https://doi.org/10.17163/uni.n32.2020.06	290	90	414	103	482	686	1
La	123	117	138	133	482	686	1
violencia,	141	117	201	133	482	686	1
¿es	204	117	221	133	482	686	1
una	224	117	248	133	482	686	1
realidad	251	117	302	133	482	686	1
persistente	305	117	373	133	482	686	1
de	149	135	164	151	482	686	1
la	167	135	178	151	482	686	1
adolescencia	181	135	259	151	482	686	1
del	262	135	281	151	482	686	1
siglo	284	135	313	151	482	686	1
XXI?	316	135	347	151	482	686	1
Violence,	97	166	142	178	482	686	1
¿is	145	166	157	178	482	686	1
a	159	166	165	178	482	686	1
persistent	168	166	216	178	482	686	1
reality	218	166	250	178	482	686	1
of	253	166	262	178	482	686	1
XXIth	265	166	295	178	482	686	1
century	297	166	335	178	482	686	1
adolescence?	337	166	399	178	482	686	1
Iván	308	208	328	220	482	686	1
Rodríguez	330	208	377	220	482	686	1
Pascual	379	208	414	220	482	686	1
Universidad	332	221	376	230	482	686	1
de	378	221	386	230	482	686	1
Huelva	388	221	414	230	482	686	1
ivan@uhu.es	368	232	414	241	482	686	1
Código	223	243	249	252	482	686	1
Orcid:	251	243	274	252	482	686	1
http://orcid.org/0000-0002-5385-3643	276	243	414	252	482	686	1
Pilar	324	262	346	274	482	686	1
Blanco	348	262	380	274	482	686	1
Miguel	382	262	414	274	482	686	1
Universidad	332	275	376	285	482	686	1
de	378	275	386	285	482	686	1
Huelva	388	275	414	285	482	686	1
pblanco@uhu.es	355	286	414	296	482	686	1
Código	223	297	249	307	482	686	1
Orcid:	251	297	274	307	482	686	1
http://orcid.org/0000-0001-9928-8486	276	297	414	307	482	686	1
Palabras	82	400	116	416	482	686	1
clave	118	400	138	416	482	686	1
Violencia,	82	411	115	425	482	686	1
adolescencia,	117	411	160	425	482	686	1
familia,	162	411	186	425	482	686	1
acoso	188	411	207	425	482	686	1
escolar,	209	411	233	425	482	686	1
cyberbullying,	235	411	281	425	482	686	1
representaciones	283	411	337	425	482	686	1
sociales.	339	411	366	425	482	686	1
Keywords	82	510	118	526	482	686	1
Violence,	82	522	112	535	482	686	1
adolescence,	114	522	155	535	482	686	1
family,	157	522	178	535	482	686	1
bullying,	180	522	208	535	482	686	1
cyberbullying,	210	522	256	535	482	686	1
social	258	522	278	535	482	686	1
representations.	280	522	331	535	482	686	1
Forma	82	551	105	565	482	686	1
sugerida	108	551	138	565	482	686	1
de	141	551	149	565	482	686	1
citar:	151	551	170	565	482	686	1
Rodríguez	173	552	206	565	482	686	1
Pascual,	209	552	236	565	482	686	1
I.,	239	552	245	565	482	686	1
y	248	552	252	565	482	686	1
Blanco	255	552	278	565	482	686	1
Miguel,	281	552	306	565	482	686	1
P.	309	552	314	565	482	686	1
(2020).	317	552	341	565	482	686	1
La	344	552	352	565	482	686	1
violencia,	355	552	386	565	482	686	1
¿es	389	552	399	565	482	686	1
una	402	552	414	565	482	686	1
realidad	181	561	207	575	482	686	1
persistente	210	561	244	575	482	686	1
de	247	561	255	575	482	686	1
la	258	561	263	575	482	686	1
adolescencia	266	561	307	575	482	686	1
del	310	561	320	575	482	686	1
siglo	323	561	338	575	482	686	1
XXI?	341	561	359	575	482	686	1
Universitas,	362	562	401	575	482	686	1
32,	404	562	414	575	482	686	1
pp.	181	571	191	584	482	686	1
121-138.	193	571	222	584	482	686	1
ISSN	100	622	115	634	482	686	1
impreso:	116	622	140	634	482	686	1
1390-3837	142	622	172	634	482	686	1
/	173	622	175	634	482	686	1
ISSN	177	622	192	634	482	686	1
electrónico:	193	622	226	634	482	686	1
1390-8634,	227	622	259	634	482	686	1
UPS-Ecuador,	260	622	299	634	482	686	1
No.	301	622	311	634	482	686	1
32,	313	622	321	634	482	686	1
marzo-agosto	323	622	360	634	482	686	1
2020,	362	622	377	634	482	686	1
pp.	379	622	388	634	482	686	1
121-138.	389	622	414	634	482	686	1
Universitas,	91	41	124	52	482	686	2
Revista	126	41	146	53	482	686	2
de	148	41	154	53	482	686	2
Ciencias	156	41	179	53	482	686	2
Sociales	180	41	203	53	482	686	2
y	205	41	208	53	482	686	2
Humanas	210	41	235	53	482	686	2
de	237	41	243	53	482	686	2
la	245	41	249	53	482	686	2
Universidad	251	41	284	53	482	686	2
Politécnica	286	41	316	53	482	686	2
Salesiana	317	41	343	53	482	686	2
del	344	41	353	53	482	686	2
Ecuador,	354	41	378	53	482	686	2
No.	198	49	208	61	482	686	2
32,	210	49	218	61	482	686	2
marzo-agosto	220	49	256	61	482	686	2
2020	258	49	271	61	482	686	2
Introducción	68	98	140	120	482	686	2
Pocos	85	122	111	141	482	686	2
colectivos	114	122	158	141	482	686	2
de	161	122	172	141	482	686	2
población	175	122	217	141	482	686	2
sufren	221	122	248	141	482	686	2
una	252	122	267	141	482	686	2
visión	271	122	297	141	482	686	2
tan	301	122	314	141	482	686	2
distorsionada	318	122	374	141	482	686	2
en	378	122	388	141	482	686	2
el	392	122	400	141	482	686	2
conjunto	68	135	105	154	482	686	2
de	108	135	118	154	482	686	2
la	121	135	128	154	482	686	2
opinión	131	135	163	154	482	686	2
pública	166	135	197	154	482	686	2
como	200	135	224	154	482	686	2
el	226	135	234	154	482	686	2
de	237	135	247	154	482	686	2
los	249	135	262	154	482	686	2
y	264	135	270	154	482	686	2
las	272	135	284	154	482	686	2
adolescentes.	287	135	343	154	482	686	2
Como	346	135	372	154	482	686	2
ha	374	135	385	154	482	686	2
se-	387	135	400	154	482	686	2
ñalado	68	148	97	167	482	686	2
Casas	99	148	124	167	482	686	2
(2010),	127	148	158	167	482	686	2
en	161	148	172	167	482	686	2
ocasiones	175	148	216	167	482	686	2
esta	219	148	236	167	482	686	2
distorsión	239	148	280	167	482	686	2
no	283	148	294	167	482	686	2
parece	297	148	325	167	482	686	2
tanto	328	148	349	167	482	686	2
el	352	148	360	167	482	686	2
fruto	363	148	384	167	482	686	2
ca-	387	148	400	167	482	686	2
sual	68	161	85	180	482	686	2
de	88	161	98	180	482	686	2
una	100	161	116	180	482	686	2
representación	118	161	180	180	482	686	2
arbitraria	183	161	222	180	482	686	2
sino	224	161	242	180	482	686	2
de	244	161	255	180	482	686	2
la	257	161	265	180	482	686	2
construcción	267	161	322	180	482	686	2
de	324	161	334	180	482	686	2
un	337	161	347	180	482	686	2
discurso	350	161	385	180	482	686	2
di-	388	161	400	180	482	686	2
ferenciador	68	174	116	193	482	686	2
entre	119	174	140	193	482	686	2
endo	142	174	163	193	482	686	2
y	165	174	170	193	482	686	2
exogrupo	173	174	213	193	482	686	2
en	215	174	225	193	482	686	2
el	227	174	235	193	482	686	2
que	237	174	253	193	482	686	2
la	255	174	263	193	482	686	2
población	265	174	307	193	482	686	2
adulta	309	174	335	193	482	686	2
prefiere	337	174	370	193	482	686	2
pensar	372	174	400	193	482	686	2
al	68	187	76	206	482	686	2
adolescente	78	187	128	206	482	686	2
desde	131	187	155	206	482	686	2
un	158	187	168	206	482	686	2
foco	171	187	190	206	482	686	2
patologizante	193	187	250	206	482	686	2
y	252	187	258	206	482	686	2
con	261	187	276	206	482	686	2
atributos	279	187	316	206	482	686	2
de	318	187	329	206	482	686	2
sujeto	331	187	357	206	482	686	2
desviado.	359	187	400	206	482	686	2
Los	68	200	84	219	482	686	2
datos	87	200	110	219	482	686	2
empíricos	113	200	155	219	482	686	2
relatan	157	200	186	219	482	686	2
una	189	200	205	219	482	686	2
historia	208	200	240	219	482	686	2
bien	242	200	261	219	482	686	2
diferente	264	200	301	219	482	686	2
que	304	200	320	219	482	686	2
apoya	323	200	348	219	482	686	2
la	351	200	359	219	482	686	2
hipótesis	362	200	400	219	482	686	2
del	68	213	81	232	482	686	2
sesgo	84	213	108	232	482	686	2
en	110	213	120	232	482	686	2
la	123	213	131	232	482	686	2
representación	134	213	196	232	482	686	2
del	198	213	211	232	482	686	2
colectivo:	214	213	256	232	482	686	2
en	259	213	269	232	482	686	2
España,	271	213	305	232	482	686	2
por	308	213	322	232	482	686	2
ejemplo,	325	213	362	232	482	686	2
según	364	213	389	232	482	686	2
el	392	213	400	232	482	686	2
Registro	68	226	104	245	482	686	2
Central	107	226	138	245	482	686	2
para	141	226	159	245	482	686	2
la	162	226	169	245	482	686	2
Protección	172	226	217	245	482	686	2
de	220	226	230	245	482	686	2
las	233	226	244	245	482	686	2
Víctimas	247	226	285	245	482	686	2
de	288	226	298	245	482	686	2
la	301	226	308	245	482	686	2
Violencia	311	226	351	245	482	686	2
Doméstica	354	226	400	245	482	686	2
y	68	239	74	258	482	686	2
de	76	239	87	258	482	686	2
Género	90	239	121	258	482	686	2
en	124	239	134	258	482	686	2
sus	137	239	151	258	482	686	2
estadísticas	154	239	202	258	482	686	2
de	205	239	216	258	482	686	2
2017	218	239	240	258	482	686	2
(INE,	243	239	267	258	482	686	2
2018)	270	239	295	258	482	686	2
de	298	239	308	258	482	686	2
las	311	239	323	258	482	686	2
6909	326	239	347	258	482	686	2
víctimas	350	239	387	258	482	686	2
de	390	239	400	258	482	686	2
violencia	68	252	107	271	482	686	2
doméstica	109	252	153	271	482	686	2
registradas	155	252	201	271	482	686	2
más	204	252	221	271	482	686	2
de	223	252	234	271	482	686	2
1500	236	252	258	271	482	686	2
eran	260	252	278	271	482	686	2
personas	281	252	318	271	482	686	2
menores	321	252	357	271	482	686	2
de	359	252	369	271	482	686	2
edad.	372	252	395	271	482	686	2
Por	85	265	100	284	482	686	2
su	103	265	113	284	482	686	2
parte	116	265	138	284	482	686	2
la	140	265	148	284	482	686	2
OMS	151	265	175	284	482	686	2
(2002)	178	265	207	284	482	686	2
define	210	265	237	284	482	686	2
la	239	265	247	284	482	686	2
violencia	250	265	290	284	482	686	2
en	293	265	303	284	482	686	2
general	306	265	339	284	482	686	2
como:	341	265	369	284	482	686	2
El	96	288	105	305	482	686	2
uso	108	288	122	305	482	686	2
intencional	124	288	169	305	482	686	2
de	171	288	181	305	482	686	2
la	184	288	191	305	482	686	2
fuerza	193	288	218	305	482	686	2
o	221	288	226	305	482	686	2
el	229	288	236	305	482	686	2
poder	238	288	261	305	482	686	2
físico,	264	288	289	305	482	686	2
de	291	288	301	305	482	686	2
hecho	303	288	327	305	482	686	2
o	330	288	335	305	482	686	2
como	337	288	360	305	482	686	2
amenaza,	362	288	400	305	482	686	2
contra	96	300	121	317	482	686	2
uno	124	300	139	317	482	686	2
mismo,	142	300	171	317	482	686	2
otra	174	300	189	317	482	686	2
persona	192	300	223	317	482	686	2
o	226	300	231	317	482	686	2
un	233	300	243	317	482	686	2
grupo	246	300	269	317	482	686	2
o	272	300	277	317	482	686	2
comunidad,	279	300	326	317	482	686	2
que	329	300	343	317	482	686	2
cause	346	300	368	317	482	686	2
o	370	300	375	317	482	686	2
tenga	378	300	400	317	482	686	2
muchas	96	312	127	329	482	686	2
probabilidades	129	312	188	329	482	686	2
de	191	312	200	329	482	686	2
causar	203	312	228	329	482	686	2
lesiones,	231	312	266	329	482	686	2
muerte,	268	312	298	329	482	686	2
daños	301	312	324	329	482	686	2
psicológicos,	327	312	379	329	482	686	2
tras-	382	312	400	329	482	686	2
tornos	96	324	121	341	482	686	2
del	124	324	136	341	482	686	2
desarrollo	139	324	179	341	482	686	2
o	181	324	186	341	482	686	2
privaciones.	189	324	237	341	482	686	2
En	85	346	97	365	482	686	2
este	101	346	118	365	482	686	2
texto	123	346	145	365	482	686	2
se	149	346	158	365	482	686	2
investiga	162	346	202	365	482	686	2
uno	206	346	222	365	482	686	2
de	226	346	237	365	482	686	2
los	241	346	254	365	482	686	2
componentes	258	346	316	365	482	686	2
de	320	346	330	365	482	686	2
esta	334	346	352	365	482	686	2
definición	356	346	400	365	482	686	2
global:	68	359	99	377	482	686	2
la	101	359	109	377	482	686	2
violencia	112	359	152	377	482	686	2
interpersonal,	155	359	215	377	482	686	2
entendida	218	359	261	377	482	686	2
como	263	359	288	377	482	686	2
las	290	359	303	377	482	686	2
formas	305	359	336	377	482	686	2
de	339	359	349	377	482	686	2
la	352	359	360	377	482	686	2
agresión	362	359	400	377	482	686	2
física,	68	371	95	390	482	686	2
psicológica	98	371	148	390	482	686	2
o	151	371	156	390	482	686	2
verbal	159	371	187	390	482	686	2
que	190	371	206	390	482	686	2
ocurren	209	371	243	390	482	686	2
en	246	371	256	390	482	686	2
el	259	371	267	390	482	686	2
ámbito	270	371	301	390	482	686	2
relacional	304	371	347	390	482	686	2
o	350	371	356	390	482	686	2
interindi-	359	371	400	390	482	686	2
vidual	68	384	96	403	482	686	2
y	99	384	105	403	482	686	2
en	108	384	119	403	482	686	2
espacios	122	384	159	403	482	686	2
intrafamiliares	163	384	227	403	482	686	2
y	231	384	236	403	482	686	2
comunitarios	240	384	297	403	482	686	2
en	301	384	311	403	482	686	2
los	315	384	328	403	482	686	2
que	331	384	347	403	482	686	2
los	351	384	364	403	482	686	2
agreso-	367	384	400	403	482	686	2
res	68	397	81	416	482	686	2
y	84	397	89	416	482	686	2
agresoras	93	397	134	416	482	686	2
pueden	137	397	169	416	482	686	2
ser	172	397	185	416	482	686	2
tanto	188	397	210	416	482	686	2
otros	213	397	235	416	482	686	2
adolescentes	238	397	294	416	482	686	2
como	297	397	321	416	482	686	2
personas	324	397	363	416	482	686	2
adultas.	366	397	400	416	482	686	2
Desde	68	410	96	428	482	686	2
el	98	410	106	428	482	686	2
contexto	109	410	147	428	482	686	2
español	150	410	183	428	482	686	2
destaca	186	410	218	428	482	686	2
la	221	410	229	428	482	686	2
visión	232	410	259	428	482	686	2
longitudinal	261	410	315	428	482	686	2
que	317	410	333	428	482	686	2
proporciona	336	410	389	428	482	686	2
la	392	410	400	428	482	686	2
Fundación	68	422	114	441	482	686	2
ANAR;	117	422	151	441	482	686	2
en	154	422	164	441	482	686	2
su	167	422	177	441	482	686	2
último	180	422	209	441	482	686	2
informe	212	422	247	441	482	686	2
dedicado	250	422	289	441	482	686	2
a	292	422	297	441	482	686	2
la	300	422	308	441	482	686	2
evolución	311	422	355	441	482	686	2
de	358	422	368	441	482	686	2
la	371	422	379	441	482	686	2
vio-	382	422	400	441	482	686	2
lencia	68	435	94	454	482	686	2
desde	97	435	122	454	482	686	2
2009	125	435	147	454	482	686	2
(Fundación	149	435	199	454	482	686	2
ANAR,	201	435	235	454	482	686	2
2018)	238	435	264	454	482	686	2
se	266	435	275	454	482	686	2
constata	278	435	314	454	482	686	2
que	317	435	333	454	482	686	2
la	335	435	343	454	482	686	2
violencia	346	435	386	454	482	686	2
no	389	435	400	454	482	686	2
sólo	68	448	86	466	482	686	2
ha	89	448	100	466	482	686	2
aumentado	103	448	151	466	482	686	2
sino	154	448	172	466	482	686	2
que	175	448	191	466	482	686	2
se	194	448	203	466	482	686	2
ha	206	448	216	466	482	686	2
diversificado	219	448	276	466	482	686	2
e	279	448	284	466	482	686	2
incluido	287	448	323	466	482	686	2
también	326	448	361	466	482	686	2
los	364	448	377	466	482	686	2
nue-	380	448	400	466	482	686	2
vos	68	460	83	479	482	686	2
medios	87	460	119	479	482	686	2
digitales	122	460	159	479	482	686	2
y,	163	460	170	479	482	686	2
lo	174	460	182	479	482	686	2
que	186	460	201	479	482	686	2
es	205	460	214	479	482	686	2
todavía	217	460	250	479	482	686	2
más	253	460	271	479	482	686	2
significativo,	274	460	331	479	482	686	2
el	335	460	343	479	482	686	2
descenso	346	460	386	479	482	686	2
en	389	460	400	479	482	686	2
la	68	473	76	492	482	686	2
edad	79	473	100	492	482	686	2
media	103	473	130	492	482	686	2
de	134	473	144	492	482	686	2
las	147	473	160	492	482	686	2
víctimas	163	473	200	492	482	686	2
que	204	473	219	492	482	686	2
acuden	223	473	254	492	482	686	2
a	257	473	262	492	482	686	2
este	265	473	283	492	482	686	2
teléfono,	286	473	325	492	482	686	2
que	328	473	344	492	482	686	2
en	347	473	358	492	482	686	2
2009	361	473	383	492	482	686	2
era	386	473	400	492	482	686	2
de	68	486	78	504	482	686	2
12,6	82	486	101	504	482	686	2
años	104	486	124	504	482	686	2
y	128	486	133	504	482	686	2
en	136	486	147	504	482	686	2
2016	150	486	172	504	482	686	2
de	175	486	185	504	482	686	2
11,5.	189	486	210	504	482	686	2
Los	214	486	230	504	482	686	2
datos	233	486	257	504	482	686	2
encajan	260	486	293	504	482	686	2
bien	297	486	315	504	482	686	2
con	319	486	335	504	482	686	2
el	338	486	346	504	482	686	2
diagnóstico	349	486	400	504	482	686	2
para	68	498	87	517	482	686	2
el	90	498	98	517	482	686	2
mismo	101	498	131	517	482	686	2
contexto	134	498	172	517	482	686	2
que	175	498	191	517	482	686	2
apuntan	195	498	229	517	482	686	2
otros	233	498	255	517	482	686	2
informes,	258	498	300	517	482	686	2
como	303	498	327	517	482	686	2
el	330	498	338	517	482	686	2
realizado	342	498	382	517	482	686	2
por	385	498	400	517	482	686	2
la	68	511	76	530	482	686	2
organización	79	511	136	530	482	686	2
Save	139	511	160	530	482	686	2
the	163	511	176	530	482	686	2
Children	179	511	218	530	482	686	2
conjuntamente	221	511	286	530	482	686	2
con	289	511	305	530	482	686	2
la	308	511	316	530	482	686	2
Cátedra	319	511	353	530	482	686	2
Santander	356	511	400	530	482	686	2
de	68	524	78	543	482	686	2
Derecho	81	524	119	543	482	686	2
y	122	524	127	543	482	686	2
Menores	130	524	168	543	482	686	2
(2015),	171	524	204	543	482	686	2
en	206	524	217	543	482	686	2
los	220	524	233	543	482	686	2
que	236	524	251	543	482	686	2
se	254	524	264	543	482	686	2
alerta	267	524	291	543	482	686	2
frente	294	524	320	543	482	686	2
a	322	524	327	543	482	686	2
la	330	524	338	543	482	686	2
extensión	341	524	383	543	482	686	2
del	386	524	400	543	482	686	2
fenómeno	68	537	112	555	482	686	2
y,	115	537	123	555	482	686	2
sobre	126	537	150	555	482	686	2
todo,	154	537	176	555	482	686	2
de	179	537	190	555	482	686	2
la	193	537	201	555	482	686	2
falta	205	537	224	555	482	686	2
de	228	537	238	555	482	686	2
respuestas	241	537	287	555	482	686	2
institucionales	290	537	354	555	482	686	2
integrales	357	537	400	555	482	686	2
en	68	549	78	568	482	686	2
nuestro	81	549	113	568	482	686	2
entorno	116	549	149	568	482	686	2
para	152	549	171	568	482	686	2
atajarlo.	173	549	209	568	482	686	2
Ya	211	549	223	568	482	686	2
en	226	549	236	568	482	686	2
el	238	549	246	568	482	686	2
contexto	249	549	287	568	482	686	2
global,	289	549	320	568	482	686	2
también	322	549	357	568	482	686	2
UNICEF	360	549	400	568	482	686	2
alerta	68	562	92	581	482	686	2
de	95	562	105	581	482	686	2
que	107	562	123	581	482	686	2
la	125	562	133	581	482	686	2
mayor	136	562	164	581	482	686	2
parte	166	562	188	581	482	686	2
de	190	562	201	581	482	686	2
las	203	562	215	581	482	686	2
muertes	217	562	252	581	482	686	2
de	254	562	265	581	482	686	2
adolescentes	267	562	323	581	482	686	2
se	325	562	334	581	482	686	2
deben	336	562	362	581	482	686	2
más	365	562	382	581	482	686	2
a	385	562	390	581	482	686	2
la	392	562	400	581	482	686	2
122	213	606	228	623	482	686	2
Iván	82	56	95	68	482	686	3
Rodríguez	96	56	125	68	482	686	3
Pascual,	126	56	149	68	482	686	3
Pilar	150	56	163	68	482	686	3
Blanco	164	56	184	68	482	686	3
Miguel.	185	56	207	68	482	686	3
La	208	57	216	68	482	686	3
violencia,	217	57	244	68	482	686	3
¿es	245	57	255	68	482	686	3
una	256	57	266	68	482	686	3
realidad	267	57	291	68	482	686	3
persistente	292	57	322	68	482	686	3
de	323	57	330	68	482	686	3
la	331	57	336	68	482	686	3
adolescencia	338	57	374	68	482	686	3
del	375	57	384	68	482	686	3
siglo	385	57	398	68	482	686	3
XXI?	399	57	414	68	482	686	3
violencia	82	99	123	118	482	686	3
interpersonal	125	99	182	118	482	686	3
que	185	99	201	118	482	686	3
a	203	99	208	118	482	686	3
la	211	99	219	118	482	686	3
colectiva,	221	99	264	118	482	686	3
apuntando	266	99	312	118	482	686	3
a	315	99	319	118	482	686	3
que	322	99	338	118	482	686	3
la	340	99	348	118	482	686	3
violencia	351	99	391	118	482	686	3
defi-	394	99	414	118	482	686	3
nida	82	112	101	131	482	686	3
más	104	112	122	131	482	686	3
ampliamente	125	112	181	131	482	686	3
sólo	184	112	203	131	482	686	3
en	205	112	216	131	482	686	3
2015	219	112	241	131	482	686	3
costó	243	112	267	131	482	686	3
la	269	112	277	131	482	686	3
vida	280	112	299	131	482	686	3
a	302	112	307	131	482	686	3
cerca	310	112	333	131	482	686	3
de	336	112	346	131	482	686	3
82	349	112	360	131	482	686	3
000	363	112	379	131	482	686	3
adoles-	382	112	414	131	482	686	3
centes	82	125	110	143	482	686	3
en	112	125	122	143	482	686	3
todo	125	125	144	143	482	686	3
el	147	125	155	143	482	686	3
mundo	157	125	188	143	482	686	3
(UNICEF,	190	125	235	143	482	686	3
2017).	238	125	266	143	482	686	3
Un	269	125	282	143	482	686	3
meta-análisis	284	125	343	143	482	686	3
reciente	345	125	380	143	482	686	3
no	382	125	393	143	482	686	3
sólo	396	125	414	143	482	686	3
confirmó	82	137	122	156	482	686	3
el	125	137	133	156	482	686	3
alcance	137	137	170	156	482	686	3
global	173	137	200	156	482	686	3
del	204	137	217	156	482	686	3
fenómeno,	221	137	267	156	482	686	3
sino	271	137	289	156	482	686	3
que	292	137	308	156	482	686	3
concluye	312	137	351	156	482	686	3
que	355	137	371	156	482	686	3
las	374	137	386	156	482	686	3
cifras	389	137	414	156	482	686	3
reales	82	150	108	169	482	686	3
de	111	150	122	169	482	686	3
victimización	125	150	185	169	482	686	3
son	188	150	204	169	482	686	3
mucho	207	150	237	169	482	686	3
mayores	240	150	278	169	482	686	3
que	281	150	297	169	482	686	3
los	301	150	313	169	482	686	3
datos	317	150	340	169	482	686	3
incluidos	343	150	384	169	482	686	3
en	387	150	398	169	482	686	3
los	401	150	414	169	482	686	3
registros	82	163	120	181	482	686	3
estadísticos	123	163	174	181	482	686	3
del	176	163	190	181	482	686	3
fenómeno	193	163	236	181	482	686	3
(Hillis,	239	163	270	181	482	686	3
Mercy,	273	163	304	181	482	686	3
Amobi	306	163	336	181	482	686	3
&	339	163	348	181	482	686	3
Kress,	350	163	378	181	482	686	3
2016).	381	163	409	181	482	686	3
Estos	99	175	123	194	482	686	3
datos	126	175	150	194	482	686	3
deben	153	175	179	194	482	686	3
contextualizarse	183	175	254	194	482	686	3
en	257	175	268	194	482	686	3
relación	271	175	307	194	482	686	3
a	310	175	315	194	482	686	3
los	318	175	331	194	482	686	3
dos	334	175	350	194	482	686	3
grandes	353	175	387	194	482	686	3
espa-	391	175	414	194	482	686	3
cios	82	188	100	207	482	686	3
institucionales	103	188	166	207	482	686	3
en	169	188	180	207	482	686	3
los	183	188	195	207	482	686	3
que,	198	188	217	207	482	686	3
todavía	220	188	252	207	482	686	3
hoy,	255	188	274	207	482	686	3
transcurre	277	188	321	207	482	686	3
gran	323	188	343	207	482	686	3
parte	346	188	368	207	482	686	3
de	371	188	381	207	482	686	3
la	384	188	392	207	482	686	3
vida	395	188	414	207	482	686	3
de	82	201	93	219	482	686	3
la	97	201	105	219	482	686	3
población	109	201	152	219	482	686	3
adolescente:	156	201	211	219	482	686	3
la	215	201	223	219	482	686	3
familia	227	201	258	219	482	686	3
y	262	201	267	219	482	686	3
el	271	201	279	219	482	686	3
sistema	283	201	316	219	482	686	3
educativo,	320	201	366	219	482	686	3
no	370	201	381	219	482	686	3
siendo	385	201	414	219	482	686	3
descabellado	82	213	139	232	482	686	3
señalar	143	213	174	232	482	686	3
que	177	213	193	232	482	686	3
la	197	213	205	232	482	686	3
violencia	208	213	249	232	482	686	3
“lejos	252	213	278	232	482	686	3
de	281	213	292	232	482	686	3
ser	295	213	308	232	482	686	3
un	312	213	323	232	482	686	3
fenómeno	326	213	370	232	482	686	3
aislado	374	213	405	232	482	686	3
y	408	213	414	232	482	686	3
propio	82	226	111	245	482	686	3
a	114	226	119	245	482	686	3
una	122	226	138	245	482	686	3
situación	141	226	181	245	482	686	3
cultural	184	226	217	245	482	686	3
particular,	221	226	265	245	482	686	3
está	268	226	285	245	482	686	3
íntimamente	288	226	343	245	482	686	3
ligada	346	226	373	245	482	686	3
a	376	226	381	245	482	686	3
la	384	226	392	245	482	686	3
des-	396	226	414	245	482	686	3
estructuración	82	239	145	258	482	686	3
sociocultural	147	239	204	258	482	686	3
de	206	239	217	258	482	686	3
la	219	239	227	258	482	686	3
posmodernidad”	230	239	302	258	482	686	3
(Dupret,	305	239	342	258	482	686	3
2012,	344	239	369	258	482	686	3
p.	372	239	380	258	482	686	3
18).	382	239	400	258	482	686	3
La	402	239	414	258	482	686	3
propia	82	252	110	270	482	686	3
adolescencia	113	252	169	270	482	686	3
es	171	252	180	270	482	686	3
hoy	183	252	199	270	482	686	3
más	201	252	219	270	482	686	3
prolongada	222	252	271	270	482	686	3
pero	273	252	293	270	482	686	3
también	295	252	331	270	482	686	3
más	333	252	351	270	482	686	3
difusa	353	252	380	270	482	686	3
y	382	252	388	270	482	686	3
de	390	252	401	270	482	686	3
un	403	252	414	270	482	686	3
final	82	264	102	283	482	686	3
incierto	104	264	138	283	482	686	3
que	140	264	156	283	482	686	3
tiende	158	264	185	283	482	686	3
a	188	264	192	283	482	686	3
confundirse	195	264	247	283	482	686	3
con	249	264	265	283	482	686	3
los	267	264	280	283	482	686	3
inicios	282	264	312	283	482	686	3
de	314	264	325	283	482	686	3
la	327	264	335	283	482	686	3
vida	337	264	356	283	482	686	3
adulta	358	264	385	283	482	686	3
con	388	264	404	283	482	686	3
la	406	264	414	283	482	686	3
que	82	277	98	296	482	686	3
colisiona,	101	277	143	296	482	686	3
produciendo	146	277	201	296	482	686	3
en	203	277	213	296	482	686	3
los	216	277	229	296	482	686	3
individuos	231	277	278	296	482	686	3
una	280	277	296	296	482	686	3
inseguridad	299	277	350	296	482	686	3
de	353	277	363	296	482	686	3
estatus	366	277	395	296	482	686	3
que	398	277	414	296	482	686	3
puede	82	290	108	308	482	686	3
rastrearse	112	290	154	308	482	686	3
incluso	157	290	189	308	482	686	3
en	192	290	203	308	482	686	3
términos	206	290	245	308	482	686	3
de	248	290	258	308	482	686	3
su	262	290	272	308	482	686	3
desarrollo	275	290	319	308	482	686	3
evolutivo	322	290	364	308	482	686	3
y	367	290	373	308	482	686	3
madurez	376	290	414	308	482	686	3
cognitiva	82	302	123	321	482	686	3
(Hurrelmann	126	302	183	321	482	686	3
&	185	302	194	321	482	686	3
Quenzel,	197	302	236	321	482	686	3
2015).	239	302	267	321	482	686	3
En	99	315	111	334	482	686	3
lo	114	315	122	334	482	686	3
que	125	315	140	334	482	686	3
se	143	315	152	334	482	686	3
refiere	154	315	181	334	482	686	3
a	184	315	189	334	482	686	3
la	191	315	199	334	482	686	3
familia,	202	315	234	334	482	686	3
los	237	315	249	334	482	686	3
y	252	315	257	334	482	686	3
las	260	315	272	334	482	686	3
adolescentes	274	315	327	334	482	686	3
del	330	315	343	334	482	686	3
siglo	346	315	366	334	482	686	3
XXI	369	315	388	334	482	686	3
expe-	390	315	414	334	482	686	3
rimentan,	82	328	122	347	482	686	3
inscrito	124	328	156	347	482	686	3
en	158	328	168	347	482	686	3
su	170	328	180	347	482	686	3
propio	182	328	210	347	482	686	3
proceso	212	328	245	347	482	686	3
de	247	328	257	347	482	686	3
madurez,	259	328	298	347	482	686	3
un	301	328	311	347	482	686	3
amplio	314	328	343	347	482	686	3
proceso	345	328	378	347	482	686	3
de	380	328	390	347	482	686	3
cam-	393	328	414	347	482	686	3
bios	82	341	100	359	482	686	3
familiares	102	341	144	359	482	686	3
que	147	341	162	359	482	686	3
han	165	341	180	359	482	686	3
cristalizado,	183	341	234	359	482	686	3
siguiendo	236	341	277	359	482	686	3
a	279	341	284	359	482	686	3
Silverstein	287	341	332	359	482	686	3
y	334	341	340	359	482	686	3
Giarrusso	342	341	383	359	482	686	3
(2010)	386	341	414	359	482	686	3
en	82	353	92	372	482	686	3
mayor	95	353	122	372	482	686	3
diversidad	124	353	168	372	482	686	3
familiar	170	353	203	372	482	686	3
y	205	353	211	372	482	686	3
contextos	213	353	253	372	482	686	3
intergeneracionales	256	353	337	372	482	686	3
más	339	353	356	372	482	686	3
fluidos	359	353	387	372	482	686	3
y	390	353	395	372	482	686	3
me-	397	353	414	372	482	686	3
nos	82	366	97	385	482	686	3
predecibles.	99	366	150	385	482	686	3
El	152	366	161	385	482	686	3
modelo	164	366	196	385	482	686	3
familiar	198	366	231	385	482	686	3
occidental,	233	366	279	385	482	686	3
por	281	366	295	385	482	686	3
otro	298	366	315	385	482	686	3
lado,	317	366	338	385	482	686	3
construido	340	366	384	385	482	686	3
en	387	366	397	385	482	686	3
tor-	399	366	414	385	482	686	3
no	82	379	93	397	482	686	3
al	95	379	103	397	482	686	3
ideal	104	379	125	397	482	686	3
de	127	379	137	397	482	686	3
privacidad	139	379	183	397	482	686	3
y	185	379	191	397	482	686	3
aquejado	193	379	231	397	482	686	3
de	233	379	243	397	482	686	3
una	245	379	260	397	482	686	3
notable	262	379	293	397	482	686	3
ambigüedad	295	379	347	397	482	686	3
normativa	349	379	391	397	482	686	3
fren-	393	379	414	397	482	686	3
te	82	391	90	410	482	686	3
a	93	391	98	410	482	686	3
conductas	102	391	144	410	482	686	3
como	147	391	171	410	482	686	3
el	175	391	182	410	482	686	3
castigo	186	391	215	410	482	686	3
físico,	219	391	245	410	482	686	3
ha	248	391	258	410	482	686	3
sido	262	391	279	410	482	686	3
señalado	283	391	320	410	482	686	3
con	323	391	339	410	482	686	3
insistencia	342	391	386	410	482	686	3
desde	390	391	414	410	482	686	3
hace	82	404	102	423	482	686	3
al	104	404	112	423	482	686	3
menos	115	404	142	423	482	686	3
tres	145	404	160	423	482	686	3
décadas	163	404	196	423	482	686	3
como	199	404	223	423	482	686	3
un	225	404	236	423	482	686	3
escenario	239	404	278	423	482	686	3
particularmente	281	404	347	423	482	686	3
susceptible	349	404	396	423	482	686	3
a	399	404	404	423	482	686	3
la	406	404	414	423	482	686	3
aparición	82	417	121	435	482	686	3
de	124	417	134	435	482	686	3
la	136	417	144	435	482	686	3
violencia	146	417	185	435	482	686	3
contra	187	417	213	435	482	686	3
niños	216	417	239	435	482	686	3
y	241	417	247	435	482	686	3
adolescentes	249	417	302	435	482	686	3
(Gelles,	304	417	337	435	482	686	3
1983).	340	417	367	435	482	686	3
Igualmente,	99	429	150	448	482	686	3
la	154	429	161	448	482	686	3
violencia	165	429	204	448	482	686	3
interpersonal	207	429	263	448	482	686	3
que	266	429	282	448	482	686	3
se	285	429	294	448	482	686	3
produce	297	429	332	448	482	686	3
dentro	335	429	363	448	482	686	3
de	366	429	376	448	482	686	3
los	380	429	392	448	482	686	3
cen-	395	429	414	448	482	686	3
tros	82	442	98	461	482	686	3
educativos	102	442	148	461	482	686	3
o	151	442	156	461	482	686	3
está	160	442	177	461	482	686	3
conectada	180	442	223	461	482	686	3
con	226	442	242	461	482	686	3
ellos,	245	442	268	461	482	686	3
es	271	442	280	461	482	686	3
un	284	442	295	461	482	686	3
hecho	298	442	324	461	482	686	3
que	327	442	343	461	482	686	3
muchos/as	346	442	391	461	482	686	3
ado-	395	442	414	461	482	686	3
lescentes	82	455	121	474	482	686	3
viven	124	455	148	474	482	686	3
hoy	151	455	167	474	482	686	3
día	170	455	183	474	482	686	3
incluso	186	455	217	474	482	686	3
en	220	455	230	474	482	686	3
sociedades	233	455	280	474	482	686	3
muy	283	455	302	474	482	686	3
diversas.	305	455	343	474	482	686	3
Particularmente	346	455	414	474	482	686	3
a	82	468	87	486	482	686	3
través	90	468	116	486	482	686	3
de	119	468	129	486	482	686	3
una	132	468	148	486	482	686	3
de	151	468	161	486	482	686	3
sus	165	468	178	486	482	686	3
principales	181	468	229	486	482	686	3
manifestaciones:	232	468	304	486	482	686	3
el	307	468	315	486	482	686	3
acoso	318	468	343	486	482	686	3
escolar	346	468	376	486	482	686	3
1	376	470	379	481	482	686	3
(Musil,	382	467	414	486	482	686	3
Tement,	82	480	117	499	482	686	3
Bakracevic	120	480	169	499	482	686	3
&	172	480	180	499	482	686	3
Sostaric,	184	480	221	499	482	686	3
2014;	224	480	249	499	482	686	3
Fleming	252	480	288	499	482	686	3
&	291	480	299	499	482	686	3
Jacobsen,	303	480	344	499	482	686	3
2010).	347	480	375	499	482	686	3
No	378	480	392	499	482	686	3
con-	395	480	414	499	482	686	3
tamos	82	493	108	512	482	686	3
con	110	493	126	512	482	686	3
una	129	493	144	512	482	686	3
cuantificación	147	493	207	512	482	686	3
precisa	209	493	240	512	482	686	3
de	242	493	253	512	482	686	3
su	255	493	265	512	482	686	3
magnitud,	267	493	311	512	482	686	3
que	313	493	329	512	482	686	3
es	331	493	340	512	482	686	3
extremadamente	343	493	414	512	482	686	3
fluctuante	82	506	125	524	482	686	3
según	127	506	153	524	482	686	3
los	155	506	168	524	482	686	3
estudios,	171	506	208	524	482	686	3
contextos	211	506	252	524	482	686	3
o	255	506	261	524	482	686	3
criterios	263	506	298	524	482	686	3
de	301	506	311	524	482	686	3
medida	314	506	346	524	482	686	3
y	349	506	354	524	482	686	3
puede	357	506	383	524	482	686	3
oscilar	385	506	414	524	482	686	3
fácilmente	82	518	128	537	482	686	3
entre	130	518	152	537	482	686	3
un	154	518	165	537	482	686	3
10	167	518	178	537	482	686	3
y	181	518	186	537	482	686	3
más	188	518	206	537	482	686	3
de	208	518	219	537	482	686	3
un	221	518	232	537	482	686	3
35%	234	518	254	537	482	686	3
(Due	257	518	278	537	482	686	3
&	281	518	289	537	482	686	3
Holstein,	292	518	331	537	482	686	3
2011;	333	518	357	537	482	686	3
Moore,	360	518	391	537	482	686	3
Nor-	394	518	414	537	482	686	3
1	82	557	86	571	482	686	3
Definido	96	557	123	571	482	686	3
en	125	557	132	571	482	686	3
términos	134	557	160	571	482	686	3
generales	162	557	190	571	482	686	3
como	192	557	209	571	482	686	3
la	211	557	216	571	482	686	3
victimización	218	557	259	571	482	686	3
física	260	557	277	571	482	686	3
o	278	557	282	571	482	686	3
psicológica	284	557	318	571	482	686	3
intencional,	320	557	355	571	482	686	3
incluyendo	357	557	390	571	482	686	3
la	392	557	398	571	482	686	3
dise-	399	557	414	571	482	686	3
minación	96	567	125	581	482	686	3
de	126	567	133	581	482	686	3
rumores,	135	567	162	581	482	686	3
golpes	163	567	183	581	482	686	3
o	184	567	188	581	482	686	3
patadas,	190	567	214	581	482	686	3
los	216	567	225	581	482	686	3
insultos,	226	567	251	581	482	686	3
la	253	567	258	581	482	686	3
intimidación	260	567	298	581	482	686	3
o	299	567	303	581	482	686	3
la	305	567	310	581	482	686	3
exclusión	312	567	341	581	482	686	3
social	342	567	360	581	482	686	3
en	361	567	368	581	482	686	3
el	370	567	375	581	482	686	3
marco	377	567	396	581	482	686	3
de	397	567	405	581	482	686	3
un	406	567	414	581	482	686	3
balance	96	577	120	590	482	686	3
desigual	121	577	146	590	482	686	3
de	148	577	155	590	482	686	3
poder	157	577	174	590	482	686	3
(Olweus,	176	577	204	590	482	686	3
1980;	205	577	223	590	482	686	3
Pedreira,	224	577	251	590	482	686	3
Cuesta	253	577	274	590	482	686	3
&	275	577	282	590	482	686	3
Bonet,	283	577	303	590	482	686	3
2011;	305	577	322	590	482	686	3
Carlyle	324	577	346	590	482	686	3
&	348	577	354	590	482	686	3
Steinman,	355	577	386	590	482	686	3
2007).	388	577	407	590	482	686	3
123	240	606	255	623	482	686	3
Universitas,	91	41	124	52	482	686	4
Revista	126	41	146	53	482	686	4
de	148	41	154	53	482	686	4
Ciencias	156	41	179	53	482	686	4
Sociales	180	41	203	53	482	686	4
y	205	41	208	53	482	686	4
Humanas	210	41	235	53	482	686	4
de	237	41	243	53	482	686	4
la	245	41	249	53	482	686	4
Universidad	251	41	284	53	482	686	4
Politécnica	286	41	316	53	482	686	4
Salesiana	317	41	343	53	482	686	4
del	344	41	353	53	482	686	4
Ecuador,	354	41	378	53	482	686	4
No.	198	49	208	61	482	686	4
32,	210	49	218	61	482	686	4
marzo-agosto	220	49	256	61	482	686	4
2020	258	49	271	61	482	686	4
man,	68	99	89	118	482	686	4
Suetani,	92	99	127	118	482	686	4
Thomas,	130	99	168	118	482	686	4
Sly	171	99	185	118	482	686	4
&	188	99	197	118	482	686	4
Scott,	200	99	225	118	482	686	4
2017;	228	99	252	118	482	686	4
Hillis	255	99	279	118	482	686	4
et	282	100	290	118	482	686	4
al.,	293	100	307	118	482	686	4
2016)	310	99	335	118	482	686	4
pero	338	99	358	118	482	686	4
podemos	361	99	400	118	482	686	4
suponerlo	68	112	111	131	482	686	4
suficientemente	114	112	181	131	482	686	4
frecuente	185	112	225	131	482	686	4
como	228	112	252	131	482	686	4
para	255	112	274	131	482	686	4
marcar	277	112	307	131	482	686	4
en	310	112	320	131	482	686	4
buena	324	112	349	131	482	686	4
medida	353	112	385	131	482	686	4
las	388	112	400	131	482	686	4
vidas	68	125	91	143	482	686	4
de	94	125	104	143	482	686	4
los	107	125	120	143	482	686	4
y	123	125	129	143	482	686	4
las	132	125	144	143	482	686	4
adolescentes.	147	125	204	143	482	686	4
Un	207	125	220	143	482	686	4
estudio	223	125	254	143	482	686	4
reciente	257	125	292	143	482	686	4
sobre	295	125	318	143	482	686	4
sus	321	125	335	143	482	686	4
consecuencias	338	125	400	143	482	686	4
alerta	68	137	92	156	482	686	4
de	95	137	105	156	482	686	4
la	108	137	116	156	482	686	4
conexión	119	137	158	156	482	686	4
de	161	137	171	156	482	686	4
este	174	137	191	156	482	686	4
tipo	194	137	210	156	482	686	4
de	213	137	224	156	482	686	4
violencia	226	137	266	156	482	686	4
interpersonal	269	137	325	156	482	686	4
con	328	137	343	156	482	686	4
el	346	137	354	156	482	686	4
desarrollo	357	137	400	156	482	686	4
de	68	150	78	169	482	686	4
consumo	81	150	120	169	482	686	4
de	123	150	133	169	482	686	4
sustancias,	136	150	182	169	482	686	4
problemas	185	150	230	169	482	686	4
de	232	150	243	169	482	686	4
ansiedad,	245	150	286	169	482	686	4
depresión,	288	150	333	169	482	686	4
tendencias	335	150	381	169	482	686	4
sui-	384	150	400	169	482	686	4
cidas	68	163	90	181	482	686	4
y	93	163	98	181	482	686	4
otros	101	163	122	181	482	686	4
trastornos	125	163	167	181	482	686	4
mentales	170	163	208	181	482	686	4
(Moore	211	163	243	181	482	686	4
et	246	163	253	181	482	686	4
al.,	256	163	270	181	482	686	4
2017).	272	163	300	181	482	686	4
Por	303	163	318	181	482	686	4
ejemplo,	320	163	358	181	482	686	4
de	360	163	370	181	482	686	4
acuer-	373	163	400	181	482	686	4
do	68	175	79	194	482	686	4
con	82	175	97	194	482	686	4
Nocito	100	175	129	194	482	686	4
(2017)	132	175	161	194	482	686	4
en	163	175	174	194	482	686	4
el	176	175	184	194	482	686	4
contexto	187	175	224	194	482	686	4
español	227	175	260	194	482	686	4
existe	262	175	287	194	482	686	4
un	290	175	301	194	482	686	4
interés	304	175	332	194	482	686	4
creciente	335	175	374	194	482	686	4
sobre	376	175	400	194	482	686	4
el	68	188	76	207	482	686	4
fenómeno	79	188	122	207	482	686	4
y	126	188	131	207	482	686	4
se	135	188	144	207	482	686	4
estima,	147	188	178	207	482	686	4
basándose	181	188	226	207	482	686	4
en	229	188	240	207	482	686	4
una	243	188	259	207	482	686	4
investigación	262	188	319	207	482	686	4
liderada	323	188	357	207	482	686	4
por	361	188	375	207	482	686	4
Save	379	188	400	207	482	686	4
the	68	201	81	219	482	686	4
Children	84	201	122	219	482	686	4
(Sastre,	124	201	157	219	482	686	4
2016),	160	201	187	219	482	686	4
que	190	201	206	219	482	686	4
puede	208	201	234	219	482	686	4
estar	237	201	257	219	482	686	4
afectando	260	201	302	219	482	686	4
en	305	201	315	219	482	686	4
torno	318	201	340	219	482	686	4
a	343	201	348	219	482	686	4
un	351	201	361	219	482	686	4
9,3%	364	201	387	219	482	686	4
de	389	201	400	219	482	686	4
la	68	213	76	232	482	686	4
población	79	213	121	232	482	686	4
entre	124	213	146	232	482	686	4
12	148	213	159	232	482	686	4
y	162	213	168	232	482	686	4
16	170	213	181	232	482	686	4
años	184	213	204	232	482	686	4
(más	207	213	228	232	482	686	4
de	231	213	241	232	482	686	4
111	244	213	259	232	482	686	4
000	262	213	278	232	482	686	4
niños	281	213	305	232	482	686	4
y	308	213	313	232	482	686	4
niñas)	316	213	342	232	482	686	4
y	345	213	351	232	482	686	4
un	353	213	364	232	482	686	4
6,9%	367	213	390	232	482	686	4
si	393	213	400	232	482	686	4
hablamos	68	226	109	245	482	686	4
del	112	226	125	245	482	686	4
ciberacoso.	127	226	176	245	482	686	4
Más	178	226	197	245	482	686	4
recientemente	199	226	259	245	482	686	4
Sánchez-Queija,	261	226	332	245	482	686	4
García-Moya	334	226	392	245	482	686	4
y	394	226	400	245	482	686	4
Moreno	68	239	102	258	482	686	4
(2017)	105	239	134	258	482	686	4
estiman	137	239	171	258	482	686	4
una	174	239	189	258	482	686	4
tendencia	193	239	234	258	482	686	4
consolidada	237	239	288	258	482	686	4
desde	291	239	316	258	482	686	4
2006	319	239	341	258	482	686	4
en	344	239	354	258	482	686	4
la	357	239	365	258	482	686	4
presen-	368	239	400	258	482	686	4
cia	68	252	81	270	482	686	4
del	84	252	97	270	482	686	4
maltrato	100	252	136	270	482	686	4
entre	139	252	161	270	482	686	4
iguales	164	252	194	270	482	686	4
en	197	252	208	270	482	686	4
el	211	252	218	270	482	686	4
ámbito	222	252	252	270	482	686	4
educativo	255	252	296	270	482	686	4
que,	300	252	318	270	482	686	4
dependiendo	321	252	376	270	482	686	4
de	379	252	389	270	482	686	4
si	393	252	400	270	482	686	4
es	68	264	77	283	482	686	4
reportado	80	264	121	283	482	686	4
por	124	264	138	283	482	686	4
el	141	264	149	283	482	686	4
propio	152	264	180	283	482	686	4
individuo	183	264	224	283	482	686	4
o	227	264	233	283	482	686	4
a	235	264	240	283	482	686	4
través	243	264	269	283	482	686	4
de	272	264	282	283	482	686	4
una	285	264	301	283	482	686	4
estimación	303	264	350	283	482	686	4
“objetiva”,	353	264	400	283	482	686	4
oscilaría	68	277	104	296	482	686	4
entre	107	277	128	296	482	686	4
un	131	277	142	296	482	686	4
4,4%	144	277	167	296	482	686	4
o	170	277	175	296	482	686	4
más	178	277	195	296	482	686	4
de	198	277	208	296	482	686	4
un	210	277	221	296	482	686	4
21%	224	277	244	296	482	686	4
de	246	277	257	296	482	686	4
afectados/as.	259	277	314	296	482	686	4
De	85	290	98	308	482	686	4
otro	100	290	117	308	482	686	4
lado,	119	290	140	308	482	686	4
no	143	290	154	308	482	686	4
es	156	290	165	308	482	686	4
extraño	167	290	199	308	482	686	4
encontrarnos	201	290	256	308	482	686	4
situaciones	259	290	306	308	482	686	4
donde	308	290	334	308	482	686	4
la	337	290	344	308	482	686	4
violencia	347	290	386	308	482	686	4
in-	388	290	400	308	482	686	4
trafamiliar	68	302	113	321	482	686	4
puede	115	302	140	321	482	686	4
promover	142	302	184	321	482	686	4
conductas	186	302	229	321	482	686	4
agresivas	231	302	270	321	482	686	4
en	272	302	283	321	482	686	4
los	285	302	297	321	482	686	4
hijos	299	302	320	321	482	686	4
y	322	302	328	321	482	686	4
cuyos	330	302	355	321	482	686	4
resultados	357	302	400	321	482	686	4
pueden	68	315	99	334	482	686	4
evidenciarse	102	315	155	334	482	686	4
a	159	315	164	334	482	686	4
nivel	167	315	188	334	482	686	4
escolar,	191	315	224	334	482	686	4
apuntando	227	315	271	334	482	686	4
una	275	315	290	334	482	686	4
fuerte	293	315	318	334	482	686	4
interrelación	322	315	375	334	482	686	4
entre	378	315	400	334	482	686	4
ambos	68	328	96	347	482	686	4
contextos.	98	328	142	347	482	686	4
En	144	328	156	347	482	686	4
esta	158	328	174	347	482	686	4
línea	177	328	197	347	482	686	4
cabe	199	328	219	347	482	686	4
destacar	221	328	256	347	482	686	4
el	258	328	266	347	482	686	4
estudio	268	328	299	347	482	686	4
llevado	301	328	332	347	482	686	4
a	334	328	339	347	482	686	4
cabo	341	328	362	347	482	686	4
por	364	328	378	347	482	686	4
Gra-	380	328	400	347	482	686	4
cia	68	341	81	359	482	686	4
(2002)	83	341	111	359	482	686	4
ya	112	340	123	359	482	686	4
que	125	340	140	359	482	686	4
evidencia	142	340	183	359	482	686	4
la	185	340	193	359	482	686	4
relación	195	340	230	359	482	686	4
que	232	340	247	359	482	686	4
existe	249	340	274	359	482	686	4
entre	276	340	298	359	482	686	4
el	300	340	308	359	482	686	4
riesgo	310	340	336	359	482	686	4
de	338	340	348	359	482	686	4
maltrato	350	340	386	359	482	686	4
in-	388	340	400	359	482	686	4
trafamiliar	68	353	113	372	482	686	4
y	115	353	120	372	482	686	4
el	122	353	130	372	482	686	4
comportamiento	132	353	202	372	482	686	4
violento	204	353	239	372	482	686	4
que	241	353	256	372	482	686	4
llevan	258	353	284	372	482	686	4
a	286	353	291	372	482	686	4
cabo	293	353	313	372	482	686	4
algunos	315	353	349	372	482	686	4
niños	351	353	374	372	482	686	4
en	376	353	386	372	482	686	4
las	388	353	400	372	482	686	4
instituciones	68	366	122	385	482	686	4
educativas.	124	366	172	385	482	686	4
Otros	175	366	199	385	482	686	4
estudios,	201	366	239	385	482	686	4
como	242	366	266	385	482	686	4
la	268	366	276	385	482	686	4
investigación	279	366	336	385	482	686	4
llevada	338	366	369	385	482	686	4
a	372	366	377	385	482	686	4
cabo	379	366	400	385	482	686	4
por	68	379	82	397	482	686	4
Zambrano	84	379	128	397	482	686	4
(2017)	130	379	159	397	482	686	4
en	160	379	170	397	482	686	4
Ecuador	172	379	208	397	482	686	4
concluye	210	379	248	397	482	686	4
que	250	379	266	397	482	686	4
las	268	379	280	397	482	686	4
diferentes	282	379	324	397	482	686	4
formas	326	379	355	397	482	686	4
de	357	379	368	397	482	686	4
violen-	370	379	400	397	482	686	4
cia	68	391	81	410	482	686	4
intrafamiliar	83	391	136	410	482	686	4
afectan	138	391	169	410	482	686	4
a	171	391	176	410	482	686	4
la	178	391	186	410	482	686	4
población	188	391	230	410	482	686	4
más	232	391	249	410	482	686	4
vulnerable	252	391	297	410	482	686	4
e	299	391	304	410	482	686	4
influye,	306	391	338	410	482	686	4
de	340	391	351	410	482	686	4
forma	353	391	378	410	482	686	4
muy	381	391	400	410	482	686	4
determinante,	68	404	126	423	482	686	4
en	129	404	140	423	482	686	4
el	143	404	150	423	482	686	4
comportamiento	153	404	223	423	482	686	4
de	227	404	237	423	482	686	4
los	240	404	252	423	482	686	4
escolares.	255	404	297	423	482	686	4
La	300	404	312	423	482	686	4
aparición	315	404	354	423	482	686	4
del	357	404	370	423	482	686	4
nuevo	374	404	400	423	482	686	4
escenario	68	417	108	435	482	686	4
digital	111	417	138	435	482	686	4
no	141	417	152	435	482	686	4
ha	154	417	164	435	482	686	4
mejorado	167	417	208	435	482	686	4
este	210	417	227	435	482	686	4
paisaje.	230	417	262	435	482	686	4
En	264	417	276	435	482	686	4
este	279	417	296	435	482	686	4
sentido,	298	417	332	435	482	686	4
las	334	417	346	435	482	686	4
redes	349	417	372	435	482	686	4
socia-	374	417	400	435	482	686	4
les	68	429	80	448	482	686	4
se	82	429	91	448	482	686	4
han	93	429	109	448	482	686	4
revelado	111	429	148	448	482	686	4
como	150	429	174	448	482	686	4
un	176	429	187	448	482	686	4
peligroso	189	429	228	448	482	686	4
escenario	230	429	271	448	482	686	4
que	273	429	288	448	482	686	4
alimenta	290	429	327	448	482	686	4
paradójicamente	329	429	400	448	482	686	4
tanto	68	442	89	461	482	686	4
el	92	442	100	461	482	686	4
apoyo	102	442	128	461	482	686	4
de	131	442	141	461	482	686	4
los	143	442	156	461	482	686	4
iguales	158	442	188	461	482	686	4
como	191	442	215	461	482	686	4
los	217	442	230	461	482	686	4
insultos,	232	442	268	461	482	686	4
las	270	442	282	461	482	686	4
amenazas	284	442	326	461	482	686	4
y	328	442	334	461	482	686	4
otras	336	442	357	461	482	686	4
experien-	360	442	400	461	482	686	4
cias	68	455	85	473	482	686	4
dolorosas	87	455	128	473	482	686	4
para	131	455	150	473	482	686	4
niños,	152	455	178	473	482	686	4
niñas	181	455	203	473	482	686	4
y	206	455	212	473	482	686	4
adolescentes	215	455	268	473	482	686	4
en	271	455	281	473	482	686	4
muchos	284	455	318	473	482	686	4
lugares	320	455	351	473	482	686	4
del	354	455	367	473	482	686	4
mundo	370	455	400	473	482	686	4
(Byrne,	68	468	100	486	482	686	4
Kardefelt-Winther,	103	468	183	486	482	686	4
Livingstone	185	468	236	486	482	686	4
&	239	468	247	486	482	686	4
Stoilova,	250	468	288	486	482	686	4
2016).	290	468	318	486	482	686	4
Objetivos	68	503	121	525	482	686	4
El	85	527	95	546	482	686	4
objetivo	97	527	133	546	482	686	4
de	136	527	146	546	482	686	4
este	149	527	166	546	482	686	4
texto	168	527	190	546	482	686	4
es	193	527	202	546	482	686	4
reconstruir	204	527	252	546	482	686	4
una	254	527	270	546	482	686	4
visión	273	527	299	546	482	686	4
integral	302	527	336	546	482	686	4
del	338	527	351	546	482	686	4
lugar	354	527	376	546	482	686	4
de	379	527	389	546	482	686	4
la	392	527	400	546	482	686	4
violencia	68	540	108	559	482	686	4
en	111	540	121	559	482	686	4
la	124	540	132	559	482	686	4
vida	134	540	153	559	482	686	4
de	156	540	166	559	482	686	4
los	169	540	182	559	482	686	4
adolescentes	184	540	240	559	482	686	4
contemporáneos	242	540	314	559	482	686	4
desde	317	540	342	559	482	686	4
el	345	540	352	559	482	686	4
estudio	355	540	387	559	482	686	4
de	389	540	400	559	482	686	4
una	68	553	84	572	482	686	4
realidad	87	553	122	572	482	686	4
urbana	125	553	155	572	482	686	4
concreta:	158	553	198	572	482	686	4
la	201	553	209	572	482	686	4
de	212	553	222	572	482	686	4
la	225	553	233	572	482	686	4
población	236	553	279	572	482	686	4
adolescente	282	553	333	572	482	686	4
de	336	553	346	572	482	686	4
Huelva	349	553	381	572	482	686	4
Ca-	384	553	400	572	482	686	4
pital.	68	566	90	585	482	686	4
Centrándonos	94	566	155	585	482	686	4
tanto	158	566	180	585	482	686	4
en	184	566	194	585	482	686	4
las	198	566	210	585	482	686	4
propias	214	566	246	585	482	686	4
víctimas	249	566	287	585	482	686	4
de	290	566	301	585	482	686	4
dicha	304	566	328	585	482	686	4
violencia	331	566	372	585	482	686	4
como	375	566	400	585	482	686	4
124	213	606	228	623	482	686	4
Iván	82	56	95	68	482	686	5
Rodríguez	96	56	125	68	482	686	5
Pascual,	126	56	149	68	482	686	5
Pilar	150	56	163	68	482	686	5
Blanco	164	56	184	68	482	686	5
Miguel.	185	56	207	68	482	686	5
La	208	57	216	68	482	686	5
violencia,	217	57	244	68	482	686	5
¿es	245	57	255	68	482	686	5
una	256	57	266	68	482	686	5
realidad	267	57	291	68	482	686	5
persistente	292	57	322	68	482	686	5
de	323	57	330	68	482	686	5
la	331	57	336	68	482	686	5
adolescencia	338	57	374	68	482	686	5
del	375	57	384	68	482	686	5
siglo	385	57	398	68	482	686	5
XXI?	399	57	414	68	482	686	5
en	82	99	93	118	482	686	5
el	95	99	103	118	482	686	5
colectivo	106	99	146	118	482	686	5
amplio	149	99	180	118	482	686	5
de	183	99	193	118	482	686	5
las	196	99	208	118	482	686	5
personas	211	99	249	118	482	686	5
adolescentes,	252	99	310	118	482	686	5
nos	313	99	328	118	482	686	5
proponemos	331	99	386	118	482	686	5
deter-	388	99	414	118	482	686	5
minar:	82	112	111	131	482	686	5
a)	114	112	123	131	482	686	5
la	126	112	134	131	482	686	5
frecuencia	138	112	183	131	482	686	5
y	187	112	192	131	482	686	5
el	196	112	204	131	482	686	5
alcance	207	112	240	131	482	686	5
de	243	112	254	131	482	686	5
la	257	112	265	131	482	686	5
violencia	269	112	309	131	482	686	5
en	312	112	323	131	482	686	5
la	326	112	334	131	482	686	5
vida	337	112	356	131	482	686	5
cotidiana	360	112	400	131	482	686	5
de	403	112	414	131	482	686	5
estos	82	125	104	143	482	686	5
adolescentes	107	125	163	143	482	686	5
en	166	125	176	143	482	686	5
los	179	125	192	143	482	686	5
principales	195	125	243	143	482	686	5
entornos	246	125	284	143	482	686	5
en	286	125	297	143	482	686	5
los	300	125	313	143	482	686	5
que	315	125	331	143	482	686	5
esta	334	125	351	143	482	686	5
se	354	125	363	143	482	686	5
desenvuel-	366	125	414	143	482	686	5
ve	82	137	93	156	482	686	5
(la	95	137	107	156	482	686	5
familia,	110	137	144	156	482	686	5
el	146	137	154	156	482	686	5
centro	157	137	185	156	482	686	5
educativo	187	137	230	156	482	686	5
y	233	137	239	156	482	686	5
el	241	137	249	156	482	686	5
espacio	252	137	285	156	482	686	5
público);	288	137	328	156	482	686	5
b)	330	137	340	156	482	686	5
su	342	137	352	156	482	686	5
conexión	355	137	395	156	482	686	5
con	398	137	414	156	482	686	5
la	82	150	90	169	482	686	5
satisfacción	93	150	145	169	482	686	5
vital	148	150	167	169	482	686	5
y	170	150	175	169	482	686	5
el	178	150	186	169	482	686	5
bienestar	189	150	228	169	482	686	5
subjetivo	231	150	271	169	482	686	5
de	274	150	285	169	482	686	5
esta	287	150	304	169	482	686	5
población,	307	150	353	169	482	686	5
así	356	150	368	169	482	686	5
como	371	150	395	169	482	686	5
con	398	150	414	169	482	686	5
otras	82	163	104	181	482	686	5
variables	106	163	146	181	482	686	5
relacionadas	149	163	204	181	482	686	5
con	207	163	223	181	482	686	5
el	225	163	233	181	482	686	5
c)	301	163	309	181	482	686	5
la	312	163	320	181	482	686	5
interrelación	323	163	378	181	482	686	5
entre	381	163	403	181	482	686	5
la	406	163	414	181	482	686	5
presencia	82	175	124	194	482	686	5
del	127	175	140	194	482	686	5
fenómeno	143	175	187	194	482	686	5
en	190	175	201	194	482	686	5
los	204	175	217	194	482	686	5
espacios	220	175	257	194	482	686	5
y	260	175	266	194	482	686	5
contextos	269	175	311	194	482	686	5
en	314	175	324	194	482	686	5
los	328	175	340	194	482	686	5
que	344	175	359	194	482	686	5
se	363	175	372	194	482	686	5
desdobla	375	175	414	194	482	686	5
la	82	188	90	207	482	686	5
vida	93	188	112	207	482	686	5
adolescente:	115	188	169	207	482	686	5
incluyendo	172	188	221	207	482	686	5
lo	223	188	232	207	482	686	5
digital.	235	188	266	207	482	686	5
A	99	201	107	219	482	686	5
través	109	201	135	219	482	686	5
de	137	201	147	219	482	686	5
un	149	201	160	219	482	686	5
análisis	162	201	195	219	482	686	5
estadístico	197	201	242	219	482	686	5
basado	244	201	274	219	482	686	5
en	277	201	287	219	482	686	5
una	289	201	305	219	482	686	5
encuesta	307	201	344	219	482	686	5
representativa	346	201	407	219	482	686	5
a	409	201	414	219	482	686	5
chicos	82	213	110	232	482	686	5
y	112	213	118	232	482	686	5
chicas	120	213	147	232	482	686	5
entre	150	213	171	232	482	686	5
12	174	213	185	232	482	686	5
y	187	213	193	232	482	686	5
18	195	213	206	232	482	686	5
años	209	213	228	232	482	686	5
2	228	216	232	227	482	686	5
intentaremos	234	213	290	232	482	686	5
discernir,	292	213	332	232	482	686	5
las	335	213	347	232	482	686	5
claves	349	213	376	232	482	686	5
que	379	213	394	232	482	686	5
per-	397	213	414	232	482	686	5
miten	82	226	107	245	482	686	5
no	110	226	120	245	482	686	5
sólo	123	226	141	245	482	686	5
analizar	144	226	178	245	482	686	5
sino	181	226	199	245	482	686	5
también	201	226	236	245	482	686	5
actuar	239	226	265	245	482	686	5
sobre	268	226	291	245	482	686	5
el	294	226	302	245	482	686	5
fenómeno	304	226	348	245	482	686	5
desde	350	226	375	245	482	686	5
un	378	226	388	245	482	686	5
enfo-	391	226	414	245	482	686	5
que	82	239	98	258	482	686	5
respetuoso	100	239	146	258	482	686	5
con	149	239	165	258	482	686	5
la	167	239	175	258	482	686	5
complejidad	178	239	231	258	482	686	5
de	233	239	244	258	482	686	5
la	246	239	254	258	482	686	5
vida	257	239	275	258	482	686	5
social	278	239	303	258	482	686	5
de	305	239	316	258	482	686	5
las	318	239	330	258	482	686	5
y	333	239	338	258	482	686	5
los	341	239	353	258	482	686	5
adolescentes.	356	239	413	258	482	686	5
Método	82	265	125	288	482	686	5
Los	99	290	116	308	482	686	5
datos	119	290	142	308	482	686	5
usados	146	290	176	308	482	686	5
en	179	290	190	308	482	686	5
este	193	290	210	308	482	686	5
texto	214	290	236	308	482	686	5
se	239	290	248	308	482	686	5
han	252	290	268	308	482	686	5
recogido	272	290	310	308	482	686	5
mediante	313	290	353	308	482	686	5
una	357	290	373	308	482	686	5
encuesta	376	290	414	308	482	686	5
de	82	302	93	321	482	686	5
789	95	302	112	321	482	686	5
casos	114	302	138	321	482	686	5
realizada	140	302	180	321	482	686	5
en	182	302	193	321	482	686	5
once	195	302	216	321	482	686	5
centros	219	302	250	321	482	686	5
educativos	253	302	299	321	482	686	5
a	302	302	307	321	482	686	5
población	309	302	352	321	482	686	5
entre	355	302	377	321	482	686	5
los	379	302	392	321	482	686	5
12	395	302	406	321	482	686	5
y	408	302	414	321	482	686	5
los	82	315	95	334	482	686	5
18	98	315	109	334	482	686	5
años	112	315	132	334	482	686	5
de	135	315	146	334	482	686	5
la	149	315	157	334	482	686	5
ciudad	160	315	189	334	482	686	5
de	192	315	203	334	482	686	5
Huelva	206	315	237	334	482	686	5
(España).	241	315	282	334	482	686	5
La	285	315	297	334	482	686	5
ciudad	300	315	329	334	482	686	5
es	332	315	341	334	482	686	5
un	344	315	355	334	482	686	5
núcleo	359	315	388	334	482	686	5
urba-	391	315	414	334	482	686	5
no	82	328	93	346	482	686	5
de	96	328	106	346	482	686	5
la	109	328	117	346	482	686	5
costa	120	328	142	346	482	686	5
suroeste	145	328	181	346	482	686	5
española	184	328	222	346	482	686	5
de	225	328	235	346	482	686	5
145	238	328	254	346	482	686	5
000	257	328	274	346	482	686	5
habitantes.	277	328	323	346	482	686	5
En	326	328	339	346	482	686	5
ella	341	328	357	346	482	686	5
vivían,	360	328	390	346	482	686	5
en	393	328	403	346	482	686	5
el	406	328	414	346	482	686	5
momento	82	340	123	359	482	686	5
del	126	340	139	359	482	686	5
estudio,	142	340	176	359	482	686	5
28	179	340	190	359	482	686	5
700	192	340	209	359	482	686	5
personas	211	340	249	359	482	686	5
menores	252	340	289	359	482	686	5
de	292	340	302	359	482	686	5
edad	305	340	325	359	482	686	5
(un	328	340	342	359	482	686	5
19,7%	345	340	373	359	482	686	5
de	376	340	386	359	482	686	5
la	389	340	397	359	482	686	5
po-	399	340	414	359	482	686	5
blación	82	353	114	372	482	686	5
total).	117	353	143	372	482	686	5
Han	146	353	165	372	482	686	5
participado	168	353	217	372	482	686	5
en	220	353	230	372	482	686	5
esta	234	353	250	372	482	686	5
encuesta	254	353	291	372	482	686	5
niños,	294	353	321	372	482	686	5
niñas	324	353	347	372	482	686	5
y	350	353	356	372	482	686	5
adolescentes	359	353	414	372	482	686	5
de	82	366	93	384	482	686	5
todos	95	366	119	384	482	686	5
sus	122	366	136	384	482	686	5
distritos	139	366	174	384	482	686	5
urbanos,	176	366	214	384	482	686	5
lo	216	366	225	384	482	686	5
que	228	366	243	384	482	686	5
asegura	246	366	279	384	482	686	5
una	282	366	298	384	482	686	5
alta	301	366	317	384	482	686	5
variabilidad	319	366	371	384	482	686	5
en	374	366	384	384	482	686	5
térmi-	387	366	414	384	482	686	5
nos	82	378	97	397	482	686	5
geográficos	101	378	151	397	482	686	5
y	154	378	160	397	482	686	5
socioeconómicos;	163	378	241	397	482	686	5
en	245	378	255	397	482	686	5
concreto	259	378	296	397	482	686	5
se	300	378	309	397	482	686	5
entrevistó	312	378	355	397	482	686	5
a	359	378	363	397	482	686	5
388	367	378	383	397	482	686	5
chicas	387	378	414	397	482	686	5
y	82	391	88	410	482	686	5
400	90	391	107	410	482	686	5
chicos,	109	391	140	410	482	686	5
siendo	143	391	171	410	482	686	5
un	174	391	185	410	482	686	5
5%	187	391	202	410	482	686	5
de	204	391	215	410	482	686	5
estos	217	391	239	410	482	686	5
participantes	242	391	297	410	482	686	5
niños	300	391	324	410	482	686	5
y	326	391	332	410	482	686	5
adolescentes	334	391	389	410	482	686	5
naci-	392	391	414	410	482	686	5
dos	82	404	97	423	482	686	5
fuera	101	404	123	423	482	686	5
de	126	404	136	423	482	686	5
España.	140	404	174	423	482	686	5
El	177	404	187	423	482	686	5
grueso	190	404	219	423	482	686	5
de	222	404	232	423	482	686	5
la	235	404	243	423	482	686	5
muestra,	247	404	284	423	482	686	5
un	287	404	298	423	482	686	5
60,5%,	301	404	332	423	482	686	5
estuvo	335	404	363	423	482	686	5
compuesto	367	404	414	423	482	686	5
por	82	417	97	435	482	686	5
estudiantes	100	417	148	435	482	686	5
de	151	417	162	435	482	686	5
la	165	417	173	435	482	686	5
Educación	176	417	222	435	482	686	5
Secundaria	225	417	273	435	482	686	5
Obligatoria	276	417	326	435	482	686	5
(ESO)	329	417	357	435	482	686	5
y	360	417	365	435	482	686	5
el	368	417	376	435	482	686	5
62%	379	417	399	435	482	686	5
te-	402	417	414	435	482	686	5
nía	82	429	96	448	482	686	5
entre	99	429	120	448	482	686	5
15	123	429	134	448	482	686	5
y	138	429	143	448	482	686	5
18	146	429	157	448	482	686	5
años,	160	429	183	448	482	686	5
al	186	429	194	448	482	686	5
contar	197	429	224	448	482	686	5
también	227	429	262	448	482	686	5
con	265	429	281	448	482	686	5
estudiantes	284	429	333	448	482	686	5
de	336	429	346	448	482	686	5
diversos	349	429	385	448	482	686	5
ciclos	389	429	414	448	482	686	5
de	82	442	93	461	482	686	5
Formación	96	442	143	461	482	686	5
Profesional	146	442	196	461	482	686	5
y	199	442	204	461	482	686	5
los	207	442	220	461	482	686	5
dos	223	442	238	461	482	686	5
primeros	241	442	280	461	482	686	5
cursos	283	442	311	461	482	686	5
de	314	442	324	461	482	686	5
bachillerato.	328	442	382	461	482	686	5
Se	385	442	396	461	482	686	5
tra-	399	442	414	461	482	686	5
ta	82	455	90	473	482	686	5
de	93	455	103	473	482	686	5
una	106	455	121	473	482	686	5
encuesta	124	455	161	473	482	686	5
representativa	164	455	225	473	482	686	5
afijada	228	455	257	473	482	686	5
proporcionalmente	259	455	341	473	482	686	5
a	344	455	349	473	482	686	5
la	351	455	359	473	482	686	5
distribución	362	455	414	473	482	686	5
de	82	467	93	486	482	686	5
dicha	95	467	119	486	482	686	5
población	122	467	165	486	482	686	5
en	167	467	178	486	482	686	5
las	181	467	193	486	482	686	5
seis	195	467	212	486	482	686	5
Zonas	215	467	241	486	482	686	5
Básicas	244	467	277	486	482	686	5
de	280	467	290	486	482	686	5
Trabajo	293	467	326	486	482	686	5
Social	329	467	356	486	482	686	5
(ZTS)	359	467	386	486	482	686	5
en	389	467	399	486	482	686	5
las	402	467	414	486	482	686	5
que	82	480	98	499	482	686	5
se	100	480	109	499	482	686	5
divide.	112	480	142	499	482	686	5
Se	144	480	155	499	482	686	5
han	157	480	173	499	482	686	5
tomado	175	480	208	499	482	686	5
los	211	480	223	499	482	686	5
centros	226	480	257	499	482	686	5
educativos	259	480	306	499	482	686	5
incluidos	308	480	348	499	482	686	5
en	350	480	361	499	482	686	5
cada	363	480	383	499	482	686	5
una	385	480	401	499	482	686	5
de	404	480	414	499	482	686	5
estas	82	493	103	511	482	686	5
zonas	106	493	131	511	482	686	5
como	133	493	158	511	482	686	5
puntos	160	493	189	511	482	686	5
de	192	493	202	511	482	686	5
muestreo,	205	493	248	511	482	686	5
de	250	493	261	511	482	686	5
tal	263	493	274	511	482	686	5
forma	277	493	303	511	482	686	5
que	306	493	321	511	482	686	5
la	324	493	332	511	482	686	5
muestra	334	493	369	511	482	686	5
resultante	372	493	414	511	482	686	5
es	82	506	91	524	482	686	5
diversa	95	506	126	524	482	686	5
y	130	506	135	524	482	686	5
representativa	139	506	200	524	482	686	5
de	203	506	213	524	482	686	5
las	217	506	229	524	482	686	5
distintas	232	506	268	524	482	686	5
realidades	272	506	316	524	482	686	5
que	319	506	335	524	482	686	5
configuran	339	506	385	524	482	686	5
la	389	506	397	524	482	686	5
ex-	400	506	414	524	482	686	5
periencia	82	518	122	537	482	686	5
de	125	518	135	537	482	686	5
ser	138	518	151	537	482	686	5
adolescente	154	518	205	537	482	686	5
en	208	518	218	537	482	686	5
la	221	518	229	537	482	686	5
ciudad.	232	518	264	537	482	686	5
El	267	518	276	537	482	686	5
margen	279	518	312	537	482	686	5
de	315	518	325	537	482	686	5
error	328	518	349	537	482	686	5
de	352	518	363	537	482	686	5
la	366	518	373	537	482	686	5
encuesta	376	518	414	537	482	686	5
también	82	531	117	550	482	686	5
es	120	531	129	550	482	686	5
satisfactorio	132	531	185	550	482	686	5
ya	187	531	198	550	482	686	5
que	200	531	216	550	482	686	5
con	219	531	235	550	482	686	5
estos	237	531	259	550	482	686	5
parámetros	262	531	310	550	482	686	5
y	313	531	318	550	482	686	5
para	321	531	339	550	482	686	5
p=q=0,5	342	531	379	550	482	686	5
se	382	531	391	550	482	686	5
sitúa	393	531	414	550	482	686	5
2	82	567	86	581	482	686	5
La	96	567	105	581	482	686	5
encuesta	107	567	134	581	482	686	5
fue	135	567	146	581	482	686	5
parte	147	567	163	581	482	686	5
del	165	567	175	581	482	686	5
trabajo	176	567	198	581	482	686	5
diagnóstico	200	567	237	581	482	686	5
preparatorio	238	567	277	581	482	686	5
necesario	279	567	309	581	482	686	5
para	310	567	324	581	482	686	5
la	326	567	331	581	482	686	5
participación	333	567	374	581	482	686	5
de	376	567	384	581	482	686	5
la	385	567	391	581	482	686	5
ciudad	393	567	414	581	482	686	5
de	96	577	104	590	482	686	5
Huelva	106	577	129	590	482	686	5
en	131	577	138	590	482	686	5
la	140	577	146	590	482	686	5
Convocatoria	148	577	190	590	482	686	5
2018	192	577	208	590	482	686	5
de	210	577	218	590	482	686	5
UNICEF	220	577	248	590	482	686	5
en	250	577	258	590	482	686	5
el	260	577	265	590	482	686	5
programa	267	577	298	590	482	686	5
“ciudades	300	577	331	590	482	686	5
amigas	333	577	355	590	482	686	5
de	357	577	365	590	482	686	5
la	366	577	372	590	482	686	5
Infancia”.	374	577	406	590	482	686	5
125	240	606	255	623	482	686	5
Universitas,	91	41	124	52	482	686	6
Revista	126	41	146	53	482	686	6
de	148	41	154	53	482	686	6
Ciencias	156	41	179	53	482	686	6
Sociales	180	41	203	53	482	686	6
y	205	41	208	53	482	686	6
Humanas	210	41	235	53	482	686	6
de	237	41	243	53	482	686	6
la	245	41	249	53	482	686	6
Universidad	251	41	284	53	482	686	6
Politécnica	286	41	316	53	482	686	6
Salesiana	317	41	343	53	482	686	6
del	344	41	353	53	482	686	6
Ecuador,	354	41	378	53	482	686	6
No.	198	49	208	61	482	686	6
32,	210	49	218	61	482	686	6
marzo-agosto	220	49	256	61	482	686	6
2020	258	49	271	61	482	686	6
en	68	99	78	118	482	686	6
±3,2%.	81	99	112	118	482	686	6
Un	114	99	128	118	482	686	6
valor	130	99	152	118	482	686	6
añadido	154	99	189	118	482	686	6
del	191	99	204	118	482	686	6
diseño	207	99	235	118	482	686	6
es	237	99	246	118	482	686	6
el	248	99	256	118	482	686	6
amplio	259	99	289	118	482	686	6
rango	291	99	316	118	482	686	6
de	318	99	328	118	482	686	6
edades	331	99	360	118	482	686	6
que	362	99	378	118	482	686	6
con-	380	99	400	118	482	686	6
templa,	68	112	100	131	482	686	6
desde	103	112	128	131	482	686	6
el	131	112	138	131	482	686	6
inicio	141	112	166	131	482	686	6
de	168	112	179	131	482	686	6
la	181	112	189	131	482	686	6
propia	192	112	220	131	482	686	6
adolescencia	222	112	278	131	482	686	6
hasta	281	112	303	131	482	686	6
la	306	112	314	131	482	686	6
mayoría	316	112	352	131	482	686	6
de	355	112	365	131	482	686	6
edad.	368	112	391	131	482	686	6
Se	85	125	96	144	482	686	6
contó	98	125	123	144	482	686	6
desde	125	125	150	144	482	686	6
el	153	125	161	144	482	686	6
inicio	163	125	188	144	482	686	6
de	191	125	201	144	482	686	6
la	204	125	212	144	482	686	6
investigación	214	125	273	144	482	686	6
con	275	125	291	144	482	686	6
el	293	125	301	144	482	686	6
permiso	304	125	339	144	482	686	6
explícito	342	125	380	144	482	686	6
tan-	383	125	400	144	482	686	6
to	68	138	77	157	482	686	6
de	79	138	89	157	482	686	6
la	92	138	99	157	482	686	6
correspondiente	102	138	172	157	482	686	6
Delegación	174	138	224	157	482	686	6
territorial	227	138	268	157	482	686	6
de	270	138	281	157	482	686	6
Educación	283	138	330	157	482	686	6
como	332	138	356	157	482	686	6
de	359	138	369	157	482	686	6
la	371	138	379	157	482	686	6
pro-	381	138	400	157	482	686	6
pia	68	151	81	169	482	686	6
Consejería	85	151	132	169	482	686	6
de	135	151	145	169	482	686	6
Educación	148	151	195	169	482	686	6
de	198	151	208	169	482	686	6
la	211	151	219	169	482	686	6
Comunidad	222	151	274	169	482	686	6
Autónoma	276	151	323	169	482	686	6
Andaluza	325	151	367	169	482	686	6
(máxi-	370	151	400	169	482	686	6
mo	68	164	82	182	482	686	6
órgano	86	164	116	182	482	686	6
competencial).	121	164	186	182	482	686	6
Los	190	164	206	182	482	686	6
estudiantes	210	164	259	182	482	686	6
fueron	263	164	292	182	482	686	6
informados	296	164	346	182	482	686	6
a	350	164	355	182	482	686	6
través	359	164	385	182	482	686	6
de	389	164	400	182	482	686	6
una	68	176	84	195	482	686	6
estrategia	87	176	129	195	482	686	6
de	132	176	143	195	482	686	6
“asentimiento	146	176	207	195	482	686	6
informado”	210	176	261	195	482	686	6
(Cocks,	264	176	298	195	482	686	6
2006)	301	176	327	195	482	686	6
de	330	176	341	195	482	686	6
su	344	176	354	195	482	686	6
derecho	357	176	392	195	482	686	6
a	395	176	400	195	482	686	6
participar	68	189	110	208	482	686	6
voluntariamente	113	189	184	208	482	686	6
y	187	189	193	208	482	686	6
de	196	189	206	208	482	686	6
retirarse	209	189	245	208	482	686	6
en	248	189	258	208	482	686	6
cualquier	261	189	302	208	482	686	6
momento	305	189	346	208	482	686	6
de	349	189	359	208	482	686	6
la	362	189	370	208	482	686	6
inves-	373	189	400	208	482	686	6
tigación	68	202	103	221	482	686	6
sin	106	202	119	221	482	686	6
que	122	202	138	221	482	686	6
esto	141	202	159	221	482	686	6
tuviera	162	202	192	221	482	686	6
ninguna	195	202	230	221	482	686	6
consecuencia,	233	202	295	221	482	686	6
así	298	202	310	221	482	686	6
como	313	202	337	221	482	686	6
de	340	202	351	221	482	686	6
la	353	202	361	221	482	686	6
garantía	364	202	400	221	482	686	6
de	68	215	78	233	482	686	6
anonimato	81	215	128	233	482	686	6
y	130	215	136	233	482	686	6
secreto	139	215	170	233	482	686	6
estadístico	173	215	219	233	482	686	6
respecto	222	215	258	233	482	686	6
de	261	215	271	233	482	686	6
los	274	215	287	233	482	686	6
datos	290	215	313	233	482	686	6
recabados.	316	215	363	233	482	686	6
Por	85	228	100	246	482	686	6
otro	103	228	120	246	482	686	6
lado,	123	228	145	246	482	686	6
la	147	228	155	246	482	686	6
principal	157	228	196	246	482	686	6
limitación	199	228	243	246	482	686	6
del	246	228	259	246	482	686	6
estudio	262	228	293	246	482	686	6
es	296	228	305	246	482	686	6
que,	307	228	326	246	482	686	6
dado	328	228	350	246	482	686	6
que	352	228	368	246	482	686	6
se	370	228	380	246	482	686	6
pre-	382	228	400	246	482	686	6
tendía	68	240	95	259	482	686	6
una	98	240	114	259	482	686	6
visión	117	240	144	259	482	686	6
amplia	147	240	177	259	482	686	6
y	180	240	185	259	482	686	6
accesible	188	240	229	259	482	686	6
a	232	240	237	259	482	686	6
informantes	240	240	292	259	482	686	6
de	295	240	306	259	482	686	6
varias	309	240	335	259	482	686	6
edades	338	240	368	259	482	686	6
del	371	240	384	259	482	686	6
fe-	387	240	400	259	482	686	6
nómeno,	68	253	106	272	482	686	6
se	110	253	119	272	482	686	6
ha	123	253	133	272	482	686	6
prescindido	137	253	189	272	482	686	6
de	192	253	203	272	482	686	6
instrumentos	207	253	263	272	482	686	6
psicométricos	267	253	328	272	482	686	6
complejos	332	253	377	272	482	686	6
y	381	253	387	272	482	686	6
se	391	253	400	272	482	686	6
ha	68	266	78	285	482	686	6
optado	82	266	112	285	482	686	6
por	115	266	130	285	482	686	6
una	133	266	149	285	482	686	6
medición	153	266	193	285	482	686	6
global.	197	266	227	285	482	686	6
Esto	231	266	250	285	482	686	6
ha	253	266	264	285	482	686	6
producido	267	266	312	285	482	686	6
una	315	266	331	285	482	686	6
impresión	335	266	379	285	482	686	6
más	382	266	400	285	482	686	6
general	68	279	100	297	482	686	6
del	104	279	117	297	482	686	6
fenómeno	120	279	164	297	482	686	6
de	168	279	178	297	482	686	6
la	181	279	189	297	482	686	6
violencia;	193	279	236	297	482	686	6
más	239	279	257	297	482	686	6
respetuosa	260	279	307	297	482	686	6
con	310	279	326	297	482	686	6
la	329	279	337	297	482	686	6
diversidad	340	279	386	297	482	686	6
de	389	279	400	297	482	686	6
contextos	68	292	110	310	482	686	6
en	113	292	123	310	482	686	6
que	126	292	142	310	482	686	6
se	144	292	154	310	482	686	6
mueve	156	292	185	310	482	686	6
la	188	292	196	310	482	686	6
vida	199	292	218	310	482	686	6
adolescente,	220	292	274	310	482	686	6
pero	277	292	296	310	482	686	6
también	299	292	335	310	482	686	6
menos	337	292	366	310	482	686	6
precisa	369	292	400	310	482	686	6
al	68	304	76	323	482	686	6
interior	79	304	112	323	482	686	6
de	115	304	125	323	482	686	6
cada	129	304	149	323	482	686	6
uno	152	304	168	323	482	686	6
de	172	304	182	323	482	686	6
estos	185	304	207	323	482	686	6
contextos.	211	304	256	323	482	686	6
Una	259	304	277	323	482	686	6
limitación	280	304	325	323	482	686	6
añadida	328	304	362	323	482	686	6
es	366	304	375	323	482	686	6
la	378	304	386	323	482	686	6
de	389	304	400	323	482	686	6
no	68	317	79	336	482	686	6
haber	82	317	106	336	482	686	6
podido	109	317	139	336	482	686	6
triangular	142	317	184	336	482	686	6
la	187	317	195	336	482	686	6
información	198	317	251	336	482	686	6
cuantitativa	254	317	305	336	482	686	6
con	308	317	324	336	482	686	6
una	326	317	342	336	482	686	6
vía	345	317	358	336	482	686	6
cualitati-	361	317	400	336	482	686	6
va	68	330	78	349	482	686	6
de	81	330	92	349	482	686	6
investigación.	95	330	156	349	482	686	6
En	159	330	172	349	482	686	6
la	175	330	183	349	482	686	6
actualidad	186	330	231	349	482	686	6
el	234	330	242	349	482	686	6
equipo	245	330	275	349	482	686	6
del	278	330	292	349	482	686	6
proyecto	295	330	333	349	482	686	6
trabaja	336	330	366	349	482	686	6
en	369	330	380	349	482	686	6
este	383	330	400	349	482	686	6
último	68	343	97	362	482	686	6
aspecto	100	343	133	362	482	686	6
de	135	343	146	362	482	686	6
cara	148	343	167	362	482	686	6
a	169	343	174	362	482	686	6
futuros	177	343	208	362	482	686	6
resultados	211	343	256	362	482	686	6
de	258	343	269	362	482	686	6
investigación.	271	343	333	362	482	686	6
Se	85	356	96	374	482	686	6
ha	99	356	109	374	482	686	6
trabajado	112	356	152	374	482	686	6
un	155	356	166	374	482	686	6
núcleo	169	356	197	374	482	686	6
de	200	356	211	374	482	686	6
ítems	213	356	237	374	482	686	6
relacionados	240	356	294	374	482	686	6
con	297	356	313	374	482	686	6
distintas	316	356	351	374	482	686	6
manifesta-	354	356	400	374	482	686	6
ciones	68	368	96	387	482	686	6
de	98	368	108	387	482	686	6
la	111	368	118	387	482	686	6
violencia	121	368	160	387	482	686	6
interpersonal.	163	368	221	387	482	686	6
Se	224	368	235	387	482	686	6
han	237	368	253	387	482	686	6
estudiado	255	368	296	387	482	686	6
formas	299	368	329	387	482	686	6
de	331	368	341	387	482	686	6
agresión	344	368	380	387	482	686	6
ver-	383	368	400	387	482	686	6
bal	68	381	81	400	482	686	6
en	83	381	94	400	482	686	6
el	96	381	104	400	482	686	6
espacio	106	381	138	400	482	686	6
público,	140	381	175	400	482	686	6
en	177	381	188	400	482	686	6
el	190	381	198	400	482	686	6
entorno	200	381	233	400	482	686	6
educativo	235	381	277	400	482	686	6
y	279	381	284	400	482	686	6
el	286	381	294	400	482	686	6
acoso	296	381	321	400	482	686	6
y	323	381	329	400	482	686	6
agresión	331	381	367	400	482	686	6
no	369	381	380	400	482	686	6
pre-	382	381	400	400	482	686	6
sencial	68	394	98	413	482	686	6
en	100	394	111	413	482	686	6
entornos	113	394	150	413	482	686	6
digitales.	152	394	191	413	482	686	6
Salvo	194	394	218	413	482	686	6
el	221	394	229	413	482	686	6
primero	231	394	265	413	482	686	6
de	268	394	278	413	482	686	6
ellos,	280	394	303	413	482	686	6
donde	306	394	332	413	482	686	6
las	334	394	346	413	482	686	6
opciones	349	394	387	413	482	686	6
de	390	394	400	413	482	686	6
respuesta	68	407	108	426	482	686	6
posible	110	407	142	426	482	686	6
eran	144	407	163	426	482	686	6
tres,	165	407	183	426	482	686	6
el	186	407	193	426	482	686	6
resto	196	407	217	426	482	686	6
se	219	407	228	426	482	686	6
podían	231	407	260	426	482	686	6
responder	262	407	305	426	482	686	6
a	307	407	312	426	482	686	6
través	315	407	340	426	482	686	6
de	343	407	353	426	482	686	6
una	355	407	371	426	482	686	6
escala	373	407	400	426	482	686	6
de	68	420	78	438	482	686	6
5	81	420	87	438	482	686	6
puntos,	90	420	121	438	482	686	6
tal	124	420	135	438	482	686	6
y	138	420	143	438	482	686	6
como	146	420	170	438	482	686	6
se	173	420	182	438	482	686	6
describe	185	420	221	438	482	686	6
con	224	420	240	438	482	686	6
detalle	243	420	272	438	482	686	6
a	274	420	279	438	482	686	6
continuación	282	420	338	438	482	686	6
en	341	420	351	438	482	686	6
la	354	420	362	438	482	686	6
Tabla	365	420	389	438	482	686	6
1.	392	420	400	438	482	686	6
No	68	432	81	451	482	686	6
se	84	432	93	451	482	686	6
ha	96	432	106	451	482	686	6
renunciado	109	432	157	451	482	686	6
a	160	432	165	451	482	686	6
medidas	168	432	204	451	482	686	6
agregadas	207	432	250	451	482	686	6
más	253	432	270	451	482	686	6
complejas,	273	432	320	451	482	686	6
ya	322	432	333	451	482	686	6
que	336	432	351	451	482	686	6
además	354	432	387	451	482	686	6
de	389	432	400	451	482	686	6
un	68	445	79	464	482	686	6
análisis	81	445	113	464	482	686	6
descriptivo	115	445	163	464	482	686	6
independiente	165	445	226	464	482	686	6
para	228	445	247	464	482	686	6
cada	249	445	269	464	482	686	6
variable	271	445	305	464	482	686	6
se	308	445	317	464	482	686	6
ha	319	445	329	464	482	686	6
procedido	331	445	374	464	482	686	6
a	377	445	381	464	482	686	6
cal-	384	445	400	464	482	686	6
cular	68	458	90	477	482	686	6
un	92	458	103	477	482	686	6
índice	106	458	133	477	482	686	6
compuesto	135	458	182	477	482	686	6
para	185	458	204	477	482	686	6
el	207	458	214	477	482	686	6
conjunto	217	458	255	477	482	686	6
de	258	458	268	477	482	686	6
los	271	458	284	477	482	686	6
ítems	286	458	310	477	482	686	6
reseñados,	313	458	358	477	482	686	6
así	361	458	373	477	482	686	6
como	376	458	400	477	482	686	6
un	68	471	79	490	482	686	6
contador	81	471	119	490	482	686	6
de	122	471	132	490	482	686	6
formas	135	471	165	490	482	686	6
que	167	471	183	490	482	686	6
violencia	185	471	225	490	482	686	6
que	227	471	243	490	482	686	6
clasifica	246	471	281	490	482	686	6
a	283	471	288	490	482	686	6
los	291	471	303	490	482	686	6
individuos	306	471	351	490	482	686	6
en	354	471	364	490	482	686	6
función	367	471	400	490	482	686	6
de	68	484	78	502	482	686	6
su	81	484	91	502	482	686	6
exposición	93	484	140	502	482	686	6
a	143	484	147	502	482	686	6
las	150	484	162	502	482	686	6
variantes	165	484	204	502	482	686	6
de	206	484	216	502	482	686	6
la	219	484	227	502	482	686	6
violencia	230	484	269	502	482	686	6
interpersonal	272	484	328	502	482	686	6
a	330	484	335	502	482	686	6
las	338	484	350	502	482	686	6
que	353	484	368	502	482	686	6
apunta	371	484	400	502	482	686	6
cada	68	497	88	515	482	686	6
ítem.	90	497	112	515	482	686	6
A	113	497	121	515	482	686	6
continuación,	123	497	181	515	482	686	6
desglosamos	183	497	238	515	482	686	6
los	240	497	253	515	482	686	6
principales	255	497	302	515	482	686	6
resultados	304	497	348	515	482	686	6
del	350	497	363	515	482	686	6
análisis.	365	497	400	515	482	686	6
Resultados	68	529	129	551	482	686	6
La	85	553	97	572	482	686	6
Tabla	99	553	123	572	482	686	6
1	126	553	132	572	482	686	6
describe	134	553	171	572	482	686	6
información	174	553	227	572	482	686	6
referida	230	553	264	572	482	686	6
a	267	553	272	572	482	686	6
las	275	553	287	572	482	686	6
distintas	289	553	326	572	482	686	6
manifestaciones	329	553	400	572	482	686	6
observadas	68	566	117	585	482	686	6
de	119	566	129	585	482	686	6
la	132	566	140	585	482	686	6
violencia	142	566	182	585	482	686	6
interpersonal	184	566	242	585	482	686	6
entre	244	566	266	585	482	686	6
la	268	566	276	585	482	686	6
población	278	566	322	585	482	686	6
adolescente.	324	566	378	585	482	686	6
Casi	380	566	400	585	482	686	6
126	213	606	228	623	482	686	6
Iván	82	56	95	68	482	686	7
Rodríguez	96	56	125	68	482	686	7
Pascual,	126	56	149	68	482	686	7
Pilar	150	56	163	68	482	686	7
Blanco	164	56	184	68	482	686	7
Miguel.	185	56	207	68	482	686	7
La	208	57	216	68	482	686	7
violencia,	217	57	244	68	482	686	7
¿es	245	57	255	68	482	686	7
una	256	57	266	68	482	686	7
realidad	267	57	291	68	482	686	7
persistente	292	57	322	68	482	686	7
de	323	57	330	68	482	686	7
la	331	57	336	68	482	686	7
adolescencia	338	57	374	68	482	686	7
del	375	57	384	68	482	686	7
siglo	385	57	398	68	482	686	7
XXI?	399	57	414	68	482	686	7
tres	82	99	98	118	482	686	7
cuartas	101	99	132	118	482	686	7
partes	135	99	161	118	482	686	7
de	164	99	175	118	482	686	7
la	178	99	186	118	482	686	7
población	189	99	232	118	482	686	7
consultada	235	99	282	118	482	686	7
afirma	285	99	313	118	482	686	7
no	316	99	327	118	482	686	7
recibir	330	99	359	118	482	686	7
nunca	362	99	388	118	482	686	7
men-	391	99	414	118	482	686	7
sajes	82	112	104	131	482	686	7
amenazantes	107	112	163	131	482	686	7
u	166	112	172	131	482	686	7
ofensivos	175	112	217	131	482	686	7
en	220	112	230	131	482	686	7
redes	234	112	257	131	482	686	7
sociales,	260	112	298	131	482	686	7
por	301	112	315	131	482	686	7
ejemplo,	319	112	357	131	482	686	7
de	360	112	370	131	482	686	7
la	373	112	381	131	482	686	7
misma	385	112	414	131	482	686	7
manera	82	125	115	144	482	686	7
que	117	125	133	144	482	686	7
la	136	125	144	144	482	686	7
agresión	147	125	184	144	482	686	7
física	187	125	210	144	482	686	7
en	213	125	223	144	482	686	7
entornos	226	125	264	144	482	686	7
educativos	267	125	314	144	482	686	7
o	317	125	322	144	482	686	7
los	325	125	338	144	482	686	7
insultos	340	125	375	144	482	686	7
en	377	125	388	144	482	686	7
el	390	125	398	144	482	686	7
es-	401	125	414	144	482	686	7
pacio	82	138	106	157	482	686	7
público	108	138	141	157	482	686	7
también	144	138	179	157	482	686	7
son	182	138	197	157	482	686	7
relativamente	199	138	259	157	482	686	7
poco	261	138	283	157	482	686	7
frecuentes	285	138	330	157	482	686	7
con	333	138	349	157	482	686	7
un	351	138	362	157	482	686	7
68,6%	364	138	393	157	482	686	7
y	395	138	401	157	482	686	7
un	403	138	414	157	482	686	7
66,8%	82	151	111	169	482	686	7
de	113	151	123	169	482	686	7
adolescentes	126	151	181	169	482	686	7
que	183	151	199	169	482	686	7
afirman	201	151	235	169	482	686	7
no	237	151	248	169	482	686	7
experimentarlos	251	151	321	169	482	686	7
nunca.	324	151	353	169	482	686	7
Por	355	151	370	169	482	686	7
el	373	151	380	169	482	686	7
contra-	383	151	414	169	482	686	7
rio,	82	164	97	182	482	686	7
la	100	164	108	182	482	686	7
violencia	110	164	151	182	482	686	7
verbal	153	164	181	182	482	686	7
en	184	164	194	182	482	686	7
entornos	197	164	234	182	482	686	7
domésticos	237	164	287	182	482	686	7
y	289	164	295	182	482	686	7
también	297	164	333	182	482	686	7
educativos	335	164	383	182	482	686	7
parece	385	164	414	182	482	686	7
mucho	82	176	112	195	482	686	7
más	115	176	132	195	482	686	7
frecuente	135	176	176	195	482	686	7
y	179	176	184	195	482	686	7
más	187	176	205	195	482	686	7
de	207	176	218	195	482	686	7
un	220	176	231	195	482	686	7
tercio	234	176	259	195	482	686	7
de	261	176	272	195	482	686	7
los	274	176	287	195	482	686	7
y	290	176	295	195	482	686	7
las	298	176	310	195	482	686	7
entrevistados/as	313	176	383	195	482	686	7
afirma	386	176	414	195	482	686	7
haberla	82	189	115	208	482	686	7
experimentado	117	189	182	208	482	686	7
alguna	185	189	214	208	482	686	7
vez	217	189	232	208	482	686	7
y	235	189	240	208	482	686	7
alrededor	243	189	284	208	482	686	7
de	287	189	297	208	482	686	7
un	300	189	311	208	482	686	7
10%	313	189	333	208	482	686	7
todos	336	189	360	208	482	686	7
o	362	189	368	208	482	686	7
casi	370	189	387	208	482	686	7
todos	390	189	414	208	482	686	7
los	82	202	95	221	482	686	7
días.	98	202	118	221	482	686	7
Nos	121	202	138	221	482	686	7
parece	141	202	170	221	482	686	7
igualmente	172	202	221	221	482	686	7
llamativo	224	202	265	221	482	686	7
que	268	202	284	221	482	686	7
una	286	202	302	221	482	686	7
forma	305	202	331	221	482	686	7
de	334	202	344	221	482	686	7
violencia	347	202	387	221	482	686	7
como	389	202	414	221	482	686	7
es	82	215	91	233	482	686	7
el	94	215	102	233	482	686	7
castigo	105	215	136	233	482	686	7
físico	139	215	164	233	482	686	7
ejercido	166	215	202	233	482	686	7
por	205	215	219	233	482	686	7
los	222	215	235	233	482	686	7
adultos	238	215	270	233	482	686	7
responsables	273	215	329	233	482	686	7
del	332	215	345	233	482	686	7
ámbito	348	215	379	233	482	686	7
domés-	381	215	414	233	482	686	7
tico,	82	228	101	246	482	686	7
aunque	105	228	136	246	482	686	7
de	139	228	150	246	482	686	7
forma	153	228	179	246	482	686	7
minoritaria,	182	228	234	246	482	686	7
esté	237	228	254	246	482	686	7
todavía	257	228	289	246	482	686	7
tan	292	228	306	246	482	686	7
presente	309	228	345	246	482	686	7
en	349	228	359	246	482	686	7
las	362	228	374	246	482	686	7
vidas	377	228	400	246	482	686	7
de	403	228	414	246	482	686	7
estos	82	240	104	259	482	686	7
sujetos:	107	240	140	259	482	686	7
algo	142	240	161	259	482	686	7
más	164	240	181	259	482	686	7
del	184	240	197	259	482	686	7
36%	199	240	220	259	482	686	7
de	222	240	232	259	482	686	7
ellos	235	240	255	259	482	686	7
y	258	240	263	259	482	686	7
ellas	265	240	286	259	482	686	7
lo	288	240	296	259	482	686	7
han	299	240	315	259	482	686	7
experimentado	317	240	382	259	482	686	7
alguna	385	240	414	259	482	686	7
vez	82	253	97	272	482	686	7
y	100	253	106	272	482	686	7
más	108	253	126	272	482	686	7
del	129	253	142	272	482	686	7
5%	145	253	160	272	482	686	7
lo	163	253	171	272	482	686	7
sufren	174	253	201	272	482	686	7
prácticamente	204	253	266	272	482	686	7
a	269	253	273	272	482	686	7
diario.	276	253	305	272	482	686	7
Tabla	231	276	257	295	482	686	7
1	260	276	265	295	482	686	7
Estadísticos	122	289	178	308	482	686	7
descriptivos	180	289	237	308	482	686	7
y	239	289	245	308	482	686	7
distribución	248	289	305	308	482	686	7
de	307	289	318	308	482	686	7
frecuencias	321	289	374	308	482	686	7
de	134	302	145	321	482	686	7
los	147	302	160	321	482	686	7
ítems	163	302	188	321	482	686	7
usados	191	302	223	321	482	686	7
en	225	302	236	321	482	686	7
la	239	302	248	321	482	686	7
medición	250	302	293	321	482	686	7
de	296	302	307	321	482	686	7
la	310	302	318	321	482	686	7
violencia	321	302	362	321	482	686	7
Ítems	120	333	137	345	482	686	7
Estadísticos	197	326	232	338	482	686	7
N	182	340	187	352	482	686	7
Respuesta	267	326	297	338	482	686	7
Media	197	340	217	352	482	686	7
D.	223	340	230	352	482	686	7
Típica	231	340	250	352	482	686	7
1	318	340	322	352	482	686	7
2	338	340	342	352	482	686	7
3	358	340	361	352	482	686	7
1-3	257	362	266	374	482	686	7
(1	268	362	274	374	482	686	7
nunca,	275	362	294	374	482	686	7
3	296	362	299	374	482	686	7
muchas	257	371	278	383	482	686	7
veces)	280	371	298	383	482	686	7
66,8	314	367	326	379	482	686	7
26,3	334	367	346	379	482	686	7
6,9	355	367	364	379	482	686	7
0,965	229	402	244	414	482	686	7
1-5	257	398	266	409	482	686	7
(1	268	398	274	409	482	686	7
nunca,	275	398	294	409	482	686	7
5	296	398	299	409	482	686	7
todos	257	407	272	418	482	686	7
los	274	407	282	418	482	686	7
días)	284	407	297	418	482	686	7
44,6	314	402	326	414	482	686	7
35,2	334	402	346	414	482	686	7
1,44	201	433	213	445	482	686	7
0,765	229	433	244	445	482	686	7
1-5	257	428	266	440	482	686	7
(1	268	428	274	440	482	686	7
nunca,	275	428	294	440	482	686	7
5	296	428	299	440	482	686	7
todos	257	437	272	449	482	686	7
los	274	437	282	449	482	686	7
días)	283	437	297	449	482	686	7
68,6	314	433	326	445	482	686	7
778	179	467	190	479	482	686	7
1,37	201	467	213	479	482	686	7
0,738	229	467	244	479	482	686	7
1-5	257	463	266	474	482	686	7
(1	268	463	274	474	482	686	7
nunca,	275	463	294	474	482	686	7
5	296	463	299	474	482	686	7
todos	257	472	272	483	482	686	7
los	274	472	282	483	482	686	7
días)	283	472	297	483	482	686	7
Mi	85	492	93	504	482	686	7
madre	95	492	113	504	482	686	7
o	114	492	118	504	482	686	7
mi	120	492	127	504	482	686	7
padre	129	492	144	504	482	686	7
me	146	492	155	504	482	686	7
han	156	492	167	504	482	686	7
insultado	85	501	111	513	482	686	7
o	113	501	116	513	482	686	7
gritado	118	501	138	513	482	686	7
777	179	497	190	509	482	686	7
2,13	201	497	213	509	482	686	7
1,052	229	497	244	509	482	686	7
He	85	514	93	526	482	686	7
recibido	95	514	118	526	482	686	7
un	120	514	127	526	482	686	7
cachete,	129	514	151	526	482	686	7
una	153	514	163	526	482	686	7
bofetada	85	523	109	535	482	686	7
u	111	523	115	535	482	686	7
otra	116	523	127	535	482	686	7
clase	129	523	143	535	482	686	7
de	145	523	151	535	482	686	7
golpes	153	523	171	535	482	686	7
de	85	532	92	544	482	686	7
alguna	94	532	112	544	482	686	7
de	114	532	121	544	482	686	7
las	122	532	130	544	482	686	7
personas	132	532	156	544	482	686	7
adultas	85	541	105	553	482	686	7
con	107	541	117	553	482	686	7
las	119	541	127	553	482	686	7
que	128	541	138	553	482	686	7
convivo	140	541	163	553	482	686	7
783	179	527	190	539	482	686	7
1,69	201	527	213	539	482	686	7
0,855	229	527	244	539	482	686	7
En	85	353	93	365	482	686	7
la	95	353	100	365	482	686	7
calle	102	353	115	365	482	686	7
alguien	117	353	137	365	482	686	7
me	139	353	148	365	482	686	7
ha	149	353	156	365	482	686	7
insultado	85	362	111	374	482	686	7
o	113	362	116	374	482	686	7
se	118	362	124	374	482	686	7
ha	126	362	132	374	482	686	7
burlado	134	362	155	374	482	686	7
de	157	362	164	374	482	686	7
mi	85	371	93	383	482	686	7
por	94	371	104	383	482	686	7
mi	106	371	113	383	482	686	7
aspecto	115	371	136	383	482	686	7
o	137	371	141	383	482	686	7
por	143	371	152	383	482	686	7
la	154	371	159	383	482	686	7
ropa	85	380	98	392	482	686	7
que	99	380	110	392	482	686	7
visto	111	380	125	392	482	686	7
1,40	201	367	213	379	482	686	7
0,615	229	367	244	379	482	686	7
Me	85	393	95	405	482	686	7
han	96	393	106	405	482	686	7
insultado	108	393	134	405	482	686	7
o	136	393	139	405	482	686	7
me	141	393	149	405	482	686	7
dejan	151	393	166	405	482	686	7
en	85	402	92	414	482	686	7
ridículo	94	402	115	414	482	686	7
contando	117	402	143	414	482	686	7
cosas	145	402	160	414	482	686	7
de	162	402	168	414	482	686	7
mí	85	411	93	423	482	686	7
(en	94	411	103	423	482	686	7
centro	105	411	123	423	482	686	7
educativo)	124	411	154	423	482	686	7
783	179	402	190	414	482	686	7
1,85	201	402	213	414	482	686	7
Alguien	85	424	108	436	482	686	7
me	110	424	118	436	482	686	7
ha	120	424	127	436	482	686	7
golpeado	128	424	154	436	482	686	7
con	156	424	166	436	482	686	7
intención	85	433	111	445	482	686	7
de	113	433	120	445	482	686	7
hacerme	121	433	145	445	482	686	7
daño	147	433	161	445	482	686	7
(en	162	433	171	445	482	686	7
el	85	442	90	454	482	686	7
centro	92	442	110	454	482	686	7
educativo)	111	442	141	454	482	686	7
784	179	433	190	445	482	686	7
Me	85	454	95	465	482	686	7
han	96	454	106	465	482	686	7
enviado	108	454	130	465	482	686	7
mensajes	132	454	158	465	482	686	7
ofensivos	85	463	112	474	482	686	7
o	114	463	117	474	482	686	7
amenazantes	119	463	155	474	482	686	7
por	85	472	95	483	482	686	7
WhatsApp,	96	472	128	483	482	686	7
Facebook,	130	472	159	483	482	686	7
Instagram.	85	481	115	492	482	686	7
Fuente:	82	559	106	573	482	686	7
Elaboración	108	559	147	573	482	686	7
propia.	149	559	171	573	482	686	7
127	240	606	255	623	482	686	7
Valores	271	340	293	352	482	686	7
Distribución	314	326	352	338	482	686	7
de	353	326	360	338	482	686	7
frecuencias	362	326	396	338	482	686	7
(%)	398	326	409	338	482	686	7
4	378	340	381	352	482	686	7
5	400	340	403	352	482	686	7
11,4	354	402	366	414	482	686	7
8,2	375	402	384	414	482	686	7
,7	399	402	404	414	482	686	7
22,4	334	433	346	445	482	686	7
5,7	355	433	364	445	482	686	7
3,0	375	433	384	445	482	686	7
,4	399	433	404	445	482	686	7
74,7	314	467	326	479	482	686	7
17,4	334	467	346	479	482	686	7
4,6	355	467	364	479	482	686	7
2,9	375	467	384	479	482	686	7
,4	399	467	404	479	482	686	7
1-5	257	492	266	504	482	686	7
(1	268	492	274	504	482	686	7
nunca,	275	492	294	504	482	686	7
5	296	492	299	504	482	686	7
todos	257	501	272	513	482	686	7
los	274	501	282	513	482	686	7
días)	283	501	297	513	482	686	7
31,9	314	497	326	509	482	686	7
38,5	334	497	346	509	482	686	7
17,4	353	497	366	509	482	686	7
9,3	375	497	384	509	482	686	7
2,8	397	497	406	509	482	686	7
1-5	257	523	266	535	482	686	7
(1	268	523	274	535	482	686	7
nunca,	275	523	294	535	482	686	7
5	296	523	299	535	482	686	7
todos	257	532	272	544	482	686	7
los	274	532	282	544	482	686	7
días)	283	532	297	544	482	686	7
50,5	314	527	326	539	482	686	7
36,1	334	527	346	539	482	686	7
8,3	355	527	364	539	482	686	7
4,3	375	527	384	539	482	686	7
,8	399	527	404	539	482	686	7
Universitas,	91	41	124	52	482	686	8
Revista	126	41	146	53	482	686	8
de	148	41	154	53	482	686	8
Ciencias	156	41	179	53	482	686	8
Sociales	180	41	203	53	482	686	8
y	205	41	208	53	482	686	8
Humanas	210	41	235	53	482	686	8
de	237	41	243	53	482	686	8
la	245	41	249	53	482	686	8
Universidad	251	41	284	53	482	686	8
Politécnica	286	41	316	53	482	686	8
Salesiana	317	41	343	53	482	686	8
del	344	41	353	53	482	686	8
Ecuador,	354	41	378	53	482	686	8
No.	198	49	208	61	482	686	8
32,	210	49	218	61	482	686	8
marzo-agosto	220	49	256	61	482	686	8
2020	258	49	271	61	482	686	8
¿Cuál	85	99	111	118	482	686	8
es	115	99	124	118	482	686	8
la	128	99	136	118	482	686	8
relación	140	99	176	118	482	686	8
de	180	99	190	118	482	686	8
dicha	194	99	218	118	482	686	8
incidencia	222	99	268	118	482	686	8
con	272	99	288	118	482	686	8
variables	292	99	332	118	482	686	8
clave	336	99	359	118	482	686	8
como	363	99	388	118	482	686	8
la	392	99	400	118	482	686	8
edad	68	112	89	131	482	686	8
y	92	112	97	131	482	686	8
sexo	100	112	120	131	482	686	8
de	123	112	133	131	482	686	8
los	136	112	149	131	482	686	8
y	151	112	157	131	482	686	8
las	160	112	172	131	482	686	8
adolescentes?	175	112	235	131	482	686	8
Una	85	125	103	143	482	686	8
hipótesis	107	125	146	143	482	686	8
lógica	150	125	177	143	482	686	8
para	181	125	200	143	482	686	8
la	203	125	211	143	482	686	8
cuestión	215	125	252	143	482	686	8
de	256	125	266	143	482	686	8
la	270	125	278	143	482	686	8
violencia	281	125	322	143	482	686	8
sufrida	325	125	356	143	482	686	8
por	360	125	374	143	482	686	8
las	378	125	390	143	482	686	8
y	394	125	400	143	482	686	8
los	68	137	81	156	482	686	8
adolescentes	85	137	140	156	482	686	8
es	144	137	153	156	482	686	8
que	157	137	172	156	482	686	8
esta	176	137	193	156	482	686	8
guarda	197	137	227	156	482	686	8
relación	230	137	266	156	482	686	8
con	270	137	285	156	482	686	8
variable	289	137	325	156	482	686	8
sociodemográfi-	328	137	400	156	482	686	8
cas	68	150	82	169	482	686	8
clave	85	150	108	169	482	686	8
y,	111	150	118	169	482	686	8
más	121	150	139	169	482	686	8
en	142	150	152	169	482	686	8
concreto,	155	150	195	169	482	686	8
con	198	150	214	169	482	686	8
la	217	150	225	169	482	686	8
edad	227	150	248	169	482	686	8
y	251	150	256	169	482	686	8
el	259	150	267	169	482	686	8
sexo	270	150	290	169	482	686	8
de	293	150	303	169	482	686	8
los	306	150	319	169	482	686	8
sujetos.	321	150	355	169	482	686	8
Partiendo	358	150	400	169	482	686	8
de	68	163	78	181	482	686	8
la	81	163	89	181	482	686	8
información	92	163	145	181	482	686	8
aportada	148	163	186	181	482	686	8
por	188	163	203	181	482	686	8
los	206	163	218	181	482	686	8
sujetos	221	163	252	181	482	686	8
entrevistados	254	163	312	181	482	686	8
se	315	163	324	181	482	686	8
ha	327	163	337	181	482	686	8
construido	340	163	386	181	482	686	8
un	389	163	400	181	482	686	8
contador	68	175	107	194	482	686	8
cuyo	110	175	131	194	482	686	8
objetivo	134	175	170	194	482	686	8
es	174	175	183	194	482	686	8
identificar	186	175	231	194	482	686	8
las	234	175	246	194	482	686	8
veces	249	175	274	194	482	686	8
que	277	175	293	194	482	686	8
cada	296	175	316	194	482	686	8
uno	320	175	336	194	482	686	8
de	339	175	350	194	482	686	8
los	353	175	366	194	482	686	8
sujetos	369	175	400	194	482	686	8
declara	68	188	100	207	482	686	8
haber	103	188	127	207	482	686	8
sufrido,	130	188	164	207	482	686	8
al	167	188	175	207	482	686	8
menos	178	188	207	207	482	686	8
alguna	210	188	240	207	482	686	8
vez,	243	188	261	207	482	686	8
cada	264	188	284	207	482	686	8
una	287	188	303	207	482	686	8
de	306	188	316	207	482	686	8
las	320	188	332	207	482	686	8
formas	335	188	365	207	482	686	8
de	369	188	379	207	482	686	8
vio-	382	188	400	207	482	686	8
lencia	68	201	94	219	482	686	8
descritas	97	201	136	219	482	686	8
en	138	201	149	219	482	686	8
el	151	201	159	219	482	686	8
cuestionario	162	201	216	219	482	686	8
de	219	201	229	219	482	686	8
la	232	201	240	219	482	686	8
investigación.	242	201	304	219	482	686	8
En	85	213	97	232	482	686	8
concreto,	100	213	141	232	482	686	8
el	144	213	152	232	482	686	8
Gráfico	155	213	188	232	482	686	8
1	191	213	197	232	482	686	8
muestra	200	213	235	232	482	686	8
ya	238	213	248	232	482	686	8
al	251	213	259	232	482	686	8
inicio	263	213	288	232	482	686	8
una	291	213	307	232	482	686	8
menor	310	213	338	232	482	686	8
incidencia	341	213	386	232	482	686	8
de	389	213	400	232	482	686	8
la	68	226	76	245	482	686	8
violencia	79	226	119	245	482	686	8
entre	122	226	144	245	482	686	8
las	146	226	158	245	482	686	8
chicas	161	226	189	245	482	686	8
(58%	191	226	215	245	482	686	8
dicen	218	226	242	245	482	686	8
no	244	226	255	245	482	686	8
haberla	258	226	290	245	482	686	8
sufrido	293	226	324	245	482	686	8
nunca)	327	226	357	245	482	686	8
que	359	226	375	245	482	686	8
entre	378	226	400	245	482	686	8
los	68	239	81	258	482	686	8
chicos	83	239	111	258	482	686	8
(47,9%).	114	239	152	258	482	686	8
Esta	154	239	173	258	482	686	8
desproporción	176	239	238	258	482	686	8
fluctuará	241	239	279	258	482	686	8
conforme	282	239	324	258	482	686	8
nos	326	239	341	258	482	686	8
desplacemos	343	239	400	258	482	686	8
hacia	68	252	91	270	482	686	8
el	93	252	101	270	482	686	8
extremo	104	252	140	270	482	686	8
y	142	252	147	270	482	686	8
encontremos	150	252	206	270	482	686	8
individuos	208	252	255	270	482	686	8
que	257	252	273	270	482	686	8
afirman	275	252	309	270	482	686	8
sufrir	311	252	335	270	482	686	8
diferentes	337	252	380	270	482	686	8
ma-	383	252	400	270	482	686	8
nifestaciones	68	264	125	283	482	686	8
de	128	264	138	283	482	686	8
la	141	264	149	283	482	686	8
violencia	151	264	192	283	482	686	8
(hasta	194	264	221	283	482	686	8
acumular	223	264	264	283	482	686	8
las	267	264	279	283	482	686	8
6	281	264	287	283	482	686	8
posibles	289	264	326	283	482	686	8
formas	328	264	359	283	482	686	8
descritas	361	264	400	283	482	686	8
en	68	277	78	296	482	686	8
el	81	277	89	296	482	686	8
estudio)	92	277	128	296	482	686	8
pero	131	277	150	296	482	686	8
en	153	277	164	296	482	686	8
la	167	277	174	296	482	686	8
práctica	177	277	212	296	482	686	8
totalidad	215	277	254	296	482	686	8
de	257	277	267	296	482	686	8
los	270	277	283	296	482	686	8
casos	286	277	310	296	482	686	8
los	313	277	325	296	482	686	8
varones	328	277	363	296	482	686	8
parecen	366	277	400	296	482	686	8
estar	68	290	89	308	482	686	8
más	92	290	109	308	482	686	8
expuestos	112	290	156	308	482	686	8
a	159	290	163	308	482	686	8
la	166	290	174	308	482	686	8
misma,	177	290	209	308	482	686	8
con	212	290	228	308	482	686	8
la	231	290	239	308	482	686	8
salvedad	242	290	280	308	482	686	8
(que	283	290	303	308	482	686	8
engloba	306	290	340	308	482	686	8
en	343	290	354	308	482	686	8
realidad	356	290	392	308	482	686	8
a	395	290	400	308	482	686	8
muy	68	303	88	321	482	686	8
pocos	90	303	116	321	482	686	8
individuos)	119	303	169	321	482	686	8
del	172	303	185	321	482	686	8
punto	188	303	213	321	482	686	8
más	216	303	233	321	482	686	8
extremo	236	303	272	321	482	686	8
de	275	303	285	321	482	686	8
la	288	303	296	321	482	686	8
distribución.	299	303	354	321	482	686	8
Gráfico	212	325	247	344	482	686	8
1	250	325	256	344	482	686	8
Recuento	93	338	137	357	482	686	8
de	140	338	151	357	482	686	8
formas	154	338	187	357	482	686	8
de	189	338	200	357	482	686	8
violencia	203	338	245	357	482	686	8
experimentadas	247	338	322	357	482	686	8
según	325	338	352	357	482	686	8
sexo	354	338	375	357	482	686	8
(%	97	351	112	370	482	686	8
de	115	351	126	370	482	686	8
los	128	351	141	370	482	686	8
que	144	351	161	370	482	686	8
las	164	351	177	370	482	686	8
han	179	351	197	370	482	686	8
experimentado	200	351	270	370	482	686	8
al	273	351	282	370	482	686	8
menos	284	351	314	370	482	686	8
alguna	317	351	349	370	482	686	8
vez)	352	351	370	370	482	686	8
Fuente:	68	523	92	537	482	686	8
Elaboración	94	523	133	537	482	686	8
propia.	135	523	157	537	482	686	8
Hemos	85	552	116	571	482	686	8
recurrido	119	552	159	571	482	686	8
a	162	552	167	571	482	686	8
un	170	552	181	571	482	686	8
contraste	184	552	223	571	482	686	8
estadístico	226	552	272	571	482	686	8
cuyos	275	552	300	571	482	686	8
resultados	303	552	348	571	482	686	8
se	351	552	360	571	482	686	8
resumen	363	552	400	571	482	686	8
en	68	565	78	584	482	686	8
la	82	565	90	584	482	686	8
siguiente	93	565	132	584	482	686	8
tabla.	136	565	160	584	482	686	8
Sometemos	163	565	214	584	482	686	8
a	218	565	222	584	482	686	8
contraste	226	565	265	584	482	686	8
la	269	565	277	584	482	686	8
hipótesis	280	565	319	584	482	686	8
de	322	565	332	584	482	686	8
que	336	565	352	584	482	686	8
existe	355	565	380	584	482	686	8
una	384	565	400	584	482	686	8
128	213	606	228	623	482	686	8
Iván	82	56	95	68	482	686	9
Rodríguez	96	56	125	68	482	686	9
Pascual,	126	56	149	68	482	686	9
Pilar	150	56	163	68	482	686	9
Blanco	164	56	184	68	482	686	9
Miguel.	185	56	207	68	482	686	9
La	208	57	216	68	482	686	9
violencia,	217	57	244	68	482	686	9
¿es	245	57	255	68	482	686	9
una	256	57	266	68	482	686	9
realidad	267	57	291	68	482	686	9
persistente	292	57	322	68	482	686	9
de	323	57	330	68	482	686	9
la	331	57	336	68	482	686	9
adolescencia	338	57	374	68	482	686	9
del	375	57	384	68	482	686	9
siglo	385	57	398	68	482	686	9
XXI?	399	57	414	68	482	686	9
diferencia	82	99	126	118	482	686	9
estadísticamente	129	99	201	118	482	686	9
significativa	204	99	257	118	482	686	9
entre	261	99	283	118	482	686	9
la	286	99	294	118	482	686	9
puntuación	297	99	346	118	482	686	9
media	349	99	376	118	482	686	9
en	379	99	389	118	482	686	9
estas	393	99	414	118	482	686	9
formas	82	112	112	131	482	686	9
de	115	112	125	131	482	686	9
violencia	127	112	167	131	482	686	9
tanto	170	112	191	131	482	686	9
de	194	112	204	131	482	686	9
chicos	206	112	234	131	482	686	9
y	236	112	242	131	482	686	9
chicas	244	112	272	131	482	686	9
como	274	112	298	131	482	686	9
de	300	112	311	131	482	686	9
dos	313	112	328	131	482	686	9
grupos	331	112	360	131	482	686	9
de	363	112	373	131	482	686	9
edad	375	112	396	131	482	686	9
que	398	112	414	131	482	686	9
dividen	82	125	115	143	482	686	9
la	117	125	125	143	482	686	9
muestra	127	125	162	143	482	686	9
entre	164	125	186	143	482	686	9
individuos	188	125	234	143	482	686	9
menores	237	125	274	143	482	686	9
de	276	125	286	143	482	686	9
14	289	125	300	143	482	686	9
años	302	125	322	143	482	686	9
y	324	125	330	143	482	686	9
aquellos	332	125	369	143	482	686	9
entre	371	125	393	143	482	686	9
15	395	125	406	143	482	686	9
y	408	125	414	143	482	686	9
18	82	138	93	156	482	686	9
años.	96	138	119	156	482	686	9
Un	122	138	135	156	482	686	9
vistazo	138	138	169	156	482	686	9
a	172	138	177	156	482	686	9
las	180	138	192	156	482	686	9
distintas	195	138	231	156	482	686	9
puntuaciones	234	138	291	156	482	686	9
medias	294	138	325	156	482	686	9
muestra	328	138	363	156	482	686	9
cómo	365	138	390	156	482	686	9
estas	393	138	414	156	482	686	9
son	82	150	97	169	482	686	9
siempre	100	150	135	169	482	686	9
inferiores	138	150	179	169	482	686	9
para	182	150	201	169	482	686	9
las	204	150	216	169	482	686	9
chicas,	219	150	249	169	482	686	9
si	251	150	259	169	482	686	9
bien	262	150	280	169	482	686	9
en	283	150	294	169	482	686	9
algunos	296	150	330	169	482	686	9
casos	333	150	357	169	482	686	9
la	360	150	368	169	482	686	9
diferencia	370	150	414	169	482	686	9
es	82	163	91	182	482	686	9
marginal.	94	163	135	182	482	686	9
En	138	163	151	182	482	686	9
el	154	163	161	182	482	686	9
caso	164	163	184	182	482	686	9
de	187	163	197	182	482	686	9
la	200	163	208	182	482	686	9
edad,	211	163	234	182	482	686	9
sin	237	163	250	182	482	686	9
embargo,	253	163	293	182	482	686	9
parece	296	163	325	182	482	686	9
aumentar	328	163	368	182	482	686	9
la	371	163	379	182	482	686	9
exposi-	382	163	414	182	482	686	9
ción	82	176	101	195	482	686	9
a	104	176	109	195	482	686	9
la	112	176	120	195	482	686	9
violencia	123	176	163	195	482	686	9
cuando	166	176	197	195	482	686	9
esta	200	176	217	195	482	686	9
crece	220	176	243	195	482	686	9
en,	246	176	259	195	482	686	9
al	262	176	270	195	482	686	9
menos,	273	176	304	195	482	686	9
4	307	176	312	195	482	686	9
de	315	176	326	195	482	686	9
los	329	176	341	195	482	686	9
6	344	176	350	195	482	686	9
casos	353	176	377	195	482	686	9
estudia-	380	176	414	195	482	686	9
dos	82	189	97	207	482	686	9
(la	100	189	111	207	482	686	9
violencia	114	189	154	207	482	686	9
verbal	157	189	184	207	482	686	9
en	186	189	197	207	482	686	9
la	199	189	207	207	482	686	9
calle,	210	189	233	207	482	686	9
las	236	189	248	207	482	686	9
amenazas	250	189	293	207	482	686	9
en	295	189	306	207	482	686	9
redes	308	189	331	207	482	686	9
sociales	334	189	368	207	482	686	9
y	371	189	376	207	482	686	9
también	379	189	414	207	482	686	9
las	82	202	94	220	482	686	9
dos	98	202	113	220	482	686	9
formas	117	202	147	220	482	686	9
de	150	202	161	220	482	686	9
violencia	164	202	204	220	482	686	9
relacionadas	208	202	262	220	482	686	9
con	266	202	282	220	482	686	9
el	285	202	293	220	482	686	9
espacio	297	202	329	220	482	686	9
doméstico	333	202	378	220	482	686	9
y	381	202	387	220	482	686	9
fami-	390	202	414	220	482	686	9
liar);	82	214	103	233	482	686	9
por	106	214	120	233	482	686	9
el	122	214	130	233	482	686	9
contrario,	132	214	174	233	482	686	9
desciende	177	214	220	233	482	686	9
la	222	214	230	233	482	686	9
puntuación	232	214	280	233	482	686	9
identificada	283	214	333	233	482	686	9
con	336	214	351	233	482	686	9
las	354	214	366	233	482	686	9
agresiones	368	214	414	233	482	686	9
físicas	82	227	110	246	482	686	9
en	114	227	124	246	482	686	9
el	127	227	135	246	482	686	9
espacio	139	227	172	246	482	686	9
educativo.	175	227	220	246	482	686	9
Hemos	224	227	255	246	482	686	9
sombreado	258	227	306	246	482	686	9
ligeramente	310	227	361	246	482	686	9
en	365	227	375	246	482	686	9
la	379	227	386	246	482	686	9
Tabla	390	227	414	246	482	686	9
3	82	240	88	259	482	686	9
aquellas	91	240	127	259	482	686	9
puntuaciones	130	240	188	259	482	686	9
cuya	191	240	212	259	482	686	9
diferencia	215	240	259	259	482	686	9
ha	262	240	272	259	482	686	9
demostrado	276	240	327	259	482	686	9
ser	330	240	343	259	482	686	9
estadísticamen-	346	240	414	259	482	686	9
te	82	253	90	271	482	686	9
significativa	93	253	146	271	482	686	9
(p<0,05)	149	253	187	271	482	686	9
(indicando	190	253	237	271	482	686	9
igualmente	240	253	288	271	482	686	9
si	291	253	298	271	482	686	9
el	301	253	309	271	482	686	9
contraste	312	253	352	271	482	686	9
ha	355	253	365	271	482	686	9
necesitado	368	253	414	271	482	686	9
asumir	82	266	112	284	482	686	9
que	115	266	130	284	482	686	9
las	133	266	145	284	482	686	9
varianzas	148	266	189	284	482	686	9
de	191	266	202	284	482	686	9
los	204	266	217	284	482	686	9
dos	220	266	235	284	482	686	9
grupos	238	266	267	284	482	686	9
estudiados	270	266	316	284	482	686	9
no	318	266	329	284	482	686	9
son	332	266	347	284	482	686	9
iguales).	350	266	387	284	482	686	9
Tabla	231	288	257	307	482	686	9
2	260	288	265	307	482	686	9
Contraste	111	301	157	320	482	686	9
T	160	301	167	320	482	686	9
para	169	301	191	320	482	686	9
muestras	194	301	237	320	482	686	9
independientes	240	301	310	320	482	686	9
por	313	301	329	320	482	686	9
sexo	332	301	352	320	482	686	9
y	355	301	360	320	482	686	9
edad	363	301	386	320	482	686	9
Diferencias	212	326	246	338	482	686	9
por	248	326	258	338	482	686	9
sexo	260	326	273	338	482	686	9
Diferencias	325	326	359	338	482	686	9
por	361	326	371	338	482	686	9
edad	373	326	387	338	482	686	9
(Chicos)	190	339	215	351	482	686	9
media	193	348	212	360	482	686	9
del	191	357	200	369	482	686	9
ítem	201	357	215	369	482	686	9
(Chicas)	223	339	248	351	482	686	9
media	226	348	245	360	482	686	9
del	224	357	232	369	482	686	9
ítem	234	357	247	369	482	686	9
Dif.	259	348	270	360	482	686	9
1,40	196	378	209	390	482	686	9
1,39	229	378	242	390	482	686	9
0,010	256	378	272	390	482	686	9
N.S.	281	378	293	390	482	686	9
1,35	309	378	322	390	482	686	9
1,91	196	408	209	419	482	686	9
1,78	229	408	242	419	482	686	9
0,129	256	408	272	419	482	686	9
0,027	279	403	295	415	482	686	9
(*)	283	412	291	424	482	686	9
Alguien	85	428	106	440	482	686	9
me	110	428	119	440	482	686	9
ha	123	428	129	440	482	686	9
golpeado	133	428	158	440	482	686	9
(patadas	162	428	184	440	482	686	9
o	85	437	88	449	482	686	9
empujones…)	92	437	130	449	482	686	9
con	135	437	144	449	482	686	9
intención	149	437	173	449	482	686	9
de	177	437	184	449	482	686	9
hacerme	85	446	107	458	482	686	9
daño	108	446	122	458	482	686	9
(en	123	446	131	458	482	686	9
el	132	446	137	458	482	686	9
centro	138	446	155	458	482	686	9
educativo)	156	446	184	458	482	686	9
1,69	196	437	209	449	482	686	9
1,32	229	437	242	449	482	686	9
0,372	256	437	272	449	482	686	9
Me	85	458	94	470	482	686	9
han	96	458	106	470	482	686	9
enviado	108	458	130	470	482	686	9
mensajes	132	458	157	470	482	686	9
ofensivos	85	467	112	479	482	686	9
o	113	467	117	479	482	686	9
amenazantes	119	467	154	479	482	686	9
por	156	467	165	479	482	686	9
Wassap,	85	476	108	488	482	686	9
Facebook,	109	476	138	488	482	686	9
Instagram.	140	476	170	488	482	686	9
1,35	196	467	209	479	482	686	9
1,28	229	467	242	479	482	686	9
Mi	85	488	93	500	482	686	9
madre	95	488	112	500	482	686	9
o	114	488	117	500	482	686	9
mi	119	488	127	500	482	686	9
padre	128	488	144	500	482	686	9
me	146	488	154	500	482	686	9
han	156	488	166	500	482	686	9
insultado	85	497	110	509	482	686	9
o	112	497	116	509	482	686	9
gritado	117	497	137	509	482	686	9
2,04	196	493	209	505	482	686	9
He	85	510	93	521	482	686	9
recibido	95	510	118	521	482	686	9
un	119	510	126	521	482	686	9
cachete,	128	510	151	521	482	686	9
una	153	510	163	521	482	686	9
bofetada	85	519	109	530	482	686	9
u	111	519	114	530	482	686	9
otra	116	519	127	530	482	686	9
clase	128	519	142	530	482	686	9
de	144	519	151	530	482	686	9
golpes	153	519	171	530	482	686	9
de	173	519	179	530	482	686	9
alguna	85	528	103	540	482	686	9
de	105	528	112	540	482	686	9
las	113	528	121	540	482	686	9
personas	123	528	148	540	482	686	9
adultas	149	528	169	540	482	686	9
con	171	528	181	540	482	686	9
las	85	537	93	549	482	686	9
que	94	537	104	549	482	686	9
convivo	106	537	129	549	482	686	9
1,79	196	523	209	535	482	686	9
Ítems	126	341	143	353	482	686	9
En	85	369	93	381	482	686	9
la	94	369	99	381	482	686	9
calle	101	369	114	381	482	686	9
alguien	116	369	137	381	482	686	9
me	138	369	147	381	482	686	9
ha	149	369	155	381	482	686	9
insultado	157	369	183	381	482	686	9
o	85	378	88	390	482	686	9
se	90	378	96	390	482	686	9
ha	98	378	104	390	482	686	9
burlado	106	378	127	390	482	686	9
de	129	378	136	390	482	686	9
mi	137	378	145	390	482	686	9
por	147	378	156	390	482	686	9
mi	158	378	165	390	482	686	9
aspecto	85	387	106	399	482	686	9
o	108	387	111	399	482	686	9
por	113	387	122	399	482	686	9
la	124	387	129	399	482	686	9
ropa	131	387	143	399	482	686	9
que	145	387	155	399	482	686	9
visto	157	387	170	399	482	686	9
Me	85	399	94	410	482	686	9
han	96	399	106	410	482	686	9
insultado	108	399	133	410	482	686	9
o	135	399	139	410	482	686	9
me	140	399	149	410	482	686	9
dejan	151	399	166	410	482	686	9
en	168	399	174	410	482	686	9
ridículo	85	408	107	419	482	686	9
contando	108	408	134	419	482	686	9
cosas	136	408	151	419	482	686	9
de	153	408	159	419	482	686	9
mí	161	408	168	419	482	686	9
(en	170	408	179	419	482	686	9
centro	85	417	102	428	482	686	9
educativo)	104	417	134	428	482	686	9
(10-14)	305	339	326	351	482	686	9
(15-18)	338	339	359	351	482	686	9
Sig.	281	344	292	356	482	686	9
media	301	348	319	360	482	686	9
del	321	348	330	360	482	686	9
media	339	348	358	360	482	686	9
T	280	353	284	365	482	686	9
(p)	286	353	294	365	482	686	9
ítem	309	357	322	369	482	686	9
del	337	357	346	369	482	686	9
ítem	347	357	361	369	482	686	9
Dif.	371	348	382	360	482	686	9
Sig.T	394	344	410	356	482	686	9
(p)	397	353	406	365	482	686	9
1,43	342	378	355	390	482	686	9
-0,076	368	378	386	390	482	686	9
0,041	394	378	410	390	482	686	9
1,87	309	408	322	419	482	686	9
1,82	342	408	355	419	482	686	9
0,048	369	408	385	419	482	686	9
N.S.	395	408	408	419	482	686	9
0,000	279	437	295	449	482	686	9
1,60	309	437	322	449	482	686	9
1,42	342	437	355	449	482	686	9
0,182	369	437	385	449	482	686	9
0,000	394	437	410	449	482	686	9
0,077	256	467	272	479	482	686	9
N.S.	281	467	293	479	482	686	9
1,25	309	467	322	479	482	686	9
1,40	342	467	355	479	482	686	9
-0,150	368	467	386	479	482	686	9
0,001	394	467	410	479	482	686	9
2,01	229	493	242	505	482	686	9
0,026	256	493	272	505	482	686	9
N.S.	281	493	293	505	482	686	9
1,91	309	493	322	505	482	686	9
2,15	342	493	355	505	482	686	9
-0,245	368	493	386	505	482	686	9
0,000	394	493	410	505	482	686	9
1,57	229	523	242	535	482	686	9
0,226	256	523	272	535	482	686	9
0,000	279	523	295	535	482	686	9
1,65	309	523	322	535	482	686	9
1,72	342	523	355	535	482	686	9
-0,066	368	523	386	535	482	686	9
N.S.	395	523	408	535	482	686	9
Fuente:	82	555	106	568	482	686	9
Elaboración	108	555	147	568	482	686	9
propia.	149	555	171	568	482	686	9
N.S.=	82	565	101	578	482	686	9
p>0,05;	103	565	128	578	482	686	9
la	130	565	135	578	482	686	9
diferencia	137	565	169	578	482	686	9
no	171	565	179	578	482	686	9
es	181	565	188	578	482	686	9
estadísticamente	190	565	243	578	482	686	9
significativa.	245	565	286	578	482	686	9
(*)	82	575	92	588	482	686	9
De	94	575	103	588	482	686	9
acuerdo	105	575	130	588	482	686	9
con	132	575	144	588	482	686	9
la	146	575	152	588	482	686	9
prueba	154	575	175	588	482	686	9
de	177	575	185	588	482	686	9
Levene,	187	575	212	588	482	686	9
no	214	575	222	588	482	686	9
se	224	575	231	588	482	686	9
han	233	575	245	588	482	686	9
asumido	247	575	274	588	482	686	9
varianzas	276	575	306	588	482	686	9
iguales.	308	575	333	588	482	686	9
129	240	606	255	623	482	686	9
Universitas,	91	41	124	52	482	686	10
Revista	126	41	146	53	482	686	10
de	148	41	154	53	482	686	10
Ciencias	156	41	179	53	482	686	10
Sociales	180	41	203	53	482	686	10
y	205	41	208	53	482	686	10
Humanas	210	41	235	53	482	686	10
de	237	41	243	53	482	686	10
la	245	41	249	53	482	686	10
Universidad	251	41	284	53	482	686	10
Politécnica	286	41	316	53	482	686	10
Salesiana	317	41	343	53	482	686	10
del	344	41	353	53	482	686	10
Ecuador,	354	41	378	53	482	686	10
No.	198	49	208	61	482	686	10
32,	210	49	218	61	482	686	10
marzo-agosto	220	49	256	61	482	686	10
2020	258	49	271	61	482	686	10
Algunos	85	99	122	118	482	686	10
de	125	99	135	118	482	686	10
los	138	99	150	118	482	686	10
contrastes	153	99	196	118	482	686	10
sombreados	199	99	251	118	482	686	10
lo	254	99	262	118	482	686	10
son	265	99	280	118	482	686	10
en	283	99	293	118	482	686	10
un	296	99	307	118	482	686	10
sentido	310	99	341	118	482	686	10
marginal	344	99	382	118	482	686	10
por	385	99	400	118	482	686	10
encontrarse	68	112	118	131	482	686	10
el	120	112	128	131	482	686	10
valor	131	112	153	131	482	686	10
p	156	112	161	131	482	686	10
más	164	112	182	131	482	686	10
próximo	184	112	221	131	482	686	10
a	224	112	229	131	482	686	10
0,05:	231	112	253	131	482	686	10
caso	256	112	275	131	482	686	10
de	278	112	288	131	482	686	10
la	291	112	299	131	482	686	10
pequeña	301	112	337	131	482	686	10
diferencia	340	112	383	131	482	686	10
en-	386	112	400	131	482	686	10
contrada	68	125	105	144	482	686	10
por	108	125	123	144	482	686	10
sexo	125	125	145	144	482	686	10
en	148	125	159	144	482	686	10
la	161	125	169	144	482	686	10
puntuación	172	125	220	144	482	686	10
de	223	125	233	144	482	686	10
chicos	236	125	264	144	482	686	10
y	267	125	272	144	482	686	10
chicas	275	125	302	144	482	686	10
al	305	125	313	144	482	686	10
responder	316	125	358	144	482	686	10
sobre	361	125	385	144	482	686	10
las	388	125	400	144	482	686	10
agresiones	68	138	113	157	482	686	10
verbales	116	138	152	157	482	686	10
en	155	138	165	157	482	686	10
su	168	138	177	157	482	686	10
centro	180	138	207	157	482	686	10
educativo,	210	138	254	157	482	686	10
pero	257	138	276	157	482	686	10
también	279	138	314	157	482	686	10
de	317	138	327	157	482	686	10
la	330	138	337	157	482	686	10
diferencia	340	138	383	157	482	686	10
en-	386	138	400	157	482	686	10
contrada	68	151	105	170	482	686	10
entre	107	151	129	170	482	686	10
los	131	151	144	170	482	686	10
dos	146	151	161	170	482	686	10
grupos	164	151	193	170	482	686	10
de	195	151	206	170	482	686	10
edad	208	151	228	170	482	686	10
en	231	151	241	170	482	686	10
lo	243	151	252	170	482	686	10
referente	254	151	292	170	482	686	10
a	295	151	299	170	482	686	10
las	302	151	314	170	482	686	10
agresiones	316	151	362	170	482	686	10
verbales	364	151	400	170	482	686	10
en	68	164	78	183	482	686	10
el	81	164	89	183	482	686	10
espacio	92	164	124	183	482	686	10
público	127	164	159	183	482	686	10
de	162	164	172	183	482	686	10
la	175	164	183	183	482	686	10
calle.	185	164	208	183	482	686	10
El	211	164	221	183	482	686	10
resto	224	164	245	183	482	686	10
nos	247	164	262	183	482	686	10
hacen	265	164	290	183	482	686	10
entender	293	164	330	183	482	686	10
que	333	164	349	183	482	686	10
las	351	164	363	183	482	686	10
grandes	366	164	400	183	482	686	10
diferencias	68	177	115	196	482	686	10
se	118	177	128	196	482	686	10
concentran	131	177	178	196	482	686	10
en	181	177	192	196	482	686	10
entender	195	177	232	196	482	686	10
que	235	177	251	196	482	686	10
los	254	177	267	196	482	686	10
chicos	270	177	298	196	482	686	10
parecen	301	177	335	196	482	686	10
estar	338	177	358	196	482	686	10
sensible-	361	177	400	196	482	686	10
mente	68	190	94	209	482	686	10
más	98	190	115	209	482	686	10
expuestos	118	190	161	209	482	686	10
a	164	190	169	209	482	686	10
diversas	172	190	207	209	482	686	10
formas	211	190	241	209	482	686	10
de	244	190	254	209	482	686	10
violencia	257	190	297	209	482	686	10
física	300	190	323	209	482	686	10
y	326	190	332	209	482	686	10
también	335	190	370	209	482	686	10
que	373	190	389	209	482	686	10
la	392	190	400	209	482	686	10
exposición	68	203	115	222	482	686	10
a	118	203	123	222	482	686	10
esta	126	203	142	222	482	686	10
violencia	145	203	185	222	482	686	10
física	188	203	211	222	482	686	10
decrece	214	203	247	222	482	686	10
conforme	250	203	291	222	482	686	10
aumenta	294	203	331	222	482	686	10
la	334	203	342	222	482	686	10
edad.	345	203	368	222	482	686	10
Con	371	203	389	222	482	686	10
la	392	203	400	222	482	686	10
edad,	68	216	91	235	482	686	10
sin	94	216	106	235	482	686	10
embargo,	109	216	149	235	482	686	10
también	152	216	186	235	482	686	10
se	189	216	198	235	482	686	10
hacen	200	216	226	235	482	686	10
más	228	216	246	235	482	686	10
presentes	248	216	288	235	482	686	10
otros	291	216	312	235	482	686	10
tipos	315	216	336	235	482	686	10
de	338	216	349	235	482	686	10
agresiones.	351	216	399	235	482	686	10
Hemos	85	229	116	248	482	686	10
introducido	119	229	169	248	482	686	10
en	172	229	182	248	482	686	10
el	185	229	193	248	482	686	10
análisis	196	229	229	248	482	686	10
nuevas	232	229	262	248	482	686	10
variables	265	229	304	248	482	686	10
explicativas	307	229	358	248	482	686	10
que	362	229	377	248	482	686	10
pue-	381	229	400	248	482	686	10
dan	68	242	84	261	482	686	10
dar	86	242	100	261	482	686	10
cuenta	102	242	130	261	482	686	10
tanto	133	242	154	261	482	686	10
de	157	242	167	261	482	686	10
aspectos	169	242	206	261	482	686	10
relevantes	208	242	252	261	482	686	10
del	254	242	267	261	482	686	10
bienestar	269	242	308	261	482	686	10
subjetivo	311	242	350	261	482	686	10
de	352	242	363	261	482	686	10
los	365	242	378	261	482	686	10
y	380	242	385	261	482	686	10
las	388	242	400	261	482	686	10
adolescentes	68	255	122	274	482	686	10
(Satisfacción	125	255	181	274	482	686	10
con	184	255	199	274	482	686	10
la	202	255	210	274	482	686	10
vida,	212	255	234	274	482	686	10
con	236	255	252	274	482	686	10
la	255	255	262	274	482	686	10
familia	265	255	295	274	482	686	10
y	298	255	304	274	482	686	10
con	306	255	322	274	482	686	10
su	324	255	334	274	482	686	10
vida	337	255	355	274	482	686	10
en	358	255	368	274	482	686	10
el	371	255	379	274	482	686	10
cen-	381	255	400	274	482	686	10
tro	68	268	80	287	482	686	10
educativo)	83	268	128	287	482	686	10
como	130	268	155	287	482	686	10
indicadores	157	268	207	287	482	686	10
de	209	268	219	287	482	686	10
su	222	268	232	287	482	686	10
situación	234	268	273	287	482	686	10
socioeconómica	275	268	345	287	482	686	10
y	347	268	353	287	482	686	10
capital	355	268	384	287	482	686	10
so-	387	268	400	287	482	686	10
cial	68	281	84	300	482	686	10
y	86	281	91	300	482	686	10
cultural	93	281	126	300	482	686	10
y	128	281	134	300	482	686	10
otros	136	281	157	300	482	686	10
valores	159	281	190	300	482	686	10
que	192	281	208	300	482	686	10
describen	210	281	252	300	482	686	10
su	254	281	263	300	482	686	10
estado	265	281	293	300	482	686	10
de	295	281	305	300	482	686	10
salud	307	281	330	300	482	686	10
y	332	281	338	300	482	686	10
autoconcepto.	340	281	400	300	482	686	10
Tabla	216	304	243	323	482	686	10
3	246	304	251	323	482	686	10
Estadísticos	118	317	174	336	482	686	10
descriptivos	176	317	233	336	482	686	10
de	235	317	246	336	482	686	10
variables	249	317	292	336	482	686	10
explicativas	295	317	350	336	482	686	10
Variable	88	341	117	355	482	686	10
Descripción	170	341	211	355	482	686	10
Media	249	341	271	355	482	686	10
D.	278	341	286	355	482	686	10
típica	288	341	307	355	482	686	10
Valores	342	341	367	355	482	686	10
Satisfacción	71	356	105	368	482	686	10
con	107	356	117	368	482	686	10
la	119	356	124	368	482	686	10
vida	71	365	83	377	482	686	10
(*)	85	365	93	377	482	686	10
Percepción	140	356	171	368	482	686	10
de	173	356	179	368	482	686	10
la	181	356	186	368	482	686	10
satisfacción	188	356	221	368	482	686	10
general	140	365	161	377	482	686	10
con	162	365	172	377	482	686	10
la	174	365	179	377	482	686	10
vida	181	365	193	377	482	686	10
5,71	247	361	259	373	482	686	10
1,566	278	361	294	373	482	686	10
1-7	313	356	322	368	482	686	10
(1	324	356	330	368	482	686	10
muy	332	356	344	368	482	686	10
insatisfecho,	346	356	381	368	482	686	10
7	383	356	386	368	482	686	10
completamente	313	365	356	377	482	686	10
satisfecho)	357	365	388	377	482	686	10
Satisfacción	71	379	105	391	482	686	10
con	107	379	117	391	482	686	10
vida	119	379	131	391	482	686	10
en	71	388	78	400	482	686	10
familia	80	388	99	400	482	686	10
(*)	101	388	109	400	482	686	10
Percepción	140	379	171	391	482	686	10
de	173	379	179	391	482	686	10
la	181	379	186	391	482	686	10
satisfacción	188	379	221	391	482	686	10
con	223	379	233	391	482	686	10
su	235	379	241	391	482	686	10
5,92	247	383	259	395	482	686	10
vida	140	388	152	400	482	686	10
en	154	388	160	400	482	686	10
familia	162	388	182	400	482	686	10
1,543	278	383	294	395	482	686	10
1-7	313	379	322	391	482	686	10
(1	324	379	330	391	482	686	10
muy	332	379	344	391	482	686	10
insatisfecho,	346	379	381	391	482	686	10
7	383	379	386	391	482	686	10
completamente	313	388	356	400	482	686	10
satisfecho)	357	388	388	400	482	686	10
Satisfacción	71	401	105	412	482	686	10
con	107	401	117	412	482	686	10
vida	119	401	131	412	482	686	10
Percepción	140	401	171	412	482	686	10
de	173	401	179	412	482	686	10
la	181	401	186	412	482	686	10
satisfacción	188	401	221	412	482	686	10
con	223	401	233	412	482	686	10
su	235	401	241	412	482	686	10
4,89	247	405	259	417	482	686	10
el	71	410	76	421	482	686	10
centro	78	410	95	421	482	686	10
educativo	97	410	124	421	482	686	10
(*)	126	410	134	421	482	686	10
centro	140	410	158	421	482	686	10
educativo	159	410	186	421	482	686	10
1,650	278	405	294	417	482	686	10
1-7	313	401	322	412	482	686	10
(1	324	401	330	412	482	686	10
muy	332	401	344	412	482	686	10
insatisfecho,	346	401	381	412	482	686	10
7	383	401	386	412	482	686	10
completamente	313	410	356	421	482	686	10
satisfecho)	357	410	388	421	482	686	10
Estatus	71	423	91	435	482	686	10
socioeconómico	71	432	117	444	482	686	10
¿Con	140	423	154	435	482	686	10
qué	156	423	166	435	482	686	10
frecuencia	168	423	196	435	482	686	10
te	198	423	203	435	482	686	10
preocupa	204	423	229	435	482	686	10
que	231	423	241	435	482	686	10
2,25	247	427	259	439	482	686	10
tu	140	432	145	444	482	686	10
familia	147	432	166	444	482	686	10
no	168	432	175	444	482	686	10
tenga	176	432	191	444	482	686	10
suficiente	192	432	218	444	482	686	10
dinero?	220	432	240	444	482	686	10
1,038	278	427	294	439	482	686	10
1-4	313	427	322	439	482	686	10
(1	324	427	330	439	482	686	10
nunca,	332	427	350	439	482	686	10
4	352	427	355	439	482	686	10
siempre)	357	427	382	439	482	686	10
Capital	71	455	91	467	482	686	10
cultural	93	455	115	467	482	686	10
¿Cuántos	140	446	166	458	482	686	10
libros	168	446	184	458	482	686	10
dirías	186	446	201	458	482	686	10
que	203	446	213	458	482	686	10
hay	215	446	225	458	482	686	10
en	227	446	233	458	482	686	10
tu	235	446	240	458	482	686	10
casa,	140	455	154	467	482	686	10
además	156	455	177	467	482	686	10
de	178	455	185	467	482	686	10
los	187	455	195	467	482	686	10
que	197	455	207	467	482	686	10
usas	208	455	220	467	482	686	10
para	222	455	234	467	482	686	10
ir	236	455	240	467	482	686	10
2,76	247	455	259	467	482	686	10
al	140	464	145	476	482	686	10
colegio?	147	464	171	476	482	686	10
,906	278	455	291	467	482	686	10
1-4	313	451	322	463	482	686	10
(1	324	451	330	463	482	686	10
no	332	451	339	463	482	686	10
hay	340	451	350	463	482	686	10
libros,	352	451	370	463	482	686	10
4	372	451	375	463	482	686	10
más	377	451	388	463	482	686	10
de	313	460	320	472	482	686	10
100)	321	460	334	472	482	686	10
Estado	71	484	90	496	482	686	10
de	92	484	99	496	482	686	10
salud	100	484	115	496	482	686	10
¿Cómo	140	480	160	492	482	686	10
de	162	480	169	492	482	686	10
bueno	170	480	187	492	482	686	10
dirías	189	480	205	492	482	686	10
que	206	480	217	492	482	686	10
es	218	480	224	492	482	686	10
tu	226	480	231	492	482	686	10
estado	140	489	158	501	482	686	10
de	160	489	166	501	482	686	10
salud,	168	489	185	501	482	686	10
en	186	489	193	501	482	686	10
general?	195	489	218	501	482	686	10
3,95	247	484	259	496	482	686	10
,871	278	484	291	496	482	686	10
1-5	313	484	322	496	482	686	10
(1	324	484	330	496	482	686	10
malo,	332	484	347	496	482	686	10
5	349	484	353	496	482	686	10
excelente)	354	484	383	496	482	686	10
Tristeza	71	509	93	520	482	686	10
percibida	95	509	121	520	482	686	10
¿Con	140	504	155	516	482	686	10
qué	157	504	167	516	482	686	10
frecuencia	168	504	198	516	482	686	10
te	199	504	204	516	482	686	10
has	206	504	215	516	482	686	10
sentido	217	504	237	516	482	686	10
triste?	140	513	157	525	482	686	10
2,74	247	509	259	520	482	686	10
,924	278	509	291	520	482	686	10
1-5	313	504	322	516	482	686	10
(1	324	504	330	516	482	686	10
nunca,	332	504	350	516	482	686	10
5	352	504	355	516	482	686	10
todos	357	504	372	516	482	686	10
los	374	504	382	516	482	686	10
días)	313	513	327	525	482	686	10
Capital	71	531	91	543	482	686	10
social	93	531	109	543	482	686	10
(apoyo	111	531	131	543	482	686	10
grupo	71	540	87	552	482	686	10
de	89	540	96	552	482	686	10
pares)	98	540	115	552	482	686	10
Si	140	527	146	539	482	686	10
la	148	527	153	539	482	686	10
necesitara	154	527	182	539	482	686	10
creo	184	527	196	539	482	686	10
que	198	527	208	539	482	686	10
podría	210	527	228	539	482	686	10
obtener	140	536	161	548	482	686	10
fácilmente	163	536	192	548	482	686	10
ayuda	194	536	211	548	482	686	10
de	212	536	219	548	482	686	10
mis	221	536	231	548	482	686	10
amigos/as	140	545	168	557	482	686	10
3,50	247	536	259	548	482	686	10
,727	278	536	291	548	482	686	10
1-4	313	531	322	543	482	686	10
(1	324	531	330	543	482	686	10
Nada	332	531	346	543	482	686	10
de	348	531	355	543	482	686	10
acuerdo,	356	531	380	543	482	686	10
totalmente	313	540	342	552	482	686	10
de	344	540	351	552	482	686	10
acuerdo)	353	540	377	552	482	686	10
Fuente:	68	564	92	577	482	686	10
Elaboración	94	564	133	577	482	686	10
propia.	135	564	157	577	482	686	10
(*)	68	574	77	587	482	686	10
Ítems	79	574	97	587	482	686	10
pertenecientes	99	574	145	587	482	686	10
a	147	574	150	587	482	686	10
la	152	574	158	587	482	686	10
versión	160	574	184	587	482	686	10
abreviada	186	574	217	587	482	686	10
de	219	574	226	587	482	686	10
la	228	574	234	587	482	686	10
escala	236	574	256	587	482	686	10
de	258	574	265	587	482	686	10
satisfacción	267	574	305	587	482	686	10
vital	307	574	321	587	482	686	10
de	323	574	331	587	482	686	10
Huebner	333	574	360	587	482	686	10
(1991).	362	574	386	587	482	686	10
130	213	606	228	623	482	686	10
Iván	82	56	95	68	482	686	11
Rodríguez	96	56	125	68	482	686	11
Pascual,	126	56	149	68	482	686	11
Pilar	150	56	163	68	482	686	11
Blanco	164	56	184	68	482	686	11
Miguel.	185	56	207	68	482	686	11
La	208	57	216	68	482	686	11
violencia,	217	57	244	68	482	686	11
¿es	245	57	255	68	482	686	11
una	256	57	266	68	482	686	11
realidad	267	57	291	68	482	686	11
persistente	292	57	322	68	482	686	11
de	323	57	330	68	482	686	11
la	331	57	336	68	482	686	11
adolescencia	338	57	374	68	482	686	11
del	375	57	384	68	482	686	11
siglo	385	57	398	68	482	686	11
XXI?	399	57	414	68	482	686	11
Para	99	99	119	118	482	686	11
analizar	122	99	157	118	482	686	11
la	161	99	169	118	482	686	11
influencia	173	99	216	118	482	686	11
mutua	220	99	247	118	482	686	11
de	251	99	261	118	482	686	11
estas	265	99	286	118	482	686	11
variables	290	99	330	118	482	686	11
de	333	99	344	118	482	686	11
manera	348	99	380	118	482	686	11
global,	384	99	414	118	482	686	11
sintética	82	112	119	131	482	686	11
y	122	112	127	131	482	686	11
accesible	130	112	171	131	482	686	11
hemos	173	112	202	131	482	686	11
preferido	205	112	245	131	482	686	11
recurrir	248	112	281	131	482	686	11
a	284	112	289	131	482	686	11
un	292	112	303	131	482	686	11
análisis	306	112	339	131	482	686	11
de	342	112	352	131	482	686	11
correlaciones	355	112	414	131	482	686	11
bivariadas.	82	125	130	144	482	686	11
Dichas	133	125	163	144	482	686	11
correlaciones	166	125	225	144	482	686	11
(medidas	227	125	268	144	482	686	11
a	270	125	275	144	482	686	11
través	278	125	304	144	482	686	11
del	306	125	320	144	482	686	11
estadístico	323	125	369	144	482	686	11
r	372	125	375	144	482	686	11
de	378	125	388	144	482	686	11
Pear-	391	125	414	144	482	686	11
son)	82	138	101	157	482	686	11
oscilan	104	138	135	157	482	686	11
entre	138	138	160	157	482	686	11
0	163	138	169	157	482	686	11
(ausencia	172	138	213	157	482	686	11
de	216	138	226	157	482	686	11
correlación	229	138	279	157	482	686	11
entre	282	138	304	157	482	686	11
las	307	138	319	157	482	686	11
variables	322	138	361	157	482	686	11
estudiadas)	364	138	414	157	482	686	11
y	82	151	88	170	482	686	11
1	90	151	96	170	482	686	11
(total	98	151	121	170	482	686	11
correlación)	124	151	177	170	482	686	11
y	180	151	185	170	482	686	11
pueden	187	151	219	170	482	686	11
ser	222	151	235	170	482	686	11
de	237	151	247	170	482	686	11
signo	250	151	274	170	482	686	11
negativo	276	151	314	170	482	686	11
(cuando	317	151	352	170	482	686	11
la	355	151	362	170	482	686	11
puntuación	365	151	414	170	482	686	11
de	82	164	93	183	482	686	11
una	95	164	111	183	482	686	11
variable	113	164	149	183	482	686	11
aumenta,	151	164	191	183	482	686	11
la	194	164	202	183	482	686	11
otra	204	164	221	183	482	686	11
disminuye)	224	164	273	183	482	686	11
o	276	164	281	183	482	686	11
positivo	284	164	319	183	482	686	11
(ambas	322	164	353	183	482	686	11
puntuaciones	356	164	414	183	482	686	11
aumentan).	82	177	131	196	482	686	11
En	134	177	147	196	482	686	11
aras	150	177	167	196	482	686	11
de	170	177	181	196	482	686	11
la	184	177	192	196	482	686	11
claridad	195	177	230	196	482	686	11
y	233	177	239	196	482	686	11
accesibilidad	242	177	299	196	482	686	11
del	302	177	316	196	482	686	11
texto	319	177	341	196	482	686	11
se	344	177	353	196	482	686	11
ha	356	177	366	196	482	686	11
suprimido	369	177	414	196	482	686	11
la	82	190	90	209	482	686	11
matriz	93	190	121	209	482	686	11
completa	124	190	165	209	482	686	11
de	168	190	178	209	482	686	11
correlaciones	181	190	240	209	482	686	11
y	243	190	248	209	482	686	11
se	251	190	261	209	482	686	11
señalan	264	190	297	209	482	686	11
en	300	190	310	209	482	686	11
él	313	190	321	209	482	686	11
únicamente	324	190	375	209	482	686	11
aquellas	378	190	414	209	482	686	11
estadísticamente	82	203	155	222	482	686	11
significativas	158	203	216	222	482	686	11
y	218	203	224	222	482	686	11
de	227	203	237	222	482	686	11
mayor	240	203	268	222	482	686	11
magnitud.	271	203	315	222	482	686	11
En	99	216	111	235	482	686	11
este	114	216	132	235	482	686	11
sentido	134	216	166	235	482	686	11
el	169	216	177	235	482	686	11
estudio	180	216	212	235	482	686	11
de	215	216	225	235	482	686	11
estas	228	216	250	235	482	686	11
correlaciones	253	216	311	235	482	686	11
revela	314	216	341	235	482	686	11
un	344	216	355	235	482	686	11
claro	358	216	380	235	482	686	11
patrón.	383	216	414	235	482	686	11
Cuantas	82	229	118	248	482	686	11
más	120	229	138	248	482	686	11
formas	141	229	171	248	482	686	11
de	174	229	184	248	482	686	11
violencia	187	229	227	248	482	686	11
experimenta	230	229	285	248	482	686	11
la	287	229	295	248	482	686	11
persona	298	229	332	248	482	686	11
adolescente	335	229	386	248	482	686	11
(Índi-	389	229	414	248	482	686	11
ce	82	242	92	261	482	686	11
de	95	242	105	261	482	686	11
violencia	107	242	148	261	482	686	11
3	148	245	151	255	482	686	11
)	151	242	154	261	482	686	11
más	157	242	175	261	482	686	11
bajo	177	242	196	261	482	686	11
puntúa	199	242	229	261	482	686	11
en	231	242	242	261	482	686	11
las	244	242	256	261	482	686	11
variables	259	242	299	261	482	686	11
que	301	242	317	261	482	686	11
miden	320	242	347	261	482	686	11
su	350	242	359	261	482	686	11
satisfacción	362	242	414	261	482	686	11
con	82	255	98	274	482	686	11
la	101	255	109	274	482	686	11
familia	112	255	143	274	482	686	11
(-0,271),	146	255	185	274	482	686	11
su	188	255	197	274	482	686	11
escuela	200	255	233	274	482	686	11
o	236	255	241	274	482	686	11
instituto	244	255	280	274	482	686	11
(-0,210)	283	255	319	274	482	686	11
y	322	255	327	274	482	686	11
también	330	255	366	274	482	686	11
su	369	255	379	274	482	686	11
vida	382	255	401	274	482	686	11
en	403	255	414	274	482	686	11
general	82	268	115	287	482	686	11
(-0,266);	117	268	156	287	482	686	11
el	158	268	166	287	482	686	11
coeficiente	169	268	216	287	482	686	11
que	219	268	235	287	482	686	11
arroja	237	268	263	287	482	686	11
la	265	268	273	287	482	686	11
puntuación	276	268	325	287	482	686	11
más	327	268	345	287	482	686	11
alta	347	268	363	287	482	686	11
es	366	268	375	287	482	686	11
el	377	268	385	287	482	686	11
relati-	388	268	414	287	482	686	11
vo	82	281	93	300	482	686	11
a	96	281	101	300	482	686	11
la	103	281	111	300	482	686	11
medición	114	281	155	300	482	686	11
de	157	281	168	300	482	686	11
la	170	281	178	300	482	686	11
frecuencia	181	281	227	300	482	686	11
con	229	281	245	300	482	686	11
que	248	281	264	300	482	686	11
esa	266	281	280	300	482	686	11
misma	283	281	312	300	482	686	11
persona	315	281	349	300	482	686	11
se	352	281	361	300	482	686	11
siente	364	281	389	300	482	686	11
triste	392	281	414	300	482	686	11
(0,319),	82	294	117	313	482	686	11
en	120	294	131	313	482	686	11
este	134	294	151	313	482	686	11
caso	154	294	173	313	482	686	11
de	176	294	187	313	482	686	11
signo	190	294	214	313	482	686	11
positivo	217	294	252	313	482	686	11
ya	255	294	266	313	482	686	11
que	269	294	285	313	482	686	11
esta	288	294	305	313	482	686	11
frecuencia	308	294	354	313	482	686	11
se	357	294	366	313	482	686	11
incremen-	369	294	414	313	482	686	11
ta	82	307	90	326	482	686	11
al	93	307	101	326	482	686	11
mismo	104	307	134	326	482	686	11
tiempo	137	307	168	326	482	686	11
que	171	307	187	326	482	686	11
aumenta	190	307	227	326	482	686	11
la	230	307	238	326	482	686	11
exposición	242	307	289	326	482	686	11
a	292	307	297	326	482	686	11
la	300	307	308	326	482	686	11
violencia.	311	307	354	326	482	686	11
De	358	307	370	326	482	686	11
la	373	307	381	326	482	686	11
misma	385	307	414	326	482	686	11
manera,	82	320	117	339	482	686	11
un	120	320	131	339	482	686	11
aumento	133	320	171	339	482	686	11
en	174	320	184	339	482	686	11
la	186	320	194	339	482	686	11
exposición	197	320	245	339	482	686	11
a	247	320	252	339	482	686	11
la	254	320	262	339	482	686	11
violencia	265	320	305	339	482	686	11
parece	308	320	336	339	482	686	11
incrementar	339	320	391	339	482	686	11
tam-	394	320	414	339	482	686	11
bién	82	333	101	352	482	686	11
los	104	333	116	352	482	686	11
casos	119	333	143	352	482	686	11
en	145	333	156	352	482	686	11
los	158	333	171	352	482	686	11
que	173	333	189	352	482	686	11
los	192	333	204	352	482	686	11
y	207	333	212	352	482	686	11
las	215	333	227	352	482	686	11
adolescentes	229	333	285	352	482	686	11
describen	287	333	330	352	482	686	11
un	332	333	343	352	482	686	11
empeoramiento	345	333	414	352	482	686	11
de	82	346	93	365	482	686	11
su	95	346	105	365	482	686	11
salud	108	346	131	365	482	686	11
(-0,252).	134	346	172	365	482	686	11
Queda	99	359	128	378	482	686	11
reflejado	132	359	171	378	482	686	11
en	175	359	186	378	482	686	11
coeficientes	190	359	242	378	482	686	11
de	247	359	257	378	482	686	11
correlación	262	359	311	378	482	686	11
moderadamente	316	359	386	378	482	686	11
altos,	390	359	414	378	482	686	11
cómo	82	372	107	391	482	686	11
las	109	372	121	391	482	686	11
distintas	124	372	160	391	482	686	11
formas	163	372	193	391	482	686	11
de	196	372	206	391	482	686	11
violencia	208	372	249	391	482	686	11
descritas	251	372	290	391	482	686	11
se	292	372	301	391	482	686	11
arraciman	304	372	347	391	482	686	11
en	350	372	360	391	482	686	11
ciertos	363	372	392	391	482	686	11
con-	394	372	414	391	482	686	11
textos	82	385	108	404	482	686	11
con	112	385	128	404	482	686	11
lo	131	385	140	404	482	686	11
que	143	385	159	404	482	686	11
muy	162	385	182	404	482	686	11
probablemente	185	385	251	404	482	686	11
los	254	385	267	404	482	686	11
sujetos	270	385	301	404	482	686	11
las	304	385	316	404	482	686	11
experimentan	320	385	380	404	482	686	11
de	383	385	393	404	482	686	11
ma-	397	385	414	404	482	686	11
nera	82	398	101	417	482	686	11
solapada.	104	398	146	417	482	686	11
Por	149	398	164	417	482	686	11
ejemplo,	167	398	205	417	482	686	11
en	208	398	219	417	482	686	11
el	222	398	230	417	482	686	11
ámbito	233	398	264	417	482	686	11
doméstico	267	398	312	417	482	686	11
las	315	398	327	417	482	686	11
dos	330	398	346	417	482	686	11
formas	349	398	379	417	482	686	11
de	383	398	393	417	482	686	11
vio-	396	398	414	417	482	686	11
lencia	82	411	108	430	482	686	11
apuntadas	112	411	156	430	482	686	11
(insultos	159	411	197	430	482	686	11
y	200	411	206	430	482	686	11
otras	209	411	230	430	482	686	11
agresiones	234	411	280	430	482	686	11
verbales	283	411	320	430	482	686	11
y	323	411	329	430	482	686	11
el	332	411	340	430	482	686	11
uso	343	411	358	430	482	686	11
de	362	411	372	430	482	686	11
la	375	411	383	430	482	686	11
fuerza	386	411	414	430	482	686	11
física)	82	424	110	443	482	686	11
están	113	424	136	443	482	686	11
claramente	140	424	188	443	482	686	11
correlacionadas	192	424	261	443	482	686	11
(0,431);	265	424	300	443	482	686	11
sin	304	424	316	443	482	686	11
embargo,	320	424	361	443	482	686	11
no	365	424	376	443	482	686	11
parecen	380	424	414	443	482	686	11
guardar	82	437	116	456	482	686	11
una	119	437	135	456	482	686	11
relación	139	437	174	456	482	686	11
lineal	178	437	202	456	482	686	11
tan	206	437	219	456	482	686	11
clara	223	437	244	456	482	686	11
con	248	437	264	456	482	686	11
otras	267	437	289	456	482	686	11
expresiones	292	437	344	456	482	686	11
de	348	437	358	456	482	686	11
la	362	437	370	456	482	686	11
violencia	374	437	414	456	482	686	11
(salvo	82	450	109	469	482	686	11
lo	112	450	121	469	482	686	11
concerniente	124	450	180	469	482	686	11
a	183	450	188	469	482	686	11
las	191	450	203	469	482	686	11
agresiones	206	450	252	469	482	686	11
verbales	255	450	292	469	482	686	11
en	295	450	305	469	482	686	11
la	308	450	316	469	482	686	11
calle).	319	450	346	469	482	686	11
En	349	450	361	469	482	686	11
esta	364	450	382	469	482	686	11
misma	385	450	414	469	482	686	11
lógica,	82	463	112	482	482	686	11
hemos	115	463	144	482	482	686	11
encontrado	147	463	196	482	482	686	11
relaciones	199	463	243	482	482	686	11
más	246	463	264	482	482	686	11
intensas	267	463	303	482	482	686	11
entre	306	463	328	482	482	686	11
aquellas	331	463	367	482	482	686	11
formas	370	463	400	482	482	686	11
de	403	463	414	482	482	686	11
violencia	82	476	123	495	482	686	11
relacionadas	126	476	181	495	482	686	11
con	185	476	200	495	482	686	11
el	204	476	212	495	482	686	11
acoso	216	476	241	495	482	686	11
escolar	244	476	275	495	482	686	11
y	279	476	284	495	482	686	11
el	288	476	296	495	482	686	11
maltrato	299	476	336	495	482	686	11
(bien	340	476	362	495	482	686	11
entre	366	476	388	495	482	686	11
igua-	391	476	414	495	482	686	11
3	82	519	86	533	482	686	11
Hemos	96	519	119	533	482	686	11
procedido	122	519	154	533	482	686	11
a	156	519	160	533	482	686	11
calcular	162	519	187	533	482	686	11
un	190	519	198	533	482	686	11
índice	200	519	220	533	482	686	11
de	222	519	230	533	482	686	11
violencia	233	519	262	533	482	686	11
contra	264	519	284	533	482	686	11
los	287	519	296	533	482	686	11
y	299	519	303	533	482	686	11
las	305	519	314	533	482	686	11
adolescentes	317	519	357	533	482	686	11
sumando	360	519	388	533	482	686	11
la	391	519	397	533	482	686	11
pun-	399	519	414	533	482	686	11
tuación	96	529	120	542	482	686	11
de	122	529	130	542	482	686	11
cada	132	529	147	542	482	686	11
individuo	149	529	180	542	482	686	11
(6	183	529	189	542	482	686	11
posibles	192	529	218	542	482	686	11
valores,	220	529	245	542	482	686	11
en	248	529	255	542	482	686	11
total)	258	529	275	542	482	686	11
en	277	529	285	542	482	686	11
cada	287	529	302	542	482	686	11
uno	304	529	316	542	482	686	11
de	319	529	326	542	482	686	11
los	329	529	338	542	482	686	11
ítems	340	529	358	542	482	686	11
de	360	529	368	542	482	686	11
la	370	529	376	542	482	686	11
Tabla	378	529	396	542	482	686	11
2.	398	529	404	542	482	686	11
El	407	529	414	542	482	686	11
resultado	96	538	126	552	482	686	11
de	129	538	136	552	482	686	11
agregar	139	538	163	552	482	686	11
las	166	538	175	552	482	686	11
variables	178	538	206	552	482	686	11
que	209	538	221	552	482	686	11
miden	224	538	244	552	482	686	11
distintas	247	538	273	552	482	686	11
manifestaciones	276	538	328	552	482	686	11
de	330	538	338	552	482	686	11
la	341	538	347	552	482	686	11
violencia	350	538	379	552	482	686	11
contra	382	538	402	552	482	686	11
los	405	538	414	552	482	686	11
adolescentes	96	548	137	561	482	686	11
es	139	548	146	561	482	686	11
un	148	548	156	561	482	686	11
índice	158	548	177	561	482	686	11
o	179	548	183	561	482	686	11
sumatorio	185	548	217	561	482	686	11
que	219	548	231	561	482	686	11
tiene	233	548	249	561	482	686	11
como	251	548	269	561	482	686	11
valor	271	548	287	561	482	686	11
mínimo	289	548	314	561	482	686	11
6	316	548	320	561	482	686	11
y	322	548	326	561	482	686	11
máximo	328	548	354	561	482	686	11
28	357	548	365	561	482	686	11
puntos	367	548	388	561	482	686	11
(si	390	548	398	561	482	686	11
bien	400	548	414	561	482	686	11
el	96	557	102	571	482	686	11
rango	105	557	123	571	482	686	11
de	125	557	133	571	482	686	11
respuestas	135	557	168	571	482	686	11
oscila	171	557	189	571	482	686	11
entre	192	557	208	571	482	686	11
6	210	557	214	571	482	686	11
y	216	557	220	571	482	686	11
25	223	557	231	571	482	686	11
puntos	233	557	255	571	482	686	11
y	257	557	261	571	482	686	11
menos	264	557	284	571	482	686	11
del	287	557	297	571	482	686	11
10%	299	557	314	571	482	686	11
de	316	557	324	571	482	686	11
los	326	557	335	571	482	686	11
encuestados	338	557	377	571	482	686	11
puntúa	379	557	401	571	482	686	11
por	403	557	414	571	482	686	11
encima	96	567	119	581	482	686	11
de	121	567	129	581	482	686	11
14	130	567	138	581	482	686	11
puntos).	140	567	166	581	482	686	11
Cada	168	567	184	581	482	686	11
individuo	186	567	217	581	482	686	11
de	218	567	226	581	482	686	11
la	228	567	234	581	482	686	11
muestra	235	567	261	581	482	686	11
tiene	262	567	278	581	482	686	11
una	280	567	291	581	482	686	11
puntuación	293	567	328	581	482	686	11
en	330	567	338	581	482	686	11
este	339	567	352	581	482	686	11
índice	354	567	373	581	482	686	11
(válidos	375	567	401	581	482	686	11
tras	402	567	414	581	482	686	11
excluir	96	577	119	590	482	686	11
valores	121	577	144	590	482	686	11
perdidos:	146	577	175	590	482	686	11
758	177	577	189	590	482	686	11
casos).	191	577	213	590	482	686	11
131	240	606	255	623	482	686	11
Universitas,	91	41	124	52	482	686	12
Revista	126	41	146	53	482	686	12
de	148	41	154	53	482	686	12
Ciencias	156	41	179	53	482	686	12
Sociales	180	41	203	53	482	686	12
y	205	41	208	53	482	686	12
Humanas	210	41	235	53	482	686	12
de	237	41	243	53	482	686	12
la	245	41	249	53	482	686	12
Universidad	251	41	284	53	482	686	12
Politécnica	286	41	316	53	482	686	12
Salesiana	317	41	343	53	482	686	12
del	344	41	353	53	482	686	12
Ecuador,	354	41	378	53	482	686	12
No.	198	49	208	61	482	686	12
32,	210	49	218	61	482	686	12
marzo-agosto	220	49	256	61	482	686	12
2020	258	49	271	61	482	686	12
les	68	99	80	118	482	686	12
o	83	99	89	118	482	686	12
por	91	99	106	118	482	686	12
parte	109	99	131	118	482	686	12
de	134	99	144	118	482	686	12
las	147	99	159	118	482	686	12
personas	162	99	201	118	482	686	12
adultas)	203	99	238	118	482	686	12
en	241	99	252	118	482	686	12
los	254	99	267	118	482	686	12
centros	270	99	302	118	482	686	12
educativos.	305	99	354	118	482	686	12
Así	357	99	372	118	482	686	12
la	375	99	383	118	482	686	12
co-	386	99	400	118	482	686	12
rrelación	68	112	107	131	482	686	12
entre	111	112	133	131	482	686	12
recibir	136	112	165	131	482	686	12
agresiones	168	112	215	131	482	686	12
verbales	218	112	255	131	482	686	12
y	258	112	264	131	482	686	12
físicas	267	112	295	131	482	686	12
en	299	112	309	131	482	686	12
los	313	112	326	131	482	686	12
centros	329	112	361	131	482	686	12
educati-	364	112	400	131	482	686	12
vos	68	125	83	144	482	686	12
es	86	125	95	144	482	686	12
particularmente	98	125	167	144	482	686	12
intensa	170	125	201	144	482	686	12
y	203	125	209	144	482	686	12
de	212	125	222	144	482	686	12
signo	225	125	249	144	482	686	12
positivo	251	125	287	144	482	686	12
(0,521).	289	125	324	144	482	686	12
Las	327	125	343	144	482	686	12
formas	345	125	376	144	482	686	12
de	379	125	389	144	482	686	12
la	392	125	400	144	482	686	12
agresión	68	138	105	157	482	686	12
física	109	138	132	157	482	686	12
y	136	138	141	157	482	686	12
verbal	144	138	172	157	482	686	12
guardan	175	138	210	157	482	686	12
también	214	138	249	157	482	686	12
una	252	138	268	157	482	686	12
relación	271	138	307	157	482	686	12
bastante	310	138	346	157	482	686	12
intensa	349	138	381	157	482	686	12
con	384	138	400	157	482	686	12
la	68	151	76	170	482	686	12
violencia	79	151	119	170	482	686	12
verbal	122	151	149	170	482	686	12
sufrida	152	151	183	170	482	686	12
en	186	151	196	170	482	686	12
la	199	151	207	170	482	686	12
calle	210	151	230	170	482	686	12
(con	233	151	253	170	482	686	12
un	256	151	267	170	482	686	12
coeficiente	270	151	317	170	482	686	12
0,451	320	151	345	170	482	686	12
para	348	151	367	170	482	686	12
el	369	151	377	170	482	686	12
caso	380	151	400	170	482	686	12
de	68	164	78	183	482	686	12
los	81	164	94	183	482	686	12
insultos	97	164	131	183	482	686	12
y	134	164	139	183	482	686	12
humillaciones)	142	164	207	183	482	686	12
pero	210	164	230	183	482	686	12
también	232	164	268	183	482	686	12
con	271	164	286	183	482	686	12
la	289	164	297	183	482	686	12
exposición	300	164	347	183	482	686	12
a	350	164	355	183	482	686	12
la	358	164	366	183	482	686	12
violen-	369	164	400	183	482	686	12
cia	68	177	81	196	482	686	12
en	84	177	95	196	482	686	12
el	98	177	106	196	482	686	12
espacio	109	177	142	196	482	686	12
digital	145	177	174	196	482	686	12
de	177	177	187	196	482	686	12
las	191	177	203	196	482	686	12
redes	206	177	229	196	482	686	12
sociales	233	177	267	196	482	686	12
(0,434),	271	177	306	196	482	686	12
lo	309	177	317	196	482	686	12
que	321	177	337	196	482	686	12
revela	340	177	367	196	482	686	12
un	370	177	381	196	482	686	12
im-	384	177	400	196	482	686	12
portante	68	190	104	209	482	686	12
patrón	107	190	135	209	482	686	12
de	138	190	149	209	482	686	12
trasvase	152	190	187	209	482	686	12
de	190	190	201	209	482	686	12
la	204	190	212	209	482	686	12
violencia	215	190	255	209	482	686	12
desde	258	190	283	209	482	686	12
los	287	190	299	209	482	686	12
espacios	303	190	340	209	482	686	12
“analógicos”	343	190	400	209	482	686	12
a	68	203	73	222	482	686	12
los	76	203	89	222	482	686	12
virtuales	91	203	129	222	482	686	12
y	132	203	137	222	482	686	12
viceversa.	140	203	184	222	482	686	12
Discusión	68	238	121	260	482	686	12
Respecto	85	262	125	281	482	686	12
a	129	262	134	281	482	686	12
la	138	262	146	281	482	686	12
violencia	150	262	190	281	482	686	12
interpersonal,	194	262	253	281	482	686	12
su	257	262	267	281	482	686	12
alcance	271	262	303	281	482	686	12
y	307	262	313	281	482	686	12
ramificaciones,	317	262	383	281	482	686	12
los	387	262	400	281	482	686	12
datos	68	275	91	294	482	686	12
analizados	95	275	141	294	482	686	12
conducen	144	275	186	294	482	686	12
a	189	275	194	294	482	686	12
varios	198	275	225	294	482	686	12
hallazgos	228	275	269	294	482	686	12
significativos.	273	275	334	294	482	686	12
De	337	275	350	294	482	686	12
entrada,	354	275	388	294	482	686	12
la	392	275	400	294	482	686	12
palabra	68	288	100	307	482	686	12
“violencia”	103	288	153	307	482	686	12
encubre	156	288	190	307	482	686	12
una	194	288	209	307	482	686	12
diversidad	212	288	258	307	482	686	12
de	261	288	271	307	482	686	12
experiencias	274	288	329	307	482	686	12
y	332	288	337	307	482	686	12
manifestacio-	341	288	400	307	482	686	12
nes	68	301	83	320	482	686	12
cuya	85	301	106	320	482	686	12
prevalencia	109	301	159	320	482	686	12
y	162	301	167	320	482	686	12
alcance	170	301	203	320	482	686	12
en	205	301	216	320	482	686	12
la	218	301	226	320	482	686	12
vida	229	301	248	320	482	686	12
de	251	301	261	320	482	686	12
los	264	301	276	320	482	686	12
individuos	279	301	325	320	482	686	12
es	328	301	337	320	482	686	12
muy	340	301	359	320	482	686	12
variable.	362	301	400	320	482	686	12
Algunas	68	314	104	333	482	686	12
de	108	314	118	333	482	686	12
ellas	121	314	141	333	482	686	12
tienen	144	314	171	333	482	686	12
una	174	314	190	333	482	686	12
presencia	193	314	234	333	482	686	12
muy	237	314	257	333	482	686	12
baja,	260	314	281	333	482	686	12
si	284	314	291	333	482	686	12
bien	295	314	313	333	482	686	12
otras	317	314	338	333	482	686	12
—como	341	314	376	333	482	686	12
es	380	314	389	333	482	686	12
el	392	314	400	333	482	686	12
caso	68	327	87	346	482	686	12
de	91	327	101	346	482	686	12
las	105	327	117	346	482	686	12
agresiones	121	327	167	346	482	686	12
verbales	171	327	207	346	482	686	12
y	211	327	216	346	482	686	12
las	220	327	232	346	482	686	12
conductas	236	327	279	346	482	686	12
humillantes	283	327	334	346	482	686	12
en	338	327	348	346	482	686	12
los	352	327	365	346	482	686	12
centros	368	327	400	346	482	686	12
educativos—	68	340	126	359	482	686	12
no	129	340	140	359	482	686	12
sólo	144	340	162	359	482	686	12
están	165	340	188	359	482	686	12
presentes,	191	340	234	359	482	686	12
sino	238	340	256	359	482	686	12
que	260	340	275	359	482	686	12
parecen	279	340	313	359	482	686	12
ser	316	340	329	359	482	686	12
frecuentes	333	340	377	359	482	686	12
para	381	340	400	359	482	686	12
una	68	353	84	372	482	686	12
proporción	87	353	134	372	482	686	12
nada	137	353	158	372	482	686	12
desdeñable	161	353	209	372	482	686	12
de	212	353	222	372	482	686	12
adolescentes.	225	353	283	372	482	686	12
Otros	286	353	310	372	482	686	12
datos	313	353	336	372	482	686	12
apuntan	339	353	373	372	482	686	12
a	376	353	381	372	482	686	12
una	384	353	400	372	482	686	12
importante	68	366	115	385	482	686	12
normalización	118	366	180	385	482	686	12
de	182	366	193	385	482	686	12
la	195	366	203	385	482	686	12
violencia	206	366	246	385	482	686	12
corporal	248	366	284	385	482	686	12
contra	287	366	314	385	482	686	12
las	317	366	329	385	482	686	12
personas	331	366	369	385	482	686	12
meno-	372	366	400	385	482	686	12
res	68	379	81	398	482	686	12
de	84	379	94	398	482	686	12
edad,	98	379	121	398	482	686	12
incluso	124	379	156	398	482	686	12
entre	159	379	181	398	482	686	12
aquellos	184	379	221	398	482	686	12
adultos	224	379	255	398	482	686	12
llamados	259	379	298	398	482	686	12
a	301	379	306	398	482	686	12
protegerlos	310	379	359	398	482	686	12
en	362	379	372	398	482	686	12
el	376	379	384	398	482	686	12
es-	387	379	400	398	482	686	12
pacio	68	392	92	411	482	686	12
privado	95	392	128	411	482	686	12
(prácticamente	131	392	195	411	482	686	12
1	198	392	204	411	482	686	12
de	207	392	217	411	482	686	12
cada	220	392	240	411	482	686	12
2	243	392	248	411	482	686	12
adolescentes	251	392	306	411	482	686	12
entrevistados/as	309	392	379	411	482	686	12
dice	382	392	400	411	482	686	12
haber	68	405	92	424	482	686	12
sido	95	405	113	424	482	686	12
golpeado	116	405	156	424	482	686	12
en	158	405	168	424	482	686	12
casa	171	405	190	424	482	686	12
alguna	192	405	221	424	482	686	12
vez	224	405	239	424	482	686	12
y	242	405	247	424	482	686	12
más	250	405	268	424	482	686	12
un	270	405	281	424	482	686	12
tercio	284	405	308	424	482	686	12
dicen	311	405	335	424	482	686	12
ser	337	405	350	424	482	686	12
insultados/	353	405	400	424	482	686	12
as	68	418	77	437	482	686	12
por	81	418	95	437	482	686	12
sus	99	418	113	437	482	686	12
padres	116	418	145	437	482	686	12
con	148	418	164	437	482	686	12
frecuencia).	168	418	219	437	482	686	12
Comparativamente,	223	418	309	437	482	686	12
la	312	418	320	437	482	686	12
creciente	324	418	363	437	482	686	12
preocu-	366	418	400	437	482	686	12
pación	68	431	97	450	482	686	12
adulta	100	431	127	450	482	686	12
por	130	431	145	450	482	686	12
la	148	431	156	450	482	686	12
extensión	159	431	201	450	482	686	12
de	204	431	215	450	482	686	12
la	218	431	226	450	482	686	12
violencia	229	431	269	450	482	686	12
a	272	431	277	450	482	686	12
los	280	431	293	450	482	686	12
entornos	296	431	334	450	482	686	12
digitales	337	431	374	450	482	686	12
pare-	377	431	400	450	482	686	12
ce	68	444	78	463	482	686	12
sobredeterminada	80	444	158	463	482	686	12
a	161	444	165	463	482	686	12
tenor	168	444	190	463	482	686	12
de	193	444	203	463	482	686	12
los	206	444	219	463	482	686	12
resultados,	222	444	268	463	482	686	12
si	271	444	278	463	482	686	12
tenemos	281	444	317	463	482	686	12
en	320	444	330	463	482	686	12
cuenta	333	444	362	463	482	686	12
que	364	444	380	463	482	686	12
casi	383	444	400	463	482	686	12
3/4	68	457	82	476	482	686	12
partes	84	457	110	476	482	686	12
de	113	457	123	476	482	686	12
la	126	457	134	476	482	686	12
población	136	457	179	476	482	686	12
estudiada	181	457	223	476	482	686	12
afirmó	225	457	253	476	482	686	12
no	256	457	267	476	482	686	12
haberla	269	457	301	476	482	686	12
experimentado	304	457	369	476	482	686	12
nunca.	371	457	400	476	482	686	12
Por	85	470	100	489	482	686	12
otro	104	470	122	489	482	686	12
lado,	126	470	148	489	482	686	12
el	152	470	160	489	482	686	12
análisis	164	470	197	489	482	686	12
ha	201	470	211	489	482	686	12
encontrado	215	470	264	489	482	686	12
fundamentada	268	470	330	489	482	686	12
la	334	470	342	489	482	686	12
hipótesis	346	470	385	489	482	686	12
de	389	470	400	489	482	686	12
que	68	483	84	502	482	686	12
existe	87	483	113	502	482	686	12
una	116	483	132	502	482	686	12
importante	135	483	183	502	482	686	12
relación	186	483	222	502	482	686	12
entre	225	483	247	502	482	686	12
los	250	483	263	502	482	686	12
tipos	266	483	288	502	482	686	12
de	291	483	301	502	482	686	12
violencia	304	483	345	502	482	686	12
que	348	483	364	502	482	686	12
el	367	483	375	502	482	686	12
suje-	378	483	400	502	482	686	12
to	68	496	77	515	482	686	12
adolescente	81	496	132	515	482	686	12
experimenta	136	496	190	515	482	686	12
y	194	496	200	515	482	686	12
variables	204	496	244	515	482	686	12
que	248	496	263	515	482	686	12
aluden	268	496	297	515	482	686	12
tanto	301	496	323	515	482	686	12
a	327	496	332	515	482	686	12
la	336	496	344	515	482	686	12
maduración	348	496	400	515	482	686	12
(edad)	68	509	96	528	482	686	12
como	99	509	124	528	482	686	12
a	127	509	132	528	482	686	12
la	135	509	143	528	482	686	12
construcción	146	509	202	528	482	686	12
de	205	509	215	528	482	686	12
identidades	218	509	269	528	482	686	12
de	272	509	282	528	482	686	12
género	285	509	315	528	482	686	12
(sexo).	318	509	348	528	482	686	12
En	351	509	364	528	482	686	12
concre-	367	509	400	528	482	686	12
to	68	522	77	541	482	686	12
a)	80	522	89	541	482	686	12
los	92	522	105	541	482	686	12
chicos	108	522	136	541	482	686	12
parecen	140	522	174	541	482	686	12
estar	178	522	198	541	482	686	12
sensiblemente	202	522	264	541	482	686	12
más	268	522	285	541	482	686	12
expuestos	289	522	332	541	482	686	12
a	336	522	340	541	482	686	12
diversas	344	522	380	541	482	686	12
for-	383	522	400	541	482	686	12
mas	68	535	86	554	482	686	12
de	89	535	99	554	482	686	12
violencia	102	535	142	554	482	686	12
física	145	535	169	554	482	686	12
tanto	171	535	193	554	482	686	12
en	196	535	207	554	482	686	12
los	209	535	222	554	482	686	12
espacios	225	535	262	554	482	686	12
educativos	265	535	312	554	482	686	12
como	315	535	339	554	482	686	12
domésticos	342	535	391	554	482	686	12
y	394	535	400	554	482	686	12
también	68	548	103	567	482	686	12
b)	106	548	115	567	482	686	12
la	118	548	126	567	482	686	12
exposición	129	548	177	567	482	686	12
a	180	548	185	567	482	686	12
esta	187	548	205	567	482	686	12
violencia	207	548	248	567	482	686	12
física,	251	548	277	567	482	686	12
particularmente	280	548	349	567	482	686	12
en	352	548	362	567	482	686	12
los	365	548	378	567	482	686	12
cen-	381	548	400	567	482	686	12
tros	68	561	85	580	482	686	12
educativos,	87	561	137	580	482	686	12
decrece	139	561	173	580	482	686	12
conforme	176	561	218	580	482	686	12
aumenta	220	561	257	580	482	686	12
la	260	561	268	580	482	686	12
edad:	271	561	294	580	482	686	12
un	297	561	308	580	482	686	12
patrón	310	561	339	580	482	686	12
transnacional	341	561	400	580	482	686	12
132	213	606	228	623	482	686	12
Iván	82	56	95	68	482	686	13
Rodríguez	96	56	125	68	482	686	13
Pascual,	126	56	149	68	482	686	13
Pilar	150	56	163	68	482	686	13
Blanco	164	56	184	68	482	686	13
Miguel.	185	56	207	68	482	686	13
La	208	57	216	68	482	686	13
violencia,	217	57	244	68	482	686	13
¿es	245	57	255	68	482	686	13
una	256	57	266	68	482	686	13
realidad	267	57	291	68	482	686	13
persistente	292	57	322	68	482	686	13
de	323	57	330	68	482	686	13
la	331	57	336	68	482	686	13
adolescencia	338	57	374	68	482	686	13
del	375	57	384	68	482	686	13
siglo	385	57	398	68	482	686	13
XXI?	399	57	414	68	482	686	13
coincidente	82	99	133	118	482	686	13
con	136	99	152	118	482	686	13
lo	154	99	163	118	482	686	13
señalado	166	99	204	118	482	686	13
por	207	99	222	118	482	686	13
otros	224	99	246	118	482	686	13
estudios	249	99	285	118	482	686	13
(Inchley	288	99	325	118	482	686	13
et	328	100	336	118	482	686	13
al.,	338	100	352	118	482	686	13
2016).	355	99	384	118	482	686	13
Según	386	99	414	118	482	686	13
nuestros	82	112	119	131	482	686	13
datos,	122	112	148	131	482	686	13
es	151	112	161	131	482	686	13
igualmente	164	112	213	131	482	686	13
cierto	216	112	241	131	482	686	13
que	244	112	260	131	482	686	13
a	263	112	268	131	482	686	13
medida	272	112	304	131	482	686	13
que	307	112	323	131	482	686	13
las	326	112	339	131	482	686	13
y	342	112	347	131	482	686	13
los	351	112	364	131	482	686	13
adolescen-	367	112	414	131	482	686	13
tes	82	125	94	144	482	686	13
se	97	125	106	144	482	686	13
aproximan	109	125	156	144	482	686	13
a	158	125	163	144	482	686	13
la	166	125	174	144	482	686	13
mayoría	176	125	212	144	482	686	13
de	215	125	225	144	482	686	13
edad	228	125	249	144	482	686	13
se	251	125	260	144	482	686	13
hacen	263	125	289	144	482	686	13
más	291	125	309	144	482	686	13
presentes	311	125	352	144	482	686	13
otros	355	125	377	144	482	686	13
tipos	380	125	401	144	482	686	13
de	404	125	414	144	482	686	13
agresiones	82	138	129	157	482	686	13
que	132	138	148	157	482	686	13
ocurren	151	138	185	157	482	686	13
tanto	188	138	210	157	482	686	13
en	213	138	223	157	482	686	13
los	227	138	239	157	482	686	13
espacios	243	138	280	157	482	686	13
digitales	283	138	320	157	482	686	13
de	324	138	334	157	482	686	13
las	337	138	349	157	482	686	13
redes	353	138	376	157	482	686	13
sociales	379	138	414	157	482	686	13
como	82	151	107	170	482	686	13
el	109	151	117	170	482	686	13
ámbito	120	151	151	170	482	686	13
familiar	153	151	188	170	482	686	13
y	191	151	196	170	482	686	13
doméstico.	199	151	247	170	482	686	13
¿Cuál	99	164	125	183	482	686	13
es	128	164	137	183	482	686	13
la	140	164	148	183	482	686	13
relación	152	164	187	183	482	686	13
entre	190	164	212	183	482	686	13
la	216	164	223	183	482	686	13
violencia	227	164	267	183	482	686	13
interpersonal	270	164	328	183	482	686	13
y	331	164	336	183	482	686	13
las	340	164	352	183	482	686	13
variables	355	164	395	183	482	686	13
que	398	164	414	183	482	686	13
miden	82	177	110	196	482	686	13
el	113	177	121	196	482	686	13
bienestar	123	177	163	196	482	686	13
subjetivo	166	177	206	196	482	686	13
y	209	177	215	196	482	686	13
el	218	177	226	196	482	686	13
autoconcepto	228	177	287	196	482	686	13
de	290	177	300	196	482	686	13
los	303	177	316	196	482	686	13
y	319	177	325	196	482	686	13
las	327	177	340	196	482	686	13
adolescentes?	343	177	403	196	482	686	13
la	406	177	414	196	482	686	13
exposición	82	190	130	209	482	686	13
a	133	190	138	209	482	686	13
la	142	190	150	209	482	686	13
violencia	154	190	194	209	482	686	13
no	198	190	209	209	482	686	13
parece	212	190	241	209	482	686	13
guardar	244	190	278	209	482	686	13
una	282	190	298	209	482	686	13
relación	301	190	337	209	482	686	13
fácilmente	340	190	387	209	482	686	13
inter-	390	190	414	209	482	686	13
pretable	82	203	118	222	482	686	13
con	121	203	137	222	482	686	13
la	140	203	148	222	482	686	13
posición	151	203	189	222	482	686	13
socioeconómica	192	203	263	222	482	686	13
de	266	203	276	222	482	686	13
los	280	203	293	222	482	686	13
sujetos,	296	203	329	222	482	686	13
ni	333	203	341	222	482	686	13
con	344	203	360	222	482	686	13
otras	364	203	385	222	482	686	13
varia-	388	203	414	222	482	686	13
bles	82	216	100	235	482	686	13
como	103	216	127	235	482	686	13
el	130	216	138	235	482	686	13
capital	141	216	170	235	482	686	13
social	173	216	198	235	482	686	13
(medido	201	216	238	235	482	686	13
a	241	216	245	235	482	686	13
través	248	216	274	235	482	686	13
del	277	216	291	235	482	686	13
apoyo	293	216	320	235	482	686	13
de	323	216	333	235	482	686	13
los	336	216	349	235	482	686	13
pares)	352	216	379	235	482	686	13
o	381	216	387	235	482	686	13
el	390	216	398	235	482	686	13
ca-	400	216	414	235	482	686	13
pital	82	229	102	248	482	686	13
cultural.	104	229	141	248	482	686	13
Más	143	229	162	248	482	686	13
valor	165	229	187	248	482	686	13
analítico	190	229	228	248	482	686	13
parecen	230	229	264	248	482	686	13
aportar	267	229	298	248	482	686	13
las	301	229	313	248	482	686	13
variables	315	229	355	248	482	686	13
que	358	229	373	248	482	686	13
miden	376	229	403	248	482	686	13
la	406	229	414	248	482	686	13
relación	82	242	118	261	482	686	13
entre	120	242	142	261	482	686	13
la	144	242	152	261	482	686	13
violencia	154	242	195	261	482	686	13
y	197	242	202	261	482	686	13
sus	204	242	219	261	482	686	13
diferentes	221	242	264	261	482	686	13
manifestaciones	266	242	337	261	482	686	13
y	339	242	345	261	482	686	13
la	347	242	355	261	482	686	13
medición	357	242	398	261	482	686	13
del	400	242	414	261	482	686	13
bienestar	82	255	122	274	482	686	13
subjetivo	125	255	165	274	482	686	13
de	168	255	178	274	482	686	13
los	181	255	194	274	482	686	13
y	196	255	202	274	482	686	13
las	205	255	217	274	482	686	13
adolescentes,	220	255	278	274	482	686	13
así	281	255	293	274	482	686	13
como	296	255	320	274	482	686	13
de	323	255	333	274	482	686	13
la	336	255	344	274	482	686	13
autopercepción	347	255	414	274	482	686	13
de	82	268	93	287	482	686	13
su	96	268	105	287	482	686	13
estado	108	268	136	287	482	686	13
de	139	268	150	287	482	686	13
salud.	153	268	179	287	482	686	13
Se	182	268	193	287	482	686	13
ha	196	268	206	287	482	686	13
encontrado	209	268	258	287	482	686	13
que	261	268	277	287	482	686	13
decrecen	280	268	319	287	482	686	13
—moderada,	322	268	379	287	482	686	13
aunque	382	268	414	287	482	686	13
sensiblemente—	82	281	156	300	482	686	13
las	158	281	171	300	482	686	13
puntuaciones	173	281	231	300	482	686	13
relacionadas	234	281	289	300	482	686	13
con	292	281	308	300	482	686	13
el	311	281	319	300	482	686	13
bienestar	322	281	361	300	482	686	13
de	364	281	375	300	482	686	13
los	377	281	390	300	482	686	13
indi-	393	281	414	300	482	686	13
viduos	82	294	112	313	482	686	13
entrevistados	114	294	173	313	482	686	13
a	175	294	180	313	482	686	13
medida	183	294	216	313	482	686	13
que	219	294	234	313	482	686	13
crece	237	294	261	313	482	686	13
la	264	294	271	313	482	686	13
puntuación	274	294	323	313	482	686	13
del	326	294	340	313	482	686	13
índice	343	294	370	313	482	686	13
que	372	294	388	313	482	686	13
agre-	391	294	414	313	482	686	13
ga	82	307	93	326	482	686	13
las	95	307	107	326	482	686	13
distintas	110	307	147	326	482	686	13
formas	149	307	180	326	482	686	13
de	182	307	193	326	482	686	13
violencia,	195	307	239	326	482	686	13
apuntando	241	307	287	326	482	686	13
a	290	307	295	326	482	686	13
un	297	307	308	326	482	686	13
reseñable	311	307	352	326	482	686	13
impacto	355	307	390	326	482	686	13
en	393	307	403	326	482	686	13
el	406	307	414	326	482	686	13
bienestar	82	320	122	339	482	686	13
personal	125	320	162	339	482	686	13
de	165	320	175	339	482	686	13
las	178	320	190	339	482	686	13
personas	193	320	231	339	482	686	13
encuestadas.	234	320	289	339	482	686	13
Los	99	333	116	352	482	686	13
datos	119	333	142	352	482	686	13
han	145	333	160	352	482	686	13
revelado	163	333	201	352	482	686	13
también	204	333	239	352	482	686	13
la	242	333	250	352	482	686	13
importancia	253	333	306	352	482	686	13
de	308	333	319	352	482	686	13
los	322	333	335	352	482	686	13
escenarios	337	333	383	352	482	686	13
y	386	333	391	352	482	686	13
con-	394	333	414	352	482	686	13
textos	82	346	108	365	482	686	13
de	112	346	122	365	482	686	13
la	125	346	133	365	482	686	13
violencia	136	346	176	365	482	686	13
interpersonal	179	346	237	365	482	686	13
y	240	346	245	365	482	686	13
muy	248	346	268	365	482	686	13
particularmente	271	346	340	365	482	686	13
cómo	343	346	367	365	482	686	13
las	370	346	383	365	482	686	13
distin-	386	346	414	365	482	686	13
tas	82	359	94	378	482	686	13
formas	98	359	128	378	482	686	13
de	132	359	142	378	482	686	13
violencia	146	359	186	378	482	686	13
descritas	189	359	228	378	482	686	13
se	231	359	240	378	482	686	13
arraciman	244	359	288	378	482	686	13
en	291	359	302	378	482	686	13
ciertos	305	359	334	378	482	686	13
contextos,	338	359	383	378	482	686	13
con	386	359	402	378	482	686	13
lo	405	359	414	378	482	686	13
que	82	372	98	391	482	686	13
muy	102	372	121	391	482	686	13
probablemente	125	372	190	391	482	686	13
los	193	372	206	391	482	686	13
sujetos	210	372	240	391	482	686	13
las	244	372	256	391	482	686	13
experimentan	260	372	319	391	482	686	13
de	323	372	333	391	482	686	13
manera	337	372	369	391	482	686	13
solapada.	373	372	414	391	482	686	13
Los	82	385	99	404	482	686	13
dos	102	385	118	404	482	686	13
contextos	121	385	163	404	482	686	13
donde	167	385	194	404	482	686	13
transcurre	197	385	241	404	482	686	13
buena	245	385	271	404	482	686	13
parte	274	385	296	404	482	686	13
de	300	385	310	404	482	686	13
la	314	385	322	404	482	686	13
vida	325	385	344	404	482	686	13
a	348	385	353	404	482	686	13
estas	356	385	378	404	482	686	13
edades,	381	385	414	404	482	686	13
el	82	398	90	417	482	686	13
doméstico	94	398	139	417	482	686	13
o	143	398	148	417	482	686	13
familiar	152	398	187	417	482	686	13
y	190	398	196	417	482	686	13
los	200	398	212	417	482	686	13
centros	216	398	248	417	482	686	13
educativos,	252	398	301	417	482	686	13
son	305	398	320	417	482	686	13
también	324	398	359	417	482	686	13
—paradóji-	363	398	414	417	482	686	13
camente—	82	411	130	430	482	686	13
los	134	411	147	430	482	686	13
principales	151	411	199	430	482	686	13
escenarios	204	411	250	430	482	686	13
de	254	411	264	430	482	686	13
riesgo,	268	411	298	430	482	686	13
a	302	411	307	430	482	686	13
sabiendas,	312	411	357	430	482	686	13
como	361	411	386	430	482	686	13
se	390	411	399	430	482	686	13
ha	403	411	414	430	482	686	13
expuesto	82	424	121	443	482	686	13
en	125	424	135	443	482	686	13
el	139	424	147	443	482	686	13
marco	151	424	178	443	482	686	13
teórico	182	424	213	443	482	686	13
de	216	424	227	443	482	686	13
este	230	424	248	443	482	686	13
texto,	251	424	276	443	482	686	13
de	280	424	290	443	482	686	13
que	294	424	310	443	482	686	13
son	314	424	329	443	482	686	13
también	333	424	368	443	482	686	13
contextos	372	424	414	443	482	686	13
cambiantes	82	437	132	456	482	686	13
sometidos	134	437	179	456	482	686	13
a	181	437	186	456	482	686	13
importantes	189	437	241	456	482	686	13
transformaciones.	243	437	322	456	482	686	13
Es	324	437	335	456	482	686	13
un	338	437	349	456	482	686	13
hallazgo	351	437	389	456	482	686	13
coin-	391	437	414	456	482	686	13
cidente	82	450	114	469	482	686	13
con	117	450	133	469	482	686	13
los	135	450	148	469	482	686	13
de	151	450	161	469	482	686	13
recientes	164	450	203	469	482	686	13
estudios	206	450	242	469	482	686	13
nacionales	245	450	291	469	482	686	13
(Moreno,	294	450	335	469	482	686	13
Ramos,	338	450	371	469	482	686	13
Rivera	374	450	403	469	482	686	13
et	406	451	414	469	482	686	13
al.,	82	464	96	482	482	686	13
2019)	99	463	125	482	482	686	13
y	127	463	133	482	482	686	13
transnacionales	135	463	203	482	482	686	13
(Bello,	206	463	236	482	482	686	13
Martínez,	239	463	281	482	482	686	13
Rodríguez	284	463	330	482	482	686	13
&	332	463	341	482	482	686	13
Palacios,	343	463	383	482	482	686	13
2019).	385	463	414	482	482	686	13
Conclusiones	82	498	155	520	482	686	13
Lo	99	522	111	541	482	686	13
que	115	522	131	541	482	686	13
muestra	135	522	170	541	482	686	13
este	174	522	191	541	482	686	13
estudio	195	522	226	541	482	686	13
es	230	522	239	541	482	686	13
que	243	522	259	541	482	686	13
la	263	522	271	541	482	686	13
violencia	275	522	315	541	482	686	13
interpersonal,	319	522	379	541	482	686	13
con	383	522	399	541	482	686	13
no	403	522	414	541	482	686	13
ser	82	535	95	554	482	686	13
una	97	535	113	554	482	686	13
experiencia	116	535	166	554	482	686	13
compartida	169	535	218	554	482	686	13
mayoritariamente	221	535	298	554	482	686	13
por	301	535	315	554	482	686	13
los	318	535	331	554	482	686	13
y	333	535	339	554	482	686	13
las	341	535	353	554	482	686	13
adolescentes,	356	535	414	554	482	686	13
tampoco	82	548	120	567	482	686	13
es	124	548	133	567	482	686	13
un	136	548	147	567	482	686	13
fenómeno	151	548	195	567	482	686	13
anecdótico	198	548	246	567	482	686	13
ni	250	548	258	567	482	686	13
ocasional	262	548	303	567	482	686	13
en	307	548	317	567	482	686	13
el	321	548	329	567	482	686	13
conjunto	332	548	371	567	482	686	13
de	374	548	385	567	482	686	13
la	388	548	396	567	482	686	13
ex-	400	548	414	567	482	686	13
periencia	82	561	123	580	482	686	13
adolescente	125	561	177	580	482	686	13
contemporánea.	180	561	250	580	482	686	13
Muy	253	561	273	580	482	686	13
probablemente	276	561	342	580	482	686	13
hablamos	344	561	387	580	482	686	13
de	390	561	400	580	482	686	13
un	403	561	414	580	482	686	13
133	240	606	255	623	482	686	13
Universitas,	91	41	124	52	482	686	14
Revista	126	41	146	53	482	686	14
de	148	41	154	53	482	686	14
Ciencias	156	41	179	53	482	686	14
Sociales	180	41	203	53	482	686	14
y	205	41	208	53	482	686	14
Humanas	210	41	235	53	482	686	14
de	237	41	243	53	482	686	14
la	245	41	249	53	482	686	14
Universidad	251	41	284	53	482	686	14
Politécnica	286	41	316	53	482	686	14
Salesiana	317	41	343	53	482	686	14
del	344	41	353	53	482	686	14
Ecuador,	354	41	378	53	482	686	14
No.	198	49	208	61	482	686	14
32,	210	49	218	61	482	686	14
marzo-agosto	220	49	256	61	482	686	14
2020	258	49	271	61	482	686	14
fenómeno	68	99	112	118	482	686	14
preexistente	115	99	169	118	482	686	14
y	172	99	177	118	482	686	14
persistente	181	99	228	118	482	686	14
que	231	99	247	118	482	686	14
acompañará	250	99	304	118	482	686	14
a	307	99	312	118	482	686	14
muchos	315	99	349	118	482	686	14
adolescen-	353	99	400	118	482	686	14
tes	68	112	80	131	482	686	14
a	83	112	88	131	482	686	14
lo	91	112	100	131	482	686	14
largo	103	112	125	131	482	686	14
de	128	112	138	131	482	686	14
su	141	112	151	131	482	686	14
camino	154	112	187	131	482	686	14
hacia	190	112	213	131	482	686	14
la	216	112	224	131	482	686	14
vida	227	112	246	131	482	686	14
adulta	249	112	275	131	482	686	14
y	278	112	284	131	482	686	14
que	287	112	303	131	482	686	14
ha	306	112	316	131	482	686	14
adquirido	319	112	361	131	482	686	14
crecien-	364	112	400	131	482	686	14
te	68	125	76	144	482	686	14
complejidad	79	125	133	144	482	686	14
con	136	125	152	144	482	686	14
la	155	125	163	144	482	686	14
irrupción	165	125	206	144	482	686	14
del	209	125	222	144	482	686	14
espacio	225	125	258	144	482	686	14
digital	261	125	289	144	482	686	14
y	292	125	297	144	482	686	14
las	300	125	312	144	482	686	14
incertidumbres	315	125	381	144	482	686	14
que	384	125	400	144	482	686	14
provoca	68	138	103	157	482	686	14
la	107	138	115	157	482	686	14
continua	118	138	156	157	482	686	14
transformación	159	138	226	157	482	686	14
de	229	138	240	157	482	686	14
dos	243	138	258	157	482	686	14
espacios	262	138	299	157	482	686	14
institucionales	302	138	366	157	482	686	14
crucia-	369	138	400	157	482	686	14
les:	68	151	83	170	482	686	14
lo	86	151	95	170	482	686	14
familiar	97	151	132	170	482	686	14
y	135	151	140	170	482	686	14
lo	143	151	152	170	482	686	14
educativo.	155	151	200	170	482	686	14
Hemos	85	164	116	183	482	686	14
tratado	119	164	150	183	482	686	14
de	152	164	163	183	482	686	14
aportar	165	164	197	183	482	686	14
una	199	164	215	183	482	686	14
visión	218	164	245	183	482	686	14
integrada,	248	164	291	183	482	686	14
por	294	164	309	183	482	686	14
más	312	164	329	183	482	686	14
que	332	164	348	183	482	686	14
sea	351	164	365	183	482	686	14
solo	368	164	386	183	482	686	14
un	389	164	400	183	482	686	14
primer	68	177	97	196	482	686	14
paso,	100	177	123	196	482	686	14
de	125	177	136	196	482	686	14
lo	138	177	147	196	482	686	14
que	150	177	165	196	482	686	14
supone	168	177	199	196	482	686	14
un	202	177	213	196	482	686	14
conjunto	215	177	254	196	482	686	14
diversificado	256	177	313	196	482	686	14
de	316	177	326	196	482	686	14
manifestaciones	329	177	400	196	482	686	14
de	68	190	78	209	482	686	14
la	82	190	90	209	482	686	14
violencia	93	190	133	209	482	686	14
en	136	190	147	209	482	686	14
dicha	150	190	174	209	482	686	14
experiencia	177	190	228	209	482	686	14
que	231	190	247	209	482	686	14
partiera	250	190	283	209	482	686	14
del	287	190	300	209	482	686	14
relato	303	190	328	209	482	686	14
de	332	190	342	209	482	686	14
la	345	190	353	209	482	686	14
población	356	190	400	209	482	686	14
adolescente	68	203	119	222	482	686	14
y	122	203	128	222	482	686	14
les	131	203	143	222	482	686	14
tuviera	146	203	177	222	482	686	14
como	180	203	204	222	482	686	14
principales	207	203	255	222	482	686	14
informantes.	258	203	314	222	482	686	14
Desde	317	203	344	222	482	686	14
la	347	203	355	222	482	686	14
experien-	358	203	400	222	482	686	14
cia	68	216	81	235	482	686	14
de	85	216	95	235	482	686	14
un	99	216	110	235	482	686	14
marco	114	216	142	235	482	686	14
geográfico	146	216	192	235	482	686	14
concreto	196	216	234	235	482	686	14
se	238	216	247	235	482	686	14
han	251	216	267	235	482	686	14
identificado	271	216	323	235	482	686	14
tanto	327	216	349	235	482	686	14
casuísticas	353	216	400	235	482	686	14
en	68	229	78	248	482	686	14
contexto,	82	229	122	248	482	686	14
como	126	229	150	248	482	686	14
rasgos	154	229	182	248	482	686	14
de	185	229	196	248	482	686	14
la	199	229	207	248	482	686	14
violencia	211	229	251	248	482	686	14
interpersonal	254	229	312	248	482	686	14
que	315	229	331	248	482	686	14
son	335	229	350	248	482	686	14
coinciden-	353	229	400	248	482	686	14
tes	68	242	80	261	482	686	14
con	83	242	99	261	482	686	14
la	102	242	110	261	482	686	14
realidad	113	242	148	261	482	686	14
global	151	242	178	261	482	686	14
de	181	242	192	261	482	686	14
la	195	242	202	261	482	686	14
adolescencia	205	242	262	261	482	686	14
del	264	242	278	261	482	686	14
siglo	281	242	302	261	482	686	14
XXI	305	242	325	261	482	686	14
y	327	242	333	261	482	686	14
parecen	336	242	370	261	482	686	14
seguir	373	242	400	261	482	686	14
patrones	68	255	105	274	482	686	14
amplios	109	255	144	274	482	686	14
y	148	255	153	274	482	686	14
persistentes.	157	255	211	274	482	686	14
Con	214	255	233	274	482	686	14
todas	236	255	260	274	482	686	14
las	263	255	276	274	482	686	14
salvedades	279	255	327	274	482	686	14
que	331	255	347	274	482	686	14
pueden	350	255	382	274	482	686	14
ha-	386	255	400	274	482	686	14
cerse	68	268	91	287	482	686	14
a	95	268	99	287	482	686	14
un	103	268	114	287	482	686	14
estudio	118	268	150	287	482	686	14
que	154	268	170	287	482	686	14
tiene	174	268	195	287	482	686	14
carácter	199	268	234	287	482	686	14
local,	238	268	262	287	482	686	14
creemos	266	268	302	287	482	686	14
que	306	268	322	287	482	686	14
este	326	268	343	287	482	686	14
ha	347	268	357	287	482	686	14
aportado	361	268	400	287	482	686	14
una	68	281	84	300	482	686	14
visión	88	281	115	300	482	686	14
interrelacionada	119	281	190	300	482	686	14
que	194	281	210	300	482	686	14
presenta	215	281	251	300	482	686	14
hallazgos	256	281	297	300	482	686	14
relevantes	301	281	346	300	482	686	14
en	350	281	361	300	482	686	14
la	365	281	373	300	482	686	14
com-	377	281	400	300	482	686	14
prensión	68	294	106	313	482	686	14
del	109	294	122	313	482	686	14
fenómeno	126	294	170	313	482	686	14
que	173	294	189	313	482	686	14
invitan,	192	294	225	313	482	686	14
al	228	294	236	313	482	686	14
mismo	239	294	269	313	482	686	14
tiempo,	272	294	305	313	482	686	14
a	309	294	313	313	482	686	14
repensar	317	294	354	313	482	686	14
las	357	294	369	313	482	686	14
mane-	372	294	400	313	482	686	14
ras	68	307	81	326	482	686	14
de	84	307	94	326	482	686	14
actuar	97	307	124	326	482	686	14
sobre	127	307	151	326	482	686	14
él.	154	307	164	326	482	686	14
Es	167	307	178	326	482	686	14
igualmente	181	307	230	326	482	686	14
evidente	233	307	270	326	482	686	14
que	273	307	289	326	482	686	14
una	292	307	308	326	482	686	14
mirada	311	307	341	326	482	686	14
más	344	307	362	326	482	686	14
atenta	365	307	391	326	482	686	14
y	394	307	400	326	482	686	14
respetuosa	68	320	114	339	482	686	14
a	118	320	122	339	482	686	14
la	126	320	134	339	482	686	14
realidad	137	320	172	339	482	686	14
adolescente	175	320	226	339	482	686	14
demanda	230	320	269	339	482	686	14
de	272	320	283	339	482	686	14
mayor	286	320	314	339	482	686	14
equilibrio	317	320	360	339	482	686	14
en	363	320	373	339	482	686	14
la	376	320	384	339	482	686	14
re-	387	320	400	339	482	686	14
presentación	68	333	124	352	482	686	14
(metodológica	127	333	190	352	482	686	14
y	193	333	199	352	482	686	14
analítica)	201	333	242	352	482	686	14
que	245	333	261	352	482	686	14
la	264	333	272	352	482	686	14
población	275	333	318	352	482	686	14
adulta	321	333	348	352	482	686	14
se	351	333	360	352	482	686	14
hace	363	333	383	352	482	686	14
del	386	333	400	352	482	686	14
fenómeno,	68	346	115	365	482	686	14
como	118	346	142	365	482	686	14
ha	145	346	155	365	482	686	14
quedado	158	346	195	365	482	686	14
evidenciado.	198	346	254	365	482	686	14
En	85	359	97	378	482	686	14
este	100	359	117	378	482	686	14
contexto,	120	359	161	378	482	686	14
es	163	359	173	378	482	686	14
muy	175	359	195	378	482	686	14
probable	198	359	236	378	482	686	14
que	239	359	255	378	482	686	14
actuar	258	359	285	378	482	686	14
contra	288	359	315	378	482	686	14
la	318	359	326	378	482	686	14
violencia	329	359	369	378	482	686	14
que	372	359	388	378	482	686	14
se	391	359	400	378	482	686	14
ejerce	68	372	94	391	482	686	14
contra	97	372	125	391	482	686	14
la	128	372	136	391	482	686	14
población	139	372	182	391	482	686	14
adolescente	185	372	237	391	482	686	14
—previniéndola	240	372	311	391	482	686	14
tanto	314	372	336	391	482	686	14
como	339	372	364	391	482	686	14
comba-	367	372	400	391	482	686	14
tiéndola	68	385	103	404	482	686	14
en	106	385	117	404	482	686	14
los	119	385	132	404	482	686	14
diferentes	135	385	178	404	482	686	14
contextos	181	385	223	404	482	686	14
en	226	385	236	404	482	686	14
los	239	385	252	404	482	686	14
que	255	385	271	404	482	686	14
aparece—	273	385	318	404	482	686	14
sea	321	385	335	404	482	686	14
más	337	385	355	404	482	686	14
una	358	385	374	404	482	686	14
cues-	376	385	400	404	482	686	14
tión	68	398	85	417	482	686	14
que	88	398	104	417	482	686	14
pase	107	398	126	417	482	686	14
por	129	398	144	417	482	686	14
evitar	147	398	172	417	482	686	14
las	175	398	187	417	482	686	14
narrativas	190	398	234	417	482	686	14
del	237	398	250	417	482	686	14
riesgo	253	398	280	417	482	686	14
y	283	398	288	417	482	686	14
la	291	398	299	417	482	686	14
criminalización	302	398	371	417	482	686	14
de	374	398	384	417	482	686	14
los	387	398	400	417	482	686	14
sujetos,	68	411	101	430	482	686	14
apostando	104	411	148	430	482	686	14
en	151	411	161	430	482	686	14
cambio	164	411	196	430	482	686	14
por	199	411	214	430	482	686	14
un	216	411	227	430	482	686	14
importante	230	411	277	430	482	686	14
trabajo	280	411	310	430	482	686	14
de	313	411	323	430	482	686	14
empoderamiento	326	411	400	430	482	686	14
y	68	424	74	443	482	686	14
acompañamiento	76	424	151	443	482	686	14
a	154	424	159	443	482	686	14
realizar	162	424	195	443	482	686	14
desde	197	424	222	443	482	686	14
la	225	424	233	443	482	686	14
sociedad	236	424	274	443	482	686	14
adulta,	277	424	306	443	482	686	14
más	309	424	327	443	482	686	14
específicamente	329	424	400	443	482	686	14
desde	68	437	93	456	482	686	14
las	96	437	108	456	482	686	14
políticas	110	437	148	456	482	686	14
públicas	150	437	187	456	482	686	14
e	189	437	194	456	482	686	14
instituciones	197	437	252	456	482	686	14
del	255	437	268	456	482	686	14
sistema	271	437	304	456	482	686	14
asistencial,	306	437	355	456	482	686	14
pero	357	437	377	456	482	686	14
tam-	380	437	400	456	482	686	14
bién	68	450	87	469	482	686	14
educativo.	90	450	135	469	482	686	14
Para	138	450	157	469	482	686	14
ello	160	450	176	469	482	686	14
es	179	450	188	469	482	686	14
fundamental	190	450	245	469	482	686	14
construir	248	450	287	469	482	686	14
cauces	290	450	319	469	482	686	14
participativos	321	450	381	469	482	686	14
que	384	450	400	469	482	686	14
permitan	68	463	107	482	482	686	14
construir	109	463	149	482	482	686	14
vías	151	463	169	482	482	686	14
de	171	463	181	482	482	686	14
intervención	184	463	239	482	482	686	14
con	241	464	257	482	482	686	14
niños,	259	463	286	482	482	686	14
niñas	288	463	311	482	482	686	14
y	313	463	319	482	482	686	14
adolescentes,	321	463	380	482	482	686	14
más	382	463	400	482	482	686	14
que	68	476	84	495	482	686	14
sobre	87	477	111	495	482	686	14
ellos.	115	476	139	495	482	686	14
Conocer	142	476	179	495	482	686	14
las	183	476	195	495	482	686	14
manifestaciones	199	476	269	495	482	686	14
de	273	476	283	495	482	686	14
la	287	476	295	495	482	686	14
violencia	298	476	339	495	482	686	14
interpersonal	342	476	400	495	482	686	14
desde	68	489	93	508	482	686	14
su	96	489	106	508	482	686	14
experiencia	109	489	159	508	482	686	14
debe	162	489	183	508	482	686	14
ser	186	489	199	508	482	686	14
parte	202	489	224	508	482	686	14
de	227	489	237	508	482	686	14
un	240	489	251	508	482	686	14
primer	254	489	283	508	482	686	14
diagnóstico	286	489	337	508	482	686	14
que	340	489	355	508	482	686	14
no	358	489	369	508	482	686	14
sobre-	372	489	400	508	482	686	14
determine	68	502	112	521	482	686	14
la	116	502	124	521	482	686	14
agenda	127	502	159	521	482	686	14
de	162	502	173	521	482	686	14
preocupaciones	176	502	245	521	482	686	14
y	249	502	254	521	482	686	14
temores	258	502	293	521	482	686	14
de	296	502	307	521	482	686	14
las	310	502	323	521	482	686	14
personas	326	502	365	521	482	686	14
adultas	369	502	400	521	482	686	14
frente	68	515	94	534	482	686	14
a	97	515	102	534	482	686	14
las	106	515	118	534	482	686	14
de	121	515	132	534	482	686	14
las	135	515	147	534	482	686	14
personas	151	515	189	534	482	686	14
menores	193	515	230	534	482	686	14
de	234	515	244	534	482	686	14
edad,	247	515	271	534	482	686	14
permitiendo	274	515	328	534	482	686	14
que	331	515	347	534	482	686	14
el	350	515	358	534	482	686	14
abordaje	362	515	400	534	482	686	14
de	68	528	78	547	482	686	14
este	81	528	98	547	482	686	14
fenómeno	101	528	145	547	482	686	14
se	148	528	157	547	482	686	14
ajuste	160	528	185	547	482	686	14
mejor	188	528	214	547	482	686	14
a	216	528	221	547	482	686	14
la	224	528	232	547	482	686	14
complejidad	235	528	289	547	482	686	14
del	292	528	305	547	482	686	14
ser	308	528	321	547	482	686	14
adolescente	324	528	375	547	482	686	14
hoy.	378	528	396	547	482	686	14
134	213	606	228	623	482	686	14
Iván	82	56	95	68	482	686	15
Rodríguez	96	56	125	68	482	686	15
Pascual,	126	56	149	68	482	686	15
Pilar	150	56	163	68	482	686	15
Blanco	164	56	184	68	482	686	15
Miguel.	185	56	207	68	482	686	15
La	208	57	216	68	482	686	15
violencia,	217	57	244	68	482	686	15
¿es	245	57	255	68	482	686	15
una	256	57	266	68	482	686	15
realidad	267	57	291	68	482	686	15
persistente	292	57	322	68	482	686	15
de	323	57	330	68	482	686	15
la	331	57	336	68	482	686	15
adolescencia	338	57	374	68	482	686	15
del	375	57	384	68	482	686	15
siglo	385	57	398	68	482	686	15
XXI?	399	57	414	68	482	686	15
Apoyos	82	98	123	120	482	686	15
y	127	98	133	120	482	686	15
soporte	136	98	178	120	482	686	15
financiero	181	98	236	120	482	686	15
de	239	98	252	120	482	686	15
la	256	98	266	120	482	686	15
investigación	269	98	341	120	482	686	15
Entidad:	99	122	136	141	482	686	15
Universidad	139	122	193	141	482	686	15
de	196	122	206	141	482	686	15
Huelva	209	122	241	141	482	686	15
(Tipo	243	122	267	141	482	686	15
del	270	122	284	141	482	686	15
Contrato	286	122	325	141	482	686	15
68/83	328	122	353	141	482	686	15
L.O.U)	355	122	387	141	482	686	15
País:	99	135	121	154	482	686	15
España	123	135	155	154	482	686	15
Ciudad:	99	148	134	167	482	686	15
Huelva	137	148	169	167	482	686	15
Proyectos	99	161	143	180	482	686	15
subvencionados:	146	161	219	180	482	686	15
Concejalía	222	161	269	180	482	686	15
de	273	161	283	180	482	686	15
Políticas	286	161	324	180	482	686	15
Sociales	327	161	364	180	482	686	15
e	367	161	372	180	482	686	15
Igualdad	375	161	414	180	482	686	15
del	99	174	113	193	482	686	15
Ayuntamiento	115	174	177	193	482	686	15
de	179	174	190	193	482	686	15
Huelva	193	174	224	193	482	686	15
Códigos	99	187	136	206	482	686	15
de	139	187	149	206	482	686	15
los	152	187	165	206	482	686	15
proyectos:	167	187	213	206	482	686	15
25-2017	216	187	253	206	482	686	15
y	255	187	261	206	482	686	15
8-2018.	264	187	298	206	482	686	15
Bibliografía	82	222	149	244	482	686	15
Bello,	82	248	106	265	482	686	15
A.,	110	248	122	265	482	686	15
Martínez,	125	248	164	265	482	686	15
M.,	168	248	182	265	482	686	15
Rodríguez,	185	248	230	265	482	686	15
I.,	233	248	242	265	482	686	15
&	245	248	253	265	482	686	15
Palacios,	257	248	293	265	482	686	15
M.	296	248	308	265	482	686	15
(2019).	311	248	341	265	482	686	15
Small	344	248	367	264	482	686	15
Voices	371	248	396	264	482	686	15
Big	400	248	414	264	482	686	15
Dreams:	125	261	159	277	482	686	15
la	162	261	170	277	482	686	15
violencia	172	261	209	277	482	686	15
contra	212	261	238	277	482	686	15
la	240	261	248	277	482	686	15
infancia	251	261	284	277	482	686	15
explicada	286	261	325	277	482	686	15
por	328	261	341	277	482	686	15
niñas	344	261	366	277	482	686	15
y	368	261	373	277	482	686	15
niños.	375	261	400	277	482	686	15
In-	402	261	414	277	482	686	15
forme	125	274	148	290	482	686	15
Técnico.	151	274	185	290	482	686	15
Barcelona:	187	274	231	291	482	686	15
Educo.	233	274	261	291	482	686	15
Byrne,	82	287	109	304	482	686	15
J.,	113	287	122	304	482	686	15
Kardefelt-Winther,	125	287	201	304	482	686	15
D.,	204	287	216	304	482	686	15
Livingstone,	220	287	270	304	482	686	15
S.,	274	287	284	304	482	686	15
&	288	287	296	304	482	686	15
Stoilova,	299	287	335	304	482	686	15
M.	338	287	350	304	482	686	15
(2016).	353	287	383	304	482	686	15
Global	386	287	414	303	482	686	15
Kids.	125	300	146	316	482	686	15
Online	150	300	177	316	482	686	15
Research	181	300	218	316	482	686	15
Synthesis,	223	300	262	316	482	686	15
2015-2016.	267	300	313	316	482	686	15
UNICEF	317	300	353	317	482	686	15
Office	357	300	382	317	482	686	15
of	387	300	395	317	482	686	15
Re-	399	300	414	317	482	686	15
search	125	313	150	330	482	686	15
Innocenti	153	313	191	330	482	686	15
y	193	313	198	330	482	686	15
London	201	313	232	330	482	686	15
School	234	313	262	330	482	686	15
of	264	313	273	330	482	686	15
Economics	275	313	320	330	482	686	15
and	322	313	337	330	482	686	15
Political	339	313	372	330	482	686	15
Science.	375	313	409	330	482	686	15
Carlyle,	82	326	114	343	482	686	15
K.	117	326	126	343	482	686	15
E.,	129	326	140	343	482	686	15
&	142	326	150	343	482	686	15
Steinman,	152	326	193	343	482	686	15
K.	195	326	205	343	482	686	15
J.	207	326	214	343	482	686	15
(2007).	216	326	245	343	482	686	15
Demographic	248	326	302	343	482	686	15
differences	305	326	349	343	482	686	15
in	351	326	359	343	482	686	15
the	361	326	374	343	482	686	15
prevalen-	376	326	414	343	482	686	15
ce,	125	339	136	356	482	686	15
co-occurrence,	139	339	198	356	482	686	15
and	201	339	215	356	482	686	15
correlates	218	339	257	356	482	686	15
of	259	339	268	356	482	686	15
adolescent	270	339	313	356	482	686	15
bullying	315	339	349	356	482	686	15
at	351	339	358	356	482	686	15
school.	361	339	390	356	482	686	15
Jour-	392	339	414	355	482	686	15
nal	125	352	138	368	482	686	15
of	140	352	148	368	482	686	15
School	150	352	178	368	482	686	15
Health,	180	352	210	368	482	686	15
77,	212	352	225	368	482	686	15
623-629.	227	352	263	369	482	686	15
Casas,	82	365	108	382	482	686	15
F.	110	365	118	382	482	686	15
(2010).	120	365	149	382	482	686	15
Representaciones	151	365	221	382	482	686	15
sociales	224	365	255	382	482	686	15
que	257	365	272	382	482	686	15
influyen	274	365	307	382	482	686	15
en	309	365	319	382	482	686	15
las	321	365	332	382	482	686	15
políticas	334	365	368	382	482	686	15
sociales	370	365	402	382	482	686	15
de	404	365	414	382	482	686	15
infancia	125	378	157	395	482	686	15
y	160	378	165	395	482	686	15
adolescencia	168	378	220	395	482	686	15
en	223	378	232	395	482	686	15
Europa.	236	378	267	395	482	686	15
Revista	270	378	300	394	482	686	15
Interuniversitaria	303	378	374	394	482	686	15
de	377	378	387	394	482	686	15
Peda-	390	378	414	394	482	686	15
gogía	125	391	148	407	482	686	15
Social,	150	391	177	407	482	686	15
17,	180	391	192	407	482	686	15
15-28.	195	391	221	408	482	686	15
Cocks,	82	404	110	421	482	686	15
A.	112	404	122	421	482	686	15
J.	125	404	131	421	482	686	15
(2006).	134	404	163	421	482	686	15
The	166	404	182	421	482	686	15
Ethical	184	404	213	421	482	686	15
Maze:	216	404	241	421	482	686	15
Finding	244	404	275	421	482	686	15
an	278	404	287	421	482	686	15
inclusive	290	404	326	421	482	686	15
path	329	404	346	421	482	686	15
towards	349	404	381	421	482	686	15
gaining	384	404	414	421	482	686	15
children's	125	417	164	434	482	686	15
agreement	168	417	210	434	482	686	15
to	213	417	221	434	482	686	15
research	225	417	258	434	482	686	15
participation.	262	417	315	434	482	686	15
Childhood,	319	417	364	433	482	686	15
13(2),	368	417	392	433	482	686	15
247-	396	417	414	434	482	686	15
266.	125	430	142	447	482	686	15
https://doi.org/10.1177/0907568206062942	145	430	319	447	482	686	15
Due,	82	443	101	460	482	686	15
P.,	105	443	115	460	482	686	15
&	118	443	126	460	482	686	15
Holstein,	130	443	166	460	482	686	15
B.	170	443	179	460	482	686	15
(2011).	183	443	211	460	482	686	15
Bullying	215	443	250	460	482	686	15
victimization	254	443	307	460	482	686	15
among	310	443	338	460	482	686	15
13	341	443	351	460	482	686	15
to	355	443	363	460	482	686	15
15	366	443	376	460	482	686	15
year	380	443	397	460	482	686	15
old	401	443	414	460	482	686	15
school	125	456	151	473	482	686	15
children:	154	456	190	473	482	686	15
Results	193	456	223	473	482	686	15
from	226	456	246	473	482	686	15
two	249	456	264	473	482	686	15
comparative	268	456	317	473	482	686	15
studies	321	456	349	473	482	686	15
in	352	456	360	473	482	686	15
66	364	456	374	473	482	686	15
countries	377	456	414	473	482	686	15
and	125	469	139	486	482	686	15
regions.	142	469	174	486	482	686	15
International	177	469	230	485	482	686	15
Journal	233	469	265	485	482	686	15
of	268	469	276	485	482	686	15
Adolescent	279	469	322	485	482	686	15
Medicine	326	469	363	485	482	686	15
and	366	469	381	485	482	686	15
Health,	384	469	414	485	482	686	15
20(2),	125	482	149	498	482	686	15
209-222.	151	482	187	499	482	686	15
https://doi:10.1515/IJAMH.2008.20.2.209	190	482	359	499	482	686	15
Dupret,	82	495	112	512	482	686	15
M.A.	115	495	136	512	482	686	15
(2012).	138	495	167	512	482	686	15
Violencia	169	495	207	512	482	686	15
familiar	209	495	241	512	482	686	15
contra	243	495	268	512	482	686	15
los	270	495	282	512	482	686	15
niños:	284	495	308	512	482	686	15
respuestas	310	495	351	512	482	686	15
institucionales.	354	495	414	512	482	686	15
Universitas,	125	508	173	524	482	686	15
16,	176	508	188	524	482	686	15
17-51.	191	508	217	525	482	686	15
Fleming,	82	521	118	538	482	686	15
L.,	122	521	133	538	482	686	15
&	137	521	145	538	482	686	15
Jacobsen,	149	521	188	538	482	686	15
K.H.	192	521	212	538	482	686	15
(2010).	216	521	245	538	482	686	15
Bullying	249	521	284	538	482	686	15
among	288	521	316	538	482	686	15
middle-school	320	521	377	538	482	686	15
students	381	521	414	538	482	686	15
in	125	534	132	551	482	686	15
low	136	534	151	551	482	686	15
and	155	534	170	551	482	686	15
middle	173	534	201	551	482	686	15
income	205	534	234	551	482	686	15
countries,	238	534	277	551	482	686	15
Health	281	534	309	550	482	686	15
Promotion	312	534	355	550	482	686	15
International,	359	534	414	550	482	686	15
25(1),	125	547	149	563	482	686	15
73-84.	151	547	177	564	482	686	15
https://doi.org/10.1093/heapro/dap046.	180	547	336	564	482	686	15
Fundación	82	560	124	577	482	686	15
ANAR	126	560	155	577	482	686	15
(2018).	157	560	186	577	482	686	15
Evolución	188	560	229	576	482	686	15
de	231	560	241	576	482	686	15
la	243	560	251	576	482	686	15
Violencia	253	560	291	576	482	686	15
a	293	560	298	576	482	686	15
la	301	560	308	576	482	686	15
Infancia	311	560	344	576	482	686	15
en	346	560	356	576	482	686	15
España	358	560	388	576	482	686	15
según	391	560	414	576	482	686	15
las	125	573	136	589	482	686	15
Víctimas	139	573	174	589	482	686	15
(2009-2016).	176	573	229	589	482	686	15
Madrid:	231	573	264	590	482	686	15
Fundación	266	573	308	590	482	686	15
ANAR.	310	573	341	590	482	686	15
135	240	606	255	623	482	686	15
Universitas,	91	41	124	52	482	686	16
Revista	126	41	146	53	482	686	16
de	148	41	154	53	482	686	16
Ciencias	156	41	179	53	482	686	16
Sociales	180	41	203	53	482	686	16
y	205	41	208	53	482	686	16
Humanas	210	41	235	53	482	686	16
de	237	41	243	53	482	686	16
la	245	41	249	53	482	686	16
Universidad	251	41	284	53	482	686	16
Politécnica	286	41	316	53	482	686	16
Salesiana	317	41	343	53	482	686	16
del	344	41	353	53	482	686	16
Ecuador,	354	41	378	53	482	686	16
No.	198	49	208	61	482	686	16
32,	210	49	218	61	482	686	16
marzo-agosto	220	49	256	61	482	686	16
2020	258	49	271	61	482	686	16
Gelles,	68	100	96	117	482	686	16
R.J.	100	100	115	117	482	686	16
(1983).	119	100	148	117	482	686	16
An	151	100	163	117	482	686	16
exchange/social	166	100	230	117	482	686	16
control	234	100	262	117	482	686	16
theory.	265	100	293	117	482	686	16
En	296	100	307	117	482	686	16
D.	311	100	321	117	482	686	16
Finkelhor,	324	100	365	117	482	686	16
R.J.,	368	100	387	117	482	686	16
G.	390	100	400	117	482	686	16
Gelles	111	113	136	130	482	686	16
Hotaling	139	113	174	130	482	686	16
y	177	113	182	130	482	686	16
M.A.	184	113	205	130	482	686	16
Straus,	208	113	236	130	482	686	16
The	239	113	254	130	482	686	16
Dark	256	113	277	130	482	686	16
Side	280	113	297	130	482	686	16
of	300	113	307	130	482	686	16
Families:	310	113	348	130	482	686	16
Current	351	113	382	130	482	686	16
Fa-	385	113	400	130	482	686	16
mily	111	126	128	143	482	686	16
Violence	130	126	165	143	482	686	16
Research	167	126	204	143	482	686	16
(pp.151-165).	206	126	261	143	482	686	16
California.	264	126	307	143	482	686	16
Gracia,	68	139	97	156	482	686	16
E.	100	139	109	156	482	686	16
(2002).	112	139	141	156	482	686	16
El	144	139	153	156	482	686	16
maltrato	156	139	189	156	482	686	16
infantil	192	139	221	156	482	686	16
en	224	139	233	156	482	686	16
el	236	139	243	156	482	686	16
contexto	246	139	281	156	482	686	16
de	284	139	293	156	482	686	16
la	296	139	303	156	482	686	16
conducta	306	139	342	156	482	686	16
parental:	345	139	380	156	482	686	16
Per-	383	139	400	156	482	686	16
cepciones	111	152	150	169	482	686	16
de	152	152	162	169	482	686	16
padres	164	152	191	169	482	686	16
e	193	152	197	169	482	686	16
hijos.	200	152	222	169	482	686	16
Psicothema,	224	152	274	169	482	686	16
14	276	152	286	169	482	686	16
(2),	289	152	303	169	482	686	16
274-279.	305	152	341	169	482	686	16
Hillis,	68	165	93	182	482	686	16
S.,	95	165	106	182	482	686	16
Mercy,	108	165	136	182	482	686	16
J.,	138	165	147	182	482	686	16
Amobi,	149	165	179	182	482	686	16
A.,	181	165	193	182	482	686	16
&	195	165	203	182	482	686	16
Kress,	205	165	231	182	482	686	16
H.	233	165	243	182	482	686	16
(2016).	245	165	274	182	482	686	16
Global	276	165	303	182	482	686	16
Prevalence	306	165	350	182	482	686	16
of	352	165	360	182	482	686	16
Past-year	362	165	400	182	482	686	16
Violence	111	178	146	195	482	686	16
Against	148	178	179	195	482	686	16
Children:	181	178	219	195	482	686	16
A	221	178	228	195	482	686	16
Systematic	230	178	274	195	482	686	16
Review	276	178	307	195	482	686	16
and	309	178	324	195	482	686	16
Minimum	326	178	366	195	482	686	16
Estima-	369	178	400	195	482	686	16
tes.	111	191	124	208	482	686	16
Pediatrics,	127	191	170	208	482	686	16
137(3),	173	191	202	208	482	686	16
e20154079.	204	191	251	208	482	686	16
Huebner,	68	204	105	221	482	686	16
E.S.	107	204	124	221	482	686	16
(1991).	127	204	156	221	482	686	16
Initial	159	204	183	221	482	686	16
development	186	204	237	221	482	686	16
of	240	204	248	221	482	686	16
the	251	204	263	221	482	686	16
Students'	266	204	304	221	482	686	16
Life	306	204	323	221	482	686	16
Satisfaction	326	204	373	221	482	686	16
Scale.	376	204	400	221	482	686	16
School	111	217	138	234	482	686	16
Psychology	140	217	186	234	482	686	16
International,	189	217	244	234	482	686	16
12,	247	217	259	234	482	686	16
231-243.	262	217	297	234	482	686	16
Hurrelmann,	68	230	119	247	482	686	16
K.,	122	230	134	247	482	686	16
&	136	230	144	247	482	686	16
Quenzel,	147	230	183	247	482	686	16
G.	185	230	195	247	482	686	16
(2015).	198	230	227	247	482	686	16
Lost	230	230	247	247	482	686	16
in	250	230	258	247	482	686	16
transition:	261	230	301	247	482	686	16
status	304	230	327	247	482	686	16
insecurity	329	230	369	247	482	686	16
and	371	230	386	247	482	686	16
in-	389	230	400	247	482	686	16
consistency	111	243	157	260	482	686	16
as	160	243	169	260	482	686	16
hallmarks	172	243	211	260	482	686	16
of	214	243	222	260	482	686	16
modern	225	243	256	260	482	686	16
adolescence.	259	243	310	260	482	686	16
International	313	243	366	260	482	686	16
Journal	369	243	400	260	482	686	16
of	111	256	118	273	482	686	16
Adolescence	121	256	171	273	482	686	16
and	174	256	189	273	482	686	16
Youth,	193	256	217	273	482	686	16
20(3),	221	256	245	273	482	686	16
261-270.	248	256	284	273	482	686	16
http://dx.doi.org/10.1080/02	287	256	400	273	482	686	16
673843.2013.785440	111	269	196	286	482	686	16
Inchley,	68	282	100	299	482	686	16
J.,	102	282	111	299	482	686	16
Currie,	113	282	141	299	482	686	16
D.,	143	282	155	299	482	686	16
Young,	157	282	186	299	482	686	16
T.,	188	282	198	299	482	686	16
Samdal,	200	282	233	299	482	686	16
O.,	235	282	247	299	482	686	16
Torsheim,	249	282	289	299	482	686	16
T.,	291	282	301	299	482	686	16
Auguston,	303	282	344	299	482	686	16
L.,	346	282	357	299	482	686	16
Mathison,	359	282	400	299	482	686	16
F.,	111	295	120	312	482	686	16
Aleman-Diaz,	123	295	180	312	482	686	16
A.,	183	295	195	312	482	686	16
Molcho,	199	295	233	312	482	686	16
M.,	236	295	250	312	482	686	16
Weber,	254	295	282	312	482	686	16
M.	285	295	297	312	482	686	16
&	300	295	308	312	482	686	16
Barnekow,	312	295	355	312	482	686	16
V.	358	295	367	312	482	686	16
(2016).	371	295	400	312	482	686	16
Growing	111	308	146	325	482	686	16
up	150	308	160	325	482	686	16
unequal:	163	308	199	325	482	686	16
gender	203	308	231	325	482	686	16
and	234	308	249	325	482	686	16
socioeconomic	253	308	313	325	482	686	16
differences	316	308	360	325	482	686	16
in	364	308	371	325	482	686	16
young	375	308	400	325	482	686	16
people's	111	321	143	338	482	686	16
health	146	321	171	338	482	686	16
and	174	321	189	338	482	686	16
well-being.	193	321	237	338	482	686	16
Health	240	321	267	338	482	686	16
Behaviour	270	321	312	338	482	686	16
in	315	321	323	338	482	686	16
School-aged	326	321	376	338	482	686	16
Chil-	379	321	400	338	482	686	16
dren	111	334	128	351	482	686	16
(HBSC)	131	334	164	351	482	686	16
Study:	166	334	192	351	482	686	16
International	195	334	246	351	482	686	16
Report	248	334	276	351	482	686	16
from	278	334	297	351	482	686	16
the	300	334	312	351	482	686	16
2013/14	315	334	347	351	482	686	16
Survey.	350	334	380	351	482	686	16
INE	68	347	85	364	482	686	16
(2018).	87	347	117	364	482	686	16
Estadística	119	347	163	364	482	686	16
de	165	347	175	364	482	686	16
Violencia	177	347	216	364	482	686	16
Doméstica	218	347	261	364	482	686	16
y	264	347	269	364	482	686	16
Violencia	271	347	310	364	482	686	16
de	312	347	322	364	482	686	16
Género-Año	325	347	374	364	482	686	16
2017.	377	347	400	364	482	686	16
Madrid:	111	360	143	377	482	686	16
INE.	145	360	164	377	482	686	16
Moreno,	68	373	102	390	482	686	16
C.,	105	373	117	390	482	686	16
Ramos,	119	373	149	390	482	686	16
P.,	152	373	162	390	482	686	16
Rivera,	164	373	193	390	482	686	16
F.	196	373	203	390	482	686	16
et	206	373	213	390	482	686	16
al.	216	373	226	390	482	686	16
(2019)	229	373	255	390	482	686	16
Informe	258	373	290	390	482	686	16
comparativo	292	373	343	390	482	686	16
de	346	373	355	390	482	686	16
las	358	373	369	390	482	686	16
edicio-	372	373	400	390	482	686	16
nes	111	386	124	403	482	686	16
2002-2006-2010-2014-2018	127	386	240	403	482	686	16
del	243	386	255	403	482	686	16
Estudio	258	386	288	403	482	686	16
HBSC	291	386	316	403	482	686	16
en	318	386	328	403	482	686	16
España.	331	386	363	403	482	686	16
Ministe-	366	386	400	403	482	686	16
rio	111	399	122	416	482	686	16
de	124	399	134	416	482	686	16
Sanidad,	136	399	171	416	482	686	16
Consumo	173	399	212	416	482	686	16
y	214	399	219	416	482	686	16
Bienestar	222	399	259	416	482	686	16
Social.	262	399	289	416	482	686	16
Moore,	68	412	97	429	482	686	16
S.	100	412	108	429	482	686	16
E.,	111	412	122	429	482	686	16
Norman,	125	412	161	429	482	686	16
R.	163	412	173	429	482	686	16
E.,	176	412	187	429	482	686	16
Suetani,	190	412	222	429	482	686	16
S.,	225	412	236	429	482	686	16
Thomas,	238	412	273	429	482	686	16
H.	276	412	286	429	482	686	16
J.,	289	412	298	429	482	686	16
Sly,	301	412	316	429	482	686	16
P.	319	412	326	429	482	686	16
D.,	329	412	341	429	482	686	16
&	344	412	352	429	482	686	16
Scott,	355	412	378	429	482	686	16
J.	381	412	387	429	482	686	16
G.	390	412	400	429	482	686	16
(2017).	111	425	140	442	482	686	16
Consequences	142	425	199	442	482	686	16
of	201	425	210	442	482	686	16
bullying	212	425	245	442	482	686	16
victimization	247	425	300	442	482	686	16
in	302	425	310	442	482	686	16
childhood	312	425	352	442	482	686	16
and	354	425	369	442	482	686	16
adoles-	371	425	400	442	482	686	16
cence:	111	438	136	455	482	686	16
A	138	438	145	455	482	686	16
systematic	146	438	188	455	482	686	16
review	191	438	218	455	482	686	16
and	220	438	234	455	482	686	16
meta-analysis.	236	438	294	455	482	686	16
World	296	438	320	455	482	686	16
Journal	322	438	353	455	482	686	16
of	355	438	363	455	482	686	16
Psychia-	365	438	400	455	482	686	16
try,	111	451	124	468	482	686	16
7(1),	127	451	146	468	482	686	16
60-76.	148	451	174	468	482	686	16
http://doi.org/10.5498/wjp.v7.i1.60	177	451	317	468	482	686	16
Musil,	68	464	94	481	482	686	16
B.,	97	464	108	481	482	686	16
Tement,	111	464	143	481	482	686	16
S.,	146	464	156	481	482	686	16
Bakracevic,	159	464	206	481	482	686	16
K.,	209	464	221	481	482	686	16
&	224	464	232	481	482	686	16
Sostaric,	234	464	269	481	482	686	16
A.	271	464	281	481	482	686	16
(2014).	284	464	313	481	482	686	16
Aggression	315	464	360	481	482	686	16
in	363	464	371	481	482	686	16
school	374	464	400	481	482	686	16
and	111	477	125	494	482	686	16
family	129	477	155	494	482	686	16
contexts	158	477	192	494	482	686	16
among	195	477	223	494	482	686	16
youngsters	226	477	270	494	482	686	16
with	273	477	291	494	482	686	16
special	295	477	322	494	482	686	16
needs:	326	477	352	494	482	686	16
Qualitative	355	477	400	494	482	686	16
and	111	490	125	507	482	686	16
quantitative	129	490	176	507	482	686	16
evidence	181	490	216	507	482	686	16
from	220	490	240	507	482	686	16
the	244	490	256	507	482	686	16
Tran	260	490	279	507	482	686	16
Space	283	490	307	507	482	686	16
project.	311	490	341	507	482	686	16
Children	345	490	381	507	482	686	16
and	385	490	400	507	482	686	16
Youth	111	503	133	520	482	686	16
Services	139	503	173	520	482	686	16
Review,	179	503	211	520	482	686	16
44,	217	503	229	520	482	686	16
46-55.	236	503	262	520	482	686	16
http://dx.doi.org/10.1016/j.child-	268	503	400	520	482	686	16
youth.2014.06.005	111	516	186	533	482	686	16
Nocito	68	529	95	546	482	686	16
Muñoz,	98	529	129	546	482	686	16
G.	131	529	141	546	482	686	16
(2017).	143	529	172	546	482	686	16
Investigaciones	175	529	237	546	482	686	16
sobre	239	529	261	546	482	686	16
el	264	529	271	546	482	686	16
acoso	273	529	296	546	482	686	16
escolar	298	529	327	546	482	686	16
en	329	529	339	546	482	686	16
España:	341	529	373	546	482	686	16
impli-	375	529	400	546	482	686	16
caciones	111	542	145	559	482	686	16
psicoeducativas.	147	542	213	559	482	686	16
REOP,	216	542	244	559	482	686	16
104-118.	273	542	308	559	482	686	16
136	213	606	228	623	482	686	16
Iván	82	56	95	68	482	686	17
Rodríguez	96	56	125	68	482	686	17
Pascual,	126	56	149	68	482	686	17
Pilar	150	56	163	68	482	686	17
Blanco	164	56	184	68	482	686	17
Miguel.	185	56	207	68	482	686	17
La	208	57	216	68	482	686	17
violencia,	217	57	244	68	482	686	17
¿es	245	57	255	68	482	686	17
una	256	57	266	68	482	686	17
realidad	267	57	291	68	482	686	17
persistente	292	57	322	68	482	686	17
de	323	57	330	68	482	686	17
la	331	57	336	68	482	686	17
adolescencia	338	57	374	68	482	686	17
del	375	57	384	68	482	686	17
siglo	385	57	398	68	482	686	17
XXI?	399	57	414	68	482	686	17
Olweus,	82	100	115	117	482	686	17
D.	119	100	129	117	482	686	17
(1980).	132	100	161	117	482	686	17
Familial	165	100	199	117	482	686	17
and	202	100	217	117	482	686	17
temperamental	220	100	280	117	482	686	17
determinants	283	100	335	117	482	686	17
of	339	100	347	117	482	686	17
agressive	351	100	388	117	482	686	17
beha-	392	100	414	117	482	686	17
viour	125	113	146	130	482	686	17
in	149	113	156	130	482	686	17
adolescent	159	113	201	130	482	686	17
boys:	204	113	226	130	482	686	17
A	228	113	235	130	482	686	17
causal	237	113	262	130	482	686	17
analysis.	265	113	299	130	482	686	17
Developmental	302	113	363	130	482	686	17
Psychology,	365	113	414	130	482	686	17
16(6),	125	126	149	143	482	686	17
644-660.	151	126	187	143	482	686	17
OMS	82	139	104	156	482	686	17
(2002).	106	139	135	156	482	686	17
Informe	137	139	169	156	482	686	17
mundial	171	139	204	156	482	686	17
sobre	206	139	228	156	482	686	17
la	230	139	238	156	482	686	17
violencia	240	139	277	156	482	686	17
y	279	139	283	156	482	686	17
la	285	139	293	156	482	686	17
salud.	295	139	320	156	482	686	17
Washington:	322	139	372	156	482	686	17
Organiza-	374	139	414	156	482	686	17
ción	125	152	142	169	482	686	17
Panamericana	144	152	201	169	482	686	17
de	203	152	212	169	482	686	17
la	215	152	222	169	482	686	17
Salud	225	152	247	169	482	686	17
(OPS).	250	152	277	169	482	686	17
Pedreira,	82	165	118	182	482	686	17
P.,	120	165	130	182	482	686	17
Cuesta,	132	165	162	182	482	686	17
B.,	164	165	176	182	482	686	17
&	178	165	186	182	482	686	17
Bonet,	188	165	215	182	482	686	17
C.	217	165	226	182	482	686	17
(2011).	228	165	257	182	482	686	17
Acoso	259	165	285	182	482	686	17
escolar.	287	165	318	182	482	686	17
Pediatría	320	165	358	182	482	686	17
Atención	360	165	395	182	482	686	17
Pri-	398	165	414	182	482	686	17
maria,	125	178	151	195	482	686	17
13(52),	154	178	183	195	482	686	17
661-670.	185	178	221	195	482	686	17
Sánchez-Queija,	82	191	148	208	482	686	17
I.,	153	191	161	208	482	686	17
García-Moya,	166	191	222	208	482	686	17
I.,	227	191	235	208	482	686	17
&	240	191	248	208	482	686	17
Moreno,	253	191	287	208	482	686	17
M.C.	292	191	312	208	482	686	17
(2017).	317	191	346	208	482	686	17
Trend	351	191	375	208	482	686	17
Analysis	379	191	414	208	482	686	17
(2006-2010-2014)	125	204	198	221	482	686	17
of	204	204	212	221	482	686	17
Bullying	218	204	253	221	482	686	17
Victimization	259	204	313	221	482	686	17
Prevalence	319	204	363	221	482	686	17
in	369	204	376	221	482	686	17
Spanish	382	204	414	221	482	686	17
Adolescent	125	217	170	234	482	686	17
Schoolchildren.	173	217	236	234	482	686	17
Journal	240	217	271	234	482	686	17
of	275	217	282	234	482	686	17
School	286	217	313	234	482	686	17
Health,	317	217	347	234	482	686	17
87(6),	350	217	374	234	482	686	17
457-464.	378	217	414	234	482	686	17
https://inlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/josh.12513/full	125	230	358	247	482	686	17
Sastre,	82	243	109	260	482	686	17
A.	111	243	121	260	482	686	17
(Coord.)	124	243	158	260	482	686	17
(2016).	160	243	190	260	482	686	17
Yo	192	243	202	260	482	686	17
a	204	243	209	260	482	686	17
eso	212	243	225	260	482	686	17
no	228	243	238	260	482	686	17
juego.	241	243	265	260	482	686	17
Bullying	268	243	302	260	482	686	17
y	304	243	309	260	482	686	17
ciberbullying	312	243	365	260	482	686	17
en	368	243	377	260	482	686	17
la	380	243	387	260	482	686	17
infan-	390	243	414	260	482	686	17
cia.	125	256	139	273	482	686	17
Madrid:	142	256	174	273	482	686	17
Save	177	256	196	273	482	686	17
The	198	256	214	273	482	686	17
Children	216	256	251	273	482	686	17
España.	254	256	285	273	482	686	17
Save	82	269	102	286	482	686	17
the	104	269	116	286	482	686	17
Children-Cátedra	118	269	188	286	482	686	17
Santander	190	269	230	286	482	686	17
de	232	269	242	286	482	686	17
Derecho	244	269	278	286	482	686	17
y	280	269	285	286	482	686	17
Menores	288	269	323	286	482	686	17
(2015).	325	269	354	286	482	686	17
Violencia	356	269	394	286	482	686	17
con-	396	269	414	286	482	686	17
tra	125	282	136	299	482	686	17
la	138	282	146	299	482	686	17
infancia:	148	282	184	299	482	686	17
hacia	187	282	209	299	482	686	17
una	211	282	226	299	482	686	17
estrategia	228	282	268	299	482	686	17
integral.	270	282	304	299	482	686	17
Madrid:	306	282	338	299	482	686	17
Save	341	282	360	299	482	686	17
the	362	282	374	299	482	686	17
Children.	376	282	414	299	482	686	17
Silverstein,	82	295	127	312	482	686	17
M.,	130	295	144	312	482	686	17
&	146	295	154	312	482	686	17
Giarrusso,	157	295	198	312	482	686	17
R.	200	295	210	312	482	686	17
(2010).	212	295	241	312	482	686	17
Aging	243	295	268	312	482	686	17
and	271	295	285	312	482	686	17
Family	288	295	316	312	482	686	17
Life:	318	295	338	312	482	686	17
A	340	295	347	312	482	686	17
Decade	349	295	379	312	482	686	17
Review.	381	295	414	312	482	686	17
Journal	125	308	156	325	482	686	17
of	158	308	166	325	482	686	17
Marriage	169	308	207	325	482	686	17
and	210	308	225	325	482	686	17
Family,	227	308	257	325	482	686	17
72,	260	308	272	325	482	686	17
1039-1058.	275	308	321	325	482	686	17
https://doi.org/101111/	323	308	414	325	482	686	17
j.1741-3737.2010.00749.x	125	321	231	338	482	686	17
UNICEF	82	334	118	351	482	686	17
(2017).	121	334	150	351	482	686	17
Una	152	334	170	351	482	686	17
situación	172	334	209	351	482	686	17
habitual:	211	334	248	351	482	686	17
La	251	334	261	351	482	686	17
violencia	264	334	300	351	482	686	17
en	303	334	312	351	482	686	17
las	315	334	326	351	482	686	17
vidas	329	334	350	351	482	686	17
de	352	334	362	351	482	686	17
niños	364	334	386	351	482	686	17
y	389	334	393	351	482	686	17
ado-	396	334	414	351	482	686	17
lescentes.	125	347	163	364	482	686	17
Nueva	166	347	192	364	482	686	17
York:	194	347	216	364	482	686	17
UNICEF.	219	347	257	364	482	686	17
Zambrano	82	360	123	377	482	686	17
Villalba,	126	360	160	377	482	686	17
C.	163	360	172	377	482	686	17
(2017).	175	360	205	377	482	686	17
Violencia	207	360	246	377	482	686	17
intrafamiliar	249	360	299	377	482	686	17
y	302	360	307	377	482	686	17
relaciones	310	360	350	377	482	686	17
interpersonales	353	360	414	377	482	686	17
en	125	373	134	390	482	686	17
los	137	373	148	390	482	686	17
escolares.	151	373	190	390	482	686	17
Revista	192	373	222	390	482	686	17
Ciencia	224	373	256	390	482	686	17
UNEMI,	258	373	292	390	482	686	17
10	295	373	305	390	482	686	17
(22),	307	373	326	390	482	686	17
111-117.	329	373	364	390	482	686	17
Fecha	133	404	154	415	482	686	17
de	157	404	166	415	482	686	17
envío:	169	404	191	415	482	686	17
2019/07/17;	194	404	237	415	482	686	17
Fecha	240	404	261	415	482	686	17
de	264	404	273	415	482	686	17
aceptación:	275	404	318	415	482	686	17
2019/12/26;	320	404	363	415	482	686	17
Fecha	186	417	207	428	482	686	17
de	210	417	219	428	482	686	17
publicación:2020/03/01	222	417	310	428	482	686	17
137	240	606	255	623	482	686	17
