Retos,	337	36	358	45	496	686	1
9(17),	359	36	378	45	496	686	1
2019	380	36	396	45	496	686	1
Revista	122	47	140	55	496	686	1
de	141	47	148	55	496	686	1
Ciencias	149	47	170	55	496	686	1
de	172	47	178	55	496	686	1
la	179	47	184	55	496	686	1
Administración	184	47	223	55	496	686	1
y	224	47	227	55	496	686	1
Economía	229	47	253	55	496	686	1
|	255	47	257	55	496	686	1
ISSN	258	47	270	55	496	686	1
impreso:	272	47	294	55	496	686	1
1390-6291;	295	47	323	55	496	686	1
ISSN	324	47	336	55	496	686	1
electrónico:	338	47	368	55	496	686	1
1390-8618	369	47	396	55	496	686	1
www.retos.ups.edu.ec	338	61	396	69	496	686	1
Migraciones	71	82	157	101	496	686	1
en	161	82	178	101	496	686	1
la	182	82	194	101	496	686	1
sociedad	198	82	257	101	496	686	1
contemporánea:	262	82	371	101	496	686	1
Correlación	71	102	151	120	496	686	1
entre	155	102	189	120	496	686	1
migración	194	102	262	120	496	686	1
y	266	102	274	120	496	686	1
desarrollo	278	102	346	120	496	686	1
Migrations	71	129	129	144	496	686	1
in	132	129	143	144	496	686	1
contemporary	146	129	217	144	496	686	1
society	220	129	255	144	496	686	1
and	258	129	277	144	496	686	1
its	281	129	292	144	496	686	1
correlation	296	129	350	144	496	686	1
with	353	129	378	144	496	686	1
development	71	144	137	160	496	686	1
Gabriel	71	173	93	180	496	686	1
Lotero-Echeverri	95	173	145	180	496	686	1
es	147	173	153	180	496	686	1
profesor	155	173	178	180	496	686	1
e	180	173	183	180	496	686	1
investigador	184	173	219	180	496	686	1
de	220	173	227	180	496	686	1
la	229	173	234	180	496	686	1
Universidad	235	173	269	180	496	686	1
Pontificia	271	173	297	180	496	686	1
Bolivariana	299	173	331	180	496	686	1
de	333	173	339	180	496	686	1
Medellín	341	173	365	180	496	686	1
(Colombia)	367	173	399	180	496	686	1
(gabrielj.	400	173	425	180	496	686	1
lotero@upb.edu.com)	71	181	131	188	496	686	1
(https://orcid.org/0000-0001-5454-9363).	132	181	244	188	496	686	1
Dra.	71	195	83	202	496	686	1
M.	85	195	93	202	496	686	1
Amor	95	195	111	202	496	686	1
Pérez	113	195	129	202	496	686	1
Rodríguez	131	195	161	202	496	686	1
es	163	195	168	202	496	686	1
profesora	170	195	196	202	496	686	1
titular	198	195	215	202	496	686	1
e	216	195	219	202	496	686	1
investigadora	221	195	258	202	496	686	1
de	259	195	266	202	496	686	1
la	267	195	272	202	496	686	1
Universidad	274	195	307	202	496	686	1
de	308	195	315	202	496	686	1
Huelva	316	195	336	202	496	686	1
(España)	337	195	362	202	496	686	1
(amor@uhu.es	364	195	403	202	496	686	1
https://	407	195	425	202	496	686	1
orcid.org/0000-0001-8312-5412).	71	203	159	210	496	686	1
Palabras	71	466	99	475	496	686	1
claves	103	466	122	475	496	686	1
|	126	466	127	475	496	686	1
keywords	130	466	160	475	496	686	1
Inmigración,	71	482	110	489	496	686	1
desarrollo,	112	482	144	489	496	686	1
migración,	146	482	178	489	496	686	1
codesarrollo,	180	482	219	489	496	686	1
cooperación	221	482	258	489	496	686	1
internacional,	260	482	302	489	496	686	1
capital	304	482	324	489	496	686	1
social.	326	482	345	489	496	686	1
Immigration,	71	490	109	498	496	686	1
development,	111	490	149	498	496	686	1
migration,	151	490	181	498	496	686	1
co-development,	182	490	229	498	496	686	1
international	231	490	268	498	496	686	1
cooperation,	270	490	305	498	496	686	1
social	307	490	324	498	496	686	1
capital.	325	490	346	498	496	686	1
Cómo	85	561	105	569	496	686	1
citar:	107	561	125	569	496	686	1
Lotero-Echeverri,	127	561	182	569	496	686	1
G.,	184	561	193	569	496	686	1
y	195	561	198	569	496	686	1
Pérez-Rodríguez,	200	561	254	569	496	686	1
M.A.	255	561	270	569	496	686	1
(2019).	272	561	294	569	496	686	1
Migraciones	295	561	334	569	496	686	1
en	336	561	343	569	496	686	1
la	345	561	351	569	496	686	1
sociedad	352	561	380	569	496	686	1
contempo-	381	561	415	569	496	686	1
ránea:	128	570	147	578	496	686	1
Correlación	149	570	186	578	496	686	1
entre	188	570	204	578	496	686	1
migración	207	570	239	578	496	686	1
y	241	570	244	578	496	686	1
desarrollo.	246	570	280	578	496	686	1
Retos	282	570	299	578	496	686	1
Revista	301	570	323	578	496	686	1
de	325	570	332	578	496	686	1
Ciencias	334	570	360	578	496	686	1
de	362	570	369	578	496	686	1
la	371	570	376	578	496	686	1
Administra-	379	570	415	578	496	686	1
ción	128	579	141	587	496	686	1
y	143	579	146	587	496	686	1
Economía,	148	579	181	587	496	686	1
9(17),	183	579	201	587	496	686	1
145-159.	203	579	229	587	496	686	1
https://doi.org/10.17163/ret.n17.2019.09	231	579	354	587	496	686	1
Recibido:	87	617	119	625	496	686	1
03/01/2019	121	617	157	625	496	686	1
│	159	615	167	627	496	686	1
Revisado:	169	617	201	625	496	686	1
22/01/2019	204	617	240	625	496	686	1
│	242	615	249	627	496	686	1
Aceptado:	251	617	285	625	496	686	1
24/01/2019	287	617	324	625	496	686	1
│	326	615	333	627	496	686	1
Publicado:	335	617	371	625	496	686	1
01/04/2019	373	617	409	625	496	686	1
146	28	37	48	52	496	686	2
Retos,	63	44	82	53	496	686	2
9(17),	84	44	102	53	496	686	2
2019	104	44	120	53	496	686	2
©	63	54	69	63	496	686	2
2019,	71	54	89	63	496	686	2
Universidad	90	54	127	63	496	686	2
Politécnica	130	54	162	63	496	686	2
Salesiana	165	54	192	63	496	686	2
del	194	54	204	63	496	686	2
Ecuador	206	54	232	63	496	686	2
1.	71	83	79	96	496	686	2
Introducción	86	83	145	96	496	686	2
Las	71	100	86	110	496	686	2
migraciones	90	100	141	110	496	686	2
son	145	100	160	110	496	686	2
un	164	100	175	110	496	686	2
fenómeno	179	100	221	110	496	686	2
histórico,	225	100	264	110	496	686	2
de	268	100	278	110	496	686	2
gran	282	100	301	110	496	686	2
incidencia	305	100	348	110	496	686	2
en	353	100	363	110	496	686	2
la	367	100	374	110	496	686	2
vida	378	100	396	110	496	686	2
de	400	100	410	110	496	686	2
las	414	100	425	110	496	686	2
sociedades	71	111	116	122	496	686	2
de	118	111	128	122	496	686	2
origen,	131	111	160	122	496	686	2
de	163	111	173	122	496	686	2
tránsito	175	111	208	122	496	686	2
y	210	111	215	122	496	686	2
de	217	111	227	122	496	686	2
acogida	230	111	262	122	496	686	2
de	265	111	275	122	496	686	2
las	277	111	289	122	496	686	2
poblaciones	291	111	341	122	496	686	2
que	344	111	359	122	496	686	2
deciden	362	111	394	122	496	686	2
migrar	397	111	425	122	496	686	2
o	71	123	76	133	496	686	2
que	79	123	94	133	496	686	2
son	97	123	112	133	496	686	2
forzadas	114	123	150	133	496	686	2
a	153	123	158	133	496	686	2
hacerlo.	161	123	194	133	496	686	2
A	197	123	203	133	496	686	2
escala	206	123	231	133	496	686	2
mundial	234	123	269	133	496	686	2
se	272	123	281	133	496	686	2
estima	283	123	311	133	496	686	2
que	314	123	329	133	496	686	2
existen	332	123	361	133	496	686	2
257,7	364	123	387	133	496	686	2
millones	390	123	425	133	496	686	2
de	71	134	81	145	496	686	2
migrantes	83	134	125	145	496	686	2
internacionales,	127	134	194	145	496	686	2
lo	196	134	204	145	496	686	2
que	206	134	221	145	496	686	2
equivale	224	134	258	145	496	686	2
al	261	134	268	145	496	686	2
3,4	270	134	283	145	496	686	2
%	285	134	293	145	496	686	2
de	295	134	305	145	496	686	2
la	308	134	315	145	496	686	2
población	317	134	359	145	496	686	2
mundial,	361	134	399	145	496	686	2
según	401	134	425	145	496	686	2
datos	71	146	93	156	496	686	2
de	98	146	107	156	496	686	2
la	112	146	119	156	496	686	2
Organización	124	146	180	156	496	686	2
Internacional	184	146	240	156	496	686	2
para	245	146	263	156	496	686	2
las	268	146	279	156	496	686	2
Migraciones	284	146	335	156	496	686	2
del	339	146	352	156	496	686	2
año	356	146	372	156	496	686	2
2017	376	146	396	156	496	686	2
(OIM,	400	146	425	156	496	686	2
2018).	71	157	97	168	496	686	2
En	100	157	112	168	496	686	2
el	116	157	123	168	496	686	2
presente	127	157	162	168	496	686	2
artículo	166	157	198	168	496	686	2
se	202	157	210	168	496	686	2
aborda	214	157	243	168	496	686	2
este	247	157	263	168	496	686	2
fenómeno	267	157	309	168	496	686	2
desde	312	157	336	168	496	686	2
un	340	157	351	168	496	686	2
enfoque	354	157	388	168	496	686	2
multidi-	392	157	425	168	496	686	2
mensional,	71	169	117	179	496	686	2
más	121	169	138	179	496	686	2
allá	142	169	157	179	496	686	2
de	161	169	171	179	496	686	2
una	175	169	190	179	496	686	2
mirada	194	169	224	179	496	686	2
centrada	228	169	265	179	496	686	2
en	269	169	279	179	496	686	2
las	283	169	294	179	496	686	2
problemáticas	298	169	358	179	496	686	2
de	362	169	372	179	496	686	2
seguridad	376	169	417	179	496	686	2
y	421	169	425	179	496	686	2
control	71	180	101	191	496	686	2
fronterizo,	104	180	148	191	496	686	2
que	152	180	167	191	496	686	2
suelen	170	180	197	191	496	686	2
predominar	200	180	249	191	496	686	2
en	253	180	263	191	496	686	2
el	266	180	273	191	496	686	2
encuadre	276	180	315	191	496	686	2
de	318	180	328	191	496	686	2
las	331	180	343	191	496	686	2
migraciones	346	180	397	191	496	686	2
en	400	180	410	191	496	686	2
las	414	180	425	191	496	686	2
agendas	71	192	105	202	496	686	2
políticas	107	192	143	202	496	686	2
y	146	192	150	202	496	686	2
mediáticas.	153	192	201	202	496	686	2
Canelón	99	203	133	214	496	686	2
Silva	137	203	157	214	496	686	2
y	162	203	166	214	496	686	2
Almansa	170	203	206	214	496	686	2
Martínez	210	203	248	214	496	686	2
(2018)	252	203	278	214	496	686	2
enfatizan	282	203	320	214	496	686	2
en	325	203	334	214	496	686	2
la	339	203	346	214	496	686	2
necesidad	350	203	391	214	496	686	2
de	395	203	405	214	496	686	2
ges-	409	203	425	214	496	686	2
tionar	71	215	96	225	496	686	2
las	100	215	111	225	496	686	2
migraciones	115	215	165	225	496	686	2
internacionales	169	215	232	225	496	686	2
desde	235	215	259	225	496	686	2
“un	262	215	277	225	496	686	2
enfoque	281	215	314	225	496	686	2
holístico	318	215	353	225	496	686	2
que	356	215	371	225	496	686	2
favorezca	375	215	414	225	496	686	2
el	418	215	425	225	496	686	2
tratamiento	71	226	119	237	496	686	2
humano	123	226	158	237	496	686	2
de	162	226	172	237	496	686	2
los	176	226	188	237	496	686	2
migrantes	192	226	233	237	496	686	2
–independientemente	237	226	325	237	496	686	2
de	330	226	339	237	496	686	2
su	343	226	353	237	496	686	2
estatus	357	226	386	237	496	686	2
migrato-	390	226	425	237	496	686	2
rio–,	71	238	89	248	496	686	2
poniendo	92	238	131	248	496	686	2
en	134	238	144	248	496	686	2
primer	147	238	175	248	496	686	2
plano	178	238	202	248	496	686	2
la	205	238	212	248	496	686	2
totalidad	215	238	252	248	496	686	2
de	255	238	264	248	496	686	2
sus	268	238	281	248	496	686	2
dimensiones	284	238	335	248	496	686	2
y	339	238	343	248	496	686	2
aspectos	346	238	381	248	496	686	2
esenciales	384	238	425	248	496	686	2
como	71	249	94	260	496	686	2
personas”	96	249	137	260	496	686	2
(p.	139	249	150	260	496	686	2
118).	153	249	173	260	496	686	2
Esta	176	249	194	260	496	686	2
gestión	197	249	226	260	496	686	2
de	229	249	238	260	496	686	2
los	241	249	253	260	496	686	2
movimientos	255	249	309	260	496	686	2
migratorios	311	249	359	260	496	686	2
es	362	249	370	260	496	686	2
un	373	249	384	260	496	686	2
escenario	386	249	425	260	496	686	2
propicio	71	261	105	271	496	686	2
para	108	261	127	271	496	686	2
la	129	261	137	271	496	686	2
cooperación	139	261	190	271	496	686	2
internacional.	193	261	250	271	496	686	2
El	252	261	261	271	496	686	2
Marco	264	260	286	271	496	686	2
de	289	260	296	271	496	686	2
la	299	260	305	271	496	686	2
Gobernanza	307	260	348	271	496	686	2
de	351	260	358	271	496	686	2
la	360	260	366	271	496	686	2
Migración	369	260	403	271	496	686	2
de	405	261	415	271	496	686	2
la	418	261	425	271	496	686	2
Organización	71	272	126	283	496	686	2
Internacional	128	272	183	283	496	686	2
de	185	272	195	283	496	686	2
las	197	272	208	283	496	686	2
Migraciones	210	272	261	283	496	686	2
(OIM)	263	272	288	283	496	686	2
plantea	290	272	321	283	496	686	2
tres	323	272	338	283	496	686	2
objetivos	340	272	376	283	496	686	2
específicos:	378	272	425	283	496	686	2
1.	91	295	98	304	496	686	2
La	103	295	112	304	496	686	2
buena	114	295	137	304	496	686	2
gobernanza	139	295	183	304	496	686	2
de	185	295	193	304	496	686	2
la	195	295	202	304	496	686	2
migración	204	295	242	304	496	686	2
y	244	295	248	304	496	686	2
las	250	295	260	304	496	686	2
políticas	262	295	294	304	496	686	2
conexas	296	295	325	304	496	686	2
deberían	327	295	360	304	496	686	2
fomentar	362	295	396	304	496	686	2
el	398	295	404	304	496	686	2
bien-	406	295	425	304	496	686	2
estar	103	307	121	316	496	686	2
socioeconómico	123	307	183	316	496	686	2
de	185	307	194	316	496	686	2
los	196	307	207	316	496	686	2
migrantes	209	307	246	316	496	686	2
y	248	307	252	316	496	686	2
de	255	307	263	316	496	686	2
la	266	307	272	316	496	686	2
sociedad.	275	307	309	316	496	686	2
2.	91	319	98	328	496	686	2
La	103	319	112	328	496	686	2
gobernanza	114	319	158	328	496	686	2
adecuada	160	319	195	328	496	686	2
de	197	319	205	328	496	686	2
la	207	319	214	328	496	686	2
migración	216	319	254	328	496	686	2
se	256	319	263	328	496	686	2
debería	265	319	293	328	496	686	2
fundamentar	295	319	343	328	496	686	2
en	345	319	354	328	496	686	2
respuestas	356	319	395	328	496	686	2
eficaces	397	319	425	328	496	686	2
a	103	331	107	340	496	686	2
la	109	331	116	340	496	686	2
movilidad	118	331	155	340	496	686	2
en	158	331	167	340	496	686	2
situaciones	169	331	210	340	496	686	2
de	213	331	221	340	496	686	2
crisis.	224	331	245	340	496	686	2
3.	91	343	97	352	496	686	2
La	103	343	112	352	496	686	2
migración	114	343	151	352	496	686	2
se	153	343	161	352	496	686	2
debería	162	343	190	352	496	686	2
efectuar	191	343	221	352	496	686	2
de	223	343	231	352	496	686	2
manera	233	343	261	352	496	686	2
segura,	263	343	289	352	496	686	2
ordenada	291	343	325	352	496	686	2
y	327	343	331	352	496	686	2
digna	333	343	353	352	496	686	2
(OIM,	355	343	377	352	496	686	2
2015,	379	343	398	352	496	686	2
p.	400	343	407	352	496	686	2
6-7).	409	343	425	352	496	686	2
En	99	362	111	372	496	686	2
el	114	362	121	372	496	686	2
marco	123	362	150	372	496	686	2
propuesto	152	362	194	372	496	686	2
por	196	362	211	372	496	686	2
la	213	362	221	372	496	686	2
OIM	223	362	242	372	496	686	2
(2015)	244	362	271	372	496	686	2
se	273	362	282	372	496	686	2
destaca	284	362	315	372	496	686	2
la	318	362	325	372	496	686	2
importancia	328	362	379	372	496	686	2
de	381	362	391	372	496	686	2
interve-	393	362	425	372	496	686	2
nir	71	373	83	384	496	686	2
los	86	373	98	384	496	686	2
factores	100	373	133	384	496	686	2
de	136	373	146	384	496	686	2
expulsión	149	373	189	384	496	686	2
de	191	373	201	384	496	686	2
las	204	373	216	384	496	686	2
poblaciones	218	373	268	384	496	686	2
de	271	373	281	384	496	686	2
sus	283	373	297	384	496	686	2
países	299	373	325	384	496	686	2
de	328	373	337	384	496	686	2
origen.	340	373	369	384	496	686	2
“La	372	373	387	384	496	686	2
pobreza,	389	373	425	384	496	686	2
la	71	385	78	395	496	686	2
inestabilidad,	81	385	138	395	496	686	2
la	141	385	148	395	496	686	2
falta	151	385	170	395	496	686	2
de	172	385	182	395	496	686	2
acceso	185	385	213	395	496	686	2
a	215	385	220	395	496	686	2
la	223	385	231	395	496	686	2
educación	233	385	276	395	496	686	2
y	279	385	284	395	496	686	2
a	286	385	291	395	496	686	2
otros	294	385	315	395	496	686	2
servicios	318	385	354	395	496	686	2
básicos	357	385	388	395	496	686	2
son	391	385	405	395	496	686	2
sólo	408	385	425	395	496	686	2
algunos	71	396	103	407	496	686	2
de	107	396	117	407	496	686	2
los	120	396	132	407	496	686	2
factores	135	396	168	407	496	686	2
que	172	396	187	407	496	686	2
incitan	190	396	220	407	496	686	2
a	223	396	228	407	496	686	2
las	231	396	243	407	496	686	2
personas	246	396	283	407	496	686	2
a	287	396	292	407	496	686	2
emigrar”	295	396	332	407	496	686	2
(p.	335	396	346	407	496	686	2
6).	350	396	361	407	496	686	2
Por	364	396	379	407	496	686	2
tanto,	382	396	407	407	496	686	2
con	410	396	425	407	496	686	2
el	71	408	78	418	496	686	2
fin	82	408	94	418	496	686	2
de	98	408	107	418	496	686	2
comprender	111	408	162	418	496	686	2
la	166	408	174	418	496	686	2
interrelación	178	408	232	418	496	686	2
entre	236	408	257	418	496	686	2
migraciones	261	408	312	418	496	686	2
y	316	408	321	418	496	686	2
fomento	325	408	360	418	496	686	2
del	364	408	377	418	496	686	2
desarrollo,	381	408	425	418	496	686	2
se	71	419	79	430	496	686	2
realiza	83	419	111	430	496	686	2
una	115	419	131	430	496	686	2
revisión	135	419	168	430	496	686	2
crítica	172	419	199	430	496	686	2
de	202	419	212	430	496	686	2
literatura,	216	419	258	430	496	686	2
a	262	419	267	430	496	686	2
partir	271	419	294	430	496	686	2
de	298	419	308	430	496	686	2
autores	312	419	343	430	496	686	2
de	347	419	357	430	496	686	2
referencia	361	419	403	430	496	686	2
y	407	419	411	430	496	686	2
de	415	419	425	430	496	686	2
estudios	71	431	105	441	496	686	2
recientes	109	431	146	441	496	686	2
sobre	150	431	173	441	496	686	2
migraciones	176	431	228	441	496	686	2
internacionales	231	431	295	441	496	686	2
en	299	431	309	441	496	686	2
el	313	431	320	441	496	686	2
ámbito	323	431	353	441	496	686	2
iberoamericano,	357	431	425	441	496	686	2
teniendo	71	442	107	453	496	686	2
especial	111	442	144	453	496	686	2
énfasis	148	442	177	453	496	686	2
a	180	442	185	453	496	686	2
la	189	442	196	453	496	686	2
literatura	200	442	239	453	496	686	2
emergente	243	442	287	453	496	686	2
de	290	442	300	453	496	686	2
bases	304	442	326	453	496	686	2
de	330	442	340	453	496	686	2
datos	343	442	366	453	496	686	2
de	370	442	379	453	496	686	2
referencia	383	442	425	453	496	686	2
como	71	454	94	464	496	686	2
Scopus®	97	454	134	464	496	686	2
y	137	454	142	464	496	686	2
el	144	454	151	464	496	686	2
Journal	154	454	186	464	496	686	2
Citation	189	454	222	464	496	686	2
Reports®	225	454	265	464	496	686	2
(JCR).	268	454	294	464	496	686	2
2.	71	482	79	495	496	686	2
Características	86	482	153	495	496	686	2
de	156	482	168	495	496	686	2
las	171	482	183	495	496	686	2
migraciones	186	482	243	495	496	686	2
contemporáneas	246	482	323	495	496	686	2
Entre	71	498	94	509	496	686	2
las	97	498	108	509	496	686	2
causas	111	498	138	509	496	686	2
de	141	498	151	509	496	686	2
las	154	498	165	509	496	686	2
migraciones	168	498	218	509	496	686	2
internacionales,	221	498	287	509	496	686	2
desde	290	498	313	509	496	686	2
una	316	498	332	509	496	686	2
mirada	334	498	364	509	496	686	2
global,	367	498	394	509	496	686	2
se	397	498	406	509	496	686	2
des-	409	498	425	509	496	686	2
tacan	71	510	93	520	496	686	2
las	96	510	107	520	496	686	2
crecientes	110	510	151	520	496	686	2
brechas	153	510	185	520	496	686	2
entre	187	510	209	520	496	686	2
los	211	510	223	520	496	686	2
países	225	510	250	520	496	686	2
de	253	510	262	520	496	686	2
origen	265	510	291	520	496	686	2
y	293	510	298	520	496	686	2
de	301	510	310	520	496	686	2
destino	313	510	343	520	496	686	2
en	345	510	355	520	496	686	2
el	358	510	365	520	496	686	2
nivel	367	510	387	520	496	686	2
de	389	510	399	520	496	686	2
renta,	401	510	425	520	496	686	2
en	71	521	81	532	496	686	2
la	85	521	92	532	496	686	2
calidad	96	521	126	532	496	686	2
de	129	521	139	532	496	686	2
vida,	143	521	163	532	496	686	2
en	166	521	176	532	496	686	2
las	180	521	191	532	496	686	2
oportunidades	195	521	255	532	496	686	2
y	258	521	263	532	496	686	2
servicios	267	521	302	532	496	686	2
y	306	521	311	532	496	686	2
en	315	521	324	532	496	686	2
la	328	521	336	532	496	686	2
garantía	339	521	374	532	496	686	2
del	377	521	390	532	496	686	2
disfrute	393	521	425	532	496	686	2
de	71	533	81	543	496	686	2
derechos.	84	533	123	543	496	686	2
Aunque	126	533	158	543	496	686	2
se	161	533	170	543	496	686	2
afirma	173	533	200	543	496	686	2
que	204	533	219	543	496	686	2
el	222	533	229	543	496	686	2
desarrollo	232	533	274	543	496	686	2
económico	277	533	322	543	496	686	2
contribuye	325	533	369	543	496	686	2
a	373	533	377	543	496	686	2
reducir	381	533	411	543	496	686	2
las	414	533	425	543	496	686	2
migraciones,	71	544	124	555	496	686	2
y	126	544	131	555	496	686	2
esto	133	544	150	555	496	686	2
es	153	544	161	555	496	686	2
aún	164	544	179	555	496	686	2
más	182	544	199	555	496	686	2
válido	201	544	226	555	496	686	2
al	229	544	236	555	496	686	2
hablar	239	544	265	555	496	686	2
del	268	544	280	555	496	686	2
deseable	283	544	318	555	496	686	2
carácter	321	544	354	555	496	686	2
voluntario	357	544	399	555	496	686	2
de	402	544	411	555	496	686	2
las	414	544	425	555	496	686	2
mismas,	71	556	105	566	496	686	2
se	108	556	117	566	496	686	2
observa	120	556	152	566	496	686	2
que	155	556	170	566	496	686	2
cuando	173	556	204	566	496	686	2
aumenta	207	556	243	566	496	686	2
el	247	556	254	566	496	686	2
nivel	257	556	277	566	496	686	2
de	280	556	290	566	496	686	2
desarrollo	293	556	334	566	496	686	2
económico	338	556	383	566	496	686	2
se	386	556	394	566	496	686	2
genera	398	556	425	566	496	686	2
atracción	71	567	109	578	496	686	2
de	112	567	121	578	496	686	2
migraciones.	124	567	177	578	496	686	2
Esta	179	567	197	578	496	686	2
situación	200	567	237	578	496	686	2
varía	240	567	260	578	496	686	2
entre	263	567	284	578	496	686	2
los	286	567	298	578	496	686	2
países	300	567	325	578	496	686	2
y	328	567	332	578	496	686	2
al	335	567	342	578	496	686	2
interior	345	567	376	578	496	686	2
de	378	567	388	578	496	686	2
éstos,	390	567	413	578	496	686	2
de	415	567	425	578	496	686	2
acuerdo	71	579	104	589	496	686	2
con	106	579	121	589	496	686	2
la	123	579	130	589	496	686	2
pertenencia	133	579	181	589	496	686	2
a	183	579	187	589	496	686	2
determinada	190	579	242	589	496	686	2
clase,	244	579	266	589	496	686	2
ya	268	579	278	589	496	686	2
que,	280	579	297	589	496	686	2
si	299	579	306	589	496	686	2
bien	308	579	326	589	496	686	2
el	328	579	335	589	496	686	2
desarrollo	337	579	378	589	496	686	2
económico	380	579	425	589	496	686	2
ISSN	71	624	87	632	496	686	2
impreso:	89	624	114	632	496	686	2
1390-6291;	116	624	152	632	496	686	2
ISSN	154	624	170	632	496	686	2
electrónico:	172	624	207	632	496	686	2
1390-8618	209	624	242	632	496	686	2
Gabriel	227	44	250	53	496	686	3
Lotero-Echeverri	252	44	306	53	496	686	3
y	308	44	311	53	496	686	3
Dra.	313	44	327	53	496	686	3
M.	329	44	336	53	496	686	3
Amor	337	44	356	53	496	686	3
Pérez	358	44	376	53	496	686	3
Rodríguez	378	44	409	53	496	686	3
(2019).	412	44	434	53	496	686	3
Migraciones	98	54	135	63	496	686	3
en	137	54	145	63	496	686	3
la	147	54	152	63	496	686	3
sociedad	154	54	182	63	496	686	3
contemporánea:	184	54	235	63	496	686	3
Correlación	237	54	274	63	496	686	3
entre	276	54	293	63	496	686	3
migración	295	54	325	63	496	686	3
y	327	54	331	63	496	686	3
desarrollo.	333	54	366	63	496	686	3
Retos,	367	54	385	63	496	686	3
9(17),	387	54	406	63	496	686	3
145-159	407	54	434	63	496	686	3
de	71	84	81	94	496	686	3
un	84	84	95	94	496	686	3
país	98	84	115	94	496	686	3
suele	118	84	139	94	496	686	3
ser	142	84	154	94	496	686	3
medido	157	84	188	94	496	686	3
a	191	84	196	94	496	686	3
través	199	84	224	94	496	686	3
de	227	84	237	94	496	686	3
la	240	84	247	94	496	686	3
renta	250	84	272	94	496	686	3
per	275	84	285	94	496	686	3
cápita,	288	84	310	94	496	686	3
está	313	84	329	94	496	686	3
distribuido	332	84	378	94	496	686	3
de	381	84	391	94	496	686	3
manera	394	84	425	94	496	686	3
desigual	71	95	105	106	496	686	3
entre	107	95	128	106	496	686	3
las	131	95	142	106	496	686	3
diferentes	145	95	185	106	496	686	3
clases	188	95	212	106	496	686	3
sociales	215	95	246	106	496	686	3
y	249	95	254	106	496	686	3
al	256	95	264	106	496	686	3
interior	266	95	297	106	496	686	3
mismo	300	95	328	106	496	686	3
de	331	95	341	106	496	686	3
las	343	95	354	106	496	686	3
familias.	357	95	392	106	496	686	3
Los	99	115	113	124	496	686	3
países	115	115	138	124	496	686	3
más	140	115	155	124	496	686	3
pobres	158	115	183	124	496	686	3
generan	185	115	215	124	496	686	3
normalmente	218	115	268	124	496	686	3
menos	270	115	295	124	496	686	3
emigrantes	297	115	338	124	496	686	3
que	341	115	354	124	496	686	3
aquéllos	357	115	387	124	496	686	3
que	390	115	403	124	496	686	3
están	406	115	425	124	496	686	3
más	99	125	114	134	496	686	3
arriba	117	125	140	134	496	686	3
en	143	125	152	134	496	686	3
el	154	125	161	134	496	686	3
escalafón	164	125	198	134	496	686	3
de	201	125	210	134	496	686	3
la	213	125	220	134	496	686	3
renta	222	125	242	134	496	686	3
per	245	125	254	134	496	686	3
cápita.	256	125	276	134	496	686	3
(…)	279	125	293	134	496	686	3
Así,	296	125	310	134	496	686	3
las	312	125	323	134	496	686	3
tasas	325	125	344	134	496	686	3
de	347	125	356	134	496	686	3
emigración	358	125	400	134	496	686	3
de	403	125	412	134	496	686	3
los	415	125	425	134	496	686	3
países	99	135	122	144	496	686	3
realmente	124	135	161	144	496	686	3
pobres	163	135	188	144	496	686	3
son	190	135	204	144	496	686	3
muy	206	135	222	144	496	686	3
bajas,	224	135	246	144	496	686	3
mientras	248	135	281	144	496	686	3
que	283	135	296	144	496	686	3
son	298	135	311	144	496	686	3
mucho	314	135	339	144	496	686	3
más	342	135	357	144	496	686	3
altas	359	135	376	144	496	686	3
en	378	135	387	144	496	686	3
el	389	135	396	144	496	686	3
caso	398	135	414	144	496	686	3
de	416	135	425	144	496	686	3
los	99	145	110	154	496	686	3
países	112	145	135	154	496	686	3
moderadamente	137	145	197	154	496	686	3
pobres	200	145	225	154	496	686	3
(Hatton	227	145	256	154	496	686	3
y	258	145	262	154	496	686	3
Williamson,	265	145	309	154	496	686	3
2004,	311	145	331	154	496	686	3
p.	333	145	340	154	496	686	3
11).	343	145	357	154	496	686	3
Las	99	164	114	174	496	686	3
migraciones	116	164	168	174	496	686	3
de	170	164	180	174	496	686	3
principios	183	164	225	174	496	686	3
del	227	164	240	174	496	686	3
siglo	242	164	262	174	496	686	3
XXI	264	164	282	174	496	686	3
no	284	164	295	174	496	686	3
están	297	164	319	174	496	686	3
al	322	164	329	174	496	686	3
alcance	332	164	363	174	496	686	3
de	366	164	376	174	496	686	3
todos.	378	164	403	174	496	686	3
Para	406	164	425	174	496	686	3
emigrar	71	175	104	186	496	686	3
se	108	175	116	186	496	686	3
requieren	120	175	160	186	496	686	3
recursos	164	175	199	186	496	686	3
económicos,	203	175	255	186	496	686	3
información	259	175	311	186	496	686	3
y	315	175	319	186	496	686	3
relaciones	323	175	365	186	496	686	3
sociales.	369	175	404	186	496	686	3
Una	408	175	425	186	496	686	3
parte	71	187	93	197	496	686	3
considerable	95	187	148	197	496	686	3
de	150	187	160	197	496	686	3
la	162	187	170	197	496	686	3
población	172	187	214	197	496	686	3
que	216	187	231	197	496	686	3
migra	234	187	258	197	496	686	3
pertenece	261	187	301	197	496	686	3
a	303	187	308	197	496	686	3
la	311	187	318	197	496	686	3
clase	320	187	341	197	496	686	3
media	343	187	369	197	496	686	3
en	371	187	381	197	496	686	3
sus	384	187	397	197	496	686	3
países	400	187	425	197	496	686	3
de	71	198	81	209	496	686	3
origen,	84	198	113	209	496	686	3
generalmente	116	198	173	209	496	686	3
del	176	198	188	209	496	686	3
hemisferio	191	198	236	209	496	686	3
sur	239	198	252	209	496	686	3
(Naïr,	255	198	279	209	496	686	3
2006),	282	198	308	209	496	686	3
en	311	198	321	209	496	686	3
los	324	198	336	209	496	686	3
cuales	339	198	365	209	496	686	3
se	368	198	377	209	496	686	3
favorece	380	198	415	209	496	686	3
la	418	198	425	209	496	686	3
salida	71	210	95	220	496	686	3
de	98	210	108	220	496	686	3
estas	110	210	131	220	496	686	3
poblaciones	133	210	183	220	496	686	3
hacia	185	210	208	220	496	686	3
el	210	210	217	220	496	686	3
mejoramiento	220	210	279	220	496	686	3
en	281	210	291	220	496	686	3
el	293	210	301	220	496	686	3
acceso	303	210	331	220	496	686	3
a	333	210	338	220	496	686	3
formación	340	210	384	220	496	686	3
avanzada	386	210	425	220	496	686	3
y	71	221	76	232	496	686	3
de	79	221	89	232	496	686	3
las	92	221	104	232	496	686	3
expectativas	108	221	158	232	496	686	3
de	162	221	172	232	496	686	3
vida,	175	221	195	232	496	686	3
que	199	221	214	232	496	686	3
no	218	221	228	232	496	686	3
encuentran	232	221	279	232	496	686	3
una	283	221	299	232	496	686	3
satisfacción	302	221	351	232	496	686	3
adecuada	355	221	395	232	496	686	3
en	398	221	408	232	496	686	3
sus	412	221	425	232	496	686	3
respectivos	71	233	117	243	496	686	3
países	121	233	146	243	496	686	3
por	149	233	164	243	496	686	3
la	167	233	175	243	496	686	3
falta	178	233	197	243	496	686	3
de	200	233	210	243	496	686	3
oportunidades	213	233	274	243	496	686	3
y	277	233	282	243	496	686	3
la	285	233	293	243	496	686	3
creciente	296	233	334	243	496	686	3
precariedad	337	233	387	243	496	686	3
del	390	233	403	243	496	686	3
mer-	406	233	425	243	496	686	3
cado	71	244	91	255	496	686	3
laboral,	93	244	125	255	496	686	3
unido	128	244	152	255	496	686	3
a	155	244	160	255	496	686	3
otros	163	244	184	255	496	686	3
factores	187	244	220	255	496	686	3
de	223	244	232	255	496	686	3
expulsión	235	244	275	255	496	686	3
y	278	244	283	255	496	686	3
que	285	244	300	255	496	686	3
amenazan	303	244	346	255	496	686	3
a	349	244	354	255	496	686	3
algunos	356	244	389	255	496	686	3
sectores	392	244	425	255	496	686	3
de	71	256	81	266	496	686	3
población	84	256	125	266	496	686	3
a	128	256	133	266	496	686	3
caer	136	256	153	266	496	686	3
en	156	256	166	266	496	686	3
situaciones	169	256	216	266	496	686	3
de	219	256	229	266	496	686	3
exclusión	232	256	271	266	496	686	3
social,	274	256	301	266	496	686	3
así	304	256	315	266	496	686	3
como	318	256	341	266	496	686	3
padecer	344	256	377	266	496	686	3
una	380	256	396	266	496	686	3
dismi-	399	256	425	266	496	686	3
nución	71	267	100	278	496	686	3
en	103	267	113	278	496	686	3
su	115	267	125	278	496	686	3
calidad	128	267	158	278	496	686	3
de	161	267	171	278	496	686	3
vida.	173	267	193	278	496	686	3
La	99	279	110	289	496	686	3
migración	113	279	156	289	496	686	3
internacional	159	279	214	289	496	686	3
se	217	279	226	289	496	686	3
facilita	229	279	258	289	496	686	3
cuando	261	279	292	289	496	686	3
la	295	279	302	289	496	686	3
persona	305	279	338	289	496	686	3
cuenta	341	279	369	289	496	686	3
con	372	279	388	289	496	686	3
estudios	391	279	425	289	496	686	3
superiores.	71	290	117	301	496	686	3
Afirma	120	290	149	301	496	686	3
Naïr	152	290	171	301	496	686	3
(ob.	174	290	188	301	496	686	3
cit)	191	290	202	301	496	686	3
que	205	290	220	301	496	686	3
esto	224	290	240	301	496	686	3
representa	243	290	287	301	496	686	3
una	291	290	306	301	496	686	3
amenaza	309	290	347	301	496	686	3
para	350	290	369	301	496	686	3
los	372	290	384	301	496	686	3
países	387	290	412	301	496	686	3
de	415	290	425	301	496	686	3
origen,	71	302	100	312	496	686	3
pero	103	302	122	312	496	686	3
favorece	125	302	160	312	496	686	3
a	163	302	168	312	496	686	3
los	171	302	183	312	496	686	3
países	186	302	211	312	496	686	3
de	214	302	224	312	496	686	3
acogida,	227	302	262	312	496	686	3
porque	265	302	294	312	496	686	3
contar	297	302	324	312	496	686	3
con	327	302	343	312	496	686	3
personas	346	302	383	312	496	686	3
formadas	386	302	425	312	496	686	3
aumenta	71	313	108	324	496	686	3
su	110	313	119	324	496	686	3
competitividad	121	313	184	324	496	686	3
en	186	313	196	324	496	686	3
la	199	313	206	324	496	686	3
sociedad	208	313	245	324	496	686	3
del	247	313	260	324	496	686	3
conocimiento.	262	313	321	324	496	686	3
Para	324	313	343	324	496	686	3
2015,	345	313	368	324	496	686	3
14.7	370	313	387	324	496	686	3
millones	390	313	425	324	496	686	3
de	71	325	81	335	496	686	3
inmigrantes	84	325	134	335	496	686	3
«altamente	137	325	183	335	496	686	3
cualificados»	187	325	241	335	496	686	3
vivían	245	325	270	335	496	686	3
en	273	325	283	335	496	686	3
Estados	286	325	319	335	496	686	3
Unidos,	322	325	354	335	496	686	3
“tienen	358	325	388	335	496	686	3
estudios	391	325	425	335	496	686	3
superiores	71	336	114	347	496	686	3
de	117	336	127	347	496	686	3
grado	130	336	154	347	496	686	3
asociado	156	336	193	347	496	686	3
a	196	336	201	347	496	686	3
licenciatura	203	336	253	347	496	686	3
o	256	336	261	347	496	686	3
posgrado”	264	336	306	347	496	686	3
(Gaspar,	309	336	343	347	496	686	3
2017,	346	336	369	347	496	686	3
p.	371	336	379	347	496	686	3
86).	382	336	398	347	496	686	3
El	99	348	108	358	496	686	3
74.6%	112	348	137	358	496	686	3
de	140	348	150	358	496	686	3
los	153	348	165	358	496	686	3
migrantes	168	348	210	358	496	686	3
es	213	348	222	358	496	686	3
económicamente	225	348	296	358	496	686	3
activo.	299	348	327	358	496	686	3
Debido	330	348	360	358	496	686	3
a	363	348	368	358	496	686	3
su	371	348	381	358	496	686	3
nivel	384	348	404	358	496	686	3
edu-	407	348	425	358	496	686	3
cativo,	71	359	98	370	496	686	3
se	102	359	110	370	496	686	3
asume	113	359	140	370	496	686	3
que	144	359	159	370	496	686	3
su	162	359	172	370	496	686	3
integración	175	359	222	370	496	686	3
a	226	359	230	370	496	686	3
la	234	359	241	370	496	686	3
sociedad	244	359	281	370	496	686	3
de	284	359	294	370	496	686	3
acogida	297	359	329	370	496	686	3
es	333	359	341	370	496	686	3
relativamente	344	359	401	370	496	686	3
fácil,	405	359	425	370	496	686	3
aunque	71	371	102	381	496	686	3
deben	104	371	129	381	496	686	3
afrontar	132	371	166	381	496	686	3
barreras	168	371	203	381	496	686	3
relacionadas	206	371	258	381	496	686	3
con	261	371	276	381	496	686	3
su	278	371	288	381	496	686	3
estatus	290	371	319	381	496	686	3
migratorio,	321	371	369	381	496	686	3
la	371	371	379	381	496	686	3
legislación	381	371	425	381	496	686	3
laboral,	71	382	103	393	496	686	3
el	105	382	112	393	496	686	3
reconocimiento	115	382	180	393	496	686	3
de	183	382	193	393	496	686	3
títulos	195	382	222	393	496	686	3
y	224	382	229	393	496	686	3
el	231	382	238	393	496	686	3
dominio	241	382	276	393	496	686	3
del	279	382	291	393	496	686	3
idioma.	293	382	325	393	496	686	3
Disponer	328	382	366	393	496	686	3
de	368	382	378	393	496	686	3
una	381	382	396	393	496	686	3
pobla-	399	382	425	393	496	686	3
ción	71	394	89	404	496	686	3
extranjera	93	394	135	404	496	686	3
con	139	394	154	404	496	686	3
capacidad	158	394	200	404	496	686	3
de	204	394	214	404	496	686	3
inversión	217	394	256	404	496	686	3
y	260	394	264	404	496	686	3
mejor	268	394	293	404	496	686	3
cualificada	296	394	342	404	496	686	3
no	346	394	357	404	496	686	3
sólo	360	394	377	404	496	686	3
representa	381	394	425	404	496	686	3
ventajas	71	405	105	416	496	686	3
productivas,	108	405	159	416	496	686	3
sino	162	405	180	416	496	686	3
en	183	405	193	416	496	686	3
las	196	405	208	416	496	686	3
capacidades	211	405	261	416	496	686	3
de	265	405	274	416	496	686	3
estos	277	405	298	416	496	686	3
nuevos	301	405	330	416	496	686	3
habitantes	334	405	377	416	496	686	3
para	380	405	399	416	496	686	3
inser-	402	405	425	416	496	686	3
tarse	71	417	91	427	496	686	3
en	94	417	104	427	496	686	3
las	107	417	118	427	496	686	3
sociedades	121	417	166	427	496	686	3
de	169	417	179	427	496	686	3
acogida.	181	417	216	427	496	686	3
De	99	428	111	439	496	686	3
acuerdo	114	428	148	439	496	686	3
con	152	428	167	439	496	686	3
la	171	428	178	439	496	686	3
OIM,	182	428	203	439	496	686	3
los	207	428	219	439	496	686	3
flujos	223	428	246	439	496	686	3
migratorios	250	428	299	439	496	686	3
de	302	428	312	439	496	686	3
personas	316	428	353	439	496	686	3
desde	357	428	380	439	496	686	3
los	384	428	396	439	496	686	3
países	400	428	425	439	496	686	3
del	71	440	83	450	496	686	3
Sur	87	440	102	450	496	686	3
hacia	105	440	127	450	496	686	3
los	130	440	142	450	496	686	3
países	145	440	171	450	496	686	3
del	174	440	186	450	496	686	3
Norte	190	440	213	450	496	686	3
son	217	440	231	450	496	686	3
un	234	440	245	450	496	686	3
reflejo	249	440	275	450	496	686	3
de	278	440	288	450	496	686	3
la	291	440	299	450	496	686	3
desigualdad	302	440	352	450	496	686	3
en	355	440	365	450	496	686	3
las	368	440	380	450	496	686	3
relaciones	383	440	425	450	496	686	3
internacionales:	71	451	138	462	496	686	3
La	99	471	109	480	496	686	3
mayoría	112	471	143	480	496	686	3
de	146	471	155	480	496	686	3
los	159	471	169	480	496	686	3
países	173	471	195	480	496	686	3
de	199	471	208	480	496	686	3
destino	211	471	238	480	496	686	3
suelen	242	471	266	480	496	686	3
ocupar	269	471	295	480	496	686	3
una	299	471	313	480	496	686	3
posición	316	471	348	480	496	686	3
hegemónica	351	471	396	480	496	686	3
a	400	471	404	480	496	686	3
nivel	407	471	425	480	496	686	3
mundial	99	481	130	490	496	686	3
o	134	481	138	490	496	686	3
regional	141	481	172	490	496	686	3
en	175	481	184	490	496	686	3
comparación	187	481	236	490	496	686	3
con	239	481	253	490	496	686	3
los	256	481	266	490	496	686	3
países	270	481	292	490	496	686	3
de	296	481	304	490	496	686	3
origen	308	481	331	490	496	686	3
de	335	481	343	490	496	686	3
los	347	481	357	490	496	686	3
que	360	481	374	490	496	686	3
proceden	377	481	411	490	496	686	3
los	415	481	425	490	496	686	3
migrantes.	99	491	139	500	496	686	3
Este	142	491	158	500	496	686	3
es	161	491	169	500	496	686	3
el	172	491	178	500	496	686	3
caso	181	491	198	500	496	686	3
de	201	491	209	500	496	686	3
muchas	212	491	242	500	496	686	3
migraciones	245	491	290	500	496	686	3
Sur-Sur	293	491	322	500	496	686	3
y	325	491	329	500	496	686	3
Sur-Norte.	332	491	371	500	496	686	3
Los	374	491	388	500	496	686	3
países	391	491	413	500	496	686	3
de	416	491	425	500	496	686	3
destino	99	501	126	510	496	686	3
también	128	501	159	510	496	686	3
suelen	161	501	185	510	496	686	3
ser	187	501	198	510	496	686	3
más	200	501	215	510	496	686	3
ricos	217	501	235	510	496	686	3
y	237	501	241	510	496	686	3
con	244	501	257	510	496	686	3
frecuencia	259	501	298	510	496	686	3
ocupan	300	501	327	510	496	686	3
una	329	501	343	510	496	686	3
posición	346	501	377	510	496	686	3
estratégica	379	501	419	510	496	686	3
y	421	501	425	510	496	686	3
militar	99	511	125	520	496	686	3
dominante	127	511	167	520	496	686	3
(OIM,	169	511	191	520	496	686	3
2018,	194	511	214	520	496	686	3
p.	216	511	223	520	496	686	3
142).	225	511	244	520	496	686	3
En	99	530	111	540	496	686	3
este	115	530	131	540	496	686	3
sentido,	135	530	168	540	496	686	3
son	172	530	187	540	496	686	3
varios	191	530	216	540	496	686	3
los	220	530	232	540	496	686	3
países	235	530	261	540	496	686	3
que	265	530	280	540	496	686	3
tienen	284	530	310	540	496	686	3
políticas	314	530	349	540	496	686	3
que	353	530	368	540	496	686	3
les	372	530	383	540	496	686	3
permiten	387	530	425	540	496	686	3
seleccionar	71	541	118	552	496	686	3
a	121	541	126	552	496	686	3
las	130	541	141	552	496	686	3
personas	145	541	182	552	496	686	3
que	186	541	201	552	496	686	3
ingresen	204	541	240	552	496	686	3
a	244	541	248	552	496	686	3
su	252	541	262	552	496	686	3
territorio,	265	541	306	552	496	686	3
como	310	541	333	552	496	686	3
una	336	541	352	552	496	686	3
forma	356	541	381	552	496	686	3
de	385	541	395	552	496	686	3
luchar	398	541	425	552	496	686	3
contra	71	553	98	563	496	686	3
la	102	553	109	563	496	686	3
clandestinidad.	113	553	177	563	496	686	3
En	181	553	193	563	496	686	3
los	197	553	209	563	496	686	3
países	213	553	239	563	496	686	3
del	243	553	255	563	496	686	3
norte	259	553	281	563	496	686	3
se	286	553	294	563	496	686	3
endurecen	298	553	342	563	496	686	3
las	346	553	357	563	496	686	3
condiciones	361	553	411	563	496	686	3
de	415	553	425	563	496	686	3
entrada,	71	564	105	575	496	686	3
de	108	564	118	575	496	686	3
regularización	120	564	180	575	496	686	3
y	183	564	187	575	496	686	3
reagrupación	190	564	245	575	496	686	3
familiar,	248	564	282	575	496	686	3
mientras	285	564	322	575	496	686	3
se	324	564	333	575	496	686	3
promueve	335	564	377	575	496	686	3
la	379	564	387	575	496	686	3
inmigra-	389	564	425	575	496	686	3
ción	71	576	89	586	496	686	3
de	92	576	101	586	496	686	3
personas	104	576	141	586	496	686	3
que	144	576	159	586	496	686	3
puedan	162	576	193	586	496	686	3
favorecer	196	576	235	586	496	686	3
el	237	576	245	586	496	686	3
desarrollo	247	576	289	586	496	686	3
productivo	292	576	337	586	496	686	3
del	340	576	353	586	496	686	3
país	355	576	372	586	496	686	3
de	375	576	385	586	496	686	3
acogida.	388	576	423	586	496	686	3
ISSN	71	623	87	631	496	686	3
impreso:	89	623	114	631	496	686	3
1390-6291;	116	623	152	631	496	686	3
ISSN	154	623	170	631	496	686	3
electrónico:	172	623	207	631	496	686	3
1390-8618	209	623	242	631	496	686	3
147	448	37	467	52	496	686	3
148	28	37	48	52	496	686	4
Retos,	63	44	82	53	496	686	4
9(17),	84	44	102	53	496	686	4
2019	104	44	120	53	496	686	4
©	63	54	69	63	496	686	4
2019,	71	54	89	63	496	686	4
Universidad	90	54	127	63	496	686	4
Politécnica	130	54	162	63	496	686	4
Salesiana	165	54	192	63	496	686	4
del	194	54	204	63	496	686	4
Ecuador	206	54	232	63	496	686	4
Los	99	84	113	93	496	686	4
Estados	115	84	144	93	496	686	4
modernos	146	84	183	93	496	686	4
no	186	84	195	93	496	686	4
tratan	197	84	220	93	496	686	4
igual	222	84	240	93	496	686	4
a	243	84	247	93	496	686	4
todos	249	84	269	93	496	686	4
los	272	84	282	93	496	686	4
migrantes,	284	84	324	93	496	686	4
sino	326	84	341	93	496	686	4
que,	344	84	359	93	496	686	4
en	362	84	370	93	496	686	4
cambio,	373	84	402	93	496	686	4
selec-	405	84	425	93	496	686	4
cionan	99	94	124	103	496	686	4
y	127	94	131	103	496	686	4
diferencian	134	94	176	103	496	686	4
según	179	94	200	103	496	686	4
sus	203	94	215	103	496	686	4
intereses	218	94	250	103	496	686	4
nacionales	253	94	293	103	496	686	4
percibidos.	295	94	336	103	496	686	4
La	339	94	348	103	496	686	4
selectividad	351	94	395	103	496	686	4
implica	397	94	425	103	496	686	4
privilegiar	99	104	137	113	496	686	4
a	140	104	144	113	496	686	4
ciertas	147	104	172	113	496	686	4
personas	175	104	208	113	496	686	4
como	211	104	231	113	496	686	4
adecuada	234	104	269	113	496	686	4
para	272	104	289	113	496	686	4
el	292	104	298	113	496	686	4
ingreso	301	104	328	113	496	686	4
y	331	104	335	113	496	686	4
residencia	338	104	376	113	496	686	4
y	379	104	383	113	496	686	4
rechazar	386	104	418	113	496	686	4
a	421	104	425	113	496	686	4
otras,	99	114	120	123	496	686	4
a	122	114	127	123	496	686	4
veces	129	114	149	123	496	686	4
con	151	114	165	123	496	686	4
base	167	114	183	123	496	686	4
en	186	114	195	123	496	686	4
la	197	114	204	123	496	686	4
nacionalidad,	206	114	257	123	496	686	4
etnicidad	259	114	293	123	496	686	4
o	296	114	300	123	496	686	4
raza.	303	114	321	123	496	686	4
Por	323	114	336	123	496	686	4
ejemplo,	339	114	370	123	496	686	4
hasta	373	114	393	123	496	686	4
los	395	114	406	123	496	686	4
años	408	114	425	123	496	686	4
sesenta,	99	124	129	133	496	686	4
Estados	132	124	161	133	496	686	4
Unidos,	164	124	192	133	496	686	4
Australia	195	124	229	133	496	686	4
y	232	124	236	133	496	686	4
Canadá	239	124	267	133	496	686	4
excluían	270	124	301	133	496	686	4
en	304	124	313	133	496	686	4
gran	316	124	333	133	496	686	4
parte	336	124	355	133	496	686	4
a	358	124	362	133	496	686	4
los	365	124	376	133	496	686	4
no	379	124	388	133	496	686	4
europeos	391	124	425	133	496	686	4
(Castles,	99	134	130	143	496	686	4
2010,	133	134	153	143	496	686	4
p.	155	134	162	143	496	686	4
54).	164	134	178	143	496	686	4
En	99	153	111	163	496	686	4
España,	114	153	147	163	496	686	4
entre	150	153	171	163	496	686	4
enero	174	153	197	163	496	686	4
y	200	153	205	163	496	686	4
octubre	207	153	239	163	496	686	4
de	242	153	252	163	496	686	4
2018,	254	153	277	163	496	686	4
5.876	279	153	302	163	496	686	4
personas	305	153	342	163	496	686	4
obtuvieron	344	153	390	163	496	686	4
un	392	153	403	163	496	686	4
visa-	406	153	425	163	496	686	4
do	71	164	81	175	496	686	4
al	84	164	91	175	496	686	4
amparo	93	164	126	175	496	686	4
de	128	164	138	175	496	686	4
la	140	164	148	175	496	686	4
Ley	150	164	165	175	496	686	4
de	167	164	177	175	496	686	4
apoyo	179	164	205	175	496	686	4
a	207	164	212	175	496	686	4
emprendedores	214	164	279	175	496	686	4
(Ley	281	164	299	175	496	686	4
14/2013	302	164	334	175	496	686	4
de	336	164	346	175	496	686	4
27	349	164	359	175	496	686	4
de	361	164	371	175	496	686	4
septiembre),	373	164	425	175	496	686	4
siendo	71	176	98	186	496	686	4
el	101	176	108	186	496	686	4
país	111	176	128	186	496	686	4
de	130	176	140	186	496	686	4
la	143	176	150	186	496	686	4
Unión	153	176	179	186	496	686	4
Europea	182	176	217	186	496	686	4
con	220	176	235	186	496	686	4
más	238	176	255	186	496	686	4
«visas	258	176	283	186	496	686	4
doradas»	285	176	323	186	496	686	4
y	326	176	331	186	496	686	4
con	333	176	349	186	496	686	4
un	351	176	362	186	496	686	4
mayor	365	176	392	186	496	686	4
ingreso	395	176	425	186	496	686	4
de	71	187	81	198	496	686	4
inversiones	85	187	132	198	496	686	4
por	137	187	151	198	496	686	4
este	156	187	172	198	496	686	4
concepto	176	187	214	198	496	686	4
(Aranda,	219	187	255	198	496	686	4
2018).	259	187	285	198	496	686	4
Recibir	290	187	320	198	496	686	4
migrantes	325	187	367	198	496	686	4
con	371	187	386	198	496	686	4
estudios	391	187	425	198	496	686	4
superiores	71	199	114	209	496	686	4
o	117	199	123	209	496	686	4
con	126	199	141	209	496	686	4
capacidad	144	199	186	209	496	686	4
de	189	199	199	209	496	686	4
inversión	202	199	241	209	496	686	4
es	244	199	252	209	496	686	4
una	255	199	271	209	496	686	4
medida	274	199	305	209	496	686	4
que	308	199	323	209	496	686	4
favorece	326	199	361	209	496	686	4
a	364	199	369	209	496	686	4
los	372	199	384	209	496	686	4
países	387	199	412	209	496	686	4
de	415	199	425	209	496	686	4
acogida,	71	210	106	221	496	686	4
dado	109	210	129	221	496	686	4
que	133	210	148	221	496	686	4
la	151	210	158	221	496	686	4
integración	161	210	209	221	496	686	4
social	212	210	236	221	496	686	4
de	239	210	249	221	496	686	4
estas	252	210	272	221	496	686	4
personas	275	210	313	221	496	686	4
suele	316	210	337	221	496	686	4
ser	340	210	352	221	496	686	4
más	355	210	372	221	496	686	4
fácil,	376	210	396	221	496	686	4
lo	399	210	407	221	496	686	4
que	410	210	425	221	496	686	4
en	71	222	81	232	496	686	4
palabras	84	222	119	232	496	686	4
de	122	222	132	232	496	686	4
Naïr	135	222	153	232	496	686	4
(2006)	156	222	183	232	496	686	4
“son	185	222	204	232	496	686	4
mucho	207	222	236	232	496	686	4
más	238	222	256	232	496	686	4
dúctiles,	258	222	293	232	496	686	4
culturalmente	296	222	355	232	496	686	4
más	357	222	375	232	496	686	4
permeables	377	222	425	232	496	686	4
y	71	233	76	244	496	686	4
tienen	78	233	104	244	496	686	4
una	107	233	123	244	496	686	4
relación	125	233	159	244	496	686	4
totalmente	162	233	207	244	496	686	4
diferente	209	233	247	244	496	686	4
con	249	233	264	244	496	686	4
el	267	233	274	244	496	686	4
origen,	277	233	306	244	496	686	4
con	308	233	324	244	496	686	4
la	326	233	334	244	496	686	4
nacionalidad	336	233	390	244	496	686	4
del	393	233	406	244	496	686	4
país	408	233	425	244	496	686	4
de	71	245	81	255	496	686	4
origen,	83	245	112	255	496	686	4
con	114	245	129	255	496	686	4
la	131	245	139	255	496	686	4
pertenencia	141	245	190	255	496	686	4
identitaria;	192	245	238	255	496	686	4
están	240	245	262	255	496	686	4
más	265	245	282	255	496	686	4
abiertos	284	245	318	255	496	686	4
a	320	245	324	255	496	686	4
la	327	245	334	255	496	686	4
cultura	336	245	366	255	496	686	4
mundial,	368	245	406	255	496	686	4
más	408	245	425	255	496	686	4
internacionalizados”	71	256	157	267	496	686	4
(p.	160	256	171	267	496	686	4
202-203).	174	256	213	267	496	686	4
Sin	99	268	113	278	496	686	4
embargo,	116	268	156	278	496	686	4
existen	158	268	188	278	496	686	4
otros	191	268	212	278	496	686	4
factores	215	268	248	278	496	686	4
estructurales	251	268	305	278	496	686	4
que	308	268	323	278	496	686	4
pueden	326	268	357	278	496	686	4
ser	360	268	372	278	496	686	4
una	375	268	391	278	496	686	4
desven-	394	268	425	278	496	686	4
taja	71	279	86	290	496	686	4
persistente:	89	279	137	290	496	686	4
“en	140	279	154	290	496	686	4
el	157	279	165	290	496	686	4
mercado	168	279	204	290	496	686	4
laboral	207	279	237	290	496	686	4
estadounidense,	240	279	307	290	496	686	4
ser	310	279	322	290	496	686	4
mujer,	326	279	352	290	496	686	4
ser	355	279	367	290	496	686	4
hijo	370	279	387	290	496	686	4
de	390	279	400	290	496	686	4
inmi-	403	279	425	290	496	686	4
grantes,	71	291	104	301	496	686	4
tener	106	291	128	301	496	686	4
o	130	291	135	301	496	686	4
no	137	291	148	301	496	686	4
la	150	291	158	301	496	686	4
ciudadanía,	160	291	209	301	496	686	4
la	211	291	219	301	496	686	4
raza,	221	291	241	301	496	686	4
el	244	291	251	301	496	686	4
origen	253	291	280	301	496	686	4
étnico	282	291	308	301	496	686	4
y	310	291	315	301	496	686	4
el	317	291	324	301	496	686	4
estatus	326	291	355	301	496	686	4
migratorio	358	291	402	301	496	686	4
tiene	405	291	425	301	496	686	4
implicaciones	71	302	129	313	496	686	4
en	131	302	141	313	496	686	4
la	144	302	152	313	496	686	4
integración	154	302	202	313	496	686	4
laboral”	205	302	238	313	496	686	4
(Gaspar,	241	302	275	313	496	686	4
2017,	278	302	301	313	496	686	4
p.119).	303	302	332	313	496	686	4
Actualmente,	99	314	154	324	496	686	4
existe	159	314	183	324	496	686	4
una	187	314	203	324	496	686	4
fuerte	208	314	232	324	496	686	4
tendencia	237	314	278	324	496	686	4
a	282	314	287	324	496	686	4
las	292	314	303	324	496	686	4
migraciones	308	314	359	324	496	686	4
clandestinas	364	314	415	324	496	686	4
o	420	314	425	324	496	686	4
irregulares.	71	325	119	336	496	686	4
Esta	121	325	140	336	496	686	4
condición	142	325	183	336	496	686	4
responde	186	325	224	336	496	686	4
a	227	325	231	336	496	686	4
una	234	325	250	336	496	686	4
fuerte	252	325	277	336	496	686	4
presión	279	325	311	336	496	686	4
migratoria	313	325	358	336	496	686	4
del	360	325	373	336	496	686	4
Sur	375	325	390	336	496	686	4
sobre	393	325	415	336	496	686	4
el	418	325	425	336	496	686	4
Norte	71	337	95	347	496	686	4
y	98	337	103	347	496	686	4
a	106	337	111	347	496	686	4
la	114	337	121	347	496	686	4
legislación	124	337	169	347	496	686	4
restrictiva	172	337	214	347	496	686	4
de	217	337	227	347	496	686	4
este	230	337	246	347	496	686	4
último.	250	337	280	347	496	686	4
Es	283	337	293	347	496	686	4
difícil	297	337	321	347	496	686	4
establecer	324	337	366	347	496	686	4
el	369	337	376	347	496	686	4
número	379	337	412	347	496	686	4
de	415	337	425	347	496	686	4
personas	71	348	108	359	496	686	4
migrantes	110	348	152	359	496	686	4
en	154	348	164	359	496	686	4
condiciones	167	348	217	359	496	686	4
de	219	348	229	359	496	686	4
clandestinidad,	231	348	295	359	496	686	4
situación	297	348	335	359	496	686	4
en	338	348	348	359	496	686	4
la	350	348	358	359	496	686	4
cual	360	348	377	359	496	686	4
se	380	348	388	359	496	686	4
refuerza	391	348	425	359	496	686	4
la	71	360	78	370	496	686	4
vulnerabilidad	82	360	142	370	496	686	4
de	146	360	156	370	496	686	4
sus	159	360	173	370	496	686	4
derechos	176	360	213	370	496	686	4
fundamentales,	217	360	281	370	496	686	4
entre	285	360	306	370	496	686	4
éstos	310	360	331	370	496	686	4
la	334	360	341	370	496	686	4
vida,	345	360	365	370	496	686	4
como	368	360	392	370	496	686	4
se	395	360	404	370	496	686	4
con-	407	360	425	370	496	686	4
firma	71	371	94	382	496	686	4
lamentablemente	98	371	170	382	496	686	4
en	174	371	184	382	496	686	4
el	187	371	195	382	496	686	4
intento	198	371	228	382	496	686	4
de	232	371	242	382	496	686	4
cruzar	246	371	273	382	496	686	4
el	276	371	283	382	496	686	4
Mediterráneo	287	371	344	382	496	686	4
hacia	348	371	370	382	496	686	4
Europa	374	371	405	382	496	686	4
o	409	371	414	382	496	686	4
la	418	371	425	382	496	686	4
frontera	71	383	105	393	496	686	4
de	108	383	117	393	496	686	4
México	120	383	151	393	496	686	4
hacia	153	383	176	393	496	686	4
los	179	383	190	393	496	686	4
Estados	193	383	226	393	496	686	4
Unidos.	229	383	261	393	496	686	4
De	99	394	111	405	496	686	4
acuerdo	113	394	147	405	496	686	4
con	150	394	165	405	496	686	4
Castles	168	394	197	405	496	686	4
(2010),	200	394	229	405	496	686	4
una	232	394	248	405	496	686	4
de	251	394	260	405	496	686	4
las	263	394	275	405	496	686	4
características	278	394	338	405	496	686	4
de	340	394	350	405	496	686	4
este	353	394	369	405	496	686	4
fenómeno	372	394	414	405	496	686	4
es	417	394	425	405	496	686	4
la	71	406	78	416	496	686	4
actuación	82	406	123	416	496	686	4
de	127	406	136	416	496	686	4
redes	140	406	162	416	496	686	4
criminales	166	406	210	416	496	686	4
mafiosas	213	406	250	416	496	686	4
que	254	406	269	416	496	686	4
intervienen	273	406	320	416	496	686	4
en	324	406	334	416	496	686	4
dos	337	406	352	416	496	686	4
negocios	356	406	392	416	496	686	4
crueles	396	406	425	416	496	686	4
y	71	417	76	428	496	686	4
peligrosos:	79	417	124	428	496	686	4
El	128	417	137	428	496	686	4
contrabando	141	417	194	428	496	686	4
y	198	417	202	428	496	686	4
la	206	417	214	428	496	686	4
trata.	217	417	240	428	496	686	4
Muchas	244	417	277	428	496	686	4
personas	280	417	318	428	496	686	4
solo	321	417	338	428	496	686	4
tienen	342	417	368	428	496	686	4
la	372	417	379	428	496	686	4
opción	383	417	412	428	496	686	4
de	415	417	425	428	496	686	4
contratar	71	429	110	439	496	686	4
a	112	429	117	439	496	686	4
redes	120	429	142	439	496	686	4
para	145	429	164	439	496	686	4
el	167	429	174	439	496	686	4
paso	176	429	196	439	496	686	4
ilegal	199	429	221	439	496	686	4
de	224	429	233	439	496	686	4
fronteras	236	429	274	439	496	686	4
(contrabando)	277	429	337	439	496	686	4
y	339	429	344	439	496	686	4
otras	347	429	368	439	496	686	4
personas	371	429	408	439	496	686	4
son	411	429	425	439	496	686	4
engañadas	71	440	115	451	496	686	4
o	118	440	123	451	496	686	4
son	126	440	140	451	496	686	4
obligadas	143	440	183	451	496	686	4
a	186	440	191	451	496	686	4
migrar	193	440	222	451	496	686	4
en	225	440	235	451	496	686	4
el	237	440	245	451	496	686	4
tráfico	247	440	275	451	496	686	4
de	278	440	287	451	496	686	4
mano	290	440	314	451	496	686	4
de	317	440	327	451	496	686	4
obra	329	440	349	451	496	686	4
esclava	351	440	381	451	496	686	4
y	384	440	389	451	496	686	4
de	391	440	401	451	496	686	4
pros-	404	440	425	451	496	686	4
titución	71	452	104	462	496	686	4
forzada	106	452	138	462	496	686	4
(trata).	141	452	170	462	496	686	4
La	99	463	110	474	496	686	4
migración	113	463	156	474	496	686	4
irregular	159	463	195	474	496	686	4
es	198	463	207	474	496	686	4
objeto	210	463	236	474	496	686	4
de	239	463	249	474	496	686	4
especial	252	463	285	474	496	686	4
interés	288	463	317	474	496	686	4
por	320	463	334	474	496	686	4
parte	337	463	359	474	496	686	4
de	362	463	372	474	496	686	4
los	375	463	386	474	496	686	4
políticos	390	463	425	474	496	686	4
y	71	475	76	485	496	686	4
los	79	475	91	485	496	686	4
medios	95	475	125	485	496	686	4
de	129	475	138	485	496	686	4
comunicación	142	475	201	485	496	686	4
(Aguaded	205	475	245	485	496	686	4
y	248	475	253	485	496	686	4
Romero-Rodríguez,	257	475	339	485	496	686	4
2015).	343	475	369	485	496	686	4
“Las	372	475	391	485	496	686	4
estima-	395	475	425	485	496	686	4
ciones	71	486	97	497	496	686	4
con	101	486	116	497	496	686	4
frecuencia	119	486	163	497	496	686	4
son	167	486	181	497	496	686	4
manipuladas	185	486	239	497	496	686	4
por	242	486	256	497	496	686	4
razones	260	486	292	497	496	686	4
políticas,	296	486	334	497	496	686	4
es	337	486	345	497	496	686	4
decir,	349	486	371	497	496	686	4
culpar	375	486	402	497	496	686	4
a	405	486	410	497	496	686	4
los	413	486	425	497	496	686	4
migrantes	71	498	113	508	496	686	4
irregulares	115	498	160	508	496	686	4
de	163	498	172	508	496	686	4
generar	175	498	207	508	496	686	4
problemas	209	498	253	508	496	686	4
sociales	255	498	288	508	496	686	4
se	290	498	299	508	496	686	4
ha	301	498	311	508	496	686	4
convertido	314	498	358	508	496	686	4
en	361	498	371	508	496	686	4
una	373	498	389	508	496	686	4
práctica	391	498	425	508	496	686	4
ampliamente	71	509	126	520	496	686	4
difundida	128	509	169	520	496	686	4
por	172	509	186	520	496	686	4
los	189	509	201	520	496	686	4
políticos	204	509	239	520	496	686	4
populistas”	242	509	289	520	496	686	4
(Castles,	291	509	327	520	496	686	4
2010,	329	509	352	520	496	686	4
p.	355	509	362	520	496	686	4
52).	365	509	381	520	496	686	4
La	99	521	110	531	496	686	4
migración	113	521	155	531	496	686	4
en	158	521	168	531	496	686	4
situación	171	521	209	531	496	686	4
administrativa	212	521	273	531	496	686	4
irregular	276	521	312	531	496	686	4
es	315	521	323	531	496	686	4
una	326	521	342	531	496	686	4
problemática	345	521	400	531	496	686	4
mun-	403	521	425	531	496	686	4
dial.	71	532	89	543	496	686	4
Solamente	92	532	136	543	496	686	4
en	139	532	149	543	496	686	4
Estados	152	532	185	543	496	686	4
Unidos	188	532	218	543	496	686	4
habitan	220	532	252	543	496	686	4
alrededor	255	532	295	543	496	686	4
de	298	532	308	543	496	686	4
11	311	532	321	543	496	686	4
millones	324	532	359	543	496	686	4
de	362	532	372	543	496	686	4
inmigrantes	375	532	425	543	496	686	4
en	71	544	81	554	496	686	4
situación	84	544	123	554	496	686	4
de	126	544	136	554	496	686	4
clandestinidad.	140	544	203	554	496	686	4
Se	207	544	217	554	496	686	4
estima	221	544	248	554	496	686	4
que	252	544	267	554	496	686	4
entre	271	544	292	554	496	686	4
el	296	544	303	554	496	686	4
10	307	544	317	554	496	686	4
y	320	544	325	554	496	686	4
el	328	544	336	554	496	686	4
15	339	544	349	554	496	686	4
por	353	544	367	554	496	686	4
ciento	371	544	396	554	496	686	4
de	400	544	410	554	496	686	4
los	413	544	425	554	496	686	4
inmigrantes	71	555	121	566	496	686	4
se	125	555	133	566	496	686	4
encuentran	137	555	184	566	496	686	4
en	188	555	198	566	496	686	4
situación	201	555	240	566	496	686	4
irregular,	243	555	281	566	496	686	4
es	285	555	294	566	496	686	4
decir	297	555	318	566	496	686	4
que	322	555	337	566	496	686	4
no	341	555	351	566	496	686	4
cumplen	355	555	391	566	496	686	4
con	395	555	410	566	496	686	4
las	414	555	425	566	496	686	4
leyes	71	567	91	577	496	686	4
migratorias	95	567	143	577	496	686	4
del	147	567	160	577	496	686	4
país	164	567	181	577	496	686	4
de	184	567	194	577	496	686	4
acogida,	198	567	233	577	496	686	4
bien	237	567	255	577	496	686	4
porque	259	567	288	577	496	686	4
se	292	567	300	577	496	686	4
han	304	567	320	577	496	686	4
vencido	324	567	356	577	496	686	4
los	360	567	372	577	496	686	4
visados	376	567	406	577	496	686	4
con	410	567	425	577	496	686	4
los	71	578	83	589	496	686	4
que	86	578	101	589	496	686	4
ingresaron	104	578	149	589	496	686	4
o	152	578	157	589	496	686	4
porque	161	578	190	589	496	686	4
buscan	193	578	223	589	496	686	4
trabajo	226	578	256	589	496	686	4
sin	259	578	271	589	496	686	4
permiso	275	578	309	589	496	686	4
legal.	312	578	334	589	496	686	4
No	337	578	349	589	496	686	4
todos	353	578	375	589	496	686	4
se	379	578	387	589	496	686	4
integran	390	578	425	589	496	686	4
ISSN	71	624	87	632	496	686	4
impreso:	89	624	114	632	496	686	4
1390-6291;	116	624	152	632	496	686	4
ISSN	154	624	170	632	496	686	4
electrónico:	172	624	207	632	496	686	4
1390-8618	209	624	242	632	496	686	4
Gabriel	227	44	250	53	496	686	5
Lotero-Echeverri	252	44	306	53	496	686	5
y	308	44	311	53	496	686	5
Dra.	313	44	327	53	496	686	5
M.	329	44	336	53	496	686	5
Amor	337	44	356	53	496	686	5
Pérez	358	44	376	53	496	686	5
Rodríguez	378	44	409	53	496	686	5
(2019).	412	44	434	53	496	686	5
Migraciones	98	54	135	63	496	686	5
en	137	54	145	63	496	686	5
la	147	54	152	63	496	686	5
sociedad	154	54	182	63	496	686	5
contemporánea:	184	54	235	63	496	686	5
Correlación	237	54	274	63	496	686	5
entre	276	54	293	63	496	686	5
migración	295	54	325	63	496	686	5
y	327	54	331	63	496	686	5
desarrollo.	333	54	366	63	496	686	5
Retos,	367	54	385	63	496	686	5
9(17),	387	54	406	63	496	686	5
145-159	407	54	434	63	496	686	5
al	71	84	78	94	496	686	5
mercado	82	84	118	94	496	686	5
laboral,	122	84	154	94	496	686	5
ya	157	84	167	94	496	686	5
que	170	84	185	94	496	686	5
algunos	189	84	221	94	496	686	5
son	225	84	240	94	496	686	5
dependientes	243	84	298	94	496	686	5
de	302	84	312	94	496	686	5
sus	315	84	329	94	496	686	5
familiares	332	84	374	94	496	686	5
y	377	84	382	94	496	686	5
otros	386	84	407	94	496	686	5
son	411	84	425	94	496	686	5
solicitantes	71	95	118	106	496	686	5
de	121	95	131	106	496	686	5
asilo	133	95	153	106	496	686	5
a	156	95	160	106	496	686	5
quienes	163	95	195	106	496	686	5
no	198	95	209	106	496	686	5
se	211	95	220	106	496	686	5
les	223	95	234	106	496	686	5
ha	237	95	247	106	496	686	5
aprobado	250	95	289	106	496	686	5
dicho	292	95	316	106	496	686	5
estatus	318	95	347	106	496	686	5
(Castles,	350	95	385	106	496	686	5
2010).	388	95	414	106	496	686	5
Castles	99	107	129	117	496	686	5
(ob.	132	107	147	117	496	686	5
cit)	150	106	162	117	496	686	5
destaca	165	107	197	117	496	686	5
como	200	107	224	117	496	686	5
«factor	227	107	257	117	496	686	5
de	261	107	270	117	496	686	5
llamada»	274	107	312	117	496	686	5
la	316	107	324	117	496	686	5
demanda	328	107	366	117	496	686	5
de	370	107	380	117	496	686	5
oficios	384	107	412	117	496	686	5
de	415	107	425	117	496	686	5
baja	71	118	89	129	496	686	5
cualificación	91	118	145	129	496	686	5
y	148	118	153	129	496	686	5
en	156	118	166	129	496	686	5
situación	169	118	207	129	496	686	5
de	210	118	220	129	496	686	5
precariedad	223	118	272	129	496	686	5
en	275	118	285	129	496	686	5
los	288	118	300	129	496	686	5
mercados	303	118	343	129	496	686	5
laborales	346	118	384	129	496	686	5
de	387	118	397	129	496	686	5
países	400	118	425	129	496	686	5
del	71	130	83	140	496	686	5
Norte,	87	130	113	140	496	686	5
así	116	130	128	140	496	686	5
como	131	130	154	140	496	686	5
la	157	130	165	140	496	686	5
denominada	168	130	220	140	496	686	5
«economía	223	130	269	140	496	686	5
sumergida»,	272	130	323	140	496	686	5
ya	326	130	336	140	496	686	5
que	339	130	354	140	496	686	5
los	357	130	369	140	496	686	5
empleadores	372	130	425	140	496	686	5
requieren	71	141	111	152	496	686	5
personas	114	141	151	152	496	686	5
dispuestas	154	141	197	152	496	686	5
a	200	141	205	152	496	686	5
aceptar	208	141	239	152	496	686	5
bajos	242	141	264	152	496	686	5
salarios	267	141	299	152	496	686	5
y	302	141	306	152	496	686	5
condiciones	309	141	359	152	496	686	5
de	362	141	372	152	496	686	5
explotación.	374	141	425	152	496	686	5
Por	71	153	86	163	496	686	5
tanto,	88	153	112	163	496	686	5
estas	114	153	135	163	496	686	5
personas	137	153	174	163	496	686	5
se	176	153	185	163	496	686	5
encuentran	187	153	234	163	496	686	5
en	237	153	247	163	496	686	5
condiciones	249	153	299	163	496	686	5
de	301	153	311	163	496	686	5
precariedad	313	153	363	163	496	686	5
también	365	153	399	163	496	686	5
en	401	153	411	163	496	686	5
las	414	153	425	163	496	686	5
sociedades	71	164	116	175	496	686	5
de	119	164	128	175	496	686	5
acogida,	131	164	166	175	496	686	5
donde	169	164	195	175	496	686	5
pueden	197	164	228	175	496	686	5
estar	231	164	251	175	496	686	5
entre	254	164	275	175	496	686	5
las	278	164	290	175	496	686	5
más	292	164	310	175	496	686	5
vulnerables	312	164	360	175	496	686	5
ya	363	164	372	175	496	686	5
que	375	164	390	175	496	686	5
carecen	393	164	425	175	496	686	5
prácticamente	71	176	131	186	496	686	5
de	135	176	145	186	496	686	5
derechos	148	176	186	186	496	686	5
civiles	190	176	216	186	496	686	5
y	220	176	224	186	496	686	5
laborales	228	176	266	186	496	686	5
(como	270	176	297	186	496	686	5
posibilidad	300	176	347	186	496	686	5
de	351	176	361	186	496	686	5
demandar	365	176	407	186	496	686	5
o	411	176	416	186	496	686	5
a	420	176	425	186	496	686	5
afiliarse	71	187	104	198	496	686	5
a	107	187	112	198	496	686	5
un	115	187	126	198	496	686	5
sindicato).	128	187	172	198	496	686	5
Asimismo	99	199	141	209	496	686	5
Castles	143	199	173	209	496	686	5
(ob.	175	199	189	209	496	686	5
cit)	192	198	203	209	496	686	5
explica	206	199	235	209	496	686	5
que	238	199	253	209	496	686	5
las	255	199	267	209	496	686	5
migraciones	269	199	320	209	496	686	5
por	323	199	337	209	496	686	5
motivos	340	199	373	209	496	686	5
económicos	376	199	425	209	496	686	5
se	71	210	79	221	496	686	5
explican	82	210	117	221	496	686	5
fácilmente	119	210	163	221	496	686	5
desde	166	210	190	221	496	686	5
la	192	210	200	221	496	686	5
perspectiva	202	210	250	221	496	686	5
de	252	210	262	221	496	686	5
la	265	210	272	221	496	686	5
globalización,	275	210	333	221	496	686	5
constituida	336	210	382	221	496	686	5
por	385	210	399	221	496	686	5
flujos	402	210	425	221	496	686	5
y	71	222	76	232	496	686	5
redes	80	222	102	232	496	686	5
trasnacionales	106	222	166	232	496	686	5
de	171	222	181	232	496	686	5
diversa	185	222	215	232	496	686	5
naturaleza,	219	222	266	232	496	686	5
especialmente	270	222	329	232	496	686	5
a	333	222	338	232	496	686	5
partir	343	222	366	232	496	686	5
de	371	222	381	232	496	686	5
la	385	222	392	232	496	686	5
brecha	397	222	425	232	496	686	5
geopolítica	71	233	117	244	496	686	5
que	120	233	135	244	496	686	5
existe	138	233	161	244	496	686	5
en	164	233	174	244	496	686	5
el	177	233	184	244	496	686	5
Sur	187	233	202	244	496	686	5
y	205	233	210	244	496	686	5
el	212	233	220	244	496	686	5
Norte.	223	233	249	244	496	686	5
Las	252	233	266	244	496	686	5
migraciones	269	233	320	244	496	686	5
forzadas	323	233	359	244	496	686	5
también	362	233	396	244	496	686	5
tienen	399	233	425	244	496	686	5
entre	71	245	92	255	496	686	5
sus	95	245	109	255	496	686	5
causas	112	245	139	255	496	686	5
factores	142	245	175	255	496	686	5
económicos	178	245	228	255	496	686	5
condicionados	231	245	292	255	496	686	5
por	295	245	309	255	496	686	5
la	312	245	319	255	496	686	5
globalización.	322	245	380	255	496	686	5
Por	383	245	398	255	496	686	5
tanto,	401	245	425	255	496	686	5
la	71	256	78	267	496	686	5
distinción	82	256	124	267	496	686	5
entre	127	256	149	267	496	686	5
la	152	256	160	267	496	686	5
migración	163	256	206	267	496	686	5
económica	209	256	255	267	496	686	5
y	258	256	263	267	496	686	5
la	266	256	274	267	496	686	5
migración	277	256	320	267	496	686	5
forzada	323	256	355	267	496	686	5
resulta	359	256	387	267	496	686	5
borrosa,	391	256	425	267	496	686	5
ya	71	268	80	278	496	686	5
que	83	268	98	278	496	686	5
muchos	100	268	133	278	496	686	5
migrantes	136	268	178	278	496	686	5
y	180	268	185	278	496	686	5
solicitantes	187	268	234	278	496	686	5
de	237	268	247	278	496	686	5
asilo	249	268	268	278	496	686	5
tienen	271	268	297	278	496	686	5
múltiples	299	268	338	278	496	686	5
razones	341	268	373	278	496	686	5
para	375	268	394	278	496	686	5
migrar	397	268	425	278	496	686	5
y	71	279	76	290	496	686	5
es	79	279	87	290	496	686	5
imposible	91	279	132	290	496	686	5
separar	135	279	167	290	496	686	5
las	170	279	182	290	496	686	5
motivaciones	185	279	240	290	496	686	5
económicas	244	279	293	290	496	686	5
de	297	279	306	290	496	686	5
las	310	279	321	290	496	686	5
motivaciones	325	279	380	290	496	686	5
relaciona-	384	279	425	290	496	686	5
das	71	291	85	301	496	686	5
con	89	291	104	301	496	686	5
la	108	291	115	301	496	686	5
violación	119	291	157	301	496	686	5
de	161	291	170	301	496	686	5
Derechos	174	291	213	301	496	686	5
Humanos.	217	291	260	301	496	686	5
“Las	264	291	282	301	496	686	5
economías	286	291	331	301	496	686	5
fallidas	334	291	365	301	496	686	5
generalmente	369	291	425	301	496	686	5
también	71	302	105	313	496	686	5
significan	110	302	151	313	496	686	5
Estados	156	302	189	313	496	686	5
débiles,	193	302	225	313	496	686	5
practices	229	302	267	313	496	686	5
totalitarias	272	302	317	313	496	686	5
y	322	302	326	313	496	686	5
abuso	331	302	356	313	496	686	5
a	360	302	365	313	496	686	5
los	370	302	382	313	496	686	5
Derechos	386	302	425	313	496	686	5
Humanos”	71	314	116	324	496	686	5
(Castles,	118	314	153	324	496	686	5
2003,	156	314	179	324	496	686	5
p.	181	314	189	324	496	686	5
17).	192	314	208	324	496	686	5
A	99	325	105	336	496	686	5
pesar	108	325	131	336	496	686	5
de	134	325	144	336	496	686	5
la	147	325	154	336	496	686	5
dificultad	157	325	198	336	496	686	5
que	201	325	216	336	496	686	5
existe	219	325	243	336	496	686	5
para	246	325	265	336	496	686	5
identificar	268	325	311	336	496	686	5
la	314	325	322	336	496	686	5
motivación	325	325	372	336	496	686	5
principal	375	325	412	336	496	686	5
de	415	325	425	336	496	686	5
muchos	71	337	104	347	496	686	5
migrantes	107	337	149	347	496	686	5
internacionales	152	337	216	347	496	686	5
en	219	337	229	347	496	686	5
situación	232	337	271	347	496	686	5
irregular	274	337	311	347	496	686	5
y	314	337	318	347	496	686	5
distinguir	322	337	362	347	496	686	5
si	365	337	372	347	496	686	5
se	375	337	384	347	496	686	5
tratan	387	337	412	347	496	686	5
de	415	337	425	347	496	686	5
causas	71	348	99	359	496	686	5
económicas	102	348	151	359	496	686	5
o	155	348	160	359	496	686	5
de	164	348	173	359	496	686	5
refugio,	177	348	209	359	496	686	5
sus	213	348	226	359	496	686	5
necesidades	230	348	280	359	496	686	5
son	283	348	298	359	496	686	5
similares	301	348	339	359	496	686	5
y,	343	348	349	359	496	686	5
ante	352	348	370	359	496	686	5
todo,	374	348	395	359	496	686	5
lo	399	348	407	359	496	686	5
que	410	348	425	359	496	686	5
se	71	360	79	370	496	686	5
debe	82	360	102	370	496	686	5
garantizar	105	360	148	370	496	686	5
es	150	360	159	370	496	686	5
el	162	360	169	370	496	686	5
reconocimiento	171	360	237	370	496	686	5
de	240	360	250	370	496	686	5
su	252	360	262	370	496	686	5
dignidad	264	360	301	370	496	686	5
y	304	360	309	370	496	686	5
sus	311	360	325	370	496	686	5
Derechos	328	360	367	370	496	686	5
Humanos,	369	360	413	370	496	686	5
de	415	360	425	370	496	686	5
manera	71	371	103	382	496	686	5
que	105	371	121	382	496	686	5
sean	123	371	142	382	496	686	5
menos	145	371	172	382	496	686	5
vulnerables	175	371	223	382	496	686	5
a	226	371	231	382	496	686	5
la	233	371	241	382	496	686	5
explotación.	244	371	294	382	496	686	5
Los	99	390	113	400	496	686	5
migrantes,	115	390	155	400	496	686	5
solicitantes	157	390	199	400	496	686	5
de	202	390	210	400	496	686	5
asilo	213	390	230	400	496	686	5
y	233	390	237	400	496	686	5
refugiados	240	390	279	400	496	686	5
deben	281	390	304	400	496	686	5
ser	306	390	317	400	496	686	5
recibidos	320	390	354	400	496	686	5
como	357	390	377	400	496	686	5
seres	380	390	398	400	496	686	5
huma-	401	390	425	400	496	686	5
nos,	99	400	114	410	496	686	5
en	118	400	126	410	496	686	5
el	130	400	136	410	496	686	5
pleno	139	400	160	410	496	686	5
respeto	163	400	190	410	496	686	5
de	193	400	202	410	496	686	5
su	205	400	213	410	496	686	5
dignidad	216	400	249	410	496	686	5
y	252	400	256	410	496	686	5
derechos	259	400	292	410	496	686	5
humanos,	296	400	332	410	496	686	5
sea	335	400	347	410	496	686	5
cual	350	400	366	410	496	686	5
sea	369	400	381	410	496	686	5
su	384	400	392	410	496	686	5
estatuto	395	400	425	410	496	686	5
migratorio.	99	410	141	420	496	686	5
Si	144	410	151	420	496	686	5
bien	154	410	170	420	496	686	5
cada	173	410	190	420	496	686	5
Estado	193	410	218	420	496	686	5
tiene	221	410	239	420	496	686	5
derecho	242	410	271	420	496	686	5
a	274	410	278	420	496	686	5
gestionar	281	410	315	420	496	686	5
y	318	410	322	420	496	686	5
controlar	325	410	359	420	496	686	5
sus	362	410	374	420	496	686	5
fronteras,	376	410	412	420	496	686	5
los	415	410	425	420	496	686	5
migrantes	99	420	136	430	496	686	5
y	139	420	143	430	496	686	5
refugiados	146	420	185	430	496	686	5
deben	188	420	210	430	496	686	5
recibirse	213	420	245	430	496	686	5
de	248	420	257	430	496	686	5
conformidad	259	420	307	430	496	686	5
con	310	420	324	430	496	686	5
las	326	420	336	430	496	686	5
obligaciones	339	420	386	430	496	686	5
aplicables	388	420	425	430	496	686	5
en	99	430	108	440	496	686	5
virtud	110	430	133	440	496	686	5
del	135	430	146	440	496	686	5
derecho	148	430	178	440	496	686	5
internacional	180	430	230	440	496	686	5
(El	232	430	243	440	496	686	5
Vaticano,	245	430	280	440	496	686	5
2017,	282	430	302	440	496	686	5
p.	304	430	311	440	496	686	5
127).	313	430	332	440	496	686	5
Una	99	450	116	460	496	686	5
de	119	450	129	460	496	686	5
las	132	450	144	460	496	686	5
modalidades	147	450	200	460	496	686	5
más	203	450	220	460	496	686	5
graves	223	450	250	460	496	686	5
de	253	450	263	460	496	686	5
las	266	450	277	460	496	686	5
migraciones	281	450	332	460	496	686	5
irregulares	335	450	380	460	496	686	5
son	383	450	398	460	496	686	5
las	401	450	412	460	496	686	5
de	415	450	425	460	496	686	5
tipo	71	461	87	472	496	686	5
forzado	90	461	122	472	496	686	5
(Castles,	125	461	160	472	496	686	5
2003).	163	461	189	472	496	686	5
Las	192	461	206	472	496	686	5
migraciones	209	461	260	472	496	686	5
forzadas	263	461	299	472	496	686	5
incluyen	301	461	337	472	496	686	5
problemáticas	340	461	399	472	496	686	5
como	402	461	425	472	496	686	5
el	71	473	78	483	496	686	5
refugio,	82	473	114	483	496	686	5
el	118	473	125	483	496	686	5
asilo	129	473	149	483	496	686	5
político,	152	473	187	483	496	686	5
el	191	473	198	483	496	686	5
desplazamiento	202	473	267	483	496	686	5
interno,	271	473	304	483	496	686	5
el	308	473	315	483	496	686	5
desplazamiento	319	473	384	483	496	686	5
inducido	388	473	425	483	496	686	5
por	71	484	85	495	496	686	5
planes	89	484	115	495	496	686	5
de	119	484	129	495	496	686	5
desarrollo	132	484	174	495	496	686	5
o	177	484	182	495	496	686	5
por	186	484	200	495	496	686	5
desastres	203	484	242	495	496	686	5
naturales	245	484	284	495	496	686	5
y	287	484	292	495	496	686	5
el	295	484	302	495	496	686	5
desplazamiento	306	484	371	495	496	686	5
por	375	484	389	495	496	686	5
trata	392	484	412	495	496	686	5
de	415	484	425	495	496	686	5
personas.	71	496	111	506	496	686	5
Castles	114	496	143	506	496	686	5
(2003)	146	496	173	506	496	686	5
plantea	176	496	207	506	496	686	5
que	210	496	226	506	496	686	5
el	229	496	236	506	496	686	5
fenómeno	239	496	281	506	496	686	5
de	284	496	294	506	496	686	5
las	297	496	309	506	496	686	5
migraciones	312	496	363	506	496	686	5
forzadas	367	496	402	506	496	686	5
debe	406	496	425	506	496	686	5
comprenderse	71	507	130	518	496	686	5
en	133	507	143	518	496	686	5
el	146	507	153	518	496	686	5
marco	156	507	182	518	496	686	5
amplio	185	507	214	518	496	686	5
del	217	507	229	518	496	686	5
estudio	232	507	263	518	496	686	5
de	265	507	275	518	496	686	5
las	278	507	289	518	496	686	5
migraciones,	292	507	346	518	496	686	5
desde	349	507	372	518	496	686	5
un	375	507	386	518	496	686	5
abordaje	389	507	425	518	496	686	5
transnacional	71	519	128	529	496	686	5
e	132	519	136	529	496	686	5
interdisciplinar.	140	519	206	529	496	686	5
Sin	210	519	224	529	496	686	5
embargo,	228	519	268	529	496	686	5
el	271	519	279	529	496	686	5
autor	283	519	305	529	496	686	5
critica	309	519	336	529	496	686	5
que	339	519	355	529	496	686	5
las	359	519	370	529	496	686	5
migraciones	374	519	425	529	496	686	5
forzadas	71	530	107	541	496	686	5
sean	109	530	128	541	496	686	5
casi	130	530	146	541	496	686	5
siempre	148	530	182	541	496	686	5
asociadas	184	530	224	541	496	686	5
a	226	530	231	541	496	686	5
problemáticas	233	530	293	541	496	686	5
de	295	530	305	541	496	686	5
seguridad	307	530	348	541	496	686	5
nacional	350	530	386	541	496	686	5
y	388	530	393	541	496	686	5
control	395	530	425	541	496	686	5
de	71	542	81	552	496	686	5
fronteras	83	542	121	552	496	686	5
de	124	542	134	552	496	686	5
los	137	542	149	552	496	686	5
Estados-nación.	151	542	218	552	496	686	5
Por	99	553	114	564	496	686	5
tanto,	116	553	140	564	496	686	5
las	143	553	154	564	496	686	5
migraciones	156	553	207	564	496	686	5
son	210	553	224	564	496	686	5
un	226	553	237	564	496	686	5
tema	240	553	260	564	496	686	5
delicado	263	553	298	564	496	686	5
en	300	553	310	564	496	686	5
los	312	553	324	564	496	686	5
países	326	553	352	564	496	686	5
receptores	354	553	397	564	496	686	5
donde	399	553	425	564	496	686	5
es	71	565	79	575	496	686	5
vista	83	565	102	575	496	686	5
como	106	565	129	575	496	686	5
uno	133	565	149	575	496	686	5
de	152	565	162	575	496	686	5
los	166	565	177	575	496	686	5
principales	181	565	227	575	496	686	5
problemas	231	565	275	575	496	686	5
y	278	565	283	575	496	686	5
es	287	565	295	575	496	686	5
explotada	299	565	339	575	496	686	5
por	343	565	357	575	496	686	5
algunos	361	565	393	575	496	686	5
grupos	397	565	425	575	496	686	5
políticos.	71	576	109	587	496	686	5
Las	112	576	126	587	496	686	5
investigaciones	129	576	193	587	496	686	5
de	195	576	205	587	496	686	5
Polson	208	576	236	587	496	686	5
&	239	576	246	587	496	686	5
Kahle	249	576	273	587	496	686	5
(2010)	276	576	302	587	496	686	5
sobre	305	576	328	587	496	686	5
la	331	576	338	587	496	686	5
cobertura	341	576	381	587	496	686	5
mediática	384	576	425	587	496	686	5
de	71	588	81	598	496	686	5
las	83	588	95	598	496	686	5
migraciones	97	588	148	598	496	686	5
en	150	588	160	598	496	686	5
Estados	163	588	196	598	496	686	5
Unidos	198	588	228	598	496	686	5
y	230	588	235	598	496	686	5
Europa	237	588	268	598	496	686	5
confirman	271	588	314	598	496	686	5
el	317	588	324	598	496	686	5
predominio	326	588	375	598	496	686	5
de	377	588	387	598	496	686	5
determi-	390	588	425	598	496	686	5
ISSN	71	623	87	631	496	686	5
impreso:	89	623	114	631	496	686	5
1390-6291;	116	623	152	631	496	686	5
ISSN	154	623	170	631	496	686	5
electrónico:	172	623	207	631	496	686	5
1390-8618	209	623	242	631	496	686	5
149	448	37	467	52	496	686	5
150	28	37	48	52	496	686	6
Retos,	63	44	82	53	496	686	6
9(17),	84	44	102	53	496	686	6
2019	104	44	120	53	496	686	6
©	63	54	69	63	496	686	6
2019,	71	54	89	63	496	686	6
Universidad	90	54	127	63	496	686	6
Politécnica	130	54	162	63	496	686	6
Salesiana	165	54	192	63	496	686	6
del	194	54	204	63	496	686	6
Ecuador	206	54	232	63	496	686	6
nadas	71	84	95	94	496	686	6
representaciones	98	84	168	94	496	686	6
negativas	171	84	210	94	496	686	6
en	213	84	223	94	496	686	6
la	225	84	233	94	496	686	6
construcción	235	84	290	94	496	686	6
de	292	84	302	94	496	686	6
la	305	84	312	94	496	686	6
imagen	315	84	346	94	496	686	6
de	348	84	358	94	496	686	6
los	361	84	372	94	496	686	6
inmigrantes	375	84	425	94	496	686	6
en	71	95	81	106	496	686	6
las	84	95	96	106	496	686	6
sociedades	99	95	144	106	496	686	6
receptoras,	147	95	193	106	496	686	6
en	196	95	206	106	496	686	6
las	210	95	221	106	496	686	6
cuales	224	95	250	106	496	686	6
destacan	254	95	290	106	496	686	6
las	293	95	305	106	496	686	6
etiquetas	308	95	346	106	496	686	6
sobre	349	95	372	106	496	686	6
la	375	95	383	106	496	686	6
exclusión	386	95	425	106	496	686	6
y	71	107	76	117	496	686	6
palabras	79	107	114	117	496	686	6
como	118	107	141	117	496	686	6
«invasores	144	107	188	117	496	686	6
de	191	107	201	117	496	686	6
la	204	107	212	117	496	686	6
nación»,	215	107	250	117	496	686	6
así	254	107	265	117	496	686	6
como	268	107	292	117	496	686	6
otras	295	107	316	117	496	686	6
metáforas	319	107	361	117	496	686	6
negativas	364	107	403	117	496	686	6
rela-	406	107	425	117	496	686	6
cionadas	71	118	108	129	496	686	6
con	111	118	126	129	496	686	6
el	129	118	136	129	496	686	6
asedio	139	118	166	129	496	686	6
al	168	118	176	129	496	686	6
territorio	179	118	217	129	496	686	6
nacional	220	118	256	129	496	686	6
de	259	118	269	129	496	686	6
fuerzas	271	118	302	129	496	686	6
fuera	305	118	326	129	496	686	6
de	329	118	339	129	496	686	6
control	342	118	372	129	496	686	6
como	375	118	398	129	496	686	6
las	401	118	412	129	496	686	6
de	415	118	425	129	496	686	6
desastres	71	130	109	140	496	686	6
naturales	112	130	151	140	496	686	6
como	154	130	177	140	496	686	6
las	180	130	191	140	496	686	6
avalanchas	194	130	240	140	496	686	6
o	243	130	248	140	496	686	6
las	251	130	262	140	496	686	6
oleadas.	265	130	299	140	496	686	6
En	302	130	314	140	496	686	6
estos	317	130	338	140	496	686	6
encuadres	341	130	383	140	496	686	6
negativos	386	130	425	140	496	686	6
sobre	71	141	94	152	496	686	6
las	96	141	108	152	496	686	6
migraciones	110	141	161	152	496	686	6
se	164	141	172	152	496	686	6
deshumaniza	175	141	230	152	496	686	6
a	233	141	238	152	496	686	6
los	240	141	252	152	496	686	6
sujetos:	254	141	286	152	496	686	6
“refugees	288	141	319	152	496	686	6
are	321	141	332	151	496	686	6
equated	334	141	360	151	496	686	6
with	362	141	377	151	496	686	6
water,	379	141	401	151	496	686	6
packa-	403	141	425	151	496	686	6
ges,	71	152	84	163	496	686	6
an	86	152	95	163	496	686	6
out-of-control	97	152	144	163	496	686	6
mass,	147	152	166	163	496	686	6
pests	169	152	185	163	496	686	6
or	187	152	194	163	496	686	6
potential	197	152	226	163	496	686	6
invaders,	228	152	259	163	496	686	6
and	262	152	274	163	496	686	6
natural	277	152	301	163	496	686	6
disasters”	304	152	335	163	496	686	6
(p.	338	153	349	163	496	686	6
253).	352	153	373	163	496	686	6
Naïr	99	164	118	175	496	686	6
afirma	121	164	149	175	496	686	6
que	152	164	167	175	496	686	6
en	170	164	180	175	496	686	6
los	182	164	194	175	496	686	6
países	197	164	223	175	496	686	6
de	226	164	235	175	496	686	6
acogida	238	164	271	175	496	686	6
“los	274	164	289	175	496	686	6
poderes	292	164	325	175	496	686	6
públicos	328	164	363	175	496	686	6
no	366	164	377	175	496	686	6
tienen	379	164	405	175	496	686	6
nin-	408	164	425	175	496	686	6
gún	71	176	87	186	496	686	6
interés	90	176	118	186	496	686	6
en	122	176	132	186	496	686	6
mantener	135	176	175	186	496	686	6
un	178	176	189	186	496	686	6
discurso	192	176	228	186	496	686	6
claro	231	176	252	186	496	686	6
y	255	176	260	186	496	686	6
franco	263	176	290	186	496	686	6
sobre	293	176	316	186	496	686	6
el	319	176	327	186	496	686	6
significado	330	176	376	186	496	686	6
de	379	176	389	186	496	686	6
la	392	176	399	186	496	686	6
inmi-	403	176	425	186	496	686	6
gración”	71	187	106	198	496	686	6
(2006,	109	187	135	198	496	686	6
p.	137	187	145	198	496	686	6
199).	148	187	169	198	496	686	6
Una	171	187	189	198	496	686	6
de	191	187	201	198	496	686	6
las	204	187	215	198	496	686	6
razones	218	187	250	198	496	686	6
son	253	187	268	198	496	686	6
los	270	187	282	198	496	686	6
costos	285	187	311	198	496	686	6
políticos	314	187	349	198	496	686	6
que	352	187	367	198	496	686	6
representaría	370	187	425	198	496	686	6
reconocer	71	199	112	209	496	686	6
que	116	199	131	209	496	686	6
la	135	199	143	209	496	686	6
inmigración	147	199	198	209	496	686	6
es	202	199	210	209	496	686	6
necesaria	214	199	254	209	496	686	6
(y	258	199	266	209	496	686	6
que	269	199	285	209	496	686	6
tiene	289	199	309	209	496	686	6
algunos	313	199	345	209	496	686	6
efectos	349	199	378	209	496	686	6
positivos),	382	199	425	209	496	686	6
también	71	210	105	221	496	686	6
en	108	210	118	221	496	686	6
conexión	121	210	159	221	496	686	6
con	162	210	177	221	496	686	6
los	180	210	192	221	496	686	6
posibles	194	210	228	221	496	686	6
«efectos	231	210	265	221	496	686	6
llamada»	268	210	306	221	496	686	6
que	309	210	324	221	496	686	6
se	327	210	335	221	496	686	6
le	338	210	345	221	496	686	6
atribuye;	348	210	385	221	496	686	6
y	388	210	393	221	496	686	6
porque	396	210	425	221	496	686	6
de	71	222	81	232	496	686	6
esta	84	222	101	232	496	686	6
manera,	104	222	139	232	496	686	6
se	142	222	151	232	496	686	6
asegura	154	222	187	232	496	686	6
la	190	222	198	232	496	686	6
disponibilidad	201	222	261	232	496	686	6
de	265	222	275	232	496	686	6
un	278	222	289	232	496	686	6
ejército	293	222	324	232	496	686	6
de	328	222	337	232	496	686	6
reserva	341	222	371	232	496	686	6
de	375	222	384	232	496	686	6
mano	388	222	412	232	496	686	6
de	415	222	425	232	496	686	6
obra	71	233	90	244	496	686	6
barata	93	233	120	244	496	686	6
y	122	233	127	244	496	686	6
vulnerable,	130	233	176	244	496	686	6
presto	179	233	205	244	496	686	6
a	208	233	212	244	496	686	6
responder	215	233	257	244	496	686	6
a	260	233	265	244	496	686	6
las	268	233	279	244	496	686	6
demandas	282	233	324	244	496	686	6
del	327	233	340	244	496	686	6
mercado	343	233	379	244	496	686	6
laboral.	382	233	414	244	496	686	6
3.	71	261	79	274	496	686	6
Retos	86	261	112	274	496	686	6
que	115	261	133	274	496	686	6
plantean	136	261	177	274	496	686	6
las	181	261	194	274	496	686	6
migraciones	198	261	254	274	496	686	6
internacionales	258	261	330	274	496	686	6
a	333	261	339	274	496	686	6
las	343	261	355	274	496	686	6
sociedades	359	261	410	274	496	686	6
de	414	261	425	274	496	686	6
origen	86	274	116	287	496	686	6
y	119	274	124	287	496	686	6
de	127	274	138	287	496	686	6
acogida	141	274	177	287	496	686	6
A	71	290	77	301	496	686	6
pesar	79	290	102	301	496	686	6
de	104	290	114	301	496	686	6
las	116	290	128	301	496	686	6
restricciones	130	290	183	301	496	686	6
impuestas	185	290	228	301	496	686	6
para	230	290	249	301	496	686	6
la	251	290	259	301	496	686	6
entrada	261	290	293	301	496	686	6
a	295	290	300	301	496	686	6
los	303	290	314	301	496	686	6
países	317	290	342	301	496	686	6
del	345	290	357	301	496	686	6
Norte,	359	290	386	301	496	686	6
los	388	290	400	301	496	686	6
flujos	402	290	425	301	496	686	6
migratorios	71	302	120	312	496	686	6
seguirán	122	302	158	312	496	686	6
produciéndose	160	302	222	312	496	686	6
ante	224	302	242	312	496	686	6
la	245	302	252	312	496	686	6
vigencia	255	302	289	312	496	686	6
y	292	302	296	312	496	686	6
profundización	299	302	363	312	496	686	6
de	365	302	375	312	496	686	6
las	378	302	389	312	496	686	6
comple-	392	302	425	312	496	686	6
jas	71	313	82	324	496	686	6
dinámicas	85	313	128	324	496	686	6
que	131	313	146	324	496	686	6
los	149	313	161	324	496	686	6
ocasionan	164	313	206	324	496	686	6
(desde	209	313	236	324	496	686	6
dimensiones	239	313	292	324	496	686	6
locales	295	313	323	324	496	686	6
hasta	326	313	348	324	496	686	6
globales).	351	313	391	324	496	686	6
En	394	313	406	324	496	686	6
este	409	313	425	324	496	686	6
sentido	71	325	101	335	496	686	6
se	104	325	112	335	496	686	6
destaca	115	325	146	335	496	686	6
el	149	325	156	335	496	686	6
aumento	158	325	195	335	496	686	6
de	198	325	208	335	496	686	6
la	210	325	218	335	496	686	6
presión	221	325	252	335	496	686	6
migratoria	254	325	299	335	496	686	6
desde	301	325	325	335	496	686	6
los	328	325	339	335	496	686	6
países	342	325	368	335	496	686	6
del	370	325	383	335	496	686	6
Sur	385	325	400	335	496	686	6
hacia	403	325	425	335	496	686	6
los	71	336	83	347	496	686	6
del	86	336	99	347	496	686	6
Norte	103	336	127	347	496	686	6
en	130	336	140	347	496	686	6
los	144	336	156	347	496	686	6
últimos	160	336	191	347	496	686	6
años,	195	336	217	347	496	686	6
teniendo	221	336	257	347	496	686	6
como	261	336	284	347	496	686	6
principales	288	336	334	347	496	686	6
polos	338	336	360	347	496	686	6
de	364	336	374	347	496	686	6
atracción	377	336	417	347	496	686	6
a	420	336	425	347	496	686	6
Estados	71	348	104	358	496	686	6
Unidos	107	348	137	358	496	686	6
y	140	348	144	358	496	686	6
a	147	348	152	358	496	686	6
Europa	155	348	186	358	496	686	6
occidental,	189	348	235	358	496	686	6
tanto	238	348	260	358	496	686	6
por	263	348	277	358	496	686	6
motivaciones	280	348	336	358	496	686	6
laborales	339	348	377	358	496	686	6
como	380	348	403	358	496	686	6
tam-	406	348	425	358	496	686	6
bién	71	359	89	370	496	686	6
por	92	359	106	370	496	686	6
razones	109	359	141	370	496	686	6
humanitarias	144	359	200	370	496	686	6
(OIM,	203	359	228	370	496	686	6
2018).	230	359	256	370	496	686	6
Aunque	99	371	131	381	496	686	6
predomina	134	371	179	381	496	686	6
la	182	371	189	381	496	686	6
atención	192	371	228	381	496	686	6
acerca	230	371	257	381	496	686	6
de	259	371	269	381	496	686	6
las	271	371	283	381	496	686	6
migraciones	285	371	336	381	496	686	6
con	339	371	354	381	496	686	6
destino	356	371	387	381	496	686	6
al	389	371	397	381	496	686	6
Norte,	399	371	425	381	496	686	6
existen	71	382	100	393	496	686	6
importantes	104	382	154	393	496	686	6
movimientos	158	382	212	393	496	686	6
de	216	382	225	393	496	686	6
población	229	382	270	393	496	686	6
entre	274	382	295	393	496	686	6
los	299	382	311	393	496	686	6
mismos	314	382	347	393	496	686	6
países	350	382	376	393	496	686	6
del	379	382	392	393	496	686	6
sur.	395	382	410	393	496	686	6
De	414	382	425	393	496	686	6
acuerdo	71	394	105	404	496	686	6
con	109	394	124	404	496	686	6
Bologna	129	394	164	404	496	686	6
(2010),	169	394	198	404	496	686	6
Argentina	203	394	244	404	496	686	6
es	248	394	257	404	496	686	6
el	262	394	269	404	496	686	6
país	274	394	291	404	496	686	6
suramericano	295	394	353	404	496	686	6
que	358	394	373	404	496	686	6
recibe	378	394	403	404	496	686	6
más	408	394	425	404	496	686	6
migrantes	71	405	113	416	496	686	6
y	117	405	121	416	496	686	6
aproximadamente	126	405	202	416	496	686	6
la	206	405	213	416	496	686	6
mitad	217	405	242	416	496	686	6
proceden	246	405	285	416	496	686	6
de	289	405	299	416	496	686	6
países	303	405	328	416	496	686	6
fronterizos:	332	405	381	416	496	686	6
Paraguay,	385	405	425	416	496	686	6
Bolivia	71	417	100	427	496	686	6
y	103	417	107	427	496	686	6
Chile.	110	417	134	427	496	686	6
En	137	417	149	427	496	686	6
América	151	417	186	427	496	686	6
del	189	417	201	427	496	686	6
Sur,	204	417	220	427	496	686	6
según	223	417	247	427	496	686	6
datos	250	417	273	427	496	686	6
de	275	417	285	427	496	686	6
la	288	417	295	427	496	686	6
Organización	298	417	354	427	496	686	6
Internacional	356	417	413	427	496	686	6
de	415	417	425	427	496	686	6
Migraciones	71	428	122	439	496	686	6
(OIM,	125	428	150	439	496	686	6
2018),	152	428	178	439	496	686	6
el	181	428	188	439	496	686	6
70	190	428	200	439	496	686	6
%	203	428	211	439	496	686	6
de	213	428	223	439	496	686	6
las	225	428	237	439	496	686	6
migraciones	239	428	291	439	496	686	6
tienen	293	428	319	439	496	686	6
como	322	428	345	439	496	686	6
destino	347	428	378	439	496	686	6
a	380	428	385	439	496	686	6
países	387	428	413	439	496	686	6
de	415	428	425	439	496	686	6
la	71	440	78	450	496	686	6
misma	81	440	110	450	496	686	6
región,	113	440	142	450	496	686	6
“debido	145	440	177	450	496	686	6
a	180	440	185	450	496	686	6
las	188	440	200	450	496	686	6
disparidades	203	440	256	450	496	686	6
económicas	259	440	308	450	496	686	6
y	311	440	316	450	496	686	6
laborales	319	440	357	450	496	686	6
existentes	360	440	401	450	496	686	6
entre	404	440	425	450	496	686	6
los	71	451	83	462	496	686	6
países,	85	451	113	462	496	686	6
la	116	451	123	462	496	686	6
mayoría	125	451	160	462	496	686	6
de	162	451	172	462	496	686	6
los	175	451	186	462	496	686	6
migrantes	189	451	231	462	496	686	6
de	233	451	243	462	496	686	6
la	245	451	253	462	496	686	6
región	255	451	282	462	496	686	6
se	284	451	293	462	496	686	6
desplazan	295	451	337	462	496	686	6
con	339	451	354	462	496	686	6
fines	357	451	377	462	496	686	6
de	379	451	389	462	496	686	6
trabajo”	392	451	425	462	496	686	6
(p.	71	463	82	474	496	686	6
90).	85	463	101	474	496	686	6
Los	104	463	119	474	496	686	6
migrantes	121	463	163	474	496	686	6
suramericanos	166	463	228	474	496	686	6
que	231	463	246	474	496	686	6
viajan	249	463	274	474	496	686	6
fuera	277	463	299	474	496	686	6
de	301	463	311	474	496	686	6
su	314	463	324	474	496	686	6
región	327	463	353	474	496	686	6
tienen	356	463	382	474	496	686	6
dos	385	463	399	474	496	686	6
desti-	402	463	425	474	496	686	6
nos	71	474	86	485	496	686	6
predominantes:	88	474	154	485	496	686	6
Estados	156	474	189	485	496	686	6
Unidos	192	474	222	485	496	686	6
y	225	474	229	485	496	686	6
España.	232	474	265	485	496	686	6
Ante	99	486	118	497	496	686	6
los	122	486	134	497	496	686	6
riesgos	137	486	166	497	496	686	6
que	170	486	185	497	496	686	6
representa	188	486	232	497	496	686	6
tanto	236	486	257	497	496	686	6
la	261	486	268	497	496	686	6
asimilación	272	486	320	497	496	686	6
que	323	486	339	497	496	686	6
invisibiliza	342	486	388	497	496	686	6
la	391	486	398	497	496	686	6
diver-	402	486	425	497	496	686	6
sidad	71	497	93	508	496	686	6
y	96	497	101	508	496	686	6
la	104	497	111	508	496	686	6
deja	114	497	132	508	496	686	6
en	135	497	145	508	496	686	6
riesgo	147	497	173	508	496	686	6
de	176	497	185	508	496	686	6
exclusión	188	497	228	508	496	686	6
social,	231	497	257	508	496	686	6
como	260	497	283	508	496	686	6
también	286	497	321	508	496	686	6
las	324	497	335	508	496	686	6
estigmatizaciones	338	497	412	508	496	686	6
de	415	497	425	508	496	686	6
los	71	509	83	520	496	686	6
migrantes	85	509	127	520	496	686	6
por	130	509	144	520	496	686	6
parte	147	509	169	520	496	686	6
de	171	509	181	520	496	686	6
discursos	184	509	223	520	496	686	6
de	225	509	235	520	496	686	6
medios	238	509	268	520	496	686	6
de	271	509	281	520	496	686	6
comunicación	283	509	342	520	496	686	6
y	345	509	350	520	496	686	6
partidos	352	509	387	520	496	686	6
políticos	390	509	425	520	496	686	6
extremistas	71	520	119	531	496	686	6
y	122	520	127	531	496	686	6
populistas,	131	520	176	531	496	686	6
se	180	520	188	531	496	686	6
hace	192	520	211	531	496	686	6
necesario	215	520	254	531	496	686	6
un	258	520	269	531	496	686	6
abordaje	273	520	309	531	496	686	6
más	313	520	330	531	496	686	6
complejo	334	520	372	531	496	686	6
de	376	520	386	531	496	686	6
un	389	520	400	531	496	686	6
fenó-	404	520	425	531	496	686	6
meno	71	532	94	543	496	686	6
que	98	532	113	543	496	686	6
es	117	532	125	543	496	686	6
tan	129	532	142	543	496	686	6
antiguo	146	532	177	543	496	686	6
como	181	532	204	543	496	686	6
la	207	532	215	543	496	686	6
humanidad	218	532	266	543	496	686	6
y	270	532	275	543	496	686	6
que	278	532	293	543	496	686	6
exige	297	532	318	543	496	686	6
un	322	532	333	543	496	686	6
rol	336	532	348	543	496	686	6
activo	351	532	376	543	496	686	6
tanto	380	532	402	543	496	686	6
a	405	532	410	543	496	686	6
los	413	532	425	543	496	686	6
gobiernos	71	543	112	554	496	686	6
como	115	543	138	554	496	686	6
a	141	543	146	554	496	686	6
la	148	543	156	554	496	686	6
sociedad	159	543	195	554	496	686	6
civil.	198	543	218	554	496	686	6
La	99	563	109	572	496	686	6
aceptación	112	563	152	572	496	686	6
de	155	563	163	572	496	686	6
los	166	563	177	572	496	686	6
migrantes	180	563	217	572	496	686	6
representa	220	563	259	572	496	686	6
una	262	563	276	572	496	686	6
oportunidad	279	563	325	572	496	686	6
para	328	563	344	572	496	686	6
nuevas	347	563	373	572	496	686	6
interacciones	376	563	425	572	496	686	6
en	99	573	108	582	496	686	6
función	110	573	139	582	496	686	6
de	141	573	150	582	496	686	6
un	152	573	162	582	496	686	6
enriquecimiento	164	573	225	582	496	686	6
mutuo,	228	573	255	582	496	686	6
identificando	257	573	306	582	496	686	6
y	308	573	312	582	496	686	6
superando,	314	573	356	582	496	686	6
merced	358	573	385	582	496	686	6
campañas	388	573	425	582	496	686	6
de	99	583	108	592	496	686	6
sensibilización,	110	583	167	592	496	686	6
las	169	583	179	592	496	686	6
fuentes	182	583	208	592	496	686	6
de	211	583	219	592	496	686	6
hostilidad	221	583	258	592	496	686	6
y	260	583	265	592	496	686	6
de	267	583	275	592	496	686	6
tensiones	277	583	312	592	496	686	6
sociales.	314	583	345	592	496	686	6
No	347	583	358	592	496	686	6
en	360	583	369	592	496	686	6
vano,	371	583	391	592	496	686	6
la	393	583	400	592	496	686	6
otrora	402	583	425	592	496	686	6
‘invisibilidad'	99	593	148	602	496	686	6
de	152	593	161	602	496	686	6
los	164	593	175	602	496	686	6
migrantes,	178	593	218	602	496	686	6
que	221	593	235	602	496	686	6
conllevaba	238	593	278	602	496	686	6
dejar	281	593	300	602	496	686	6
de	304	593	312	602	496	686	6
lado	316	593	332	602	496	686	6
la	335	593	342	602	496	686	6
consideración	345	593	397	602	496	686	6
de	401	593	410	602	496	686	6
sus	413	593	425	602	496	686	6
ISSN	71	624	87	632	496	686	6
impreso:	89	624	114	632	496	686	6
1390-6291;	116	624	152	632	496	686	6
ISSN	154	624	170	632	496	686	6
electrónico:	172	624	207	632	496	686	6
1390-8618	209	624	242	632	496	686	6
Gabriel	227	44	250	53	496	686	7
Lotero-Echeverri	252	44	306	53	496	686	7
y	308	44	311	53	496	686	7
Dra.	313	44	327	53	496	686	7
M.	329	44	336	53	496	686	7
Amor	337	44	356	53	496	686	7
Pérez	358	44	376	53	496	686	7
Rodríguez	378	44	409	53	496	686	7
(2019).	412	44	434	53	496	686	7
Migraciones	98	54	135	63	496	686	7
en	137	54	145	63	496	686	7
la	147	54	152	63	496	686	7
sociedad	154	54	182	63	496	686	7
contemporánea:	184	54	235	63	496	686	7
Correlación	237	54	274	63	496	686	7
entre	276	54	293	63	496	686	7
migración	295	54	325	63	496	686	7
y	327	54	331	63	496	686	7
desarrollo.	333	54	366	63	496	686	7
Retos,	367	54	385	63	496	686	7
9(17),	387	54	406	63	496	686	7
145-159	407	54	434	63	496	686	7
derechos,	99	84	135	93	496	686	7
su	137	84	146	93	496	686	7
dignidad	148	84	181	93	496	686	7
y	184	84	188	93	496	686	7
sus	191	84	203	93	496	686	7
necesidades,	205	84	252	93	496	686	7
ha	254	84	264	93	496	686	7
dado	266	84	285	93	496	686	7
paso	287	84	304	93	496	686	7
en	307	84	316	93	496	686	7
la	319	84	325	93	496	686	7
actualidad	328	84	367	93	496	686	7
a	370	84	374	93	496	686	7
una	376	84	391	93	496	686	7
atención	393	84	425	93	496	686	7
sostenida	99	94	134	103	496	686	7
fundada	137	94	167	103	496	686	7
en	170	94	179	103	496	686	7
estereotipos,	181	94	228	103	496	686	7
estigmas	230	94	263	103	496	686	7
y	265	94	269	103	496	686	7
prejuicios	272	94	309	103	496	686	7
generalizados	311	94	362	103	496	686	7
(Canelón	364	94	398	103	496	686	7
Silva	400	94	419	103	496	686	7
y	421	94	425	103	496	686	7
Almansa	99	104	131	113	496	686	7
Martínez,	134	104	169	113	496	686	7
2018,	172	104	192	113	496	686	7
p.	194	104	201	113	496	686	7
119).	203	104	222	113	496	686	7
Existen	99	123	130	133	496	686	7
diferentes	135	123	176	133	496	686	7
modelos	181	123	216	133	496	686	7
para	221	123	240	133	496	686	7
la	244	123	252	133	496	686	7
inserción	257	123	295	133	496	686	7
de	300	123	310	133	496	686	7
la	314	123	322	133	496	686	7
población	327	123	368	133	496	686	7
migrante	373	123	411	133	496	686	7
en	415	123	425	133	496	686	7
la	71	134	78	145	496	686	7
sociedad	82	134	119	145	496	686	7
de	122	134	132	145	496	686	7
acogida	136	134	168	145	496	686	7
a	172	134	177	145	496	686	7
partir	180	134	204	145	496	686	7
del	208	134	221	145	496	686	7
análisis	224	134	256	145	496	686	7
de	259	134	269	145	496	686	7
casos	273	134	296	145	496	686	7
internacionales	299	134	363	145	496	686	7
de	367	134	377	145	496	686	7
referencia.	381	134	425	145	496	686	7
Giddens	71	146	105	156	496	686	7
(2002)	110	146	136	156	496	686	7
plantea	140	146	171	156	496	686	7
la	175	146	183	156	496	686	7
existencia	187	146	228	156	496	686	7
de	233	146	242	156	496	686	7
por	247	146	261	156	496	686	7
lo	265	146	273	156	496	686	7
menos	277	146	305	156	496	686	7
tres	309	146	324	156	496	686	7
modelos:	328	146	366	156	496	686	7
i)	370	146	376	156	496	686	7
el	381	146	388	156	496	686	7
de	392	146	402	156	496	686	7
«asi-	406	146	425	156	496	686	7
milación»,	71	157	115	168	496	686	7
que	119	157	134	168	496	686	7
exige	138	157	159	168	496	686	7
amoldar	164	157	199	168	496	686	7
los	203	157	215	168	496	686	7
comportamientos	219	157	292	168	496	686	7
a	297	157	301	168	496	686	7
los	306	157	317	168	496	686	7
valores	322	157	351	168	496	686	7
y	355	157	360	168	496	686	7
normas	364	157	396	168	496	686	7
de	400	157	410	168	496	686	7
las	414	157	425	168	496	686	7
mayorías,	71	169	112	179	496	686	7
ii)	115	169	124	179	496	686	7
el	127	169	134	179	496	686	7
de	137	169	147	179	496	686	7
«fusión»	150	169	186	179	496	686	7
(melting	189	169	217	179	496	686	7
pot),	220	169	236	179	496	686	7
en	239	169	249	179	496	686	7
el	252	169	259	179	496	686	7
cual	262	169	280	179	496	686	7
las	283	169	294	179	496	686	7
tradiciones	298	169	344	179	496	686	7
de	347	169	357	179	496	686	7
los	360	169	372	179	496	686	7
inmigrantes	375	169	425	179	496	686	7
se	71	180	79	191	496	686	7
entremezclan	84	180	140	191	496	686	7
con	145	180	160	191	496	686	7
las	164	180	176	191	496	686	7
predominantes	180	180	243	191	496	686	7
para	247	180	266	191	496	686	7
formar	271	180	300	191	496	686	7
nuevas	304	180	333	191	496	686	7
pautas	338	180	365	191	496	686	7
culturales	370	180	411	191	496	686	7
en	415	180	425	191	496	686	7
continua	71	192	108	202	496	686	7
evolución	111	192	151	202	496	686	7
y,	155	192	161	202	496	686	7
iii)	164	192	176	202	496	686	7
el	179	192	186	202	496	686	7
del	190	192	202	202	496	686	7
«pluralismo	205	192	255	202	496	686	7
cultural»,	259	192	298	202	496	686	7
que	302	192	317	202	496	686	7
consiste	320	192	354	202	496	686	7
en	357	192	367	202	496	686	7
“promover	370	192	415	202	496	686	7
el	418	192	425	202	496	686	7
desarrollo	71	203	113	214	496	686	7
de	116	203	126	214	496	686	7
una	129	203	144	214	496	686	7
sociedad	147	203	184	214	496	686	7
genuinamente	187	203	246	214	496	686	7
plural,	249	203	277	214	496	686	7
en	280	203	290	214	496	686	7
la	293	203	300	214	496	686	7
que	303	203	318	214	496	686	7
se	321	203	330	214	496	686	7
reconozca	333	203	375	214	496	686	7
una	378	203	394	214	496	686	7
misma	397	203	425	214	496	686	7
validez	71	215	100	225	496	686	7
a	103	215	108	225	496	686	7
las	110	215	122	225	496	686	7
diferentes	125	215	166	225	496	686	7
subculturas”	169	215	221	225	496	686	7
(p.	224	215	235	225	496	686	7
333).	238	215	259	225	496	686	7
En	99	226	111	237	496	686	7
esta	115	226	132	237	496	686	7
línea,	136	226	159	237	496	686	7
un	163	226	174	237	496	686	7
modelo	179	226	210	237	496	686	7
de	214	226	224	237	496	686	7
integración	228	226	276	237	496	686	7
es	280	226	288	237	496	686	7
más	292	226	310	237	496	686	7
propio	314	226	342	237	496	686	7
de	346	226	356	237	496	686	7
los	360	226	372	237	496	686	7
modelos	376	226	411	237	496	686	7
de	415	226	425	237	496	686	7
fusión	71	238	97	248	496	686	7
y	100	238	104	248	496	686	7
de	107	238	117	248	496	686	7
diálogo	119	238	150	248	496	686	7
de	152	238	162	248	496	686	7
culturas,	165	238	201	248	496	686	7
si	204	238	211	248	496	686	7
bien	213	238	231	248	496	686	7
todavía	234	238	265	248	496	686	7
se	267	238	276	248	496	686	7
plantea	278	238	309	248	496	686	7
como	311	238	335	248	496	686	7
un	337	238	348	248	496	686	7
escenario	351	238	390	248	496	686	7
posible,	393	238	425	248	496	686	7
como	71	249	94	260	496	686	7
utopía	97	249	124	260	496	686	7
a	126	249	131	260	496	686	7
construir,	134	249	174	260	496	686	7
en	177	249	187	260	496	686	7
el	189	249	196	260	496	686	7
cual	199	249	217	260	496	686	7
la	219	249	227	260	496	686	7
integración	230	249	277	260	496	686	7
puede	280	249	305	260	496	686	7
entenderse	308	249	353	260	496	686	7
como	356	249	379	260	496	686	7
la:	382	249	392	260	496	686	7
Generación	99	269	141	278	496	686	7
de	144	269	152	278	496	686	7
cohesión	155	269	187	278	496	686	7
social	190	269	211	278	496	686	7
y	213	269	217	278	496	686	7
convivencia	220	269	263	278	496	686	7
intercultural,	265	269	313	278	496	686	7
mediante	316	269	350	278	496	686	7
procesos	352	269	384	278	496	686	7
de	387	269	395	278	496	686	7
adapta-	398	269	425	278	496	686	7
ción	99	279	115	288	496	686	7
mutua	117	279	141	288	496	686	7
entre	142	279	161	288	496	686	7
dos	163	279	176	288	496	686	7
sujetos	177	279	203	288	496	686	7
jurídica	204	279	233	288	496	686	7
y	234	279	239	288	496	686	7
culturalmente	240	279	291	288	496	686	7
diferenciados,	293	279	344	288	496	686	7
donde	346	279	369	288	496	686	7
las	371	279	381	288	496	686	7
personas	382	279	415	288	496	686	7
de	417	279	425	288	496	686	7
origen	99	289	123	298	496	686	7
extranjero	124	289	161	298	496	686	7
se	163	289	171	298	496	686	7
incorporan	172	289	213	298	496	686	7
en	215	289	223	298	496	686	7
igualdad	225	289	257	298	496	686	7
de	258	289	267	298	496	686	7
derechos,	269	289	303	298	496	686	7
obligaciones	305	289	351	298	496	686	7
y	352	289	356	298	496	686	7
oportunidades	358	289	411	298	496	686	7
a	413	289	417	298	496	686	7
la	419	289	425	298	496	686	7
población	99	299	135	308	496	686	7
autóctona,	138	299	176	308	496	686	7
sin	179	299	189	308	496	686	7
por	192	299	204	308	496	686	7
ello	207	299	220	308	496	686	7
perder	222	299	246	308	496	686	7
su	248	299	257	308	496	686	7
identidad	259	299	294	308	496	686	7
y	296	299	300	308	496	686	7
cultura	302	299	329	308	496	686	7
propias;	331	299	361	308	496	686	7
y	363	299	367	308	496	686	7
la	369	299	376	308	496	686	7
sociedad	378	299	410	308	496	686	7
y	412	299	417	308	496	686	7
el	419	299	425	308	496	686	7
Estado	99	309	125	318	496	686	7
receptor	127	309	158	318	496	686	7
introducen	160	309	200	318	496	686	7
paulatinamente	203	309	260	318	496	686	7
aquellos	262	309	292	318	496	686	7
cambios	295	309	326	318	496	686	7
normativos,	328	309	372	318	496	686	7
organizativos,	374	309	425	318	496	686	7
presupuestarios	99	319	157	328	496	686	7
y	159	319	163	328	496	686	7
de	165	319	174	328	496	686	7
mentalidad	176	319	217	328	496	686	7
que	219	319	233	328	496	686	7
se	235	319	242	328	496	686	7
hagan	244	319	267	328	496	686	7
necesarios	269	319	307	328	496	686	7
(Giménez,	309	319	347	328	496	686	7
2003,	349	319	368	328	496	686	7
p.	370	319	377	328	496	686	7
78-79).	379	319	404	328	496	686	7
Los	99	338	114	348	496	686	7
migrantes	119	338	160	348	496	686	7
deben	165	338	190	348	496	686	7
elegir	194	338	218	348	496	686	7
su	222	338	232	348	496	686	7
propia	236	338	263	348	496	686	7
trayectoria	268	338	313	348	496	686	7
y	317	338	322	348	496	686	7
ser	327	338	339	348	496	686	7
conscientes	343	338	391	348	496	686	7
de	396	338	406	348	496	686	7
que	410	338	425	348	496	686	7
también	71	349	105	360	496	686	7
deben	108	349	133	360	496	686	7
responder	136	349	178	360	496	686	7
por	180	349	194	360	496	686	7
unos	197	349	217	360	496	686	7
deberes	220	349	252	360	496	686	7
mínimos	254	349	291	360	496	686	7
en	294	349	304	360	496	686	7
el	306	349	313	360	496	686	7
contexto	316	349	352	360	496	686	7
de	354	349	364	360	496	686	7
la	366	349	374	360	496	686	7
sociedad	376	349	413	360	496	686	7
de	415	349	425	360	496	686	7
acogida,	71	361	106	371	496	686	7
de	108	361	118	371	496	686	7
manera	120	361	152	371	496	686	7
consistente	154	361	201	371	496	686	7
con	203	361	218	371	496	686	7
la	221	361	228	371	496	686	7
defensa	230	361	262	371	496	686	7
de	264	361	274	371	496	686	7
los	277	361	288	371	496	686	7
Derechos	291	361	329	371	496	686	7
Humanos	332	361	372	371	496	686	7
y	375	361	379	371	496	686	7
los	382	361	393	371	496	686	7
valores	396	361	425	371	496	686	7
democráticos,	71	372	130	383	496	686	7
más	132	372	149	383	496	686	7
allá	152	372	167	383	496	686	7
del	170	372	182	383	496	686	7
relativismo	185	372	232	383	496	686	7
cultural	235	372	267	383	496	686	7
(Naïr,	270	372	294	383	496	686	7
2006).	296	372	322	383	496	686	7
4.	71	400	79	413	496	686	7
Relaciones	86	400	136	413	496	686	7
entre	138	400	162	413	496	686	7
migraciones	165	400	222	413	496	686	7
y	225	400	230	413	496	686	7
desarrollo:	233	400	282	413	496	686	7
Dependencia-Codesarrollo	285	400	411	413	496	686	7
El	71	417	80	427	496	686	7
enfoque	84	417	118	427	496	686	7
del	122	417	134	427	496	686	7
codesarrollo	139	417	190	427	496	686	7
pretende	194	417	231	427	496	686	7
resaltar	235	417	267	427	496	686	7
la	271	417	279	427	496	686	7
vinculación	283	417	331	427	496	686	7
de	335	417	345	427	496	686	7
las	349	417	361	427	496	686	7
migraciones	365	417	416	427	496	686	7
y	421	417	425	427	496	686	7
de	71	428	81	439	496	686	7
las	84	428	96	439	496	686	7
personas	100	428	137	439	496	686	7
migrantes	140	428	182	439	496	686	7
como	186	428	209	439	496	686	7
actores	213	428	243	439	496	686	7
del	246	428	259	439	496	686	7
desarrollo	263	428	305	439	496	686	7
social	308	428	332	439	496	686	7
de	336	428	346	439	496	686	7
sus	349	428	363	439	496	686	7
sociedades	367	428	412	439	496	686	7
de	415	428	425	439	496	686	7
origen.	71	440	100	450	496	686	7
Al	103	440	111	450	496	686	7
plantear	114	440	149	450	496	686	7
las	152	440	163	450	496	686	7
relaciones	166	440	208	450	496	686	7
existentes	211	440	252	450	496	686	7
entre	255	440	276	450	496	686	7
las	279	440	290	450	496	686	7
dinámicas	293	440	336	450	496	686	7
migratorias	339	440	387	450	496	686	7
y	390	440	395	450	496	686	7
la	398	440	405	450	496	686	7
pro-	408	440	425	450	496	686	7
moción	71	451	102	462	496	686	7
del	106	451	119	462	496	686	7
desarrollo	123	451	165	462	496	686	7
de	168	451	178	462	496	686	7
un	182	451	193	462	496	686	7
territorio,	197	451	238	462	496	686	7
predominan	242	451	293	462	496	686	7
dos	297	451	311	462	496	686	7
perspectivas	315	451	366	462	496	686	7
diferentes	370	451	411	462	496	686	7
en	415	451	425	462	496	686	7
cuanto	71	463	100	473	496	686	7
a	102	463	107	473	496	686	7
esta	110	463	126	473	496	686	7
relación:	129	463	165	473	496	686	7
la	168	463	176	473	496	686	7
dependencia	178	463	231	473	496	686	7
o	234	463	239	473	496	686	7
el	242	463	249	473	496	686	7
codesarrollo.	252	463	306	473	496	686	7
La	99	474	110	485	496	686	7
perspectiva	114	474	162	485	496	686	7
de	166	474	176	485	496	686	7
la	180	474	188	485	496	686	7
dependencia,	192	474	247	485	496	686	7
vinculada	252	474	292	485	496	686	7
a	297	474	302	485	496	686	7
la	306	474	313	485	496	686	7
tradición	318	474	356	485	496	686	7
de	360	474	370	485	496	686	7
los	374	474	386	485	496	686	7
estudios	391	474	425	485	496	686	7
latinoamericanos,	71	486	146	496	496	686	7
considera	149	486	190	496	496	686	7
que	193	486	208	496	496	686	7
se	211	486	220	496	496	686	7
trata	223	486	243	496	496	686	7
de	246	486	256	496	496	686	7
un	259	486	270	496	496	686	7
círculo	274	486	303	496	496	686	7
vicioso	306	486	335	496	496	686	7
de	338	486	348	496	496	686	7
empobrecimiento	351	486	425	496	496	686	7
y	71	497	76	508	496	686	7
pérdida	79	497	111	508	496	686	7
de	115	497	125	508	496	686	7
talento	129	497	158	508	496	686	7
humano,	161	497	199	508	496	686	7
atravesado	203	497	248	508	496	686	7
por	251	497	266	508	496	686	7
relaciones	269	497	312	508	496	686	7
de	316	497	325	508	496	686	7
dependencia,	329	497	384	508	496	686	7
entre	388	497	410	508	496	686	7
los	413	497	425	508	496	686	7
países	71	509	96	519	496	686	7
de	100	509	109	519	496	686	7
acogida	113	509	145	519	496	686	7
y	148	509	153	519	496	686	7
los	156	509	168	519	496	686	7
de	171	509	181	519	496	686	7
origen.	184	509	213	519	496	686	7
Castles	216	509	246	519	496	686	7
y	249	509	254	519	496	686	7
Delgado	257	509	291	519	496	686	7
(2007)	294	509	321	519	496	686	7
cuestionan	324	509	370	519	496	686	7
la	373	509	380	519	496	686	7
propuesta	384	509	425	519	496	686	7
de	71	520	81	531	496	686	7
entidades	84	520	124	531	496	686	7
multilaterales,	127	520	187	531	496	686	7
como	190	520	213	531	496	686	7
la	216	520	223	531	496	686	7
OIM,	226	520	248	531	496	686	7
que	251	520	266	531	496	686	7
afirman	269	520	302	531	496	686	7
que	305	520	320	531	496	686	7
las	323	520	335	531	496	686	7
migraciones	338	520	389	531	496	686	7
interna-	392	520	425	531	496	686	7
cionales	71	532	105	542	496	686	7
fomentan	108	532	148	542	496	686	7
el	151	532	158	542	496	686	7
desarrollo	162	532	204	542	496	686	7
“con	207	532	226	542	496	686	7
tan	229	532	242	542	496	686	7
sólo	245	532	262	542	496	686	7
adoptar	266	532	298	542	496	686	7
formas	301	532	330	542	496	686	7
adecuadas	334	532	377	542	496	686	7
de	380	532	390	542	496	686	7
‘gestión	393	532	425	542	496	686	7
de	71	543	81	554	496	686	7
la	83	543	91	554	496	686	7
migración'”	94	543	142	554	496	686	7
(p.	145	543	156	554	496	686	7
15).	159	543	175	554	496	686	7
Desde	99	555	124	565	496	686	7
el	129	555	136	565	496	686	7
punto	140	555	165	565	496	686	7
de	169	555	179	565	496	686	7
vista	183	555	203	565	496	686	7
de	207	555	217	565	496	686	7
la	221	555	229	565	496	686	7
dependencia	233	555	286	565	496	686	7
de	290	555	300	565	496	686	7
los	304	555	316	565	496	686	7
territorios	320	555	362	565	496	686	7
periféricos,	367	555	414	565	496	686	7
el	418	555	425	565	496	686	7
subdesarrollo	71	566	128	577	496	686	7
es	131	566	139	577	496	686	7
la	142	566	150	577	496	686	7
causa	153	566	176	577	496	686	7
de	179	566	189	577	496	686	7
las	192	566	203	577	496	686	7
migraciones,	206	566	260	577	496	686	7
que	263	566	278	577	496	686	7
a	281	566	286	577	496	686	7
su	289	566	298	577	496	686	7
vez	301	566	315	577	496	686	7
refuerzan	318	566	358	577	496	686	7
las	361	566	372	577	496	686	7
condiciones	375	566	425	577	496	686	7
estructurales	71	578	125	588	496	686	7
de	127	578	137	588	496	686	7
pobreza	140	578	173	588	496	686	7
y	176	578	180	588	496	686	7
dependencia	183	578	236	588	496	686	7
en	238	578	248	588	496	686	7
las	251	578	262	588	496	686	7
que	265	578	280	588	496	686	7
se	283	578	291	588	496	686	7
encuentra	294	578	335	588	496	686	7
el	338	578	345	588	496	686	7
país	348	578	365	588	496	686	7
de	367	578	377	588	496	686	7
origen.	380	578	409	588	496	686	7
Sin	411	578	425	588	496	686	7
embargo,	71	589	110	600	496	686	7
este	113	589	129	600	496	686	7
enfoque	132	589	166	600	496	686	7
tiene	169	589	189	600	496	686	7
el	192	589	199	600	496	686	7
riesgo	202	589	227	600	496	686	7
de	230	589	240	600	496	686	7
sesgar	243	589	269	600	496	686	7
la	272	589	279	600	496	686	7
mirada	282	589	312	600	496	686	7
sólo	315	589	332	600	496	686	7
a	335	589	340	600	496	686	7
las	342	589	354	600	496	686	7
condiciones	357	589	407	600	496	686	7
glo-	410	589	425	600	496	686	7
ISSN	71	623	87	631	496	686	7
impreso:	89	623	114	631	496	686	7
1390-6291;	116	623	152	631	496	686	7
ISSN	154	623	170	631	496	686	7
electrónico:	172	623	207	631	496	686	7
1390-8618	209	623	242	631	496	686	7
151	448	37	467	52	496	686	7
152	28	37	48	52	496	686	8
Retos,	63	44	82	53	496	686	8
9(17),	84	44	102	53	496	686	8
2019	104	44	120	53	496	686	8
©	63	54	69	63	496	686	8
2019,	71	54	89	63	496	686	8
Universidad	90	54	127	63	496	686	8
Politécnica	130	54	162	63	496	686	8
Salesiana	165	54	192	63	496	686	8
del	194	54	204	63	496	686	8
Ecuador	206	54	232	63	496	686	8
bales	71	84	92	94	496	686	8
y	95	84	100	94	496	686	8
perder	102	84	130	94	496	686	8
de	133	84	142	94	496	686	8
vista	145	84	164	94	496	686	8
el	167	84	174	94	496	686	8
rol	177	84	189	94	496	686	8
que	192	84	207	94	496	686	8
desempeñan	210	84	262	94	496	686	8
las	265	84	276	94	496	686	8
personas	279	84	316	94	496	686	8
y	319	84	323	94	496	686	8
grupos	326	84	355	94	496	686	8
sociales	358	84	390	94	496	686	8
del	393	84	405	94	496	686	8
país	408	84	425	94	496	686	8
en	71	95	81	106	496	686	8
este	84	95	100	106	496	686	8
proceso,	103	95	138	106	496	686	8
las	141	95	153	106	496	686	8
propias	156	95	187	106	496	686	8
dinámicas	190	95	233	106	496	686	8
internas	236	95	271	106	496	686	8
de	274	95	283	106	496	686	8
dominación,	287	95	339	106	496	686	8
la	342	95	350	106	496	686	8
concentración	353	95	412	106	496	686	8
de	415	95	425	106	496	686	8
recursos	71	107	106	117	496	686	8
y	109	107	114	117	496	686	8
oportunidades	116	107	177	117	496	686	8
y	180	107	184	117	496	686	8
la	187	107	195	117	496	686	8
exclusión.	197	107	239	117	496	686	8
Los	99	126	113	135	496	686	8
gobiernos	116	126	152	135	496	686	8
que	155	126	169	135	496	686	8
ven	172	126	185	135	496	686	8
la	188	126	195	135	496	686	8
emigración	198	126	240	135	496	686	8
como	243	126	263	135	496	686	8
una	266	126	281	135	496	686	8
válvula	284	126	310	135	496	686	8
de	313	126	322	135	496	686	8
seguridad	325	126	361	135	496	686	8
para	364	126	381	135	496	686	8
exportar	384	126	416	135	496	686	8
el	419	126	425	135	496	686	8
desempleo	99	136	139	145	496	686	8
y	141	136	146	145	496	686	8
el	148	136	155	145	496	686	8
disenso	158	136	185	145	496	686	8
político,	188	136	219	145	496	686	8
en	221	136	230	145	496	686	8
los	233	136	244	145	496	686	8
hechos,	246	136	274	145	496	686	8
lejos	277	136	294	145	496	686	8
de	297	136	306	145	496	686	8
utilizar	308	136	335	145	496	686	8
la	338	136	345	145	496	686	8
migración	348	136	385	145	496	686	8
como	388	136	409	145	496	686	8
ins-	412	136	425	145	496	686	8
trumento	99	146	134	155	496	686	8
de	137	146	146	155	496	686	8
desarrollo,	149	146	188	155	496	686	8
la	191	146	198	155	496	686	8
emplean	201	146	233	155	496	686	8
como	236	146	257	155	496	686	8
una	260	146	274	155	496	686	8
alternativa	277	146	316	155	496	686	8
para	320	146	336	155	496	686	8
evitar	339	146	360	155	496	686	8
llevar	363	146	384	155	496	686	8
a	387	146	391	155	496	686	8
cabo	394	146	412	155	496	686	8
las	415	146	425	155	496	686	8
transformaciones	99	156	164	165	496	686	8
estratégicas	166	156	210	165	496	686	8
necesarias	212	156	251	165	496	686	8
(Castles	253	156	282	165	496	686	8
y	284	156	288	165	496	686	8
Delgado,	291	156	323	165	496	686	8
2007,	325	156	345	165	496	686	8
p.	348	156	355	165	496	686	8
15).	357	156	371	165	496	686	8
La	99	175	110	186	496	686	8
«fuga	113	175	136	186	496	686	8
de	140	175	149	186	496	686	8
cerebros»	153	175	193	186	496	686	8
es	196	175	205	186	496	686	8
también	208	175	243	186	496	686	8
uno	246	175	262	186	496	686	8
de	266	175	276	186	496	686	8
los	279	175	291	186	496	686	8
aspectos	294	175	330	186	496	686	8
de	333	175	343	186	496	686	8
la	346	175	354	186	496	686	8
migración	357	175	400	186	496	686	8
inter-	403	175	425	186	496	686	8
nacional	71	187	107	197	496	686	8
de	110	187	120	197	496	686	8
incidencia	123	187	166	197	496	686	8
negativa	169	187	204	197	496	686	8
para	207	187	226	197	496	686	8
los	229	187	241	197	496	686	8
países	244	187	270	197	496	686	8
de	273	187	283	197	496	686	8
origen.	286	187	315	197	496	686	8
Por	318	187	333	197	496	686	8
este	336	187	352	197	496	686	8
fenómeno,	355	187	400	197	496	686	8
miles	403	187	425	197	496	686	8
de	71	198	81	209	496	686	8
profesionales	85	198	140	209	496	686	8
con	144	198	159	209	496	686	8
un	163	198	174	209	496	686	8
alto	178	198	194	209	496	686	8
nivel	198	198	218	209	496	686	8
de	222	198	231	209	496	686	8
formación	235	198	279	209	496	686	8
salen	283	198	304	209	496	686	8
de	308	198	318	209	496	686	8
sus	322	198	335	209	496	686	8
países	339	198	365	209	496	686	8
de	368	198	378	209	496	686	8
origen,	382	198	411	209	496	686	8
en	415	198	425	209	496	686	8
los	71	210	83	220	496	686	8
cuales	86	210	112	220	496	686	8
la	115	210	123	220	496	686	8
educación	126	210	169	220	496	686	8
universitaria	172	210	225	220	496	686	8
no	228	210	239	220	496	686	8
es	242	210	251	220	496	686	8
una	254	210	270	220	496	686	8
oportunidad	273	210	325	220	496	686	8
al	329	210	336	220	496	686	8
alcance	339	210	371	220	496	686	8
de	374	210	384	220	496	686	8
todos	387	210	410	220	496	686	8
los	413	210	425	220	496	686	8
graduados	71	221	115	232	496	686	8
de	118	221	128	232	496	686	8
la	132	221	139	232	496	686	8
educación	143	221	186	232	496	686	8
secundaria.	190	221	238	232	496	686	8
Muchas	242	221	275	232	496	686	8
de	278	221	288	232	496	686	8
estas	292	221	312	232	496	686	8
personas	316	221	353	232	496	686	8
migran	357	221	387	232	496	686	8
a	391	221	396	232	496	686	8
países	400	221	425	232	496	686	8
más	71	233	88	243	496	686	8
avanzados	91	233	134	243	496	686	8
en	137	233	147	243	496	686	8
los	150	233	162	243	496	686	8
cuales	165	233	191	243	496	686	8
se	194	233	202	243	496	686	8
da	205	233	215	243	496	686	8
prioridad	218	233	258	243	496	686	8
a	260	233	265	243	496	686	8
las	268	233	280	243	496	686	8
solicitudes	283	233	327	243	496	686	8
de	330	233	340	243	496	686	8
visado	343	233	369	243	496	686	8
de	372	233	382	243	496	686	8
las	385	233	396	243	496	686	8
perso-	399	233	425	243	496	686	8
nas	71	244	85	255	496	686	8
mejor	89	244	113	255	496	686	8
formadas,	117	244	159	255	496	686	8
tal	162	244	173	255	496	686	8
y	176	244	181	255	496	686	8
como	184	244	208	255	496	686	8
lo	211	244	219	255	496	686	8
reconoció,	222	244	266	255	496	686	8
en	269	244	279	255	496	686	8
diciembre	283	244	325	255	496	686	8
de	328	244	338	255	496	686	8
2001	342	244	362	255	496	686	8
el	365	244	372	255	496	686	8
Ministro	376	244	412	255	496	686	8
de	415	244	425	255	496	686	8
Inmigración	71	256	123	266	496	686	8
del	125	256	138	266	496	686	8
Reino	141	256	165	266	496	686	8
Unido:	168	256	196	266	496	686	8
El	99	275	107	284	496	686	8
programa	109	275	146	284	496	686	8
para	147	275	164	284	496	686	8
migrantes	166	275	203	284	496	686	8
altamente	205	275	242	284	496	686	8
cualificados	244	275	288	284	496	686	8
representa	289	275	328	284	496	686	8
un	330	275	340	284	496	686	8
avance	342	275	367	284	496	686	8
en	369	275	378	284	496	686	8
el	380	275	386	284	496	686	8
desarrollo	388	275	425	284	496	686	8
de	99	285	108	294	496	686	8
nuestro	111	285	139	294	496	686	8
sistema	141	285	170	294	496	686	8
de	172	285	181	294	496	686	8
inmigración,	184	285	231	294	496	686	8
para	234	285	251	294	496	686	8
maximizar	253	285	293	294	496	686	8
los	296	285	307	294	496	686	8
beneficios	309	285	346	294	496	686	8
al	349	285	356	294	496	686	8
Reino	358	285	380	294	496	686	8
Unido	383	285	406	294	496	686	8
para	408	285	425	294	496	686	8
competir	99	295	133	304	496	686	8
en	135	295	144	304	496	686	8
los	146	295	157	304	496	686	8
negocios	159	295	191	304	496	686	8
en	194	295	203	304	496	686	8
el	205	295	211	304	496	686	8
mercado	214	295	246	304	496	686	8
global…	248	295	279	304	496	686	8
Permitirá	281	295	317	304	496	686	8
que	319	295	332	304	496	686	8
científicos	335	295	372	304	496	686	8
eminentes	375	295	413	304	496	686	8
es-	415	295	425	304	496	686	8
tablezcan	99	305	135	314	496	686	8
sus	137	305	149	314	496	686	8
investigaciones	151	305	208	314	496	686	8
en	210	305	219	314	496	686	8
Reino	222	305	244	314	496	686	8
Unido,	246	305	271	314	496	686	8
estimulará	274	305	313	314	496	686	8
el	315	305	322	314	496	686	8
movimiento	324	305	369	314	496	686	8
de	371	305	380	314	496	686	8
expertos	383	305	414	314	496	686	8
en	416	305	425	314	496	686	8
negocios	99	315	132	324	496	686	8
y	133	315	138	324	496	686	8
finanzas	139	315	170	324	496	686	8
a	172	315	176	324	496	686	8
la	178	315	185	324	496	686	8
Ciudad	186	315	213	324	496	686	8
de	215	315	224	324	496	686	8
Londres	226	315	256	324	496	686	8
y	258	315	262	324	496	686	8
dará	264	315	280	324	496	686	8
a	282	315	286	324	496	686	8
aquellos	288	315	319	324	496	686	8
en	321	315	330	324	496	686	8
la	331	315	338	324	496	686	8
cima	340	315	358	324	496	686	8
de	360	315	369	324	496	686	8
sus	371	315	383	324	496	686	8
respectivas	384	315	425	324	496	686	8
profesiones	99	325	142	334	496	686	8
la	144	325	151	334	496	686	8
oportunidad	153	325	199	334	496	686	8
de	201	325	210	334	496	686	8
hacer	212	325	233	334	496	686	8
del	235	325	246	334	496	686	8
Reino	249	325	270	334	496	686	8
Unido	273	325	296	334	496	686	8
su	298	325	306	334	496	686	8
hogar	308	325	330	334	496	686	8
(Kapur	332	325	359	334	496	686	8
&	361	325	367	334	496	686	8
Mchale,	370	325	399	334	496	686	8
2005).	401	325	424	334	496	686	8
Países	99	344	125	355	496	686	8
como	130	344	153	355	496	686	8
Australia,	158	344	198	355	496	686	8
Canadá,	203	344	237	355	496	686	8
Alemania,	242	344	284	355	496	686	8
Reino	288	344	313	355	496	686	8
Unido	318	344	343	355	496	686	8
y	348	344	353	355	496	686	8
Estados	358	344	391	355	496	686	8
Unidos	396	344	425	355	496	686	8
cuentan	71	356	104	366	496	686	8
con	108	356	123	366	496	686	8
políticas	127	356	162	366	496	686	8
para	166	356	184	366	496	686	8
promover	188	356	229	366	496	686	8
una	232	356	248	366	496	686	8
inmigración	251	356	303	366	496	686	8
selectiva,	306	356	344	366	496	686	8
que	348	356	363	366	496	686	8
puntúa	366	356	396	366	496	686	8
carac-	400	356	425	366	496	686	8
terísticas	71	367	109	378	496	686	8
como	112	367	135	378	496	686	8
el	139	367	146	378	496	686	8
currículo	150	367	188	378	496	686	8
del	192	367	204	378	496	686	8
candidato,	208	367	252	378	496	686	8
su	255	367	265	378	496	686	8
formación	268	367	312	378	496	686	8
académica,	315	367	362	378	496	686	8
el	366	367	373	378	496	686	8
dominio	377	367	412	378	496	686	8
de	415	367	425	378	496	686	8
idiomas	71	379	104	389	496	686	8
y	107	379	112	389	496	686	8
que	115	379	130	389	496	686	8
esté	132	379	149	389	496	686	8
casado	151	379	180	389	496	686	8
con	183	379	198	389	496	686	8
una	201	379	217	389	496	686	8
persona	220	379	253	389	496	686	8
también	256	379	290	389	496	686	8
altamente	293	379	334	389	496	686	8
cualificada.	337	379	386	389	496	686	8
Llama	388	379	415	389	496	686	8
la	418	379	425	389	496	686	8
atención	71	390	107	401	496	686	8
el	109	390	117	401	496	686	8
caso	119	390	138	401	496	686	8
de	140	390	150	401	496	686	8
Canadá,	153	390	187	401	496	686	8
que	189	390	204	401	496	686	8
además	207	390	239	401	496	686	8
valora	241	390	267	401	496	686	8
el	269	390	277	401	496	686	8
hecho	279	390	304	401	496	686	8
de	307	390	317	401	496	686	8
que	319	390	334	401	496	686	8
la	337	390	344	401	496	686	8
persona	347	390	380	401	496	686	8
haya	383	390	403	401	496	686	8
estu-	405	390	425	401	496	686	8
diado	71	402	94	412	496	686	8
un	97	402	108	412	496	686	8
postgrado	111	402	153	412	496	686	8
en	155	402	165	412	496	686	8
universidades	168	402	226	412	496	686	8
canadienses	228	402	279	412	496	686	8
(Kapur	281	402	311	412	496	686	8
&	314	402	321	412	496	686	8
Mchale,	324	402	357	412	496	686	8
2005).	360	402	386	412	496	686	8
El	99	413	108	424	496	686	8
caso	112	413	131	424	496	686	8
de	134	413	144	424	496	686	8
El	148	413	157	424	496	686	8
Salvador	161	413	197	424	496	686	8
puede	201	413	226	424	496	686	8
verse	230	413	251	424	496	686	8
como	255	413	278	424	496	686	8
un	282	413	293	424	496	686	8
ejemplo	296	413	330	424	496	686	8
de	333	413	343	424	496	686	8
los	347	413	359	424	496	686	8
efectos	362	413	391	424	496	686	8
que	395	413	410	424	496	686	8
las	414	413	425	424	496	686	8
migraciones	71	425	122	435	496	686	8
pueden	125	425	155	435	496	686	8
tener	158	425	179	435	496	686	8
en	182	425	192	435	496	686	8
contravía	194	425	234	435	496	686	8
de	236	425	246	435	496	686	8
los	248	425	260	435	496	686	8
esfuerzos	263	425	302	435	496	686	8
de	305	425	314	435	496	686	8
un	317	425	328	435	496	686	8
país	330	425	347	435	496	686	8
por	350	425	364	435	496	686	8
contar	367	425	394	435	496	686	8
con	396	425	412	435	496	686	8
un	414	425	425	435	496	686	8
capital	71	436	99	447	496	686	8
humano	102	436	137	447	496	686	8
calificado.	141	436	184	447	496	686	8
Este	187	436	205	447	496	686	8
país	209	436	226	447	496	686	8
centroamericano	229	436	300	447	496	686	8
cuenta	303	436	331	447	496	686	8
con	335	436	350	447	496	686	8
alrededor	353	436	393	447	496	686	8
de	397	436	406	447	496	686	8
seis	410	436	425	447	496	686	8
millones	71	448	107	458	496	686	8
de	110	448	120	458	496	686	8
habitantes.	124	448	170	458	496	686	8
Se	173	448	184	458	496	686	8
calcula	187	448	217	458	496	686	8
que	220	448	235	458	496	686	8
más	239	448	256	458	496	686	8
del	260	448	272	458	496	686	8
20%	276	448	294	458	496	686	8
de	298	448	307	458	496	686	8
su	311	448	321	458	496	686	8
población	324	448	365	458	496	686	8
ha	369	448	379	458	496	686	8
emigrado,	383	448	425	458	496	686	8
principalmente	71	459	135	470	496	686	8
a	137	459	142	470	496	686	8
Estados	144	459	177	470	496	686	8
Unidos,	180	459	212	470	496	686	8
mientras	214	459	251	470	496	686	8
que	254	459	269	470	496	686	8
“para	271	459	294	470	496	686	8
El	296	459	305	470	496	686	8
Salvador	308	459	345	470	496	686	8
los	347	459	359	470	496	686	8
emigrantes	361	459	408	470	496	686	8
con	410	459	425	470	496	686	8
educación	71	471	114	481	496	686	8
postsecundaria	117	471	180	481	496	686	8
representaban	184	471	243	481	496	686	8
el	247	471	254	481	496	686	8
39.5%	257	471	283	481	496	686	8
[del	286	471	302	481	496	686	8
total	305	471	324	481	496	686	8
de	327	471	337	481	496	686	8
migrantes]”	341	471	390	481	496	686	8
(PNUD,	393	471	425	481	496	686	8
2005).	71	482	97	493	496	686	8
Mientras	99	482	137	493	496	686	8
que	139	482	154	493	496	686	8
los	157	482	168	493	496	686	8
mexicanos	171	482	215	493	496	686	8
posgraduados	218	482	276	493	496	686	8
que	278	482	294	493	496	686	8
viven	296	482	318	493	496	686	8
en	320	482	330	493	496	686	8
Estados	333	482	366	493	496	686	8
Unidos	368	482	398	493	496	686	8
“equi-	400	482	425	493	496	686	8
valen	71	494	93	504	496	686	8
al	96	494	104	504	496	686	8
16%	107	494	125	504	496	686	8
de	128	494	138	504	496	686	8
todos	141	494	164	504	496	686	8
los	167	494	179	504	496	686	8
posgraduados	182	494	240	504	496	686	8
que	243	494	258	504	496	686	8
residen	262	494	292	504	496	686	8
en	295	494	305	504	496	686	8
México”	308	494	343	504	496	686	8
(Gaspar	346	494	379	504	496	686	8
&	382	494	389	504	496	686	8
Chávez,	393	494	425	504	496	686	8
2016,	71	505	93	516	496	686	8
p.	96	505	104	516	496	686	8
108).	107	505	128	516	496	686	8
La	99	517	110	527	496	686	8
emigración	113	517	160	527	496	686	8
de	163	517	173	527	496	686	8
profesionales	176	517	231	527	496	686	8
ha	234	517	245	527	496	686	8
aumentado	248	517	295	527	496	686	8
durante	298	517	330	527	496	686	8
la	333	517	341	527	496	686	8
primera	344	517	377	527	496	686	8
década	380	517	410	527	496	686	8
del	413	517	425	527	496	686	8
presente	71	528	106	539	496	686	8
siglo	110	528	130	539	496	686	8
en	134	528	144	539	496	686	8
casi	148	528	164	539	496	686	8
todos	168	528	191	539	496	686	8
los	195	528	207	539	496	686	8
países	211	528	237	539	496	686	8
latinoamericanos;	241	528	316	539	496	686	8
sin	320	528	332	539	496	686	8
embargo	336	528	373	539	496	686	8
cerca	377	528	400	539	496	686	8
de	404	528	414	539	496	686	8
la	418	528	425	539	496	686	8
mitad	71	540	95	550	496	686	8
de	98	540	108	550	496	686	8
estos	111	540	132	550	496	686	8
migrantes	135	540	177	550	496	686	8
calificados	180	540	224	550	496	686	8
se	227	540	236	550	496	686	8
integran	239	540	274	550	496	686	8
al	277	540	284	550	496	686	8
mercado	287	540	324	550	496	686	8
laboral	327	540	356	550	496	686	8
de	359	540	369	550	496	686	8
los	372	540	384	550	496	686	8
países	387	540	412	550	496	686	8
de	415	540	425	550	496	686	8
acogida	71	551	103	562	496	686	8
en	107	551	117	562	496	686	8
condiciones	120	551	170	562	496	686	8
desfavorables	173	551	230	562	496	686	8
y	233	551	238	562	496	686	8
“laboran	241	551	277	562	496	686	8
en	281	551	291	562	496	686	8
ocupaciones	294	551	346	562	496	686	8
en	349	551	359	562	496	686	8
las	362	551	374	562	496	686	8
que	377	551	393	562	496	686	8
subuti-	396	551	425	562	496	686	8
lizan	71	563	91	573	496	686	8
sus	94	563	108	573	496	686	8
conocimientos	111	563	172	573	496	686	8
o	176	563	181	573	496	686	8
habilidades,	184	563	235	573	496	686	8
es	238	563	246	573	496	686	8
decir	250	563	271	573	496	686	8
están	274	563	296	573	496	686	8
sobre-calificados	299	563	370	573	496	686	8
para	373	563	392	573	496	686	8
los	395	563	407	573	496	686	8
tra-	410	563	425	573	496	686	8
bajos	71	574	93	585	496	686	8
que	96	574	111	585	496	686	8
desempeñan”	113	574	170	585	496	686	8
(Ramírez	172	574	211	585	496	686	8
y	214	574	218	585	496	686	8
Lozano,	221	574	255	585	496	686	8
2017,	257	574	280	585	496	686	8
p.	282	574	290	585	496	686	8
132),	293	574	314	585	496	686	8
debido	316	574	345	585	496	686	8
a	348	574	352	585	496	686	8
obstáculos	355	574	399	585	496	686	8
como	402	574	425	585	496	686	8
ISSN	71	624	87	632	496	686	8
impreso:	89	624	114	632	496	686	8
1390-6291;	116	624	152	632	496	686	8
ISSN	154	624	170	632	496	686	8
electrónico:	172	624	207	632	496	686	8
1390-8618	209	624	242	632	496	686	8
Gabriel	227	44	250	53	496	686	9
Lotero-Echeverri	252	44	306	53	496	686	9
y	308	44	311	53	496	686	9
Dra.	313	44	327	53	496	686	9
M.	329	44	336	53	496	686	9
Amor	337	44	356	53	496	686	9
Pérez	358	44	376	53	496	686	9
Rodríguez	378	44	409	53	496	686	9
(2019).	412	44	434	53	496	686	9
Migraciones	98	54	135	63	496	686	9
en	137	54	145	63	496	686	9
la	147	54	152	63	496	686	9
sociedad	154	54	182	63	496	686	9
contemporánea:	184	54	235	63	496	686	9
Correlación	237	54	274	63	496	686	9
entre	276	54	293	63	496	686	9
migración	295	54	325	63	496	686	9
y	327	54	331	63	496	686	9
desarrollo.	333	54	366	63	496	686	9
Retos,	367	54	385	63	496	686	9
9(17),	387	54	406	63	496	686	9
145-159	407	54	434	63	496	686	9
la	71	84	78	94	496	686	9
situación	81	84	119	94	496	686	9
administrativa	122	84	183	94	496	686	9
irregular,	185	84	223	94	496	686	9
el	226	84	233	94	496	686	9
reconocimiento	236	84	301	94	496	686	9
de	304	84	313	94	496	686	9
títulos	316	84	343	94	496	686	9
y	345	84	350	94	496	686	9
la	352	84	360	94	496	686	9
discriminación	362	84	425	94	496	686	9
(Aparicio,	71	95	112	106	496	686	9
Biderbost	115	95	155	106	496	686	9
y	158	95	163	106	496	686	9
Tornos,	166	95	197	106	496	686	9
2018).	200	95	225	106	496	686	9
No	99	107	112	117	496	686	9
obstante,	115	107	153	117	496	686	9
la	156	107	164	117	496	686	9
migración	167	107	209	117	496	686	9
internacional	213	107	268	117	496	686	9
representa	271	107	315	117	496	686	9
importantes	319	107	369	117	496	686	9
flujos	372	107	396	117	496	686	9
mone-	399	107	425	117	496	686	9
tarios	71	118	95	129	496	686	9
a	98	118	102	129	496	686	9
los	105	118	117	129	496	686	9
países	120	118	146	129	496	686	9
de	148	118	158	129	496	686	9
origen	161	118	188	129	496	686	9
gracias	191	118	220	129	496	686	9
a	223	118	228	129	496	686	9
las	231	118	242	129	496	686	9
remesas.	245	118	282	129	496	686	9
Para	285	118	304	129	496	686	9
el	307	118	314	129	496	686	9
caso	317	118	335	129	496	686	9
de	338	118	348	129	496	686	9
El	351	118	360	129	496	686	9
Salvador,	363	118	401	129	496	686	9
“más	404	118	425	129	496	686	9
del	71	130	83	140	496	686	9
16%	86	130	104	140	496	686	9
del	107	130	119	140	496	686	9
PIB,	122	130	140	140	496	686	9
el	143	130	150	140	496	686	9
133%	153	130	176	140	496	686	9
de	178	130	188	140	496	686	9
las	191	130	202	140	496	686	9
exportaciones	205	130	263	140	496	686	9
totales	266	130	293	140	496	686	9
(incluida	296	130	333	140	496	686	9
la	336	130	343	140	496	686	9
maquila	346	130	380	140	496	686	9
neta),	383	130	407	140	496	686	9
[…]	410	130	425	140	496	686	9
el	71	141	78	152	496	686	9
655%	81	141	104	152	496	686	9
de	107	141	117	152	496	686	9
la	120	141	127	152	496	686	9
inversión	130	141	169	152	496	686	9
extranjera	172	141	214	152	496	686	9
directa,	217	141	248	152	496	686	9
el	251	141	258	152	496	686	9
140%	261	141	284	152	496	686	9
de	287	141	297	152	496	686	9
la	300	141	307	152	496	686	9
carga	310	141	333	152	496	686	9
tributaria,	336	141	379	152	496	686	9
el	382	141	389	152	496	686	9
91%	392	141	410	152	496	686	9
del	413	141	425	152	496	686	9
presupuesto	71	153	122	163	496	686	9
general	124	153	155	163	496	686	9
de	158	153	168	163	496	686	9
la	170	153	178	163	496	686	9
nación”.	181	153	215	163	496	686	9
(PNUD,	218	153	250	163	496	686	9
2005,	253	153	276	163	496	686	9
p.	278	153	286	163	496	686	9
13-14).	289	153	318	163	496	686	9
Además	99	164	132	175	496	686	9
de	135	164	145	175	496	686	9
la	148	164	156	175	496	686	9
falta	159	164	178	175	496	686	9
de	181	164	191	175	496	686	9
oportunidades	194	164	254	175	496	686	9
acordes	258	164	290	175	496	686	9
a	293	164	298	175	496	686	9
las	301	164	313	175	496	686	9
expectativas	316	164	367	175	496	686	9
profesionales	370	164	425	175	496	686	9
y	71	176	76	186	496	686	9
de	79	176	89	186	496	686	9
ingresos,	92	176	129	186	496	686	9
estos	132	176	153	186	496	686	9
migrantes	157	176	198	186	496	686	9
perciben	202	176	238	186	496	686	9
como	241	176	264	186	496	686	9
«inaceptables»	268	176	329	186	496	686	9
las	332	176	344	186	496	686	9
condiciones	347	176	397	186	496	686	9
de	400	176	410	186	496	686	9
los	413	176	425	186	496	686	9
Derechos	71	187	110	198	496	686	9
Humanos	112	187	153	198	496	686	9
y	155	187	159	198	496	686	9
la	162	187	169	198	496	686	9
gobernabilidad	171	187	234	198	496	686	9
de	237	187	246	198	496	686	9
sus	249	187	262	198	496	686	9
países	264	187	290	198	496	686	9
de	292	187	302	198	496	686	9
origen	304	187	331	198	496	686	9
(incluyendo	333	187	382	198	496	686	9
la	384	187	392	198	496	686	9
corrup-	394	187	425	198	496	686	9
ción,	71	199	91	209	496	686	9
a	94	199	99	209	496	686	9
todos	101	199	124	209	496	686	9
los	127	199	139	209	496	686	9
niveles,	141	199	172	209	496	686	9
especialmente	175	199	234	209	496	686	9
en	237	199	247	209	496	686	9
el	249	199	256	209	496	686	9
acceso	259	199	286	209	496	686	9
a	289	199	294	209	496	686	9
oportunidades).	297	199	363	209	496	686	9
Prueba	365	199	395	209	496	686	9
de	398	199	408	209	496	686	9
ello	410	199	425	209	496	686	9
es	71	210	79	221	496	686	9
que	82	210	97	221	496	686	9
cuando	100	210	131	221	496	686	9
esta	133	210	150	221	496	686	9
situación	152	210	191	221	496	686	9
mejora,	193	210	225	221	496	686	9
retornan	228	210	264	221	496	686	9
migrantes,	267	210	311	221	496	686	9
a	314	210	319	221	496	686	9
pesar	321	210	344	221	496	686	9
de	346	210	356	221	496	686	9
que	359	210	374	221	496	686	9
la	377	210	384	221	496	686	9
situación	387	210	425	221	496	686	9
económica	71	222	116	232	496	686	9
no	120	222	131	232	496	686	9
haya	134	222	154	232	496	686	9
cambiado	158	222	199	232	496	686	9
considerablemente,	203	222	284	232	496	686	9
tal	288	222	299	232	496	686	9
y	303	222	307	232	496	686	9
como	311	222	334	232	496	686	9
se	338	222	347	232	496	686	9
vio	350	222	363	232	496	686	9
en	367	222	377	232	496	686	9
España	380	222	411	232	496	686	9
en	415	222	425	232	496	686	9
1975	71	233	91	244	496	686	9
o	94	233	99	244	496	686	9
en	102	233	112	244	496	686	9
Chile	114	233	136	244	496	686	9
en	139	233	149	244	496	686	9
1991	151	233	171	244	496	686	9
con	174	233	189	244	496	686	9
la	192	233	200	244	496	686	9
salida	202	233	227	244	496	686	9
de	230	233	240	244	496	686	9
Pinochet	242	233	279	244	496	686	9
(Olesen,	282	233	316	244	496	686	9
2002).	319	233	344	244	496	686	9
5.	71	261	79	274	496	686	9
Una	86	261	106	274	496	686	9
perspectiva	109	261	161	274	496	686	9
de	164	261	175	274	496	686	9
codesarrollo	178	261	236	274	496	686	9
El	71	277	80	288	496	686	9
codesarrollo	83	277	135	288	496	686	9
destaca	138	277	169	288	496	686	9
los	172	277	184	288	496	686	9
aspectos	187	277	222	288	496	686	9
positivos	225	277	262	288	496	686	9
de	265	277	275	288	496	686	9
la	278	277	286	288	496	686	9
relación	289	277	323	288	496	686	9
entre	326	277	347	288	496	686	9
migración	350	277	393	288	496	686	9
y	396	277	401	288	496	686	9
desa-	404	277	425	288	496	686	9
rrollo	71	289	94	299	496	686	9
económico,	98	289	146	299	496	686	9
sus	149	289	163	299	496	686	9
potencialidades	166	289	232	299	496	686	9
para	235	289	254	299	496	686	9
promover	258	289	298	299	496	686	9
el	302	289	309	299	496	686	9
bienestar	312	289	351	299	496	686	9
tanto	355	289	376	299	496	686	9
de	380	289	390	299	496	686	9
quienes	393	289	425	299	496	686	9
migran	71	300	101	311	496	686	9
como	105	300	128	311	496	686	9
de	132	300	141	311	496	686	9
sus	145	300	159	311	496	686	9
familias,	162	300	198	311	496	686	9
sus	202	300	215	311	496	686	9
comunidades	219	300	275	311	496	686	9
y	279	300	283	311	496	686	9
su	287	300	296	311	496	686	9
país	300	300	317	311	496	686	9
de	321	300	331	311	496	686	9
origen,	334	300	364	311	496	686	9
a	367	300	372	311	496	686	9
través	376	300	401	311	496	686	9
de	404	300	414	311	496	686	9
la	418	300	425	311	496	686	9
transferencia	71	312	126	322	496	686	9
de	129	312	138	322	496	686	9
remesas,	141	312	177	322	496	686	9
de	180	312	190	322	496	686	9
inversiones	193	312	240	322	496	686	9
productivas,	242	312	294	322	496	686	9
del	297	312	309	322	496	686	9
retorno	312	312	343	322	496	686	9
voluntario	346	312	389	322	496	686	9
que	391	312	407	322	496	686	9
per-	409	312	425	322	496	686	9
mite	71	323	90	334	496	686	9
la	93	323	100	334	496	686	9
recuperación	104	323	158	334	496	686	9
de	162	323	171	334	496	686	9
«cerebros»,	175	323	222	334	496	686	9
de	225	323	235	334	496	686	9
capital	238	323	266	334	496	686	9
humano	270	323	304	334	496	686	9
adquirido	308	323	348	334	496	686	9
en	352	323	362	334	496	686	9
su	365	323	374	334	496	686	9
experiencia	377	323	425	334	496	686	9
migratoria,	71	335	118	345	496	686	9
de	122	335	132	345	496	686	9
la	136	335	144	345	496	686	9
creación	148	335	184	345	496	686	9
y	188	335	193	345	496	686	9
fortalecimiento	197	335	261	345	496	686	9
de	265	335	275	345	496	686	9
redes	279	335	301	345	496	686	9
transnacionales,	306	335	374	345	496	686	9
entre	378	335	400	345	496	686	9
otros	404	335	425	345	496	686	9
aspectos	71	346	106	357	496	686	9
(Lacomba,	109	346	154	357	496	686	9
2004).	157	346	182	357	496	686	9
Los	99	358	114	368	496	686	9
programas	119	358	164	368	496	686	9
de	168	358	178	368	496	686	9
codesarrollo	183	358	235	368	496	686	9
pretenden	239	358	281	368	496	686	9
incorporar	286	358	331	368	496	686	9
en	335	358	345	368	496	686	9
la	350	358	358	368	496	686	9
promoción	362	358	408	368	496	686	9
del	413	358	425	368	496	686	9
desarrollo	71	369	113	380	496	686	9
económico	117	369	162	380	496	686	9
y	166	369	171	380	496	686	9
social	175	369	199	380	496	686	9
la	202	369	210	380	496	686	9
participación	214	369	269	380	496	686	9
organizada	273	369	319	380	496	686	9
de	323	369	333	380	496	686	9
migrantes	337	369	379	380	496	686	9
y	382	369	387	380	496	686	9
sus	391	369	404	380	496	686	9
aso-	408	369	425	380	496	686	9
ciaciones.	71	381	112	391	496	686	9
El	115	381	124	391	496	686	9
codesarrollo	128	381	179	391	496	686	9
es	183	381	191	391	496	686	9
un	195	381	206	391	496	686	9
concepto	209	381	247	391	496	686	9
complejo,	250	381	291	391	496	686	9
desde	294	381	318	391	496	686	9
lo	321	381	329	391	496	686	9
multilateral,	332	381	384	391	496	686	9
lo	387	381	395	391	496	686	9
estatal	398	381	425	391	496	686	9
y	71	392	76	403	496	686	9
local,	79	392	101	403	496	686	9
desde	104	392	128	403	496	686	9
el	131	392	138	403	496	686	9
país	142	392	159	403	496	686	9
de	162	392	172	403	496	686	9
acogida	175	392	207	403	496	686	9
y	210	392	215	403	496	686	9
el	218	392	226	403	496	686	9
de	229	392	239	403	496	686	9
origen,	242	392	271	403	496	686	9
desde	274	392	298	403	496	686	9
sociedad	301	392	338	403	496	686	9
civil	341	392	358	403	496	686	9
organizada,	361	392	410	403	496	686	9
las	414	392	425	403	496	686	9
ONG,	71	404	95	414	496	686	9
las	97	404	109	414	496	686	9
asociaciones	112	404	164	414	496	686	9
de	167	404	177	414	496	686	9
inmigrantes,	180	404	232	414	496	686	9
los	235	404	247	414	496	686	9
migrantes	250	404	291	414	496	686	9
mismos	294	404	327	414	496	686	9
y	330	404	334	414	496	686	9
sus	337	404	350	414	496	686	9
familias.	353	404	389	414	496	686	9
Malgesini	99	415	140	426	496	686	9
(2001)	144	415	170	426	496	686	9
propone	174	415	209	426	496	686	9
la	213	415	221	426	496	686	9
existencia	225	415	266	426	496	686	9
de	270	415	280	426	496	686	9
dos	284	415	298	426	496	686	9
perspectivas	302	415	353	426	496	686	9
de	357	415	367	426	496	686	9
codesarrollo.	371	415	425	426	496	686	9
La	71	427	82	437	496	686	9
«tradicional»,	84	427	142	437	496	686	9
que	145	427	160	437	496	686	9
consiste	163	427	196	437	496	686	9
en	199	427	209	437	496	686	9
un	212	427	223	437	496	686	9
discurso	226	427	261	437	496	686	9
oficial	264	427	290	437	496	686	9
disuasorio	293	427	336	437	496	686	9
de	339	427	349	437	496	686	9
las	352	427	364	437	496	686	9
migraciones	366	427	418	437	496	686	9
y	421	427	425	437	496	686	9
promueve	71	438	113	449	496	686	9
el	115	438	122	449	496	686	9
retorno	125	438	156	449	496	686	9
de	158	438	168	449	496	686	9
inmigrantes	171	438	221	449	496	686	9
a	223	438	228	449	496	686	9
sus	231	438	244	449	496	686	9
países	247	438	272	449	496	686	9
de	274	438	284	449	496	686	9
origen	287	438	313	449	496	686	9
a	316	438	321	449	496	686	9
través	323	438	348	449	496	686	9
de	351	438	360	449	496	686	9
proyectos	363	438	403	449	496	686	9
indi-	406	438	425	449	496	686	9
viduales	71	450	105	461	496	686	9
de	107	450	117	461	496	686	9
inserción.	119	450	160	461	496	686	9
Desde	163	450	188	461	496	686	9
esta	190	450	207	461	496	686	9
perspectiva	209	450	256	461	496	686	9
la	258	450	266	461	496	686	9
ayuda	268	450	293	461	496	686	9
oficial	295	450	321	461	496	686	9
al	324	450	331	461	496	686	9
desarrollo	333	450	375	461	496	686	9
se	378	450	386	461	496	686	9
orienta	388	450	418	461	496	686	9
a	420	450	425	461	496	686	9
reducir	71	461	101	472	496	686	9
la	103	461	111	472	496	686	9
necesidad	113	461	155	472	496	686	9
de	157	461	167	472	496	686	9
migrar	169	461	197	472	496	686	9
y	200	461	204	472	496	686	9
se	206	461	215	472	496	686	9
concibe	217	461	250	472	496	686	9
el	252	461	259	472	496	686	9
codesarrollo	261	461	313	472	496	686	9
“como	315	461	342	472	496	686	9
prevención,	344	461	393	472	496	686	9
gestión	395	461	425	472	496	686	9
y	71	473	76	484	496	686	9
retorno	79	473	110	484	496	686	9
asistido	114	473	146	484	496	686	9
de	149	473	159	484	496	686	9
flujos”	163	473	190	484	496	686	9
migratorios	193	473	242	484	496	686	9
(p.	246	473	257	484	496	686	9
128-129).	260	473	299	484	496	686	9
La	303	473	314	484	496	686	9
segunda	317	473	352	484	496	686	9
perspectiva	355	473	402	484	496	686	9
es	406	473	414	484	496	686	9
el	418	473	425	484	496	686	9
«codesarrollo	71	484	127	495	496	686	9
espontáneo»,	130	484	185	495	496	686	9
como	188	484	211	495	496	686	9
parte	214	484	236	495	496	686	9
de	239	484	249	495	496	686	9
una	252	484	268	495	496	686	9
propuesta	271	484	313	495	496	686	9
comunitaria	316	484	367	495	496	686	9
desde	370	484	394	495	496	686	9
la	397	484	405	495	496	686	9
cual	408	484	425	495	496	686	9
se	71	496	79	507	496	686	9
afirma	82	496	110	507	496	686	9
que	113	496	128	507	496	686	9
el	131	496	138	507	496	686	9
contacto	141	496	177	507	496	686	9
intercultural	180	496	232	507	496	686	9
produce	235	496	269	507	496	686	9
un	272	496	283	507	496	686	9
enriquecimiento	286	496	355	507	496	686	9
mutuo,	358	496	388	507	496	686	9
tanto	391	496	412	507	496	686	9
de	415	496	425	507	496	686	9
la	71	507	78	518	496	686	9
sociedad	81	507	118	518	496	686	9
de	121	507	130	518	496	686	9
origen	133	507	160	518	496	686	9
como	163	507	186	518	496	686	9
de	189	507	199	518	496	686	9
la	202	507	209	518	496	686	9
sociedad	212	507	248	518	496	686	9
receptora.	251	507	293	518	496	686	9
Se	296	507	306	518	496	686	9
propone	309	507	344	518	496	686	9
superar	347	507	379	518	496	686	9
el	382	507	389	518	496	686	9
enfoque	392	507	425	518	496	686	9
restrictivo	71	519	113	530	496	686	9
anterior,	116	519	151	530	496	686	9
reconociendo	154	519	210	530	496	686	9
la	213	519	220	530	496	686	9
importancia	223	519	274	530	496	686	9
de	276	519	286	530	496	686	9
la	289	519	296	530	496	686	9
participación	299	519	354	530	496	686	9
de	357	519	367	530	496	686	9
los	369	519	381	530	496	686	9
inmigran-	384	519	425	530	496	686	9
tes	71	530	83	541	496	686	9
y	85	530	90	541	496	686	9
su	93	530	102	541	496	686	9
capacidad	105	530	147	541	496	686	9
como	150	530	173	541	496	686	9
agentes	176	530	207	541	496	686	9
transnacionales.	210	530	278	541	496	686	9
El	99	542	108	553	496	686	9
codesarrollo	112	542	163	553	496	686	9
se	167	542	175	553	496	686	9
puede	178	542	203	553	496	686	9
abordar	207	542	240	553	496	686	9
también	243	542	278	553	496	686	9
desde	281	542	305	553	496	686	9
distintos	308	542	344	553	496	686	9
ámbitos	347	542	381	553	496	686	9
de	384	542	394	553	496	686	9
la	397	542	405	553	496	686	9
pro-	408	542	425	553	496	686	9
moción	71	553	102	564	496	686	9
del	105	553	118	564	496	686	9
desarrollo,	120	553	165	564	496	686	9
como	168	553	191	564	496	686	9
la	194	553	201	564	496	686	9
educación	204	553	247	564	496	686	9
para	249	553	268	564	496	686	9
el	271	553	278	564	496	686	9
desarrollo,	281	553	325	564	496	686	9
la	328	553	336	564	496	686	9
sensibilización	338	553	400	564	496	686	9
inter-	403	553	425	564	496	686	9
cultural,	71	565	106	576	496	686	9
la	109	565	117	576	496	686	9
sanidad,	120	565	155	576	496	686	9
el	159	565	166	576	496	686	9
fomento	169	565	204	576	496	686	9
de	208	565	218	576	496	686	9
los	221	565	233	576	496	686	9
Derechos	236	565	275	576	496	686	9
Humanos,	278	565	322	576	496	686	9
la	325	565	332	576	496	686	9
articulación	336	565	386	576	496	686	9
con	389	565	405	576	496	686	9
pro-	408	565	425	576	496	686	9
yectos	71	576	97	587	496	686	9
productivos	99	576	148	587	496	686	9
y	151	576	155	587	496	686	9
de	158	576	167	587	496	686	9
infraestructura,	170	576	235	587	496	686	9
entre	237	576	259	587	496	686	9
otras.	261	576	284	587	496	686	9
Plantea	287	576	318	587	496	686	9
una	320	576	336	587	496	686	9
concepción	338	576	386	587	496	686	9
diferente	388	576	425	587	496	686	9
de	71	588	81	599	496	686	9
la	84	588	92	599	496	686	9
cooperación	95	588	146	599	496	686	9
internacional,	150	588	208	599	496	686	9
con	211	588	226	599	496	686	9
la	230	588	237	599	496	686	9
participación	241	588	296	599	496	686	9
de	300	588	309	599	496	686	9
las	313	588	324	599	496	686	9
poblaciones	328	588	377	599	496	686	9
migrantes,	381	588	425	599	496	686	9
ISSN	71	623	87	631	496	686	9
impreso:	89	623	114	631	496	686	9
1390-6291;	116	623	152	631	496	686	9
ISSN	154	623	170	631	496	686	9
electrónico:	172	623	207	631	496	686	9
1390-8618	209	623	242	631	496	686	9
153	448	37	467	52	496	686	9
154	28	37	48	52	496	686	10
Retos,	63	44	82	53	496	686	10
9(17),	84	44	102	53	496	686	10
2019	104	44	120	53	496	686	10
©	63	54	69	63	496	686	10
2019,	71	54	89	63	496	686	10
Universidad	90	54	127	63	496	686	10
Politécnica	130	54	162	63	496	686	10
Salesiana	165	54	192	63	496	686	10
del	194	54	204	63	496	686	10
Ecuador	206	54	232	63	496	686	10
que	71	84	86	94	496	686	10
incluye	89	84	119	94	496	686	10
una	122	84	138	94	496	686	10
organización	140	84	195	94	496	686	10
más	198	84	215	94	496	686	10
justa	218	84	238	94	496	686	10
del	241	84	253	94	496	686	10
comercio	256	84	295	94	496	686	10
internacional.	297	84	356	94	496	686	10
En	358	84	370	94	496	686	10
este	373	84	389	94	496	686	10
sentido,	392	84	425	94	496	686	10
la	71	95	78	106	496	686	10
Comisión	81	95	121	106	496	686	10
Europea	124	95	160	106	496	686	10
plantea	162	95	193	106	496	686	10
que:	196	95	214	106	496	686	10
La	99	114	109	124	496	686	10
ayuda	111	114	134	124	496	686	10
al	136	114	143	124	496	686	10
desarrollo,	146	114	185	124	496	686	10
únicamente,	188	114	234	124	496	686	10
difícilmente	236	114	281	124	496	686	10
puede	283	114	306	124	496	686	10
tener	308	114	327	124	496	686	10
un	330	114	340	124	496	686	10
impacto	342	114	373	124	496	686	10
determinante	375	114	425	124	496	686	10
sobre	99	124	120	134	496	686	10
las	122	124	132	134	496	686	10
migraciones	134	124	180	134	496	686	10
vista	182	124	199	134	496	686	10
la	202	124	208	134	496	686	10
complejidad	211	124	256	134	496	686	10
del	259	124	270	134	496	686	10
fenómeno.	272	124	312	134	496	686	10
No	314	124	325	134	496	686	10
obstante,	327	124	361	134	496	686	10
tiene	363	124	382	134	496	686	10
un	384	124	394	134	496	686	10
rol	396	124	406	134	496	686	10
a	409	124	413	134	496	686	10
ju-	415	124	425	134	496	686	10
gar	99	134	111	144	496	686	10
si	113	134	119	144	496	686	10
se	121	134	129	144	496	686	10
inserta	131	134	156	144	496	686	10
en	159	134	167	144	496	686	10
el	169	134	176	144	496	686	10
marco	178	134	202	144	496	686	10
de	204	134	212	144	496	686	10
un	214	134	224	144	496	686	10
conjunto	226	134	259	144	496	686	10
de	261	134	270	144	496	686	10
iniciativas	272	134	310	144	496	686	10
políticas,	312	134	346	144	496	686	10
económicas,	348	134	394	144	496	686	10
cultura-	396	134	425	144	496	686	10
les	99	144	109	154	496	686	10
y	111	144	116	154	496	686	10
de	118	144	127	154	496	686	10
solidaridad,	129	144	173	154	496	686	10
concertadas	175	144	220	154	496	686	10
a	222	144	226	154	496	686	10
escala	229	144	251	154	496	686	10
internacional.	254	144	305	154	496	686	10
[…]	308	144	322	154	496	686	10
El	324	144	332	154	496	686	10
objetivo	334	144	364	154	496	686	10
a	366	144	371	154	496	686	10
largo	373	144	392	154	496	686	10
plazo	394	144	414	154	496	686	10
de	416	144	425	154	496	686	10
la	99	154	106	164	496	686	10
ayuda	108	154	130	164	496	686	10
al	132	154	139	164	496	686	10
desarrollo	141	154	178	164	496	686	10
consiste	180	154	210	164	496	686	10
en	212	154	221	164	496	686	10
sostener	223	154	254	164	496	686	10
un	256	154	266	164	496	686	10
desarrollo	268	154	305	164	496	686	10
duradero	307	154	341	164	496	686	10
y,	343	154	349	164	496	686	10
como	351	154	371	164	496	686	10
consecuencia,	373	154	425	164	496	686	10
limitar	99	164	125	174	496	686	10
para	127	164	144	174	496	686	10
los	146	164	156	174	496	686	10
individuos	158	164	197	174	496	686	10
y	200	164	204	174	496	686	10
los	206	164	217	174	496	686	10
grupos	219	164	244	174	496	686	10
la	246	164	253	174	496	686	10
necesidad	255	164	292	174	496	686	10
de	294	164	303	174	496	686	10
emigrar	305	164	335	174	496	686	10
(Lacomba,	337	164	377	174	496	686	10
2004,	379	164	399	174	496	686	10
p.	401	164	408	174	496	686	10
36).	410	164	424	174	496	686	10
Existen	99	184	130	194	496	686	10
casos	135	184	158	194	496	686	10
en	163	184	173	194	496	686	10
los	178	184	189	194	496	686	10
cuales	194	184	220	194	496	686	10
se	225	184	234	194	496	686	10
implementan	239	184	294	194	496	686	10
proyectos	299	184	339	194	496	686	10
de	344	184	354	194	496	686	10
cooperación	359	184	410	194	496	686	10
en	415	184	425	194	496	686	10
países	71	195	96	206	496	686	10
empobrecidos	101	195	160	206	496	686	10
con	165	195	180	206	496	686	10
la	185	195	192	206	496	686	10
participación	197	195	252	206	496	686	10
de	257	195	267	206	496	686	10
ONG	272	195	293	206	496	686	10
internacionales	297	195	362	206	496	686	10
apoyadas	366	195	405	206	496	686	10
con	410	195	425	206	496	686	10
recursos	71	207	106	217	496	686	10
públicos,	109	207	146	217	496	686	10
que	149	207	164	217	496	686	10
actúan	167	207	195	217	496	686	10
con	197	207	212	217	496	686	10
organizaciones	215	207	278	217	496	686	10
sociales	280	207	313	217	496	686	10
del	315	207	328	217	496	686	10
país	330	207	347	217	496	686	10
destinatario	350	207	400	217	496	686	10
como	402	207	425	217	496	686	10
contrapartes	71	218	124	229	496	686	10
en	127	218	137	229	496	686	10
el	140	218	147	229	496	686	10
proyecto	150	218	187	229	496	686	10
y	190	218	195	229	496	686	10
que,	198	218	216	229	496	686	10
además,	219	218	253	229	496	686	10
incorporan	256	218	303	229	496	686	10
asociaciones	306	218	359	229	496	686	10
de	362	218	372	229	496	686	10
inmigrantes	375	218	425	229	496	686	10
originarios	71	230	117	240	496	686	10
de	119	230	129	240	496	686	10
dicho	132	230	155	240	496	686	10
país,	158	230	178	240	496	686	10
tanto	181	230	202	240	496	686	10
en	205	230	215	240	496	686	10
la	218	230	226	240	496	686	10
identificación	229	230	286	240	496	686	10
como	289	230	312	240	496	686	10
en	315	230	325	240	496	686	10
la	328	230	335	240	496	686	10
gestión	338	230	368	240	496	686	10
del	371	230	384	240	496	686	10
proyecto,	386	230	425	240	496	686	10
que	71	241	86	252	496	686	10
permite	90	241	122	252	496	686	10
contar	126	241	153	252	496	686	10
con	156	241	171	252	496	686	10
sus	175	241	188	252	496	686	10
propias	192	241	223	252	496	686	10
experiencias	227	241	279	252	496	686	10
del	282	241	295	252	496	686	10
fenómeno	298	241	340	252	496	686	10
migratorio	344	241	389	252	496	686	10
y	392	241	397	252	496	686	10
de	400	241	410	252	496	686	10
las	414	241	425	252	496	686	10
situaciones	71	253	118	263	496	686	10
problemáticas	121	253	180	263	496	686	10
de	184	253	193	263	496	686	10
su	197	253	206	263	496	686	10
región	209	253	236	263	496	686	10
de	239	253	249	263	496	686	10
origen,	252	253	282	263	496	686	10
lo	285	253	293	263	496	686	10
cual	296	253	313	263	496	686	10
puede	317	253	342	263	496	686	10
aportar	345	253	376	263	496	686	10
una	379	253	395	263	496	686	10
mayor	398	253	425	263	496	686	10
sensibilidad	71	264	121	275	496	686	10
y	123	264	128	275	496	686	10
pertinencia	130	264	177	275	496	686	10
a	180	264	184	275	496	686	10
estos	187	264	208	275	496	686	10
proyectos.	210	264	253	275	496	686	10
Desde	255	264	280	275	496	686	10
esta	282	264	299	275	496	686	10
perspectiva	301	264	348	275	496	686	10
se	351	264	359	275	496	686	10
aborda	362	264	391	275	496	686	10
la	393	264	401	275	496	686	10
supe-	403	264	425	275	496	686	10
ración	71	276	98	286	496	686	10
de	101	276	111	286	496	686	10
la	114	276	121	286	496	686	10
pobreza	125	276	158	286	496	686	10
y	161	276	166	286	496	686	10
la	169	276	177	286	496	686	10
exclusión,	180	276	222	286	496	686	10
haciendo	225	276	263	286	496	686	10
énfasis	267	276	295	286	496	686	10
en	299	276	309	286	496	686	10
lo	312	276	320	286	496	686	10
que	323	276	338	286	496	686	10
individuos	341	276	385	286	496	686	10
y	389	276	393	286	496	686	10
grupos	396	276	425	286	496	686	10
tienen,	71	287	99	298	496	686	10
y	102	287	107	298	496	686	10
en	110	287	120	298	496	686	10
sus	123	287	137	298	496	686	10
capacidades,	140	287	193	298	496	686	10
y	196	287	201	298	496	686	10
no	204	287	215	298	496	686	10
tanto	218	287	240	298	496	686	10
en	243	287	253	298	496	686	10
aquello	256	287	286	298	496	686	10
que	290	287	305	298	496	686	10
carecen,	308	287	343	298	496	686	10
en	346	287	356	298	496	686	10
sus	359	287	372	298	496	686	10
necesidades	375	287	425	298	496	686	10
(Gutiérrez,	71	299	116	309	496	686	10
2005).	119	299	145	309	496	686	10
Si	99	310	108	321	496	686	10
con	110	310	125	321	496	686	10
el	128	310	135	321	496	686	10
enfoque	138	310	171	321	496	686	10
de	174	310	183	321	496	686	10
codesarrollo	186	310	238	321	496	686	10
se	240	310	249	321	496	686	10
propone	251	310	286	321	496	686	10
un	288	310	299	321	496	686	10
tipo	302	310	318	321	496	686	10
de	321	310	331	321	496	686	10
relación	333	310	367	321	496	686	10
e	370	310	374	321	496	686	10
hibridación	377	310	425	321	496	686	10
entre	71	322	92	332	496	686	10
migraciones	95	322	146	332	496	686	10
y	149	322	154	332	496	686	10
desarrollo,	157	322	201	332	496	686	10
es	204	322	213	332	496	686	10
necesario	216	322	255	332	496	686	10
considerar	258	322	303	332	496	686	10
también	305	322	340	332	496	686	10
las	343	322	354	332	496	686	10
condiciones	357	322	407	332	496	686	10
que	410	322	425	332	496	686	10
propician	71	333	111	344	496	686	10
migraciones	115	333	166	344	496	686	10
forzadas.	170	333	208	344	496	686	10
También	211	333	248	344	496	686	10
en	251	333	261	344	496	686	10
el	265	333	272	344	496	686	10
enfoque	276	333	309	344	496	686	10
de	313	333	323	344	496	686	10
las	326	333	338	344	496	686	10
capacidades	342	333	392	344	496	686	10
de	396	333	406	344	496	686	10
Sen	410	333	425	344	496	686	10
(2000)	71	345	98	355	496	686	10
se	101	345	109	355	496	686	10
destacan	112	345	149	355	496	686	10
los	152	345	164	355	496	686	10
efectos	167	345	196	355	496	686	10
adversos	199	345	236	355	496	686	10
de	239	345	249	355	496	686	10
la	252	345	259	355	496	686	10
desigualdad	263	345	313	355	496	686	10
social,	316	345	342	355	496	686	10
que	345	345	361	355	496	686	10
son	364	345	378	355	496	686	10
una	382	345	398	355	496	686	10
de	401	345	411	355	496	686	10
las	414	345	425	355	496	686	10
tantas	71	356	96	367	496	686	10
causas	100	356	127	367	496	686	10
de	131	356	140	367	496	686	10
las	144	356	155	367	496	686	10
migraciones.	158	356	212	367	496	686	10
Lacomba	219	356	257	367	496	686	10
(2004)	261	356	287	367	496	686	10
afirma	291	356	318	367	496	686	10
en	322	356	332	367	496	686	10
esta	335	356	351	367	496	686	10
línea	355	356	375	367	496	686	10
que	378	356	393	367	496	686	10
la	397	356	404	367	496	686	10
coo-	407	356	425	367	496	686	10
peración	71	368	107	378	496	686	10
no	111	368	122	378	496	686	10
debe	125	368	145	378	496	686	10
tener	149	368	170	378	496	686	10
como	174	368	197	378	496	686	10
propósito	200	368	240	378	496	686	10
disminuir	244	368	285	378	496	686	10
las	289	368	300	378	496	686	10
migraciones,	304	368	357	378	496	686	10
sino	361	368	379	378	496	686	10
superar	382	368	414	378	496	686	10
la	418	368	425	378	496	686	10
marginación	71	379	124	390	496	686	10
social	127	379	151	390	496	686	10
de	153	379	163	390	496	686	10
amplios	166	379	199	390	496	686	10
sectores	202	379	236	390	496	686	10
de	238	379	248	390	496	686	10
la	251	379	258	390	496	686	10
población	261	379	302	390	496	686	10
de	305	379	315	390	496	686	10
estos	318	379	339	390	496	686	10
países.	341	379	369	390	496	686	10
En	99	391	111	401	496	686	10
este	115	391	130	401	496	686	10
sentido,	134	391	166	401	496	686	10
las	170	391	181	401	496	686	10
migraciones	184	391	235	401	496	686	10
pueden	238	391	268	401	496	686	10
seguir	272	391	297	401	496	686	10
profundizando	300	391	361	401	496	686	10
las	365	391	376	401	496	686	10
situaciones	379	391	425	401	496	686	10
de	71	402	81	413	496	686	10
desigualdad	83	402	132	413	496	686	10
social	135	402	158	413	496	686	10
en	161	402	170	413	496	686	10
los	173	402	184	413	496	686	10
países	187	402	212	413	496	686	10
de	214	402	224	413	496	686	10
origen	227	402	253	413	496	686	10
ya	255	402	265	413	496	686	10
que	267	402	282	413	496	686	10
no	284	402	295	413	496	686	10
emigra	297	402	326	413	496	686	10
quien	329	402	352	413	496	686	10
quiere	354	402	380	413	496	686	10
sino	382	402	400	413	496	686	10
quien	402	402	425	413	496	686	10
puede.	71	414	98	424	496	686	10
Así,	102	414	117	424	496	686	10
por	121	414	135	424	496	686	10
ejemplo,	140	414	175	424	496	686	10
se	179	414	187	424	496	686	10
afirma	191	414	218	424	496	686	10
que	223	414	238	424	496	686	10
las	242	414	253	424	496	686	10
remesas	257	414	290	424	496	686	10
que	295	414	309	424	496	686	10
hacen	314	414	338	424	496	686	10
los	342	414	354	424	496	686	10
migrantes	358	414	399	424	496	686	10
a	403	414	408	424	496	686	10
sus	412	414	425	424	496	686	10
familiares	71	425	112	436	496	686	10
y	114	425	119	436	496	686	10
amigos	121	425	151	436	496	686	10
pueden	153	425	183	436	496	686	10
representar	186	425	233	436	496	686	10
un	235	425	246	436	496	686	10
factor	248	425	273	436	496	686	10
más	275	425	292	436	496	686	10
de	294	425	304	436	496	686	10
desigualdad	307	425	356	436	496	686	10
en	358	425	368	436	496	686	10
comunidades	370	425	425	436	496	686	10
empobrecidas.	71	437	131	447	496	686	10
Suele	133	437	156	447	496	686	10
ser	159	437	171	447	496	686	10
más	173	437	190	447	496	686	10
fácil	193	437	211	447	496	686	10
migrar	213	437	241	447	496	686	10
para	244	437	263	447	496	686	10
quienes	265	437	297	447	496	686	10
cuentan	299	437	332	447	496	686	10
con	335	437	350	447	496	686	10
importantes	353	437	402	447	496	686	10
capi-	405	437	425	447	496	686	10
tales,	71	448	92	459	496	686	10
no	95	448	105	459	496	686	10
sólo	108	448	125	459	496	686	10
en	127	448	137	459	496	686	10
términos	140	448	176	459	496	686	10
económicos,	179	448	230	459	496	686	10
sino	233	448	250	459	496	686	10
también	252	448	286	459	496	686	10
sociales	289	448	321	459	496	686	10
(Bourdieu,	323	448	368	459	496	686	10
2000).	370	448	396	459	496	686	10
En	99	460	111	470	496	686	10
países	115	460	140	470	496	686	10
empobrecidos	143	460	202	470	496	686	10
existen	205	460	235	470	496	686	10
algunas	238	460	270	470	496	686	10
oportunidades	273	460	334	470	496	686	10
para	337	460	356	470	496	686	10
estudiantes	359	460	407	470	496	686	10
con	410	460	425	470	496	686	10
méritos,	71	471	105	482	496	686	10
quienes,	110	471	144	482	496	686	10
a	149	471	154	482	496	686	10
pesar	158	471	181	482	496	686	10
de	185	471	195	482	496	686	10
esto,	199	471	219	482	496	686	10
necesitan	223	471	263	482	496	686	10
el	267	471	274	482	496	686	10
respaldo	279	471	315	482	496	686	10
familiar	319	471	352	482	496	686	10
en	357	471	367	482	496	686	10
los	371	471	383	482	496	686	10
términos	388	471	425	482	496	686	10
mencionados.	71	483	129	493	496	686	10
Muchas	132	483	165	493	496	686	10
veces	167	483	189	493	496	686	10
familias	192	483	226	493	496	686	10
con	228	483	243	493	496	686	10
escasos	246	483	277	493	496	686	10
recursos	280	483	315	493	496	686	10
se	318	483	326	493	496	686	10
esfuerzan	329	483	369	493	496	686	10
como	372	483	395	493	496	686	10
grupo,	398	483	425	493	496	686	10
sumando	71	494	110	505	496	686	10
el	112	494	119	505	496	686	10
trabajo	121	494	151	505	496	686	10
de	153	494	163	505	496	686	10
varios	165	494	190	505	496	686	10
miembros	192	494	235	505	496	686	10
para	237	494	256	505	496	686	10
que	258	494	273	505	496	686	10
alguno	275	494	304	505	496	686	10
pueda	306	494	331	505	496	686	10
formarse	334	494	371	505	496	686	10
y	373	494	378	505	496	686	10
mejorar	380	494	414	505	496	686	10
su	416	494	425	505	496	686	10
empleabilidad,	71	506	133	516	496	686	10
porque,	135	506	167	516	496	686	10
como	170	506	193	516	496	686	10
asegura	196	506	229	516	496	686	10
Bauman	231	506	267	516	496	686	10
(2004):	270	506	299	516	496	686	10
la	302	506	309	516	496	686	10
situación	312	506	350	516	496	686	10
actual	353	506	378	516	496	686	10
que	381	506	396	516	496	686	10
tienen	399	506	425	516	496	686	10
que	71	517	86	528	496	686	10
enfrentar	89	517	128	528	496	686	10
estas	131	517	152	528	496	686	10
personas	155	517	192	528	496	686	10
es	195	517	204	528	496	686	10
todavía	207	517	238	528	496	686	10
más	241	517	258	528	496	686	10
compleja	261	517	299	528	496	686	10
e	302	517	307	528	496	686	10
inestable,	310	517	350	528	496	686	10
en	353	517	363	528	496	686	10
el	366	517	373	528	496	686	10
contexto	376	517	412	528	496	686	10
de	415	517	425	528	496	686	10
la	71	529	78	539	496	686	10
modernidad	81	529	132	539	496	686	10
líquida.	135	529	167	539	496	686	10
Si	99	540	108	551	496	686	10
bien	111	540	129	551	496	686	10
una	133	540	149	551	496	686	10
de	152	540	162	551	496	686	10
las	166	540	177	551	496	686	10
potencialidades	181	540	246	551	496	686	10
de	250	540	259	551	496	686	10
la	263	540	270	551	496	686	10
emigración	274	540	321	551	496	686	10
que	325	540	340	551	496	686	10
más	343	540	361	551	496	686	10
se	364	540	373	551	496	686	10
destaca	376	540	407	551	496	686	10
por	411	540	425	551	496	686	10
su	71	552	80	562	496	686	10
contribución	85	552	139	562	496	686	10
a	143	552	148	562	496	686	10
los	152	552	164	562	496	686	10
países	168	552	194	562	496	686	10
de	198	552	208	562	496	686	10
origen	212	552	239	562	496	686	10
es	243	552	252	562	496	686	10
el	256	552	263	562	496	686	10
envío	267	552	290	562	496	686	10
de	294	552	304	562	496	686	10
remesas,	308	552	345	562	496	686	10
la	349	552	357	562	496	686	10
concepción	361	552	408	562	496	686	10
del	413	552	425	562	496	686	10
codesarrollo	71	563	123	574	496	686	10
también	126	563	161	574	496	686	10
considera	164	563	205	574	496	686	10
los	208	563	220	574	496	686	10
aportes	224	563	255	574	496	686	10
culturales	258	563	300	574	496	686	10
y	303	563	308	574	496	686	10
sociales	312	563	344	574	496	686	10
como	348	563	371	574	496	686	10
importantes	375	563	425	574	496	686	10
contribuciones	71	575	133	585	496	686	10
que	137	575	152	585	496	686	10
pueden	156	575	187	585	496	686	10
hacer	191	575	214	585	496	686	10
los	218	575	230	585	496	686	10
migrantes	234	575	276	585	496	686	10
a	279	575	284	585	496	686	10
sus	288	575	302	585	496	686	10
países	306	575	331	585	496	686	10
de	335	575	345	585	496	686	10
origen,	349	575	378	585	496	686	10
también	382	575	416	585	496	686	10
a	420	575	425	585	496	686	10
través	71	586	96	597	496	686	10
de	98	586	108	597	496	686	10
sus	111	586	124	597	496	686	10
intercambios	127	586	182	597	496	686	10
y	185	586	189	597	496	686	10
retornos	192	586	227	597	496	686	10
temporales	230	586	276	597	496	686	10
o	279	586	284	597	496	686	10
permanentes.	287	586	343	597	496	686	10
En	346	586	358	597	496	686	10
este	361	586	377	597	496	686	10
sentido	380	586	410	597	496	686	10
“se	413	586	425	597	496	686	10
ISSN	71	624	87	632	496	686	10
impreso:	89	624	114	632	496	686	10
1390-6291;	116	624	152	632	496	686	10
ISSN	154	624	170	632	496	686	10
electrónico:	172	624	207	632	496	686	10
1390-8618	209	624	242	632	496	686	10
Gabriel	227	44	250	53	496	686	11
Lotero-Echeverri	252	44	306	53	496	686	11
y	308	44	311	53	496	686	11
Dra.	313	44	327	53	496	686	11
M.	329	44	336	53	496	686	11
Amor	337	44	356	53	496	686	11
Pérez	358	44	376	53	496	686	11
Rodríguez	378	44	409	53	496	686	11
(2019).	412	44	434	53	496	686	11
Migraciones	98	54	135	63	496	686	11
en	137	54	145	63	496	686	11
la	147	54	152	63	496	686	11
sociedad	154	54	182	63	496	686	11
contemporánea:	184	54	235	63	496	686	11
Correlación	237	54	274	63	496	686	11
entre	276	54	293	63	496	686	11
migración	295	54	325	63	496	686	11
y	327	54	331	63	496	686	11
desarrollo.	333	54	366	63	496	686	11
Retos,	367	54	385	63	496	686	11
9(17),	387	54	406	63	496	686	11
145-159	407	54	434	63	496	686	11
habla	71	84	94	94	496	686	11
también	98	84	132	94	496	686	11
del	136	84	149	94	496	686	11
concepto	153	84	190	94	496	686	11
de	194	84	204	94	496	686	11
remesas	208	84	242	94	496	686	11
sociales,	246	84	281	94	496	686	11
que	285	84	300	94	496	686	11
serían	304	84	329	94	496	686	11
aquellas	333	84	367	94	496	686	11
experiencias,	371	84	425	94	496	686	11
conocimientos,	71	95	135	106	496	686	11
tecnologías,	138	95	187	106	496	686	11
etc.,	190	95	207	106	496	686	11
que	210	95	226	106	496	686	11
se	229	95	237	106	496	686	11
transmiten	240	95	286	106	496	686	11
de	289	95	299	106	496	686	11
forma	302	95	327	106	496	686	11
parecida	330	95	366	106	496	686	11
a	369	95	374	106	496	686	11
las	377	95	388	106	496	686	11
remesas	391	95	425	106	496	686	11
económicas”	71	107	124	117	496	686	11
(Malgesini,	127	107	173	117	496	686	11
2001,	176	107	199	117	496	686	11
p.	201	107	209	117	496	686	11
144).	212	107	233	117	496	686	11
El	99	118	108	129	496	686	11
inmigrante	111	118	157	129	496	686	11
puede	159	118	184	129	496	686	11
ser	187	118	199	129	496	686	11
“un	201	118	216	129	496	686	11
elemento	218	118	257	129	496	686	11
fundamental	259	118	312	129	496	686	11
en	315	118	325	129	496	686	11
la	327	118	334	129	496	686	11
articulación	337	118	387	129	496	686	11
social	389	118	413	129	496	686	11
de	415	118	425	129	496	686	11
su	71	130	80	140	496	686	11
país,	83	130	102	140	496	686	11
al	105	130	112	140	496	686	11
cual	115	130	132	140	496	686	11
puede	135	130	160	140	496	686	11
trasladar	162	130	200	140	496	686	11
valores	202	130	232	140	496	686	11
democráticos	234	130	290	140	496	686	11
y	293	130	297	140	496	686	11
sociales	300	130	332	140	496	686	11
y	335	130	340	140	496	686	11
canalizar	342	130	380	140	496	686	11
relaciones	383	130	425	140	496	686	11
directas	71	141	104	152	496	686	11
de	107	141	117	152	496	686	11
sociedad	120	141	156	152	496	686	11
civil	159	141	177	152	496	686	11
a	180	141	185	152	496	686	11
sociedad	188	141	224	152	496	686	11
civil.”	227	141	251	152	496	686	11
(Lacomba,	254	141	299	152	496	686	11
2004,	302	141	324	152	496	686	11
p.	327	141	335	152	496	686	11
65).	338	141	354	152	496	686	11
Sin	357	141	371	152	496	686	11
embargo,	374	141	414	152	496	686	11
se	417	141	425	152	496	686	11
requieren	71	153	111	163	496	686	11
ciertas	113	153	141	163	496	686	11
condiciones	144	153	193	163	496	686	11
favorables	196	153	239	163	496	686	11
en	241	153	251	163	496	686	11
el	253	153	261	163	496	686	11
país	263	153	280	163	496	686	11
de	282	153	292	163	496	686	11
origen	295	153	321	163	496	686	11
para	324	153	343	163	496	686	11
que	345	153	360	163	496	686	11
pueda	363	153	388	163	496	686	11
ser	390	153	403	163	496	686	11
fruc-	405	153	425	163	496	686	11
tífero	71	164	94	175	496	686	11
el	96	164	103	175	496	686	11
retorno,	106	164	140	175	496	686	11
así	142	164	154	175	496	686	11
como	157	164	180	175	496	686	11
una	182	164	198	175	496	686	11
coherencia	201	164	247	175	496	686	11
entre	249	164	271	175	496	686	11
los	273	164	285	175	496	686	11
estudios	288	164	322	175	496	686	11
realizados	325	164	368	175	496	686	11
en	370	164	380	175	496	686	11
el	383	164	390	175	496	686	11
exterior	393	164	425	175	496	686	11
y	71	176	76	186	496	686	11
la	78	176	86	186	496	686	11
aplicabilidad	89	176	143	186	496	686	11
de	145	176	155	186	496	686	11
las	158	176	170	186	496	686	11
capacidades	172	176	223	186	496	686	11
adquiridas	226	176	270	186	496	686	11
en	273	176	283	186	496	686	11
el	286	176	293	186	496	686	11
país	296	176	313	186	496	686	11
de	316	176	325	186	496	686	11
origen.	328	176	357	186	496	686	11
Las	99	187	114	198	496	686	11
personas	117	187	154	198	496	686	11
que	158	187	173	198	496	686	11
van	176	187	191	198	496	686	11
a	194	187	199	198	496	686	11
otro	202	187	220	198	496	686	11
país	223	187	240	198	496	686	11
para	243	187	262	198	496	686	11
realizar	265	187	297	198	496	686	11
estudios	300	187	335	198	496	686	11
de	338	187	348	198	496	686	11
postgrado	351	187	393	198	496	686	11
son	396	187	411	198	496	686	11
un	414	187	425	198	496	686	11
caso	71	199	89	209	496	686	11
importante	92	199	139	209	496	686	11
de	141	199	151	209	496	686	11
potenciales	154	199	201	209	496	686	11
retornados.	204	199	251	209	496	686	11
Mirando	254	199	290	209	496	686	11
los	293	199	305	209	496	686	11
estudiantes	307	199	355	209	496	686	11
de	357	199	367	209	496	686	11
doctorado	370	199	413	209	496	686	11
en	415	199	425	209	496	686	11
Estados	71	210	104	221	496	686	11
Unidos	107	210	137	221	496	686	11
entre	140	210	161	221	496	686	11
1990	165	210	185	221	496	686	11
y	188	210	193	221	496	686	11
1999,	196	210	218	221	496	686	11
algunos	221	210	254	221	496	686	11
estudios	257	210	292	221	496	686	11
señalan	295	210	327	221	496	686	11
que	330	210	345	221	496	686	11
alrededor	348	210	388	221	496	686	11
del	391	210	404	221	496	686	11
60%	407	210	425	221	496	686	11
tienen	71	222	97	232	496	686	11
planes	100	222	126	232	496	686	11
claros	129	222	154	232	496	686	11
de	157	222	167	232	496	686	11
permanecer.	170	222	221	232	496	686	11
(Kapur	223	222	253	232	496	686	11
&	256	222	263	232	496	686	11
Mchale,	266	222	299	232	496	686	11
2005).	302	222	328	232	496	686	11
Si	99	233	108	244	496	686	11
los	111	233	123	244	496	686	11
estudios	126	233	161	244	496	686	11
realizados	164	233	207	244	496	686	11
se	210	233	219	244	496	686	11
pueden	222	233	253	244	496	686	11
aplicar	256	233	285	244	496	686	11
más	288	233	305	244	496	686	11
fácilmente	309	233	353	244	496	686	11
en	356	233	366	244	496	686	11
sus	370	233	383	244	496	686	11
países	387	233	412	244	496	686	11
de	415	233	425	244	496	686	11
origen,	71	245	100	255	496	686	11
de	103	245	113	255	496	686	11
acuerdo	115	245	149	255	496	686	11
con	152	245	167	255	496	686	11
las	170	245	181	255	496	686	11
características	184	245	244	255	496	686	11
del	247	245	260	255	496	686	11
sistema	262	245	294	255	496	686	11
productivo	297	245	342	255	496	686	11
nacional	345	245	381	255	496	686	11
y	384	245	388	255	496	686	11
del	391	245	403	255	496	686	11
mer-	406	245	425	255	496	686	11
cado	71	256	91	267	496	686	11
de	93	256	103	267	496	686	11
trabajo,	105	256	138	267	496	686	11
aumentan	140	256	182	267	496	686	11
sus	184	256	198	267	496	686	11
posibilidades	200	256	255	267	496	686	11
de	258	256	268	267	496	686	11
retorno.	270	256	304	267	496	686	11
Incluso	308	256	339	267	496	686	11
si	341	256	348	267	496	686	11
no	351	256	361	267	496	686	11
retornan	364	256	400	267	496	686	11
todos	402	256	425	267	496	686	11
los	71	268	83	278	496	686	11
estudiantes,	85	268	135	278	496	686	11
aquellos	138	268	173	278	496	686	11
altamente	175	268	217	278	496	686	11
cualificados	220	268	270	278	496	686	11
que	273	268	288	278	496	686	11
regresen	291	268	326	278	496	686	11
pueden	329	268	360	278	496	686	11
hacer	362	268	386	278	496	686	11
una	388	268	404	278	496	686	11
con-	407	268	425	278	496	686	11
tribución	71	279	110	290	496	686	11
en	113	279	123	290	496	686	11
la	127	279	134	290	496	686	11
construcción	138	279	192	290	496	686	11
de	196	279	206	290	496	686	11
instituciones	210	279	263	290	496	686	11
públicas,	267	279	304	290	496	686	11
tanto	308	279	330	290	496	686	11
administrativas	333	279	398	290	496	686	11
como	402	279	425	290	496	686	11
educativas,	71	291	117	301	496	686	11
que	122	291	137	301	496	686	11
pueden	141	291	172	301	496	686	11
representar	176	291	224	301	496	686	11
beneficios	228	291	270	301	496	686	11
sustanciales	274	291	325	301	496	686	11
para	329	291	348	301	496	686	11
el	352	291	359	301	496	686	11
país	363	291	380	301	496	686	11
de	385	291	394	301	496	686	11
origen	399	291	425	301	496	686	11
(Kapur	71	302	101	313	496	686	11
&	103	302	111	313	496	686	11
Mchale,	114	302	147	313	496	686	11
2005,	149	302	172	313	496	686	11
p.	175	302	183	313	496	686	11
171).	185	302	206	313	496	686	11
5.1.	71	322	89	334	496	686	11
Importancia	96	322	157	334	496	686	11
de	160	322	171	334	496	686	11
las	174	322	188	334	496	686	11
remesas	191	322	230	334	496	686	11
Las	71	338	86	348	496	686	11
remesas	89	338	123	348	496	686	11
contribuyen	127	338	177	348	496	686	11
a	181	338	185	348	496	686	11
reducir	189	338	219	348	496	686	11
la	223	338	230	348	496	686	11
pobreza	234	338	267	348	496	686	11
de	271	338	281	348	496	686	11
ingresos	284	338	319	348	496	686	11
de	322	338	332	348	496	686	11
quienes	336	338	368	348	496	686	11
las	371	338	383	348	496	686	11
reciben	386	338	417	348	496	686	11
y	421	338	425	348	496	686	11
les	71	349	82	360	496	686	11
permite	86	349	118	360	496	686	11
mejorar	122	349	155	360	496	686	11
su	159	349	168	360	496	686	11
calidad	172	349	202	360	496	686	11
de	206	349	216	360	496	686	11
vida.	220	349	240	360	496	686	11
Son	243	349	260	360	496	686	11
una	263	349	279	360	496	686	11
fuente	283	349	309	360	496	686	11
de	313	349	323	360	496	686	11
ingresos	326	349	361	360	496	686	11
importante	365	349	412	360	496	686	11
en	415	349	425	360	496	686	11
muchos	71	361	104	371	496	686	11
países	107	361	133	371	496	686	11
y	136	361	140	371	496	686	11
son	144	361	158	371	496	686	11
destacadas	162	361	207	371	496	686	11
como	210	361	233	371	496	686	11
una	236	361	252	371	496	686	11
de	256	361	265	371	496	686	11
las	269	361	280	371	496	686	11
consecuencias	283	361	343	371	496	686	11
de	346	361	356	371	496	686	11
las	359	361	371	371	496	686	11
migraciones	374	361	425	371	496	686	11
con	71	372	86	383	496	686	11
mayor	90	372	116	383	496	686	11
potencial	120	372	158	383	496	686	11
para	162	372	181	383	496	686	11
la	184	372	192	383	496	686	11
promoción	195	372	241	383	496	686	11
del	244	372	257	383	496	686	11
desarrollo	260	372	302	383	496	686	11
de	306	372	316	383	496	686	11
los	319	372	331	383	496	686	11
países	334	372	360	383	496	686	11
de	363	372	373	383	496	686	11
origen.	377	372	406	383	496	686	11
“En	409	372	425	383	496	686	11
términos	71	384	108	394	496	686	11
brutos,	112	384	142	394	496	686	11
superan	146	384	179	394	496	686	11
a	184	384	188	394	496	686	11
la	193	384	200	394	496	686	11
ayuda	204	384	229	394	496	686	11
al	233	384	241	394	496	686	11
desarrollo,	245	384	290	394	496	686	11
a	294	384	299	394	496	686	11
las	303	384	314	394	496	686	11
inversiones	318	384	365	394	496	686	11
extranjeras	370	384	416	394	496	686	11
o	420	384	425	394	496	686	11
los	71	395	83	406	496	686	11
ingresos	87	395	122	406	496	686	11
turísticos	126	395	165	406	496	686	11
que	169	395	184	406	496	686	11
reciben	188	395	219	406	496	686	11
buena	224	395	249	406	496	686	11
parte	253	395	275	406	496	686	11
de	279	395	289	406	496	686	11
los	293	395	305	406	496	686	11
países	309	395	335	406	496	686	11
en	339	395	349	406	496	686	11
desarrollo,	353	395	398	406	496	686	11
como	402	395	425	406	496	686	11
Marruecos”	71	407	120	417	496	686	11
(Moré,	122	407	150	417	496	686	11
2005).	153	407	179	417	496	686	11
Estos	99	418	122	429	496	686	11
flujos	125	418	148	429	496	686	11
monetarios	151	418	199	429	496	686	11
son	202	418	216	429	496	686	11
objeto	220	418	246	429	496	686	11
de	249	418	258	429	496	686	11
polémica	262	418	300	429	496	686	11
ya	303	418	312	429	496	686	11
que	315	418	331	429	496	686	11
se	334	418	342	429	496	686	11
afirma	345	418	373	429	496	686	11
que	376	418	391	429	496	686	11
cuando	394	418	425	429	496	686	11
no	71	430	82	440	496	686	11
están	85	430	107	440	496	686	11
dirigidos	111	430	148	440	496	686	11
al	152	430	159	440	496	686	11
sistema	163	430	195	440	496	686	11
productivo	198	430	244	440	496	686	11
no	247	430	258	440	496	686	11
tienen	262	430	288	440	496	686	11
mayores	292	430	327	440	496	686	11
efectos	331	430	360	440	496	686	11
positivos	363	430	400	440	496	686	11
en	404	430	414	440	496	686	11
la	418	430	425	440	496	686	11
economía	71	441	112	452	496	686	11
del	115	441	127	452	496	686	11
país	130	441	147	452	496	686	11
que	150	441	165	452	496	686	11
los	168	441	180	452	496	686	11
recibe.	183	441	211	452	496	686	11
El	214	441	223	452	496	686	11
destino	226	441	256	452	496	686	11
que	259	441	275	452	496	686	11
puede	278	441	303	452	496	686	11
darse	306	441	328	452	496	686	11
a	331	441	336	452	496	686	11
las	339	441	350	452	496	686	11
remesas	353	441	387	452	496	686	11
depende	390	441	425	452	496	686	11
de	71	453	81	463	496	686	11
diversos	84	453	118	463	496	686	11
factores.	121	453	156	463	496	686	11
Además	159	453	192	463	496	686	11
de	195	453	205	463	496	686	11
las	208	453	219	463	496	686	11
condiciones	222	453	272	463	496	686	11
de	275	453	285	463	496	686	11
la	288	453	295	463	496	686	11
economía	298	453	339	463	496	686	11
de	342	453	352	463	496	686	11
los	355	453	366	463	496	686	11
países	369	453	395	463	496	686	11
de	398	453	407	463	496	686	11
ori-	410	453	425	463	496	686	11
gen,	71	464	88	475	496	686	11
es	91	464	100	475	496	686	11
necesario	103	464	143	475	496	686	11
considerar	146	464	190	475	496	686	11
variables	193	464	230	475	496	686	11
como	233	464	257	475	496	686	11
la	260	464	267	475	496	686	11
situación	270	464	309	475	496	686	11
previa	312	464	337	475	496	686	11
del	341	464	353	475	496	686	11
migrante	356	464	394	475	496	686	11
y	397	464	402	475	496	686	11
la	405	464	412	475	496	686	11
de	415	464	425	475	496	686	11
su	71	476	80	486	496	686	11
familia,	83	476	115	486	496	686	11
el	117	476	124	486	496	686	11
poder	127	476	151	486	496	686	11
adquisitivo	153	476	199	486	496	686	11
alcanzado	202	476	244	486	496	686	11
por	246	476	261	486	496	686	11
los	263	476	275	486	496	686	11
migrantes,	277	476	322	486	496	686	11
el	324	476	331	486	496	686	11
avance	334	476	362	486	496	686	11
en	365	476	375	486	496	686	11
su	377	476	386	486	496	686	11
proyecto	389	476	425	486	496	686	11
migratorio	71	487	116	498	496	686	11
y	119	487	123	498	496	686	11
su	126	487	136	498	496	686	11
capital	139	487	167	498	496	686	11
social,	170	487	196	498	496	686	11
principalmente,	199	487	266	498	496	686	11
en	269	487	279	498	496	686	11
términos	282	487	319	498	496	686	11
de	322	487	332	498	496	686	11
las	335	487	346	498	496	686	11
redes	349	487	371	498	496	686	11
migratorias,	374	487	425	498	496	686	11
de	71	499	81	509	496	686	11
las	83	499	95	509	496	686	11
relaciones	98	499	140	509	496	686	11
solidarias	143	499	183	509	496	686	11
(Basok,	186	499	217	509	496	686	11
2003).	220	499	246	509	496	686	11
Naïr	99	510	118	521	496	686	11
(2006)	121	510	147	521	496	686	11
señala	150	510	177	521	496	686	11
que	179	510	195	521	496	686	11
la	197	510	205	521	496	686	11
promoción	208	510	254	521	496	686	11
de	257	510	266	521	496	686	11
los	269	510	281	521	496	686	11
proyectos	284	510	324	521	496	686	11
productivos	327	510	376	521	496	686	11
de	379	510	389	521	496	686	11
migran-	392	510	425	521	496	686	11
tes	71	522	83	532	496	686	11
y	85	522	90	532	496	686	11
asociaciones,	93	522	148	532	496	686	11
desde	151	522	174	532	496	686	11
una	177	522	193	532	496	686	11
perspectiva	196	522	243	532	496	686	11
de	246	522	256	532	496	686	11
codesarrollo	258	522	310	532	496	686	11
requiere	313	522	347	532	496	686	11
la	350	522	358	532	496	686	11
intervención	360	522	413	532	496	686	11
de	415	522	425	532	496	686	11
diferentes	71	533	112	544	496	686	11
actores,	115	533	148	544	496	686	11
tanto	151	533	173	544	496	686	11
del	176	533	188	544	496	686	11
país	191	533	208	544	496	686	11
de	211	533	221	544	496	686	11
origen	224	533	251	544	496	686	11
como	254	533	277	544	496	686	11
del	280	533	293	544	496	686	11
país	296	533	313	544	496	686	11
de	316	533	325	544	496	686	11
acogida,	329	533	363	544	496	686	11
para	366	533	385	544	496	686	11
ayudar	388	533	417	544	496	686	11
a	420	533	425	544	496	686	11
los	71	545	83	556	496	686	11
migrantes	86	545	127	556	496	686	11
a	130	545	135	556	496	686	11
llevar	138	545	161	556	496	686	11
adelante	164	545	199	556	496	686	11
los	202	545	214	556	496	686	11
proyectos	217	545	257	556	496	686	11
que	260	545	275	556	496	686	11
se	278	545	287	556	496	686	11
proponen,	290	545	333	556	496	686	11
principalmente	336	545	399	556	496	686	11
aque-	402	545	425	556	496	686	11
llos	71	556	85	567	496	686	11
que	88	556	103	567	496	686	11
sean	106	556	125	567	496	686	11
colectivos,	128	556	172	567	496	686	11
así	174	556	186	567	496	686	11
como	189	556	212	567	496	686	11
de	215	556	225	567	496	686	11
condiciones	228	556	278	567	496	686	11
favorables	281	556	323	567	496	686	11
para	326	556	345	567	496	686	11
las	348	556	360	567	496	686	11
iniciativas.	362	556	408	567	496	686	11
Por	411	556	425	567	496	686	11
ejemplo,	71	568	107	579	496	686	11
Moré	111	568	133	579	496	686	11
(2005)	137	568	163	579	496	686	11
plantea	168	568	198	579	496	686	11
que	202	568	218	579	496	686	11
los	222	568	233	579	496	686	11
gobiernos	238	568	279	579	496	686	11
de	283	568	293	579	496	686	11
los	297	568	308	579	496	686	11
países	313	568	338	579	496	686	11
de	342	568	352	579	496	686	11
acogida	356	568	388	579	496	686	11
podrían	392	568	425	579	496	686	11
reducir	71	579	101	590	496	686	11
el	104	579	111	590	496	686	11
costo	114	579	136	590	496	686	11
de	139	579	148	590	496	686	11
intermediación	151	579	215	590	496	686	11
del	218	579	230	590	496	686	11
envío	233	579	255	590	496	686	11
de	258	579	268	590	496	686	11
las	271	579	282	590	496	686	11
remesas.	285	579	321	590	496	686	11
ISSN	71	623	87	631	496	686	11
impreso:	89	623	114	631	496	686	11
1390-6291;	116	623	152	631	496	686	11
ISSN	154	623	170	631	496	686	11
electrónico:	172	623	207	631	496	686	11
1390-8618	209	623	242	631	496	686	11
155	448	37	467	52	496	686	11
156	28	37	48	52	496	686	12
Retos,	63	44	82	53	496	686	12
9(17),	84	44	102	53	496	686	12
2019	104	44	120	53	496	686	12
©	63	54	69	63	496	686	12
2019,	71	54	89	63	496	686	12
Universidad	90	54	127	63	496	686	12
Politécnica	130	54	162	63	496	686	12
Salesiana	165	54	192	63	496	686	12
del	194	54	204	63	496	686	12
Ecuador	206	54	232	63	496	686	12
Un	99	84	112	94	496	686	12
ejemplo	114	84	147	94	496	686	12
de	150	84	160	94	496	686	12
políticas	163	84	198	94	496	686	12
públicas	201	84	236	94	496	686	12
que	238	84	253	94	496	686	12
favorece	256	84	291	94	496	686	12
una	294	84	310	94	496	686	12
inversión	312	84	351	94	496	686	12
productiva	354	84	399	94	496	686	12
de	401	84	411	94	496	686	12
las	414	84	425	94	496	686	12
remesas	71	95	105	106	496	686	12
es	108	95	117	106	496	686	12
el	120	95	128	106	496	686	12
programa	131	95	172	106	496	686	12
mexicano	176	95	216	106	496	686	12
«tres	219	95	240	106	496	686	12
por	243	95	257	106	496	686	12
uno»,	261	95	284	106	496	686	12
por	288	95	302	106	496	686	12
el	306	95	313	106	496	686	12
cual	316	95	334	106	496	686	12
fomenta	337	95	372	106	496	686	12
la	375	95	383	106	496	686	12
inversión	386	95	425	106	496	686	12
de	71	107	81	117	496	686	12
las	84	107	96	117	496	686	12
remesas	99	107	133	117	496	686	12
colectivas	137	107	177	117	496	686	12
en	181	107	191	117	496	686	12
obras	194	107	217	117	496	686	12
comunitarias	221	107	276	117	496	686	12
que	279	107	295	117	496	686	12
mejoran	298	107	333	117	496	686	12
la	336	107	344	117	496	686	12
calidad	347	107	378	117	496	686	12
de	381	107	391	117	496	686	12
vida	394	107	412	117	496	686	12
de	415	107	425	117	496	686	12
la	71	118	78	129	496	686	12
región	81	118	108	129	496	686	12
de	111	118	121	129	496	686	12
origen,	124	118	153	129	496	686	12
con	156	118	171	129	496	686	12
impacto	174	118	208	129	496	686	12
para	211	118	230	129	496	686	12
las	233	118	244	129	496	686	12
familias	247	118	281	129	496	686	12
de	284	118	294	129	496	686	12
los	297	118	308	129	496	686	12
millones	311	118	347	129	496	686	12
de	350	118	360	129	496	686	12
mexicanos	363	118	407	129	496	686	12
que	410	118	425	129	496	686	12
viven	71	130	93	140	496	686	12
en	95	130	105	140	496	686	12
Estados	108	130	141	140	496	686	12
Unidos.	144	130	176	140	496	686	12
El	179	130	188	140	496	686	12
programa	191	130	232	140	496	686	12
se	234	130	243	140	496	686	12
basa	246	130	265	140	496	686	12
en	267	130	277	140	496	686	12
la	280	130	288	140	496	686	12
colaboración	290	130	345	140	496	686	12
de	347	130	357	140	496	686	12
asociaciones	360	130	413	140	496	686	12
de	415	130	425	140	496	686	12
migrantes	71	141	113	152	496	686	12
con	115	141	130	152	496	686	12
los	133	141	145	152	496	686	12
gobiernos	147	141	188	152	496	686	12
a	191	141	196	152	496	686	12
nivel	198	141	218	152	496	686	12
local,	221	141	243	152	496	686	12
regional	246	141	280	152	496	686	12
y	282	141	287	152	496	686	12
nacional.	289	141	328	152	496	686	12
Por	330	141	345	152	496	686	12
cada	347	141	367	152	496	686	12
dólar	369	141	391	152	496	686	12
donado	394	141	425	152	496	686	12
por	71	153	85	163	496	686	12
los	88	153	100	163	496	686	12
migrantes,	103	153	148	163	496	686	12
los	151	153	163	163	496	686	12
tres	166	153	181	163	496	686	12
niveles	185	153	213	163	496	686	12
ut	216	152	223	163	496	686	12
supra	226	152	245	163	496	686	12
mencionados	248	153	304	163	496	686	12
aportan	307	153	339	163	496	686	12
tres	343	153	358	163	496	686	12
dólares.	361	153	394	163	496	686	12
García	397	153	425	163	496	686	12
(2007)	71	164	98	175	496	686	12
afirma	100	164	128	175	496	686	12
que	130	164	146	175	496	686	12
gracias	148	164	178	175	496	686	12
a	180	164	185	175	496	686	12
este	188	164	204	175	496	686	12
programa	206	164	247	175	496	686	12
se	250	164	259	175	496	686	12
beneficia	261	164	299	175	496	686	12
la	302	164	309	175	496	686	12
comunidad	312	164	359	175	496	686	12
en	362	164	372	175	496	686	12
general	374	164	405	175	496	686	12
y	407	164	412	175	496	686	12
no	415	164	425	175	496	686	12
solamente	71	176	114	186	496	686	12
las	116	176	128	186	496	686	12
familias	131	176	164	186	496	686	12
receptoras	167	176	210	186	496	686	12
de	213	176	223	186	496	686	12
remesas.	226	176	262	186	496	686	12
6.	71	203	79	216	496	686	12
Consideraciones	86	203	164	216	496	686	12
finales	167	203	197	216	496	686	12
El	71	220	80	230	496	686	12
codesarrollo	83	220	135	230	496	686	12
es	139	220	147	230	496	686	12
un	150	220	161	230	496	686	12
concepto	165	220	203	230	496	686	12
polisémico	206	220	252	230	496	686	12
sobre	255	220	278	230	496	686	12
los	281	220	293	230	496	686	12
efectos	296	220	325	230	496	686	12
positivos	329	220	366	230	496	686	12
de	369	220	379	230	496	686	12
las	383	220	394	230	496	686	12
migra-	398	220	425	230	496	686	12
ciones	71	231	97	242	496	686	12
en	101	231	111	242	496	686	12
el	114	231	121	242	496	686	12
desarrollo	124	231	166	242	496	686	12
de	169	231	179	242	496	686	12
los	183	231	194	242	496	686	12
países	198	231	223	242	496	686	12
involucrados,	226	231	283	242	496	686	12
en	286	231	296	242	496	686	12
el	299	231	306	242	496	686	12
cual	310	231	327	242	496	686	12
se	330	231	339	242	496	686	12
destaca	342	231	373	242	496	686	12
el	376	231	384	242	496	686	12
beneficio	387	231	425	242	496	686	12
mutuo,	71	243	101	253	496	686	12
según	104	243	129	253	496	686	12
Lacomba-Vázquez	132	243	208	253	496	686	12
y	211	243	216	253	496	686	12
Cloquell-Lozano	219	243	288	253	496	686	12
(2017).	291	243	320	253	496	686	12
Desde	323	243	348	253	496	686	12
la	352	243	359	253	496	686	12
perspectiva	362	243	410	253	496	686	12
del	413	243	425	253	496	686	12
codesarrollo	71	254	123	265	496	686	12
se	126	254	135	265	496	686	12
puede	139	254	164	265	496	686	12
afirmar	167	254	199	265	496	686	12
que	203	254	218	265	496	686	12
el	222	254	229	265	496	686	12
retorno	233	254	264	265	496	686	12
puede	268	254	293	265	496	686	12
tener	297	254	318	265	496	686	12
efectos	322	254	351	265	496	686	12
positivos	355	254	392	265	496	686	12
para	395	254	414	265	496	686	12
el	418	254	425	265	496	686	12
mejoramiento	71	266	130	276	496	686	12
de	132	266	142	276	496	686	12
las	144	266	156	276	496	686	12
condiciones	158	266	208	276	496	686	12
del	210	266	223	276	496	686	12
país	225	266	242	276	496	686	12
de	244	266	254	276	496	686	12
origen,	257	266	286	276	496	686	12
pero	290	266	309	276	496	686	12
éste	312	266	328	276	496	686	12
no	330	266	341	276	496	686	12
se	343	266	352	276	496	686	12
asume	354	266	381	276	496	686	12
desde	383	266	407	276	496	686	12
una	409	266	425	276	496	686	12
política	71	277	102	288	496	686	12
restrictiva	105	277	147	288	496	686	12
sino	150	277	167	288	496	686	12
como	170	277	193	288	496	686	12
una	196	277	212	288	496	686	12
opción,	215	277	246	288	496	686	12
libre	249	277	268	288	496	686	12
y	271	277	276	288	496	686	12
voluntaria	279	277	321	288	496	686	12
de	324	277	334	288	496	686	12
las	337	277	348	288	496	686	12
personas	351	277	388	288	496	686	12
que	391	277	406	288	496	686	12
han	409	277	425	288	496	686	12
emigrado.	71	289	113	299	496	686	12
Son	116	289	133	299	496	686	12
diversas	136	289	170	299	496	686	12
las	174	289	185	299	496	686	12
voces	188	289	211	299	496	686	12
que	215	289	230	299	496	686	12
llaman	233	289	262	299	496	686	12
la	265	289	273	299	496	686	12
atención	276	289	312	299	496	686	12
acerca	316	289	343	299	496	686	12
de	346	289	356	299	496	686	12
la	360	289	367	299	496	686	12
necesidad	371	289	412	299	496	686	12
de	415	289	425	299	496	686	12
apoyar	71	300	100	311	496	686	12
a	103	300	107	311	496	686	12
quienes	110	300	142	311	496	686	12
quieran	145	300	178	311	496	686	12
retornar	181	300	215	311	496	686	12
para	218	300	237	311	496	686	12
que	240	300	255	311	496	686	12
su	258	300	268	311	496	686	12
nueva	271	300	296	311	496	686	12
aventura,	299	300	338	311	496	686	12
su	341	300	350	311	496	686	12
«proyecto	353	300	394	311	496	686	12
migra-	397	300	425	311	496	686	12
torio»,	71	312	98	322	496	686	12
esta	101	312	118	322	496	686	12
vez	121	312	134	322	496	686	12
de	137	312	147	322	496	686	12
regreso,	150	312	183	322	496	686	12
tenga	186	312	209	322	496	686	12
éxito.	211	312	234	322	496	686	12
Una	237	312	254	322	496	686	12
de	257	312	267	322	496	686	12
las	270	312	281	322	496	686	12
vías	284	312	301	322	496	686	12
que	303	312	319	322	496	686	12
se	321	312	330	322	496	686	12
señalan	333	312	365	322	496	686	12
como	368	312	391	322	496	686	12
las	394	312	405	322	496	686	12
más	408	312	425	322	496	686	12
adecuadas	71	323	115	334	496	686	12
es	118	323	126	334	496	686	12
el	130	323	137	334	496	686	12
emprendimiento,	140	323	212	334	496	686	12
la	215	323	223	334	496	686	12
creación	226	323	262	334	496	686	12
del	265	323	278	334	496	686	12
propio	281	323	309	334	496	686	12
empleo	312	323	342	334	496	686	12
del	346	323	358	334	496	686	12
migrante	361	323	399	334	496	686	12
en	402	323	412	334	496	686	12
su	416	323	425	334	496	686	12
país,	71	335	90	345	496	686	12
a	94	335	98	345	496	686	12
través	102	335	127	345	496	686	12
de	130	335	140	345	496	686	12
la	143	335	150	345	496	686	12
constitución	154	335	205	345	496	686	12
de	209	335	218	345	496	686	12
una	222	335	238	345	496	686	12
empresa,	241	335	279	345	496	686	12
que	282	335	297	345	496	686	12
eventualmente	300	335	361	345	496	686	12
pueda	365	335	390	345	496	686	12
generar	393	335	425	345	496	686	12
otros	71	346	92	357	496	686	12
empleos.	95	346	132	357	496	686	12
Para	135	346	154	357	496	686	12
esto,	157	346	177	357	496	686	12
se	180	346	188	357	496	686	12
promueven	191	346	239	357	496	686	12
programas	242	346	287	357	496	686	12
de	290	346	299	357	496	686	12
capacitación,	302	346	358	357	496	686	12
que	361	346	376	357	496	686	12
incluyen	379	346	415	357	496	686	12
la	418	346	425	357	496	686	12
identificación	71	358	128	368	496	686	12
de	131	358	141	368	496	686	12
la	143	358	151	368	496	686	12
idea	153	358	171	368	496	686	12
del	173	358	186	368	496	686	12
negocio,	188	358	223	368	496	686	12
la	226	358	233	368	496	686	12
elaboración	236	358	285	368	496	686	12
del	287	358	300	368	496	686	12
plan,	302	358	323	368	496	686	12
estudios	326	358	360	368	496	686	12
de	363	358	373	368	496	686	12
factibilidad,	375	358	425	368	496	686	12
y	71	369	76	380	496	686	12
alternativas	78	369	127	380	496	686	12
de	130	369	140	380	496	686	12
financiación,	142	369	197	380	496	686	12
a	200	369	204	380	496	686	12
través	207	369	232	380	496	686	12
de	235	369	245	380	496	686	12
microcréditos.	247	369	308	380	496	686	12
La	99	381	110	391	496	686	12
experiencia	113	381	161	391	496	686	12
migratoria	165	381	209	391	496	686	12
potencia	212	381	248	391	496	686	12
competencias	252	381	309	391	496	686	12
que	312	381	328	391	496	686	12
pueden	331	381	362	391	496	686	12
servir	365	381	389	391	496	686	12
para	392	381	411	391	496	686	12
un	414	381	425	391	496	686	12
emprendimiento,	71	392	143	403	496	686	12
y	146	392	151	403	496	686	12
si	154	392	161	403	496	686	12
el	164	392	171	403	496	686	12
proyecto	174	392	211	403	496	686	12
migratorio	214	392	259	403	496	686	12
es	262	392	271	403	496	686	12
exitoso	274	392	303	403	496	686	12
es	306	392	315	403	496	686	12
posible	318	392	348	403	496	686	12
acumular	351	392	391	403	496	686	12
no	394	392	405	403	496	686	12
sólo	408	392	425	403	496	686	12
el	71	404	78	415	496	686	12
capital	82	404	110	415	496	686	12
financiero	113	404	156	415	496	686	12
necesario	160	404	199	415	496	686	12
sino	203	404	220	415	496	686	12
el	224	404	231	415	496	686	12
capital	234	404	263	415	496	686	12
cultural	266	404	299	415	496	686	12
(conocimiento,	302	404	365	415	496	686	12
habilidades	369	404	417	415	496	686	12
y	421	404	425	415	496	686	12
competencias)	71	415	131	426	496	686	12
y	135	415	140	426	496	686	12
social,	144	415	170	426	496	686	12
al	174	415	182	426	496	686	12
contar	186	415	213	426	496	686	12
con	217	415	232	426	496	686	12
nuevas	236	415	265	426	496	686	12
redes	269	415	291	426	496	686	12
de	295	415	305	426	496	686	12
relaciones,	309	415	353	426	496	686	12
incluso	357	415	388	426	496	686	12
a	392	415	396	426	496	686	12
través	400	415	425	426	496	686	12
de	71	427	81	438	496	686	12
asociaciones	84	427	137	438	496	686	12
y	140	427	145	438	496	686	12
ONG	148	427	169	438	496	686	12
del	173	427	185	438	496	686	12
país	188	427	205	438	496	686	12
de	209	427	219	438	496	686	12
acogida	222	427	254	438	496	686	12
que	258	427	273	438	496	686	12
permitan	276	427	315	438	496	686	12
sumar	318	427	344	438	496	686	12
opciones	348	427	385	438	496	686	12
y	388	427	393	438	496	686	12
apoyos	396	427	425	438	496	686	12
importantes,	71	438	124	449	496	686	12
por	126	438	141	449	496	686	12
ejemplo,	143	438	179	449	496	686	12
para	181	438	200	449	496	686	12
recuperar	202	438	243	449	496	686	12
representación	246	438	308	449	496	686	12
social	310	438	334	449	496	686	12
ante	336	438	354	449	496	686	12
instituciones	357	438	410	449	496	686	12
del	413	438	425	449	496	686	12
país	71	450	88	461	496	686	12
de	91	450	100	461	496	686	12
origen.	103	450	132	461	496	686	12
Esta	99	461	118	472	496	686	12
dinámica	121	461	160	472	496	686	12
de	164	461	173	472	496	686	12
la	177	461	184	472	496	686	12
fluidez	188	461	216	472	496	686	12
de	220	461	229	472	496	686	12
los	233	461	245	472	496	686	12
movimientos	248	461	302	472	496	686	12
migratorios	306	461	355	472	496	686	12
no	358	461	369	472	496	686	12
es	372	461	381	472	496	686	12
coherente	384	461	425	472	496	686	12
con	71	473	86	484	496	686	12
políticas	90	473	125	484	496	686	12
restrictivas	128	473	174	484	496	686	12
que	178	473	193	484	496	686	12
dejan	196	473	219	484	496	686	12
a	223	473	228	484	496	686	12
muchos	231	473	264	484	496	686	12
la	268	473	275	484	496	686	12
única	279	473	302	484	496	686	12
opción	305	473	334	484	496	686	12
de	337	473	347	484	496	686	12
la	351	473	358	484	496	686	12
clandestinidad.	361	473	425	484	496	686	12
Como	71	484	96	495	496	686	12
se	99	484	108	495	496	686	12
mencionó	111	484	153	495	496	686	12
anteriormente,	156	484	218	495	496	686	12
las	222	484	233	495	496	686	12
migraciones	236	484	288	495	496	686	12
temporales	291	484	337	495	496	686	12
son	341	484	355	495	496	686	12
una	359	484	375	495	496	686	12
opción	378	484	407	495	496	686	12
que	410	484	425	495	496	686	12
puede	71	496	96	507	496	686	12
considerarse	98	496	151	507	496	686	12
como	154	496	177	507	496	686	12
alternativa.	179	496	227	507	496	686	12
De	229	496	240	507	496	686	12
lo	243	496	251	507	496	686	12
que	253	496	268	507	496	686	12
se	271	496	279	507	496	686	12
trataría	282	496	313	507	496	686	12
es	315	496	324	507	496	686	12
de	326	496	336	507	496	686	12
“favorecer	339	496	381	507	496	686	12
la	384	496	391	507	496	686	12
circula-	394	496	425	507	496	686	12
ción,	71	507	91	518	496	686	12
hacer	94	507	117	518	496	686	12
más	120	507	137	518	496	686	12
atractivo	140	507	177	518	496	686	12
el	180	507	187	518	496	686	12
regreso	189	507	220	518	496	686	12
al	223	507	230	518	496	686	12
país	233	507	250	518	496	686	12
de	253	507	263	518	496	686	12
origen”	265	507	296	518	496	686	12
(Naïr,	299	507	322	518	496	686	12
2006,	325	507	348	518	496	686	12
p.	350	507	358	518	496	686	12
245).	361	507	382	518	496	686	12
En	99	519	111	530	496	686	12
relación	114	519	148	530	496	686	12
con	151	519	166	530	496	686	12
las	169	519	180	530	496	686	12
oportunidades	183	519	244	530	496	686	12
laborales	247	519	284	530	496	686	12
que	287	519	302	530	496	686	12
respondan	305	519	349	530	496	686	12
a	352	519	357	530	496	686	12
las	360	519	371	530	496	686	12
expectativas	374	519	425	530	496	686	12
de	71	530	81	541	496	686	12
quienes	84	530	116	541	496	686	12
han	120	530	135	541	496	686	12
invertido	139	530	176	541	496	686	12
sus	180	530	193	541	496	686	12
esfuerzos	197	530	236	541	496	686	12
en	239	530	249	541	496	686	12
cualificarse,	253	530	303	541	496	686	12
se	307	530	315	541	496	686	12
reconoce	319	530	356	541	496	686	12
la	360	530	367	541	496	686	12
necesidad	371	530	412	541	496	686	12
de	415	530	425	541	496	686	12
intervenciones	71	542	132	553	496	686	12
de	136	542	146	553	496	686	12
diversos	150	542	184	553	496	686	12
actores,	188	542	220	553	496	686	12
tanto	224	542	246	553	496	686	12
del	250	542	263	553	496	686	12
país	267	542	284	553	496	686	12
de	288	542	298	553	496	686	12
origen	302	542	329	553	496	686	12
como	333	542	356	553	496	686	12
del	360	542	372	553	496	686	12
de	376	542	386	553	496	686	12
acogida,	390	542	425	553	496	686	12
como	71	553	94	564	496	686	12
por	97	553	111	564	496	686	12
ejemplo	114	553	147	564	496	686	12
las	149	553	161	564	496	686	12
posibilidades	164	553	219	564	496	686	12
que	221	553	236	564	496	686	12
ofrecen	239	553	270	564	496	686	12
“las	273	553	288	564	496	686	12
multinacionales	291	553	358	564	496	686	12
del	360	553	373	564	496	686	12
país	376	553	393	564	496	686	12
de	395	553	405	564	496	686	12
aco-	408	553	425	564	496	686	12
gida,	71	565	91	576	496	686	12
la	94	565	102	576	496	686	12
movilización	104	565	158	576	496	686	12
en	161	565	171	576	496	686	12
proyectos	174	565	214	576	496	686	12
de	217	565	227	576	496	686	12
cooperación	230	565	281	576	496	686	12
públicos	284	565	319	576	496	686	12
y	322	565	327	576	496	686	12
privados,	330	565	368	576	496	686	12
la	371	565	379	576	496	686	12
enseñanza	382	565	425	576	496	686	12
universitaria	71	576	124	587	496	686	12
en	127	576	137	587	496	686	12
el	140	576	147	587	496	686	12
Norte	150	576	174	587	496	686	12
y	176	576	181	587	496	686	12
en	184	576	194	587	496	686	12
el	197	576	204	587	496	686	12
Sur	207	576	222	587	496	686	12
o	225	576	230	587	496	686	12
la	233	576	240	587	496	686	12
creación	243	576	279	587	496	686	12
de	282	576	292	587	496	686	12
empresas	294	576	334	587	496	686	12
en	337	576	347	587	496	686	12
el	350	576	357	587	496	686	12
país	360	576	377	587	496	686	12
de	379	576	389	587	496	686	12
origen.”	392	576	425	587	496	686	12
(Naïr,	71	588	94	599	496	686	12
2006,	97	588	120	599	496	686	12
p.	122	588	130	599	496	686	12
246)	133	588	151	599	496	686	12
ISSN	71	624	87	632	496	686	12
impreso:	89	624	114	632	496	686	12
1390-6291;	116	624	152	632	496	686	12
ISSN	154	624	170	632	496	686	12
electrónico:	172	624	207	632	496	686	12
1390-8618	209	624	242	632	496	686	12
Gabriel	227	44	250	53	496	686	13
Lotero-Echeverri	252	44	306	53	496	686	13
y	308	44	311	53	496	686	13
Dra.	313	44	327	53	496	686	13
M.	329	44	336	53	496	686	13
Amor	337	44	356	53	496	686	13
Pérez	358	44	376	53	496	686	13
Rodríguez	378	44	409	53	496	686	13
(2019).	412	44	434	53	496	686	13
Migraciones	98	54	135	63	496	686	13
en	137	54	145	63	496	686	13
la	147	54	152	63	496	686	13
sociedad	154	54	182	63	496	686	13
contemporánea:	184	54	235	63	496	686	13
Correlación	237	54	274	63	496	686	13
entre	276	54	293	63	496	686	13
migración	295	54	325	63	496	686	13
y	327	54	331	63	496	686	13
desarrollo.	333	54	366	63	496	686	13
Retos,	367	54	385	63	496	686	13
9(17),	387	54	406	63	496	686	13
145-159	407	54	434	63	496	686	13
Una	99	84	116	94	496	686	13
estrategia	121	84	161	94	496	686	13
desde	166	84	190	94	496	686	13
actores	194	84	224	94	496	686	13
diversos,	229	84	265	94	496	686	13
entre	270	84	292	94	496	686	13
ellos	296	84	315	94	496	686	13
ONG	320	84	341	94	496	686	13
internacionales,	345	84	412	94	496	686	13
es	417	84	425	94	496	686	13
aprovechar	71	95	118	106	496	686	13
los	121	95	133	106	496	686	13
programas	136	95	181	106	496	686	13
y	184	95	189	106	496	686	13
proyectos	192	95	233	106	496	686	13
de	236	95	246	106	496	686	13
cooperación	249	95	300	106	496	686	13
internacional	304	95	359	106	496	686	13
para	362	95	381	106	496	686	13
promover	385	95	425	106	496	686	13
el	71	107	78	117	496	686	13
«retorno	81	107	117	117	496	686	13
de	120	107	130	117	496	686	13
cerebros».	133	107	176	117	496	686	13
Se	179	107	190	117	496	686	13
estima	193	107	220	117	496	686	13
que	224	107	239	117	496	686	13
el	242	107	249	117	496	686	13
35%	252	107	270	117	496	686	13
de	274	107	284	117	496	686	13
la	287	107	294	117	496	686	13
ayuda	297	107	323	117	496	686	13
al	326	107	333	117	496	686	13
desarrollo	337	107	379	117	496	686	13
se	382	107	390	117	496	686	13
invierte	394	107	425	117	496	686	13
en	71	118	81	129	496	686	13
pago	84	118	104	129	496	686	13
de	106	118	116	129	496	686	13
personal	119	118	155	129	496	686	13
en	157	118	167	129	496	686	13
los	170	118	182	129	496	686	13
países	184	118	210	129	496	686	13
destinatarios	213	118	267	129	496	686	13
de	269	118	279	129	496	686	13
los	282	118	294	129	496	686	13
programas.	296	118	344	129	496	686	13
Si	346	118	355	129	496	686	13
en	358	118	368	129	496	686	13
lugar	370	118	392	129	496	686	13
de	395	118	404	129	496	686	13
con-	407	118	425	129	496	686	13
tratar	71	130	95	140	496	686	13
a	98	130	103	140	496	686	13
un	106	130	117	140	496	686	13
experto	121	130	152	140	496	686	13
europeo	155	130	189	140	496	686	13
para	193	130	212	140	496	686	13
desarrollar	215	130	261	140	496	686	13
un	264	130	275	140	496	686	13
trabajo	279	130	309	140	496	686	13
de	312	130	322	140	496	686	13
cooperación	325	130	377	140	496	686	13
en	380	130	390	140	496	686	13
un	394	130	405	140	496	686	13
país	408	130	425	140	496	686	13
empobrecido,	71	141	128	152	496	686	13
se	131	141	139	152	496	686	13
contrata	142	141	177	152	496	686	13
a	180	141	185	152	496	686	13
un	188	141	199	152	496	686	13
nacional	201	141	237	152	496	686	13
en	240	141	250	152	496	686	13
la	253	141	260	152	496	686	13
diáspora,	263	141	302	152	496	686	13
con	304	141	320	152	496	686	13
un	322	141	333	152	496	686	13
nivel	336	141	356	152	496	686	13
de	359	141	369	152	496	686	13
cualificación	372	141	425	152	496	686	13
equivalente,	71	153	121	163	496	686	13
se	125	153	133	163	496	686	13
favorecerá	137	153	181	163	496	686	13
evidentemente	184	153	245	163	496	686	13
el	249	153	256	163	496	686	13
retorno.	260	153	293	163	496	686	13
En	297	153	309	163	496	686	13
esta	313	153	329	163	496	686	13
línea,	333	153	356	163	496	686	13
son	359	153	374	163	496	686	13
algunas	378	153	410	163	496	686	13
las	414	153	425	163	496	686	13
agencias	71	164	107	175	496	686	13
de	110	164	120	175	496	686	13
desarrollo	123	164	165	175	496	686	13
que	169	164	184	175	496	686	13
han	188	164	203	175	496	686	13
comenzado	207	164	255	175	496	686	13
a	258	164	263	175	496	686	13
incluir	267	164	294	175	496	686	13
a	298	164	302	175	496	686	13
expatriados	306	164	354	175	496	686	13
en	358	164	368	175	496	686	13
proyectos	371	164	412	175	496	686	13
en	415	164	425	175	496	686	13
sus	71	176	84	186	496	686	13
países	87	176	113	186	496	686	13
de	115	176	125	186	496	686	13
origen	128	176	155	186	496	686	13
(Olesen,	157	176	191	186	496	686	13
2002).	194	176	220	186	496	686	13
Kapur	99	187	126	198	496	686	13
&	130	187	137	198	496	686	13
Mchale	141	187	172	198	496	686	13
(2005)	176	187	202	198	496	686	13
señalan	206	187	238	198	496	686	13
que	242	187	257	198	496	686	13
la	261	187	269	198	496	686	13
limitada	273	187	307	198	496	686	13
literatura	311	187	350	198	496	686	13
existente	354	187	391	198	496	686	13
sugiere	395	187	425	198	496	686	13
que	71	199	86	209	496	686	13
los	90	199	102	209	496	686	13
retornos	106	199	141	209	496	686	13
son	145	199	160	209	496	686	13
negativamente	164	199	225	209	496	686	13
selectivos.	229	199	272	209	496	686	13
De	276	199	287	209	496	686	13
acuerdo	291	199	325	209	496	686	13
con	329	199	344	209	496	686	13
estimaciones	348	199	402	209	496	686	13
para	406	199	425	209	496	686	13
Dinamarca,	71	210	120	221	496	686	13
Noruega	123	210	159	221	496	686	13
y	162	210	167	221	496	686	13
Suecia,	170	210	200	221	496	686	13
los	204	210	215	221	496	686	13
emigrantes	219	210	265	221	496	686	13
menos	268	210	296	221	496	686	13
exitosos,	299	210	335	221	496	686	13
medidos	338	210	374	221	496	686	13
por	377	210	392	221	496	686	13
el	395	210	402	221	496	686	13
nivel	405	210	425	221	496	686	13
de	71	222	81	232	496	686	13
ingresos	84	222	118	232	496	686	13
y	121	222	126	232	496	686	13
la	129	222	136	232	496	686	13
inserción	139	222	178	232	496	686	13
al	181	222	188	232	496	686	13
mercado	191	222	227	232	496	686	13
laboral,	230	222	262	232	496	686	13
tienden	265	222	296	232	496	686	13
a	299	222	304	232	496	686	13
retornar,	307	222	343	232	496	686	13
lo	346	222	354	232	496	686	13
cual	357	222	374	232	496	686	13
sugiere	377	222	407	232	496	686	13
que	410	222	425	232	496	686	13
si	71	233	78	244	496	686	13
un	81	233	92	244	496	686	13
país	95	233	112	244	496	686	13
pierde	114	233	141	244	496	686	13
a	144	233	149	244	496	686	13
muchos	151	233	184	244	496	686	13
de	187	233	197	244	496	686	13
sus	200	233	214	244	496	686	13
más	217	233	234	244	496	686	13
cualificados,	237	233	289	244	496	686	13
como	292	233	315	244	496	686	13
se	318	233	327	244	496	686	13
ha	330	233	340	244	496	686	13
visto	343	233	363	244	496	686	13
anteriormente	366	233	425	244	496	686	13
(por	71	245	89	255	496	686	13
ejemplo	92	245	125	255	496	686	13
para	128	245	147	255	496	686	13
el	150	245	158	255	496	686	13
caso	161	245	179	255	496	686	13
de	183	245	192	255	496	686	13
India,	196	245	220	255	496	686	13
con	224	245	239	255	496	686	13
destino	242	245	273	255	496	686	13
a	276	245	281	255	496	686	13
Estados	284	245	317	255	496	686	13
Unidos,	320	245	352	255	496	686	13
principalmente),	356	245	425	255	496	686	13
los	71	256	83	267	496	686	13
menos	85	256	112	267	496	686	13
cualificados	115	256	165	267	496	686	13
de	167	256	177	267	496	686	13
este	179	256	195	267	496	686	13
grupo	197	256	222	267	496	686	13
son	224	256	239	267	496	686	13
los	241	256	253	267	496	686	13
más	255	256	272	267	496	686	13
dispuestos	274	256	318	267	496	686	13
a	320	256	325	267	496	686	13
retornar;	327	256	364	267	496	686	13
lo	367	256	374	267	496	686	13
que	377	256	392	267	496	686	13
implica	394	256	425	267	496	686	13
que	71	268	86	278	496	686	13
los	89	268	101	278	496	686	13
más	104	268	121	278	496	686	13
talentosos	124	268	166	278	496	686	13
están	169	268	191	278	496	686	13
más	193	268	211	278	496	686	13
dispuestos	214	268	257	278	496	686	13
a	260	268	265	278	496	686	13
hacer	268	268	291	278	496	686	13
sus	294	268	307	278	496	686	13
contribuciones	310	268	373	278	496	686	13
a	375	268	380	278	496	686	13
su	383	268	393	278	496	686	13
país	396	268	413	278	496	686	13
de	415	268	425	278	496	686	13
origen	71	279	98	290	496	686	13
como	100	279	123	290	496	686	13
miembros	126	279	169	290	496	686	13
de	171	279	181	290	496	686	13
la	184	279	191	290	496	686	13
diáspora.	194	279	233	290	496	686	13
Según	99	291	125	301	496	686	13
Pérez	128	291	151	301	496	686	13
(2017),	154	291	182	301	496	686	13
los	185	291	197	301	496	686	13
migrantes	200	291	241	301	496	686	13
en	244	291	254	301	496	686	13
situación	257	291	295	301	496	686	13
irregular	298	291	334	301	496	686	13
también	337	291	371	301	496	686	13
pueden	374	291	404	301	496	686	13
con-	407	291	425	301	496	686	13
siderarse	71	302	108	313	496	686	13
como	111	302	134	313	496	686	13
actores	136	302	166	313	496	686	13
del	169	302	181	313	496	686	13
desarrollo,	184	302	227	313	496	686	13
ya	230	302	240	313	496	686	13
que	243	302	258	313	496	686	13
más	260	302	277	313	496	686	13
allá	280	302	295	313	496	686	13
de	298	302	308	313	496	686	13
su	310	302	320	313	496	686	13
situación	323	302	360	313	496	686	13
administrativa,	363	302	425	313	496	686	13
gracias	71	314	100	324	496	686	13
a	102	314	107	324	496	686	13
su	109	314	119	324	496	686	13
trabajo	121	314	150	324	496	686	13
obtiene	153	314	183	324	496	686	13
recursos	186	314	220	324	496	686	13
económicos,	223	314	274	324	496	686	13
parte	276	314	297	324	496	686	13
de	300	314	309	324	496	686	13
los	312	314	323	324	496	686	13
cuales	326	314	351	324	496	686	13
pueden	354	314	384	324	496	686	13
ser	386	314	398	324	496	686	13
envia-	401	314	425	324	496	686	13
dos	71	325	85	336	496	686	13
como	88	325	111	336	496	686	13
remesas	114	325	147	336	496	686	13
a	150	325	155	336	496	686	13
su	158	325	168	336	496	686	13
país	171	325	187	336	496	686	13
de	190	325	200	336	496	686	13
origen	203	325	229	336	496	686	13
y	232	325	237	336	496	686	13
también	240	325	274	336	496	686	13
fortalece	277	325	312	336	496	686	13
sus	315	325	328	336	496	686	13
competencias	331	325	388	336	496	686	13
o	391	325	396	336	496	686	13
habili-	399	325	425	336	496	686	13
dades,	71	337	97	347	496	686	13
las	99	337	111	347	496	686	13
cuales	113	337	139	347	496	686	13
pueden	141	337	172	347	496	686	13
estar	174	337	194	347	496	686	13
al	197	337	204	347	496	686	13
servicio	207	337	238	347	496	686	13
de	241	337	251	347	496	686	13
su	253	337	263	347	496	686	13
comunidad,	265	337	314	347	496	686	13
cuando	317	337	347	347	496	686	13
decida	350	337	377	347	496	686	13
retornar.	379	337	415	347	496	686	13
El	99	348	108	359	496	686	13
codesarrollo	111	348	163	359	496	686	13
puede	165	348	191	359	496	686	13
ser	193	348	206	359	496	686	13
un	208	348	219	359	496	686	13
complemento	222	348	279	359	496	686	13
a	282	348	287	359	496	686	13
las	289	348	301	359	496	686	13
políticas	303	348	339	359	496	686	13
restrictivas	342	348	388	359	496	686	13
de	390	348	400	359	496	686	13
inmi-	403	348	425	359	496	686	13
gración	71	360	102	370	496	686	13
como	105	360	128	370	496	686	13
herramienta	131	360	183	370	496	686	13
que	186	360	201	370	496	686	13
frene	204	360	225	370	496	686	13
los	228	360	240	370	496	686	13
movimientos	243	360	297	370	496	686	13
migratorios.	300	360	351	370	496	686	13
Pero	354	360	373	370	496	686	13
pueden	376	360	407	370	496	686	13
sur-	410	360	425	370	496	686	13
gir	71	371	82	382	496	686	13
otras	85	371	106	382	496	686	13
propuestas	109	371	155	382	496	686	13
de	158	371	168	382	496	686	13
codesarrollo,	171	371	225	382	496	686	13
como	228	371	251	382	496	686	13
un	254	371	265	382	496	686	13
tipo	268	371	285	382	496	686	13
de	288	371	298	382	496	686	13
relación	301	371	334	382	496	686	13
más	337	371	354	382	496	686	13
horizontal	357	371	401	382	496	686	13
entre	404	371	425	382	496	686	13
actores	71	383	101	393	496	686	13
internacionales,	103	383	170	393	496	686	13
sin	172	383	185	393	496	686	13
desconocer	187	383	234	393	496	686	13
los	236	383	248	393	496	686	13
Derechos	250	383	289	393	496	686	13
Humanos,	292	383	335	393	496	686	13
entre	337	383	359	393	496	686	13
ellos	361	383	380	393	496	686	13
el	382	383	390	393	496	686	13
derecho	392	383	425	393	496	686	13
al	71	394	78	405	496	686	13
desarrollo	81	394	123	405	496	686	13
y	125	394	130	405	496	686	13
afirmar	133	394	164	405	496	686	13
que	167	394	182	405	496	686	13
las	185	394	196	405	496	686	13
migraciones	199	394	250	405	496	686	13
pueden	252	394	283	405	496	686	13
tener	285	394	307	405	496	686	13
mayores	309	394	345	405	496	686	13
efectos	347	394	376	405	496	686	13
positivos	379	394	416	405	496	686	13
si	418	394	425	405	496	686	13
no	71	406	82	416	496	686	13
son	85	406	99	416	496	686	13
forzadas,	102	406	140	416	496	686	13
si	143	406	150	416	496	686	13
la	153	406	161	416	496	686	13
decisión	164	406	198	416	496	686	13
de	201	406	211	416	496	686	13
emigrar	214	406	247	416	496	686	13
es	250	406	259	416	496	686	13
una	262	406	277	416	496	686	13
opción	280	406	309	416	496	686	13
libre	312	406	331	416	496	686	13
y	334	406	339	416	496	686	13
no	342	406	352	416	496	686	13
la	355	406	363	416	496	686	13
única	366	406	389	416	496	686	13
vía	392	406	404	416	496	686	13
ante	407	406	425	416	496	686	13
situaciones	71	417	118	428	496	686	13
socioeconómicas	120	417	191	428	496	686	13
y	194	417	199	428	496	686	13
políticas	201	417	237	428	496	686	13
injustas.	239	417	274	428	496	686	13
Sin	277	417	291	428	496	686	13
embargo,	294	417	333	428	496	686	13
no	335	417	346	428	496	686	13
todas	349	417	371	428	496	686	13
las	374	417	385	428	496	686	13
personas	388	417	425	428	496	686	13
que	71	429	86	439	496	686	13
emigran	90	429	124	439	496	686	13
pueden	128	429	158	439	496	686	13
asumir	162	429	191	439	496	686	13
un	195	429	206	439	496	686	13
rol	209	429	221	439	496	686	13
más	224	429	241	439	496	686	13
activo,	245	429	272	439	496	686	13
ya	276	429	285	439	496	686	13
que	289	429	304	439	496	686	13
su	307	429	317	439	496	686	13
condición	320	429	362	439	496	686	13
de	365	429	375	439	496	686	13
extranjeros	379	429	425	439	496	686	13
implica	71	440	102	451	496	686	13
situaciones	107	440	153	451	496	686	13
de	158	440	168	451	496	686	13
vulnerabilidad,	172	440	235	451	496	686	13
que	239	440	254	451	496	686	13
van	259	440	274	451	496	686	13
cambiando	278	440	325	451	496	686	13
a	329	440	334	451	496	686	13
lo	338	440	346	451	496	686	13
largo	350	440	371	451	496	686	13
del	376	440	388	451	496	686	13
proceso	393	440	425	451	496	686	13
migratorio	71	452	116	462	496	686	13
y	118	452	123	462	496	686	13
según	126	452	150	462	496	686	13
su	153	452	162	462	496	686	13
situación	165	452	204	462	496	686	13
ante	206	452	224	462	496	686	13
la	227	452	235	462	496	686	13
legislación	237	452	282	462	496	686	13
de	284	452	294	462	496	686	13
residencia.	297	452	342	462	496	686	13
Ante	99	463	118	474	496	686	13
esta	122	463	139	474	496	686	13
situación,	143	463	184	474	496	686	13
las	188	463	199	474	496	686	13
iniciativas	203	463	246	474	496	686	13
de	250	463	260	474	496	686	13
las	264	463	275	474	496	686	13
asociaciones	279	463	332	474	496	686	13
de	336	463	346	474	496	686	13
migrantes	350	463	392	474	496	686	13
son	396	463	410	474	496	686	13
un	414	463	425	474	496	686	13
espacio	71	475	102	485	496	686	13
para	106	475	124	485	496	686	13
el	128	475	135	485	496	686	13
empoderamiento	139	475	210	485	496	686	13
de	214	475	223	485	496	686	13
estas	227	475	247	485	496	686	13
minorías	251	475	288	485	496	686	13
en	292	475	302	485	496	686	13
favor	305	475	327	485	496	686	13
de	330	475	340	485	496	686	13
su	344	475	353	485	496	686	13
proceso	357	475	389	485	496	686	13
de	393	475	403	485	496	686	13
inte-	406	475	425	485	496	686	13
gración	71	486	102	497	496	686	13
social	106	486	130	497	496	686	13
y	133	486	138	497	496	686	13
también	141	486	176	497	496	686	13
en	179	486	189	497	496	686	13
su	193	486	202	497	496	686	13
rol	205	486	217	497	496	686	13
como	221	486	244	497	496	686	13
cooperantes	247	486	298	497	496	686	13
que	301	486	316	497	496	686	13
fomenten	320	486	359	497	496	686	13
el	363	486	370	497	496	686	13
bienestar	373	486	412	497	496	686	13
de	415	486	425	497	496	686	13
su	71	498	80	508	496	686	13
comunidad	85	498	132	508	496	686	13
de	136	498	146	508	496	686	13
origen.	151	498	180	508	496	686	13
Es	184	498	195	508	496	686	13
necesario	199	498	239	508	496	686	13
insistir	243	498	272	508	496	686	13
en	276	498	286	508	496	686	13
la	291	498	298	508	496	686	13
necesidad	303	498	344	508	496	686	13
de	348	498	358	508	496	686	13
comprender	363	498	413	508	496	686	13
la	418	498	425	508	496	686	13
complejidad	71	509	122	520	496	686	13
del	126	509	139	520	496	686	13
fenómeno	143	509	184	520	496	686	13
de	188	509	198	520	496	686	13
los	202	509	214	520	496	686	13
movimientos	217	509	272	520	496	686	13
migratorios,	276	509	327	520	496	686	13
desde	331	509	354	520	496	686	13
una	358	509	374	520	496	686	13
perspectiva	378	509	425	520	496	686	13
transnacional,	71	521	131	531	496	686	13
al	134	521	141	531	496	686	13
reconocer	144	521	186	531	496	686	13
su	189	521	198	531	496	686	13
carácter	201	521	235	531	496	686	13
dinámico,	238	521	280	531	496	686	13
en	283	521	293	531	496	686	13
el	296	521	303	531	496	686	13
cual	306	521	324	531	496	686	13
se	327	521	335	531	496	686	13
van	338	521	353	531	496	686	13
entrelazando	356	521	411	531	496	686	13
las	414	521	425	531	496	686	13
vidas	71	532	92	543	496	686	13
de	95	532	105	543	496	686	13
los	108	532	120	543	496	686	13
migrantes,	123	532	167	543	496	686	13
sus	170	532	183	543	496	686	13
familias	186	532	220	543	496	686	13
y	223	532	227	543	496	686	13
las	230	532	242	543	496	686	13
comunidades	244	532	300	543	496	686	13
de	303	532	313	543	496	686	13
acogida	316	532	348	543	496	686	13
y	351	532	356	543	496	686	13
de	359	532	368	543	496	686	13
origen,	371	532	401	543	496	686	13
tanto	403	532	425	543	496	686	13
a	71	544	76	554	496	686	13
nivel	78	544	98	554	496	686	13
económico,	101	544	149	554	496	686	13
como	152	544	175	554	496	686	13
(Pardo,	235	544	266	554	496	686	13
2015).	269	544	294	554	496	686	13
ISSN	71	623	87	631	496	686	13
impreso:	89	623	114	631	496	686	13
1390-6291;	116	623	152	631	496	686	13
ISSN	154	623	170	631	496	686	13
electrónico:	172	623	207	631	496	686	13
1390-8618	209	623	242	631	496	686	13
157	448	37	467	52	496	686	13
158	28	37	48	52	496	686	14
Retos,	63	44	82	53	496	686	14
9(17),	84	44	102	53	496	686	14
2019	104	44	120	53	496	686	14
©	63	54	69	63	496	686	14
2019,	71	54	89	63	496	686	14
Universidad	90	54	127	63	496	686	14
Politécnica	130	54	162	63	496	686	14
Salesiana	165	54	192	63	496	686	14
del	194	54	204	63	496	686	14
Ecuador	206	54	232	63	496	686	14
Apoyos	71	83	107	96	496	686	14
y	110	83	115	96	496	686	14
soporte	118	83	153	96	496	686	14
financiero	155	83	202	96	496	686	14
de	205	83	216	96	496	686	14
la	219	83	227	96	496	686	14
investigación	230	83	292	96	496	686	14
Este	71	100	89	110	496	686	14
trabajo	95	100	125	110	496	686	14
se	130	100	139	110	496	686	14
ha	145	100	155	110	496	686	14
elaborado	161	100	203	110	496	686	14
en	208	100	218	110	496	686	14
el	224	100	231	110	496	686	14
marco	237	100	264	110	496	686	14
de	270	100	280	110	496	686	14
Alfamed	285	100	320	110	496	686	14
(Red	326	100	346	110	496	686	14
Interuniversitaria	352	100	425	110	496	686	14
Euroamericana	71	111	136	122	496	686	14
de	140	111	149	122	496	686	14
Investigación	153	111	209	122	496	686	14
en	212	111	222	122	496	686	14
Competencias	226	111	285	122	496	686	14
Mediáticas	289	111	334	122	496	686	14
para	338	111	357	122	496	686	14
la	360	111	368	122	496	686	14
Ciudadanía),	371	111	425	122	496	686	14
con	71	123	86	133	496	686	14
el	89	123	96	133	496	686	14
apoyo	99	123	124	133	496	686	14
del	127	123	140	133	496	686	14
Proyecto	143	123	179	133	496	686	14
I+D+I	182	123	207	133	496	686	14
Coordinado	210	123	259	133	496	686	14
“Competencias	262	123	325	133	496	686	14
mediáticas	328	123	373	133	496	686	14
de	376	123	386	133	496	686	14
la	389	123	396	133	496	686	14
ciuda-	399	123	425	133	496	686	14
danía	71	134	94	145	496	686	14
en	97	134	107	145	496	686	14
medios	109	134	140	145	496	686	14
digitales	142	134	177	145	496	686	14
emergentes	180	134	227	145	496	686	14
(smartphones	230	134	287	145	496	686	14
y	290	134	295	145	496	686	14
tablets):	297	134	331	145	496	686	14
practicas	333	134	371	145	496	686	14
innovadoras	374	134	425	145	496	686	14
y	71	146	76	156	496	686	14
estrategias	81	146	125	156	496	686	14
educomunicativas	130	146	206	156	496	686	14
en	211	146	221	156	496	686	14
contextos	226	146	266	156	496	686	14
múltiples”	271	146	314	156	496	686	14
(EDU2015-64015-C3-1-R)	319	146	425	156	496	686	14
(MINECO/FEDER),	71	157	154	168	496	686	14
y	157	157	162	168	496	686	14
de	165	157	175	168	496	686	14
la	178	157	186	168	496	686	14
“Red	189	157	209	168	496	686	14
de	213	157	222	168	496	686	14
Educación	226	157	270	168	496	686	14
Mediática”	274	157	319	168	496	686	14
del	322	157	335	168	496	686	14
Programa	338	157	380	168	496	686	14
Estatal	383	157	412	168	496	686	14
de	415	157	425	168	496	686	14
Investigación	71	169	127	179	496	686	14
Científica-Técnica	130	169	205	179	496	686	14
de	208	169	218	179	496	686	14
Excelencia,	221	169	268	179	496	686	14
Subprograma	271	169	329	179	496	686	14
Estatal	332	169	361	179	496	686	14
de	364	169	374	179	496	686	14
Generación	377	169	425	179	496	686	14
de	71	180	81	191	496	686	14
Conocimiento	85	180	144	191	496	686	14
(EDU2016-81772-REDT),	149	180	255	191	496	686	14
financiados	260	180	308	191	496	686	14
por	313	180	327	191	496	686	14
el	332	180	339	191	496	686	14
Fondo	343	180	370	191	496	686	14
Europeo	375	180	411	191	496	686	14
de	415	180	425	191	496	686	14
Desarrollo	71	192	114	202	496	686	14
Regional	117	192	154	202	496	686	14
(FEDER)	156	192	195	202	496	686	14
y	197	192	201	202	496	686	14
Ministerio	204	192	247	202	496	686	14
de	249	192	259	202	496	686	14
Economía	261	192	304	202	496	686	14
y	306	192	311	202	496	686	14
Competitividad	313	192	377	202	496	686	14
de	380	192	389	202	496	686	14
España.	392	192	425	202	496	686	14
Referencias	71	220	124	232	496	686	14
Aguaded,	71	235	105	245	496	686	14
I.	107	235	113	245	496	686	14
y	115	235	119	245	496	686	14
Romero-Rodríguez,	121	235	194	245	496	686	14
L.M.	196	235	213	245	496	686	14
(2015).	215	235	241	245	496	686	14
Mediamorfosis	243	235	299	245	496	686	14
y	300	235	305	245	496	686	14
desinformación	307	235	365	245	496	686	14
en	367	235	376	245	496	686	14
la	378	235	384	245	496	686	14
infoesfera:	386	235	425	245	496	686	14
Alfabetización	101	245	154	255	496	686	14
mediática,	156	245	195	255	496	686	14
digital	197	245	221	255	496	686	14
e	223	245	227	255	496	686	14
informacional	230	245	282	255	496	686	14
ante	284	245	300	255	496	686	14
los	303	245	313	255	496	686	14
cambios	316	245	347	255	496	686	14
de	349	245	358	255	496	686	14
hábitos	360	245	387	255	496	686	14
de	390	245	398	255	496	686	14
consu-	401	245	425	255	496	686	14
mo	101	255	113	265	496	686	14
informativo.	116	255	162	265	496	686	14
Education	165	255	196	265	496	686	14
in	199	255	205	265	496	686	14
the	208	255	217	265	496	686	14
Knowledge	220	255	253	265	496	686	14
Society,	255	255	279	265	496	686	14
6(1),	282	255	299	265	496	686	14
44-57.	302	255	325	265	496	686	14
http://dx.doi.org/10.14201/	328	255	425	265	496	686	14
eks20151614457	101	265	162	275	496	686	14
Aparicio,	71	275	105	285	496	686	14
R.;	106	275	117	285	496	686	14
Biderbost,	119	275	157	285	496	686	14
P.	159	275	165	285	496	686	14
y	167	275	171	285	496	686	14
Tornos,	173	275	201	285	496	686	14
A.	203	275	210	285	496	686	14
(2018)	212	275	236	285	496	686	14
La	238	275	246	285	496	686	14
integración	247	275	280	285	496	686	14
de	282	275	289	285	496	686	14
los	290	275	298	285	496	686	14
hijos	300	275	313	285	496	686	14
de	315	275	322	285	496	686	14
inmigrantes	323	275	358	285	496	686	14
en	360	275	367	285	496	686	14
el	369	275	373	285	496	686	14
mercado	375	275	400	285	496	686	14
laboral.	402	275	425	285	496	686	14
Madrid:	101	285	131	295	496	686	14
Ministerio	133	285	171	295	496	686	14
de	173	285	182	295	496	686	14
Trabajo,	184	285	215	295	496	686	14
Migraciones	217	285	263	295	496	686	14
y	265	285	269	295	496	686	14
Seguridad	271	285	309	295	496	686	14
Social.	312	285	337	295	496	686	14
https://bit.ly/2Rb1Uwv	339	285	421	295	496	686	14
Aranda,	71	295	100	305	496	686	14
J.	102	295	108	305	496	686	14
(2018,	110	295	133	305	496	686	14
Noviembre	135	295	176	305	496	686	14
26).	178	295	192	305	496	686	14
España	194	295	222	305	496	686	14
se	224	295	231	305	496	686	14
consolida	233	295	269	305	496	686	14
como	271	295	292	305	496	686	14
paraíso	294	295	321	305	496	686	14
europeo	323	295	353	305	496	686	14
de	355	295	364	305	496	686	14
las	366	295	376	305	496	686	14
‘golden	378	295	405	305	496	686	14
visa.'	407	295	425	305	496	686	14
El	101	305	108	315	496	686	14
País.	110	305	124	315	496	686	14
https://bit.ly/2P4m0al	126	305	205	315	496	686	14
Basok,	71	315	96	325	496	686	14
T.	98	315	104	325	496	686	14
(2003)	107	315	130	325	496	686	14
Mexican	132	315	164	325	496	686	14
seasonal	166	315	198	325	496	686	14
migration	200	315	237	325	496	686	14
to	239	315	246	325	496	686	14
Canada	248	315	276	325	496	686	14
and	278	315	292	325	496	686	14
development:	295	315	344	325	496	686	14
a	346	315	351	325	496	686	14
community	353	315	396	325	496	686	14
–	398	315	402	325	496	686	14
based	404	315	425	325	496	686	14
comparison.	101	325	147	335	496	686	14
Internacional	149	325	189	335	496	686	14
Migration,	191	325	224	335	496	686	14
41(2),	226	325	246	335	496	686	14
3-26.	249	325	267	335	496	686	14
Bauman,	71	335	105	345	496	686	14
Z.	107	335	114	345	496	686	14
(2004).	116	335	142	345	496	686	14
Vidas	145	335	161	345	496	686	14
desperdiciadas:	163	335	208	345	496	686	14
La	210	335	218	345	496	686	14
modernidad	220	335	255	345	496	686	14
y	257	335	261	345	496	686	14
sus	263	335	272	345	496	686	14
parias.	274	335	295	345	496	686	14
Barcelona:	297	335	336	345	496	686	14
Paidós.	339	335	366	345	496	686	14
Bologna,	71	345	104	355	496	686	14
L.	106	345	113	355	496	686	14
(2010).	115	345	140	355	496	686	14
Migraciones	142	345	188	355	496	686	14
entre	190	345	209	355	496	686	14
países	210	345	233	355	496	686	14
del	235	345	246	355	496	686	14
sur:	247	345	261	355	496	686	14
Los	263	345	276	355	496	686	14
cambios	278	345	309	355	496	686	14
y	311	345	315	355	496	686	14
las	316	345	327	355	496	686	14
continuidades	328	345	381	355	496	686	14
en	382	345	391	355	496	686	14
los	393	345	403	355	496	686	14
flujos	405	345	425	355	496	686	14
limítrofes	101	355	137	365	496	686	14
hacia	139	355	159	365	496	686	14
Argentina.	161	355	200	365	496	686	14
Migraciones	202	355	238	365	496	686	14
Internacionales,	240	355	288	365	496	686	14
5(3),	290	355	307	365	496	686	14
175–209.	309	355	341	365	496	686	14
https://bit.ly/2LAp7Ha	344	355	425	365	496	686	14
Bourdieu,	71	365	108	375	496	686	14
P.	110	365	116	375	496	686	14
(2000).	119	365	145	375	496	686	14
Poder,	147	365	166	375	496	686	14
derecho	168	365	191	375	496	686	14
y	193	365	197	375	496	686	14
clases	199	365	215	375	496	686	14
sociales.	217	365	242	375	496	686	14
Bilbao:	244	365	271	375	496	686	14
Desclée	273	365	301	375	496	686	14
de	303	365	312	375	496	686	14
Broker.	314	365	341	375	496	686	14
Canelón	71	375	101	385	496	686	14
Silva,	105	375	125	385	496	686	14
A.	129	375	136	385	496	686	14
y	140	375	144	385	496	686	14
Almansa	148	375	180	385	496	686	14
Martínez,	183	375	219	385	496	686	14
A.	223	375	230	385	496	686	14
(2018).	234	375	260	385	496	686	14
Migración:	263	375	304	385	496	686	14
retos	307	375	325	385	496	686	14
y	329	375	333	385	496	686	14
oportunidades	337	375	390	385	496	686	14
desde	394	375	415	385	496	686	14
la	419	375	425	385	496	686	14
perspectiva	101	385	143	395	496	686	14
de	146	385	155	395	496	686	14
los	158	385	169	395	496	686	14
Objetivos	172	385	207	395	496	686	14
de	211	385	219	395	496	686	14
Desarrollo	223	385	261	395	496	686	14
Sostenible	265	385	303	395	496	686	14
(ODS).	307	385	332	395	496	686	14
Retos	336	385	352	395	496	686	14
Revista	355	385	377	395	496	686	14
de	380	385	387	395	496	686	14
Ciencias	390	385	415	395	496	686	14
de	419	385	425	395	496	686	14
La	101	395	109	405	496	686	14
Administración	113	395	159	405	496	686	14
y	163	395	166	405	496	686	14
Economía,	170	395	202	405	496	686	14
8(16),	207	395	228	405	496	686	14
109–120.	232	395	265	405	496	686	14
https://doi.org/https://doi.org/10.17163/ret.	269	395	425	405	496	686	14
n16.2018.08	101	405	146	415	496	686	14
Castles,	71	415	99	425	496	686	14
S.	101	415	108	425	496	686	14
(2003).	110	415	136	425	496	686	14
Towards	138	415	170	425	496	686	14
a	172	415	176	425	496	686	14
Sociology	178	415	214	425	496	686	14
of	216	415	223	425	496	686	14
Forced	225	415	251	425	496	686	14
Migration	253	415	290	425	496	686	14
and	292	415	306	425	496	686	14
Social	308	415	331	425	496	686	14
Transformation.	333	415	393	425	496	686	14
Sociology,	395	415	425	425	496	686	14
37(1),	101	425	121	435	496	686	14
13–34.	124	425	148	435	496	686	14
https://doi.org/10.1177/0038038503037001384	150	425	320	435	496	686	14
Castles,	71	435	99	445	496	686	14
S.	101	435	108	445	496	686	14
(2010).	110	435	136	445	496	686	14
Migración	138	435	176	445	496	686	14
irregular:	178	435	213	445	496	686	14
causas,	215	435	242	445	496	686	14
tipos	244	435	262	445	496	686	14
y	264	435	268	445	496	686	14
dimensiones	270	435	317	445	496	686	14
regionales.	319	435	359	445	496	686	14
Migración	361	435	391	445	496	686	14
y	393	435	397	445	496	686	14
Desarro-	399	435	425	445	496	686	14
llo,	101	445	110	455	496	686	14
8(15),	112	445	133	455	496	686	14
49–80.	136	445	160	455	496	686	14
https://bit.ly/2QKShIJ	162	445	242	455	496	686	14
Castles,	71	455	99	465	496	686	14
S.	101	455	108	465	496	686	14
y	110	455	114	465	496	686	14
Delgado,	116	455	149	465	496	686	14
R.	151	455	159	465	496	686	14
(Coord.)	161	455	192	465	496	686	14
(2007).	194	455	220	465	496	686	14
Migración	221	455	252	465	496	686	14
y	254	455	257	465	496	686	14
desarrollo:	259	455	291	465	496	686	14
perspectivas	292	455	328	465	496	686	14
desde	329	455	345	465	496	686	14
el	347	455	352	465	496	686	14
sur.	354	455	365	465	496	686	14
México:	367	455	396	465	496	686	14
Univer-	398	455	425	465	496	686	14
sidad	101	465	121	475	496	686	14
Autónoma	123	465	162	475	496	686	14
de	164	465	173	475	496	686	14
Zacatecas.	175	465	214	475	496	686	14
https://bit.ly/2RetgWz	216	465	296	475	496	686	14
El	71	475	79	485	496	686	14
Vaticano.	82	475	117	485	496	686	14
(2017).	120	475	146	485	496	686	14
Responder	148	475	188	485	496	686	14
a	191	475	196	485	496	686	14
los	199	475	209	485	496	686	14
desafíos	212	475	242	485	496	686	14
de	245	475	254	485	496	686	14
los	257	475	267	485	496	686	14
refugiados	270	475	309	485	496	686	14
y	312	475	316	485	496	686	14
migrantes.	319	475	359	485	496	686	14
Veinte	362	475	385	485	496	686	14
puntos	388	475	414	485	496	686	14
de	416	475	425	485	496	686	14
acción.	101	485	127	495	496	686	14
Migración	130	485	160	495	496	686	14
y	162	485	166	495	496	686	14
Desarrollo,	168	485	201	495	496	686	14
15(29),	203	485	228	495	496	686	14
123–135.	231	485	264	495	496	686	14
https://bit.ly/2EOH3we	266	485	350	495	496	686	14
García,	71	495	98	505	496	686	14
R.	100	495	108	505	496	686	14
(2007).	110	495	136	505	496	686	14
El	138	495	146	505	496	686	14
Programa	148	495	185	505	496	686	14
Tres	187	495	203	505	496	686	14
por	205	495	217	505	496	686	14
Uno	220	495	235	505	496	686	14
de	237	495	246	505	496	686	14
remesas	248	495	278	505	496	686	14
colectivas	280	495	316	505	496	686	14
en	319	495	327	505	496	686	14
México.	330	495	359	505	496	686	14
Lecciones	361	495	398	505	496	686	14
y	400	495	404	505	496	686	14
desa-	406	495	425	505	496	686	14
fíos.	101	505	117	515	496	686	14
Migraciones	119	505	155	515	496	686	14
Internacionales,	157	505	206	515	496	686	14
4(1),	208	505	224	515	496	686	14
165–172.	226	505	259	515	496	686	14
https://bit.ly/2VdFiia	262	505	337	515	496	686	14
Gaspar,	71	515	99	525	496	686	14
S.	102	515	109	525	496	686	14
(2017).	113	515	139	525	496	686	14
Integración	142	515	185	525	496	686	14
de	188	515	197	525	496	686	14
los	200	515	211	525	496	686	14
inmigrantes	214	515	259	525	496	686	14
calificados	262	515	301	525	496	686	14
en	304	515	313	525	496	686	14
Estados	316	515	346	525	496	686	14
Unidos	349	515	375	525	496	686	14
(2011-2015).	379	515	425	525	496	686	14
ODISEA.	101	525	133	535	496	686	14
Revista	135	525	157	535	496	686	14
de	159	525	165	535	496	686	14
Estudios	167	525	193	535	496	686	14
Migratorios,	195	525	231	535	496	686	14
(4),	234	525	246	535	496	686	14
85–124.	249	525	277	535	496	686	14
https://bit.ly/2rT9txv	279	525	354	535	496	686	14
Gaspar,	71	535	99	545	496	686	14
S.,	101	535	111	545	496	686	14
&	113	535	119	545	496	686	14
Chávez,	122	535	151	545	496	686	14
M.	153	535	163	545	496	686	14
(2016).	165	535	191	545	496	686	14
Migración	194	535	232	545	496	686	14
mexicana	234	535	270	545	496	686	14
altamente	272	535	309	545	496	686	14
calificada:	311	535	349	545	496	686	14
1990-2013.	351	535	392	545	496	686	14
Problemas	394	535	425	545	496	686	14
del	101	545	109	555	496	686	14
Desarrollo,	111	545	145	555	496	686	14
47(185),	147	545	176	555	496	686	14
81–110.	179	545	207	555	496	686	14
https://doi.org/10.1016/J.RPD.2016.04.002	209	545	364	555	496	686	14
Giddens,	71	555	104	565	496	686	14
A.	106	555	114	565	496	686	14
(2002).	116	555	142	565	496	686	14
Sociología.	144	555	176	565	496	686	14
Madrid:	178	555	208	565	496	686	14
Alianza.	210	555	240	565	496	686	14
Giménez,	71	565	106	575	496	686	14
C.	108	565	116	575	496	686	14
(2003).	118	565	144	575	496	686	14
Qué	149	565	162	575	496	686	14
es	164	565	170	575	496	686	14
la	172	565	177	575	496	686	14
inmigración:	179	565	217	575	496	686	14
¿problema	219	565	250	575	496	686	14
u	252	565	256	575	496	686	14
oportunidad?	258	565	297	575	496	686	14
Barcelona:	299	565	339	575	496	686	14
RBA.	341	565	360	575	496	686	14
Gutiérrez,	71	575	108	585	496	686	14
A.	110	575	118	585	496	686	14
(2005)	120	575	144	585	496	686	14
Elementos	146	575	185	585	496	686	14
críticos	187	575	215	585	496	686	14
para	217	575	233	585	496	686	14
el	235	575	242	585	496	686	14
análisis	244	575	272	585	496	686	14
de	274	575	282	585	496	686	14
la	284	575	291	585	496	686	14
reproducción	293	575	343	585	496	686	14
social	345	575	366	585	496	686	14
en	368	575	375	585	496	686	14
y	377	575	382	585	496	686	14
de	384	575	390	585	496	686	14
la	392	575	399	585	496	686	14
pobre-	401	575	425	585	496	686	14
za.	101	585	111	595	496	686	14
Arxius	114	585	134	595	496	686	14
de	136	585	143	595	496	686	14
Ciencies	145	585	170	595	496	686	14
Socials,	172	585	195	595	496	686	14
12,	197	585	207	595	496	686	14
111-127.	209	585	241	595	496	686	14
ISSN	71	624	87	632	496	686	14
impreso:	89	624	114	632	496	686	14
1390-6291;	116	624	152	632	496	686	14
ISSN	154	624	170	632	496	686	14
electrónico:	172	624	207	632	496	686	14
1390-8618	209	624	242	632	496	686	14
Gabriel	227	44	250	53	496	686	15
Lotero-Echeverri	252	44	306	53	496	686	15
y	308	44	311	53	496	686	15
Dra.	313	44	327	53	496	686	15
M.	329	44	336	53	496	686	15
Amor	337	44	356	53	496	686	15
Pérez	358	44	376	53	496	686	15
Rodríguez	378	44	409	53	496	686	15
(2019).	412	44	434	53	496	686	15
Migraciones	98	54	135	63	496	686	15
en	137	54	145	63	496	686	15
la	147	54	152	63	496	686	15
sociedad	154	54	182	63	496	686	15
contemporánea:	184	54	235	63	496	686	15
Correlación	237	54	274	63	496	686	15
entre	276	54	293	63	496	686	15
migración	295	54	325	63	496	686	15
y	327	54	331	63	496	686	15
desarrollo.	333	54	366	63	496	686	15
Retos,	367	54	385	63	496	686	15
9(17),	387	54	406	63	496	686	15
145-159	407	54	434	63	496	686	15
Hatton,	71	84	99	93	496	686	15
T.	102	84	109	93	496	686	15
&	111	84	118	93	496	686	15
Williamson,	121	84	165	93	496	686	15
J.	168	84	174	93	496	686	15
(2004)	177	84	201	93	496	686	15
¿Cuáles	204	84	232	93	496	686	15
son	235	84	248	93	496	686	15
las	251	84	261	93	496	686	15
causas	264	84	289	93	496	686	15
que	291	84	305	93	496	686	15
mueven	308	84	337	93	496	686	15
la	340	84	347	93	496	686	15
migración	349	84	387	93	496	686	15
mundial?	390	84	425	93	496	686	15
Revista	101	94	123	103	496	686	15
Asturiana	125	94	155	103	496	686	15
de	157	94	164	103	496	686	15
Economía,	166	94	198	103	496	686	15
30,	201	94	211	103	496	686	15
7-36.	213	94	231	103	496	686	15
https://bit.ly/2oYSQ1O	234	94	317	103	496	686	15
Kapur,	71	104	96	113	496	686	15
D.	98	104	106	113	496	686	15
&	109	104	115	113	496	686	15
Mchale,	118	104	147	113	496	686	15
J.	149	104	155	113	496	686	15
(2005).	158	104	184	113	496	686	15
Give	186	104	201	113	496	686	15
us	203	104	209	113	496	686	15
your	211	104	225	113	496	686	15
best	227	104	239	113	496	686	15
and	241	104	252	113	496	686	15
brightest:	254	104	282	113	496	686	15
The	284	104	296	113	496	686	15
global	298	104	315	113	496	686	15
hunt	317	104	331	113	496	686	15
for	333	104	342	113	496	686	15
talent	344	104	361	113	496	686	15
and	363	104	374	113	496	686	15
its	376	104	383	113	496	686	15
impact	385	104	405	113	496	686	15
on	407	104	414	113	496	686	15
the	416	104	425	113	496	686	15
developing	101	114	132	123	496	686	15
world.	134	114	153	123	496	686	15
Washington,	155	114	202	123	496	686	15
DC:	204	114	218	123	496	686	15
Center	220	114	245	123	496	686	15
for	247	114	258	123	496	686	15
Global	260	114	284	123	496	686	15
Development.	287	114	338	123	496	686	15
Lacomba,	71	124	108	133	496	686	15
J.	110	124	116	133	496	686	15
(2004).	118	124	144	133	496	686	15
Migraciones	146	124	183	133	496	686	15
y	185	124	188	133	496	686	15
desarrollo	190	124	219	133	496	686	15
en	221	124	228	133	496	686	15
Marruecos.	230	124	265	133	496	686	15
Madrid:	267	124	297	133	496	686	15
Catarata.	299	124	333	133	496	686	15
Lacomba-Vázquez,	71	134	141	143	496	686	15
J.,	144	134	152	143	496	686	15
&	154	134	161	143	496	686	15
Cloquell-Lozano,	163	134	226	143	496	686	15
A.	229	134	236	143	496	686	15
(2017).	239	134	265	143	496	686	15
Políticas	267	134	299	143	496	686	15
de	302	134	310	143	496	686	15
desarrollo	313	134	350	143	496	686	15
en	353	134	362	143	496	686	15
el	364	134	370	143	496	686	15
contexto	373	134	405	143	496	686	15
de	407	134	416	143	496	686	15
la	419	134	425	143	496	686	15
migración.	101	144	141	153	496	686	15
Coherencias	144	144	189	153	496	686	15
y	192	144	196	153	496	686	15
contradicciones	198	144	257	153	496	686	15
en	260	144	269	153	496	686	15
el	271	144	277	153	496	686	15
caso	280	144	296	153	496	686	15
de	299	144	308	153	496	686	15
dos	310	144	323	153	496	686	15
programas	326	144	366	153	496	686	15
de	368	144	377	153	496	686	15
codesarrollo	379	144	425	153	496	686	15
de	101	154	110	163	496	686	15
España	112	154	139	163	496	686	15
en	141	154	150	163	496	686	15
Colombia	152	154	188	163	496	686	15
y	190	154	194	163	496	686	15
Ecuador.	196	154	229	163	496	686	15
Revista	231	154	253	163	496	686	15
Iberoamericana	255	154	301	163	496	686	15
de	303	154	310	163	496	686	15
Estudios	312	154	337	163	496	686	15
de	339	154	345	163	496	686	15
Desarrollo,	347	154	381	163	496	686	15
6(1),	383	154	399	163	496	686	15
50–74.	401	154	425	163	496	686	15
https://doi.org/10.26754/ojs_ried/ijds.223	101	164	251	173	496	686	15
Malgesini,	71	174	109	183	496	686	15
G.	111	174	120	183	496	686	15
(2001)	122	174	146	183	496	686	15
Reflexiones	148	174	190	183	496	686	15
sobre	192	174	213	183	496	686	15
migraciones,	215	174	262	183	496	686	15
cooperación	265	174	310	183	496	686	15
y	312	174	317	183	496	686	15
codesarrollo.	319	174	367	183	496	686	15
Arxius	369	174	389	183	496	686	15
de	391	174	398	183	496	686	15
Ciencies	400	174	425	183	496	686	15
Socials,	101	184	124	193	496	686	15
5,	126	184	132	193	496	686	15
123-146.	134	184	166	193	496	686	15
Moré,	71	194	93	203	496	686	15
I.	95	194	100	203	496	686	15
(2005).	102	194	128	203	496	686	15
Las	130	194	140	203	496	686	15
remesas	142	194	166	203	496	686	15
de	167	194	174	203	496	686	15
los	176	194	184	203	496	686	15
emigrantes	185	194	217	203	496	686	15
en	219	194	226	203	496	686	15
España:	228	194	253	203	496	686	15
una	254	194	266	203	496	686	15
oportunidad	268	194	304	203	496	686	15
para	305	194	319	203	496	686	15
la	320	194	326	203	496	686	15
acción	327	194	346	203	496	686	15
exterior.	348	194	373	203	496	686	15
Real	375	194	391	203	496	686	15
Instituto	393	194	425	203	496	686	15
Madrid:	101	204	131	213	496	686	15
El	133	204	141	213	496	686	15
Cano	143	204	162	213	496	686	15
de	165	204	173	213	496	686	15
estudios	176	204	206	213	496	686	15
internacionales	208	204	265	213	496	686	15
y	268	204	272	213	496	686	15
estratégicos.	274	204	320	213	496	686	15
https://bit.ly/2O9HjI3	322	204	401	213	496	686	15
Naïr,	71	214	89	223	496	686	15
S.	91	214	98	223	496	686	15
(2006).	101	214	126	223	496	686	15
Y	131	214	135	223	496	686	15
vendrán:	137	214	164	223	496	686	15
las	166	214	174	223	496	686	15
migraciones	176	214	212	223	496	686	15
en	214	214	221	223	496	686	15
tiempos	223	214	245	223	496	686	15
hostiles.	247	214	271	223	496	686	15
Barcelona:	273	214	313	223	496	686	15
Planeta.	315	214	345	223	496	686	15
OIM.	71	224	90	233	496	686	15
(2015).	92	224	118	233	496	686	15
Marco	121	224	141	233	496	686	15
de	143	224	149	233	496	686	15
la	151	224	156	233	496	686	15
Gobernanza	158	224	196	233	496	686	15
de	198	224	204	233	496	686	15
la	206	224	212	233	496	686	15
Migración.	214	224	247	233	496	686	15
Ginebra.	249	224	281	233	496	686	15
https://bit.ly/2RVy008	283	224	362	233	496	686	15
OIM.	71	234	90	243	496	686	15
(2018).	92	234	118	243	496	686	15
Informe	121	234	145	243	496	686	15
sobre	147	234	162	243	496	686	15
las	164	234	172	243	496	686	15
migraciones	174	234	209	243	496	686	15
en	211	234	218	243	496	686	15
el	220	234	225	243	496	686	15
mundo	227	234	248	243	496	686	15
2018.	250	234	268	243	496	686	15
Ginebra:	270	234	303	243	496	686	15
OIM.	305	234	324	243	496	686	15
https://bit.ly/2KYYXQB	326	234	413	243	496	686	15
Olesen,	71	244	98	253	496	686	15
H.	101	244	110	253	496	686	15
(2002)	113	244	136	253	496	686	15
Migration,	139	244	178	253	496	686	15
return,	181	244	207	253	496	686	15
and	209	244	223	253	496	686	15
development:	226	244	276	253	496	686	15
an	279	244	288	253	496	686	15
institutional	291	244	336	253	496	686	15
perspective.	339	244	383	253	496	686	15
International	386	244	425	253	496	686	15
Migration,	101	254	133	263	496	686	15
40	135	254	143	263	496	686	15
(5),	145	254	158	263	496	686	15
125-150.	160	254	192	263	496	686	15
Pardo,	71	264	95	273	496	686	15
A.	98	264	105	273	496	686	15
(2015)	108	264	131	273	496	686	15
Migración	134	264	172	273	496	686	15
internacional	175	264	224	273	496	686	15
y	227	264	231	273	496	686	15
desarrollo.	233	264	273	273	496	686	15
Aportes	276	264	304	273	496	686	15
desde	307	264	328	273	496	686	15
el	330	264	336	273	496	686	15
transnacionalismo.	339	264	410	273	496	686	15
Re-	413	264	425	273	496	686	15
vista	101	274	118	283	496	686	15
de	120	274	129	283	496	686	15
Estudios	131	274	164	283	496	686	15
Sociales	166	274	196	283	496	686	15
(54),	198	274	216	283	496	686	15
p39-51.	218	274	245	283	496	686	15
http://dx.doi.org/10.7440/res54.2015.03	247	274	391	283	496	686	15
Pérez,	71	284	94	293	496	686	15
C.	96	284	103	293	496	686	15
(2017).	105	284	131	293	496	686	15
Migraciones	133	284	179	293	496	686	15
irregulares	181	284	221	293	496	686	15
y	223	284	227	293	496	686	15
desarrollo.	229	284	269	293	496	686	15
Tiempo	271	284	293	293	496	686	15
de	295	284	301	293	496	686	15
Paz,	303	284	317	293	496	686	15
(127),	319	284	340	293	496	686	15
37–44.	342	284	366	293	496	686	15
https://bit.ly/2s-	368	284	425	293	496	686	15
FYbwQ	101	294	129	303	496	686	15
PNUD.	71	304	97	313	496	686	15
(2005).	99	304	125	313	496	686	15
Informe	127	304	151	313	496	686	15
sobre	154	304	169	313	496	686	15
desarrollo	171	304	200	313	496	686	15
humano	202	304	227	313	496	686	15
El	229	304	236	313	496	686	15
Salvador	238	304	264	313	496	686	15
2005.	266	304	285	313	496	686	15
Una	287	304	301	313	496	686	15
mirada	303	304	324	313	496	686	15
al	326	304	332	313	496	686	15
nuevo	334	304	352	313	496	686	15
nosotros.	354	304	382	313	496	686	15
El	384	304	392	313	496	686	15
impacto	395	304	425	313	496	686	15
de	101	314	110	323	496	686	15
las	112	314	122	323	496	686	15
migraciones.	124	314	172	323	496	686	15
San	174	314	188	323	496	686	15
Salvador:	191	314	226	323	496	686	15
PNUD.	228	314	254	323	496	686	15
https://bit.ly/1I36BSz	256	314	334	323	496	686	15
Polson,	71	324	98	333	496	686	15
E.,	101	324	111	333	496	686	15
&	113	324	120	333	496	686	15
Kahle,	123	324	147	333	496	686	15
S.	149	324	156	333	496	686	15
(2010).	159	324	185	333	496	686	15
Limits	187	324	211	333	496	686	15
of	214	324	221	333	496	686	15
national	224	324	255	333	496	686	15
discourse	257	324	293	333	496	686	15
on	295	324	305	333	496	686	15
a	307	324	311	333	496	686	15
transnational	314	324	364	333	496	686	15
phenomenon:	366	324	417	333	496	686	15
A	420	324	425	333	496	686	15
case	101	334	117	343	496	686	15
study	119	334	139	343	496	686	15
of	142	334	149	343	496	686	15
immigration	152	334	199	343	496	686	15
framing	201	334	231	343	496	686	15
in	233	334	241	343	496	686	15
the	243	334	255	343	496	686	15
BBC	258	334	275	343	496	686	15
Online.	277	334	304	343	496	686	15
International	307	334	346	343	496	686	15
Communication	348	334	397	343	496	686	15
Gazette,	399	334	425	343	496	686	15
72(3),	101	344	121	353	496	686	15
251–268.	124	344	157	353	496	686	15
https://doi.org/10.1177/1748048509356951	159	344	315	353	496	686	15
Ramírez,	71	354	105	363	496	686	15
T.	107	354	114	363	496	686	15
y	116	354	120	363	496	686	15
Lozano,	122	354	152	363	496	686	15
F.	155	354	161	363	496	686	15
(2017)	163	354	187	363	496	686	15
Selectividad	189	354	234	363	496	686	15
y	237	354	241	363	496	686	15
precariedad	243	354	287	363	496	686	15
laboral	290	354	316	363	496	686	15
en	318	354	327	363	496	686	15
la	330	354	336	363	496	686	15
migración	339	354	376	363	496	686	15
calificada	379	354	414	363	496	686	15
de	416	354	425	363	496	686	15
América	101	364	132	373	496	686	15
Latina	134	364	158	373	496	686	15
y	160	364	164	373	496	686	15
el	166	364	172	373	496	686	15
Caribe,	174	364	201	373	496	686	15
2000-2010.	203	364	244	373	496	686	15
REMHU	246	364	275	373	496	686	15
-	277	364	279	373	496	686	15
Revista	281	364	303	373	496	686	15
Interdisciplinar	305	364	350	373	496	686	15
da	351	364	359	373	496	686	15
Mobilidade	360	364	394	373	496	686	15
Humana,	395	364	425	373	496	686	15
25(49),	101	374	126	383	496	686	15
113-134.	128	374	160	383	496	686	15
https://doi.org/10.1590/1980-85852503880004907	162	374	343	383	496	686	15
Sen,	71	384	87	393	496	686	15
A.	89	384	97	393	496	686	15
(2000).	99	384	125	393	496	686	15
Desarrollo	129	384	160	393	496	686	15
y	162	384	166	393	496	686	15
libertad.	168	384	193	393	496	686	15
Barcelona:	197	384	237	393	496	686	15
Planeta.	239	384	269	393	496	686	15
ISSN	71	623	87	631	496	686	15
impreso:	89	623	114	631	496	686	15
1390-6291;	116	623	152	631	496	686	15
ISSN	154	623	170	631	496	686	15
electrónico:	172	623	207	631	496	686	15
1390-8618	209	623	242	631	496	686	15
159	448	37	467	52	496	686	15
