524	652	595	842	2
especial	43	661	83	671	595	842	2
(Erazo	87	661	120	671	595	842	2
&	124	661	132	671	595	842	2
Pico,	136	661	160	671	595	842	2
2014),	165	661	196	671	595	842	2
las	200	661	214	671	595	842	2
aplicaciones	219	661	279	671	595	842	2
basadas	284	661	325	671	595	842	2
en	330	661	342	671	595	842	2
gestos	346	661	379	671	595	842	2
pueden	383	661	420	671	595	842	2
contribuir	424	661	469	671	595	842	2
a	474	661	480	671	595	842	2
hacer	484	661	512	671	595	842	2
el	516	661	524	671	595	842	2
proceso	43	680	82	690	595	842	2
de	85	680	98	690	595	842	2
aprendizaje	101	680	158	690	595	842	2
más	161	680	182	690	595	842	2
entretenido.	185	680	243	690	595	842	2
Diversos	247	680	290	690	595	842	2
trabajos	293	680	332	690	595	842	2
dan	339	680	357	690	595	842	2
muestras	361	680	406	690	595	842	2
de	410	680	422	690	595	842	2
estas	425	680	452	690	595	842	2
oportunidades	455	680	525	690	595	842	2
(Erazo	43	699	75	709	595	842	2
&	80	699	87	709	595	842	2
Pico,	92	699	116	709	595	842	2
2014;	121	699	149	709	595	842	2
Kandroudi	153	699	204	709	595	842	2
&	208	699	216	709	595	842	2
Bratitsis,	220	699	262	709	595	842	2
2012;	267	699	295	709	595	842	2
Hsu,	300	699	322	709	595	842	2
2011).	327	699	358	709	595	842	2
En	363	699	376	709	595	842	2
particular,	381	699	429	709	595	842	2
con	434	699	452	709	595	842	2
este	457	699	477	709	595	842	2
estilo	482	699	508	709	595	842	2
de	512	699	524	709	595	842	2
interacción	43	718	96	728	595	842	2
es	100	718	111	728	595	842	2
posible,	115	718	153	728	595	842	2
por	157	718	173	728	595	842	2
ejemplo,	177	718	218	728	595	842	2
controlar	222	718	265	728	595	842	2
presentaciones,	269	718	346	728	595	842	2
aprender	350	718	394	728	595	842	2
alguna	398	718	431	728	595	842	2
asignatura	435	718	486	728	595	842	2
o	490	718	496	728	595	842	2
tema	500	718	525	728	595	842	2
en	43	737	55	747	595	842	2
particular,	61	737	109	747	595	842	2
simular	115	737	151	747	595	842	2
laboratorios,	157	737	217	747	595	842	2
etc.,	223	737	244	747	595	842	2
y	250	737	256	747	595	842	2
en	262	737	274	747	595	842	2
diferentes	280	737	329	747	595	842	2
niveles	335	737	369	747	595	842	2
educativos	375	737	427	747	595	842	2
(Lui,	433	737	455	747	595	842	2
et	461	737	470	747	595	842	2
al.,	476	737	491	747	595	842	2
2013;	497	737	525	747	595	842	2
Johnson,	43	756	87	766	595	842	2
et	91	756	100	766	595	842	2
al.,	104	756	119	766	595	842	2
2013;	123	756	150	766	595	842	2
Meng,	154	756	185	766	595	842	2
et	189	756	198	766	595	842	2
al.,	202	756	216	766	595	842	2
2013;	220	756	248	766	595	842	2
Jagodziński	252	754	309	766	595	842	2
&	313	754	320	766	595	842	2
Wolski,	324	754	360	766	595	842	2
2015).	364	754	395	766	595	842	2
Además,	399	756	442	766	595	842	2
las	446	756	460	766	595	842	2
aplicaciones	464	756	524	766	595	842	2
Enfoque	189	797	226	806	595	842	2
UTE,	229	797	251	806	595	842	2
V.7-N.4,	254	797	291	806	595	842	2
Dic.2016,	294	797	336	806	595	842	2
pp.1	339	797	358	806	595	842	2
-	361	797	364	806	595	842	2
15	367	797	378	806	595	842	2
3	547	37	553	47	595	842	3
de	71	62	83	73	595	842	3
este	88	62	109	73	595	842	3
tipo	114	62	132	73	595	842	3
pueden	137	62	173	73	595	842	3
ser	178	62	194	73	595	842	3
utilizadas	199	62	244	73	595	842	3
tanto	249	62	274	73	595	842	3
en	279	62	291	73	595	842	3
el	296	62	305	73	595	842	3
salón	310	62	336	73	595	842	3
de	341	62	353	73	595	842	3
clase	358	62	384	73	595	842	3
como	389	62	416	73	595	842	3
en	421	62	433	73	595	842	3
el	438	62	446	73	595	842	3
hogar	451	62	479	73	595	842	3
gracias	484	62	520	73	595	842	3
a	525	62	531	73	595	842	3
sus	536	62	553	73	595	842	3
relativamente	71	81	137	92	595	842	3
bajos	140	81	166	92	595	842	3
costos.	169	81	204	92	595	842	3
Más	71	110	92	121	595	842	3
allá	96	110	113	121	595	842	3
de	117	110	129	121	595	842	3
las	133	110	147	121	595	842	3
utilidades	151	110	197	121	595	842	3
mencionadas,	201	110	270	121	595	842	3
la	274	110	283	121	595	842	3
interacción	286	110	340	121	595	842	3
basada	344	110	380	121	595	842	3
en	384	110	396	121	595	842	3
gestos	400	110	432	121	595	842	3
aún	436	110	455	121	595	842	3
podría	459	110	490	121	595	842	3
ofrecer	494	110	528	121	595	842	3
más	532	110	553	121	595	842	3
oportunidades	71	129	141	140	595	842	3
que	144	129	163	140	595	842	3
todavía	167	129	203	140	595	842	3
están	206	129	233	140	595	842	3
pendientes	237	129	291	140	595	842	3
de	295	129	307	140	595	842	3
ser	311	129	326	140	595	842	3
investigadas.	330	129	394	140	595	842	3
Específicamente,	398	129	483	140	595	842	3
existe	487	129	515	140	595	842	3
un	519	129	531	140	595	842	3
tipo	535	129	553	140	595	842	3
de	71	148	83	159	595	842	3
gestos	87	148	119	159	595	842	3
que	122	148	141	159	595	842	3
no	144	148	156	159	595	842	3
ha	160	148	172	159	595	842	3
recibido	175	148	214	159	595	842	3
suficiente	217	148	263	159	595	842	3
atención	267	148	308	159	595	842	3
y	311	148	317	159	595	842	3
que	320	148	339	159	595	842	3
podría	342	148	373	159	595	842	3
aportar	376	148	411	159	595	842	3
beneficios.	415	148	467	159	595	842	3
El	471	148	481	159	595	842	3
tipo	484	148	502	159	595	842	3
de	505	148	517	159	595	842	3
gestos	520	148	553	159	595	842	3
en	71	167	83	178	595	842	3
mención,	87	167	131	178	595	842	3
denominado	135	167	195	178	595	842	3
gestos	199	167	231	178	595	842	3
de	235	167	247	178	595	842	3
dibujos	251	167	286	178	595	842	3
(Erazo	289	167	321	178	595	842	3
&	325	167	332	178	595	842	3
Pico,	336	167	360	178	595	842	3
2014),	364	167	395	178	595	842	3
es	399	167	410	178	595	842	3
un	414	167	426	178	595	842	3
tipo	429	167	447	178	595	842	3
de	451	167	463	178	595	842	3
gesto	466	167	493	178	595	842	3
icónico	497	167	531	178	595	842	3
que	534	167	553	178	595	842	3
consiste	71	186	111	196	595	842	3
en	116	186	128	196	595	842	3
trazar	132	186	161	196	595	842	3
en	165	186	177	196	595	842	3
el	182	186	190	196	595	842	3
aire	195	186	213	196	595	842	3
el	218	186	226	196	595	842	3
contorno	231	186	274	196	595	842	3
de	278	186	290	196	595	842	3
figuras	294	186	328	196	595	842	3
(letras,	332	186	366	196	595	842	3
números,	370	186	416	196	595	842	3
etc.)	420	186	442	196	595	842	3
utilizando	446	186	493	196	595	842	3
la	497	186	506	196	595	842	3
mano.	510	186	541	196	595	842	3
A	546	186	553	196	595	842	3
base	71	205	95	216	595	842	3
de	98	205	111	216	595	842	3
lo	114	205	123	216	595	842	3
expuesto,	126	205	174	216	595	842	3
este	178	205	198	216	595	842	3
trabajo	202	205	236	216	595	842	3
propone	239	205	279	216	595	842	3
el	283	205	291	216	595	842	3
uso	295	205	313	216	595	842	3
de	316	205	328	216	595	842	3
gestos	332	205	364	216	595	842	3
de	368	205	380	216	595	842	3
dibujos	384	205	419	216	595	842	3
con	422	205	440	216	595	842	3
fines	443	205	467	216	595	842	3
educativos.	470	205	526	216	595	842	3
Para	529	205	553	216	595	842	3
el	71	224	80	235	595	842	3
efecto,	84	224	117	235	595	842	3
se	122	224	134	235	595	842	3
ha	138	224	151	235	595	842	3
llevado	155	224	190	235	595	842	3
a	195	224	201	235	595	842	3
cabo	206	224	230	235	595	842	3
un	234	224	247	235	595	842	3
estudio	251	224	287	235	595	842	3
empírico	291	224	333	235	595	842	3
con	338	224	356	235	595	842	3
la	361	224	369	235	595	842	3
finalidad	374	224	415	235	595	842	3
de	420	224	432	235	595	842	3
verificar	436	224	475	235	595	842	3
si	480	224	488	235	595	842	3
este	492	224	513	235	595	842	3
tipo	518	224	536	235	595	842	3
de	540	224	553	235	595	842	3
gestos	71	243	103	253	595	842	3
es	108	243	119	253	595	842	3
bien	123	243	144	253	595	842	3
acogido	148	243	186	253	595	842	3
por	190	243	206	253	595	842	3
los	210	243	224	253	595	842	3
estudiantes	229	243	285	253	595	842	3
y	289	243	294	253	595	842	3
si	298	243	306	253	595	842	3
se	310	243	322	253	595	842	3
motivan	326	243	364	253	595	842	3
a	369	243	375	253	595	842	3
usarlos	379	243	414	253	595	842	3
como	418	243	445	253	595	842	3
medio	449	243	479	253	595	842	3
de	483	243	496	253	595	842	3
interacción	500	243	553	253	595	842	3
con	71	262	89	272	595	842	3
aplicaciones	93	262	154	272	595	842	3
educativas.	158	262	214	272	595	842	3
De	218	262	232	272	595	842	3
ser	237	262	252	272	595	842	3
así,	256	262	274	272	595	842	3
el	279	262	287	272	595	842	3
uso	292	262	309	272	595	842	3
de	314	262	326	272	595	842	3
aplicaciones	330	262	391	272	595	842	3
de	395	262	407	272	595	842	3
este	412	262	433	272	595	842	3
tipo,	437	262	458	272	595	842	3
en	462	262	475	272	595	842	3
el	479	262	488	272	595	842	3
aula	492	262	513	272	595	842	3
o	517	262	523	272	595	842	3
en	528	262	540	272	595	842	3
el	544	262	553	272	595	842	3
hogar,	71	281	102	291	595	842	3
podría	108	281	139	291	595	842	3
contribuir	144	281	190	291	595	842	3
a	195	281	201	291	595	842	3
incrementar	207	281	265	291	595	842	3
la	270	281	279	291	595	842	3
motivación	284	281	337	291	595	842	3
y/o	342	281	357	291	595	842	3
intervención	363	281	422	291	595	842	3
de	428	281	440	291	595	842	3
los	445	281	459	291	595	842	3
estudiantes	465	281	521	291	595	842	3
en	527	281	539	291	595	842	3
la	544	281	553	291	595	842	3
asignatura	71	300	122	310	595	842	3
o	126	300	132	310	595	842	3
tema	135	300	160	310	595	842	3
correspondiente,	163	300	245	310	595	842	3
conduciendo	249	300	311	310	595	842	3
a	315	300	321	310	595	842	3
mejorar	324	300	362	310	595	842	3
el	365	300	374	310	595	842	3
proceso	377	300	416	310	595	842	3
de	420	300	432	310	595	842	3
enseñanza-aprendizaje.	435	300	553	310	595	842	3
En	71	319	84	329	595	842	3
consecuencia,	88	319	159	329	595	842	3
este	163	319	183	329	595	842	3
artículo	187	319	223	329	595	842	3
contribuye	227	319	278	329	595	842	3
con	282	319	300	329	595	842	3
resultados	304	319	354	329	595	842	3
cualitativos	358	319	413	329	595	842	3
y	417	319	422	329	595	842	3
cuantitativos	426	319	487	329	595	842	3
acerca	491	319	524	329	595	842	3
de	528	319	540	329	595	842	3
la	545	319	553	329	595	842	3
factibilidad	71	338	123	348	595	842	3
de	130	338	142	348	595	842	3
esta	150	338	171	348	595	842	3
propuesta,	178	338	230	348	595	842	3
así	237	338	252	348	595	842	3
como	259	338	286	348	595	842	3
también	293	338	332	348	595	842	3
discutiendo	339	338	395	348	595	842	3
sus	402	338	419	348	595	842	3
posibles	427	338	467	348	595	842	3
implicaciones	474	338	540	348	595	842	3
y	548	338	553	348	595	842	3
utilidades.	71	357	120	367	595	842	3
2.	71	386	80	396	595	842	3
Trabajos	83	386	129	396	595	842	3
relacionados	132	386	200	396	595	842	3
A	71	415	78	425	595	842	3
partir	82	415	107	425	595	842	3
de	110	415	122	425	595	842	3
la	126	415	134	425	595	842	3
idea	137	415	158	425	595	842	3
que	161	415	180	425	595	842	3
las	183	415	197	425	595	842	3
personas	200	415	246	425	595	842	3
utilizan	249	415	283	425	595	842	3
gestos	286	415	319	425	595	842	3
como	322	415	349	425	595	842	3
un	352	415	364	425	595	842	3
medio	367	415	397	425	595	842	3
de	401	415	413	425	595	842	3
comunicación	416	415	484	425	595	842	3
entre	487	415	512	425	595	842	3
ellas,	515	415	541	425	595	842	3
el	544	415	553	425	595	842	3
uso	71	434	89	444	595	842	3
de	93	434	105	444	595	842	3
estos	109	434	136	444	595	842	3
para	140	434	162	444	595	842	3
“comunicarse”	166	432	236	444	595	842	3
con	240	434	258	444	595	842	3
computadores	262	434	332	444	595	842	3
ha	336	434	348	444	595	842	3
sido	353	434	373	444	595	842	3
ampliamente	377	434	440	444	595	842	3
estudiado	444	434	492	444	595	842	3
a	496	434	502	444	595	842	3
través	506	434	536	444	595	842	3
de	541	434	553	444	595	842	3
los	71	453	85	463	595	842	3
años.	91	453	118	463	595	842	3
Uno	124	453	144	463	595	842	3
de	151	453	163	463	595	842	3
los	169	453	183	463	595	842	3
primeros	189	453	232	463	595	842	3
trabajos	238	453	277	463	595	842	3
de	283	453	296	463	595	842	3
este	302	453	322	463	595	842	3
tipo	328	453	346	463	595	842	3
consistió	353	453	395	463	595	842	3
en	401	453	414	463	595	842	3
un	420	453	432	463	595	842	3
sistema	438	453	476	463	595	842	3
para	482	453	504	463	595	842	3
controlar	510	453	553	463	595	842	3
presentaciones	71	472	146	482	595	842	3
que	149	472	167	482	595	842	3
requería	170	472	211	482	595	842	3
que	214	472	233	482	595	842	3
el	236	472	244	482	595	842	3
usuario	247	472	283	482	595	842	3
usara	287	472	314	482	595	842	3
un	317	472	329	482	595	842	3
guante	332	472	366	482	595	842	3
de	369	472	382	482	595	842	3
datos	385	472	412	482	595	842	3
(Baudel	415	472	453	482	595	842	3
&	456	472	463	482	595	842	3
Beaudouin-Lafon,	466	472	553	482	595	842	3
1993).	71	491	102	501	595	842	3
Otras	107	491	134	501	595	842	3
propuestas	139	491	193	501	595	842	3
se	198	491	209	501	595	842	3
han	214	491	233	501	595	842	3
hecho	237	491	267	501	595	842	3
posteriormente	272	491	346	501	595	842	3
también	350	491	389	501	595	842	3
usando	394	491	430	501	595	842	3
guantes.	435	491	477	501	595	842	3
Alternativas	482	491	539	501	595	842	3
al	544	491	553	501	595	842	3
uso	71	510	89	520	595	842	3
de	93	510	105	520	595	842	3
guantes	109	510	148	520	595	842	3
también	152	510	191	520	595	842	3
aparecieron	195	510	253	520	595	842	3
más	257	510	278	520	595	842	3
adelante,	281	510	327	520	595	842	3
tales	330	510	354	520	595	842	3
como	358	510	384	520	595	842	3
aquellas	388	510	429	520	595	842	3
basadas	433	510	475	520	595	842	3
en	479	510	491	520	595	842	3
marcadores	495	510	553	520	595	842	3
de	71	529	83	539	595	842	3
rastreo	87	529	121	539	595	842	3
(Buchmann,	124	529	184	539	595	842	3
et	187	529	196	539	595	842	3
al.,	200	529	214	539	595	842	3
2004)	218	529	246	539	595	842	3
o	249	529	255	539	595	842	3
en	259	529	271	539	595	842	3
sostener	274	529	317	539	595	842	3
un	320	529	332	539	595	842	3
dispositivo	336	529	387	539	595	842	3
como	390	529	417	539	595	842	3
el	421	529	429	539	595	842	3
Wii	433	529	448	539	595	842	3
Remote	451	529	490	539	595	842	3
de	493	529	505	539	595	842	3
Nintendo	509	529	553	539	595	842	3
(Holzinger,	71	548	124	558	595	842	3
et	129	548	138	558	595	842	3
al.,	143	548	158	558	595	842	3
2010)	163	548	191	558	595	842	3
o	196	548	202	558	595	842	3
un	207	548	219	558	595	842	3
teléfono	224	548	263	558	595	842	3
celular	268	548	300	558	595	842	3
(Kühnel,	305	548	346	558	595	842	3
et	351	548	360	558	595	842	3
al.,	365	548	380	558	595	842	3
2011).	384	548	416	558	595	842	3
No	420	548	435	558	595	842	3
obstante,	439	548	485	558	595	842	3
los	490	548	504	558	595	842	3
recientes	508	548	553	558	595	842	3
avances	71	567	112	577	595	842	3
en	116	567	129	577	595	842	3
visión	133	567	161	577	595	842	3
por	165	567	181	577	595	842	3
computador	186	567	244	577	595	842	3
(ver	248	567	267	577	595	842	3
por	271	567	287	577	595	842	3
ejemplo	292	567	330	577	595	842	3
(Wachs,	335	567	375	577	595	842	3
et	379	567	388	577	595	842	3
al.,	393	567	407	577	595	842	3
2011))	412	567	444	577	595	842	3
junto	448	567	472	577	595	842	3
con	476	567	494	577	595	842	3
la	498	567	507	577	595	842	3
salida	511	567	540	577	595	842	3
al	544	567	553	577	595	842	3
mercado	71	586	114	596	595	842	3
de	117	586	130	596	595	842	3
nuevos	133	586	168	596	595	842	3
dispositivos,	172	586	231	596	595	842	3
como	235	586	262	596	595	842	3
MS-Kinect	265	586	316	596	595	842	3
y	319	586	325	596	595	842	3
Leap	328	586	353	596	595	842	3
Motion,	356	586	392	596	595	842	3
han	396	586	414	596	595	842	3
permitido	417	586	463	596	595	842	3
eliminar	466	586	504	596	595	842	3
el	508	586	516	596	595	842	3
uso	520	586	537	596	595	842	3
de	541	586	553	596	595	842	3
marcadores	71	605	129	615	595	842	3
y	134	605	140	615	595	842	3
el	145	605	153	615	595	842	3
contacto	158	605	200	615	595	842	3
físico	204	605	230	615	595	842	3
con	235	605	253	615	595	842	3
dispositivos.	258	605	318	615	595	842	3
Todo	323	605	348	615	595	842	3
esto,	353	605	377	615	595	842	3
junto	382	605	406	615	595	842	3
también	410	605	450	615	595	842	3
con	455	605	472	615	595	842	3
las	477	605	491	615	595	842	3
mejoras	496	605	535	615	595	842	3
en	540	605	553	615	595	842	3
hardware	71	624	117	634	595	842	3
en	121	624	134	634	595	842	3
general,	138	624	178	634	595	842	3
ha	183	624	195	634	595	842	3
facilitado	199	624	243	634	595	842	3
el	247	624	256	634	595	842	3
desarrollo	261	624	309	634	595	842	3
de	314	624	326	634	595	842	3
aplicaciones	330	624	391	634	595	842	3
de	395	624	408	634	595	842	3
este	412	624	433	634	595	842	3
tipo.	438	624	458	634	595	842	3
Así,	463	624	482	634	595	842	3
las	487	624	501	634	595	842	3
interfaces	505	624	553	634	595	842	3
basadas	71	643	113	653	595	842	3
en	116	643	129	653	595	842	3
gestos	132	643	165	653	595	842	3
en	169	643	181	653	595	842	3
la	185	643	193	653	595	842	3
actualidad	197	643	247	653	595	842	3
han	251	643	269	653	595	842	3
trascendido	273	643	330	653	595	842	3
el	334	643	342	653	595	842	3
campo	346	643	379	653	595	842	3
del	383	643	398	653	595	842	3
entretenimiento	401	643	477	653	595	842	3
(Wachs,	481	643	521	653	595	842	3
et	525	643	534	653	595	842	3
al.,	538	643	553	653	595	842	3
2011),	71	662	102	672	595	842	3
aunque	107	662	143	672	595	842	3
su	152	662	164	672	595	842	3
uso	169	662	186	672	595	842	3
aún	191	662	209	672	595	842	3
no	214	662	226	672	595	842	3
se	230	662	242	672	595	842	3
ha	246	662	259	672	595	842	3
masificado.	263	662	319	672	595	842	3
Una	323	662	344	672	595	842	3
cantidad	348	662	390	672	595	842	3
considerable	394	662	457	672	595	842	3
de	461	662	473	672	595	842	3
investigaciones	478	662	553	672	595	842	3
confirman	71	681	119	691	595	842	3
sus	125	681	142	691	595	842	3
bondades	148	681	196	691	595	842	3
en	202	681	215	691	595	842	3
diferentes	220	681	269	691	595	842	3
escenarios	275	681	328	691	595	842	3
tales	334	681	357	691	595	842	3
como	363	681	390	691	595	842	3
museos	395	681	434	691	595	842	3
(Mehler,	440	681	480	691	595	842	3
et	486	681	495	691	595	842	3
al.,	501	681	516	691	595	842	3
2014),	522	681	553	691	595	842	3
negocios	71	700	115	710	595	842	3
(Giovanni,	120	700	170	710	595	842	3
et	174	700	183	710	595	842	3
al.,	188	700	202	710	595	842	3
2012),	207	700	238	710	595	842	3
hogares	243	700	283	710	595	842	3
(Panger,	287	700	329	710	595	842	3
2012),	334	700	365	710	595	842	3
entre	370	700	395	710	595	842	3
otros.	399	700	427	710	595	842	3
En	431	700	444	710	595	842	3
todos	449	700	476	710	595	842	3
estos	480	700	507	710	595	842	3
casos	511	700	540	710	595	842	3
el	544	700	553	710	595	842	3
usuario	71	719	107	729	595	842	3
controla	112	719	151	729	595	842	3
las	157	719	171	729	595	842	3
aplicaciones	176	719	236	729	595	842	3
mediante	241	719	287	729	595	842	3
movimientos	292	719	354	729	595	842	3
de	359	719	371	729	595	842	3
su(s)	376	719	401	729	595	842	3
mano(s)	406	719	446	729	595	842	3
(o	451	719	461	729	595	842	3
de	466	719	478	729	595	842	3
otra	484	719	503	729	595	842	3
parte	508	719	533	729	595	842	3
del	538	719	553	729	595	842	3
cuerpo)	71	738	108	748	595	842	3
sin	111	738	125	748	595	842	3
tener	128	738	154	748	595	842	3
contacto	157	738	198	748	595	842	3
con	201	738	219	748	595	842	3
dispositivo	222	738	273	748	595	842	3
alguno.	276	738	312	748	595	842	3
Enfoque	217	797	254	806	595	842	3
UTE,	257	797	280	806	595	842	3
V.7-N.4,	283	797	319	806	595	842	3
Dic.2016,	322	797	364	806	595	842	3
pp.1	367	797	386	806	595	842	3
-	389	797	393	806	595	842	3
15	395	797	407	806	595	842	3
4	43	37	48	47	595	842	4
De	43	62	57	72	595	842	4
manera	60	62	97	72	595	842	4
similar,	101	62	135	72	595	842	4
diversos	139	62	180	72	595	842	4
estudios	183	62	224	72	595	842	4
han	228	62	246	72	595	842	4
proporcionado	249	62	319	72	595	842	4
evidencias	323	62	375	72	595	842	4
de	378	62	390	72	595	842	4
la	394	62	402	72	595	842	4
utilidad	406	62	441	72	595	842	4
de	444	62	456	72	595	842	4
la	460	62	468	72	595	842	4
interacción	471	62	525	72	595	842	4
basada	43	81	79	91	595	842	4
en	85	81	97	91	595	842	4
gestos	103	81	136	91	595	842	4
sin	142	81	156	91	595	842	4
contacto	162	81	204	91	595	842	4
en	210	81	222	91	595	842	4
ambientes	229	81	279	91	595	842	4
educativos	285	81	338	91	595	842	4
(Erazo	344	81	377	91	595	842	4
&	383	81	390	91	595	842	4
Pico,	396	81	421	91	595	842	4
2014;	427	81	455	91	595	842	4
Kandroudi	461	81	511	91	595	842	4
&	517	81	525	91	595	842	4
Bratitsis,	43	100	85	110	595	842	4
2012;	88	100	116	110	595	842	4
Hsu,	119	100	142	110	595	842	4
2011).	146	100	177	110	595	842	4
En	180	100	194	110	595	842	4
términos	197	100	239	110	595	842	4
generales,	243	100	294	110	595	842	4
este	298	100	319	110	595	842	4
estilo	322	100	348	110	595	842	4
puede	351	100	382	110	595	842	4
facilitar	385	100	420	110	595	842	4
y	423	100	429	110	595	842	4
mejorar	432	100	470	110	595	842	4
el	473	100	482	110	595	842	4
proceso	485	100	525	110	595	842	4
de	43	119	55	129	595	842	4
enseñanza-aprendizaje	59	119	174	129	595	842	4
porque	178	119	213	129	595	842	4
provee	217	119	251	129	595	842	4
interacciones	255	119	320	129	595	842	4
significativas	324	119	387	129	595	842	4
(Hsu,	391	119	418	129	595	842	4
2011).	422	119	453	129	595	842	4
Los	458	119	476	129	595	842	4
docentes	480	119	525	129	595	842	4
pueden	43	138	79	148	595	842	4
emplear	84	138	123	148	595	842	4
aplicaciones	127	138	188	148	595	842	4
de	192	138	204	148	595	842	4
este	208	138	229	148	595	842	4
tipo	233	138	251	148	595	842	4
en	255	138	267	148	595	842	4
las	271	138	285	148	595	842	4
salas	289	138	315	148	595	842	4
de	319	138	332	148	595	842	4
clases,	336	138	370	148	595	842	4
o	374	138	380	148	595	842	4
los	384	138	398	148	595	842	4
alumnos	402	138	444	148	595	842	4
pueden	448	138	485	148	595	842	4
usarlas	489	138	525	148	595	842	4
como	43	157	70	167	595	842	4
complemento	76	157	142	167	595	842	4
educativo	148	157	195	167	595	842	4
en	201	157	213	167	595	842	4
sus	219	157	236	167	595	842	4
hogares.	243	157	285	167	595	842	4
En	291	157	305	167	595	842	4
el	311	157	320	167	595	842	4
primer	326	157	357	167	595	842	4
caso,	363	157	389	167	595	842	4
ellas	395	157	418	167	595	842	4
pueden	424	157	461	167	595	842	4
contribuir	467	157	512	167	595	842	4
a	518	157	524	167	595	842	4
incrementar	43	176	101	186	595	842	4
la	107	176	116	186	595	842	4
participación	123	176	184	186	595	842	4
de	191	176	203	186	595	842	4
los	210	176	224	186	595	842	4
alumnos,	230	176	275	186	595	842	4
facilitar	282	176	316	186	595	842	4
la	323	176	332	186	595	842	4
manipulación	338	176	403	186	595	842	4
de	410	176	422	186	595	842	4
material	428	176	468	186	595	842	4
educativo,	474	176	524	186	595	842	4
fomentar	43	195	86	205	595	842	4
la	90	195	99	205	595	842	4
discusión	103	195	149	205	595	842	4
y	153	195	159	205	595	842	4
crear	163	195	188	205	595	842	4
clases	192	195	224	205	595	842	4
más	228	195	249	205	595	842	4
entretenidas	253	195	313	205	595	842	4
(Hsu,	318	195	344	205	595	842	4
2011).	349	195	380	205	595	842	4
Entre	384	195	410	205	595	842	4
las	415	195	429	205	595	842	4
utilidades	433	195	479	205	595	842	4
que	483	195	502	205	595	842	4
han	506	195	525	205	595	842	4
sido	43	214	63	224	595	842	4
ilustradas	66	214	113	224	595	842	4
en	116	214	128	224	595	842	4
investigaciones	131	214	207	224	595	842	4
previas	210	214	245	224	595	842	4
se	248	214	260	224	595	842	4
pueden	263	214	300	224	595	842	4
mencionar:	303	214	357	224	595	842	4
	43	240	48	254	595	842	4
Apoyar	61	243	95	254	595	842	4
en	100	243	112	254	595	842	4
la	117	243	126	254	595	842	4
enseñanza	131	243	184	254	595	842	4
de	189	243	201	254	595	842	4
asignaturas	206	243	263	254	595	842	4
como	268	243	295	254	595	842	4
matemáticas	299	243	362	254	595	842	4
o	367	243	373	254	595	842	4
anatomía.	377	243	426	254	595	842	4
Por	431	243	448	254	595	842	4
ejemplo,	453	243	494	254	595	842	4
en	499	243	511	254	595	842	4
el	516	243	525	254	595	842	4
primer	61	262	92	273	595	842	4
caso	96	262	119	273	595	842	4
se	122	262	134	273	595	842	4
pueden	138	262	174	273	595	842	4
controlar	178	262	221	273	595	842	4
funciones	224	262	271	273	595	842	4
algebraicas	275	262	331	273	595	842	4
o	339	262	345	273	595	842	4
entender	349	262	392	273	595	842	4
conceptos	396	262	446	273	595	842	4
trigonométricos	449	262	525	273	595	842	4
con	61	281	78	292	595	842	4
movimientos	83	281	145	292	595	842	4
corporales	150	281	201	292	595	842	4
(Johnson,	205	281	254	292	595	842	4
et	259	281	268	292	595	842	4
al.,	272	281	287	292	595	842	4
2013;	292	281	319	292	595	842	4
Nandi,	324	281	356	292	595	842	4
et	360	281	369	292	595	842	4
al.,	374	281	389	292	595	842	4
2016),	394	281	425	292	595	842	4
mientras	429	281	472	292	595	842	4
que	476	281	495	292	595	842	4
en	499	281	512	292	595	842	4
el	516	281	525	292	595	842	4
segundo	61	300	103	310	595	842	4
es	106	300	118	310	595	842	4
posible	121	300	156	310	595	842	4
manipular	159	300	207	310	595	842	4
modelos	210	300	252	310	595	842	4
tridimensionales	255	300	334	310	595	842	4
que	337	300	356	310	595	842	4
representan	359	300	418	310	595	842	4
a	421	300	427	310	595	842	4
órganos	430	300	470	310	595	842	4
del	473	300	488	310	595	842	4
cuerpo	491	300	525	310	595	842	4
(Meng,	61	319	95	330	595	842	4
et	98	319	107	330	595	842	4
al.,	110	319	125	330	595	842	4
2013)	128	319	156	330	595	842	4
	43	346	48	359	595	842	4
Controlar	61	349	106	359	595	842	4
presentaciones	114	349	188	359	595	842	4
empleando	196	349	250	359	595	842	4
gestos	258	349	290	359	595	842	4
manuales,	298	349	348	359	595	842	4
tales	356	349	379	359	595	842	4
como	387	349	414	359	595	842	4
tocar	421	349	446	359	595	842	4
un	454	349	466	359	595	842	4
hombro	473	349	511	359	595	842	4
o	518	349	524	359	595	842	4
“presionar”	61	366	114	378	595	842	4
botones	117	366	156	378	595	842	4
con	159	366	177	378	595	842	4
la	180	366	188	378	595	842	4
mano	191	366	219	378	595	842	4
(Lui,	222	368	244	378	595	842	4
et	247	368	256	378	595	842	4
al.,	259	368	273	378	595	842	4
2013)	277	368	305	378	595	842	4
	43	395	48	408	595	842	4
Aprender	61	398	106	408	595	842	4
otros	111	398	136	408	595	842	4
idiomas,	141	398	182	408	595	842	4
en	188	398	200	408	595	842	4
cuyo	206	398	229	408	595	842	4
caso	234	398	258	408	595	842	4
el	263	398	272	408	595	842	4
uso	277	398	295	408	595	842	4
de	300	398	313	408	595	842	4
la	318	398	327	408	595	842	4
interacción	332	398	385	408	595	842	4
gestual	391	398	426	408	595	842	4
puede	432	398	462	408	595	842	4
contribuir	468	398	513	408	595	842	4
a	518	398	525	408	595	842	4
motivar	61	417	97	427	595	842	4
el	100	417	109	427	595	842	4
aprendizaje,	112	417	172	427	595	842	4
por	176	417	192	427	595	842	4
ejemplo,	195	417	237	427	595	842	4
del	240	417	255	427	595	842	4
inglés	259	417	287	427	595	842	4
(Lee,	291	417	316	427	595	842	4
et	319	417	328	427	595	842	4
al.,	332	417	347	427	595	842	4
2012).	350	417	381	427	595	842	4
Así	385	417	401	427	595	842	4
mismo,	404	417	440	427	595	842	4
el	443	417	452	427	595	842	4
uso	455	417	473	427	595	842	4
de	476	417	489	427	595	842	4
gestos	492	417	524	427	595	842	4
puede	61	436	91	446	595	842	4
apoyar	95	436	129	446	595	842	4
la	133	436	142	446	595	842	4
adquisición	146	436	201	446	595	842	4
de	205	436	217	446	595	842	4
lenguaje	221	436	263	446	595	842	4
porque	267	436	302	446	595	842	4
la	306	436	314	446	595	842	4
lectura	318	436	351	446	595	842	4
de	356	436	368	446	595	842	4
libros	372	436	398	446	595	842	4
en	402	436	415	446	595	842	4
sistemas	419	436	463	446	595	842	4
basados	467	436	508	446	595	842	4
en	512	436	525	446	595	842	4
gestos	61	455	93	465	595	842	4
puede	96	455	127	465	595	842	4
ser	130	455	145	465	595	842	4
una	148	455	167	465	595	842	4
actividad	170	455	213	465	595	842	4
interesante	216	455	270	465	595	842	4
y	274	455	279	465	595	842	4
atractiva	282	455	323	465	595	842	4
para	326	455	349	465	595	842	4
los	352	455	366	465	595	842	4
niños	369	455	395	465	595	842	4
(Homer,	398	455	438	465	595	842	4
et	441	455	450	465	595	842	4
al.,	453	455	468	465	595	842	4
2014)	471	455	499	465	595	842	4
	43	481	48	495	595	842	4
Crear	61	484	88	495	595	842	4
laboratorios	94	484	152	495	595	842	4
virtuales	157	484	198	495	595	842	4
tales	204	484	227	495	595	842	4
como	233	484	260	495	595	842	4
un	266	484	278	495	595	842	4
laboratorio	284	484	336	495	595	842	4
de	342	484	354	495	595	842	4
química	360	484	398	495	595	842	4
en	404	484	417	495	595	842	4
el	422	484	431	495	595	842	4
cual	437	484	457	495	595	842	4
los	463	484	477	495	595	842	4
alumnos	483	484	525	495	595	842	4
pueden	61	503	97	514	595	842	4
llevar	106	503	132	514	595	842	4
a	140	503	146	514	595	842	4
cabo	155	503	179	514	595	842	4
las	187	503	201	514	595	842	4
mismas	209	503	247	514	595	842	4
actividades	255	503	310	514	595	842	4
que	319	503	337	514	595	842	4
realizarían	345	503	397	514	595	842	4
en	405	503	417	514	595	842	4
un	426	503	438	514	595	842	4
laboratorio	446	503	498	514	595	842	4
real	506	503	525	514	595	842	4
(Jagodziński	61	520	122	533	595	842	4
&	126	520	134	533	595	842	4
Wolski,	138	520	173	533	595	842	4
2015).	178	520	209	533	595	842	4
Así	214	522	229	533	595	842	4
por	234	522	250	533	595	842	4
ejemplo,	254	522	295	533	595	842	4
se	300	522	311	533	595	842	4
simulan	316	522	354	533	595	842	4
las	358	522	372	533	595	842	4
acciones	377	522	420	533	595	842	4
de	424	522	437	533	595	842	4
sujetar	441	522	474	533	595	842	4
el	479	522	487	533	595	842	4
equipo	491	522	524	533	595	842	4
necesario	61	541	108	551	595	842	4
y	111	541	117	551	595	842	4
combinar	120	541	165	551	595	842	4
sustancias	168	541	220	551	595	842	4
	43	568	48	581	595	842	4
Convertir	61	571	105	581	595	842	4
una	112	571	130	581	595	842	4
superficie	137	571	184	581	595	842	4
cualquiera,	191	571	245	581	595	842	4
como	252	571	278	581	595	842	4
la	285	571	294	581	595	842	4
pared	301	571	329	581	595	842	4
de	336	571	348	581	595	842	4
un	355	571	367	581	595	842	4
salón	373	571	400	581	595	842	4
de	407	571	419	581	595	842	4
clases,	426	571	460	581	595	842	4
en	467	571	479	581	595	842	4
pizarras	486	571	525	581	595	842	4
interactivas	61	590	116	600	595	842	4
con	122	590	140	600	595	842	4
costos	145	590	177	600	595	842	4
inferiores	183	590	228	600	595	842	4
a	234	590	240	600	595	842	4
los	245	590	259	600	595	842	4
de	265	590	277	600	595	842	4
una	283	590	301	600	595	842	4
pizarra	307	590	341	600	595	842	4
interactiva	346	590	396	600	595	842	4
convencional	402	590	466	600	595	842	4
(Şimşek	472	588	512	600	595	842	4
&	517	588	525	600	595	842	4
Durdu,	61	609	94	619	595	842	4
2014)	97	609	125	619	595	842	4
Asimismo,	43	638	93	648	595	842	4
los	97	638	111	648	595	842	4
estudiantes	115	638	171	648	595	842	4
pueden	175	638	212	648	595	842	4
reforzar	216	638	253	648	595	842	4
lo	257	638	266	648	595	842	4
aprendido	270	638	318	648	595	842	4
en	322	638	334	648	595	842	4
clase	338	638	364	648	595	842	4
manteniendo	368	638	431	648	595	842	4
las	435	638	449	648	595	842	4
ventajas	453	638	494	648	595	842	4
antes	498	638	525	648	595	842	4
señaladas.	43	657	96	667	595	842	4
Aunque	99	657	137	667	595	842	4
en	141	657	153	667	595	842	4
general	157	657	193	667	595	842	4
se	197	657	209	667	595	842	4
pueden	212	657	249	667	595	842	4
utilizar	253	657	284	667	595	842	4
en	288	657	300	667	595	842	4
el	304	657	312	667	595	842	4
hogar	316	657	344	667	595	842	4
las	347	657	362	667	595	842	4
mismas	365	657	403	667	595	842	4
aplicaciones	406	657	467	667	595	842	4
empleadas	470	657	524	667	595	842	4
en	43	676	55	686	595	842	4
las	58	676	72	686	595	842	4
instituciones	75	676	136	686	595	842	4
educativas,	139	676	194	686	595	842	4
algunas	197	676	236	686	595	842	4
de	239	676	252	686	595	842	4
ellas	255	676	277	686	595	842	4
pueden	280	676	317	686	595	842	4
ser	320	676	335	686	595	842	4
más	338	676	359	686	595	842	4
adecuadas	362	676	416	686	595	842	4
de	419	676	432	686	595	842	4
utilizar	435	676	466	686	595	842	4
en	470	676	482	686	595	842	4
el	485	676	493	686	595	842	4
hogar	497	676	525	686	595	842	4
debido	43	695	76	705	595	842	4
a,	81	695	90	705	595	842	4
por	96	695	111	705	595	842	4
ejemplo,	117	695	158	705	595	842	4
limitaciones	163	695	221	705	595	842	4
de	226	695	239	705	595	842	4
espacio	244	695	282	705	595	842	4
o	287	695	293	705	595	842	4
tiempo,	299	695	335	705	595	842	4
o	340	695	346	705	595	842	4
esfuerzo	351	695	394	705	595	842	4
físico	399	695	425	705	595	842	4
requerido.	430	695	480	705	595	842	4
Algunos	485	695	525	705	595	842	4
ejemplos	43	714	87	724	595	842	4
de	91	714	103	724	595	842	4
aplicaciones	107	714	168	724	595	842	4
que	172	714	191	724	595	842	4
podrían	195	714	232	724	595	842	4
estar	236	714	261	724	595	842	4
dentro	265	714	296	724	595	842	4
de	300	714	313	724	595	842	4
este	317	714	338	724	595	842	4
grupo	342	714	370	724	595	842	4
son	374	714	392	724	595	842	4
descritos	396	714	440	724	595	842	4
por	445	714	461	724	595	842	4
Kandroudi	465	714	515	724	595	842	4
y	519	714	525	724	595	842	4
Bratitsis	43	733	82	743	595	842	4
(2012).	85	733	120	743	595	842	4
Enfoque	189	797	226	806	595	842	4
UTE,	229	797	251	806	595	842	4
V.7-N.4,	254	797	291	806	595	842	4
Dic.2016,	294	797	336	806	595	842	4
pp.1	339	797	358	806	595	842	4
-	361	797	364	806	595	842	4
15	367	797	378	806	595	842	4
5	547	37	553	47	595	842	5
Las	71	62	89	73	595	842	5
aplicaciones	92	62	153	73	595	842	5
antes	156	62	183	73	595	842	5
mencionadas	186	62	252	73	595	842	5
ponen	255	62	286	73	595	842	5
de	289	62	301	73	595	842	5
manifiesto	304	62	355	73	595	842	5
claramente	358	62	412	73	595	842	5
la	416	62	424	73	595	842	5
utilidad	427	62	462	73	595	842	5
del	466	62	480	73	595	842	5
uso	484	62	501	73	595	842	5
de	505	62	517	73	595	842	5
gestos	520	62	553	73	595	842	5
como	71	81	98	92	595	842	5
medio	102	81	132	92	595	842	5
de	135	81	148	92	595	842	5
interacción	151	81	204	92	595	842	5
con	208	81	226	92	595	842	5
software	230	81	271	92	595	842	5
con	275	81	293	92	595	842	5
fines	296	81	320	92	595	842	5
educativos,	323	81	379	92	595	842	5
pero	383	81	405	92	595	842	5
pocos	409	81	438	92	595	842	5
trabajos	442	81	481	92	595	842	5
han	484	81	503	92	595	842	5
abordado	507	81	553	92	595	842	5
el	71	100	80	111	595	842	5
uso	83	100	100	111	595	842	5
de	103	100	116	111	595	842	5
gestos	119	100	151	111	595	842	5
de	154	100	167	111	595	842	5
dibujos	170	100	204	111	595	842	5
manuales	208	100	255	111	595	842	5
sin	258	100	273	111	595	842	5
contacto.	276	100	320	111	595	842	5
Estos	323	100	351	111	595	842	5
gestos	354	100	386	111	595	842	5
son	389	100	407	111	595	842	5
representaciones	410	100	495	111	595	842	5
visuales	498	100	538	111	595	842	5
de	541	100	553	111	595	842	5
símbolos	71	119	115	130	595	842	5
(Piumsomboon,	121	119	198	130	595	842	5
et	204	119	214	130	595	842	5
al.,	220	119	235	130	595	842	5
2013);	241	119	272	130	595	842	5
es	278	119	290	130	595	842	5
decir,	296	119	323	130	595	842	5
su	329	119	341	130	595	842	5
ejecución	347	119	393	130	595	842	5
consiste	400	119	440	130	595	842	5
en	446	119	458	130	595	842	5
trazar	465	119	493	130	595	842	5
o	499	119	505	130	595	842	5
describir	511	119	553	130	595	842	5
icónicamente	71	138	136	149	595	842	5
una	142	138	161	149	595	842	5
ruta	167	138	186	149	595	842	5
en	193	138	205	149	595	842	5
el	212	138	220	149	595	842	5
aire.	227	138	248	149	595	842	5
Los	255	138	273	149	595	842	5
trazos	279	138	309	149	595	842	5
realizados	316	138	366	149	595	842	5
típicamente	373	138	430	149	595	842	5
corresponden	436	138	504	149	595	842	5
a	510	138	516	149	595	842	5
letras,	523	138	553	149	595	842	5
números	71	157	114	168	595	842	5
o	118	157	124	168	595	842	5
figuras	128	157	161	168	595	842	5
geométricas,	165	157	228	168	595	842	5
y	232	157	237	168	595	842	5
usualmente	241	157	298	168	595	842	5
son	302	157	320	168	595	842	5
ejecutados	324	157	377	168	595	842	5
manteniendo	381	157	444	168	595	842	5
una	448	157	467	168	595	842	5
pose	471	157	495	168	595	842	5
estática	499	157	537	168	595	842	5
de	540	157	553	168	595	842	5
la	71	176	79	187	595	842	5
mano	84	176	111	187	595	842	5
(Piumsomboon,	115	176	192	187	595	842	5
et	196	176	205	187	595	842	5
al.,	209	176	224	187	595	842	5
2013)—por	228	176	283	187	595	842	5
ejemplo,	287	176	328	187	595	842	5
la	333	176	341	187	595	842	5
mano	345	176	373	187	595	842	5
cerrada	377	176	414	187	595	842	5
o	418	176	424	187	595	842	5
el	428	176	436	187	595	842	5
dedo	440	176	465	187	595	842	5
índice	469	176	498	187	595	842	5
levantado.	502	176	553	187	595	842	5
Un	71	195	85	205	595	842	5
ejemplo	92	195	131	205	595	842	5
del	138	195	152	205	595	842	5
uso	159	195	177	205	595	842	5
de	184	195	196	205	595	842	5
estos	203	195	229	205	595	842	5
gestos	236	195	268	205	595	842	5
consiste	275	195	316	205	595	842	5
en	323	195	335	205	595	842	5
trazar	342	195	370	205	595	842	5
una	377	195	395	205	595	842	5
“X”	402	193	417	205	595	842	5
para	424	193	446	205	595	842	5
cerrar	453	195	482	205	595	842	5
la	488	195	497	205	595	842	5
aplicación	504	195	553	205	595	842	5
correspondiente.	71	214	153	224	595	842	5
A	159	214	166	224	595	842	5
pesar	172	214	199	224	595	842	5
de	205	214	218	224	595	842	5
las	223	214	237	224	595	842	5
evidencias	243	214	295	224	595	842	5
que	301	214	319	224	595	842	5
existen	325	214	360	224	595	842	5
en	366	214	378	224	595	842	5
cuanto	384	214	417	224	595	842	5
a	423	214	429	224	595	842	5
las	434	214	448	224	595	842	5
preferencias	454	214	515	224	595	842	5
de	521	214	533	224	595	842	5
los	539	214	553	224	595	842	5
usuarios	71	233	113	243	595	842	5
hacia	117	233	143	243	595	842	5
este	147	233	168	243	595	842	5
tipo	172	233	190	243	595	842	5
de	194	233	207	243	595	842	5
gestos	211	233	243	243	595	842	5
(Piumsomboon,	248	233	325	243	595	842	5
et	329	233	338	243	595	842	5
al.,	342	233	357	243	595	842	5
2013),	361	233	392	243	595	842	5
su	397	233	408	243	595	842	5
uso	413	233	430	243	595	842	5
con	434	233	452	243	595	842	5
fines	456	233	480	243	595	842	5
educativos	484	233	536	243	595	842	5
ha	541	233	553	243	595	842	5
sido	71	252	91	262	595	842	5
escasamente	97	252	162	262	595	842	5
explorado.	168	252	219	262	595	842	5
Básicamente,	225	252	291	262	595	842	5
los	297	252	310	262	595	842	5
gestos	316	252	349	262	595	842	5
de	354	252	366	262	595	842	5
dibujos	372	252	407	262	595	842	5
han	412	252	430	262	595	842	5
sido	436	252	456	262	595	842	5
empleados	461	252	515	262	595	842	5
con	521	252	539	262	595	842	5
la	544	252	553	262	595	842	5
finalidad	71	271	112	281	595	842	5
de	117	271	129	281	595	842	5
incrementar	133	271	191	281	595	842	5
el	196	271	204	281	595	842	5
nivel	209	271	231	281	595	842	5
de	236	271	248	281	595	842	5
aprendizaje	253	271	310	281	595	842	5
de	314	271	326	281	595	842	5
un	331	271	343	281	595	842	5
segundo	348	271	390	281	595	842	5
idioma	394	271	427	281	595	842	5
y	431	271	437	281	595	842	5
practicar	441	271	483	281	595	842	5
las	488	271	502	281	595	842	5
tablas	507	271	536	281	595	842	5
de	540	271	553	281	595	842	5
multiplicar	71	290	120	300	595	842	5
(Akazawa,	125	290	176	300	595	842	5
et	181	290	191	300	595	842	5
al.,	195	290	210	300	595	842	5
2014b;	215	290	249	300	595	842	5
Akazawa,	253	290	301	300	595	842	5
et	306	290	315	300	595	842	5
al.,	320	290	335	300	595	842	5
2014a).	339	290	377	300	595	842	5
En	382	290	395	300	595	842	5
estos	400	290	426	300	595	842	5
dos	431	290	448	300	595	842	5
casos	453	290	482	300	595	842	5
la	487	290	495	300	595	842	5
evaluación	500	290	553	300	595	842	5
realizada	71	309	115	319	595	842	5
proporcionó	119	309	177	319	595	842	5
evidencia	181	309	227	319	595	842	5
inicial	231	309	258	319	595	842	5
de	262	309	274	319	595	842	5
su	278	309	290	319	595	842	5
utilidad,	293	309	331	319	595	842	5
pero	335	309	357	319	595	842	5
ambos	360	309	393	319	595	842	5
presentan	397	309	446	319	595	842	5
también	450	309	489	319	595	842	5
limitaciones.	492	309	553	319	595	842	5
En	71	328	84	338	595	842	5
el	92	328	100	338	595	842	5
primero	108	328	145	338	595	842	5
(Akazawa,	152	328	203	338	595	842	5
et	211	328	220	338	595	842	5
al.,	227	328	242	338	595	842	5
2014b)	250	328	284	338	595	842	5
los	291	328	305	338	595	842	5
participantes	313	328	375	338	595	842	5
manifestaron	382	328	446	338	595	842	5
haber	453	328	481	338	595	842	5
disfrutado	489	328	537	338	595	842	5
la	544	328	553	338	595	842	5
experiencia	71	347	127	357	595	842	5
pero	131	347	153	357	595	842	5
el	156	347	165	357	595	842	5
número	168	347	205	357	595	842	5
de	209	347	221	357	595	842	5
ellos	224	347	247	357	595	842	5
fue	250	347	266	357	595	842	5
muy	269	347	290	357	595	842	5
limitado	293	347	331	357	595	842	5
(dos	335	347	356	357	595	842	5
personas).	359	347	411	357	595	842	5
El	415	347	425	357	595	842	5
otro	428	347	447	357	595	842	5
estudio	450	347	486	357	595	842	5
(Akazawa,	489	347	540	357	595	842	5
et	544	347	553	357	595	842	5
al.,	71	366	86	376	595	842	5
2014a),	90	366	127	376	595	842	5
a	132	366	138	376	595	842	5
pesar	142	366	170	376	595	842	5
de	174	366	187	376	595	842	5
contar	191	366	222	376	595	842	5
con	226	366	244	376	595	842	5
la	248	366	257	376	595	842	5
participación	261	366	323	376	595	842	5
de	327	366	340	376	595	842	5
más	344	366	365	376	595	842	5
niños,	369	366	399	376	595	842	5
no	403	366	415	376	595	842	5
consideró	420	366	468	376	595	842	5
ciertos	472	366	505	376	595	842	5
aspectos	509	366	553	376	595	842	5
importantes	71	385	129	395	595	842	5
para	134	385	156	395	595	842	5
concluir	161	385	199	395	595	842	5
si	204	385	212	395	595	842	5
el	218	385	226	395	595	842	5
uso	231	385	249	395	595	842	5
de	254	385	267	395	595	842	5
gestos	272	385	305	395	595	842	5
de	310	385	322	395	595	842	5
dibujos	327	385	362	395	595	842	5
puede	367	385	398	395	595	842	5
ser	403	385	419	395	595	842	5
adecuado	424	385	472	395	595	842	5
o	478	385	484	395	595	842	5
no	489	385	501	395	595	842	5
con	506	385	524	395	595	842	5
fines	529	385	553	395	595	842	5
educativos.	71	404	127	414	595	842	5
Dichos	132	404	166	414	595	842	5
aspectos	172	404	216	414	595	842	5
corresponden	222	404	289	414	595	842	5
a	295	404	301	414	595	842	5
métricas	306	404	348	414	595	842	5
de	354	404	366	414	595	842	5
rendimiento	372	404	429	414	595	842	5
al	435	404	444	414	595	842	5
realizar	449	404	485	414	595	842	5
las	491	404	505	414	595	842	5
tareas	511	404	541	414	595	842	5
y	547	404	553	414	595	842	5
opiniones	71	423	118	433	595	842	5
de	123	423	135	433	595	842	5
los	140	423	154	433	595	842	5
participantes.	159	423	225	433	595	842	5
Por	230	423	247	433	595	842	5
lo	252	423	260	433	595	842	5
tanto,	265	423	293	433	595	842	5
el	298	423	306	433	595	842	5
estudio	311	423	347	433	595	842	5
descrito	352	423	390	433	595	842	5
en	395	423	408	433	595	842	5
este	413	423	433	433	595	842	5
artículo	438	423	474	433	595	842	5
busca	479	423	509	433	595	842	5
también	514	423	553	433	595	842	5
superar	71	442	108	452	595	842	5
las	111	442	125	452	595	842	5
limitaciones	129	442	186	452	595	842	5
previas	189	442	224	452	595	842	5
según	227	442	258	452	595	842	5
se	261	442	272	452	595	842	5
explica	275	442	309	452	595	842	5
en	313	442	325	452	595	842	5
la	328	442	336	452	595	842	5
siguiente	340	442	384	452	595	842	5
sección.	387	442	427	452	595	842	5
3.	71	471	80	481	595	842	5
Metodología	83	471	148	481	595	842	5
En	71	500	84	510	595	842	5
esta	88	500	109	510	595	842	5
sección	112	500	149	510	595	842	5
se	152	500	164	510	595	842	5
describe	167	500	209	510	595	842	5
el	212	500	221	510	595	842	5
estudio	224	500	259	510	595	842	5
realizado	262	500	307	510	595	842	5
con	310	500	328	510	595	842	5
la	331	500	340	510	595	842	5
finalidad	343	500	384	510	595	842	5
de	387	500	400	510	595	842	5
analizar	403	500	441	510	595	842	5
la	445	500	453	510	595	842	5
viabilidad	456	500	502	510	595	842	5
de	505	500	517	510	595	842	5
utilizar	521	500	552	510	595	842	5
gestos	71	519	103	529	595	842	5
de	107	519	119	529	595	842	5
dibujos	123	519	157	529	595	842	5
como	161	519	188	529	595	842	5
forma	191	519	219	529	595	842	5
de	223	519	235	529	595	842	5
interacción	238	519	291	529	595	842	5
con	295	519	313	529	595	842	5
aplicaciones	316	519	377	529	595	842	5
educativas.	380	519	436	529	595	842	5
En	439	519	453	529	595	842	5
términos	456	519	498	529	595	842	5
generales,	502	519	553	529	595	842	5
el	71	538	80	548	595	842	5
estudio,	83	538	122	548	595	842	5
llevado	126	538	160	548	595	842	5
a	164	538	170	548	595	842	5
cabo	174	538	198	548	595	842	5
en	202	538	214	548	595	842	5
un	218	538	230	548	595	842	5
ambiente	234	538	279	548	595	842	5
controlado,	283	538	337	548	595	842	5
consistió	341	538	384	548	595	842	5
en	388	538	400	548	595	842	5
ejecutar	404	538	443	548	595	842	5
varios	447	538	476	548	595	842	5
gestos	480	538	512	548	595	842	5
de	516	538	528	548	595	842	5
este	532	538	553	548	595	842	5
tipo	71	557	89	567	595	842	5
para	93	557	115	567	595	842	5
interactuar	119	557	171	567	595	842	5
con	175	557	193	567	595	842	5
la	197	557	205	567	595	842	5
aplicación	209	557	258	567	595	842	5
desarrollada.	262	557	326	567	595	842	5
Esto	330	557	352	567	595	842	5
permitió	356	557	395	567	595	842	5
recolectar	399	557	447	567	595	842	5
datos	451	557	478	567	595	842	5
cuantitativos	482	557	543	567	595	842	5
y	547	557	552	567	595	842	5
datos	71	576	98	586	595	842	5
subjetivos	101	576	150	586	595	842	5
para	153	576	175	586	595	842	5
verificar	178	576	217	586	595	842	5
la	220	576	228	586	595	842	5
propuesta.	231	576	283	586	595	842	5
Los	286	576	304	586	595	842	5
detalles	307	576	345	586	595	842	5
del	348	576	363	586	595	842	5
estudio	366	576	401	586	595	842	5
son	404	576	422	586	595	842	5
descritos	425	576	469	586	595	842	5
a	472	576	478	586	595	842	5
continuación.	482	576	546	586	595	842	5
3.1	71	605	86	615	595	842	5
Materiales	89	605	143	615	595	842	5
En	71	634	84	644	595	842	5
primer	88	634	120	644	595	842	5
lugar	123	634	148	644	595	842	5
se	152	634	163	644	595	842	5
procedió	167	634	209	644	595	842	5
a	213	634	219	644	595	842	5
desarrollar	223	634	275	644	595	842	5
el	279	634	288	644	595	842	5
software	292	634	334	644	595	842	5
experimental	337	634	400	644	595	842	5
a	404	634	410	644	595	842	5
utilizar	414	634	446	644	595	842	5
en	450	634	462	644	595	842	5
el	466	634	475	644	595	842	5
estudio	479	634	514	644	595	842	5
(Figura	518	634	553	644	595	842	5
1).	71	653	84	663	595	842	5
La	92	653	104	663	595	842	5
aplicación	108	653	157	663	595	842	5
consistió	161	653	204	663	595	842	5
en	208	653	220	663	595	842	5
hacer	224	653	252	663	595	842	5
preguntas	256	653	304	663	595	842	5
de	308	653	321	663	595	842	5
opción	325	653	357	663	595	842	5
múltiple	361	653	399	663	595	842	5
a	403	653	409	663	595	842	5
los	413	653	427	663	595	842	5
usuarios	431	653	473	663	595	842	5
quienes	477	653	515	663	595	842	5
debían	519	653	553	663	595	842	5
responderlas	71	672	135	682	595	842	5
realizando	138	672	189	682	595	842	5
un	192	672	204	682	595	842	5
gesto	207	672	234	682	595	842	5
de	238	672	250	682	595	842	5
dibujo	253	672	282	682	595	842	5
en	286	672	298	682	595	842	5
el	301	672	310	682	595	842	5
aire	313	672	331	682	595	842	5
con	335	672	352	682	595	842	5
su	356	672	367	682	595	842	5
mano.	370	672	401	682	595	842	5
La	404	672	416	682	595	842	5
utilidad	420	672	454	682	595	842	5
de	458	672	470	682	595	842	5
este	473	672	494	682	595	842	5
enfoque	498	672	538	682	595	842	5
de	541	672	553	682	595	842	5
preguntas/respuestas	71	691	177	701	595	842	5
en	181	691	194	701	595	842	5
educación	198	691	248	701	595	842	5
ha	253	691	265	701	595	842	5
sido	270	691	290	701	595	842	5
demostrada	295	691	353	701	595	842	5
previamente	357	691	418	701	595	842	5
(Beekes,	423	691	466	701	595	842	5
2006)	471	691	499	701	595	842	5
y	504	691	509	701	595	842	5
además	514	691	553	701	595	842	5
puede	71	710	102	720	595	842	5
ser	105	710	120	720	595	842	5
aplicado	124	710	165	720	595	842	5
en	168	710	181	720	595	842	5
cualquier	184	710	229	720	595	842	5
área.	232	710	257	720	595	842	5
La	261	710	273	720	595	842	5
aplicación	277	710	325	720	595	842	5
mostraba	329	710	375	720	595	842	5
automáticamente	378	710	463	720	595	842	5
una	466	710	484	720	595	842	5
pregunta	488	710	531	720	595	842	5
a	535	710	541	720	595	842	5
la	544	710	553	720	595	842	5
vez	71	729	88	739	595	842	5
y	97	729	102	739	595	842	5
registraba	111	729	160	739	595	842	5
la	168	729	177	739	595	842	5
respuesta	185	729	234	739	595	842	5
correspondiente.	242	729	324	739	595	842	5
Las	333	729	350	739	595	842	5
respuestas	359	729	413	739	595	842	5
eran	421	729	443	739	595	842	5
ingresadas	452	729	506	739	595	842	5
por	514	729	530	739	595	842	5
los	539	729	553	739	595	842	5
participantes	71	748	133	758	595	842	5
en	137	748	149	758	595	842	5
forma	153	748	181	758	595	842	5
de	185	748	197	758	595	842	5
gestos	201	748	233	758	595	842	5
grafiti	237	748	264	758	595	842	5
(Castellucci	268	748	325	758	595	842	5
&	328	748	336	758	595	842	5
MacKenzie,	340	748	397	758	595	842	5
2008)	401	748	429	758	595	842	5
que	433	748	451	758	595	842	5
correspondían	455	748	525	758	595	842	5
a	529	748	535	758	595	842	5
las	539	748	553	758	595	842	5
cuatro	71	767	102	777	595	842	5
primeras	105	767	147	777	595	842	5
letras	150	767	177	777	595	842	5
del	180	767	195	777	595	842	5
alfabeto.	198	767	240	777	595	842	5
Las	244	767	261	777	595	842	5
representaciones	264	767	349	777	595	842	5
gráficas	352	767	390	777	595	842	5
de	393	767	406	777	595	842	5
los	409	767	423	777	595	842	5
gestos/letras,	426	767	491	777	595	842	5
indicando	494	767	541	777	595	842	5
el	545	767	553	777	595	842	5
Enfoque	217	797	254	806	595	842	5
UTE,	257	797	280	806	595	842	5
V.7-N.4,	283	797	319	806	595	842	5
Dic.2016,	322	797	364	806	595	842	5
pp.1	367	797	386	806	595	842	5
-	389	797	393	806	595	842	5
15	395	797	407	806	595	842	5
6	43	37	48	47	595	842	6
punto	43	62	70	72	595	842	6
de	74	62	87	72	595	842	6
inicio,	90	62	119	72	595	842	6
fueron	123	62	154	72	595	842	6
colocadas	158	62	207	72	595	842	6
junto	211	62	235	72	595	842	6
a	239	62	245	72	595	842	6
cada	249	62	273	72	595	842	6
una	277	62	296	72	595	842	6
de	300	62	312	72	595	842	6
las	316	62	330	72	595	842	6
cuatro	334	62	364	72	595	842	6
posibles	368	62	409	72	595	842	6
respuestas	413	62	467	72	595	842	6
(ver	471	62	490	72	595	842	6
Figura	494	62	525	72	595	842	6
1).	43	81	56	91	595	842	6
El	61	79	70	91	595	842	6
reconocimiento	75	79	150	91	595	842	6
de	155	79	167	91	595	842	6
gestos	172	79	205	91	595	842	6
se	210	79	221	91	595	842	6
llevó	226	79	249	91	595	842	6
a	254	79	260	91	595	842	6
cabo	265	79	289	91	595	842	6
usando	294	79	330	91	595	842	6
el	335	79	344	91	595	842	6
algoritmo	349	79	394	91	595	842	6
“Dynamic	399	79	445	91	595	842	6
Time	450	79	475	91	595	842	6
Warping”	480	79	524	91	595	842	6
(Senin,	43	100	77	110	595	842	6
2008),	83	100	114	110	595	842	6
que	119	100	137	110	595	842	6
es	143	100	154	110	595	842	6
uno	159	100	178	110	595	842	6
de	183	100	195	110	595	842	6
los	200	100	214	110	595	842	6
algoritmos	219	100	270	110	595	842	6
exitosos	275	100	316	110	595	842	6
para	321	100	343	110	595	842	6
este	348	100	369	110	595	842	6
tipo	374	100	392	110	595	842	6
de	397	100	409	110	595	842	6
tareas	414	100	445	110	595	842	6
(Wachs,	450	100	490	110	595	842	6
et	496	100	505	110	595	842	6
al.,	510	100	525	110	595	842	6
2011).	43	119	74	129	595	842	6
Las	80	119	98	129	595	842	6
respectivas	104	119	159	129	595	842	6
plantillas	165	119	208	129	595	842	6
requeridas	214	119	266	129	595	842	6
para	273	119	294	129	595	842	6
hacer	301	119	328	129	595	842	6
las	334	119	348	129	595	842	6
comparaciones	354	119	429	129	595	842	6
fueron	435	119	466	129	595	842	6
generadas	472	119	524	129	595	842	6
previamente	43	138	103	148	595	842	6
con	107	138	125	148	595	842	6
la	128	138	137	148	595	842	6
colaboración	140	138	203	148	595	842	6
de	206	138	218	148	595	842	6
otra	222	138	241	148	595	842	6
persona	244	138	284	148	595	842	6
(que	288	138	310	148	595	842	6
no	313	138	326	148	595	842	6
participó	329	138	371	148	595	842	6
en	374	138	386	148	595	842	6
el	390	138	399	148	595	842	6
estudio).	402	138	444	148	595	842	6
El	448	138	458	148	595	842	6
uso	461	138	479	148	595	842	6
de	482	138	495	148	595	842	6
estas	498	138	524	148	595	842	6
plantillas,	43	157	88	167	595	842	6
la	93	157	101	167	595	842	6
precisión	105	157	149	167	595	842	6
del	153	157	168	167	595	842	6
algoritmo	172	157	217	167	595	842	6
(aunque	221	157	262	167	595	842	6
esta	266	157	287	167	595	842	6
ha	291	157	303	167	595	842	6
sido	307	157	327	167	595	842	6
ampliamente	331	157	394	167	595	842	6
demostrada)	398	157	460	167	595	842	6
y	464	157	470	167	595	842	6
los	473	157	488	167	595	842	6
demás	492	157	525	167	595	842	6
aspectos	43	176	87	186	595	842	6
del	91	176	106	186	595	842	6
estudio	110	176	145	186	595	842	6
fueron	150	176	181	186	595	842	6
verificados	185	176	238	186	595	842	6
en	242	176	254	186	595	842	6
pruebas	259	176	298	186	595	842	6
preliminares.	303	176	365	186	595	842	6
La	370	176	382	186	595	842	6
aplicación	386	176	435	186	595	842	6
también	439	176	479	186	595	842	6
siguió	483	176	512	186	595	842	6
el	516	176	524	186	595	842	6
paradigma	43	195	95	205	595	842	6
de	99	195	111	205	595	842	6
realidad	116	195	155	205	595	842	6
aumentada,	159	195	217	205	595	842	6
que	222	195	240	205	595	842	6
consistió	244	195	287	205	595	842	6
en	291	195	304	205	595	842	6
aumentar	308	195	355	205	595	842	6
la	359	195	367	205	595	842	6
percepción	372	195	425	205	595	842	6
de	430	195	442	205	595	842	6
lo	447	195	455	205	595	842	6
que	459	195	478	205	595	842	6
el	482	195	491	205	595	842	6
sujeto	495	195	525	205	595	842	6
veía	43	214	63	224	595	842	6
en	70	214	82	224	595	842	6
su	88	214	100	224	595	842	6
entorno	106	214	143	224	595	842	6
real	150	214	168	224	595	842	6
con	174	214	192	224	595	842	6
los	198	214	212	224	595	842	6
controles	219	214	263	224	595	842	6
empleados	270	214	323	224	595	842	6
como	330	214	357	224	595	842	6
parte	363	214	388	224	595	842	6
de	394	214	406	224	595	842	6
la	413	214	421	224	595	842	6
interfaz	428	214	464	224	595	842	6
de	470	214	482	224	595	842	6
usuario	488	214	524	224	595	842	6
(Piumsomboon,	43	233	120	243	595	842	6
et	124	233	133	243	595	842	6
al.,	138	233	153	243	595	842	6
2013;	157	233	185	243	595	842	6
Giovanni,	189	233	236	243	595	842	6
et	240	233	249	243	595	842	6
al.,	254	233	269	243	595	842	6
2012).	273	233	304	243	595	842	6
Es	309	233	322	243	595	842	6
necesario	326	233	374	243	595	842	6
tener	379	233	404	243	595	842	6
en	408	233	420	243	595	842	6
cuenta	425	233	458	243	595	842	6
también	462	233	502	243	595	842	6
que	506	233	524	243	595	842	6
este	43	252	63	262	595	842	6
enfoque	68	252	108	262	595	842	6
ya	112	252	123	262	595	842	6
ha	127	252	140	262	595	842	6
sido	144	252	164	262	595	842	6
empleado	168	252	217	262	595	842	6
adecuadamente	221	252	300	262	595	842	6
en	304	252	316	262	595	842	6
trabajos	320	252	359	262	595	842	6
previos	363	252	399	262	595	842	6
(Akazawa,	403	252	454	262	595	842	6
et	459	252	468	262	595	842	6
al.,	472	252	487	262	595	842	6
2014b;	491	252	524	262	595	842	6
Akazawa,	43	271	90	281	595	842	6
et	95	271	104	281	595	842	6
al.,	109	271	124	281	595	842	6
2014a),	129	271	166	281	595	842	6
pero	171	271	193	281	595	842	6
a	198	271	204	281	595	842	6
diferencia	209	271	257	281	595	842	6
de	262	271	274	281	595	842	6
ellos,	279	271	305	281	595	842	6
en	310	271	322	281	595	842	6
este	327	271	348	281	595	842	6
estudio	353	271	388	281	595	842	6
se	393	271	405	281	595	842	6
optó	410	271	431	281	595	842	6
por	436	271	452	281	595	842	6
no	457	271	469	281	595	842	6
mostrar	474	271	511	281	595	842	6
el	516	271	525	281	595	842	6
dibujo	43	290	72	300	595	842	6
del	76	290	90	300	595	842	6
gesto	94	290	121	300	595	842	6
con	124	290	142	300	595	842	6
la	146	290	154	300	595	842	6
finalidad	158	290	199	300	595	842	6
de	202	290	214	300	595	842	6
evitar	218	290	245	300	595	842	6
efectos	249	290	284	300	595	842	6
de	288	290	300	300	595	842	6
“feedback”	304	288	356	300	595	842	6
(retroalimentación)	359	290	451	300	595	842	6
visual	455	290	483	300	595	842	6
(Kim,	486	290	512	300	595	842	6
et	515	290	525	300	595	842	6
al.,	43	309	57	319	595	842	6
2012).	62	309	94	319	595	842	6
Además,	99	309	142	319	595	842	6
el	147	309	155	319	595	842	6
espacio	160	309	198	319	595	842	6
de	203	309	216	319	595	842	6
interacción	221	309	274	319	595	842	6
fue	279	309	294	319	595	842	6
definido	299	309	337	319	595	842	6
según	342	309	372	319	595	842	6
lo	377	309	386	319	595	842	6
sugerido	391	309	433	319	595	842	6
por	438	309	454	319	595	842	6
Erazo	459	309	488	319	595	842	6
y	493	309	498	319	595	842	6
Pico	503	309	525	319	595	842	6
(2014)	43	328	74	338	595	842	6
facilitando	80	328	130	338	595	842	6
así	135	328	150	338	595	842	6
la	155	328	164	338	595	842	6
interacción	169	328	223	338	595	842	6
(ver	228	328	247	338	595	842	6
Figura	253	328	284	338	595	842	6
1).	289	328	302	338	595	842	6
Adicionalmente,	308	328	386	338	595	842	6
la	392	328	400	338	595	842	6
aplicación	406	328	455	338	595	842	6
realizaba	460	328	505	338	595	842	6
los	510	328	524	338	595	842	6
cálculos	43	346	82	357	595	842	6
y	85	346	91	357	595	842	6
registros	94	346	136	357	595	842	6
necesarios	139	346	192	357	595	842	6
tal	195	346	207	357	595	842	6
como	210	346	237	357	595	842	6
se	240	346	252	357	595	842	6
explica	255	346	289	357	595	842	6
más	292	346	313	357	595	842	6
adelante.	316	346	361	357	595	842	6
Figura	180	631	210	640	595	842	6
1.	213	631	221	640	595	842	6
Configuración	224	631	286	640	595	842	6
utilizada	288	631	325	640	595	842	6
en	328	631	339	640	595	842	6
el	342	631	349	640	595	842	6
estudio.	352	631	387	640	595	842	6
El	43	659	52	669	595	842	6
hardware	57	659	103	669	595	842	6
utilizado	108	659	148	669	595	842	6
(Figura	153	659	188	669	595	842	6
1)	193	659	203	669	595	842	6
consistió	208	659	251	669	595	842	6
en	256	659	268	669	595	842	6
el	273	659	281	669	595	842	6
computador	286	659	344	669	595	842	6
en	349	659	362	669	595	842	6
el	367	659	375	669	595	842	6
cual	380	659	400	669	595	842	6
se	405	659	417	669	595	842	6
ejecutó	422	659	457	669	595	842	6
la	462	659	471	669	595	842	6
aplicación	476	659	524	669	595	842	6
antes	43	677	70	688	595	842	6
descrita,	74	677	115	688	595	842	6
y	120	677	125	688	595	842	6
en	129	677	141	688	595	842	6
un	146	677	158	688	595	842	6
sensor	162	677	195	688	595	842	6
Kinect	199	677	230	688	595	842	6
y	234	677	239	688	595	842	6
un	243	677	256	688	595	842	6
proyector	260	677	306	688	595	842	6
conectados	310	677	366	688	595	842	6
a	370	677	377	688	595	842	6
dicho	381	677	407	688	595	842	6
computador.	411	677	472	688	595	842	6
El	477	677	486	688	595	842	6
uso	491	677	508	688	595	842	6
de	512	677	525	688	595	842	6
Kinect	43	696	73	707	595	842	6
y	77	696	82	707	595	842	6
de	86	696	98	707	595	842	6
su	101	696	113	707	595	842	6
SDK	116	696	139	707	595	842	6
para	142	696	164	707	595	842	6
Windows,	167	696	215	707	595	842	6
facilitó	219	696	250	707	595	842	6
la	254	696	262	707	595	842	6
tarea	265	696	290	707	595	842	6
de	294	696	306	707	595	842	6
hacer	310	696	337	707	595	842	6
seguimiento	341	696	400	707	595	842	6
de	403	696	415	707	595	842	6
la	419	696	427	707	595	842	6
mano	431	696	459	707	595	842	6
mediante	462	696	507	707	595	842	6
las	511	696	524	707	595	842	6
coordenadas	43	715	106	726	595	842	6
obtenidas	111	715	159	726	595	842	6
en	163	715	176	726	595	842	6
tres	180	715	199	726	595	842	6
dimensiones	204	715	265	726	595	842	6
y	270	715	276	726	595	842	6
la	280	715	289	726	595	842	6
creación	294	715	335	726	595	842	6
del	340	715	355	726	595	842	6
ambiente	360	715	405	726	595	842	6
aumentado	410	715	465	726	595	842	6
usando	470	715	506	726	595	842	6
las	510	715	524	726	595	842	6
imágenes	43	734	90	745	595	842	6
RGB.	95	734	122	745	595	842	6
El	127	734	137	745	595	842	6
Kinect	142	734	172	745	595	842	6
fue	177	734	193	745	595	842	6
colocado	198	734	242	745	595	842	6
aproximadamente	247	734	335	745	595	842	6
a	340	734	346	745	595	842	6
un	351	734	363	745	595	842	6
metro	368	734	396	745	595	842	6
de	401	734	413	745	595	842	6
altura	418	734	445	745	595	842	6
y	450	734	456	745	595	842	6
debajo	461	734	494	745	595	842	6
de	499	734	511	745	595	842	6
la	516	734	524	745	595	842	6
pantalla	43	753	81	764	595	842	6
proyectada.	84	753	142	764	595	842	6
Enfoque	189	797	226	806	595	842	6
UTE,	229	797	251	806	595	842	6
V.7-N.4,	254	797	291	806	595	842	6
Dic.2016,	294	797	336	806	595	842	6
pp.1	339	797	358	806	595	842	6
-	361	797	364	806	595	842	6
15	367	797	378	806	595	842	6
7	547	37	553	47	595	842	7
3.2	71	62	86	72	595	842	7
Participantes	89	62	159	72	595	842	7
Veinte	71	91	102	102	595	842	7
estudiantes,	106	91	166	102	595	842	7
diez	170	91	190	102	595	842	7
hombres	194	91	237	102	595	842	7
y	241	91	246	102	595	842	7
diez	250	91	271	102	595	842	7
mujeres,	275	91	317	102	595	842	7
aceptaron	321	91	370	102	595	842	7
participar	374	91	419	102	595	842	7
en	423	91	435	102	595	842	7
el	439	91	448	102	595	842	7
estudio.	452	91	491	102	595	842	7
Las	495	91	513	102	595	842	7
edades	517	91	553	102	595	842	7
de	71	110	83	121	595	842	7
ellos	90	110	112	121	595	842	7
estuvieron	119	110	169	121	595	842	7
comprendidas	176	110	245	121	595	842	7
entre	251	110	276	121	595	842	7
18	283	110	295	121	595	842	7
y	301	110	307	121	595	842	7
19	314	110	326	121	595	842	7
años,	332	110	359	121	595	842	7
y	366	110	371	121	595	842	7
cinco	377	110	403	121	595	842	7
fueron	409	110	441	121	595	842	7
zurdos.	447	110	483	121	595	842	7
Todas	490	110	520	121	595	842	7
estas	527	110	553	121	595	842	7
personas	71	129	116	140	595	842	7
se	122	129	134	140	595	842	7
encontraban	139	129	201	140	595	842	7
cursando	206	129	252	140	595	842	7
el	258	129	266	140	595	842	7
primer	272	129	303	140	595	842	7
año	309	129	327	140	595	842	7
de	333	129	345	140	595	842	7
Ingeniería	351	129	400	140	595	842	7
en	406	129	418	140	595	842	7
Sistemas	424	129	469	140	595	842	7
al	475	129	483	140	595	842	7
momento	489	129	535	140	595	842	7
de	541	129	553	140	595	842	7
realizar	71	148	107	159	595	842	7
el	110	148	119	159	595	842	7
estudio,	122	148	161	159	595	842	7
por	164	148	180	159	595	842	7
lo	184	148	192	159	595	842	7
cual	196	148	216	159	595	842	7
eran	219	148	241	159	595	842	7
usuarios	244	148	286	159	595	842	7
habituales	289	148	339	159	595	842	7
de	343	148	355	159	595	842	7
computadores.	358	148	431	159	595	842	7
Ninguno	434	148	476	159	595	842	7
de	479	148	491	159	595	842	7
ellos	494	148	517	159	595	842	7
recibió	520	148	553	159	595	842	7
compensación	71	167	142	178	595	842	7
alguna	145	167	178	178	595	842	7
por	181	167	197	178	595	842	7
su	200	167	212	178	595	842	7
participación.	215	167	279	178	595	842	7
3.3	71	196	86	206	595	842	7
Datos	89	196	120	206	595	842	7
recolectados	123	196	191	206	595	842	7
Durante	71	225	110	235	595	842	7
el	114	225	122	235	595	842	7
estudio	126	225	162	235	595	842	7
se	165	225	177	235	595	842	7
recolectaron	180	225	241	235	595	842	7
datos	245	225	272	235	595	842	7
tanto	275	225	300	235	595	842	7
cuantitativos	303	225	364	235	595	842	7
como	368	225	395	235	595	842	7
cualitativos.	399	225	456	235	595	842	7
Estos	460	225	488	235	595	842	7
datos	491	225	518	235	595	842	7
fueron	522	225	553	235	595	842	7
recolectados	71	244	133	254	595	842	7
de	136	244	149	254	595	842	7
varias	152	244	181	254	595	842	7
maneras,	184	244	230	254	595	842	7
según	233	244	263	254	595	842	7
se	266	244	278	254	595	842	7
detalla	281	244	313	254	595	842	7
a	316	244	322	254	595	842	7
continuación:	325	244	390	254	595	842	7
	71	271	76	284	595	842	7
Tiempo:	89	274	132	284	595	842	7
la	137	274	146	284	595	842	7
aplicación	151	274	200	284	595	842	7
fue	205	274	221	284	595	842	7
desarrollada	226	274	287	284	595	842	7
de	292	274	305	284	595	842	7
manera	310	274	347	284	595	842	7
que	352	274	371	284	595	842	7
calcule	376	274	411	284	595	842	7
automáticamente	416	274	500	284	595	842	7
el	506	274	514	284	595	842	7
tiempo	520	274	553	284	595	842	7
requerido	89	293	135	303	595	842	7
para	139	293	161	303	595	842	7
ingresar	164	293	204	303	595	842	7
cada	207	293	230	303	595	842	7
respuesta;	234	293	285	303	595	842	7
o	288	293	294	303	595	842	7
sea,	297	293	318	303	595	842	7
ejecutar	321	293	360	303	595	842	7
el	364	293	372	303	595	842	7
gesto.	375	293	405	303	595	842	7
El	408	293	418	303	595	842	7
tiempo	421	293	454	303	595	842	7
fue	457	293	473	303	595	842	7
calculado	476	293	523	303	595	842	7
como	526	293	553	303	595	842	7
el	89	312	98	322	595	842	7
intervalo	103	312	145	322	595	842	7
desde	150	312	180	322	595	842	7
que	186	312	204	322	595	842	7
el	210	312	218	322	595	842	7
participante	224	312	281	322	595	842	7
levantaba	287	312	334	322	595	842	7
la	340	312	348	322	595	842	7
mano	354	312	382	322	595	842	7
para	387	312	409	322	595	842	7
responder	415	312	464	322	595	842	7
hasta	470	312	497	322	595	842	7
cuando	502	312	539	322	595	842	7
la	544	312	553	322	595	842	7
regresaba	89	331	139	341	595	842	7
a	142	331	148	341	595	842	7
su	151	331	163	341	595	842	7
lugar	166	331	190	341	595	842	7
original	193	331	229	341	595	842	7
(junto	232	331	259	341	595	842	7
a	263	331	269	341	595	842	7
las	272	331	286	341	595	842	7
caderas)	289	331	332	341	595	842	7
después	335	331	377	341	595	842	7
de	380	331	392	341	595	842	7
haber	395	331	423	341	595	842	7
contestado.	426	331	483	341	595	842	7
Estos	486	331	514	341	595	842	7
valores	517	331	553	341	595	842	7
fueron	89	350	120	360	595	842	7
guardados	123	350	175	360	595	842	7
en	178	350	191	360	595	842	7
forma	194	350	222	360	595	842	7
de	225	350	237	360	595	842	7
“logs”	240	348	268	360	595	842	7
para	271	350	293	360	595	842	7
todos	296	350	323	360	595	842	7
los	326	350	340	360	595	842	7
participantes.	343	350	408	360	595	842	7
	71	376	76	390	595	842	7
Errores:	89	379	132	390	595	842	7
se	137	379	149	390	595	842	7
contaron	154	379	197	390	595	842	7
como	202	379	229	390	595	842	7
errores	234	379	269	390	595	842	7
las	274	379	288	390	595	842	7
veces	293	379	322	390	595	842	7
en	327	379	339	390	595	842	7
las	344	379	358	390	595	842	7
cuales	364	379	395	390	595	842	7
la	401	379	409	390	595	842	7
aplicación	414	379	463	390	595	842	7
no	468	379	481	390	595	842	7
fue	486	379	501	390	595	842	7
capaz	506	379	536	390	595	842	7
de	541	379	553	390	595	842	7
reconocer	89	399	138	409	595	842	7
el	143	399	152	409	595	842	7
gesto	156	399	183	409	595	842	7
ingresado	188	399	237	409	595	842	7
por	242	399	257	409	595	842	7
el	262	399	271	409	595	842	7
participante,	276	399	336	409	595	842	7
en	341	399	353	409	595	842	7
cuyo	358	399	381	409	595	842	7
caso	386	399	410	409	595	842	7
debió	415	399	441	409	595	842	7
repetir	446	399	478	409	595	842	7
el	483	399	491	409	595	842	7
gesto.	496	399	526	409	595	842	7
Este	531	399	553	409	595	842	7
registro	89	418	126	428	595	842	7
también	129	418	168	428	595	842	7
se	171	418	183	428	595	842	7
realizó	186	418	218	428	595	842	7
en	221	418	233	428	595	842	7
forma	236	418	264	428	595	842	7
automática.	267	418	324	428	595	842	7
	71	444	76	457	595	842	7
Cuestionario:	89	447	160	457	595	842	7
los	164	447	178	457	595	842	7
participantes	182	447	245	457	595	842	7
completaron	249	447	310	457	595	842	7
un	314	447	326	457	595	842	7
cuestionario	330	447	390	457	595	842	7
de	394	447	406	457	595	842	7
seis	410	447	430	457	595	842	7
preguntas	434	447	483	457	595	842	7
al	487	447	496	457	595	842	7
terminar	500	447	540	457	595	842	7
la	544	447	553	457	595	842	7
tarea	89	466	114	476	595	842	7
encargada.	119	466	174	476	595	842	7
Este	178	466	201	476	595	842	7
cuestionario	205	466	264	476	595	842	7
tuvo	269	466	290	476	595	842	7
dos	295	466	312	476	595	842	7
clases	317	466	348	476	595	842	7
de	353	466	365	476	595	842	7
preguntas.	370	466	422	476	595	842	7
Las	426	466	444	476	595	842	7
primeras	449	466	491	476	595	842	7
cuatro,	496	466	530	476	595	842	7
que	534	466	553	476	595	842	7
debían	89	485	122	495	595	842	7
responderse	128	485	189	495	595	842	7
usando	194	485	230	495	595	842	7
una	235	485	254	495	595	842	7
escala	259	485	291	495	595	842	7
de	296	485	308	495	595	842	7
Likert	313	485	340	495	595	842	7
de	345	485	357	495	595	842	7
1	362	485	368	495	595	842	7
(extremadamente	374	485	460	495	595	842	7
baja	465	485	486	495	595	842	7
o	491	485	497	495	595	842	7
nada)	502	485	530	495	595	842	7
a	535	485	541	495	595	842	7
7	547	485	553	495	595	842	7
(extremadamente	89	504	175	514	595	842	7
alta)	179	504	200	514	595	842	7
se	204	504	215	514	595	842	7
refirieron	219	504	262	514	595	842	7
a	266	504	272	514	595	842	7
la	276	504	284	514	595	842	7
dificultad	288	504	331	514	595	842	7
de	335	504	347	514	595	842	7
aprendizaje,	350	504	410	514	595	842	7
fatiga,	414	504	444	514	595	842	7
confort	448	504	481	514	595	842	7
y	485	504	490	514	595	842	7
dificultad	494	504	537	514	595	842	7
de	541	504	553	514	595	842	7
realizar	89	523	125	533	595	842	7
la	129	523	138	533	595	842	7
tarea.	142	523	171	533	595	842	7
Las	175	523	193	533	595	842	7
otras	197	523	221	533	595	842	7
dos	226	523	244	533	595	842	7
preguntas	248	523	297	533	595	842	7
solicitaban	301	523	353	533	595	842	7
a	358	523	364	533	595	842	7
los	368	523	382	533	595	842	7
participantes	387	523	449	533	595	842	7
opinar	453	523	484	533	595	842	7
abiertamente	488	523	553	533	595	842	7
sobre	89	542	117	552	595	842	7
posibles	120	542	160	552	595	842	7
problemas	163	542	214	552	595	842	7
experimentados	217	542	296	552	595	842	7
y	299	542	304	552	595	842	7
sobre	307	542	335	552	595	842	7
la	338	542	347	552	595	842	7
interacción.	350	542	406	552	595	842	7
3.4	71	571	86	581	595	842	7
Procedimiento	89	571	166	581	595	842	7
El	71	600	81	610	595	842	7
estudio	86	600	122	610	595	842	7
inició	128	600	153	610	595	842	7
con	158	600	176	610	595	842	7
una	182	600	200	610	595	842	7
descripción	206	600	262	610	595	842	7
general	267	600	304	610	595	842	7
de	310	600	322	610	595	842	7
él	328	600	336	610	595	842	7
y	342	600	347	610	595	842	7
la	353	600	362	610	595	842	7
confirmación	367	600	430	610	595	842	7
de	435	600	448	610	595	842	7
participación	453	600	515	610	595	842	7
de	521	600	533	610	595	842	7
los	539	600	553	610	595	842	7
estudiantes	71	619	127	629	595	842	7
luego	132	619	159	629	595	842	7
de	163	619	175	629	595	842	7
ser	180	619	195	629	595	842	7
debidamente	200	619	263	629	595	842	7
informados.	268	619	325	629	595	842	7
Después	330	619	373	629	595	842	7
de	378	619	390	629	595	842	7
ello,	395	619	415	629	595	842	7
los	419	619	433	629	595	842	7
participantes	438	619	500	629	595	842	7
recibieron	505	619	553	629	595	842	7
instrucciones	71	638	135	648	595	842	7
sobre	139	638	166	648	595	842	7
cómo	170	638	196	648	595	842	7
realizar	200	638	236	648	595	842	7
la	239	638	248	648	595	842	7
tarea.	251	638	279	648	595	842	7
Las	283	638	301	648	595	842	7
instrucciones	304	638	368	648	595	842	7
indicaban	372	638	419	648	595	842	7
también	422	638	461	648	595	842	7
la	465	638	473	648	595	842	7
forma	477	638	505	648	595	842	7
de	508	638	521	648	595	842	7
iniciar	524	638	553	648	595	842	7
y	71	657	76	667	595	842	7
terminar	80	657	121	667	595	842	7
la	125	657	133	667	595	842	7
respuesta	137	657	185	667	595	842	7
a	189	657	195	667	595	842	7
cada	199	657	223	667	595	842	7
pregunta;	227	657	274	667	595	842	7
es	278	657	289	667	595	842	7
decir,	293	657	320	667	595	842	7
usar	324	657	345	667	595	842	7
la	349	657	358	667	595	842	7
mano	362	657	389	667	595	842	7
dominante	393	657	445	667	595	842	7
y	448	657	454	667	595	842	7
no	458	657	470	667	595	842	7
levantarla	474	657	522	667	595	842	7
hasta	526	657	552	667	595	842	7
tener	71	676	96	686	595	842	7
preparada	101	676	151	686	595	842	7
mentalmente	156	676	219	686	595	842	7
la	224	676	233	686	595	842	7
respuesta	237	676	285	686	595	842	7
a	290	676	296	686	595	842	7
ingresar.	301	676	344	686	595	842	7
Esto	348	676	370	686	595	842	7
permitió	375	676	414	686	595	842	7
registrar	419	676	459	686	595	842	7
exclusivamente	464	676	539	686	595	842	7
el	544	676	553	686	595	842	7
tiempo	71	695	104	705	595	842	7
requerido	109	695	155	705	595	842	7
para	160	695	182	705	595	842	7
realizar	187	695	223	705	595	842	7
el	228	695	237	705	595	842	7
gesto,	241	695	272	705	595	842	7
ya	276	695	288	705	595	842	7
que	293	695	311	705	595	842	7
el	316	695	325	705	595	842	7
estudio	329	695	365	705	595	842	7
no	370	695	382	705	595	842	7
se	387	695	399	705	595	842	7
concentró	404	695	452	705	595	842	7
en	457	695	469	705	595	842	7
las	474	695	488	705	595	842	7
operaciones	493	695	553	705	595	842	7
mentales	71	714	116	724	595	842	7
necesarias	122	714	175	724	595	842	7
para	181	714	203	724	595	842	7
obtener	209	714	246	724	595	842	7
la	252	714	260	724	595	842	7
respuesta.	266	714	318	724	595	842	7
Además,	324	714	367	724	595	842	7
usando	373	714	409	724	595	842	7
tales	415	714	438	724	595	842	7
posiciones	444	714	496	724	595	842	7
iniciales	502	714	541	724	595	842	7
y	547	714	553	724	595	842	7
finales	71	733	103	743	595	842	7
se	108	733	119	743	595	842	7
evitó	124	733	148	743	595	842	7
incrementar	153	733	211	743	595	842	7
la	216	733	224	743	595	842	7
fatiga	229	733	256	743	595	842	7
que	261	733	279	743	595	842	7
puede	284	733	315	743	595	842	7
originarse	320	733	368	743	595	842	7
cuando	373	733	409	743	595	842	7
los	414	733	428	743	595	842	7
usuarios	433	733	474	743	595	842	7
mantienen	479	733	531	743	595	842	7
sus	536	733	553	743	595	842	7
manos	71	752	104	762	595	842	7
en	107	752	119	762	595	842	7
el	122	752	131	762	595	842	7
aire	134	752	152	762	595	842	7
durante	155	752	193	762	595	842	7
períodos	196	752	238	762	595	842	7
de	242	752	254	762	595	842	7
tiempo	257	752	290	762	595	842	7
prolongados	293	752	354	762	595	842	7
o	357	752	363	762	595	842	7
innecesarios	366	752	428	762	595	842	7
(Ren	431	752	455	762	595	842	7
&	458	752	465	762	595	842	7
O'Neill,	468	752	503	762	595	842	7
2013).	506	752	537	762	595	842	7
Enfoque	217	797	254	806	595	842	7
UTE,	257	797	280	806	595	842	7
V.7-N.4,	283	797	319	806	595	842	7
Dic.2016,	322	797	364	806	595	842	7
pp.1	367	797	386	806	595	842	7
-	389	797	393	806	595	842	7
15	395	797	407	806	595	842	7
8	43	37	48	47	595	842	8
Después	43	62	86	72	595	842	8
de	90	62	102	72	595	842	8
recibir	105	62	135	72	595	842	8
las	139	62	153	72	595	842	8
instrucciones	156	62	221	72	595	842	8
cada	224	62	248	72	595	842	8
participante	252	62	308	72	595	842	8
se	312	62	324	72	595	842	8
colocó	327	62	359	72	595	842	8
de	362	62	375	72	595	842	8
pies,	378	62	402	72	595	842	8
aproximadamente	405	62	493	72	595	842	8
a	497	62	503	72	595	842	8
tres	506	62	525	72	595	842	8
metros	43	81	76	91	595	842	8
de	82	81	94	91	595	842	8
la	99	81	108	91	595	842	8
pantalla	113	81	152	91	595	842	8
(tomando	157	81	204	91	595	842	8
en	209	81	221	91	595	842	8
cuenta	227	81	260	91	595	842	8
las	265	81	279	91	595	842	8
limitaciones	284	81	342	91	595	842	8
del	347	81	362	91	595	842	8
sensor	367	81	400	91	595	842	8
(González-Jorge,	406	81	490	91	595	842	8
et	496	81	505	91	595	842	8
al.,	510	81	525	91	595	842	8
2013)).	43	100	77	110	595	842	8
Desde	81	100	113	110	595	842	8
ahí	117	100	132	110	595	842	8
respondió	136	100	185	110	595	842	8
a	189	100	195	110	595	842	8
cada	199	100	223	110	595	842	8
una	226	100	245	110	595	842	8
de	249	100	261	110	595	842	8
las	265	100	279	110	595	842	8
preguntas	283	100	332	110	595	842	8
que	335	100	354	110	595	842	8
fueron	358	100	389	110	595	842	8
mostradas	393	100	444	110	595	842	8
una	448	100	466	110	595	842	8
por	470	100	486	110	595	842	8
una	490	100	508	110	595	842	8
en	512	100	525	110	595	842	8
forma	43	119	71	129	595	842	8
aleatoria.	74	119	119	129	595	842	8
Las	123	119	140	129	595	842	8
preguntas	144	119	193	129	595	842	8
fueron	196	119	227	129	595	842	8
elaboradas	230	119	285	129	595	842	8
previamente	288	119	349	129	595	842	8
a	352	119	358	129	595	842	8
base	362	119	386	129	595	842	8
del	389	119	403	129	595	842	8
contenido	407	119	455	129	595	842	8
de	458	119	470	129	595	842	8
una	473	119	492	129	595	842	8
de	495	119	507	129	595	842	8
las	511	119	525	129	595	842	8
asignaturas	43	138	100	148	595	842	8
que	103	138	122	148	595	842	8
los	125	138	139	148	595	842	8
participantes	143	138	205	148	595	842	8
se	209	138	221	148	595	842	8
encontraban	224	138	285	148	595	842	8
estudiando	289	138	343	148	595	842	8
durante	347	138	384	148	595	842	8
el	387	138	396	148	595	842	8
semestre	400	138	445	148	595	842	8
en	449	138	461	148	595	842	8
curso.	464	138	494	148	595	842	8
Cada	498	138	524	148	595	842	8
participante	43	157	100	167	595	842	8
respondió	105	157	153	167	595	842	8
un	159	157	171	167	595	842	8
total	176	157	197	167	595	842	8
de	203	157	215	167	595	842	8
doce	221	157	245	167	595	842	8
preguntas	250	157	299	167	595	842	8
(cuatro	304	157	339	167	595	842	8
opciones	344	157	388	167	595	842	8
por	394	157	410	167	595	842	8
tres	415	157	433	167	595	842	8
veces	439	157	468	167	595	842	8
cada	473	157	497	167	595	842	8
una)	502	157	524	167	595	842	8
dibujando	43	174	90	186	595	842	8
el	94	174	103	186	595	842	8
gesto	106	174	133	186	595	842	8
correspondiente	137	174	215	186	595	842	8
(gestos	219	174	255	186	595	842	8
grafiti	259	174	285	186	595	842	8
“A”	289	174	304	186	595	842	8
–	308	174	314	186	595	842	8
“D”,	317	174	336	186	595	842	8
Figura	339	176	371	186	595	842	8
1).	374	176	387	186	595	842	8
Sin	391	176	406	186	595	842	8
embargo,	410	176	456	186	595	842	8
debido	460	176	493	186	595	842	8
a	497	176	503	186	595	842	8
que	506	176	525	186	595	842	8
ninguno	43	195	82	205	595	842	8
de	85	195	97	205	595	842	8
ellos	100	195	123	205	595	842	8
tenía	126	195	150	205	595	842	8
experiencia	153	195	210	205	595	842	8
previa	213	195	243	205	595	842	8
con	246	195	264	205	595	842	8
gestos	267	195	299	205	595	842	8
de	302	195	315	205	595	842	8
dibujos	318	195	353	205	595	842	8
hechos	356	195	391	205	595	842	8
en	394	195	407	205	595	842	8
el	410	195	418	205	595	842	8
aire	421	195	440	205	595	842	8
(aunque	443	195	483	205	595	842	8
algunos	486	195	525	205	595	842	8
habían	43	214	76	224	595	842	8
utilizado	80	214	120	224	595	842	8
algún	124	214	151	224	595	842	8
juego	155	214	182	224	595	842	8
basado	186	214	222	224	595	842	8
en	226	214	238	224	595	842	8
Kinect	242	214	273	224	595	842	8
previamente)	276	214	340	224	595	842	8
se	344	214	356	224	595	842	8
consideró	360	214	408	224	595	842	8
adecuado	412	214	460	224	595	842	8
no	464	214	476	224	595	842	8
incluir	480	214	508	224	595	842	8
en	512	214	525	224	595	842	8
el	43	233	51	243	595	842	8
análisis	54	233	91	243	595	842	8
la	94	233	102	243	595	842	8
primera	106	233	143	243	595	842	8
ejecución	146	233	192	243	595	842	8
de	195	233	208	243	595	842	8
cada	211	233	235	243	595	842	8
gesto.	238	233	268	243	595	842	8
4.	43	262	52	272	595	842	8
Resultados	55	262	114	272	595	842	8
Los	43	291	60	301	595	842	8
resultados	64	291	115	301	595	842	8
reportados	118	291	171	301	595	842	8
en	174	291	187	301	595	842	8
esta	190	291	211	301	595	842	8
sección	215	291	252	301	595	842	8
fueron	255	291	287	301	595	842	8
calculados	290	291	342	301	595	842	8
con	346	291	363	301	595	842	8
un	367	291	379	301	595	842	8
total	383	291	404	301	595	842	8
de	407	291	419	301	595	842	8
40	423	291	435	301	595	842	8
gestos	439	291	471	301	595	842	8
para	475	291	497	301	595	842	8
cada	500	291	524	301	595	842	8
letra;	43	310	67	320	595	842	8
es	72	310	84	320	595	842	8
decir,	89	310	116	320	595	842	8
se	121	310	132	320	595	842	8
utilizaron	137	310	181	320	595	842	8
un	186	310	198	320	595	842	8
total	203	310	224	320	595	842	8
de	229	310	241	320	595	842	8
160	246	310	265	320	595	842	8
gestos.	270	310	305	320	595	842	8
El	310	310	320	320	595	842	8
análisis	325	310	361	320	595	842	8
de	366	310	379	320	595	842	8
varianza	384	310	425	320	595	842	8
(ANOVA)	430	310	476	320	595	842	8
reveló	481	310	511	320	595	842	8
la	516	310	524	320	595	842	8
diferencia	43	329	90	339	595	842	8
significativa	94	329	150	339	595	842	8
entre	154	329	179	339	595	842	8
gestos	182	329	215	339	595	842	8
(F	218	329	229	339	595	842	8
3,54	229	333	242	340	595	842	8
=	245	329	252	339	595	842	8
37.117,	255	329	292	339	595	842	8
p	295	329	302	339	595	842	8
<	305	329	311	339	595	842	8
0.0001).	315	329	355	339	595	842	8
El	358	329	368	339	595	842	8
orden	371	329	400	339	595	842	8
de	403	329	415	339	595	842	8
ingreso	418	329	455	339	595	842	8
(la	458	329	470	339	595	842	8
segunda	473	329	516	339	595	842	8
y	519	329	525	339	595	842	8
tercera	43	348	77	358	595	842	8
ejecución	80	348	127	358	595	842	8
de	130	348	142	358	595	842	8
cada	145	348	169	358	595	842	8
gesto)	172	348	203	358	595	842	8
no	206	348	218	358	595	842	8
tuvo	221	348	242	358	595	842	8
efecto	245	348	275	358	595	842	8
en	278	348	291	358	595	842	8
el	294	348	302	358	595	842	8
tiempo	306	348	339	358	595	842	8
(F	342	348	352	358	595	842	8
1,18	352	352	366	358	595	842	8
=	369	348	375	358	595	842	8
0.002,	379	348	409	358	595	842	8
ns),	412	348	431	358	595	842	8
pero	434	348	456	358	595	842	8
sí	459	348	468	358	595	842	8
se	471	348	482	358	595	842	8
observó	486	348	525	358	595	842	8
un	43	367	55	377	595	842	8
efecto	58	367	88	377	595	842	8
de	92	367	104	377	595	842	8
interacción	107	367	161	377	595	842	8
entre	164	367	189	377	595	842	8
gestos	193	367	225	377	595	842	8
y	228	367	234	377	595	842	8
orden	237	367	266	377	595	842	8
de	269	367	281	377	595	842	8
ingreso	284	367	321	377	595	842	8
(F	324	367	335	377	595	842	8
3,54	335	371	348	377	595	842	8
=	352	367	358	377	595	842	8
3.691,	362	367	392	377	595	842	8
p	396	367	402	377	595	842	8
<	405	367	412	377	595	842	8
0.05).	415	367	443	377	595	842	8
Sin	447	367	463	377	595	842	8
embargo,	466	367	512	377	595	842	8
el	516	367	525	377	595	842	8
test	43	385	60	396	595	842	8
de	65	385	77	396	595	842	8
comparación	82	385	145	396	595	842	8
de	150	385	162	396	595	842	8
pares	167	385	194	396	595	842	8
(PostHoc)	199	385	248	396	595	842	8
mostró	252	385	286	396	595	842	8
que	291	385	309	396	595	842	8
no	314	385	326	396	595	842	8
hubo	331	385	355	396	595	842	8
diferencias	360	385	413	396	595	842	8
entre	418	385	443	396	595	842	8
las	448	385	462	396	595	842	8
segundas	466	385	514	396	595	842	8
y	519	385	524	396	595	842	8
terceras	43	404	82	415	595	842	8
ejecuciones	86	404	144	415	595	842	8
de	148	404	160	415	595	842	8
cada	163	404	187	415	595	842	8
gesto,	191	404	221	415	595	842	8
por	224	404	240	415	595	842	8
lo	244	404	252	415	595	842	8
cual	256	404	276	415	595	842	8
se	279	404	291	415	595	842	8
decidió	295	404	329	415	595	842	8
usar	333	404	354	415	595	842	8
el	358	404	366	415	595	842	8
promedio	370	404	416	415	595	842	8
de	419	404	432	415	595	842	8
ambas.	435	404	471	415	595	842	8
El	475	404	484	415	595	842	8
análisis	488	404	525	415	595	842	8
estadístico	43	423	95	434	595	842	8
también	100	423	139	434	595	842	8
mostró	144	423	178	434	595	842	8
que	183	423	201	434	595	842	8
no	206	423	219	434	595	842	8
hubo	224	423	248	434	595	842	8
diferencia	253	423	301	434	595	842	8
significativa	306	423	362	434	595	842	8
por	367	423	383	434	595	842	8
sexo	388	423	411	434	595	842	8
(F	416	423	427	434	595	842	8
1,18	427	428	441	434	595	842	8
=	446	423	452	434	595	842	8
0.709,	457	423	488	434	595	842	8
ns),	493	423	511	434	595	842	8
ni	516	423	525	434	595	842	8
efecto	43	442	73	453	595	842	8
de	76	442	89	453	595	842	8
interacción	92	442	146	453	595	842	8
entre	149	442	174	453	595	842	8
sexo	178	442	201	453	595	842	8
y	205	442	211	453	595	842	8
gestos	214	442	247	453	595	842	8
(F	250	442	261	453	595	842	8
3,54	261	447	275	453	595	842	8
=	278	442	285	453	595	842	8
0.157,	289	442	319	453	595	842	8
ns).	323	442	341	453	595	842	8
Así,	345	442	364	453	595	842	8
la	368	442	376	453	595	842	8
Figura	380	442	411	453	595	842	8
2	415	442	421	453	595	842	8
muestra	425	442	465	453	595	842	8
los	468	442	482	453	595	842	8
tiempos	486	442	525	453	595	842	8
promedio	43	461	89	472	595	842	8
requeridos	92	461	144	472	595	842	8
para	147	461	169	472	595	842	8
realizar	172	461	208	472	595	842	8
cada	211	461	235	472	595	842	8
uno	238	461	256	472	595	842	8
de	259	461	271	472	595	842	8
los	275	461	288	472	595	842	8
gestos.	291	461	327	472	595	842	8
Gestos	141	537	150	563	595	842	8
D	153	508	159	517	595	842	8
C	154	533	159	542	595	842	8
B	154	558	159	567	595	842	8
A	154	584	159	593	595	842	8
0	165	608	169	617	595	842	8
1000	221	608	239	617	595	842	8
2000	284	608	302	617	595	842	8
3000	347	608	365	617	595	842	8
4000	409	608	428	617	595	842	8
Tiempo	250	622	278	631	595	842	8
(milisegundos)	281	622	335	631	595	842	8
Figura	146	654	177	663	595	842	8
2.	179	654	188	663	595	842	8
Tiempo	190	654	224	663	595	842	8
promedio	227	654	268	663	595	842	8
(±	271	654	280	663	595	842	8
1	283	654	288	663	595	842	8
SD)	291	654	308	663	595	842	8
para	311	654	331	663	595	842	8
realizar	334	654	366	663	595	842	8
cada	369	654	391	663	595	842	8
gesto.	394	654	421	663	595	842	8
La	43	681	55	692	595	842	8
presencia	58	681	106	692	595	842	8
de	110	681	122	692	595	842	8
errores	125	681	160	692	595	842	8
fue	164	681	179	692	595	842	8
escasamente	183	681	248	692	595	842	8
observada	252	681	303	692	595	842	8
en	306	681	319	692	595	842	8
el	322	681	331	692	595	842	8
estudio.	334	681	373	692	595	842	8
El	377	681	386	692	595	842	8
número	390	681	427	692	595	842	8
total	431	681	451	692	595	842	8
de	455	681	467	692	595	842	8
errores	471	681	506	692	595	842	8
fue	509	681	524	692	595	842	8
de	43	700	55	711	595	842	8
siete	59	700	82	711	595	842	8
entre	86	700	111	711	595	842	8
todos	115	700	142	711	595	842	8
los	146	700	160	711	595	842	8
participantes,	164	700	229	711	595	842	8
pero	233	700	256	711	595	842	8
fueron	259	700	291	711	595	842	8
cometidos	295	700	345	711	595	842	8
únicamente	349	700	406	711	595	842	8
por	410	700	425	711	595	842	8
cinco	430	700	455	711	595	842	8
de	459	700	472	711	595	842	8
ellos.	476	700	501	711	595	842	8
Dos	505	700	525	711	595	842	8
personas	43	719	88	730	595	842	8
cometieron	94	717	148	730	595	842	8
dos	153	717	171	730	595	842	8
errores	177	717	212	730	595	842	8
para	217	717	239	730	595	842	8
el	245	717	253	730	595	842	8
gesto	259	717	286	730	595	842	8
“B”	291	717	306	730	595	842	8
(uno	311	717	333	730	595	842	8
en	339	717	351	730	595	842	8
la	357	717	365	730	595	842	8
misma	371	717	403	730	595	842	8
respuesta	409	717	457	730	595	842	8
y	462	717	468	730	595	842	8
la	474	719	482	730	595	842	8
otra	488	719	507	730	595	842	8
en	512	719	525	730	595	842	8
diferentes	43	736	91	749	595	842	8
respuestas).	94	736	154	749	595	842	8
Los	158	736	175	749	595	842	8
otros	178	736	203	749	595	842	8
tres	206	736	224	749	595	842	8
errores	227	736	262	749	595	842	8
correspondieron	265	736	345	749	595	842	8
al	348	736	356	749	595	842	8
gesto	359	736	386	749	595	842	8
“D”.	389	736	407	749	595	842	8
Enfoque	189	797	226	806	595	842	8
UTE,	229	797	251	806	595	842	8
V.7-N.4,	254	797	291	806	595	842	8
Dic.2016,	294	797	336	806	595	842	8
pp.1	339	797	358	806	595	842	8
-	361	797	364	806	595	842	8
15	367	797	378	806	595	842	8
9	547	37	553	47	595	842	9
La	71	62	83	73	595	842	9
Figura	87	62	118	73	595	842	9
3	122	62	128	73	595	842	9
muestra	132	62	172	73	595	842	9
los	176	62	190	73	595	842	9
puntajes	194	62	235	73	595	842	9
en	239	62	251	73	595	842	9
promedio	255	62	301	73	595	842	9
asignados	305	62	355	73	595	842	9
por	359	62	375	73	595	842	9
los	379	62	393	73	595	842	9
participantes	396	62	459	73	595	842	9
a	463	62	469	73	595	842	9
cada	473	62	497	73	595	842	9
una	500	62	519	73	595	842	9
de	523	62	535	73	595	842	9
las	539	62	553	73	595	842	9
preguntas	71	81	120	92	595	842	9
del	124	81	139	92	595	842	9
cuestionario.	143	81	205	92	595	842	9
Tanto	209	81	237	92	595	842	9
la	241	81	250	92	595	842	9
dificultad	254	81	298	92	595	842	9
de	302	81	314	92	595	842	9
aprender	318	81	362	92	595	842	9
como	366	81	393	92	595	842	9
de	397	81	409	92	595	842	9
interactuar	413	81	465	92	595	842	9
con	469	81	487	92	595	842	9
la	491	81	500	92	595	842	9
aplicación	504	81	553	92	595	842	9
usando	71	100	107	111	595	842	9
los	111	100	125	111	595	842	9
gestos	129	100	161	111	595	842	9
propuestos	165	100	220	111	595	842	9
recibieron	224	100	272	111	595	842	9
puntajes	276	100	317	111	595	842	9
de	321	100	333	111	595	842	9
2.5.	337	100	356	111	595	842	9
Así	360	100	375	111	595	842	9
mismo,	379	100	415	111	595	842	9
la	419	100	427	111	595	842	9
fatiga	431	100	458	111	595	842	9
reportada	462	100	509	111	595	842	9
fue	513	100	528	111	595	842	9
baja	532	100	553	111	595	842	9
(1.7),	71	119	97	130	595	842	9
mientras	100	119	142	130	595	842	9
que	145	119	163	130	595	842	9
el	166	119	175	130	595	842	9
confort	178	119	212	130	595	842	9
alcanzó	215	119	253	130	595	842	9
un	256	119	268	130	595	842	9
valor	271	119	295	130	595	842	9
de	298	119	310	130	595	842	9
5.4.	313	119	331	130	595	842	9
Dificultad	165	168	200	177	595	842	9
de	202	168	212	177	595	842	9
realizar	214	168	241	177	595	842	9
Confort	211	199	239	208	595	842	9
Fatiga	219	229	241	238	595	842	9
Dificultad	161	259	196	268	595	842	9
aprendizaje	198	259	241	268	595	842	9
0	247	286	251	295	595	842	9
1	276	286	281	295	595	842	9
2	306	286	310	295	595	842	9
3	335	286	340	295	595	842	9
4	364	286	369	295	595	842	9
5	394	286	399	295	595	842	9
6	423	286	428	295	595	842	9
7	453	286	457	295	595	842	9
Figura	151	312	181	321	595	842	9
3.	184	312	192	321	595	842	9
Puntaje	195	312	229	321	595	842	9
promedio	232	312	274	321	595	842	9
(±	279	312	288	321	595	842	9
1	291	312	296	321	595	842	9
SD)	299	312	316	321	595	842	9
de	319	312	330	321	595	842	9
cada	333	312	355	321	595	842	9
pregunta	358	312	397	321	595	842	9
del	400	312	413	321	595	842	9
cuestionario.	416	312	473	321	595	842	9
Aunque	71	339	109	350	595	842	9
en	115	339	128	350	595	842	9
general	134	339	171	350	595	842	9
los	177	339	191	350	595	842	9
participantes	197	339	260	350	595	842	9
respondieron	266	339	330	350	595	842	9
positivamente	336	339	404	350	595	842	9
las	411	339	425	350	595	842	9
preguntas	431	339	480	350	595	842	9
abiertas,	486	339	528	350	595	842	9
hay	535	339	552	350	595	842	9
algunos	71	358	110	369	595	842	9
detalles	116	358	154	369	595	842	9
que	160	358	179	369	595	842	9
se	185	358	197	369	595	842	9
considera	203	358	251	369	595	842	9
necesario	258	358	305	369	595	842	9
mencionar.	312	358	366	369	595	842	9
Tres	373	358	395	369	595	842	9
participantes	401	358	463	369	595	842	9
señalaron	470	358	518	369	595	842	9
haber	525	358	553	369	595	842	9
experimentado	71	377	144	388	595	842	9
cierto	147	377	174	388	595	842	9
tipo	178	377	196	388	595	842	9
de	199	377	212	388	595	842	9
problema.	215	377	264	388	595	842	9
Dos	268	375	288	388	595	842	9
de	291	375	304	388	595	842	9
ellos	307	375	330	388	595	842	9
dijeron	333	375	366	388	595	842	9
que	370	375	389	388	595	842	9
su	392	375	404	388	595	842	9
“seudo”	407	375	445	388	595	842	9
problema	449	375	494	388	595	842	9
fue	498	375	513	388	595	842	9
“olvidar	517	375	553	388	595	842	9
las	71	396	85	407	595	842	9
alternativas	90	396	146	407	595	842	9
a	151	396	157	407	595	842	9
ingresar	162	396	202	407	595	842	9
(pero	206	396	232	407	595	842	9
que	237	396	255	407	595	842	9
se	260	396	272	407	595	842	9
solucionaría	276	396	336	407	595	842	9
con	341	396	358	407	595	842	9
práctica)”,	363	396	412	407	595	842	9
mientras	417	396	459	407	595	842	9
que	464	396	482	407	595	842	9
los	487	396	501	407	595	842	9
otros	506	396	530	407	595	842	9
dos	535	396	553	407	595	842	9
manifestaron	71	415	135	426	595	842	9
haber	138	415	166	426	595	842	9
sentido	170	415	205	426	595	842	9
una	208	415	227	426	595	842	9
ligera	230	415	257	426	595	842	9
incomodidad	260	415	323	426	595	842	9
al	326	415	335	426	595	842	9
responder	338	415	388	426	595	842	9
pero	391	415	413	426	595	842	9
sin	416	415	431	426	595	842	9
dar	434	415	450	426	595	842	9
detalles	453	415	491	426	595	842	9
adicionales.	495	415	553	426	595	842	9
Aunque	71	434	109	445	595	842	9
cuatro	118	434	149	445	595	842	9
participantes	157	434	220	445	595	842	9
no	229	434	241	445	595	842	9
proporcionaron	250	434	324	445	595	842	9
ningún	333	434	366	445	595	842	9
comentario	375	434	429	445	595	842	9
general,	438	434	478	445	595	842	9
once	487	434	511	445	595	842	9
dijeron	520	434	553	445	595	842	9
explícitamente	71	453	142	464	595	842	9
que	146	453	164	464	595	842	9
la	168	453	176	464	595	842	9
tarea	180	453	205	464	595	842	9
les	208	453	223	464	595	842	9
pareció	226	453	262	464	595	842	9
interesante,	266	453	324	464	595	842	9
entretenida	327	453	382	464	595	842	9
y/o	386	453	401	464	595	842	9
fácil	404	453	424	464	595	842	9
de	427	453	440	464	595	842	9
realizar.	443	453	482	464	595	842	9
Las	486	453	504	464	595	842	9
personas	508	453	553	464	595	842	9
restantes	71	470	116	483	595	842	9
hicieron	122	470	161	483	595	842	9
ciertas	166	470	198	483	595	842	9
sugerencias	204	470	263	483	595	842	9
como	269	470	296	483	595	842	9
“mostrar	302	470	343	483	595	842	9
el	348	470	357	483	595	842	9
dibujo	363	470	392	483	595	842	9
del	398	470	412	483	595	842	9
gesto	418	470	445	483	595	842	9
quizá	450	470	477	483	595	842	9
podría	483	470	514	483	595	842	9
ser	519	470	535	483	595	842	9
de	540	470	553	483	595	842	9
utilidad”	71	489	109	501	595	842	9
y	115	491	121	501	595	842	9
“mejorar	126	489	167	501	595	842	9
el	173	491	182	501	595	842	9
punto	187	491	215	501	595	842	9
que	220	491	239	501	595	842	9
indicaba	244	491	285	501	595	842	9
el	291	491	300	501	595	842	9
inicio	305	491	330	501	595	842	9
del	336	491	350	501	595	842	9
gesto”,	356	491	390	501	595	842	9
pero	396	491	418	501	595	842	9
no	423	491	436	501	595	842	9
manifestaron	441	491	505	501	595	842	9
estar	510	491	535	501	595	842	9
en	540	491	553	501	595	842	9
desacuerdo	71	510	129	520	595	842	9
con	132	510	149	520	595	842	9
la	152	510	161	520	595	842	9
propuesta.	164	510	216	520	595	842	9
5.	71	539	80	549	595	842	9
Discusión	83	539	136	549	595	842	9
Los	71	568	89	578	595	842	9
resultados	94	568	145	578	595	842	9
descritos	150	568	194	578	595	842	9
en	200	568	212	578	595	842	9
la	217	568	226	578	595	842	9
sección	231	568	268	578	595	842	9
previa	274	568	304	578	595	842	9
confirman	309	568	357	578	595	842	9
la	363	568	371	578	595	842	9
viabilidad	377	568	423	578	595	842	9
de	428	568	440	578	595	842	9
la	446	568	454	578	595	842	9
propuesta	459	568	509	578	595	842	9
de	514	568	526	578	595	842	9
usar	532	568	553	578	595	842	9
aplicaciones	71	587	131	597	595	842	9
basadas	136	587	178	597	595	842	9
en	183	587	195	597	595	842	9
gestos	200	587	233	597	595	842	9
de	237	587	250	597	595	842	9
dibujos	254	587	289	597	595	842	9
como	294	587	321	597	595	842	9
un	326	587	338	597	595	842	9
complemento	343	587	409	597	595	842	9
educativo.	414	587	464	597	595	842	9
Sin	469	587	485	597	595	842	9
embargo,	490	587	536	597	595	842	9
es	541	587	553	597	595	842	9
necesario	71	606	119	616	595	842	9
mencionar	123	606	175	616	595	842	9
algunos	179	606	217	616	595	842	9
aspectos	222	606	266	616	595	842	9
adicionales	271	606	326	616	595	842	9
referentes	330	606	380	616	595	842	9
al	384	606	393	616	595	842	9
diseño	397	606	429	616	595	842	9
de	434	606	446	616	595	842	9
aplicaciones	451	606	511	616	595	842	9
de	516	606	528	616	595	842	9
este	532	606	553	616	595	842	9
tipo	71	625	89	635	595	842	9
y	92	625	97	635	595	842	9
sus	100	625	118	635	595	842	9
posibles	121	625	161	635	595	842	9
usos.	164	625	190	635	595	842	9
En	71	654	84	664	595	842	9
primer	90	654	121	664	595	842	9
lugar,	127	654	154	664	595	842	9
el	160	654	169	664	595	842	9
rendimiento	174	654	232	664	595	842	9
de	238	654	250	664	595	842	9
los	256	654	270	664	595	842	9
usuarios	275	654	317	664	595	842	9
podría	323	654	354	664	595	842	9
incrementar	360	654	418	664	595	842	9
o	423	654	430	664	595	842	9
disminuir	435	654	479	664	595	842	9
según	485	654	515	664	595	842	9
ciertas	521	654	553	664	595	842	9
condiciones.	71	673	132	683	595	842	9
En	135	673	149	683	595	842	9
este	152	673	173	683	595	842	9
estudio	176	673	211	683	595	842	9
los	215	673	229	683	595	842	9
tiempos	232	673	271	683	595	842	9
fueron	273	673	305	683	595	842	9
calculados	308	673	360	683	595	842	9
a	363	673	369	683	595	842	9
base	373	673	396	683	595	842	9
de	400	673	412	683	595	842	9
posiciones	415	673	467	683	595	842	9
iniciales	470	673	509	683	595	842	9
y	512	673	518	683	595	842	9
finales	521	673	553	683	595	842	9
específicas,	71	692	129	702	595	842	9
pero	133	692	155	702	595	842	9
en	159	692	172	702	595	842	9
la	176	692	184	702	595	842	9
realidad	188	692	227	702	595	842	9
los	232	692	246	702	595	842	9
usuarios	250	692	291	702	595	842	9
pueden	296	692	332	702	595	842	9
adoptar	336	692	374	702	595	842	9
otras	378	692	402	702	595	842	9
posiciones	406	692	458	702	595	842	9
que	462	692	481	702	595	842	9
podrían	485	692	522	702	595	842	9
influir	527	692	553	702	595	842	9
en	71	711	83	721	595	842	9
el	88	711	96	721	595	842	9
tiempo	101	711	134	721	595	842	9
requerido.	138	711	188	721	595	842	9
Estas	192	711	220	721	595	842	9
posiciones	224	711	276	721	595	842	9
también	280	711	320	721	595	842	9
podrían	324	711	361	721	595	842	9
tener	366	711	391	721	595	842	9
influencia	395	711	442	721	595	842	9
en	446	711	459	721	595	842	9
la	463	711	471	721	595	842	9
fatiga	476	711	503	721	595	842	9
de	507	711	520	721	595	842	9
una	524	711	543	721	595	842	9
o	547	711	553	721	595	842	9
más	71	730	92	740	595	842	9
partes	95	730	126	740	595	842	9
del	129	730	144	740	595	842	9
cuerpo.	147	730	184	740	595	842	9
Otro	187	730	209	740	595	842	9
aspecto	212	730	251	740	595	842	9
que	254	730	272	740	595	842	9
también	276	730	315	740	595	842	9
podría	318	730	349	740	595	842	9
incrementar	353	730	411	740	595	842	9
la	414	730	423	740	595	842	9
fatiga,	426	730	456	740	595	842	9
así	460	730	474	740	595	842	9
como	478	730	505	740	595	842	9
el	508	730	517	740	595	842	9
tiempo	520	730	553	740	595	842	9
y	71	749	76	759	595	842	9
errores,	80	749	118	759	595	842	9
es	121	749	133	759	595	842	9
la	136	749	144	759	595	842	9
forma	147	749	176	759	595	842	9
de	179	749	191	759	595	842	9
realizar	194	749	230	759	595	842	9
los	233	749	247	759	595	842	9
gestos.	251	749	286	759	595	842	9
En	289	749	303	759	595	842	9
el	306	749	314	759	595	842	9
estudio	318	749	353	759	595	842	9
se	356	749	368	759	595	842	9
pudo	371	749	396	759	595	842	9
observar	399	749	442	759	595	842	9
cierta	445	749	472	759	595	842	9
incomodidad	475	749	538	759	595	842	9
en	541	749	553	759	595	842	9
los	71	768	85	778	595	842	9
participantes	90	768	153	778	595	842	9
que	158	768	176	778	595	842	9
utilizaron	182	768	225	778	595	842	9
su	231	768	242	778	595	842	9
mano	248	768	275	778	595	842	9
izquierda	280	768	325	778	595	842	9
para	330	768	352	778	595	842	9
realizar	357	768	393	778	595	842	9
los	399	768	413	778	595	842	9
gestos.	418	768	453	778	595	842	9
Este	459	768	481	778	595	842	9
es	486	768	498	778	595	842	9
un	503	768	515	778	595	842	9
detalle	521	768	553	778	595	842	9
Enfoque	217	797	254	806	595	842	9
UTE,	257	797	280	806	595	842	9
V.7-N.4,	283	797	319	806	595	842	9
Dic.2016,	322	797	364	806	595	842	9
pp.1	367	797	386	806	595	842	9
-	389	797	393	806	595	842	9
15	395	797	407	806	595	842	9
10	43	37	54	47	595	842	10
entendible	43	62	93	72	595	842	10
debido	99	62	132	72	595	842	10
a	137	62	143	72	595	842	10
que	149	62	167	72	595	842	10
se	172	62	184	72	595	842	10
fijó	189	62	203	72	595	842	10
un	209	62	221	72	595	842	10
punto	226	62	254	72	595	842	10
inicial	259	62	286	72	595	842	10
para	292	62	314	72	595	842	10
los	319	62	334	72	595	842	10
gestos.	339	62	374	72	595	842	10
Sin	380	62	396	72	595	842	10
embargo,	401	62	447	72	595	842	10
esta	453	62	473	72	595	842	10
limitación	479	62	524	72	595	842	10
podría	43	81	74	91	595	842	10
resolverse	77	81	128	91	595	842	10
creando	131	81	170	91	595	842	10
plantillas	173	81	216	91	595	842	10
con	219	81	237	91	595	842	10
otros	240	81	265	91	595	842	10
puntos	268	81	301	91	595	842	10
de	304	81	316	91	595	842	10
inicio,	319	81	347	91	595	842	10
o	350	81	356	91	595	842	10
mejor	359	81	387	91	595	842	10
aún,	390	81	411	91	595	842	10
utilizando	414	81	461	91	595	842	10
un	464	81	476	91	595	842	10
algoritmo	479	81	524	91	595	842	10
que	43	100	61	110	595	842	10
no	64	100	76	110	595	842	10
dependa	79	100	122	110	595	842	10
de	125	100	138	110	595	842	10
un	141	100	153	110	595	842	10
punto	156	100	183	110	595	842	10
inicial	186	100	214	110	595	842	10
específico	217	100	267	110	595	842	10
como	270	100	297	110	595	842	10
el	300	100	308	110	595	842	10
descrito	311	100	350	110	595	842	10
por	353	100	369	110	595	842	10
Anthony	372	100	412	110	595	842	10
y	415	100	421	110	595	842	10
Wobbrock	423	100	473	110	595	842	10
(2010).	476	100	511	110	595	842	10
El	43	129	52	139	595	842	10
feedback	57	129	102	139	595	842	10
visual	106	129	134	139	595	842	10
es	139	129	151	139	595	842	10
otro	155	129	174	139	595	842	10
factor	179	129	206	139	595	842	10
que	211	129	229	139	595	842	10
podría	234	129	265	139	595	842	10
tener	270	129	295	139	595	842	10
efecto	299	129	329	139	595	842	10
en	334	129	346	139	595	842	10
el	351	129	359	139	595	842	10
rendimiento	364	129	421	139	595	842	10
de	426	129	438	139	595	842	10
los	443	129	457	139	595	842	10
usuarios.	462	129	506	139	595	842	10
En	511	129	524	139	595	842	10
base	43	148	67	158	595	842	10
a	71	148	77	158	595	842	10
hallazgos	81	148	127	158	595	842	10
previos	131	148	167	158	595	842	10
(Kim,	171	148	197	158	595	842	10
et	201	148	210	158	595	842	10
al.,	214	148	229	158	595	842	10
2012),	233	148	264	158	595	842	10
la	268	148	277	158	595	842	10
aplicación	281	148	330	158	595	842	10
desarrollada	334	148	395	158	595	842	10
no	399	148	411	158	595	842	10
mostró	415	148	449	158	595	842	10
el	453	148	461	158	595	842	10
trazo	466	148	490	158	595	842	10
de	494	148	507	158	595	842	10
los	511	148	525	158	595	842	10
gestos	43	167	75	177	595	842	10
realizados.	81	167	134	177	595	842	10
Aunque	140	167	178	177	595	842	10
algunos	184	167	223	177	595	842	10
de	229	167	241	177	595	842	10
los	247	167	261	177	595	842	10
participantes	267	167	330	177	595	842	10
propusieron	336	167	394	177	595	842	10
mostrar	400	165	437	177	595	842	10
el	443	165	452	177	595	842	10
“dibujo”,	458	165	498	177	595	842	10
esto	504	165	525	177	595	842	10
podría	43	186	74	196	595	842	10
hacerse	79	186	118	196	595	842	10
en	124	186	136	196	595	842	10
ciertos	141	186	174	196	595	842	10
casos.	179	186	211	196	595	842	10
Se	216	186	230	196	595	842	10
puede	235	186	266	196	595	842	10
así	271	186	286	196	595	842	10
sugerir	291	186	325	196	595	842	10
que	330	186	349	196	595	842	10
si	354	186	362	196	595	842	10
el	367	186	376	196	595	842	10
objetivo	381	186	419	196	595	842	10
perseguido	424	186	479	196	595	842	10
requiere	484	186	525	196	595	842	10
visualizar	43	205	88	215	595	842	10
el	92	205	101	215	595	842	10
trazo	105	205	130	215	595	842	10
realizado,	134	205	181	215	595	842	10
entonces	185	205	230	215	595	842	10
se	234	205	246	215	595	842	10
puede	250	205	280	215	595	842	10
incorporar	284	205	334	215	595	842	10
este	338	205	359	215	595	842	10
feedback	363	205	407	215	595	842	10
visual	411	205	439	215	595	842	10
en	443	205	456	215	595	842	10
la	460	205	468	215	595	842	10
aplicación.	472	205	524	215	595	842	10
Por	43	224	60	234	595	842	10
el	68	224	76	234	595	842	10
contrario,	84	224	130	234	595	842	10
si	137	224	145	234	595	842	10
los	153	224	167	234	595	842	10
gestos	175	224	207	234	595	842	10
corresponderán	215	224	292	234	595	842	10
a	300	224	306	234	595	842	10
comandos,	314	224	367	234	595	842	10
entonces	375	224	420	234	595	842	10
podría	428	224	459	234	595	842	10
omitirse	467	224	505	234	595	842	10
su	513	224	524	234	595	842	10
visualización,	43	243	108	253	595	842	10
pero	111	243	133	253	595	842	10
el	137	243	145	253	595	842	10
comando	149	243	194	253	595	842	10
ejecutado	197	243	245	253	595	842	10
deberá	248	243	283	253	595	842	10
informar	286	243	326	253	595	842	10
al	329	243	338	253	595	842	10
usuario	341	243	377	253	595	842	10
que	381	243	399	253	595	842	10
la	402	243	411	253	595	842	10
acción	414	243	446	253	595	842	10
se	449	243	461	253	595	842	10
ha	464	243	477	253	595	842	10
llevado	480	243	515	253	595	842	10
a	518	243	524	253	595	842	10
cabo,	43	262	70	272	595	842	10
como	73	262	100	272	595	842	10
es	103	262	114	272	595	842	10
el	117	262	126	272	595	842	10
caso	129	262	152	272	595	842	10
de	155	262	167	272	595	842	10
la	170	262	179	272	595	842	10
aplicación	182	262	231	272	595	842	10
aquí	234	262	256	272	595	842	10
usada	259	262	289	272	595	842	10
(es	292	262	307	272	595	842	10
decir,	310	262	337	272	595	842	10
se	340	262	352	272	595	842	10
acepta	355	262	388	272	595	842	10
la	391	262	399	272	595	842	10
respuesta).	402	262	457	272	595	842	10
Las	43	291	60	301	595	842	10
limitaciones	64	291	122	301	595	842	10
del	125	291	140	301	595	842	10
hardware	144	291	190	301	595	842	10
actual	193	291	223	301	595	842	10
también	226	291	265	301	595	842	10
podrían	269	291	306	301	595	842	10
afectar	310	291	344	301	595	842	10
no	348	291	360	301	595	842	10
solo	364	291	384	301	595	842	10
la	387	291	396	301	595	842	10
eficiencia	400	291	445	301	595	842	10
de	449	291	461	301	595	842	10
los	465	291	479	301	595	842	10
usuarios	483	291	524	301	595	842	10
sino	43	310	63	320	595	842	10
además	67	310	106	320	595	842	10
la	111	310	119	320	595	842	10
experiencia	124	310	180	320	595	842	10
de	184	310	197	320	595	842	10
interacción	201	310	254	320	595	842	10
en	259	310	271	320	595	842	10
general.	275	310	315	320	595	842	10
Así	319	310	335	320	595	842	10
por	339	310	355	320	595	842	10
ejemplo,	360	310	401	320	595	842	10
si	406	310	414	320	595	842	10
se	418	310	430	320	595	842	10
utiliza	434	310	462	320	595	842	10
el	467	310	475	320	595	842	10
Kinect	480	310	510	320	595	842	10
(u	515	310	525	320	595	842	10
otro	43	329	62	339	595	842	10
sensor	65	329	98	339	595	842	10
similar)	101	329	137	339	595	842	10
en	140	329	153	339	595	842	10
ambientes	156	329	207	339	595	842	10
expuestos	210	329	260	339	595	842	10
a	263	329	270	339	595	842	10
la	273	329	281	339	595	842	10
luz	285	329	299	339	595	842	10
solar	302	329	326	339	595	842	10
o	330	329	336	339	595	842	10
si	339	329	347	339	595	842	10
se	350	329	362	339	595	842	10
incrementa	365	329	420	339	595	842	10
mucho	423	329	456	339	595	842	10
la	460	329	468	339	595	842	10
distancia	472	329	515	339	595	842	10
a	518	329	524	339	595	842	10
la	43	348	51	358	595	842	10
que	55	348	74	358	595	842	10
se	78	348	90	358	595	842	10
encuentra	94	348	143	358	595	842	10
el	147	348	156	358	595	842	10
usuario,	160	348	199	358	595	842	10
la	203	348	212	358	595	842	10
precisión	216	348	260	358	595	842	10
en	264	348	276	358	595	842	10
el	281	348	289	358	595	842	10
reconocimiento	293	348	368	358	595	842	10
disminuirá	372	348	422	358	595	842	10
(Gonzalez-Jorge,	427	348	511	358	595	842	10
et	515	348	525	358	595	842	10
al.,	43	367	57	377	595	842	10
2013).	60	367	92	377	595	842	10
Además,	43	395	86	406	595	842	10
aunque	90	395	127	406	595	842	10
el	130	395	139	406	595	842	10
estudio	142	395	178	406	595	842	10
fue	181	395	197	406	595	842	10
realizado	200	395	245	406	595	842	10
en	249	395	261	406	595	842	10
un	265	395	277	406	595	842	10
ambiente	280	395	326	406	595	842	10
de	330	395	342	406	595	842	10
laboratorio,	345	395	400	406	595	842	10
a	404	395	410	406	595	842	10
base	414	395	438	406	595	842	10
de	441	395	454	406	595	842	10
otros	457	395	482	406	595	842	10
trabajos	486	395	525	406	595	842	10
antes	43	415	70	425	595	842	10
mencionados	75	415	140	425	595	842	10
se	145	415	157	425	595	842	10
puede	162	415	193	425	595	842	10
inferir	198	415	225	425	595	842	10
que	230	415	249	425	595	842	10
el	254	415	262	425	595	842	10
estilo	268	415	293	425	595	842	10
de	298	415	311	425	595	842	10
interacción	316	415	369	425	595	842	10
propuesto	374	415	423	425	595	842	10
podría	428	415	459	425	595	842	10
usarse	464	415	497	425	595	842	10
para	502	415	524	425	595	842	10
complementar	43	434	112	444	595	842	10
el	116	434	125	444	595	842	10
proceso	129	434	168	444	595	842	10
de	172	434	185	444	595	842	10
enseñanza-aprendizaje	189	434	303	444	595	842	10
adecuadamente	307	434	386	444	595	842	10
ya	391	434	402	444	595	842	10
sea	406	434	424	444	595	842	10
en	428	434	440	444	595	842	10
el	444	434	453	444	595	842	10
hogar	457	434	485	444	595	842	10
o	489	434	496	444	595	842	10
en	500	434	512	444	595	842	10
la	516	434	525	444	595	842	10
sala	43	452	63	463	595	842	10
de	67	452	80	463	595	842	10
clases.	84	452	118	463	595	842	10
En	123	452	136	463	595	842	10
primer	141	452	172	463	595	842	10
lugar,	176	452	204	463	595	842	10
la	208	452	217	463	595	842	10
aplicación	221	452	270	463	595	842	10
empleada	274	452	323	463	595	842	10
incluyó	327	452	361	463	595	842	10
preguntas	366	452	415	463	595	842	10
de	419	452	432	463	595	842	10
un	436	452	448	463	595	842	10
área	453	452	475	463	595	842	10
concreta,	479	452	524	463	595	842	10
pero	43	471	65	482	595	842	10
esta	69	471	90	482	595	842	10
podría	94	471	125	482	595	842	10
ser	129	471	144	482	595	842	10
de	148	471	161	482	595	842	10
utilidad	165	471	199	482	595	842	10
también	204	471	243	482	595	842	10
en	247	471	259	482	595	842	10
otras	263	471	288	482	595	842	10
áreas	292	471	319	482	595	842	10
simplemente	323	471	386	482	595	842	10
cambiando	390	471	444	482	595	842	10
las	448	471	462	482	595	842	10
preguntas	466	471	515	482	595	842	10
y	519	471	524	482	595	842	10
respuestas.	43	490	100	501	595	842	10
De	106	490	120	501	595	842	10
hecho,	127	490	160	501	595	842	10
la	167	490	175	501	595	842	10
aplicación	182	490	231	501	595	842	10
podría	237	490	269	501	595	842	10
ser	275	490	291	501	595	842	10
mejorada	297	490	343	501	595	842	10
hasta	350	490	377	501	595	842	10
convertirse	384	490	437	501	595	842	10
en	444	490	456	501	595	842	10
un	463	490	475	501	595	842	10
producto	482	490	525	501	595	842	10
terminado	43	509	92	520	595	842	10
que	95	509	113	520	595	842	10
permita	116	509	153	520	595	842	10
al	156	509	164	520	595	842	10
docente	167	509	207	520	595	842	10
gestionar	209	509	255	520	595	842	10
sus	258	509	275	520	595	842	10
propias	278	509	314	520	595	842	10
preguntas	317	509	366	520	595	842	10
y	369	509	375	520	595	842	10
respuestas,	378	509	434	520	595	842	10
así	438	509	452	520	595	842	10
como	455	509	482	520	595	842	10
también	485	509	524	520	595	842	10
incorporar	43	528	92	539	595	842	10
otras	101	528	125	539	595	842	10
opciones	134	528	178	539	595	842	10
adicionales	186	528	241	539	595	842	10
como	250	528	277	539	595	842	10
número	285	528	323	539	595	842	10
de	331	528	343	539	595	842	10
respuestas,	352	528	409	539	595	842	10
gestos	417	528	450	539	595	842	10
usados	458	528	494	539	595	842	10
para	502	528	524	539	595	842	10
responder,	43	547	95	557	595	842	10
etc.	102	547	120	557	595	842	10
Este	127	547	149	557	595	842	10
software	156	547	198	557	595	842	10
resultante	205	547	253	557	595	842	10
podría	260	547	291	557	595	842	10
ser	298	547	313	557	595	842	10
empleado	321	547	369	557	595	842	10
en	376	547	388	557	595	842	10
clase,	395	547	424	557	595	842	10
por	431	547	447	557	595	842	10
ejemplo,	454	547	496	557	595	842	10
para	503	547	524	557	595	842	10
preguntar	43	566	90	576	595	842	10
a	94	566	100	576	595	842	10
los	104	566	118	576	595	842	10
estudiantes	122	566	178	576	595	842	10
sobre	182	566	210	576	595	842	10
su	214	566	226	576	595	842	10
entendimiento	230	566	299	576	595	842	10
del	303	566	317	576	595	842	10
tema	321	566	346	576	595	842	10
abordado	350	566	397	576	595	842	10
pero	400	566	422	576	595	842	10
de	427	566	439	576	595	842	10
forma	443	566	471	576	595	842	10
lúdica.	475	566	507	576	595	842	10
En	511	566	524	576	595	842	10
este	43	585	63	596	595	842	10
caso,	67	585	93	596	595	842	10
la	97	585	105	596	595	842	10
interacción	109	585	162	596	595	842	10
podría	166	585	197	596	595	842	10
no	200	585	213	596	595	842	10
necesariamente	216	585	294	596	595	842	10
realizarse	298	585	346	596	595	842	10
desde	349	585	379	596	595	842	10
un	383	585	395	596	595	842	10
lugar	399	585	423	596	595	842	10
específico	427	585	476	596	595	842	10
sino	480	585	500	596	595	842	10
más	503	585	524	596	595	842	10
bien	43	604	63	615	595	842	10
desde	67	604	97	615	595	842	10
el	101	604	110	615	595	842	10
asiento	113	604	149	615	595	842	10
del	153	604	167	615	595	842	10
alumno	171	604	207	615	595	842	10
que	211	604	229	615	595	842	10
participa,	233	604	278	615	595	842	10
lo	281	604	290	615	595	842	10
que	294	604	312	615	595	842	10
requiere	316	604	356	615	595	842	10
abordar	360	604	398	615	595	842	10
otros	402	604	426	615	595	842	10
problemas	430	604	481	615	595	842	10
como	485	604	512	615	595	842	10
la	516	604	524	615	595	842	10
resolución	43	623	93	633	595	842	10
de	96	623	108	633	595	842	10
conflictos	112	623	158	633	595	842	10
al	161	623	170	633	595	842	10
tener	173	623	198	633	595	842	10
varios	202	623	231	633	595	842	10
usuarios	235	623	276	633	595	842	10
(Plaumann,	280	623	336	633	595	842	10
et	340	623	349	633	595	842	10
al.,	352	623	367	633	595	842	10
2016)	370	623	398	633	595	842	10
y	402	623	407	633	595	842	10
el	411	623	419	633	595	842	10
número	423	623	460	633	595	842	10
de	464	623	476	633	595	842	10
personas	479	623	525	633	595	842	10
que	43	642	61	652	595	842	10
se	64	642	76	652	595	842	10
pueden	79	642	116	652	595	842	10
reconocer	119	642	167	652	595	842	10
y	171	642	176	652	595	842	10
seguir	179	642	209	652	595	842	10
simultáneamente.	212	642	299	652	595	842	10
Por	302	642	319	652	595	842	10
el	322	642	331	652	595	842	10
contrario,	334	642	380	652	595	842	10
el	383	642	392	652	595	842	10
mismo	395	642	427	652	595	842	10
software	430	642	472	652	595	842	10
podría	475	642	506	652	595	842	10
ser	509	642	525	652	595	842	10
empleado	43	661	91	671	595	842	10
para	95	661	117	671	595	842	10
complementar	121	661	190	671	595	842	10
el	194	661	203	671	595	842	10
aprendizaje	206	661	263	671	595	842	10
pero	267	661	289	671	595	842	10
desde	293	661	323	671	595	842	10
el	326	661	335	671	595	842	10
hogar.	339	661	370	671	595	842	10
Un	374	661	388	671	595	842	10
posible	392	661	426	671	595	842	10
ejemplo	430	661	469	671	595	842	10
de	473	661	485	671	595	842	10
esto	489	661	509	671	595	842	10
es	513	661	525	671	595	842	10
que	43	680	61	690	595	842	10
el	66	680	74	690	595	842	10
alumno	79	680	115	690	595	842	10
repase	120	680	154	690	595	842	10
el	159	680	167	690	595	842	10
tema	172	680	196	690	595	842	10
estudiado	201	680	249	690	595	842	10
en	254	680	266	690	595	842	10
clase,	271	680	299	690	595	842	10
o	304	680	310	690	595	842	10
que	315	680	334	690	595	842	10
incluso	338	680	373	690	595	842	10
lo	377	680	386	690	595	842	10
haga	391	680	415	690	595	842	10
en	420	680	432	690	595	842	10
compañía	437	680	485	690	595	842	10
de	490	680	502	690	595	842	10
sus	507	680	524	690	595	842	10
familiares	43	699	90	709	595	842	10
o	94	699	100	709	595	842	10
amigos,	105	699	143	709	595	842	10
caso	148	699	171	709	595	842	10
en	175	699	187	709	595	842	10
el	192	699	201	709	595	842	10
cual	205	699	225	709	595	842	10
quizá	229	699	256	709	595	842	10
sería	260	699	284	709	595	842	10
más	289	699	310	709	595	842	10
adecuado	314	699	363	709	595	842	10
darle	367	699	391	709	595	842	10
el	396	699	404	709	595	842	10
enfoque	409	699	448	709	595	842	10
de	453	699	465	709	595	842	10
juego	470	699	497	709	595	842	10
serio	501	699	525	709	595	842	10
(Susi,	43	718	71	728	595	842	10
et	77	718	86	728	595	842	10
al.,	92	718	107	728	595	842	10
2007).	113	718	144	728	595	842	10
En	151	718	164	728	595	842	10
definitiva,	170	718	217	728	595	842	10
la	223	718	231	728	595	842	10
aplicación	238	718	287	728	595	842	10
desarrollada	293	718	353	728	595	842	10
para	360	718	382	728	595	842	10
este	388	718	409	728	595	842	10
estudio	415	718	450	728	595	842	10
constituye	457	718	506	728	595	842	10
un	512	718	524	728	595	842	10
ejemplo	43	737	81	747	595	842	10
del	84	737	99	747	595	842	10
uso	102	737	120	747	595	842	10
que	123	737	141	747	595	842	10
se	144	737	156	747	595	842	10
le	159	737	167	747	595	842	10
puede	170	737	201	747	595	842	10
dar	204	737	220	747	595	842	10
a	223	737	229	747	595	842	10
los	232	737	246	747	595	842	10
gestos	249	737	282	747	595	842	10
de	285	737	297	747	595	842	10
dibujos	300	737	335	747	595	842	10
en	338	737	351	747	595	842	10
ambientes	353	737	404	747	595	842	10
educativos.	407	737	463	747	595	842	10
Enfoque	189	797	226	806	595	842	10
UTE,	229	797	251	806	595	842	10
V.7-N.4,	254	797	291	806	595	842	10
Dic.2016,	294	797	336	806	595	842	10
pp.1	339	797	358	806	595	842	10
-	361	797	364	806	595	842	10
15	367	797	378	806	595	842	10
11	542	37	553	47	595	842	11
Desde	71	62	103	73	595	842	11
luego,	106	62	136	73	595	842	11
muchas	140	62	179	73	595	842	11
otras	182	62	207	73	595	842	11
aplicaciones	210	62	271	73	595	842	11
podrían	274	62	312	73	595	842	11
considerarse	315	62	378	73	595	842	11
a	382	62	388	73	595	842	11
futuro	391	62	420	73	595	842	11
usando	423	62	459	73	595	842	11
el	463	62	472	73	595	842	11
mismo	475	62	508	73	595	842	11
estilo	511	62	537	73	595	842	11
de	540	62	553	73	595	842	11
interacción	71	81	124	92	595	842	11
propuesto.	133	81	185	92	595	842	11
De	193	81	208	92	595	842	11
hecho,	216	81	249	92	595	842	11
algunas	258	81	297	92	595	842	11
de	305	81	317	92	595	842	11
las	326	81	340	92	595	842	11
aplicaciones	349	81	409	92	595	842	11
desarrolladas	418	81	484	92	595	842	11
en	493	81	505	92	595	842	11
trabajos	514	81	553	92	595	842	11
relacionados	71	100	133	111	595	842	11
podrían	139	100	176	111	595	842	11
incorporar	181	100	231	111	595	842	11
el	236	100	244	111	595	842	11
uso	250	100	267	111	595	842	11
de	272	100	285	111	595	842	11
gestos	290	100	322	111	595	842	11
de	328	100	340	111	595	842	11
dibujos,	345	100	383	111	595	842	11
y	388	100	394	111	595	842	11
en	399	100	411	111	595	842	11
particular	416	100	461	111	595	842	11
los	467	100	481	111	595	842	11
juegos	486	100	518	111	595	842	11
serios	524	100	553	111	595	842	11
(Susi,	71	119	99	130	595	842	11
et	105	119	114	130	595	842	11
al.,	120	119	134	130	595	842	11
2007;	140	119	167	130	595	842	11
Connolly,	173	119	219	130	595	842	11
et	224	119	234	130	595	842	11
al.,	239	119	254	130	595	842	11
2012).	260	119	291	130	595	842	11
Un	297	119	311	130	595	842	11
ejemplo	316	119	355	130	595	842	11
de	360	119	373	130	595	842	11
estas	378	119	405	130	595	842	11
aplicaciones	410	119	471	130	595	842	11
puede	476	119	507	130	595	842	11
consistir	512	119	553	130	595	842	11
“dibujar”	71	136	111	149	595	842	11
el	116	138	125	149	595	842	11
número	130	138	167	149	595	842	11
que	172	138	190	149	595	842	11
corresponde	195	138	256	149	595	842	11
a	261	138	267	149	595	842	11
la	272	138	280	149	595	842	11
respuesta	285	138	333	149	595	842	11
de	338	138	350	149	595	842	11
una	355	138	373	149	595	842	11
operación	378	138	427	149	595	842	11
matemática	431	138	489	149	595	842	11
(similar	493	138	529	149	595	842	11
a	533	138	540	149	595	842	11
la	544	138	553	149	595	842	11
propuesta	71	157	120	168	595	842	11
de	124	157	137	168	595	842	11
Akazawa	141	157	185	168	595	842	11
et	190	157	199	168	595	842	11
al.	203	157	215	168	595	842	11
(2014a)).	220	157	264	168	595	842	11
Otro	268	157	290	168	595	842	11
ejemplo	294	157	333	168	595	842	11
es	337	157	349	168	595	842	11
ingresar	353	157	393	168	595	842	11
la	397	157	406	168	595	842	11
letra	410	157	431	168	595	842	11
que	436	157	454	168	595	842	11
corresponde	458	157	520	168	595	842	11
a	524	157	530	168	595	842	11
una	534	157	553	168	595	842	11
palabra	71	174	108	187	595	842	11
que	112	174	130	187	595	842	11
se	135	174	146	187	595	842	11
trata	150	174	173	187	595	842	11
de	177	174	189	187	595	842	11
adivinar	193	174	232	187	595	842	11
(como	236	174	267	187	595	842	11
en	271	174	283	187	595	842	11
el	287	174	296	187	595	842	11
juego	300	174	327	187	595	842	11
“el	331	174	344	187	595	842	11
ahorcado”)	348	174	401	187	595	842	11
o	405	174	411	187	595	842	11
cuya	416	174	439	187	595	842	11
pronunciación	443	174	512	187	595	842	11
ha	516	174	528	187	595	842	11
sido	532	174	553	187	595	842	11
emitida	71	195	106	205	595	842	11
en	111	195	123	205	595	842	11
forma	128	195	156	205	595	842	11
auditiva	161	195	199	205	595	842	11
(análogo	203	195	246	205	595	842	11
a	251	195	257	205	595	842	11
lo	262	195	270	205	595	842	11
planteado	275	195	323	205	595	842	11
por	328	195	344	205	595	842	11
Akazawa	349	195	393	205	595	842	11
et	398	195	407	205	595	842	11
al.	412	195	423	205	595	842	11
(2014b)).	428	195	473	205	595	842	11
Otras	477	195	504	205	595	842	11
opciones	509	195	553	205	595	842	11
podrían	71	214	108	224	595	842	11
incluir	111	214	140	224	595	842	11
también	144	214	183	224	595	842	11
el	186	214	195	224	595	842	11
uso	198	214	216	224	595	842	11
de	219	214	231	224	595	842	11
figuras	234	214	268	224	595	842	11
geométricas	271	214	331	224	595	842	11
o	334	214	340	224	595	842	11
símbolos,	343	214	390	224	595	842	11
por	394	214	410	224	595	842	11
ejemplo,	413	214	454	224	595	842	11
para	458	214	480	224	595	842	11
complementar	483	214	553	224	595	842	11
una	71	233	89	243	595	842	11
clase	92	233	118	243	595	842	11
donde	121	233	152	243	595	842	11
se	155	233	166	243	595	842	11
usen	170	233	193	243	595	842	11
fórmulas.	196	233	241	243	595	842	11
6.	71	262	80	272	595	842	11
Conclusiones	83	262	155	272	595	842	11
Si	71	291	81	301	595	842	11
se	85	291	96	301	595	842	11
tiene	100	291	124	301	595	842	11
en	128	291	140	301	595	842	11
cuenta	144	291	177	301	595	842	11
que	181	291	199	301	595	842	11
una	203	291	222	301	595	842	11
cantidad	225	291	267	301	595	842	11
considerable	271	291	333	301	595	842	11
de	337	291	349	301	595	842	11
trabajos	353	291	392	301	595	842	11
han	396	291	414	301	595	842	11
reportado	418	291	465	301	595	842	11
beneficios	469	291	519	301	595	842	11
de	523	291	535	301	595	842	11
las	539	291	553	301	595	842	11
interfaces	71	310	119	320	595	842	11
basadas	123	310	164	320	595	842	11
en	168	310	180	320	595	842	11
gestos	184	310	216	320	595	842	11
para	220	310	242	320	595	842	11
apoyar	246	310	280	320	595	842	11
el	283	310	292	320	595	842	11
proceso	296	310	335	320	595	842	11
de	339	310	351	320	595	842	11
enseñanza-aprendizaje,	355	310	472	320	595	842	11
este	476	310	497	320	595	842	11
artículo	501	310	537	320	595	842	11
ha	541	310	553	320	595	842	11
abordado	71	329	118	339	595	842	11
un	121	329	133	339	595	842	11
tipo	137	329	154	339	595	842	11
de	158	329	170	339	595	842	11
gestos	173	329	206	339	595	842	11
que	209	329	228	339	595	842	11
no	231	329	244	339	595	842	11
ha	247	329	259	339	595	842	11
sido	263	329	283	339	595	842	11
suficientemente	286	329	363	339	595	842	11
estudiado:	367	329	418	339	595	842	11
los	421	329	435	339	595	842	11
gestos	439	329	471	339	595	842	11
de	475	329	487	339	595	842	11
dibujos	490	329	525	339	595	842	11
en	529	329	541	339	595	842	11
el	544	329	553	339	595	842	11
aire.	71	348	92	358	595	842	11
Efectivamente,	98	348	171	358	595	842	11
los	176	348	191	358	595	842	11
resultados	196	348	247	358	595	842	11
del	253	348	267	358	595	842	11
estudio	273	348	308	358	595	842	11
realizado	314	348	358	358	595	842	11
confirman	364	348	413	358	595	842	11
la	418	348	427	358	595	842	11
utilidad	432	348	467	358	595	842	11
de	473	348	485	358	595	842	11
este	491	348	511	358	595	842	11
tipo	517	348	535	358	595	842	11
de	540	348	553	358	595	842	11
gestos	71	367	103	377	595	842	11
con	110	367	128	377	595	842	11
fines	134	367	158	377	595	842	11
educativos	164	367	216	377	595	842	11
de	223	367	235	377	595	842	11
acuerdo	242	367	282	377	595	842	11
con	288	367	306	377	595	842	11
las	313	367	327	377	595	842	11
métricas	333	367	375	377	595	842	11
utilizadas	381	367	427	377	595	842	11
y	434	367	439	377	595	842	11
las	446	367	460	377	595	842	11
opiniones	466	367	513	377	595	842	11
de	520	367	532	377	595	842	11
los	539	367	553	377	595	842	11
participantes.	71	386	136	396	595	842	11
En	71	415	84	425	595	842	11
primer	88	415	119	425	595	842	11
lugar,	123	415	150	425	595	842	11
los	154	415	168	425	595	842	11
tiempos	172	415	210	425	595	842	11
requeridos	214	415	266	425	595	842	11
para	270	415	292	425	595	842	11
realizar	295	415	331	425	595	842	11
los	335	415	349	425	595	842	11
gestos	353	415	385	425	595	842	11
se	389	415	401	425	595	842	11
pueden	404	415	441	425	595	842	11
considerar	445	415	496	425	595	842	11
aceptables	500	415	553	425	595	842	11
(2.7	71	434	90	444	595	842	11
segundos	95	434	143	444	595	842	11
en	148	434	160	444	595	842	11
promedio).	165	434	217	444	595	842	11
Aunque	222	434	260	444	595	842	11
superiores,	265	434	319	444	595	842	11
estos	324	434	351	444	595	842	11
valores	356	434	391	444	595	842	11
son	396	434	414	444	595	842	11
comparables	419	434	482	444	595	842	11
tanto	487	434	511	444	595	842	11
con	516	434	534	444	595	842	11
los	539	434	553	444	595	842	11
reportados	71	453	124	463	595	842	11
por	127	453	143	463	595	842	11
otras	146	453	171	463	595	842	11
técnicas	174	453	214	463	595	842	11
para	218	453	240	463	595	842	11
hacer	243	453	270	463	595	842	11
selecciones	274	453	331	463	595	842	11
basadas	335	453	376	463	595	842	11
en	379	453	392	463	595	842	11
gestos	395	453	428	463	595	842	11
en	431	453	443	463	595	842	11
el	446	453	455	463	595	842	11
aire	458	453	477	463	595	842	11
(Ren	480	453	504	463	595	842	11
&	507	453	515	463	595	842	11
O'Neill,	518	453	553	463	595	842	11
2013)	71	472	99	482	595	842	11
(asumiendo	105	472	163	482	595	842	11
que	169	472	187	482	595	842	11
se	193	472	205	482	595	842	11
pretende	211	472	254	482	595	842	11
seleccionar	260	472	316	482	595	842	11
una	322	472	340	482	595	842	11
respuesta	346	472	395	482	595	842	11
de	401	472	413	482	595	842	11
otra	419	472	438	482	595	842	11
forma)	444	472	476	482	595	842	11
como	482	472	509	482	595	842	11
con	515	472	533	482	595	842	11
los	539	472	553	482	595	842	11
requeridos	71	491	123	501	595	842	11
para	128	491	150	501	595	842	11
ejecutar	155	491	194	501	595	842	11
el	199	491	207	501	595	842	11
mismo	212	491	244	501	595	842	11
tipo	249	491	267	501	595	842	11
de	272	491	284	501	595	842	11
gestos	289	491	321	501	595	842	11
en	326	491	338	501	595	842	11
otros	343	491	368	501	595	842	11
estilos	373	491	404	501	595	842	11
de	408	491	421	501	595	842	11
interacción	426	491	479	501	595	842	11
(Castellucci	484	491	541	501	595	842	11
&	546	491	553	501	595	842	11
MacKenzie,	71	510	128	520	595	842	11
2008).	133	510	164	520	595	842	11
En	168	510	181	520	595	842	11
cualquier	185	510	230	520	595	842	11
caso,	234	510	260	520	595	842	11
estas	264	510	291	520	595	842	11
diferencias	295	510	348	520	595	842	11
de	352	510	364	520	595	842	11
tiempo	368	510	402	520	595	842	11
podrían	406	510	443	520	595	842	11
no	447	510	459	520	595	842	11
ser	463	510	478	520	595	842	11
tan	483	510	498	520	595	842	11
relevantes	502	510	553	520	595	842	11
en	71	529	83	539	595	842	11
comparación	86	529	149	539	595	842	11
a	152	529	159	539	595	842	11
los	162	529	176	539	595	842	11
demás	179	529	212	539	595	842	11
beneficios	215	529	264	539	595	842	11
que	267	529	286	539	595	842	11
el	289	529	297	539	595	842	11
uso	300	529	318	539	595	842	11
de	321	529	333	539	595	842	11
este	337	529	357	539	595	842	11
estilo	360	529	386	539	595	842	11
de	389	529	401	539	595	842	11
interacción	404	529	457	539	595	842	11
puede	461	529	491	539	595	842	11
aportar.	494	529	532	539	595	842	11
El	71	558	81	568	595	842	11
aceptable	86	558	134	568	595	842	11
rendimiento	139	558	196	568	595	842	11
al	202	558	210	568	595	842	11
realizar	215	558	251	568	595	842	11
los	257	558	271	568	595	842	11
gestos	276	558	308	568	595	842	11
según	313	558	343	568	595	842	11
el	349	558	357	568	595	842	11
factor	362	558	390	568	595	842	11
tiempo	395	558	428	568	595	842	11
se	433	558	445	568	595	842	11
complementa	450	558	516	568	595	842	11
con	522	558	539	568	595	842	11
la	544	558	553	568	595	842	11
pequeña	71	577	114	587	595	842	11
cantidad	118	577	160	587	595	842	11
de	165	577	177	587	595	842	11
errores	181	577	216	587	595	842	11
observados.	221	577	281	587	595	842	11
Este	285	577	307	587	595	842	11
aspecto	312	577	350	587	595	842	11
es	355	577	367	587	595	842	11
notable	371	577	407	587	595	842	11
especialmente	412	577	483	587	595	842	11
porque	487	577	522	587	595	842	11
todos	526	577	553	587	595	842	11
los	71	596	85	606	595	842	11
participantes	89	596	151	606	595	842	11
ejecutaban	155	596	209	606	595	842	11
este	213	596	234	606	595	842	11
tipo	238	596	256	606	595	842	11
de	260	596	272	606	595	842	11
gestos	276	596	308	606	595	842	11
por	312	596	328	606	595	842	11
primera	332	596	369	606	595	842	11
vez.	373	596	393	606	595	842	11
Además,	398	596	441	606	595	842	11
estos	445	596	471	606	595	842	11
errores,	475	596	513	606	595	842	11
al	517	596	526	606	595	842	11
igual	530	596	553	606	595	842	11
que	71	615	89	625	595	842	11
el	92	615	101	625	595	842	11
tiempo	104	615	137	625	595	842	11
requerido,	140	615	190	625	595	842	11
deberían	193	615	236	625	595	842	11
disminuir	239	615	283	625	595	842	11
aún	286	615	304	625	595	842	11
más	307	615	328	625	595	842	11
con	332	615	349	625	595	842	11
la	352	615	361	625	595	842	11
respectiva	364	615	414	625	595	842	11
práctica.	417	615	459	625	595	842	11
De	71	644	85	654	595	842	11
manera	89	644	127	654	595	842	11
similar,	131	644	166	654	595	842	11
los	170	644	184	654	595	842	11
resultados	188	644	239	654	595	842	11
obtenidos	244	644	291	654	595	842	11
a	296	644	302	654	595	842	11
base	306	644	330	654	595	842	11
del	334	644	349	654	595	842	11
cuestionario	353	644	413	654	595	842	11
complementan	417	644	489	654	595	842	11
lo	494	644	502	654	595	842	11
inferido	506	644	542	654	595	842	11
a	547	644	553	654	595	842	11
partir	71	663	96	673	595	842	11
de	99	663	112	673	595	842	11
las	115	663	129	673	595	842	11
métricas.	133	663	177	673	595	842	11
Según	181	663	212	673	595	842	11
la	216	663	224	673	595	842	11
opinión	228	663	263	673	595	842	11
de	267	663	279	673	595	842	11
los	282	663	296	673	595	842	11
participantes,	300	663	365	673	595	842	11
los	369	663	383	673	595	842	11
gestos	386	663	419	673	595	842	11
utilizados	422	663	468	673	595	842	11
fueron	471	663	502	673	595	842	11
fáciles	506	663	537	673	595	842	11
de	540	663	553	673	595	842	11
aprender	71	682	115	692	595	842	11
y	121	682	127	692	595	842	11
de	133	682	145	692	595	842	11
ejecutar,	152	682	194	692	595	842	11
se	200	682	212	692	595	842	11
sintieron	218	682	260	692	595	842	11
confortables	266	682	326	692	595	842	11
al	332	682	341	692	595	842	11
realizarlos	347	682	397	692	595	842	11
y	403	682	409	692	595	842	11
les	415	682	429	692	595	842	11
ocasionaron	435	682	495	692	595	842	11
una	501	682	520	692	595	842	11
fatiga	526	682	553	692	595	842	11
mínima.	71	701	110	711	595	842	11
Adicionalmente,	117	701	195	711	595	842	11
más	202	701	223	711	595	842	11
de	230	701	242	711	595	842	11
la	249	701	258	711	595	842	11
mitad	264	701	291	711	595	842	11
de	298	701	310	711	595	842	11
ellos	317	701	340	711	595	842	11
expresó	347	701	386	711	595	842	11
claramente	393	701	447	711	595	842	11
haber	454	701	482	711	595	842	11
disfrutado	489	701	537	711	595	842	11
la	544	701	553	711	595	842	11
experiencia.	71	720	130	730	595	842	11
Todo	136	720	161	730	595	842	11
esto	167	720	187	730	595	842	11
permite	193	720	230	730	595	842	11
concluir	235	720	273	730	595	842	11
que	278	720	297	730	595	842	11
los	302	720	316	730	595	842	11
gestos	322	720	354	730	595	842	11
de	360	720	372	730	595	842	11
dibujos	378	720	412	730	595	842	11
son	418	720	436	730	595	842	11
bien	441	720	462	730	595	842	11
acogidos	468	720	512	730	595	842	11
por	517	720	533	730	595	842	11
los	539	720	553	730	595	842	11
estudiantes	71	739	127	749	595	842	11
y	134	739	139	749	595	842	11
podrían	145	739	183	749	595	842	11
contribuir	189	739	234	749	595	842	11
a	241	739	247	749	595	842	11
incrementar	253	739	311	749	595	842	11
su	317	739	329	749	595	842	11
motivación	335	739	388	749	595	842	11
al	394	739	403	749	595	842	11
momento	409	739	455	749	595	842	11
de	461	739	474	749	595	842	11
realizar	480	739	516	749	595	842	11
tareas	522	739	553	749	595	842	11
educativas.	71	758	127	768	595	842	11
Enfoque	217	797	254	806	595	842	11
UTE,	257	797	280	806	595	842	11
V.7-N.4,	283	797	319	806	595	842	11
Dic.2016,	322	797	364	806	595	842	11
pp.1	367	797	386	806	595	842	11
-	389	797	393	806	595	842	11
15	395	797	407	806	595	842	11
12	43	37	54	47	595	842	12
Finalmente,	43	62	100	72	595	842	12
los	106	62	120	72	595	842	12
aspectos	126	62	170	72	595	842	12
referentes	176	62	225	72	595	842	12
al	231	62	240	72	595	842	12
diseño	246	62	278	72	595	842	12
de	284	62	296	72	595	842	12
aplicaciones	302	62	362	72	595	842	12
del	368	62	383	72	595	842	12
tipo	389	62	406	72	595	842	12
propuesto	412	62	461	72	595	842	12
y	467	62	473	72	595	842	12
sus	478	62	495	72	595	842	12
usos	501	62	524	72	595	842	12
adicionales	43	81	98	91	595	842	12
antes	101	81	128	91	595	842	12
discutidos	132	81	181	91	595	842	12
podrían	185	81	222	91	595	842	12
considerarse	226	81	289	91	595	842	12
en	293	81	305	91	595	842	12
investigaciones	309	81	384	91	595	842	12
futuras.	388	81	425	91	595	842	12
Así	428	81	444	91	595	842	12
mismo,	448	81	484	91	595	842	12
podrían	487	81	525	91	595	842	12
abordarse	43	100	92	110	595	842	12
otros	97	100	122	110	595	842	12
aspectos	126	100	170	110	595	842	12
tales	175	100	199	110	595	842	12
como	203	100	230	110	595	842	12
contar	235	100	266	110	595	842	12
con	271	100	288	110	595	842	12
diferentes	293	100	341	110	595	842	12
tipos	346	100	370	110	595	842	12
de	374	100	387	110	595	842	12
participantes	391	100	454	110	595	842	12
(por	459	100	478	110	595	842	12
ejemplo,	483	100	524	110	595	842	12
niños),	43	119	76	129	595	842	12
realizar	80	119	116	129	595	842	12
la	120	119	128	129	595	842	12
evaluación	133	119	185	129	595	842	12
en	189	119	201	129	595	842	12
un	205	119	218	129	595	842	12
ambiente	222	119	267	129	595	842	12
real	271	119	289	129	595	842	12
(por	293	119	313	129	595	842	12
ejemplo,	317	119	359	129	595	842	12
durante	363	119	400	129	595	842	12
una	404	119	422	129	595	842	12
clase)	427	119	456	129	595	842	12
y	460	119	465	129	595	842	12
verificar	469	119	508	129	595	842	12
en	512	119	524	129	595	842	12
qué	43	138	61	148	595	842	12
medida	65	138	101	148	595	842	12
contribuye	105	138	155	148	595	842	12
el	159	138	168	148	595	842	12
uso	171	138	189	148	595	842	12
de	193	138	205	148	595	842	12
gestos.	209	138	244	148	595	842	12
Tanto	248	138	276	148	595	842	12
los	280	138	294	148	595	842	12
resultados	298	138	349	148	595	842	12
aquí	352	138	374	148	595	842	12
reportados	377	138	430	148	595	842	12
como	434	138	461	148	595	842	12
los	464	138	478	148	595	842	12
de	482	138	494	148	595	842	12
estos	498	138	524	148	595	842	12
posibles	43	157	83	167	595	842	12
trabajos	86	157	125	167	595	842	12
futuros	128	157	162	167	595	842	12
deberían	165	157	208	167	595	842	12
conducir	211	157	253	167	595	842	12
a	256	157	262	167	595	842	12
mejores	265	157	305	167	595	842	12
aplicaciones	308	157	368	167	595	842	12
basadas	371	157	413	167	595	842	12
en	416	157	428	167	595	842	12
gestos	431	157	464	167	595	842	12
que	467	157	485	167	595	842	12
ayuden	488	157	524	167	595	842	12
a	43	176	49	186	595	842	12
complementar	52	176	121	186	595	842	12
y	125	176	130	186	595	842	12
mejorar	133	176	170	186	595	842	12
el	173	176	182	186	595	842	12
proceso	185	176	224	186	595	842	12
de	227	176	239	186	595	842	12
enseñanza-aprendizaje.	243	176	360	186	595	842	12
Bibliografía	43	205	103	215	595	842	12
Akazawa,	43	234	90	244	595	842	12
N.,	96	234	110	244	595	842	12
Takei,	116	234	146	244	595	842	12
Y.,	152	234	165	244	595	842	12
Suzuki,	171	234	208	244	595	842	12
M.,	213	234	229	244	595	842	12
Nakayama,	235	234	290	244	595	842	12
Y.,	296	234	310	244	595	842	12
&	316	234	323	244	595	842	12
Kakuda,	329	234	369	244	595	842	12
H.	375	234	386	244	595	842	12
(2014a).	392	234	433	244	595	842	12
Trial	439	234	461	244	595	842	12
of	467	234	476	244	595	842	12
Learning	482	234	524	244	595	842	12
Support	71	253	110	263	595	842	12
System	117	253	153	263	595	842	12
Using	161	253	189	263	595	842	12
Kinect	196	253	227	263	595	842	12
in	234	253	242	263	595	842	12
After	250	253	273	263	595	842	12
School	280	253	314	263	595	842	12
Care	321	253	345	263	595	842	12
Programs.	352	253	403	263	595	842	12
Journal	410	253	446	263	595	842	12
of	454	253	463	263	595	842	12
information	470	253	525	263	595	842	12
processing,	71	272	127	282	595	842	12
22(4),	130	272	159	282	595	842	12
574-582.	162	272	206	282	595	842	12
Akazawa,	43	303	90	313	595	842	12
N.,	94	303	108	313	595	842	12
Yawata,	111	303	151	313	595	842	12
K.,	154	303	167	313	595	842	12
Takeda,	171	303	210	313	595	842	12
D.,	214	303	228	313	595	842	12
Nakayama,	231	303	287	313	595	842	12
Y.,	290	303	303	313	595	842	12
Kakuda,	307	303	347	313	595	842	12
H.,	350	303	364	313	595	842	12
&	368	303	375	313	595	842	12
Suzuki,	378	303	414	313	595	842	12
M.	418	303	430	313	595	842	12
(2014b).	433	303	474	313	595	842	12
A	477	303	485	313	595	842	12
Playing	488	303	524	313	595	842	12
and	71	322	89	332	595	842	12
Learning	95	322	138	332	595	842	12
Support	143	322	182	332	595	842	12
System	187	322	224	332	595	842	12
Using	229	322	257	332	595	842	12
Kinect	263	322	293	332	595	842	12
for	299	322	312	332	595	842	12
Romaji.	317	322	354	332	595	842	12
Proc.	360	322	386	332	595	842	12
3rd	391	322	407	332	595	842	12
Global	413	322	444	332	595	842	12
Conference	450	322	507	332	595	842	12
on	512	322	525	332	595	842	12
Consumer	71	341	122	351	595	842	12
Electronics	125	341	179	351	595	842	12
(pp.	182	341	201	351	595	842	12
345-349).	204	341	251	351	595	842	12
IEEE.	254	341	282	351	595	842	12
Anthony,	43	372	86	382	595	842	12
L.,	91	372	103	382	595	842	12
&	108	372	115	382	595	842	12
Wobbrock,	119	372	172	382	595	842	12
J.	177	372	185	382	595	842	12
O.	190	372	202	382	595	842	12
(2010).	206	372	241	382	595	842	12
A	246	372	253	382	595	842	12
Lightweight	258	372	313	382	595	842	12
Multistroke	318	372	371	382	595	842	12
Recognizer	376	372	431	382	595	842	12
for	436	372	449	382	595	842	12
User	454	372	477	382	595	842	12
Interface	481	372	524	382	595	842	12
Prototypes.	71	391	127	401	595	842	12
Proc.	131	391	157	401	595	842	12
Graphics	161	391	205	401	595	842	12
Interface	209	391	252	401	595	842	12
2010	256	391	281	401	595	842	12
(pp.	285	391	304	401	595	842	12
245-252).	308	391	355	401	595	842	12
Canadian	360	391	407	401	595	842	12
Information	411	391	466	401	595	842	12
Processing	470	391	525	401	595	842	12
Society.	71	410	110	420	595	842	12
Baudel,	43	440	80	451	595	842	12
T.,	85	440	98	451	595	842	12
&	103	440	110	451	595	842	12
Beaudouin-Lafon,	115	440	202	451	595	842	12
M.	207	440	219	451	595	842	12
(1993).	224	440	259	451	595	842	12
Charade:	264	440	310	451	595	842	12
remote	315	440	349	451	595	842	12
control	354	440	387	451	595	842	12
of	392	440	401	451	595	842	12
objects	406	440	441	451	595	842	12
using	446	440	472	451	595	842	12
free-hand	477	440	525	451	595	842	12
gestures.	71	459	116	470	595	842	12
Communications	119	459	201	470	595	842	12
of	204	459	213	470	595	842	12
the	216	459	232	470	595	842	12
ACM,	235	459	262	470	595	842	12
36(7),	265	459	294	470	595	842	12
28-35.	297	459	328	470	595	842	12
Beekes,	43	490	82	501	595	842	12
W.	86	490	99	501	595	842	12
(2006).	103	490	137	501	595	842	12
The	141	490	160	501	595	842	12
'millionaire'	163	490	217	501	595	842	12
method	220	490	257	501	595	842	12
for	260	490	273	501	595	842	12
encouraging	277	490	337	501	595	842	12
participation.	341	490	403	501	595	842	12
Active	406	490	436	501	595	842	12
learning	440	490	479	501	595	842	12
in	482	490	491	501	595	842	12
higher	494	490	524	501	595	842	12
education,	71	509	122	520	595	842	12
7(1),	125	509	147	520	595	842	12
25-36.	150	509	182	520	595	842	12
Bennett,	43	540	84	551	595	842	12
S.,	88	540	102	551	595	842	12
Maton,	107	540	140	551	595	842	12
K.,	145	540	159	551	595	842	12
&	163	540	170	551	595	842	12
Kervin,	175	540	209	551	595	842	12
L.	214	540	223	551	595	842	12
(2008).	228	540	263	551	595	842	12
The	268	540	287	551	595	842	12
'digital	292	540	323	551	595	842	12
natives'	327	540	364	551	595	842	12
debate:	369	540	406	551	595	842	12
A	410	540	418	551	595	842	12
critical	423	540	454	551	595	842	12
review	458	540	490	551	595	842	12
of	495	540	504	551	595	842	12
the	509	540	524	551	595	842	12
evidence.	71	559	118	570	595	842	12
British	121	559	152	570	595	842	12
journal	155	559	188	570	595	842	12
of	191	559	200	570	595	842	12
educational	203	559	259	570	595	842	12
technology,	262	559	319	570	595	842	12
39(5),	322	559	351	570	595	842	12
775-786.	354	559	397	570	595	842	12
Buchmann,	43	590	98	601	595	842	12
V.,	103	590	116	601	595	842	12
Violich,	121	590	156	601	595	842	12
S.,	161	590	174	601	595	842	12
Billinghurst,	179	590	236	601	595	842	12
M.,	240	590	255	601	595	842	12
&	260	590	267	601	595	842	12
Cockburn,	272	590	322	601	595	842	12
A.	326	590	337	601	595	842	12
(2004).	341	590	376	601	595	842	12
FingARtips	381	590	434	601	595	842	12
–	439	588	445	601	595	842	12
Gesture	450	590	489	601	595	842	12
Based	493	590	525	601	595	842	12
Direct	71	609	100	620	595	842	12
Manipulation	104	609	166	620	595	842	12
in	170	609	179	620	595	842	12
Augmented	183	609	240	620	595	842	12
Reality.	244	609	280	620	595	842	12
Proc.	285	609	310	620	595	842	12
2nd	315	609	333	620	595	842	12
international	337	609	397	620	595	842	12
conference	401	609	456	620	595	842	12
on	460	609	472	620	595	842	12
Computer	476	609	524	620	595	842	12
graphics	71	628	113	639	595	842	12
and	116	628	134	639	595	842	12
interactive	137	628	187	639	595	842	12
techniques	190	628	243	639	595	842	12
in	246	628	255	639	595	842	12
Australasia	258	628	312	639	595	842	12
and	315	628	334	639	595	842	12
South	337	628	366	639	595	842	12
East	369	628	391	639	595	842	12
Asia	394	628	415	639	595	842	12
(pp.	418	628	437	639	595	842	12
212-221).	440	628	487	639	595	842	12
ACM.	491	628	518	639	595	842	12
Castellucci,	43	659	99	669	595	842	12
S.	102	659	113	669	595	842	12
J.,	116	659	127	669	595	842	12
&	131	659	138	669	595	842	12
MacKenzie,	141	659	199	669	595	842	12
I.	202	659	208	669	595	842	12
S.	211	659	222	669	595	842	12
(2008).	225	659	260	669	595	842	12
Graffiti	263	659	296	669	595	842	12
vs.	299	659	313	669	595	842	12
unistrokes:	316	659	369	669	595	842	12
an	373	659	385	669	595	842	12
empirical	388	659	432	669	595	842	12
comparison.	435	659	495	669	595	842	12
Proc.	499	659	525	669	595	842	12
SIGCHI	71	678	109	688	595	842	12
Conference	112	678	169	688	595	842	12
on	172	678	184	688	595	842	12
Human	187	678	223	688	595	842	12
Factors	226	678	262	688	595	842	12
in	265	678	274	688	595	842	12
Computing	277	678	330	688	595	842	12
Systems	333	678	375	688	595	842	12
(pp.	378	678	397	688	595	842	12
305-308).	400	678	448	688	595	842	12
ACM.	451	678	478	688	595	842	12
Connolly,	43	709	88	719	595	842	12
T.	94	709	104	719	595	842	12
M.,	109	709	124	719	595	842	12
Boyle,	130	709	160	719	595	842	12
E.	166	709	176	719	595	842	12
A.,	181	709	195	719	595	842	12
MacArthur,	200	709	254	719	595	842	12
E.,	259	709	273	719	595	842	12
Hainey,	278	709	315	719	595	842	12
T.,	321	709	334	719	595	842	12
&	339	709	347	719	595	842	12
Boyle,	352	709	383	719	595	842	12
J.	388	709	397	719	595	842	12
M.	402	709	414	719	595	842	12
(2012).	420	709	455	719	595	842	12
A	460	709	467	719	595	842	12
systematic	473	709	524	719	595	842	12
literature	71	728	114	738	595	842	12
review	117	728	149	738	595	842	12
of	152	728	161	738	595	842	12
empirical	165	728	209	738	595	842	12
evidence	212	728	256	738	595	842	12
on	259	728	271	738	595	842	12
computer	275	728	321	738	595	842	12
games	324	728	357	738	595	842	12
and	360	728	379	738	595	842	12
serious	382	728	417	738	595	842	12
games.	421	728	457	738	595	842	12
Computers	460	728	514	738	595	842	12
&	517	728	525	738	595	842	12
Education,	71	747	123	757	595	842	12
59(2),	126	747	155	757	595	842	12
661-686.	158	747	201	757	595	842	12
Enfoque	189	797	226	806	595	842	12
UTE,	229	797	251	806	595	842	12
V.7-N.4,	254	797	291	806	595	842	12
Dic.2016,	294	797	336	806	595	842	12
pp.1	339	797	358	806	595	842	12
-	361	797	364	806	595	842	12
15	367	797	378	806	595	842	12
13	542	37	553	47	595	842	13
Erazo,	71	62	103	73	595	842	13
O.,	106	62	121	73	595	842	13
&	124	62	131	73	595	842	13
Pico,	135	62	159	73	595	842	13
R.	162	62	173	73	595	842	13
(2014).	177	62	212	73	595	842	13
Interfaces	215	62	263	73	595	842	13
de	266	62	279	73	595	842	13
usuario	282	62	318	73	595	842	13
basadas	321	62	363	73	595	842	13
en	366	62	379	73	595	842	13
gestos	382	62	414	73	595	842	13
manuales	417	62	465	73	595	842	13
sin	468	62	482	73	595	842	13
contacto	486	62	527	73	595	842	13
para	531	62	553	73	595	842	13
la	99	81	108	92	595	842	13
sala	111	81	131	92	595	842	13
de	134	81	146	92	595	842	13
clases:	150	81	184	92	595	842	13
una	187	81	205	92	595	842	13
revisión	208	81	246	92	595	842	13
bibliográfica.	249	81	311	92	595	842	13
Enfoque	314	81	355	92	595	842	13
UTE,	358	81	383	92	595	842	13
5(4),	386	81	409	92	595	842	13
34-53.	412	81	443	92	595	842	13
Fang,	71	112	99	123	595	842	13
B.	104	112	114	123	595	842	13
(2009).	118	112	153	123	595	842	13
From	158	112	184	123	595	842	13
distraction	188	112	238	123	595	842	13
to	243	112	252	123	595	842	13
engagement:	256	112	320	123	595	842	13
Wireless	325	112	367	123	595	842	13
devices	371	112	409	123	595	842	13
in	413	112	422	123	595	842	13
the	426	112	442	123	595	842	13
classroom.	446	112	499	123	595	842	13
Educause	504	112	553	123	595	842	13
Quarterly,	99	131	148	142	595	842	13
32(4),	151	131	179	142	595	842	13
4-9.	183	131	201	142	595	842	13
Fried,	71	162	99	173	595	842	13
C.	102	162	113	173	595	842	13
B.	116	162	127	173	595	842	13
(2008).	130	162	165	173	595	842	13
In-class	168	162	206	173	595	842	13
laptop	209	162	239	173	595	842	13
use	242	162	260	173	595	842	13
and	263	162	281	173	595	842	13
its	284	162	295	173	595	842	13
effects	298	162	331	173	595	842	13
on	334	162	346	173	595	842	13
student	349	162	385	173	595	842	13
learning.	388	162	431	173	595	842	13
Computers	434	162	488	173	595	842	13
&	491	162	498	173	595	842	13
Education,	501	162	553	173	595	842	13
50(3),	99	181	128	192	595	842	13
906-914.	131	181	175	192	595	842	13
Giovanni,	71	212	117	223	595	842	13
S.,	121	212	134	223	595	842	13
Choi,	137	212	163	223	595	842	13
Y.	166	212	177	223	595	842	13
C.,	180	212	194	223	595	842	13
Huang,	197	212	233	223	595	842	13
J.,	236	212	248	223	595	842	13
Khoo,	251	212	280	223	595	842	13
E.	283	212	293	223	595	842	13
T.,	297	212	309	223	595	842	13
&	313	212	320	223	595	842	13
Yin,	323	212	342	223	595	842	13
K.	346	212	356	223	595	842	13
(2012).	359	212	394	223	595	842	13
Virtual	397	212	428	223	595	842	13
Try-On	431	212	466	223	595	842	13
Using	469	212	498	223	595	842	13
Kinect	501	212	531	223	595	842	13
and	535	212	553	223	595	842	13
HD	99	231	115	241	595	842	13
Camera.	118	231	161	241	595	842	13
Proc.	164	231	190	241	595	842	13
International	193	231	253	241	595	842	13
Conference	257	231	314	241	595	842	13
on	317	231	329	241	595	842	13
Motion	333	231	365	241	595	842	13
in	369	231	377	241	595	842	13
Games	381	231	416	241	595	842	13
(pp.	419	231	438	241	595	842	13
55-65).	442	231	477	241	595	842	13
Springer	480	231	522	241	595	842	13
Berlin	525	231	553	241	595	842	13
Heidelberg.	99	250	156	260	595	842	13
González-Jorge,	71	281	152	291	595	842	13
H.,	155	281	169	291	595	842	13
Riveiro,	172	281	210	291	595	842	13
B.,	213	281	226	291	595	842	13
Vázquez-Fernández,	230	281	332	291	595	842	13
E.,	335	281	349	291	595	842	13
Martínez-Sánchez,	352	281	444	291	595	842	13
J.,	447	281	459	291	595	842	13
&	462	281	470	291	595	842	13
Arias,	473	281	501	291	595	842	13
P.	504	281	515	291	595	842	13
(2013).	518	281	553	291	595	842	13
Metrological	99	300	159	310	595	842	13
evaluation	164	300	214	310	595	842	13
of	219	300	228	310	595	842	13
Microsoft	233	300	278	310	595	842	13
Kinect	283	300	313	310	595	842	13
and	319	300	337	310	595	842	13
Asus	342	300	366	310	595	842	13
Xtion	371	300	397	310	595	842	13
sensors.	402	300	443	310	595	842	13
Measurement,	449	300	519	310	595	842	13
46(6),	524	300	553	310	595	842	13
1800-1806.	99	319	155	329	595	842	13
Groff,	71	350	99	360	595	842	13
J.,	102	350	114	360	595	842	13
&	118	350	125	360	595	842	13
Mouza,	129	350	165	360	595	842	13
C.	169	350	180	360	595	842	13
(2008).	184	350	218	360	595	842	13
A	222	350	230	360	595	842	13
Framework	233	350	288	360	595	842	13
for	292	350	305	360	595	842	13
Addressing	309	350	364	360	595	842	13
Challenges	368	350	423	360	595	842	13
to	427	350	436	360	595	842	13
Classroom	440	350	492	360	595	842	13
Technology	496	350	553	360	595	842	13
Use.	99	369	122	379	595	842	13
AACe	125	369	154	379	595	842	13
Journal,	157	369	196	379	595	842	13
16(1),	199	369	228	379	595	842	13
21-46.	231	369	262	379	595	842	13
Holzinger,	71	400	121	410	595	842	13
A.,	124	400	138	410	595	842	13
Softic,	141	400	172	410	595	842	13
S.,	176	400	189	410	595	842	13
Stickel,	193	400	228	410	595	842	13
C.,	232	400	246	410	595	842	13
Ebner,	249	400	282	410	595	842	13
M.,	286	400	301	410	595	842	13
Debevc,	305	400	345	410	595	842	13
M.,	348	400	364	410	595	842	13
&	367	400	375	410	595	842	13
Hu,	378	400	396	410	595	842	13
B.	399	400	410	410	595	842	13
(2010).	413	400	448	410	595	842	13
Nintendo	452	400	496	410	595	842	13
Wii	499	400	515	410	595	842	13
remote	518	400	552	410	595	842	13
controller	99	419	145	429	595	842	13
in	151	419	159	429	595	842	13
higher	165	419	196	429	595	842	13
education:	202	419	253	429	595	842	13
development	259	419	322	429	595	842	13
and	328	419	346	429	595	842	13
evaluation	352	419	402	429	595	842	13
of	408	419	418	429	595	842	13
a	424	419	430	429	595	842	13
demonstrator	436	419	501	429	595	842	13
kit	507	419	518	429	595	842	13
for	524	419	537	429	595	842	13
e-	543	419	553	429	595	842	13
teaching.	99	438	144	448	595	842	13
Computing	147	438	200	448	595	842	13
and	203	438	222	448	595	842	13
Informatics,	225	438	281	448	595	842	13
29(4),	285	438	313	448	595	842	13
601-615.	316	438	360	448	595	842	13
Homer,	71	469	107	479	595	842	13
B.,	111	469	125	479	595	842	13
Kinzer,	129	469	163	479	595	842	13
C.,	167	469	181	479	595	842	13
Plass,	186	469	215	479	595	842	13
J.,	220	469	231	479	595	842	13
Letournear,	235	469	292	479	595	842	13
S.,	296	469	309	479	595	842	13
Hoffman,	313	469	358	479	595	842	13
D.,	362	469	376	479	595	842	13
Bromley,	381	469	424	479	595	842	13
M.,	428	469	443	479	595	842	13
Hayward,	448	469	494	479	595	842	13
E.,	499	469	512	479	595	842	13
Turkay,	516	469	553	479	595	842	13
H.,	99	488	113	498	595	842	13
&	117	488	124	498	595	842	13
Kornak,	127	488	165	498	595	842	13
Y.	169	488	179	498	595	842	13
(2014).	182	488	217	498	595	842	13
Moved	220	488	253	498	595	842	13
to	257	488	266	498	595	842	13
learn:	269	488	297	498	595	842	13
The	300	488	319	498	595	842	13
effects	322	488	355	498	595	842	13
of	358	488	367	498	595	842	13
interactivity	371	488	425	498	595	842	13
in	429	488	437	498	595	842	13
a	441	488	447	498	595	842	13
Kinect-based	450	488	515	498	595	842	13
literacy	518	488	553	498	595	842	13
game	99	507	127	517	595	842	13
for	130	507	143	517	595	842	13
beginning	146	507	193	517	595	842	13
readers.	197	507	237	517	595	842	13
Computers	240	507	294	517	595	842	13
&	297	507	304	517	595	842	13
Education,	307	507	359	517	595	842	13
74,	362	507	378	517	595	842	13
37-49.	381	507	412	517	595	842	13
Hsu,	71	538	94	548	595	842	13
H.	98	538	109	548	595	842	13
M.	114	538	126	548	595	842	13
(2011).	131	538	165	548	595	842	13
The	170	538	189	548	595	842	13
potential	194	538	235	548	595	842	13
of	240	538	249	548	595	842	13
kinect	253	538	282	548	595	842	13
in	287	538	295	548	595	842	13
education.	300	538	351	548	595	842	13
International	356	538	416	548	595	842	13
Journal	421	538	457	548	595	842	13
of	461	538	471	548	595	842	13
Information	475	538	530	548	595	842	13
and	535	538	553	548	595	842	13
Education	99	557	148	567	595	842	13
Technology,	151	557	211	567	595	842	13
1(5),	214	557	237	567	595	842	13
365-370.	240	557	283	567	595	842	13
Jagodziński,	71	586	131	598	595	842	13
P.,	138	586	151	598	595	842	13
&	157	586	164	598	595	842	13
Wolski,	170	586	206	598	595	842	13
R.	212	586	223	598	595	842	13
(2015).	228	586	263	598	595	842	13
Assessment	269	586	329	598	595	842	13
of	335	586	344	598	595	842	13
Application	350	586	404	598	595	842	13
Technology	410	586	467	598	595	842	13
of	473	586	482	598	595	842	13
Natural	488	586	524	598	595	842	13
User	530	588	553	598	595	842	13
Interfaces	99	607	148	617	595	842	13
in	151	607	159	617	595	842	13
the	162	607	178	617	595	842	13
Creation	181	607	222	617	595	842	13
of	225	607	234	617	595	842	13
a	238	607	244	617	595	842	13
Virtual	247	607	278	617	595	842	13
Chemical	281	607	327	617	595	842	13
Laboratory.	330	607	385	617	595	842	13
Journal	389	607	425	617	595	842	13
of	428	607	437	617	595	842	13
Science	440	607	479	617	595	842	13
Education	482	607	531	617	595	842	13
and	534	607	553	617	595	842	13
Technology,	99	626	159	636	595	842	13
24(1),	162	626	191	636	595	842	13
16-28.	194	626	225	636	595	842	13
Johnson,	71	657	116	667	595	842	13
K.,	122	657	136	667	595	842	13
Pavleas,	142	657	185	667	595	842	13
J.,	191	657	203	667	595	842	13
&	210	657	217	667	595	842	13
Chang,	224	657	259	667	595	842	13
J.	266	657	274	667	595	842	13
(2013).	281	657	316	667	595	842	13
Kinecting	322	657	368	667	595	842	13
to	374	657	384	667	595	842	13
Mathematics	390	657	453	667	595	842	13
through	459	657	497	667	595	842	13
Embodied	503	657	553	667	595	842	13
Interactions.	99	676	159	686	595	842	13
Computer,	162	676	214	686	595	842	13
46(10),	217	676	252	686	595	842	13
101-104.	255	676	298	686	595	842	13
Kandroudi,	71	707	124	717	595	842	13
M.,	127	707	143	717	595	842	13
&	146	707	153	717	595	842	13
Bratitsis,	156	707	198	717	595	842	13
T.	202	707	211	717	595	842	13
(2012).	215	707	250	717	595	842	13
Exploring	253	707	298	717	595	842	13
the	302	707	317	717	595	842	13
educational	320	707	377	717	595	842	13
perspectives	380	707	441	717	595	842	13
of	445	707	454	717	595	842	13
XBOX	457	707	487	717	595	842	13
kinect	491	707	520	717	595	842	13
based	523	707	553	717	595	842	13
video	99	726	125	736	595	842	13
games.	129	726	165	736	595	842	13
Proc.	168	726	194	736	595	842	13
ECGBL	197	726	234	736	595	842	13
(pp.	237	726	256	736	595	842	13
219-227).	259	726	306	736	595	842	13
Enfoque	217	797	254	806	595	842	13
UTE,	257	797	280	806	595	842	13
V.7-N.4,	283	797	319	806	595	842	13
Dic.2016,	322	797	364	806	595	842	13
pp.1	367	797	386	806	595	842	13
-	389	797	393	806	595	842	13
15	395	797	407	806	595	842	13
14	43	37	54	47	595	842	14
Kim,	43	62	65	72	595	842	14
J.	68	62	77	72	595	842	14
H.,	80	62	94	72	595	842	14
Lim,	98	62	119	72	595	842	14
J.	122	62	131	72	595	842	14
H.,	135	62	149	72	595	842	14
&	152	62	160	72	595	842	14
Moon,	163	62	194	72	595	842	14
S.	197	62	208	72	595	842	14
H.	211	62	222	72	595	842	14
(2012).	226	62	261	72	595	842	14
The	264	62	283	72	595	842	14
Effect	287	62	315	72	595	842	14
of	319	62	328	72	595	842	14
Visual	331	62	361	72	595	842	14
Feedback	365	62	413	72	595	842	14
on	417	62	429	72	595	842	14
One-hand	433	62	482	72	595	842	14
Gesture	486	62	525	72	595	842	14
Performance	71	81	134	91	595	842	14
in	141	81	150	91	595	842	14
Vision-based	156	81	220	91	595	842	14
Gesture	227	81	266	91	595	842	14
Recognition	273	81	331	91	595	842	14
System.	338	81	378	91	595	842	14
Journal	385	81	421	91	595	842	14
of	428	81	437	91	595	842	14
the	444	81	460	91	595	842	14
Ergonomics	466	81	525	91	595	842	14
Society	71	100	107	110	595	842	14
of	110	100	119	110	595	842	14
Korea,	122	100	155	110	595	842	14
31(4),	158	100	187	110	595	842	14
551-556.	190	100	233	110	595	842	14
Kühnel,	43	129	80	141	595	842	14
C.,	84	129	98	141	595	842	14
Westermann,	102	129	167	141	595	842	14
T.,	171	129	184	141	595	842	14
Hemmert,	188	129	236	141	595	842	14
F.,	240	129	253	141	595	842	14
Kratz,	257	129	286	141	595	842	14
S.,	290	129	303	141	595	842	14
Müller,	307	129	340	141	595	842	14
A.,	344	129	358	141	595	842	14
&	362	129	369	141	595	842	14
Möller,	373	129	406	141	595	842	14
S.	410	129	421	141	595	842	14
(2011,	425	129	456	141	595	842	14
October).	460	129	506	141	595	842	14
I'm	510	129	524	141	595	842	14
home:	71	150	102	160	595	842	14
Defining	105	150	145	160	595	842	14
and	149	150	167	160	595	842	14
evaluating	171	150	221	160	595	842	14
a	225	150	231	160	595	842	14
gesture	234	150	271	160	595	842	14
set	275	150	289	160	595	842	14
for	293	150	306	160	595	842	14
smart-home	309	150	368	160	595	842	14
control.	372	150	408	160	595	842	14
International	412	150	472	160	595	842	14
Journal	476	150	512	160	595	842	14
of	515	150	525	160	595	842	14
Human-Computer	71	169	159	179	595	842	14
Studies,	162	169	201	179	595	842	14
69(11),	204	169	239	179	595	842	14
693-704.	242	169	286	179	595	842	14
Lee,	43	200	64	210	595	842	14
W.	68	200	82	210	595	842	14
J.,	86	200	98	210	595	842	14
Huang,	102	200	138	210	595	842	14
C.	142	200	153	210	595	842	14
W.,	157	200	174	210	595	842	14
Wu,	178	200	198	210	595	842	14
C.	202	200	213	210	595	842	14
J.,	218	200	229	210	595	842	14
Huang,	234	200	269	210	595	842	14
S.	273	200	284	210	595	842	14
T.,	288	200	301	210	595	842	14
&	305	200	313	210	595	842	14
Chen,	317	200	346	210	595	842	14
G.	351	200	362	210	595	842	14
D.	367	200	378	210	595	842	14
(2012).	382	200	417	210	595	842	14
The	421	200	440	210	595	842	14
Effects	445	200	478	210	595	842	14
of	483	200	492	210	595	842	14
Using	496	200	524	210	595	842	14
Embodied	71	219	121	229	595	842	14
Interactions	131	219	188	229	595	842	14
to	198	219	207	229	595	842	14
Improve	217	219	257	229	595	842	14
Learning	267	219	310	229	595	842	14
Performance.	320	219	386	229	595	842	14
Proc.	397	219	422	229	595	842	14
12th	432	219	454	229	595	842	14
International	464	219	525	229	595	842	14
Conference	71	238	128	248	595	842	14
on	131	238	143	248	595	842	14
Advanced	146	238	195	248	595	842	14
Learning	198	238	241	248	595	842	14
Technologies	244	238	310	248	595	842	14
(pp.	313	238	332	248	595	842	14
557-559).	335	238	382	248	595	842	14
IEEE.	385	238	413	248	595	842	14
Lui,	43	269	60	279	595	842	14
A.	64	269	75	279	595	842	14
K.,	78	269	92	279	595	842	14
Ng,	96	269	113	279	595	842	14
V.	117	269	127	279	595	842	14
S.,	131	269	144	279	595	842	14
&	148	269	155	279	595	842	14
Chan,	159	269	188	279	595	842	14
C.	192	269	203	279	595	842	14
H.	207	269	218	279	595	842	14
(2013).	222	269	256	279	595	842	14
Gesture-Based	260	269	335	279	595	842	14
Interaction	338	269	390	279	595	842	14
for	393	269	406	279	595	842	14
Seamless	410	269	458	279	595	842	14
Coordination	462	269	524	279	595	842	14
of	71	288	80	298	595	842	14
Presentation	87	288	149	298	595	842	14
Aides	156	288	183	298	595	842	14
in	190	288	198	298	595	842	14
Lecture	205	288	242	298	595	842	14
Streaming.	249	288	302	298	595	842	14
Proc.	309	288	335	298	595	842	14
International	341	288	402	298	595	842	14
Conference	409	288	466	298	595	842	14
on	472	288	485	298	595	842	14
ICT	491	288	509	298	595	842	14
in	516	288	525	298	595	842	14
Teaching	71	307	116	317	595	842	14
and	119	307	138	317	595	842	14
Learning	141	307	184	317	595	842	14
(pp.	187	307	206	317	595	842	14
108-119).	209	307	256	317	595	842	14
Springer	259	307	300	317	595	842	14
Berlin	303	307	331	317	595	842	14
Heidelberg.	335	307	391	317	595	842	14
Mehler,	43	338	79	348	595	842	14
A.,	84	338	97	348	595	842	14
Lücking,	102	338	143	348	595	842	14
A.,	148	338	161	348	595	842	14
&	166	338	173	348	595	842	14
Abrami,	178	338	215	348	595	842	14
G.	220	338	232	348	595	842	14
(2014).	236	338	271	348	595	842	14
WikiNect:	276	338	322	348	595	842	14
Image	327	338	357	348	595	842	14
schemata	362	338	410	348	595	842	14
as	414	338	426	348	595	842	14
a	430	338	437	348	595	842	14
basis	441	338	467	348	595	842	14
of	471	338	481	348	595	842	14
gestural	485	338	524	348	595	842	14
writing	71	357	103	367	595	842	14
for	106	357	119	367	595	842	14
kinetic	122	357	153	367	595	842	14
museum	156	357	198	367	595	842	14
wikis.	201	357	228	367	595	842	14
Universal	231	357	277	367	595	842	14
Access	280	357	316	367	595	842	14
in	319	357	327	367	595	842	14
the	330	357	346	367	595	842	14
Information	349	357	404	367	595	842	14
Society,	407	357	446	367	595	842	14
14(3),	449	357	478	367	595	842	14
333-349.	481	357	524	367	595	842	14
Meng,	43	388	73	398	595	842	14
M.,	78	388	93	398	595	842	14
Fallavollita,	97	388	152	398	595	842	14
P.,	157	388	170	398	595	842	14
Blum,	175	388	203	398	595	842	14
T.,	207	388	220	398	595	842	14
Eck,	225	388	246	398	595	842	14
U.,	250	388	264	398	595	842	14
Sandor,	269	388	307	398	595	842	14
C.,	312	388	326	398	595	842	14
Weidert,	330	388	371	398	595	842	14
S.,	376	388	389	398	595	842	14
Waschke,	394	388	442	398	595	842	14
J.,	447	388	458	398	595	842	14
&	463	388	470	398	595	842	14
Navab,	474	388	509	398	595	842	14
N.	514	388	525	398	595	842	14
(2013).	71	407	106	417	595	842	14
Kinect	109	407	140	417	595	842	14
for	143	407	156	417	595	842	14
Interactive	159	407	209	417	595	842	14
AR	212	407	228	417	595	842	14
Anatomy	231	407	274	417	595	842	14
Learning.	277	407	323	417	595	842	14
Proc.	327	407	352	417	595	842	14
International	355	407	416	417	595	842	14
Symposium	419	407	477	417	595	842	14
on	480	407	492	417	595	842	14
Mixed	495	407	524	417	595	842	14
and	71	425	89	436	595	842	14
Augmented	92	425	149	436	595	842	14
Reality	152	425	185	436	595	842	14
(pp.	188	425	207	436	595	842	14
277-278).	210	425	258	436	595	842	14
IEEE.	261	425	289	436	595	842	14
Nandi,	43	457	74	467	595	842	14
S.,	78	457	92	467	595	842	14
Deb,	96	457	119	467	595	842	14
S.,	123	457	136	467	595	842	14
&	140	457	147	467	595	842	14
Sinha,	151	457	182	467	595	842	14
M.	186	457	199	467	595	842	14
(2016).	203	457	237	467	595	842	14
Enhanced	241	457	291	467	595	842	14
Understanding	295	457	366	467	595	842	14
of	370	457	379	467	595	842	14
Education	383	457	432	467	595	842	14
Content	436	457	475	467	595	842	14
Using	478	457	507	467	595	842	14
3D	510	457	524	467	595	842	14
Depth	71	476	100	486	595	842	14
Vision.	105	476	138	486	595	842	14
Proc.	142	476	168	486	595	842	14
Information	172	476	227	486	595	842	14
Systems	231	476	274	486	595	842	14
Design	278	476	312	486	595	842	14
and	316	476	335	486	595	842	14
Intelligent	339	476	386	486	595	842	14
Applications	390	476	450	486	595	842	14
(pp.	454	476	473	486	595	842	14
483-490).	477	476	525	486	595	842	14
Springer	71	494	113	505	595	842	14
India.	116	494	143	505	595	842	14
Panger,	43	525	81	536	595	842	14
G.	86	525	97	536	595	842	14
(2012).	102	525	137	536	595	842	14
Kinect	142	525	172	536	595	842	14
in	177	525	186	536	595	842	14
the	190	525	206	536	595	842	14
Kitchen:	210	525	250	536	595	842	14
Testing	255	525	291	536	595	842	14
Depth	295	525	325	536	595	842	14
Camera	329	525	369	536	595	842	14
Interactions	373	525	430	536	595	842	14
in	435	525	443	536	595	842	14
Practical	448	525	490	536	595	842	14
Home	495	525	525	536	595	842	14
Environments.	71	544	141	555	595	842	14
CHI'12	146	544	180	555	595	842	14
Extended	185	544	231	555	595	842	14
Abstracts	236	544	282	555	595	842	14
on	287	544	299	555	595	842	14
Human	304	544	340	555	595	842	14
Factors	345	544	381	555	595	842	14
in	386	544	395	555	595	842	14
Computing	400	544	453	555	595	842	14
Systems	458	544	500	555	595	842	14
(pp.	505	544	524	555	595	842	14
1985-1990).	71	563	130	574	595	842	14
ACM,	133	563	161	574	595	842	14
(pp.	164	563	183	574	595	842	14
1985-1990).	186	563	245	574	595	842	14
Piumsomboon,	43	594	116	605	595	842	14
T.,	121	594	134	605	595	842	14
Clark,	138	594	167	605	595	842	14
A.,	172	594	185	605	595	842	14
Billinghurst,	190	594	247	605	595	842	14
M.,	251	594	267	605	595	842	14
&	271	594	279	605	595	842	14
Cockburn,	283	594	334	605	595	842	14
A.	338	594	349	605	595	842	14
(2013).	353	594	388	605	595	842	14
User-Defined	393	594	458	605	595	842	14
Gestures	463	594	507	605	595	842	14
for	512	594	524	605	595	842	14
Augmented	71	613	127	624	595	842	14
Reality.	132	613	168	624	595	842	14
Proc.	173	613	199	624	595	842	14
IFIP	203	613	223	624	595	842	14
Conference	228	613	285	624	595	842	14
on	289	613	302	624	595	842	14
Human-Computer	306	613	394	624	595	842	14
Interaction	398	613	449	624	595	842	14
(pp.	454	613	473	624	595	842	14
282-299).	477	613	525	624	595	842	14
Springer	71	632	113	642	595	842	14
Berlin	116	632	144	642	595	842	14
Heidelberg.	147	632	203	642	595	842	14
Plaumann,	43	663	95	674	595	842	14
K.,	99	663	112	674	595	842	14
Lehr,	116	663	141	674	595	842	14
D.,	144	663	158	674	595	842	14
&	161	663	169	674	595	842	14
Rukzio,	172	663	209	674	595	842	14
E.	212	663	223	674	595	842	14
(2016).	226	663	261	674	595	842	14
Who	264	663	287	674	595	842	14
Has	290	663	310	674	595	842	14
the	313	663	329	674	595	842	14
Force?:	332	663	369	674	595	842	14
Solving	373	663	409	674	595	842	14
Conflicts	413	663	455	674	595	842	14
for	458	663	471	674	595	842	14
Multi	474	663	497	674	595	842	14
User	501	663	524	674	595	842	14
Mid-Air	71	682	106	693	595	842	14
Gestures	110	682	155	693	595	842	14
for	159	682	172	693	595	842	14
TVs.	176	682	198	693	595	842	14
Proc.	202	682	228	693	595	842	14
International	232	682	293	693	595	842	14
Conference	297	682	354	693	595	842	14
on	358	682	370	693	595	842	14
Interactive	374	682	425	693	595	842	14
Experiences	429	682	490	693	595	842	14
for	494	682	507	693	595	842	14
TV	511	682	525	693	595	842	14
and	71	701	89	711	595	842	14
Online	92	701	124	711	595	842	14
Video	127	701	155	711	595	842	14
(pp.	158	701	177	711	595	842	14
25-29).	180	701	215	711	595	842	14
ACM.	218	701	246	711	595	842	14
Prenksy,	43	732	85	742	595	842	14
M.	89	732	101	742	595	842	14
(2001).	104	732	139	742	595	842	14
Digital	142	732	172	742	595	842	14
natives,	175	732	213	742	595	842	14
digital	216	732	245	742	595	842	14
immigrants.	248	732	305	742	595	842	14
On	308	732	323	742	595	842	14
the	326	732	341	742	595	842	14
Horizon,	344	732	385	742	595	842	14
9(5),	388	732	411	742	595	842	14
1-6.	414	732	433	742	595	842	14
Enfoque	189	797	226	806	595	842	14
UTE,	229	797	251	806	595	842	14
V.7-N.4,	254	797	291	806	595	842	14
Dic.2016,	294	797	336	806	595	842	14
pp.1	339	797	358	806	595	842	14
-	361	797	364	806	595	842	14
15	367	797	378	806	595	842	14
15	542	37	553	47	595	842	15
Ren,	71	62	94	73	595	842	15
G.,	98	62	113	73	595	842	15
&	117	62	125	73	595	842	15
O'Neill,	129	62	164	73	595	842	15
E.	168	62	179	73	595	842	15
(2013).	183	62	218	73	595	842	15
3D	222	62	236	73	595	842	15
selection	240	62	284	73	595	842	15
with	288	62	307	73	595	842	15
freehand	312	62	355	73	595	842	15
gesture.	359	62	399	73	595	842	15
Computers	403	62	457	73	595	842	15
&	461	62	469	73	595	842	15
Graphics,	473	62	520	73	595	842	15
37(3),	524	62	553	73	595	842	15
101-120.	99	81	143	92	595	842	15
Senin,	71	112	102	123	595	842	15
P.	106	112	117	123	595	842	15
(December	121	112	175	123	595	842	15
2008).	179	112	211	123	595	842	15
Dynamic	215	112	258	123	595	842	15
time	262	112	282	123	595	842	15
warping	286	112	325	123	595	842	15
algorithm	329	112	374	123	595	842	15
review.	378	112	413	123	595	842	15
Honolulu,	418	112	464	123	595	842	15
USA:	468	112	494	123	595	842	15
Information	498	112	553	123	595	842	15
and	99	131	118	142	595	842	15
Computer	121	131	169	142	595	842	15
Science	172	131	211	142	595	842	15
Department	214	131	272	142	595	842	15
University	275	131	323	142	595	842	15
of	326	131	335	142	595	842	15
Hawaii	338	131	371	142	595	842	15
at	374	131	384	142	595	842	15
Manoa	387	131	420	142	595	842	15
Honolulu.	423	131	470	142	595	842	15
Şimşek,	71	160	110	173	595	842	15
S.,	114	160	128	173	595	842	15
&	132	160	140	173	595	842	15
Durdu,	144	160	177	173	595	842	15
P.	181	160	192	173	595	842	15
O.	196	160	207	173	595	842	15
(2014).	212	160	247	173	595	842	15
Developing	251	160	306	173	595	842	15
an	310	160	322	173	595	842	15
Interactive	327	160	377	173	595	842	15
Learning	382	160	425	173	595	842	15
Environment	429	160	491	173	595	842	15
with	495	160	515	173	595	842	15
Kinect.	519	160	553	173	595	842	15
Proc.	99	181	125	192	595	842	15
International	131	181	192	192	595	842	15
Conference	198	181	255	192	595	842	15
on	262	181	274	192	595	842	15
Human-Computer	281	181	368	192	595	842	15
Interaction	374	181	426	192	595	842	15
(pp.	432	181	451	192	595	842	15
150-155).	458	181	505	192	595	842	15
Springer	511	181	553	192	595	842	15
International	99	200	160	211	595	842	15
Publishing.	163	200	217	211	595	842	15
Susi,	71	231	95	241	595	842	15
T.,	98	231	111	241	595	842	15
Johannesson,	114	231	183	241	595	842	15
M.,	186	231	201	241	595	842	15
&	204	231	212	241	595	842	15
Backlund,	215	231	263	241	595	842	15
P.	266	231	276	241	595	842	15
(2007).	279	231	314	241	595	842	15
Serious	317	231	355	241	595	842	15
Games:	358	231	396	241	595	842	15
An	399	231	413	241	595	842	15
Overview.	416	231	465	241	595	842	15
DiVA.	468	231	496	241	595	842	15
Tinio,	71	262	98	272	595	842	15
V.	101	262	111	272	595	842	15
L.	114	262	124	272	595	842	15
(2003).	127	262	161	272	595	842	15
ICT	165	262	182	272	595	842	15
in	185	262	194	272	595	842	15
Education.	197	262	249	272	595	842	15
E-Primers.	252	262	304	272	595	842	15
UNDP,	307	262	341	272	595	842	15
New	344	262	366	272	595	842	15
York.	369	262	395	272	595	842	15
Wachs,	71	293	108	303	595	842	15
J.	112	293	120	303	595	842	15
P.,	124	293	137	303	595	842	15
Kölsch,	141	293	177	303	595	842	15
M.,	181	293	197	303	595	842	15
Stern,	201	293	230	303	595	842	15
H.,	234	293	248	303	595	842	15
&	252	293	259	303	595	842	15
Edan,	263	293	292	303	595	842	15
Y.	296	293	306	303	595	842	15
(2011).	310	293	345	303	595	842	15
Vision-Based	349	293	414	303	595	842	15
Hand-Gesture	418	293	487	303	595	842	15
Applications.	491	293	553	303	595	842	15
Communications	99	312	181	322	595	842	15
of	184	312	194	322	595	842	15
the	197	312	212	322	595	842	15
ACM,	215	312	242	322	595	842	15
54(2),	245	312	274	322	595	842	15
60-71.	277	312	309	322	595	842	15
Enfoque	217	797	254	806	595	842	15
UTE,	257	797	280	806	595	842	15
V.7-N.4,	283	797	319	806	595	842	15
Dic.2016,	322	797	364	806	595	842	15
pp.1	367	797	386	806	595	842	15
-	389	797	393	806	595	842	15
15	395	797	407	806	595	842	15
