REVISTA	186	24	227	33	595	842	1
CHAKIÑAN,	231	24	278	33	595	842	1
2018,	282	24	305	33	595	842	1
Nº.5,	309	24	329	33	595	842	1
AGOSTO,	333	24	370	33	595	842	1
(90-101)	374	24	411	33	595	842	1
ISSN	260	33	282	42	595	842	1
2550-6722	286	33	336	42	595	842	1
AGRICULTURA	72	66	181	85	595	842	1
EN	187	66	207	85	595	842	1
SUDAMÉRICA:	213	66	319	85	595	842	1
LA	325	66	345	85	595	842	1
HUELLA	351	66	413	85	595	842	1
ECOLÓGICA	419	66	510	85	595	842	1
Y	515	66	525	85	595	842	1
EL	139	81	158	100	595	842	1
FUTURO	161	81	223	100	595	842	1
DE	227	81	247	100	595	842	1
LA	251	81	271	100	595	842	1
PRODUCCIÓN	274	81	375	100	595	842	1
AGRÍCOLA	378	81	458	100	595	842	1
AGRICULTURE	71	97	156	113	595	842	1
IN	161	97	174	113	595	842	1
SOUTH	179	97	219	113	595	842	1
AMERICA:	224	97	282	113	595	842	1
THE	287	97	311	113	595	842	1
ECOLOGICAL	316	97	394	113	595	842	1
FOOTPRINT	398	97	467	113	595	842	1
AND	471	97	496	113	595	842	1
THE	501	97	525	113	595	842	1
FUTURE	175	111	223	127	595	842	1
OF	227	111	243	127	595	842	1
AGRICULTURAL	246	111	338	127	595	842	1
PRODUCTION	341	111	421	127	595	842	1
Palabras	70	362	116	378	595	842	1
claves:	119	362	153	378	595	842	1
agricultura,	156	362	211	378	595	842	1
huella	214	362	244	378	595	842	1
ecológica,	247	362	295	378	595	842	1
agroecología.	298	362	363	378	595	842	1
Keywords:	72	600	128	616	595	842	1
agriculture,	131	600	188	616	595	842	1
ecological	191	600	241	616	595	842	1
footprint,	244	600	289	616	595	842	1
agroecology	292	600	351	616	595	842	1
Eduardo	99	631	126	641	595	842	1
Héctor	128	631	150	641	595	842	1
Ardisana	151	631	180	641	595	842	1
Bárbara	340	631	365	641	595	842	1
Millet	367	631	387	641	595	842	1
Gaínza	389	631	411	641	595	842	1
P.	99	647	104	658	595	842	1
EC130105.	106	647	143	658	595	842	1
Email:	99	656	120	667	595	842	1
ehectorardisana@gmail.com	122	656	214	667	595	842	1
C.	340	647	347	658	595	842	1
P.	349	647	355	658	595	842	1
EC130105.	357	647	393	658	595	842	1
Email:	340	656	361	667	595	842	1
barbaramilletgainza@gmail.com	363	656	468	667	595	842	1
Facultad	99	674	126	685	595	842	1
de	128	674	136	685	595	842	1
Ingeniería	138	674	170	685	595	842	1
Agronómica,	172	674	214	685	595	842	1
Universidad	216	674	255	685	595	842	1
Técnica	257	674	282	685	595	842	1
de	99	682	106	693	595	842	1
Manabí,	108	682	135	693	595	842	1
Portoviejo,	137	682	172	693	595	842	1
Ecuador	174	682	201	693	595	842	1
Investigadora	340	678	383	689	595	842	1
independiente,	385	678	432	689	595	842	1
Ecuador	434	678	461	689	595	842	1
Antonio	99	712	125	723	595	842	1
Torres	127	712	147	723	595	842	1
García	149	712	171	723	595	842	1
Osvaldo	340	712	367	723	595	842	1
Fosado	369	712	392	723	595	842	1
Téllez	393	712	413	723	595	842	1
P.	99	728	104	739	595	842	1
EC130105.	106	728	143	739	595	842	1
Email:	99	737	120	748	595	842	1
ktvratgmtg@gmail.com	122	737	199	748	595	842	1
C.	340	728	347	739	595	842	1
P.	349	728	355	739	595	842	1
EC130105.	357	728	393	739	595	842	1
Email:	340	737	361	748	595	842	1
osvaldo.fosado@gmail.com	363	737	453	748	595	842	1
Facultad	99	755	126	766	595	842	1
de	128	755	136	766	595	842	1
Ingeniería	138	755	170	766	595	842	1
Agronómica,	172	755	214	766	595	842	1
Universidad	216	755	255	766	595	842	1
Técnica	257	755	282	766	595	842	1
de	99	763	106	774	595	842	1
Manabí,	108	763	135	774	595	842	1
Portoviejo,	137	763	172	774	595	842	1
Ecuador	174	763	201	774	595	842	1
Facultad	340	755	366	766	595	842	1
de	367	755	375	766	595	842	1
Ingeniería	376	755	406	766	595	842	1
Agronómica	407	755	445	766	595	842	1
e	447	755	450	766	595	842	1
Instituto	452	755	477	766	595	842	1
de	478	755	485	766	595	842	1
Posgrado,	487	755	517	766	595	842	1
Universidad	340	763	379	774	595	842	1
Técnica	381	763	406	774	595	842	1
de	408	763	416	774	595	842	1
Manabí,	418	763	444	774	595	842	1
Portoviejo,	446	763	481	774	595	842	1
Ecuador	483	763	510	774	595	842	1
Fecha	73	798	95	810	595	842	1
recepción:	97	798	134	810	595	842	1
13/03/2018	136	798	178	810	595	842	1
90	291	796	304	814	595	842	1
Fecha	418	801	439	813	595	842	1
aceptación:	441	801	482	813	595	842	1
07/05/2018	485	801	526	813	595	842	1
REVISTA	185	24	226	33	595	842	2
CHAKIÑAN,	230	24	277	33	595	842	2
2018,	281	24	304	33	595	842	2
Nº.5,	308	24	328	33	595	842	2
AGOSTO,	332	24	369	33	595	842	2
(90-101)	373	24	410	33	595	842	2
ISSN	260	33	281	42	595	842	2
2550-6722	285	33	336	42	595	842	2
las	312	67	325	83	595	842	2
labores,	330	67	368	83	595	842	2
desde	372	67	400	83	595	842	2
la	405	67	413	83	595	842	2
preparación	418	67	475	83	595	842	2
del	480	67	494	83	595	842	2
suelo	499	67	524	83	595	842	2
hasta	312	81	336	97	595	842	2
la	340	81	349	97	595	842	2
cosecha;	352	81	394	97	595	842	2
diversos	397	81	437	97	595	842	2
sistemas	441	81	481	97	595	842	2
de	485	81	496	97	595	842	2
rega-	500	81	524	97	595	842	2
dío,	312	95	330	111	595	842	2
y	335	95	341	111	595	842	2
otras	346	95	369	111	595	842	2
tecnologías	374	95	429	111	595	842	2
(Gliessman	434	95	488	111	595	842	2
2013).	493	95	524	111	595	842	2
Más	312	109	332	125	595	842	2
recientemente	335	109	402	125	595	842	2
se	405	109	415	125	595	842	2
han	417	109	435	125	595	842	2
incorporado	437	109	495	125	595	842	2
a	498	109	503	125	595	842	2
este	506	109	524	125	595	842	2
estilo	312	123	338	139	595	842	2
de	342	123	353	139	595	842	2
producción	357	123	411	139	595	842	2
los	414	123	428	139	595	842	2
organismos	432	123	487	139	595	842	2
genéti-	491	123	524	139	595	842	2
camente	312	137	352	153	595	842	2
modificados	356	137	415	153	595	842	2
(OGMs),	419	137	463	153	595	842	2
que	468	137	485	153	595	842	2
han	489	137	507	153	595	842	2
in-	511	137	524	153	595	842	2
crementado	312	151	368	167	595	842	2
el	372	151	381	167	595	842	2
área	385	151	405	167	595	842	2
agrícola	409	151	448	167	595	842	2
que	452	151	470	167	595	842	2
ocupan	474	151	509	167	595	842	2
de	513	151	524	167	595	842	2
1,7	312	165	327	181	595	842	2
millones	332	165	374	181	595	842	2
a	379	165	384	181	595	842	2
134	390	165	408	181	595	842	2
millones	413	165	455	181	595	842	2
de	460	165	471	181	595	842	2
hectáreas,	477	165	524	181	595	842	2
desde	312	179	339	195	595	842	2
su	344	179	355	195	595	842	2
introducción	360	179	420	195	595	842	2
en	425	179	437	195	595	842	2
1996	442	179	466	195	595	842	2
hasta	471	179	495	195	595	842	2
2016	500	179	524	195	595	842	2
(ISAA	312	193	344	209	595	842	2
2016).	349	193	380	209	595	842	2
Sin	312	207	328	223	595	842	2
duda	332	207	355	223	595	842	2
alguna,	360	207	395	223	595	842	2
la	399	207	408	223	595	842	2
población	412	207	459	223	595	842	2
debe	463	207	486	223	595	842	2
ser	490	207	504	223	595	842	2
ali-	508	207	524	223	595	842	2
mentada,	312	221	355	237	595	842	2
pero	360	221	381	237	595	842	2
¿cuál	386	221	411	237	595	842	2
es	416	221	426	237	595	842	2
el	430	221	439	237	595	842	2
precio	443	221	473	237	595	842	2
ecológico	478	221	524	237	595	842	2
que	312	235	329	251	595	842	2
se	333	235	343	251	595	842	2
paga	347	235	370	251	595	842	2
por	374	235	390	251	595	842	2
ello	394	235	412	251	595	842	2
y	416	235	422	251	595	842	2
qué	426	235	443	251	595	842	2
herencia	447	235	488	251	595	842	2
se	492	235	502	251	595	842	2
está	506	235	524	251	595	842	2
dejando	312	249	350	265	595	842	2
a	353	249	358	265	595	842	2
las	361	249	374	265	595	842	2
futuras	377	249	411	265	595	842	2
generaciones?	414	249	482	265	595	842	2
INTRODUCCIÓN	85	75	204	94	595	842	2
A	71	104	80	120	595	842	2
pesar	84	104	109	120	595	842	2
de	114	104	126	120	595	842	2
las	131	104	144	120	595	842	2
muertes	149	104	187	120	595	842	2
que	192	104	209	120	595	842	2
causan	214	104	247	120	595	842	2
los	252	104	266	120	595	842	2
te-	271	104	284	120	595	842	2
rremotos,	71	118	117	134	595	842	2
las	123	118	136	134	595	842	2
inundaciones,	143	118	209	134	595	842	2
la	215	118	224	134	595	842	2
sequía,	230	118	264	134	595	842	2
las	270	118	284	134	595	842	2
oleadas	71	132	107	148	595	842	2
térmicas,	113	132	157	148	595	842	2
la	163	132	171	148	595	842	2
hambruna,	177	132	228	148	595	842	2
las	234	132	248	148	595	842	2
epide-	254	132	284	148	595	842	2
mias	71	146	94	162	595	842	2
-VIH/SIDA,	98	146	157	162	595	842	2
cólera,	161	146	194	162	595	842	2
dengue,	198	146	236	162	595	842	2
influenza	240	146	284	162	595	842	2
y	71	160	77	176	595	842	2
otras-	81	160	108	176	595	842	2
y	112	160	118	176	595	842	2
las	122	160	135	176	595	842	2
guerras,	139	160	177	176	595	842	2
la	181	160	189	176	595	842	2
población	193	160	241	176	595	842	2
mundial	244	160	284	176	595	842	2
continúa	71	174	112	190	595	842	2
incrementándose.	116	174	200	190	595	842	2
A	204	174	212	190	595	842	2
fines	215	174	238	190	595	842	2
de	242	174	253	190	595	842	2
2011,	257	174	284	190	595	842	2
la	71	188	80	204	595	842	2
Tierra	82	188	111	204	595	842	2
superó	114	188	146	204	595	842	2
la	148	188	157	204	595	842	2
cifra	160	188	182	204	595	842	2
de	185	188	196	204	595	842	2
7.000	199	188	226	204	595	842	2
millones	228	188	270	204	595	842	2
de	272	188	284	204	595	842	2
habitantes,	71	202	123	218	595	842	2
y	125	202	131	218	595	842	2
ya	134	202	146	218	595	842	2
desde	148	202	176	218	595	842	2
dos	178	202	195	218	595	842	2
años	198	202	220	218	595	842	2
antes	223	202	247	218	595	842	2
se	250	202	260	218	595	842	2
esti-	263	202	284	218	595	842	2
maba	71	216	97	232	595	842	2
que	100	216	117	232	595	842	2
hasta	121	216	145	232	595	842	2
el	148	216	157	232	595	842	2
año	160	216	178	232	595	842	2
2050	181	216	205	232	595	842	2
se	208	216	218	232	595	842	2
incrementará	221	216	284	232	595	842	2
en	71	230	82	246	595	842	2
unos	85	230	108	246	595	842	2
2.000	111	230	138	246	595	842	2
millones	141	230	182	246	595	842	2
más	185	230	205	246	595	842	2
(FAO	208	230	235	246	595	842	2
2009).	241	230	272	246	595	842	2
La	71	258	84	274	595	842	2
Tierra	86	258	115	274	595	842	2
cuenta	117	258	149	274	595	842	2
con	151	258	169	274	595	842	2
más	171	258	190	274	595	842	2
de	193	258	204	274	595	842	2
13.600	207	258	240	274	595	842	2
millones	242	258	284	274	595	842	2
de	71	272	82	288	595	842	2
hectáreas	86	272	131	288	595	842	2
de	135	272	146	288	595	842	2
tierras	151	272	181	288	595	842	2
emergidas,	185	272	237	288	595	842	2
pero	241	272	262	288	595	842	2
una	266	272	284	288	595	842	2
parte	71	286	95	302	595	842	2
nada	98	286	121	302	595	842	2
despreciable	124	286	184	302	595	842	2
de	187	286	199	302	595	842	2
esta	202	286	221	302	595	842	2
superficie	224	286	270	302	595	842	2
se	274	286	284	302	595	842	2
distribuye	71	300	119	316	595	842	2
en	122	300	134	316	595	842	2
montañas,	137	300	186	316	595	842	2
desiertos,	189	300	235	316	595	842	2
pantanos,	238	300	284	316	595	842	2
selvas	71	314	100	330	595	842	2
y	104	314	110	330	595	842	2
otros	114	314	138	330	595	842	2
accidentes	142	314	192	330	595	842	2
geográficos	195	314	251	330	595	842	2
en	255	314	266	330	595	842	2
los	270	314	284	330	595	842	2
que	71	328	88	344	595	842	2
la	91	328	100	344	595	842	2
vida	103	328	124	344	595	842	2
humana	127	328	165	344	595	842	2
se	168	328	178	344	595	842	2
hace	181	328	203	344	595	842	2
muy	206	328	227	344	595	842	2
difícil.	230	328	262	344	595	842	2
Si	265	328	275	344	595	842	2
a	278	328	284	344	595	842	2
estos	71	342	95	358	595	842	2
terrenos	99	342	138	358	595	842	2
inhóspitos	143	342	192	358	595	842	2
o	196	342	202	358	595	842	2
aún	207	342	224	358	595	842	2
vírgenes	229	342	269	358	595	842	2
se	274	342	284	358	595	842	2
suman	71	356	102	372	595	842	2
las	106	356	120	372	595	842	2
áreas	124	356	148	372	595	842	2
ocupadas	152	356	197	372	595	842	2
por	201	356	217	372	595	842	2
las	221	356	235	372	595	842	2
ciudades,	239	356	284	372	595	842	2
se	71	370	81	386	595	842	2
puede	86	370	114	386	595	842	2
entender	119	370	160	386	595	842	2
por	165	370	181	386	595	842	2
qué	185	370	203	386	595	842	2
el	207	370	216	386	595	842	2
área	220	370	240	386	595	842	2
agrícola	245	370	284	386	595	842	2
mundial	71	384	110	400	595	842	2
se	114	384	124	400	595	842	2
reduce	127	384	159	400	595	842	2
a	162	384	168	400	595	842	2
unos	171	384	194	400	595	842	2
1.600	197	384	224	400	595	842	2
millones	228	384	269	400	595	842	2
de	272	384	284	400	595	842	2
hectáreas.	71	398	119	414	595	842	2
Para	121	398	143	414	595	842	2
enfrentar	145	398	189	414	595	842	2
el	191	398	200	414	595	842	2
reto	203	398	222	414	595	842	2
de	224	398	236	414	595	842	2
alimentar	238	398	284	414	595	842	2
a	71	412	76	428	595	842	2
la	80	412	88	428	595	842	2
población	92	412	139	428	595	842	2
creciente,	143	412	189	428	595	842	2
la	192	412	201	428	595	842	2
Organización	204	412	269	428	595	842	2
de	272	412	284	428	595	842	2
las	71	426	84	442	595	842	2
Naciones	87	426	132	442	595	842	2
Unidas	135	426	169	442	595	842	2
para	172	426	193	442	595	842	2
la	196	426	205	442	595	842	2
Agricultura	207	426	263	442	595	842	2
y	266	426	272	442	595	842	2
la	275	426	284	442	595	842	2
Alimentación	71	440	136	456	595	842	2
(FAO	139	440	166	456	595	842	2
2009)	173	440	201	456	595	842	2
consideró	204	440	250	456	595	842	2
que	253	440	271	456	595	842	2
se	274	440	284	456	595	842	2
debería	71	454	106	470	595	842	2
aumentar	109	454	153	470	595	842	2
el	156	454	165	470	595	842	2
área	167	454	187	470	595	842	2
agrícola	190	454	228	470	595	842	2
en	231	454	242	470	595	842	2
África	244	454	275	470	595	842	2
y	278	454	284	470	595	842	2
Latinoamérica	71	468	140	484	595	842	2
en	143	468	154	484	595	842	2
120	157	468	175	484	595	842	2
millones	178	468	219	484	595	842	2
de	222	468	233	484	595	842	2
hectáreas,	236	468	284	484	595	842	2
pero	71	482	92	498	595	842	2
según	96	482	124	498	595	842	2
sus	127	482	142	498	595	842	2
propios	145	482	181	498	595	842	2
estimados	185	482	233	498	595	842	2
lo	236	482	245	498	595	842	2
que	248	482	266	498	595	842	2
su-	269	482	284	498	595	842	2
cederá	71	496	102	512	595	842	2
es	105	496	115	512	595	842	2
que	118	496	136	512	595	842	2
se	139	496	149	512	595	842	2
reducirá	152	496	191	512	595	842	2
en	194	496	205	512	595	842	2
50	208	496	220	512	595	842	2
millones.	223	496	268	512	595	842	2
Este	312	277	332	293	595	842	2
artículo	335	277	372	293	595	842	2
se	375	277	385	293	595	842	2
propuso	388	277	427	293	595	842	2
dos	430	277	446	293	595	842	2
objetivos:	449	277	497	293	595	842	2
-	312	291	316	307	595	842	2
Revisar	319	291	356	307	595	842	2
los	359	291	373	307	595	842	2
principales	376	291	429	307	595	842	2
datos	432	291	457	307	595	842	2
de	461	291	472	307	595	842	2
la	475	291	484	307	595	842	2
produc-	487	291	524	307	595	842	2
ción	312	305	332	321	595	842	2
agrícola	337	305	376	321	595	842	2
sudamericana	381	305	447	321	595	842	2
y	452	305	458	321	595	842	2
contrastarlos	463	305	524	321	595	842	2
con	312	319	329	335	595	842	2
algunos	332	319	369	335	595	842	2
elementos	372	319	421	335	595	842	2
que	424	319	441	335	595	842	2
reflejan	444	319	480	335	595	842	2
la	483	319	492	335	595	842	2
huella	495	319	524	335	595	842	2
ecológica	312	333	358	349	595	842	2
que	363	333	381	349	595	842	2
esta	386	333	405	349	595	842	2
producción	410	333	464	349	595	842	2
imprime	470	333	510	349	595	842	2
al	516	333	524	349	595	842	2
ambiente.	312	347	359	363	595	842	2
-	312	361	316	377	595	842	2
Analizar	318	361	360	377	595	842	2
la	363	361	371	377	595	842	2
necesidad	374	361	422	377	595	842	2
de	425	361	436	377	595	842	2
continuar	439	361	485	377	595	842	2
alimen-	488	361	524	377	595	842	2
tando	312	375	338	391	595	842	2
a	341	375	347	391	595	842	2
la	350	375	358	391	595	842	2
población	361	375	409	391	595	842	2
de	411	375	423	391	595	842	2
la	426	375	434	391	595	842	2
Tierra	437	375	466	391	595	842	2
y	469	375	475	391	595	842	2
conservar	478	375	524	391	595	842	2
a	312	389	317	405	595	842	2
la	320	389	329	405	595	842	2
vez	331	389	348	405	595	842	2
el	351	389	360	405	595	842	2
ambiente	362	389	406	405	595	842	2
en	409	389	421	405	595	842	2
que	423	389	441	405	595	842	2
se	443	389	453	405	595	842	2
obtienen	456	389	498	405	595	842	2
estos	500	389	524	405	595	842	2
alimentos.	312	403	361	419	595	842	2
METODOLOGÍA	326	441	441	460	595	842	2
Se	312	470	324	486	595	842	2
empleó	327	470	362	486	595	842	2
el	365	470	374	486	595	842	2
método	377	470	413	486	595	842	2
de	416	470	427	486	595	842	2
investigación	430	470	494	486	595	842	2
docu-	497	470	525	486	595	842	2
mental.	312	484	348	500	595	842	2
Se	352	484	364	500	595	842	2
tomaron	369	484	409	500	595	842	2
los	413	484	427	500	595	842	2
datos	432	484	457	500	595	842	2
de	461	484	473	500	595	842	2
población	477	484	525	500	595	842	2
total	312	498	333	514	595	842	2
y	337	498	343	514	595	842	2
superficie	346	498	393	514	595	842	2
total	396	498	418	514	595	842	2
de	421	498	432	514	595	842	2
cada	436	498	458	514	595	842	2
país	461	498	481	514	595	842	2
(CEPAL	484	498	525	514	595	842	2
2016),	312	512	343	528	595	842	2
así	346	512	359	528	595	842	2
como	362	512	389	528	595	842	2
los	392	512	406	528	595	842	2
de	409	512	420	528	595	842	2
población	423	512	471	528	595	842	2
rural	474	512	496	528	595	842	2
y	500	512	506	528	595	842	2
tie-	509	512	525	528	595	842	2
rras	312	526	330	542	595	842	2
agrícolas	335	526	378	542	595	842	2
(Banco	383	526	418	542	595	842	2
Mundial	423	526	464	542	595	842	2
2016).	469	526	500	542	595	842	2
Con	505	526	525	542	595	842	2
esta	312	540	331	556	595	842	2
información,	335	540	396	556	595	842	2
se	401	540	411	556	595	842	2
calcularon	415	540	465	556	595	842	2
la	469	540	478	556	595	842	2
densidad	482	540	525	556	595	842	2
de	312	554	323	570	595	842	2
población	326	554	374	570	595	842	2
total,	377	554	401	570	595	842	2
la	404	554	413	570	595	842	2
población	416	554	463	570	595	842	2
urbana	466	554	499	570	595	842	2
y	502	554	508	570	595	842	2
las	511	554	525	570	595	842	2
tierras	312	568	342	584	595	842	2
no	346	568	358	584	595	842	2
agrícolas,	362	568	408	584	595	842	2
así	412	568	425	584	595	842	2
como	429	568	456	584	595	842	2
las	459	568	473	584	595	842	2
siguientes	477	568	525	584	595	842	2
proporciones:	312	582	378	598	595	842	2
población	381	582	428	598	595	842	2
rural/tierras	431	582	487	598	595	842	2
agríco-	491	582	525	598	595	842	2
las,	312	596	328	612	595	842	2
población	332	596	380	612	595	842	2
urbana/población	384	596	467	612	595	842	2
rural	472	596	494	612	595	842	2
y	498	596	504	612	595	842	2
tie-	509	596	525	612	595	842	2
rras	312	610	330	626	595	842	2
no	333	610	345	626	595	842	2
agrícolas/tierras	348	610	425	626	595	842	2
agrícolas.	428	610	474	626	595	842	2
En	71	524	84	540	595	842	2
el	87	524	96	540	595	842	2
siglo	98	524	122	540	595	842	2
XX,	124	524	145	540	595	842	2
ante	148	524	168	540	595	842	2
el	170	524	179	540	595	842	2
incremento	182	524	236	540	595	842	2
poblacio-	238	524	284	540	595	842	2
nal	71	538	86	554	595	842	2
ocurrido	90	538	131	554	595	842	2
después	135	538	173	554	595	842	2
de	178	538	189	554	595	842	2
la	194	538	202	554	595	842	2
II	207	538	215	554	595	842	2
Guerra	219	538	252	554	595	842	2
Mun-	257	538	284	554	595	842	2
dial,	71	552	92	568	595	842	2
se	96	552	106	568	595	842	2
planteó	110	552	145	568	595	842	2
la	149	552	158	568	595	842	2
necesidad	162	552	210	568	595	842	2
de	214	552	225	568	595	842	2
alimentar	229	552	274	568	595	842	2
a	278	552	284	568	595	842	2
estas	71	566	94	582	595	842	2
personas.	99	566	144	582	595	842	2
Para	149	566	170	582	595	842	2
resolver	175	566	214	582	595	842	2
ese	218	566	234	582	595	842	2
problema	238	566	284	582	595	842	2
se	71	580	81	596	595	842	2
aplicaron	86	580	131	596	595	842	2
fórmulas	136	580	179	596	595	842	2
de	184	580	196	596	595	842	2
alto	201	580	219	596	595	842	2
nivel	224	580	248	596	595	842	2
tecno-	254	580	284	596	595	842	2
lógico,	71	594	104	610	595	842	2
basadas	108	594	146	610	595	842	2
en	150	594	162	610	595	842	2
los	166	594	180	610	595	842	2
adelantos	185	594	230	610	595	842	2
científicos	234	594	284	610	595	842	2
de	71	608	82	624	595	842	2
la	88	608	96	624	595	842	2
investigación	102	608	166	624	595	842	2
en	171	608	182	624	595	842	2
plantas	187	608	221	624	595	842	2
y	227	608	233	624	595	842	2
animales.	238	608	284	624	595	842	2
Surgió	71	622	103	638	595	842	2
así	107	622	120	638	595	842	2
la	124	622	133	638	595	842	2
“Revolución	137	622	198	638	595	842	2
Verde”	202	622	235	638	595	842	2
que	239	622	256	638	595	842	2
tenía	260	622	284	638	595	842	2
como	71	636	98	652	595	842	2
propósito	102	636	147	652	595	842	2
el	151	636	160	652	595	842	2
incremento	164	636	218	652	595	842	2
en	222	636	233	652	595	842	2
los	237	636	251	652	595	842	2
rendi-	255	636	284	652	595	842	2
mientos	71	650	109	666	595	842	2
por	112	650	128	666	595	842	2
unidad	131	650	164	666	595	842	2
de	167	650	178	666	595	842	2
superficie.	181	650	231	666	595	842	2
Se	312	638	324	654	595	842	2
revisaron	329	638	373	654	595	842	2
los	378	638	392	654	595	842	2
datos	397	638	422	654	595	842	2
de	427	638	438	654	595	842	2
producción	443	638	497	654	595	842	2
agrí-	502	638	525	654	595	842	2
cola	312	652	332	668	595	842	2
por	335	652	351	668	595	842	2
países	354	652	383	668	595	842	2
de	386	652	398	668	595	842	2
Sudamérica	401	652	457	668	595	842	2
(FAO	460	652	488	668	595	842	2
2016).	494	652	525	668	595	842	2
Del	312	666	329	682	595	842	2
total	332	666	353	682	595	842	2
de	356	666	367	682	595	842	2
productos	370	666	418	682	595	842	2
del	420	666	435	682	595	842	2
agro	438	666	459	682	595	842	2
generados	462	666	510	682	595	842	2
en	513	666	525	682	595	842	2
cada	312	680	334	696	595	842	2
país,	337	680	360	696	595	842	2
se	363	680	373	696	595	842	2
escogieron	376	680	428	696	595	842	2
los	431	680	445	696	595	842	2
más	449	680	468	696	595	842	2
representa-	471	680	525	696	595	842	2
tivos,	312	694	338	710	595	842	2
considerando	341	694	405	710	595	842	2
el	409	694	417	710	595	842	2
volumen	420	694	462	710	595	842	2
total	466	694	487	710	595	842	2
de	490	694	501	710	595	842	2
pro-	505	694	525	710	595	842	2
ducción	312	708	350	724	595	842	2
y	353	708	359	724	595	842	2
la	362	708	371	724	595	842	2
tradición	373	708	416	724	595	842	2
histórica	419	708	460	724	595	842	2
de	463	708	475	724	595	842	2
su	478	708	488	724	595	842	2
cultivo	491	708	525	724	595	842	2
en	312	722	323	738	595	842	2
esas	326	722	346	738	595	842	2
naciones.	349	722	394	738	595	842	2
Las	71	678	88	694	595	842	2
armas	93	678	122	694	595	842	2
de	126	678	138	694	595	842	2
esta	142	678	161	694	595	842	2
revolución	166	678	217	694	595	842	2
eran:	222	678	246	694	595	842	2
nuevas	250	678	284	694	595	842	2
variedades	71	692	122	708	595	842	2
de	125	692	137	708	595	842	2
plantas,	140	692	177	708	595	842	2
obtenidas	180	692	226	708	595	842	2
a	229	692	234	708	595	842	2
través	237	692	266	708	595	842	2
del	269	692	284	708	595	842	2
mejoramiento	71	706	138	722	595	842	2
genético;	142	706	186	722	595	842	2
fertilizantes	191	706	247	722	595	842	2
quími-	252	706	284	722	595	842	2
cos	71	720	87	736	595	842	2
de	92	720	103	736	595	842	2
origen	107	720	138	736	595	842	2
mineral;	143	720	183	736	595	842	2
plaguicidas	187	720	242	736	595	842	2
capaces	246	720	284	736	595	842	2
de	71	734	82	750	595	842	2
controlar	88	734	131	750	595	842	2
insectos,	137	734	179	750	595	842	2
microbios	184	734	232	750	595	842	2
y	238	734	244	750	595	842	2
plantas	250	734	284	750	595	842	2
indeseables;	71	748	130	764	595	842	2
maquinaria	133	748	187	764	595	842	2
agrícola	191	748	230	764	595	842	2
para	234	748	254	764	595	842	2
todas	258	748	284	764	595	842	2
La	312	750	325	766	595	842	2
huella	327	750	356	766	595	842	2
ecológica	359	750	405	766	595	842	2
es	407	750	417	766	595	842	2
un	420	750	432	766	595	842	2
indicador	434	750	480	766	595	842	2
de	482	750	493	766	595	842	2
insos-	496	750	525	766	595	842	2
91	291	797	304	815	595	842	2
REVISTA	186	24	227	33	595	842	3
CHAKIÑAN,	231	24	278	33	595	842	3
2018,	282	24	305	33	595	842	3
Nº.5,	309	24	329	33	595	842	3
AGOSTO,	333	24	370	33	595	842	3
(90-101)	374	24	411	33	595	842	3
ISSN	260	33	282	42	595	842	3
2550-6722	286	33	336	42	595	842	3
tenibilidad	71	67	122	83	595	842	3
que	126	67	143	83	595	842	3
mide	147	67	171	83	595	842	3
la	175	67	184	83	595	842	3
superficie	188	67	234	83	595	842	3
requerida	238	67	283	83	595	842	3
para	71	81	92	97	595	842	3
obtener	94	81	130	97	595	842	3
los	133	81	147	97	595	842	3
recursos	150	81	190	97	595	842	3
y	193	81	199	97	595	842	3
absorber	201	81	243	97	595	842	3
los	245	81	259	97	595	842	3
resi-	262	81	283	97	595	842	3
duos	71	95	94	111	595	842	3
de	97	95	108	111	595	842	3
una	112	95	129	111	595	842	3
determinada	133	95	192	111	595	842	3
población	196	95	243	111	595	842	3
(Rees	247	95	274	111	595	842	3
y	277	95	283	111	595	842	3
Wackernagel	71	109	133	125	595	842	3
1996).	137	109	168	125	595	842	3
En	171	109	184	125	595	842	3
busca	188	109	215	125	595	842	3
de	219	109	230	125	595	842	3
un	233	109	245	125	595	842	3
acerca-	249	109	283	125	595	842	3
miento	71	123	104	139	595	842	3
a	108	123	113	139	595	842	3
la	117	123	126	139	595	842	3
huella	130	123	159	139	595	842	3
ecológica	163	123	209	139	595	842	3
que	213	123	230	139	595	842	3
representa	234	123	283	139	595	842	3
la	71	137	80	153	595	842	3
producción	82	137	136	153	595	842	3
agrícola	139	137	178	153	595	842	3
en	181	137	192	153	595	842	3
la	195	137	203	153	595	842	3
región,	206	137	240	153	595	842	3
se	243	137	253	153	595	842	3
toma-	255	137	283	153	595	842	3
ron	71	151	87	167	595	842	3
los	90	151	104	167	595	842	3
datos	107	151	132	167	595	842	3
de	135	151	147	167	595	842	3
consumo	150	151	193	167	595	842	3
de	196	151	207	167	595	842	3
fertilizantes	210	151	267	167	595	842	3
ni-	270	151	283	167	595	842	3
trogenados,	71	165	127	181	595	842	3
fosfóricos	130	165	178	181	595	842	3
y	182	165	188	181	595	842	3
potásicos,	191	165	239	181	595	842	3
y	242	165	248	181	595	842	3
se	252	165	262	181	595	842	3
cal-	265	165	283	181	595	842	3
culó	71	179	92	195	595	842	3
la	95	179	104	195	595	842	3
suma	108	179	133	195	595	842	3
de	137	179	149	195	595	842	3
estos	152	179	176	195	595	842	3
(fertilizantes	180	179	241	195	595	842	3
totales);	245	179	283	195	595	842	3
se	71	193	81	209	595	842	3
revisó	84	193	113	209	595	842	3
también	116	193	154	209	595	842	3
el	157	193	166	209	595	842	3
consumo	169	193	212	209	595	842	3
de	215	193	226	209	595	842	3
plaguicidas	229	193	283	209	595	842	3
por	71	207	87	223	595	842	3
hectárea	90	207	130	223	595	842	3
(FAO	133	207	160	223	595	842	3
2014).	166	207	197	223	595	842	3
Con	71	221	91	237	595	842	3
los	94	221	108	237	595	842	3
valores	111	221	146	237	595	842	3
de	149	221	160	237	595	842	3
las	163	221	177	237	595	842	3
variables	180	221	223	237	595	842	3
de	226	221	237	237	595	842	3
uso	241	221	257	237	595	842	3
de	260	221	272	237	595	842	3
la	275	221	283	237	595	842	3
tierra	71	235	96	251	595	842	3
y	100	235	106	251	595	842	3
de	109	235	120	251	595	842	3
consumo	124	235	167	251	595	842	3
de	170	235	182	251	595	842	3
fertilizantes	185	235	241	251	595	842	3
se	245	235	255	251	595	842	3
reali-	258	235	283	251	595	842	3
zaron	71	249	98	265	595	842	3
análisis	102	249	138	265	595	842	3
de	143	249	154	265	595	842	3
conglomerados	158	249	232	265	595	842	3
usando	236	249	270	265	595	842	3
el	275	249	283	265	595	842	3
método	71	263	107	279	595	842	3
de	110	263	122	279	595	842	3
Ward	125	263	150	279	595	842	3
y	154	263	160	279	595	842	3
empleando	163	263	216	279	595	842	3
las	219	263	233	279	595	842	3
distancias	236	263	283	279	595	842	3
euclídeas	71	277	116	293	595	842	3
al	119	277	127	293	595	842	3
cuadrado	130	277	174	293	595	842	3
en	177	277	189	293	595	842	3
las	192	277	205	293	595	842	3
variables	208	277	252	293	595	842	3
estan-	255	277	283	293	595	842	3
darizadas,	71	291	119	307	595	842	3
para	122	291	143	307	595	842	3
corroborar	146	291	196	307	595	842	3
los	199	291	213	307	595	842	3
análisis	216	291	252	307	595	842	3
de	255	291	267	307	595	842	3
los	269	291	283	307	595	842	3
datos	71	305	96	321	595	842	3
observados	99	305	153	321	595	842	3
y	156	305	162	321	595	842	3
buscar	165	305	196	321	595	842	3
homogeneidad	199	305	269	321	595	842	3
en	272	305	283	321	595	842	3
el	71	319	80	335	595	842	3
comportamiento	84	319	162	335	595	842	3
de	166	319	178	335	595	842	3
los	182	319	196	335	595	842	3
diferentes	200	319	247	335	595	842	3
países.	251	319	283	335	595	842	3
Los	71	333	89	349	595	842	3
datos	93	333	119	349	595	842	3
de	123	333	135	349	595	842	3
consumo	139	333	183	349	595	842	3
de	187	333	198	349	595	842	3
herbicidas	203	333	252	349	595	842	3
no	257	333	269	349	595	842	3
se	273	333	283	349	595	842	3
incluyeron	71	347	122	363	595	842	3
en	126	347	137	363	595	842	3
este	140	347	159	363	595	842	3
procedimiento	162	347	231	363	595	842	3
por	235	347	251	363	595	842	3
no	254	347	266	363	595	842	3
es-	269	347	283	363	595	842	3
tar	71	361	84	377	595	842	3
disponible	88	361	138	377	595	842	3
la	143	361	152	377	595	842	3
información	157	361	216	377	595	842	3
para	221	361	241	377	595	842	3
algunos	246	361	283	377	595	842	3
países.	71	375	103	391	595	842	3
blación	312	67	347	83	595	842	3
rural,	350	67	376	83	595	842	3
población	379	67	427	83	595	842	3
urbana,	430	67	465	83	595	842	3
tierras	469	67	499	83	595	842	3
agrí-	502	67	524	83	595	842	3
colas,	312	81	339	97	595	842	3
tierras	342	81	372	97	595	842	3
no	374	81	386	97	595	842	3
agrícolas,	389	81	435	97	595	842	3
y	438	81	444	97	595	842	3
las	446	81	459	97	595	842	3
proporciones	462	81	524	97	595	842	3
calculadas	312	95	362	111	595	842	3
a	365	95	370	111	595	842	3
partir	373	95	399	111	595	842	3
de	402	95	413	111	595	842	3
esas	416	95	436	111	595	842	3
cifras.	439	95	469	111	595	842	3
Los	312	109	330	125	595	842	3
datos	334	109	359	125	595	842	3
demuestran	363	109	418	125	595	842	3
que	422	109	439	125	595	842	3
la	443	109	451	125	595	842	3
población	455	109	502	125	595	842	3
y	506	109	512	125	595	842	3
la	516	109	524	125	595	842	3
superficie	312	123	358	139	595	842	3
total	365	123	386	139	595	842	3
de	392	123	404	139	595	842	3
los	410	123	424	139	595	842	3
países	430	123	460	139	595	842	3
sudamerica-	466	123	524	139	595	842	3
nos	312	137	328	153	595	842	3
son	334	137	350	153	595	842	3
bastante	355	137	395	153	595	842	3
heterogéneas.	400	137	465	153	595	842	3
Compárese	470	137	524	153	595	842	3
a	312	151	317	167	595	842	3
Brasil	323	151	351	167	595	842	3
-que	357	151	378	167	595	842	3
con	384	151	401	167	595	842	3
sus	407	151	422	167	595	842	3
207,75	428	151	461	167	595	842	3
millones	466	151	508	167	595	842	3
de	513	151	524	167	595	842	3
habitantes	312	165	360	181	595	842	3
y	364	165	370	181	595	842	3
8,5	374	165	389	181	595	842	3
millones	393	165	435	181	595	842	3
de	439	165	450	181	595	842	3
km2	454	165	475	181	595	842	3
de	479	165	491	181	595	842	3
super-	495	165	524	181	595	842	3
ficie	312	179	332	195	595	842	3
representa	337	179	386	195	595	842	3
el	390	179	399	195	595	842	3
49,77	403	179	430	195	595	842	3
%	434	179	444	195	595	842	3
de	449	179	460	195	595	842	3
la	464	179	473	195	595	842	3
población	477	179	524	195	595	842	3
total	312	193	333	209	595	842	3
y	337	193	343	209	595	842	3
el	347	193	356	209	595	842	3
47,75	360	193	387	209	595	842	3
%	391	193	401	209	595	842	3
de	405	193	417	209	595	842	3
la	421	193	429	209	595	842	3
superficie	434	193	480	209	595	842	3
total	484	193	506	209	595	842	3
del	510	193	524	209	595	842	3
subcontinente-	312	207	382	223	595	842	3
con	385	207	403	223	595	842	3
Guyana	406	207	443	223	595	842	3
y	446	207	452	223	595	842	3
Surinam,	455	207	499	223	595	842	3
cuya	502	207	524	223	595	842	3
población	312	221	359	237	595	842	3
sumada	365	221	402	237	595	842	3
alcanza	407	221	443	237	595	842	3
solamente	449	221	498	237	595	842	3
1,32	503	221	524	237	595	842	3
millones	312	235	353	251	595	842	3
de	356	235	368	251	595	842	3
personas	371	235	413	251	595	842	3
y	416	235	422	251	595	842	3
sus	425	235	440	251	595	842	3
respectivas	443	235	497	251	595	842	3
áreas	500	235	524	251	595	842	3
totalizan	312	249	353	265	595	842	3
apenas	356	249	388	265	595	842	3
480000	391	249	427	265	595	842	3
km2.	429	249	453	265	595	842	3
En	456	249	469	265	595	842	3
cambio,	472	249	510	265	595	842	3
no	512	249	524	265	595	842	3
es	312	263	322	279	595	842	3
Brasil	327	263	355	279	595	842	3
el	360	263	369	279	595	842	3
país	373	263	393	279	595	842	3
más	397	263	417	279	595	842	3
densamente	421	263	478	279	595	842	3
poblado,	483	263	524	279	595	842	3
pues	312	277	334	293	595	842	3
con	336	277	353	293	595	842	3
24,44	356	277	383	293	595	842	3
habitantes/km2	385	277	458	293	595	842	3
sólo	461	277	481	293	595	842	3
sobrepa-	483	277	524	293	595	842	3
sa	312	291	322	307	595	842	3
ligeramente	325	291	381	307	595	842	3
la	384	291	393	307	595	842	3
media	395	291	425	307	595	842	3
de	427	291	439	307	595	842	3
la	442	291	450	307	595	842	3
región	453	291	484	307	595	842	3
(23,44).	486	291	524	307	595	842	3
Los	312	305	330	321	595	842	3
países	332	305	362	321	595	842	3
con	364	305	382	321	595	842	3
mayor	384	305	415	321	595	842	3
densidad	418	305	460	321	595	842	3
de	463	305	474	321	595	842	3
población	477	305	524	321	595	842	3
son	312	319	328	335	595	842	3
Ecuador	332	319	372	335	595	842	3
y	375	319	381	335	595	842	3
Colombia,	384	319	434	335	595	842	3
con	438	319	455	335	595	842	3
57,64	458	319	485	335	595	842	3
y	488	319	494	335	595	842	3
42,29	497	319	524	335	595	842	3
habitantes/km2,	312	333	388	349	595	842	3
respectivamente.	391	333	472	349	595	842	3
Las	474	333	491	349	595	842	3
meno-	494	333	524	349	595	842	3
res	312	347	326	363	595	842	3
densidades	328	347	381	363	595	842	3
poblacionales	383	347	449	363	595	842	3
corresponden	452	347	517	363	595	842	3
a	519	347	524	363	595	842	3
Guyana,	312	361	352	377	595	842	3
Surinam	356	361	397	377	595	842	3
y	401	361	407	377	595	842	3
Bolivia,	412	361	450	377	595	842	3
bastante	454	361	493	377	595	842	3
aleja-	498	361	524	377	595	842	3
das	312	375	328	391	595	842	3
de	331	375	342	391	595	842	3
la	345	375	354	391	595	842	3
media	357	375	386	391	595	842	3
subcontinental.	389	375	462	391	595	842	3
También	312	403	354	419	595	842	3
puede	359	403	388	419	595	842	3
apreciarse	394	403	443	419	595	842	3
que	448	403	466	419	595	842	3
sólo	472	403	492	419	595	842	3
68,92	497	403	524	419	595	842	3
millones	312	417	353	433	595	842	3
de	361	417	372	433	595	842	3
sudamericanos	379	417	451	433	595	842	3
viven	458	417	485	433	595	842	3
en	492	417	504	433	595	842	3
las	511	417	524	433	595	842	3
zonas	312	431	339	447	595	842	3
rurales,	345	431	380	447	595	842	3
lo	386	431	395	447	595	842	3
que	400	431	418	447	595	842	3
representa	423	431	472	447	595	842	3
apenas	478	431	510	447	595	842	3
el	516	431	524	447	595	842	3
16,51	312	445	339	461	595	842	3
%	343	445	353	461	595	842	3
de	358	445	369	461	595	842	3
la	374	445	382	461	595	842	3
población	387	445	434	461	595	842	3
total	439	445	460	461	595	842	3
de	465	445	476	461	595	842	3
la	481	445	489	461	595	842	3
región	494	445	524	461	595	842	3
(417,35	312	459	349	475	595	842	3
millones	354	459	395	475	595	842	3
de	400	459	411	475	595	842	3
personas).	416	459	465	475	595	842	3
Al	470	459	482	475	595	842	3
analizar	486	459	524	475	595	842	3
la	312	473	320	489	595	842	3
población	326	473	373	489	595	842	3
rural	379	473	401	489	595	842	3
por	407	473	423	489	595	842	3
países,	428	473	460	489	595	842	3
se	466	473	476	489	595	842	3
observan	481	473	524	489	595	842	3
grandes	312	487	349	503	595	842	3
desproporciones	356	487	434	503	595	842	3
en	441	487	452	503	595	842	3
Brasil	458	487	487	503	595	842	3
(29,21	493	487	524	503	595	842	3
millones	312	501	353	517	595	842	3
de	356	501	368	517	595	842	3
habitantes	371	501	420	517	595	842	3
rurales,	423	501	458	517	595	842	3
para	462	501	482	517	595	842	3
el	486	501	494	517	595	842	3
14,06	497	501	524	517	595	842	3
%),	312	515	329	531	595	842	3
Venezuela	332	515	381	531	595	842	3
(3,45	385	515	410	531	595	842	3
millones,	414	515	458	531	595	842	3
para	461	515	482	531	595	842	3
el	486	515	494	531	595	842	3
11,29	498	515	524	531	595	842	3
%),	312	529	329	545	595	842	3
Chile	333	529	359	545	595	842	3
(1,84	363	529	388	545	595	842	3
millones,	391	529	436	545	595	842	3
para	440	529	460	545	595	842	3
el	464	529	473	545	595	842	3
10,27	477	529	504	545	595	842	3
%),	507	529	524	545	595	842	3
RESULTADOS	87	425	184	444	595	842	3
Y	187	425	197	444	595	842	3
DISCUSIÓN	201	425	282	444	595	842	3
Sudamérica	72	458	129	475	595	842	3
está	135	458	154	475	595	842	3
integrada	160	458	205	475	595	842	3
por	211	458	227	475	595	842	3
12	234	458	246	475	595	842	3
países:	252	458	285	475	595	842	3
Argentina,	72	472	123	489	595	842	3
Bolivia,	129	472	168	489	595	842	3
Brasil,	174	472	206	489	595	842	3
Chile,	213	472	242	489	595	842	3
Colom-	248	472	285	489	595	842	3
bia,	72	486	90	503	595	842	3
Ecuador,	95	486	137	503	595	842	3
Guyana,	142	486	182	503	595	842	3
Paraguay,	187	486	234	503	595	842	3
Perú,	238	486	263	503	595	842	3
Su-	268	486	285	503	595	842	3
rinam,	72	500	103	517	595	842	3
Uruguay	109	500	151	517	595	842	3
y	156	500	162	517	595	842	3
Venezuela.	168	500	220	517	595	842	3
En	225	500	239	517	595	842	3
la	244	500	253	517	595	842	3
Tabla	258	500	285	517	595	842	3
1	72	514	78	531	595	842	3
se	82	514	92	531	595	842	3
muestran	97	514	141	531	595	842	3
los	145	514	159	531	595	842	3
datos	163	514	189	531	595	842	3
de	193	514	204	531	595	842	3
población	209	514	256	531	595	842	3
total,	260	514	285	531	595	842	3
superficie	72	528	119	545	595	842	3
total,	123	528	147	545	595	842	3
densidad	152	528	194	545	595	842	3
de	199	528	210	545	595	842	3
población,	214	528	265	545	595	842	3
po-	269	528	285	545	595	842	3
92	291	796	304	814	595	842	3
REVISTA	185	24	226	33	595	842	4
CHAKIÑAN,	230	24	277	33	595	842	4
2018,	281	24	304	33	595	842	4
Nº.5,	308	24	328	33	595	842	4
AGOSTO,	332	24	369	33	595	842	4
(90-101)	373	24	410	33	595	842	4
ISSN	260	33	281	42	595	842	4
2550-6722	285	33	336	42	595	842	4
Argentina	71	67	119	83	595	842	4
(3,55	123	67	148	83	595	842	4
millones,	153	67	197	83	595	842	4
para	201	67	222	83	595	842	4
el	226	67	235	83	595	842	4
8,2	240	67	255	83	595	842	4
%)	259	67	273	83	595	842	4
y	277	67	283	83	595	842	4
sobre	71	81	97	97	595	842	4
todo	101	81	122	97	595	842	4
Uruguay	126	81	168	97	595	842	4
(0,15	172	81	197	97	595	842	4
millones,	202	81	246	97	595	842	4
para	250	81	271	97	595	842	4
el	275	81	283	97	595	842	4
4,37	71	95	92	111	595	842	4
%).	97	95	114	111	595	842	4
Curiosamente,	119	95	188	111	595	842	4
el	193	95	202	111	595	842	4
71,42	207	95	234	111	595	842	4
%	238	95	248	111	595	842	4
de	253	95	265	111	595	842	4
los	269	95	283	111	595	842	4
guyaneses	71	109	120	125	595	842	4
(el	123	109	136	125	595	842	4
segundo	138	109	178	125	595	842	4
país	181	109	200	125	595	842	4
más	203	109	223	125	595	842	4
pequeño	225	109	266	125	595	842	4
del	269	109	283	125	595	842	4
área)	71	123	95	139	595	842	4
vive	98	123	118	139	595	842	4
en	121	123	133	139	595	842	4
zonas	135	123	163	139	595	842	4
rurales.	166	123	201	139	595	842	4
Los	204	123	222	139	595	842	4
datos	225	123	250	139	595	842	4
de	253	123	265	139	595	842	4
po-	267	123	283	139	595	842	4
blación	71	137	106	153	595	842	4
urbana	110	137	143	153	595	842	4
de	147	137	158	153	595	842	4
los	162	137	176	153	595	842	4
países	180	137	209	153	595	842	4
a	71	151	76	167	595	842	4
estos.	79	151	106	167	595	842	4
portante:	312	67	354	83	595	842	4
no	358	67	370	83	595	842	4
todos	374	67	400	83	595	842	4
los	404	67	418	83	595	842	4
pobladores	422	67	474	83	595	842	4
rurales	478	67	511	83	595	842	4
se	514	67	524	83	595	842	4
dedican	312	81	349	97	595	842	4
a	352	81	357	97	595	842	4
la	360	81	369	97	595	842	4
agricultura.	372	81	427	97	595	842	4
En	312	109	325	125	595	842	4
el	327	109	336	125	595	842	4
contexto	338	109	380	125	595	842	4
actual,	382	109	414	125	595	842	4
aunque	416	109	450	125	595	842	4
la	453	109	461	125	595	842	4
familia	464	109	498	125	595	842	4
man-	500	109	524	125	595	842	4
tenga	312	123	338	139	595	842	4
su	341	123	352	139	595	842	4
residencia	356	123	404	139	595	842	4
fuera	408	123	433	139	595	842	4
de	436	123	448	139	595	842	4
las	451	123	465	139	595	842	4
zonas	468	123	495	139	595	842	4
urba-	499	123	524	139	595	842	4
nas,	312	137	331	153	595	842	4
es	335	137	345	153	595	842	4
común	348	137	381	153	595	842	4
que	385	137	402	153	595	842	4
sus	406	137	421	153	595	842	4
miembros	425	137	473	153	595	842	4
combinen	477	137	524	153	595	842	4
ocupaciones	312	151	371	167	595	842	4
agrícolas	375	151	418	167	595	842	4
con	422	151	439	167	595	842	4
otras	443	151	467	167	595	842	4
actividades	470	151	524	167	595	842	4
no	312	165	324	181	595	842	4
agrícolas	328	165	372	181	595	842	4
o	376	165	382	181	595	842	4
se	387	165	397	181	595	842	4
dediquen	401	165	445	181	595	842	4
exclusivamente	450	165	524	181	595	842	4
a	312	179	317	195	595	842	4
estas	323	179	347	195	595	842	4
últimas	353	179	388	195	595	842	4
(Schneider	394	179	446	195	595	842	4
2009;	452	179	480	195	595	842	4
Méndez	486	179	524	195	595	842	4
2015).	312	193	343	209	595	842	4
Por	346	193	362	209	595	842	4
tanto,	365	193	392	209	595	842	4
se	395	193	405	209	595	842	4
vuelve	408	193	440	209	595	842	4
más	443	193	463	209	595	842	4
sustancial	465	193	513	209	595	842	4
el	516	193	524	209	595	842	4
análisis	312	207	348	223	595	842	4
de	352	207	364	223	595	842	4
la	368	207	377	223	595	842	4
proporción	382	207	434	223	595	842	4
tierras	439	207	469	223	595	842	4
no	474	207	486	223	595	842	4
agríco-	490	207	524	223	595	842	4
las/tierras	312	221	358	237	595	842	4
agrícolas,	363	221	410	237	595	842	4
que	414	221	432	237	595	842	4
indica	436	221	466	237	595	842	4
la	470	221	479	237	595	842	4
cantidad	484	221	524	237	595	842	4
de	312	235	323	251	595	842	4
tierra	326	235	351	251	595	842	4
agrícola	354	235	392	251	595	842	4
disponible	395	235	445	251	595	842	4
para	447	235	468	251	595	842	4
suministrar	470	235	524	251	595	842	4
alimento	312	249	354	265	595	842	4
a	358	249	363	265	595	842	4
las	367	249	380	265	595	842	4
áreas	384	249	409	265	595	842	4
no	413	249	425	265	595	842	4
dedicadas	429	249	476	265	595	842	4
a	480	249	485	265	595	842	4
la	489	249	498	265	595	842	4
agri-	502	249	524	265	595	842	4
cultura.	312	263	348	279	595	842	4
Sin	71	179	87	195	595	842	4
embargo,	90	179	135	195	595	842	4
una	138	179	155	195	595	842	4
cosa	158	179	179	195	595	842	4
es	182	179	192	195	595	842	4
el	195	179	204	195	595	842	4
área	207	179	227	195	595	842	4
rural	230	179	253	195	595	842	4
y	256	179	262	195	595	842	4
otra	265	179	283	195	595	842	4
el	71	193	80	209	595	842	4
uso	84	193	101	209	595	842	4
que	105	193	122	209	595	842	4
se	127	193	137	209	595	842	4
da	141	193	152	209	595	842	4
a	157	193	162	209	595	842	4
la	166	193	175	209	595	842	4
tierra,	179	193	207	209	595	842	4
porque	212	193	245	209	595	842	4
existen	249	193	283	209	595	842	4
diferencias	71	207	124	223	595	842	4
entre	127	207	151	223	595	842	4
lo	154	207	163	223	595	842	4
rural	167	207	189	223	595	842	4
y	193	207	199	223	595	842	4
lo	202	207	211	223	595	842	4
agrario	215	207	249	223	595	842	4
(Álva-	252	207	283	223	595	842	4
rez,	71	221	89	237	595	842	4
Cruz,	92	221	119	237	595	842	4
Nova,	123	221	152	237	595	842	4
Valdés	156	221	188	237	595	842	4
y	192	221	198	237	595	842	4
Prieto	202	221	230	237	595	842	4
2010;	234	221	261	237	595	842	4
Mi-	265	221	283	237	595	842	4
llet,	71	235	89	251	595	842	4
Héctor	93	235	126	251	595	842	4
y	130	235	136	251	595	842	4
Fernández	139	235	189	251	595	842	4
2015).	193	235	224	251	595	842	4
El	228	235	239	251	595	842	4
82,35	243	235	270	251	595	842	4
%	273	235	283	251	595	842	4
de	71	249	82	265	595	842	4
las	85	249	98	265	595	842	4
tierras	101	249	131	265	595	842	4
uruguayas	134	249	183	265	595	842	4
están	186	249	211	265	595	842	4
destinadas	214	249	264	265	595	842	4
a	267	249	272	265	595	842	4
la	275	249	283	265	595	842	4
agricultura	71	263	123	279	595	842	4
(0,14	127	263	151	279	595	842	4
de	155	263	166	279	595	842	4
0,17	170	263	191	279	595	842	4
millones	195	263	236	279	595	842	4
de	240	263	251	279	595	842	4
km2);	255	263	283	279	595	842	4
otro	71	277	90	293	595	842	4
tanto	94	277	118	293	595	842	4
sucede	122	277	154	293	595	842	4
con	158	277	176	293	595	842	4
Paraguay	179	277	224	293	595	842	4
(51,	228	277	247	293	595	842	4
21	251	277	263	293	595	842	4
%),	266	277	283	293	595	842	4
Argentina	71	291	119	307	595	842	4
(53,23	125	291	156	307	595	842	4
%),	161	291	178	307	595	842	4
así	184	291	198	307	595	842	4
como	204	291	230	307	595	842	4
Colombia	236	291	283	307	595	842	4
(38,59	71	305	102	321	595	842	4
%)	105	305	119	321	595	842	4
y	123	305	129	321	595	842	4
el	132	305	141	321	595	842	4
propio	144	305	175	321	595	842	4
Brasil	179	305	207	321	595	842	4
(33,17	211	305	242	321	595	842	4
%).	245	305	262	321	595	842	4
Los	265	305	283	321	595	842	4
países	71	319	100	335	595	842	4
con	104	319	121	335	595	842	4
menor	125	319	155	335	595	842	4
porcentaje	159	319	209	335	595	842	4
de	212	319	224	335	595	842	4
tierras	227	319	257	335	595	842	4
agrí-	261	319	283	335	595	842	4
colas	71	333	96	349	595	842	4
son	98	333	115	349	595	842	4
Surinam	117	333	158	349	595	842	4
(0,5	161	333	180	349	595	842	4
%),	182	333	199	349	595	842	4
Guyana	202	333	239	349	595	842	4
(3.12	242	333	267	349	595	842	4
%)	269	333	283	349	595	842	4
y	71	347	77	363	595	842	4
Bolivia	80	347	115	363	595	842	4
(3,44	118	347	143	363	595	842	4
%),	146	347	163	363	595	842	4
que	167	347	184	363	595	842	4
tienen	187	347	216	363	595	842	4
partes	219	347	248	363	595	842	4
impor-	251	347	283	363	595	842	4
tantes	71	361	99	377	595	842	4
de	103	361	115	377	595	842	4
su	119	361	130	377	595	842	4
territorio	134	361	177	377	595	842	4
ocupadas	182	361	226	377	595	842	4
por	231	361	247	377	595	842	4
selvas,	251	361	283	377	595	842	4
en	71	375	82	391	595	842	4
los	87	375	101	391	595	842	4
dos	105	375	122	391	595	842	4
primeros,	126	375	172	391	595	842	4
y	176	375	182	391	595	842	4
por	187	375	203	391	595	842	4
montañas	207	375	253	391	595	842	4
y	258	375	264	391	595	842	4
de-	268	375	283	391	595	842	4
siertos	71	389	102	405	595	842	4
en	105	389	117	405	595	842	4
el	120	389	128	405	595	842	4
último.	131	389	166	405	595	842	4
Las	312	291	329	307	595	842	4
cifras	335	291	362	307	595	842	4
mayores	368	291	409	307	595	842	4
se	415	291	425	307	595	842	4
encuentran	431	291	484	307	595	842	4
en	490	291	502	307	595	842	4
Su-	508	291	524	307	595	842	4
rinam,	312	305	343	321	595	842	4
Guyana	346	305	383	321	595	842	4
y	387	305	393	321	595	842	4
Brasil,	396	305	428	321	595	842	4
con	431	305	448	321	595	842	4
valores	452	305	486	321	595	842	4
respec-	490	305	524	321	595	842	4
tivos	312	319	335	335	595	842	4
aproximados	339	319	401	335	595	842	4
de	404	319	415	335	595	842	4
200,	419	319	440	335	595	842	4
72	443	319	455	335	595	842	4
y	458	319	464	335	595	842	4
31	468	319	480	335	595	842	4
millones	483	319	524	335	595	842	4
de	312	333	323	349	595	842	4
km2	327	333	348	349	595	842	4
de	352	333	363	349	595	842	4
tierras	367	333	397	349	595	842	4
no	400	333	412	349	595	842	4
agrícolas	416	333	459	349	595	842	4
por	463	333	479	349	595	842	4
cada	482	333	504	349	595	842	4
mi-	508	333	524	349	595	842	4
llón	312	347	330	363	595	842	4
de	335	347	346	363	595	842	4
km2	350	347	372	363	595	842	4
dedicados	376	347	424	363	595	842	4
a	428	347	433	363	595	842	4
la	438	347	446	363	595	842	4
agricultura.	451	347	506	363	595	842	4
No	510	347	524	363	595	842	4
obstante,	312	361	355	377	595	842	4
estos	360	361	384	377	595	842	4
datos	390	361	415	377	595	842	4
también	421	361	460	377	595	842	4
deben	465	361	494	377	595	842	4
valo-	500	361	524	377	595	842	4
rarse	312	375	335	391	595	842	4
con	338	375	356	391	595	842	4
cuidado,	359	375	400	391	595	842	4
considerando	403	375	467	391	595	842	4
que	470	375	487	391	595	842	4
los	490	375	504	391	595	842	4
tres	507	375	524	391	595	842	4
países	312	389	341	405	595	842	4
tienen	347	389	376	405	595	842	4
importantes	382	389	439	405	595	842	4
áreas	444	389	469	405	595	842	4
selváticas.	475	389	524	405	595	842	4
Uruguay,	312	403	356	419	595	842	4
Argentina	360	403	408	419	595	842	4
y	413	403	419	419	595	842	4
Paraguay,	424	403	471	419	595	842	4
en	475	403	487	419	595	842	4
el	492	403	500	419	595	842	4
otro	505	403	524	419	595	842	4
extremo,	312	417	354	433	595	842	4
muestran	358	417	402	433	595	842	4
proporciones	406	417	469	433	595	842	4
por	473	417	489	433	595	842	4
debajo	492	417	524	433	595	842	4
de	312	431	323	447	595	842	4
1,	327	431	336	447	595	842	4
lo	341	431	350	447	595	842	4
que	354	431	372	447	595	842	4
indica	376	431	405	447	595	842	4
un	410	431	422	447	595	842	4
uso	426	431	443	447	595	842	4
más	447	431	466	447	595	842	4
balanceado	470	431	524	447	595	842	4
de	312	445	323	461	595	842	4
la	326	445	335	461	595	842	4
tierra	338	445	363	461	595	842	4
para	366	445	387	461	595	842	4
la	390	445	398	461	595	842	4
producción	401	445	455	461	595	842	4
de	458	445	470	461	595	842	4
alimentos.	473	445	522	461	595	842	4
En	71	417	84	433	595	842	4
cuanto	89	417	121	433	595	842	4
a	125	417	131	433	595	842	4
la	135	417	144	433	595	842	4
proporción	148	417	201	433	595	842	4
población	206	417	253	433	595	842	4
rural/	257	417	283	433	595	842	4
tierras	71	431	101	447	595	842	4
agrícolas,	105	431	152	447	595	842	4
esta	156	431	175	447	595	842	4
refleja	179	431	209	447	595	842	4
la	214	431	222	447	595	842	4
cantidad	227	431	268	447	595	842	4
de	272	431	283	447	595	842	4
habitantes	71	445	120	461	595	842	4
rurales	123	445	155	461	595	842	4
por	159	445	175	461	595	842	4
km2	178	445	199	461	595	842	4
de	202	445	214	461	595	842	4
tierra	217	445	242	461	595	842	4
destina-	245	445	283	461	595	842	4
da	71	459	82	475	595	842	4
a	86	459	92	475	595	842	4
la	96	459	104	475	595	842	4
agricultura.	109	459	164	475	595	842	4
Países	168	459	198	475	595	842	4
como	202	459	229	475	595	842	4
Surinam	233	459	273	475	595	842	4
y	277	459	283	475	595	842	4
Ecuador,	71	473	113	489	595	842	4
con	118	473	136	489	595	842	4
225	141	473	159	489	595	842	4
y	164	473	170	489	595	842	4
118	175	473	192	489	595	842	4
habitantes	197	473	246	489	595	842	4
rurales	251	473	283	489	595	842	4
por	71	487	87	503	595	842	4
cada	91	487	113	503	595	842	4
km2	117	487	139	503	595	842	4
de	143	487	154	503	595	842	4
tierra	159	487	184	503	595	842	4
agrícola,	188	487	230	503	595	842	4
contrastan	234	487	283	503	595	842	4
con	71	501	88	517	595	842	4
otros	92	501	116	517	595	842	4
como	120	501	147	517	595	842	4
Uruguay	151	501	193	517	595	842	4
y	197	501	203	517	595	842	4
Argentina	207	501	254	517	595	842	4
(1,07	258	501	283	517	595	842	4
y	71	515	77	531	595	842	4
2,39	79	515	100	531	595	842	4
habitantes	103	515	152	531	595	842	4
rurales/km2	154	515	212	531	595	842	4
de	214	515	226	531	595	842	4
tierras	228	515	258	531	595	842	4
agrí-	261	515	283	531	595	842	4
colas,	71	529	99	545	595	842	4
respectivamente).	102	529	186	545	595	842	4
En	312	473	325	489	595	842	4
el	327	473	336	489	595	842	4
mismo	338	473	371	489	595	842	4
orden	373	473	400	489	595	842	4
de	403	473	414	489	595	842	4
ideas,	416	473	444	489	595	842	4
la	446	473	455	489	595	842	4
figura	457	473	485	489	595	842	4
1	487	473	493	489	595	842	4
mues-	495	473	524	489	595	842	4
tra	312	487	324	503	595	842	4
los	329	487	343	503	595	842	4
agrupamientos	348	487	418	503	595	842	4
encontrados	423	487	481	503	595	842	4
sobre	485	487	511	503	595	842	4
la	516	487	524	503	595	842	4
base	312	501	333	517	595	842	4
del	337	501	352	517	595	842	4
análisis	355	501	391	517	595	842	4
de	395	501	406	517	595	842	4
conglomerados,	410	501	486	517	595	842	4
que	490	501	507	517	595	842	4
re-	511	501	524	517	595	842	4
sumen	312	515	343	531	595	842	4
el	347	515	356	531	595	842	4
análisis	359	515	395	531	595	842	4
de	399	515	411	531	595	842	4
las	414	515	428	531	595	842	4
variables	431	515	475	531	595	842	4
de	479	515	490	531	595	842	4
pobla-	494	515	524	531	595	842	4
ción	312	529	332	545	595	842	4
y	337	529	343	545	595	842	4
uso	348	529	365	545	595	842	4
de	369	529	381	545	595	842	4
la	385	529	394	545	595	842	4
tierra	399	529	424	545	595	842	4
de	429	529	440	545	595	842	4
manera	445	529	480	545	595	842	4
integral.	485	529	524	545	595	842	4
Puede	312	543	341	559	595	842	4
apreciarse	347	543	396	559	595	842	4
que	401	543	419	559	595	842	4
Surinam	424	543	465	559	595	842	4
y	471	543	477	559	595	842	4
Uruguay	482	543	524	559	595	842	4
no	312	557	324	573	595	842	4
forman	328	557	362	573	595	842	4
grupos	366	557	399	573	595	842	4
con	403	557	420	573	595	842	4
ninguno	424	557	463	573	595	842	4
de	467	557	479	573	595	842	4
los	483	557	497	573	595	842	4
otros	500	557	524	573	595	842	4
países,	312	571	344	587	595	842	4
mientras	348	571	389	587	595	842	4
el	392	571	401	587	595	842	4
comportamiento	404	571	483	587	595	842	4
de	486	571	498	587	595	842	4
estas	501	571	524	587	595	842	4
variables	312	585	355	601	595	842	4
es	358	585	368	601	595	842	4
similar	371	585	405	601	595	842	4
en	408	585	419	601	595	842	4
el	422	585	431	601	595	842	4
grupo	434	585	462	601	595	842	4
que	465	585	482	601	595	842	4
integran	485	585	524	601	595	842	4
Colombia	312	599	359	615	595	842	4
y	363	599	369	615	595	842	4
Ecuador.	373	599	416	615	595	842	4
El	420	599	430	615	595	842	4
resto	434	599	458	615	595	842	4
de	462	599	473	615	595	842	4
los	477	599	491	615	595	842	4
países	495	599	524	615	595	842	4
queda	312	613	340	629	595	842	4
agrupado	343	613	388	629	595	842	4
en	391	613	402	629	595	842	4
un	405	613	417	629	595	842	4
solo	420	613	440	629	595	842	4
conglomerado.	443	613	515	629	595	842	4
Por	71	557	88	573	595	842	4
su	94	557	104	573	595	842	4
parte,	110	557	137	573	595	842	4
la	143	557	152	573	595	842	4
proporción	158	557	210	573	595	842	4
población	216	557	264	573	595	842	4
ur-	270	557	283	573	595	842	4
bana/población	71	571	144	587	595	842	4
rural	150	571	173	587	595	842	4
indica	179	571	208	587	595	842	4
que	214	571	231	587	595	842	4
en	237	571	248	587	595	842	4
países	254	571	283	587	595	842	4
como	71	585	98	601	595	842	4
Guyana	100	585	137	601	595	842	4
(0,40),	140	585	172	601	595	842	4
Paraguay	174	585	219	601	595	842	4
(1,46),	221	585	253	601	595	842	4
Ecua-	255	585	283	601	595	842	4
dor	71	599	87	615	595	842	4
(1,73),	91	599	123	615	595	842	4
Surinam	127	599	168	615	595	842	4
(2,05)	172	599	201	615	595	842	4
y	205	599	211	615	595	842	4
Bolivia	215	599	250	615	595	842	4
(2,17)	254	599	283	615	595	842	4
la	71	613	80	629	595	842	4
cantidad	84	613	125	629	595	842	4
de	129	613	141	629	595	842	4
habitantes	145	613	194	629	595	842	4
urbanos	198	613	236	629	595	842	4
por	241	613	257	629	595	842	4
cada	261	613	283	629	595	842	4
habitante	71	627	115	643	595	842	4
rural	118	627	141	643	595	842	4
no	144	627	156	643	595	842	4
es	159	627	169	643	595	842	4
para	172	627	193	643	595	842	4
nada	196	627	218	643	595	842	4
preocupante;	222	627	283	643	595	842	4
en	71	641	82	657	595	842	4
cambio,	86	641	124	657	595	842	4
en	128	641	139	657	595	842	4
Argentina	142	641	190	657	595	842	4
hay	193	641	210	657	595	842	4
11,19	214	641	241	657	595	842	4
habitan-	244	641	283	657	595	842	4
tes	71	655	84	671	595	842	4
de	87	655	98	671	595	842	4
las	101	655	114	671	595	842	4
ciudades	116	655	158	671	595	842	4
por	161	655	177	671	595	842	4
cada	180	655	202	671	595	842	4
poblador	204	655	247	671	595	842	4
rural,	249	655	275	671	595	842	4
y	277	655	283	671	595	842	4
en	71	669	82	685	595	842	4
Uruguay	85	669	127	685	595	842	4
21,86;	131	669	161	685	595	842	4
esta	164	669	183	685	595	842	4
cifra	186	669	208	685	595	842	4
representa	212	669	261	685	595	842	4
más	264	669	283	685	595	842	4
del	71	683	86	699	595	842	4
cuádruplo	89	683	137	699	595	842	4
de	141	683	152	699	595	842	4
la	156	683	165	699	595	842	4
proporción	169	683	221	699	595	842	4
de	225	683	237	699	595	842	4
la	240	683	249	699	595	842	4
región	253	683	283	699	595	842	4
(5,05).	71	697	103	713	595	842	4
Aunque	107	697	145	713	595	842	4
a	150	697	155	713	595	842	4
primera	160	697	197	713	595	842	4
vista	202	697	225	713	595	842	4
estos	229	697	253	713	595	842	4
datos	258	697	283	713	595	842	4
parecen	71	711	108	727	595	842	4
reflejar	111	711	145	727	595	842	4
la	148	711	157	727	595	842	4
cantidad	159	711	200	727	595	842	4
de	203	711	214	727	595	842	4
personas	217	711	259	727	595	842	4
ocu-	262	711	283	727	595	842	4
padas	71	725	98	741	595	842	4
en	102	725	113	741	595	842	4
el	117	725	125	741	595	842	4
agro	129	725	150	741	595	842	4
y	154	725	160	741	595	842	4
la	163	725	172	741	595	842	4
cantidad	176	725	216	741	595	842	4
de	220	725	231	741	595	842	4
habitantes	235	725	283	741	595	842	4
urbanos	71	739	109	755	595	842	4
que	112	739	129	755	595	842	4
deben	132	739	161	755	595	842	4
ser	164	739	178	755	595	842	4
alimentados	181	739	239	755	595	842	4
por	242	739	258	755	595	842	4
cada	261	739	283	755	595	842	4
habitante	71	753	115	769	595	842	4
rural,	117	753	143	769	595	842	4
las	146	753	159	769	595	842	4
cifras	162	753	188	769	595	842	4
tienen	191	753	220	769	595	842	4
un	223	753	235	769	595	842	4
sesgo	238	753	264	769	595	842	4
im-	267	753	283	769	595	842	4
93	291	797	304	815	595	842	4
REVISTA	186	24	227	33	595	842	5
CHAKIÑAN,	231	24	278	33	595	842	5
2018,	282	24	305	33	595	842	5
Nº.5,	309	24	329	33	595	842	5
AGOSTO,	333	24	370	33	595	842	5
(90-101)	374	24	411	33	595	842	5
ISSN	260	33	282	42	595	842	5
2550-6722	286	33	336	42	595	842	5
Los	71	541	89	557	595	842	5
productos	92	541	140	557	595	842	5
de	143	541	155	557	595	842	5
la	158	541	167	557	595	842	5
agricultura	170	541	222	557	595	842	5
en	226	541	237	557	595	842	5
Sudamé-	241	541	283	557	595	842	5
rica	71	555	89	571	595	842	5
(tabla	93	555	120	571	595	842	5
2)	124	555	134	571	595	842	5
aunque	137	555	172	571	595	842	5
también	176	555	214	571	595	842	5
son	218	555	234	571	595	842	5
heterogé-	238	555	283	571	595	842	5
neos	71	569	93	585	595	842	5
como	98	569	125	585	595	842	5
resultado	130	569	174	585	595	842	5
de	180	569	191	585	595	842	5
las	197	569	210	585	595	842	5
características	216	569	283	585	595	842	5
del	71	583	86	599	595	842	5
clima	89	583	115	599	595	842	5
y	118	583	124	599	595	842	5
la	127	583	136	599	595	842	5
tradición	139	583	182	599	595	842	5
agrícola	185	583	223	599	595	842	5
de	226	583	237	599	595	842	5
cada	240	583	262	599	595	842	5
uno	265	583	283	599	595	842	5
de	71	597	82	613	595	842	5
ellos,	85	597	110	613	595	842	5
muestran	113	597	157	613	595	842	5
algunas	160	597	196	613	595	842	5
regularidades	199	597	264	613	595	842	5
que	266	597	283	613	595	842	5
se	71	611	81	627	595	842	5
exponen	84	611	125	627	595	842	5
a	128	611	133	627	595	842	5
continuación.	136	611	201	627	595	842	5
94	291	796	304	814	595	842	5
REVISTA	185	24	226	33	595	842	6
CHAKIÑAN,	230	24	277	33	595	842	6
2018,	281	24	304	33	595	842	6
Nº.5,	308	24	328	33	595	842	6
AGOSTO,	332	24	369	33	595	842	6
(90-101)	373	24	410	33	595	842	6
ISSN	260	33	281	42	595	842	6
2550-6722	285	33	336	42	595	842	6
La	71	390	84	406	595	842	6
región	86	390	117	406	595	842	6
sudamericana	120	390	186	406	595	842	6
es	189	390	199	406	595	842	6
una	202	390	219	406	595	842	6
gran	222	390	243	406	595	842	6
produc-	246	390	283	406	595	842	6
tora	71	403	90	420	595	842	6
de	93	403	104	420	595	842	6
azúcar	108	403	139	420	595	842	6
(los	142	403	160	420	595	842	6
12	163	403	175	420	595	842	6
países	179	403	208	420	595	842	6
que	211	403	229	420	595	842	6
la	232	403	241	420	595	842	6
integran	244	403	283	420	595	842	6
son	71	417	88	433	595	842	6
productores	91	417	148	433	595	842	6
de	152	417	163	433	595	842	6
este	167	417	186	433	595	842	6
rubro).	190	417	222	433	595	842	6
Se	226	417	238	433	595	842	6
destacan	242	417	283	433	595	842	6
también	71	430	110	447	595	842	6
la	113	430	122	447	595	842	6
producción	126	430	180	447	595	842	6
de	184	430	195	447	595	842	6
arroz	199	430	224	447	595	842	6
(11	228	430	243	447	595	842	6
países),	247	430	283	447	595	842	6
maíz	71	444	94	460	595	842	6
(10),	97	444	120	460	595	842	6
papa	123	444	146	460	595	842	6
(8),	149	444	166	460	595	842	6
plátano/banano,	169	444	245	460	595	842	6
naranja	248	444	283	460	595	842	6
y	71	457	77	474	595	842	6
yuca	81	457	104	474	595	842	6
(6).	108	457	125	474	595	842	6
Otros	129	457	156	474	595	842	6
productos	160	457	207	474	595	842	6
como	212	457	238	474	595	842	6
el	243	457	251	474	595	842	6
aceite	255	457	283	474	595	842	6
de	71	471	82	487	595	842	6
palma	85	471	115	487	595	842	6
y	118	471	124	487	595	842	6
la	127	471	135	487	595	842	6
soya	138	471	160	487	595	842	6
se	163	471	173	487	595	842	6
obtienen	176	471	217	487	595	842	6
solamente	220	471	269	487	595	842	6
en	272	471	283	487	595	842	6
5	71	484	77	501	595	842	6
países	80	484	109	501	595	842	6
del	112	484	127	501	595	842	6
área;	130	484	153	501	595	842	6
sin	157	484	171	501	595	842	6
embargo,	174	484	218	501	595	842	6
en	222	484	233	501	595	842	6
el	236	484	245	501	595	842	6
caso	248	484	269	501	595	842	6
de	272	484	283	501	595	842	6
la	71	498	80	514	595	842	6
soya,	83	498	108	514	595	842	6
Brasil	111	498	140	514	595	842	6
y	143	498	149	514	595	842	6
Argentina	152	498	200	514	595	842	6
son	203	498	220	514	595	842	6
líderes	223	498	255	514	595	842	6
mun-	258	498	283	514	595	842	6
diales	71	511	99	528	595	842	6
en	102	511	113	528	595	842	6
este	116	511	135	528	595	842	6
rubro.	138	511	167	528	595	842	6
Llama	312	390	342	406	595	842	6
la	346	390	354	406	595	842	6
atención	358	390	398	406	595	842	6
que	402	390	419	406	595	842	6
varios	422	390	452	406	595	842	6
de	455	390	466	406	595	842	6
los	470	390	484	406	595	842	6
produc-	487	390	524	406	595	842	6
tos	312	403	326	420	595	842	6
líderes	331	403	363	420	595	842	6
regionales	368	403	417	420	595	842	6
(azúcar,	422	403	460	420	595	842	6
arroz,	465	403	493	420	595	842	6
maíz,	498	403	524	420	595	842	6
soya)	312	417	338	433	595	842	6
se	341	417	351	433	595	842	6
obtienen	355	417	396	433	595	842	6
a	400	417	405	433	595	842	6
partir	409	417	435	433	595	842	6
de	439	417	450	433	595	842	6
grandes	453	417	491	433	595	842	6
exten-	494	417	524	433	595	842	6
siones	312	430	342	447	595	842	6
de	344	430	356	447	595	842	6
tierra,	358	430	386	447	595	842	6
dedicadas	389	430	436	447	595	842	6
al	439	430	447	447	595	842	6
monocultivo	450	430	511	447	595	842	6
de	513	430	524	447	595	842	6
estas	312	444	335	460	595	842	6
especies.	339	444	382	460	595	842	6
Otras,	385	444	414	460	595	842	6
como	417	444	444	460	595	842	6
la	447	444	456	460	595	842	6
papa,	459	444	485	460	595	842	6
los	488	444	502	460	595	842	6
plá-	506	444	524	460	595	842	6
tanos	312	457	337	474	595	842	6
y	340	457	346	474	595	842	6
bananos,	348	457	390	474	595	842	6
la	393	457	402	474	595	842	6
yuca	404	457	427	474	595	842	6
y	429	457	435	474	595	842	6
la	438	457	446	474	595	842	6
naranja,	449	457	487	474	595	842	6
cuando	490	457	524	474	595	842	6
son	312	471	328	487	595	842	6
productos	332	471	379	487	595	842	6
líderes	383	471	415	487	595	842	6
de	418	471	429	487	595	842	6
los	433	471	447	487	595	842	6
países	450	471	480	487	595	842	6
se	483	471	493	487	595	842	6
obtie-	496	471	524	487	595	842	6
nen	312	484	329	501	595	842	6
también	332	484	371	501	595	842	6
en	374	484	385	501	595	842	6
las	388	484	401	501	595	842	6
mismas	404	484	441	501	595	842	6
condiciones.	444	484	504	501	595	842	6
La	312	512	324	528	595	842	6
interrogante	331	512	389	528	595	842	6
entonces	396	512	438	528	595	842	6
es:	444	512	458	528	595	842	6
¿cómo	464	512	496	528	595	842	6
pue-	503	512	524	528	595	842	6
de	312	526	323	542	595	842	6
una	328	526	345	542	595	842	6
región	350	526	380	542	595	842	6
tan	385	526	400	542	595	842	6
heterogénea	404	526	462	542	595	842	6
en	467	526	478	542	595	842	6
cuanto	483	526	515	542	595	842	6
a	519	526	524	542	595	842	6
su	312	540	322	556	595	842	6
densidad	327	540	369	556	595	842	6
de	374	540	385	556	595	842	6
población,	389	540	440	556	595	842	6
su	444	540	455	556	595	842	6
población	459	540	506	556	595	842	6
ru-	510	540	524	556	595	842	6
ral,	312	554	327	570	595	842	6
las	332	554	346	570	595	842	6
tierras	350	554	380	570	595	842	6
agrícolas	385	554	428	570	595	842	6
y	433	554	439	570	595	842	6
las	444	554	457	570	595	842	6
proporciones	462	554	524	570	595	842	6
analizadas	312	568	362	584	595	842	6
hasta	365	568	390	584	595	842	6
aquí,	393	568	417	584	595	842	6
obtener	420	568	456	584	595	842	6
elevadas	460	568	501	584	595	842	6
pro-	504	568	524	584	595	842	6
ducciones	312	582	360	598	595	842	6
agrícolas?	365	582	413	598	595	842	6
La	418	582	431	598	595	842	6
respuesta	436	582	480	598	595	842	6
hay	485	582	502	598	595	842	6
que	507	582	524	598	595	842	6
buscarla	312	596	352	612	595	842	6
en	355	596	366	612	595	842	6
una	369	596	386	612	595	842	6
agricultura	389	596	441	612	595	842	6
intensiva,	443	596	490	612	595	842	6
con	492	596	510	612	595	842	6
un	512	596	524	612	595	842	6
alto	312	610	330	626	595	842	6
consumo	334	610	377	626	595	842	6
de	382	610	393	626	595	842	6
productos	397	610	445	626	595	842	6
químicos	449	610	493	626	595	842	6
(tabla	497	610	524	626	595	842	6
3).	312	624	325	640	595	842	6
Un	71	538	86	555	595	842	6
caso	91	538	112	555	595	842	6
similar	117	538	150	555	595	842	6
ocurre	155	538	186	555	595	842	6
con	191	538	209	555	595	842	6
el	214	538	222	555	595	842	6
café,	227	538	250	555	595	842	6
cuyos	255	538	283	555	595	842	6
volúmenes	71	552	123	568	595	842	6
son	126	552	143	568	595	842	6
sólo	147	552	167	568	595	842	6
importantes	170	552	227	568	595	842	6
en	230	552	242	568	595	842	6
Brasil	245	552	274	568	595	842	6
y	277	552	283	568	595	842	6
Colombia,	71	565	121	582	595	842	6
pero	124	565	145	582	595	842	6
estos	148	565	172	582	595	842	6
dos	174	565	191	582	595	842	6
países	194	565	223	582	595	842	6
son	226	565	242	582	595	842	6
también	245	565	283	582	595	842	6
líderes	71	579	103	595	595	842	6
en	108	579	120	595	595	842	6
la	125	579	134	595	595	842	6
producción	139	579	193	595	595	842	6
y	199	579	205	595	595	842	6
exportación	210	579	267	595	595	842	6
de	272	579	283	595	595	842	6
este	71	592	90	609	595	842	6
producto.	93	592	139	609	595	842	6
Finalmente,	142	592	199	609	595	842	6
debe	203	592	226	609	595	842	6
mencionar-	229	592	283	609	595	842	6
se	71	606	81	622	595	842	6
que	84	606	101	622	595	842	6
otras	105	606	128	622	595	842	6
producciones	131	606	195	622	595	842	6
agrícolas	198	606	242	622	595	842	6
como	245	606	272	622	595	842	6
la	275	606	283	622	595	842	6
colza,	71	619	99	636	595	842	6
la	103	619	111	636	595	842	6
uva,	115	619	135	636	595	842	6
la	139	619	147	636	595	842	6
manzana,	151	619	196	636	595	842	6
el	200	619	209	636	595	842	6
limón,	212	619	243	636	595	842	6
el	247	619	255	636	595	842	6
algo-	259	619	283	636	595	842	6
dón,	71	633	92	649	595	842	6
el	95	633	103	649	595	842	6
coco	106	633	129	649	595	842	6
y	132	633	138	649	595	842	6
el	141	633	149	649	595	842	6
aguacate	152	633	194	649	595	842	6
han	197	633	214	649	595	842	6
sido	217	633	237	649	595	842	6
incluidas	240	633	283	649	595	842	6
no	71	646	83	663	595	842	6
por	86	646	102	663	595	842	6
su	104	646	115	663	595	842	6
importancia	118	646	175	663	595	842	6
en	178	646	189	663	595	842	6
toda	192	646	213	663	595	842	6
la	216	646	224	663	595	842	6
región,	227	646	261	663	595	842	6
sino	263	646	283	663	595	842	6
por	71	660	87	676	595	842	6
su	91	660	102	676	595	842	6
relevancia	106	660	155	676	595	842	6
particular	159	660	205	676	595	842	6
en	209	660	220	676	595	842	6
la	224	660	233	676	595	842	6
economía	237	660	283	676	595	842	6
agrícola	71	673	110	690	595	842	6
de	113	673	124	690	595	842	6
determinados	127	673	192	690	595	842	6
países.	195	673	227	690	595	842	6
95	291	797	304	815	595	842	6
REVISTA	186	24	227	33	595	842	7
CHAKIÑAN,	231	24	278	33	595	842	7
2018,	282	24	305	33	595	842	7
Nº.5,	309	24	329	33	595	842	7
AGOSTO,	333	24	370	33	595	842	7
(90-101)	374	24	411	33	595	842	7
ISSN	260	33	282	42	595	842	7
2550-6722	286	33	336	42	595	842	7
Sudamérica	71	347	128	364	595	842	7
es	131	347	141	364	595	842	7
una	144	347	162	364	595	842	7
alta	165	347	183	364	595	842	7
consumidora	186	347	248	364	595	842	7
de	252	347	263	364	595	842	7
fer-	266	347	283	364	595	842	7
tilizantes	71	361	114	378	595	842	7
y	119	361	125	378	595	842	7
plaguicidas.	129	361	187	378	595	842	7
En	191	361	204	378	595	842	7
los	208	361	222	378	595	842	7
fertilizantes	227	361	283	378	595	842	7
nitrogenados,	71	375	136	392	595	842	7
la	141	375	150	392	595	842	7
media	155	375	185	392	595	842	7
de	190	375	201	392	595	842	7
la	207	375	215	392	595	842	7
región	221	375	251	392	595	842	7
es	257	375	267	392	595	842	7
de	272	375	283	392	595	842	7
74,54	71	389	98	406	595	842	7
kg/ha,	102	389	131	406	595	842	7
y	135	389	141	406	595	842	7
si	145	389	153	406	595	842	7
bien	157	389	177	406	595	842	7
hay	181	389	198	406	595	842	7
países	202	389	231	406	595	842	7
como	235	389	262	406	595	842	7
Bo-	265	389	283	406	595	842	7
livia	71	403	92	420	595	842	7
y	97	403	103	420	595	842	7
Guyana	108	403	145	420	595	842	7
que	150	403	167	420	595	842	7
aplican	172	403	206	420	595	842	7
pocos	211	403	239	420	595	842	7
volúme-	243	403	283	420	595	842	7
nes	71	417	87	434	595	842	7
de	90	417	101	434	595	842	7
estos	105	417	129	434	595	842	7
productos,	132	417	182	434	595	842	7
otros	186	417	210	434	595	842	7
como	213	417	240	434	595	842	7
Surinam	243	417	283	434	595	842	7
(142,18),	71	431	115	448	595	842	7
Colombia	121	431	168	448	595	842	7
(150,55)	174	431	215	448	595	842	7
duplican	221	431	262	448	595	842	7
ese	268	431	283	448	595	842	7
promedio,	71	445	120	462	595	842	7
mientras	125	445	167	462	595	842	7
Chile	172	445	198	462	595	842	7
(243,77)	204	445	245	462	595	842	7
excede	250	445	283	462	595	842	7
en	71	459	82	476	595	842	7
mucho	86	459	118	476	595	842	7
al	122	459	130	476	595	842	7
triple	134	459	159	476	595	842	7
de	163	459	174	476	595	842	7
ese	177	459	193	476	595	842	7
valor.	196	459	223	476	595	842	7
La	227	459	239	476	595	842	7
cantidad	243	459	283	476	595	842	7
de	71	473	82	490	595	842	7
fertilizantes	88	473	145	490	595	842	7
nitrogenados	151	473	213	490	595	842	7
usados	219	473	251	490	595	842	7
en	257	473	269	490	595	842	7
la	275	473	283	490	595	842	7
agricultura	71	487	123	504	595	842	7
chilena	127	487	162	504	595	842	7
sólo	166	487	186	504	595	842	7
es	191	487	200	504	595	842	7
comparable	205	487	261	504	595	842	7
a	265	487	270	504	595	842	7
la	275	487	283	504	595	842	7
de	71	501	82	518	595	842	7
China,	85	501	117	518	595	842	7
que	120	501	137	518	595	842	7
usa	140	501	156	518	595	842	7
296,8	159	501	186	518	595	842	7
kg/ha	189	501	216	518	595	842	7
(FAO	219	501	246	518	595	842	7
2014).	249	501	280	518	595	842	7
Chile,	312	347	341	364	595	842	7
con	345	347	363	364	595	842	7
más	367	347	387	364	595	842	7
de	391	347	403	364	595	842	7
350	407	347	425	364	595	842	7
kg/ha	430	347	457	364	595	842	7
de	461	347	473	364	595	842	7
fertilizan-	477	347	524	364	595	842	7
tes,	312	361	328	378	595	842	7
y	333	361	339	378	595	842	7
Colombia	344	361	391	378	595	842	7
con	396	361	414	378	595	842	7
casi	419	361	437	378	595	842	7
300,	442	361	463	378	595	842	7
exhiben	468	361	506	378	595	842	7
las	511	361	524	378	595	842	7
peores	312	375	343	392	595	842	7
cifras	346	375	373	392	595	842	7
en	376	375	388	392	595	842	7
este	391	375	409	392	595	842	7
indicador.	413	375	460	392	595	842	7
No	464	375	478	392	595	842	7
obstante,	481	375	524	392	595	842	7
no	312	389	324	406	595	842	7
son	327	389	344	406	595	842	7
para	348	389	368	406	595	842	7
nada	372	389	395	406	595	842	7
despreciables	398	389	463	406	595	842	7
los	467	389	481	406	595	842	7
datos	484	389	509	406	595	842	7
de	513	389	524	406	595	842	7
Surinam	312	403	352	420	595	842	7
-sobre	355	403	385	420	595	842	7
todo	388	403	409	420	595	842	7
por	412	403	428	420	595	842	7
ser	430	403	444	420	595	842	7
un	447	403	459	420	595	842	7
país	461	403	481	420	595	842	7
con	483	403	501	420	595	842	7
muy	503	403	524	420	595	842	7
pocas	312	417	339	434	595	842	7
tierras	343	417	373	434	595	842	7
agrícolas-	378	417	425	434	595	842	7
Brasil,	429	417	461	434	595	842	7
Venezuela	465	417	514	434	595	842	7
y	518	417	524	434	595	842	7
Ecuador,	312	431	354	448	595	842	7
todas	359	431	384	448	595	842	7
por	389	431	405	448	595	842	7
encima	409	431	444	448	595	842	7
de	448	431	460	448	595	842	7
la	464	431	473	448	595	842	7
media	477	431	507	448	595	842	7
re-	511	431	524	448	595	842	7
gional.	312	445	345	462	595	842	7
Bolivia,	348	445	387	462	595	842	7
obviamente,	390	445	449	462	595	842	7
es	453	445	463	462	595	842	7
la	467	445	475	462	595	842	7
de	479	445	490	462	595	842	7
menor	494	445	524	462	595	842	7
consumo	312	459	355	476	595	842	7
de	358	459	369	476	595	842	7
fertilizantes	372	459	429	476	595	842	7
por	432	459	448	476	595	842	7
unidad	451	459	484	476	595	842	7
de	487	459	498	476	595	842	7
área.	501	459	524	476	595	842	7
Al	312	487	324	504	595	842	7
emplear	327	487	366	504	595	842	7
los	370	487	384	504	595	842	7
datos	387	487	412	504	595	842	7
de	416	487	427	504	595	842	7
las	431	487	444	504	595	842	7
cuatro	448	487	478	504	595	842	7
variables	481	487	524	504	595	842	7
en	312	501	323	518	595	842	7
un	326	501	338	518	595	842	7
análisis	341	501	377	518	595	842	7
multivariado	379	501	441	518	595	842	7
(Figura	443	501	479	518	595	842	7
2)	481	501	491	518	595	842	7
se	494	501	504	518	595	842	7
for-	507	501	524	518	595	842	7
man	312	515	332	532	595	842	7
tres	335	515	352	532	595	842	7
conglomerados:	355	515	432	532	595	842	7
en	434	515	445	532	595	842	7
el	448	515	457	532	595	842	7
primero	459	515	497	532	595	842	7
coin-	500	515	524	532	595	842	7
ciden	312	529	338	546	595	842	7
Chile	343	529	369	546	595	842	7
y	373	529	379	546	595	842	7
Colombia,	384	529	434	546	595	842	7
los	439	529	453	546	595	842	7
mayores	458	529	498	546	595	842	7
con-	503	529	524	546	595	842	7
sumidores	312	543	361	560	595	842	7
de	366	543	377	560	595	842	7
fertilizantes;	382	543	442	560	595	842	7
el	447	543	456	560	595	842	7
segundo	461	543	501	560	595	842	7
está	506	543	524	560	595	842	7
formado	312	557	352	574	595	842	7
por	357	557	373	574	595	842	7
Argentina,	377	557	428	574	595	842	7
Guyana,	433	557	473	574	595	842	7
Bolivia	478	557	514	574	595	842	7
y	518	557	524	574	595	842	7
Perú,	312	571	337	588	595	842	7
y	341	571	347	588	595	842	7
el	350	571	359	588	595	842	7
tercero	363	571	396	588	595	842	7
por	400	571	416	588	595	842	7
las	420	571	433	588	595	842	7
restantes	437	571	479	588	595	842	7
naciones	482	571	524	588	595	842	7
del	312	585	326	602	595	842	7
área.	330	585	353	602	595	842	7
Este	356	585	377	602	595	842	7
análisis	381	585	417	602	595	842	7
integral	420	585	457	602	595	842	7
corrobora	460	585	507	602	595	842	7
los	510	585	524	602	595	842	7
datos	312	599	337	616	595	842	7
particulares	340	599	396	616	595	842	7
de	399	599	410	616	595	842	7
los	413	599	427	616	595	842	7
países.	430	599	463	616	595	842	7
Otro	71	529	93	546	595	842	7
tanto	96	529	120	546	595	842	7
sucede	123	529	155	546	595	842	7
con	158	529	176	546	595	842	7
los	178	529	192	546	595	842	7
fertilizantes	195	529	252	546	595	842	7
fosfó-	255	529	283	546	595	842	7
ricos	71	543	94	560	595	842	7
y	99	543	105	560	595	842	7
potásicos.	109	543	157	560	595	842	7
Bolivia,	161	543	199	560	595	842	7
Guyana	204	543	241	560	595	842	7
y	245	543	251	560	595	842	7
Ecua-	256	543	283	560	595	842	7
dor	71	557	87	574	595	842	7
usan	91	557	113	574	595	842	7
poco	117	557	140	574	595	842	7
fósforo	144	557	179	574	595	842	7
en	183	557	194	574	595	842	7
sus	198	557	214	574	595	842	7
suelos,	218	557	251	574	595	842	7
y	255	557	261	574	595	842	7
Gu-	265	557	283	574	595	842	7
yana,	71	571	97	588	595	842	7
Argentina,	98	571	149	588	595	842	7
Bolivia	152	571	187	588	595	842	7
y	190	571	196	588	595	842	7
Perú	198	571	220	588	595	842	7
aplican	223	571	258	588	595	842	7
poco	260	571	283	588	595	842	7
potasio;	71	585	109	602	595	842	7
sin	112	585	126	602	595	842	7
embargo,	128	585	173	602	595	842	7
los	176	585	190	602	595	842	7
altos	192	585	215	602	595	842	7
volúmenes	218	585	270	602	595	842	7
de	272	585	283	602	595	842	7
fertilizantes	71	599	128	616	595	842	7
fosfóricos	131	599	179	616	595	842	7
que	182	599	199	616	595	842	7
emplean	203	599	243	616	595	842	7
Colom-	247	599	283	616	595	842	7
bia,	71	613	89	630	595	842	7
Chile	92	613	118	630	595	842	7
y	122	613	128	630	595	842	7
Brasil,	131	613	163	630	595	842	7
y	166	613	172	630	595	842	7
de	176	613	187	630	595	842	7
fertilizantes	191	613	247	630	595	842	7
potási-	251	613	283	630	595	842	7
cos	71	627	87	644	595	842	7
empleados	90	627	141	644	595	842	7
por	144	627	160	644	595	842	7
Colombia,	162	627	213	644	595	842	7
Brasil	215	627	244	644	595	842	7
y	247	627	253	644	595	842	7
Ecua-	256	627	283	644	595	842	7
dor	71	641	87	658	595	842	7
elevan	92	641	123	658	595	842	7
la	128	641	136	658	595	842	7
media	141	641	170	658	595	842	7
de	175	641	186	658	595	842	7
la	191	641	199	658	595	842	7
región	204	641	235	658	595	842	7
a	239	641	245	658	595	842	7
niveles	249	641	283	658	595	842	7
que	71	655	88	672	595	842	7
triplican	93	655	133	672	595	842	7
las	138	655	151	672	595	842	7
cantidades	155	655	206	672	595	842	7
usadas	211	655	243	672	595	842	7
por	247	655	263	672	595	842	7
sus	268	655	283	672	595	842	7
contrapartes	71	669	130	686	595	842	7
en	133	669	144	686	595	842	7
el	148	669	156	686	595	842	7
Caribe	160	669	191	686	595	842	7
y	195	669	201	686	595	842	7
América	204	669	245	686	595	842	7
Central	248	669	283	686	595	842	7
(FAO	71	683	98	700	595	842	7
2014).	104	683	135	700	595	842	7
La	71	711	84	728	595	842	7
suma	89	711	115	728	595	842	7
de	120	711	132	728	595	842	7
los	138	711	152	728	595	842	7
tres	157	711	175	728	595	842	7
tipos	181	711	204	728	595	842	7
de	210	711	221	728	595	842	7
fertilizantes	227	711	283	728	595	842	7
(fertilizantes	71	725	132	742	595	842	7
totales)	135	725	170	742	595	842	7
que	173	725	190	742	595	842	7
integra	193	725	226	742	595	842	7
a	229	725	235	742	595	842	7
los	238	725	252	742	595	842	7
porta-	255	725	283	742	595	842	7
dores	71	739	97	756	595	842	7
de	100	739	112	756	595	842	7
estos	115	739	139	756	595	842	7
tres	143	739	160	756	595	842	7
componentes	164	739	227	756	595	842	7
(nitrógeno,	230	739	283	756	595	842	7
fósforo	71	753	106	770	595	842	7
y	110	753	116	770	595	842	7
potasio)	120	753	159	770	595	842	7
revela	163	753	193	770	595	842	7
cifras	197	753	224	770	595	842	7
alarmantes:	228	753	283	770	595	842	7
96	291	796	304	814	595	842	7
REVISTA	185	24	226	33	595	842	8
CHAKIÑAN,	230	24	277	33	595	842	8
2018,	281	24	304	33	595	842	8
Nº.5,	308	24	328	33	595	842	8
AGOSTO,	332	24	369	33	595	842	8
(90-101)	373	24	410	33	595	842	8
ISSN	260	33	281	42	595	842	8
2550-6722	285	33	336	42	595	842	8
El	71	476	82	492	595	842	8
análisis	86	476	122	492	595	842	8
del	126	476	141	492	595	842	8
consumo	145	476	189	492	595	842	8
de	193	476	204	492	595	842	8
plaguicidas	208	476	263	492	595	842	8
por	267	476	283	492	595	842	8
unidad	71	490	104	506	595	842	8
de	107	490	118	506	595	842	8
área,	121	490	144	506	595	842	8
que	148	490	165	506	595	842	8
se	168	490	178	506	595	842	8
mostró	182	490	215	506	595	842	8
en	218	490	230	506	595	842	8
la	233	490	242	506	595	842	8
Tabla	245	490	271	506	595	842	8
3,	274	490	283	506	595	842	8
es	71	504	81	520	595	842	8
más	84	504	103	520	595	842	8
difícil,	107	504	138	520	595	842	8
pues	142	504	164	520	595	842	8
no	167	504	179	520	595	842	8
se	182	504	192	520	595	842	8
dispone	196	504	233	520	595	842	8
de	236	504	248	520	595	842	8
los	251	504	265	520	595	842	8
da-	268	504	283	520	595	842	8
tos	71	518	85	534	595	842	8
de	89	518	100	534	595	842	8
Brasil,	103	518	135	534	595	842	8
Paraguay	139	518	183	534	595	842	8
y	187	518	193	534	595	842	8
Venezuela.	197	518	249	534	595	842	8
Pese	252	518	274	534	595	842	8
a	278	518	283	534	595	842	8
eso,	71	532	90	548	595	842	8
las	94	532	107	548	595	842	8
cifras	111	532	137	548	595	842	8
informadas	141	532	195	548	595	842	8
por	198	532	214	548	595	842	8
Surinam,	218	532	262	548	595	842	8
Co-	265	532	283	548	595	842	8
lombia	71	546	104	562	595	842	8
y	110	546	116	562	595	842	8
Chile	121	546	147	562	595	842	8
son	153	546	169	562	595	842	8
bastante	175	546	214	562	595	842	8
elevadas	219	546	261	562	595	842	8
con	266	546	283	562	595	842	8
respecto	71	560	111	576	595	842	8
a	114	560	119	576	595	842	8
las	122	560	136	576	595	842	8
de	139	560	150	576	595	842	8
sus	153	560	168	576	595	842	8
vecinos	171	560	208	576	595	842	8
de	211	560	222	576	595	842	8
la	225	560	234	576	595	842	8
región.	237	560	270	576	595	842	8
A	312	476	320	492	595	842	8
partir	324	476	350	492	595	842	8
de	354	476	365	492	595	842	8
los	370	476	384	492	595	842	8
datos	388	476	413	492	595	842	8
analizados	417	476	468	492	595	842	8
hasta	472	476	497	492	595	842	8
aquí,	501	476	524	492	595	842	8
puede	312	490	340	506	595	842	8
apreciarse	347	490	396	506	595	842	8
que	403	490	420	506	595	842	8
la	427	490	436	506	595	842	8
región	443	490	473	506	595	842	8
sigue	480	490	506	506	595	842	8
un	512	490	524	506	595	842	8
patrón	312	504	342	520	595	842	8
de	349	504	360	520	595	842	8
producción	367	504	421	520	595	842	8
de	427	504	438	520	595	842	8
materias	445	504	485	520	595	842	8
primas	492	504	524	520	595	842	8
agrícolas	312	518	355	534	595	842	8
y	359	518	365	534	595	842	8
productos	368	518	416	534	595	842	8
en	419	518	430	534	595	842	8
su	434	518	445	534	595	842	8
mayoría	448	518	487	534	595	842	8
no	491	518	503	534	595	842	8
ela-	506	518	524	534	595	842	8
borados,	312	532	353	548	595	842	8
lo	357	532	366	548	595	842	8
cual	370	532	390	548	595	842	8
la	394	532	402	548	595	842	8
mantiene	406	532	450	548	595	842	8
en	454	532	465	548	595	842	8
su	469	532	480	548	595	842	8
posición	484	532	524	548	595	842	8
histórica	312	546	353	562	595	842	8
de	356	546	368	562	595	842	8
productor	371	546	418	562	595	842	8
primario,	421	546	465	562	595	842	8
que	469	546	486	562	595	842	8
conser-	489	546	524	562	595	842	8
va	312	560	323	576	595	842	8
desde	327	560	354	576	595	842	8
la	357	560	366	576	595	842	8
época	370	560	398	576	595	842	8
del	401	560	416	576	595	842	8
coloniaje.	419	560	466	576	595	842	8
Este	470	560	490	576	595	842	8
patrón	494	560	524	576	595	842	8
tiene	312	574	335	590	595	842	8
su	338	574	348	590	595	842	8
esencia	351	574	386	590	595	842	8
en	389	574	400	590	595	842	8
el	403	574	412	590	595	842	8
extractivismo	414	574	479	590	595	842	8
de	482	574	493	590	595	842	8
recur-	496	574	524	590	595	842	8
sos	312	588	327	604	595	842	8
naturales,	330	588	377	604	595	842	8
que	380	588	397	604	595	842	8
si	400	588	408	604	595	842	8
bien	411	588	432	604	595	842	8
se	435	588	445	604	595	842	8
ha	448	588	460	604	595	842	8
asociado	463	588	505	604	595	842	8
tra-	508	588	524	604	595	842	8
dicionalmente	312	602	380	618	595	842	8
a	384	602	389	618	595	842	8
la	393	602	402	618	595	842	8
minería	405	602	442	618	595	842	8
y	446	602	452	618	595	842	8
la	456	602	465	618	595	842	8
explotación	468	602	524	618	595	842	8
de	312	616	323	632	595	842	8
los	327	616	341	632	595	842	8
hidrocarburos,	344	616	414	632	595	842	8
incluye	418	616	453	632	595	842	8
a	457	616	462	632	595	842	8
la	465	616	474	632	595	842	8
agricultu-	478	616	524	632	595	842	8
ra	312	630	321	646	595	842	8
y	325	630	331	646	595	842	8
aunque	335	630	370	646	595	842	8
tiene	374	630	397	646	595	842	8
su	401	630	412	646	595	842	8
origen	416	630	446	646	595	842	8
en	450	630	462	646	595	842	8
los	466	630	480	646	595	842	8
modelos	484	630	524	646	595	842	8
neoliberales,	312	644	373	660	595	842	8
ha	377	644	388	660	595	842	8
sido	392	644	412	660	595	842	8
asimilado	415	644	462	660	595	842	8
también	466	644	505	660	595	842	8
por	508	644	524	660	595	842	8
los	312	658	326	674	595	842	8
gobiernos	328	658	376	674	595	842	8
progresistas	378	658	436	674	595	842	8
del	438	658	453	674	595	842	8
área	455	658	475	674	595	842	8
(Gudynas	478	658	524	674	595	842	8
2010).	312	672	343	688	595	842	8
La	71	588	84	604	595	842	8
acumulación	90	588	152	604	595	842	8
sustancias	176	588	225	604	595	842	8
tóxicas	231	588	265	604	595	842	8
en	272	588	283	604	595	842	8
los	71	602	85	618	595	842	8
suelos	88	602	118	618	595	842	8
es	122	602	132	618	595	842	8
una	135	602	153	618	595	842	8
consecuencia	156	602	220	618	595	842	8
del	223	602	238	618	595	842	8
excesivo	241	602	283	618	595	842	8
empleo	71	616	106	632	595	842	8
de	110	616	121	632	595	842	8
fertilizantes	124	616	181	632	595	842	8
químicos	184	616	228	632	595	842	8
y	231	616	237	632	595	842	8
plaguici-	241	616	283	632	595	842	8
das	71	630	87	646	595	842	8
(López	91	630	125	646	595	842	8
2006).	129	630	160	646	595	842	8
En	165	630	178	646	595	842	8
particular,	182	630	231	646	595	842	8
la	235	630	244	646	595	842	8
adición	248	630	283	646	595	842	8
inmoderada	71	644	128	660	595	842	8
de	133	644	144	660	595	842	8
fertilizantes	149	644	205	660	595	842	8
nitrogenados	210	644	272	660	595	842	8
y	277	644	283	660	595	842	8
fosfóricos	71	658	119	674	595	842	8
es	122	658	132	674	595	842	8
una	135	658	152	674	595	842	8
causa	155	658	181	674	595	842	8
de	184	658	196	674	595	842	8
la	198	658	207	674	595	842	8
reducción	210	658	257	674	595	842	8
futu-	260	658	283	674	595	842	8
ra	71	672	80	688	595	842	8
de	83	672	95	688	595	842	8
la	98	672	107	688	595	842	8
productividad	110	672	177	688	595	842	8
de	180	672	191	688	595	842	8
los	194	672	208	688	595	842	8
suelos	212	672	242	688	595	842	8
(Pimen-	245	672	283	688	595	842	8
tel	71	686	83	702	595	842	8
y	87	686	93	702	595	842	8
Burgess	98	686	136	702	595	842	8
2013).	141	686	172	702	595	842	8
Por	176	686	193	702	595	842	8
otra	198	686	216	702	595	842	8
parte,	221	686	248	702	595	842	8
el	252	686	261	702	595	842	8
ele-	265	686	283	702	595	842	8
vado	71	700	94	716	595	842	8
consumo	99	700	142	716	595	842	8
de	147	700	158	716	595	842	8
fertilizantes	162	700	219	716	595	842	8
y	224	700	230	716	595	842	8
herbicidas	234	700	283	716	595	842	8
tiende	71	714	100	730	595	842	8
a	104	714	109	730	595	842	8
incrementar	113	714	171	730	595	842	8
la	175	714	183	730	595	842	8
demanda	187	714	230	730	595	842	8
energética	234	714	283	730	595	842	8
de	71	728	82	744	595	842	8
los	86	728	100	744	595	842	8
suelos	105	728	135	744	595	842	8
en	139	728	150	744	595	842	8
los	155	728	169	744	595	842	8
que	173	728	190	744	595	842	8
se	195	728	205	744	595	842	8
emplean,	209	728	253	744	595	842	8
gene-	257	728	283	744	595	842	8
rando	71	742	98	758	595	842	8
un	101	742	113	758	595	842	8
efecto	117	742	146	758	595	842	8
perjudicial	149	742	201	758	595	842	8
al	204	742	212	758	595	842	8
ambiente	216	742	260	758	595	842	8
(Za-	263	742	283	758	595	842	8
mora	71	756	96	772	595	842	8
et	99	756	107	772	595	842	8
al.	110	756	123	772	595	842	8
2015).	129	756	160	772	595	842	8
Al	312	700	324	716	595	842	8
respecto	330	700	370	716	595	842	8
es	377	700	387	716	595	842	8
importante	393	700	445	716	595	842	8
señalar	452	700	486	716	595	842	8
que	492	700	509	716	595	842	8
la	516	700	524	716	595	842	8
tesis	312	714	333	730	595	842	8
de	338	714	350	730	595	842	8
la	355	714	364	730	595	842	8
“maldición	369	714	422	730	595	842	8
de	428	714	439	730	595	842	8
los	444	714	458	730	595	842	8
recursos	464	714	504	730	595	842	8
na-	509	714	524	730	595	842	8
turales”	312	728	349	744	595	842	8
que	353	728	371	744	595	842	8
condena	375	728	415	744	595	842	8
a	419	728	425	744	595	842	8
los	429	728	443	744	595	842	8
países	447	728	477	744	595	842	8
poseedo-	481	728	524	744	595	842	8
res	312	742	326	758	595	842	8
de	331	742	342	758	595	842	8
estos	348	742	372	758	595	842	8
a	377	742	382	758	595	842	8
convertirse	387	742	441	758	595	842	8
en	446	742	457	758	595	842	8
exportadores	462	742	524	758	595	842	8
de	312	756	323	772	595	842	8
productos	329	756	376	772	595	842	8
primarios	382	756	428	772	595	842	8
y	434	756	440	772	595	842	8
al	445	756	454	772	595	842	8
subdesarrollo	460	756	524	772	595	842	8
97	291	797	304	815	595	842	8
REVISTA	186	24	227	33	595	842	9
CHAKIÑAN,	231	24	278	33	595	842	9
2018,	282	24	305	33	595	842	9
Nº.5,	309	24	329	33	595	842	9
AGOSTO,	333	24	370	33	595	842	9
(90-101)	374	24	411	33	595	842	9
ISSN	260	33	282	42	595	842	9
2550-6722	286	33	336	42	595	842	9
económico	71	67	124	83	595	842	9
emergió	127	67	166	83	595	842	9
en	170	67	181	83	595	842	9
la	185	67	194	83	595	842	9
década	198	67	231	83	595	842	9
de	235	67	246	83	595	842	9
1970	250	67	274	83	595	842	9
y	277	67	283	83	595	842	9
ha	71	81	82	97	595	842	9
sido	86	81	106	97	595	842	9
revisada	111	81	151	97	595	842	9
recientemente	155	81	222	97	595	842	9
por	227	81	243	97	595	842	9
Fulquet	247	81	283	97	595	842	9
(2015).	71	95	106	111	595	842	9
Según	110	95	140	111	595	842	9
este	144	95	163	111	595	842	9
autor,	167	95	194	111	595	842	9
a	199	95	204	111	595	842	9
pesar	208	95	233	111	595	842	9
de	238	95	249	111	595	842	9
que	253	95	271	111	595	842	9
el	275	95	283	111	595	842	9
crecimiento	71	109	128	125	595	842	9
acelerado	130	109	176	125	595	842	9
de	179	109	190	125	595	842	9
países	193	109	223	125	595	842	9
como	225	109	252	125	595	842	9
China	255	109	283	125	595	842	9
demanda	71	123	114	139	595	842	9
una	118	123	135	139	595	842	9
gran	139	123	160	139	595	842	9
cantidad	164	123	204	139	595	842	9
de	208	123	219	139	595	842	9
recursos	223	123	263	139	595	842	9
pri-	266	123	283	139	595	842	9
marios	71	137	104	153	595	842	9
-lo	108	137	121	153	595	842	9
que	125	137	142	153	595	842	9
ha	146	137	158	153	595	842	9
incrementado	162	137	227	153	595	842	9
los	231	137	245	153	595	842	9
precios	249	137	283	153	595	842	9
internacionales	71	151	144	167	595	842	9
de	146	151	158	167	595	842	9
estos,	160	151	187	167	595	842	9
como	190	151	217	167	595	842	9
consecuencia	220	151	283	167	595	842	9
de	71	165	82	181	595	842	9
que	85	165	103	181	595	842	9
China	106	165	134	181	595	842	9
paga	138	165	160	181	595	842	9
estos	163	165	187	181	595	842	9
productos	191	165	238	181	595	842	9
a	241	165	246	181	595	842	9
buenos	249	165	283	181	595	842	9
precios	71	179	106	195	595	842	9
porque	110	179	143	195	595	842	9
tiene	147	179	170	195	595	842	9
necesidad	174	179	221	195	595	842	9
de	225	179	237	195	595	842	9
ellos-	241	179	267	195	595	842	9
tal	271	179	283	195	595	842	9
fenómeno	71	193	119	209	595	842	9
ha	122	193	134	209	595	842	9
venido	137	193	170	209	595	842	9
a	174	193	179	209	595	842	9
reforzar	182	193	220	209	595	842	9
la	224	193	233	209	595	842	9
condición	236	193	283	209	595	842	9
de	71	207	82	223	595	842	9
exportadores	86	207	148	223	595	842	9
de	152	207	164	223	595	842	9
materias	168	207	209	223	595	842	9
primas	213	207	245	223	595	842	9
de	249	207	261	223	595	842	9
paí-	265	207	283	223	595	842	9
ses	71	221	86	237	595	842	9
como	89	221	116	237	595	842	9
los	120	221	134	237	595	842	9
que	137	221	155	237	595	842	9
integran	158	221	198	237	595	842	9
el	201	221	210	237	595	842	9
subcontinente.	214	221	283	237	595	842	9
Sin	71	235	87	251	595	842	9
embargo,	90	235	134	251	595	842	9
la	137	235	146	251	595	842	9
perspectiva	148	235	203	251	595	842	9
de	206	235	217	251	595	842	9
los	219	235	233	251	595	842	9
gobiernos	236	235	283	251	595	842	9
y	71	249	77	265	595	842	9
las	81	249	95	265	595	842	9
sociedades	99	249	151	265	595	842	9
agrarias	156	249	194	265	595	842	9
sudamericanas	198	249	269	265	595	842	9
es	273	249	283	265	595	842	9
que	71	263	88	279	595	842	9
este	93	263	112	279	595	842	9
estilo	117	263	143	279	595	842	9
de	148	263	159	279	595	842	9
producción	164	263	218	279	595	842	9
se	223	263	233	279	595	842	9
considera	237	263	283	279	595	842	9
exitoso	71	277	106	293	595	842	9
(Ferro	108	277	138	293	595	842	9
2017)	141	277	169	293	595	842	9
por	171	277	187	293	595	842	9
la	190	277	198	293	595	842	9
alta	201	277	218	293	595	842	9
participación	221	277	283	293	595	842	9
de	71	291	82	307	595	842	9
estos	86	291	110	307	595	842	9
productos	114	291	161	307	595	842	9
agrarios	165	291	204	307	595	842	9
en	208	291	219	307	595	842	9
sus	223	291	238	307	595	842	9
balanzas	242	291	283	307	595	842	9
comerciales	71	305	128	321	595	842	9
hasta	131	305	156	321	595	842	9
la	159	305	168	321	595	842	9
actualidad.	171	305	223	321	595	842	9
tantes	312	67	340	83	595	842	9
de	342	67	353	83	595	842	9
altos	356	67	378	83	595	842	9
niveles	380	67	414	83	595	842	9
de	417	67	428	83	595	842	9
dióxido	430	67	467	83	595	842	9
de	469	67	481	83	595	842	9
carbono,	483	67	524	83	595	842	9
cambios	312	81	352	97	595	842	9
en	357	81	368	97	595	842	9
las	373	81	387	97	595	842	9
precipitaciones,	392	81	467	97	595	842	9
temperatu-	472	81	524	97	595	842	9
ras	312	95	326	111	595	842	9
más	329	95	349	111	595	842	9
altas	352	95	374	111	595	842	9
y	378	95	384	111	595	842	9
aumento	387	95	428	111	595	842	9
en	432	95	443	111	595	842	9
la	447	95	455	111	595	842	9
ocurrencia	459	95	510	111	595	842	9
de	513	95	524	111	595	842	9
eventos	312	109	348	125	595	842	9
extremos,	353	109	400	125	595	842	9
así	404	109	417	125	595	842	9
como	421	109	448	125	595	842	9
mayores	452	109	492	125	595	842	9
daños	496	109	524	125	595	842	9
ejercidos	312	123	355	139	595	842	9
por	361	123	377	139	595	842	9
las	383	123	396	139	595	842	9
plagas.	402	123	436	139	595	842	9
La	441	123	454	139	595	842	9
preocupación	460	123	524	139	595	842	9
por	312	137	328	153	595	842	9
la	332	137	340	153	595	842	9
degradación	344	137	403	153	595	842	9
del	407	137	421	153	595	842	9
ambiente	425	137	469	153	595	842	9
y	473	137	479	153	595	842	9
su	483	137	494	153	595	842	9
causa	498	137	524	153	595	842	9
principal	312	151	354	167	595	842	9
en	358	151	370	167	595	842	9
el	374	151	382	167	595	842	9
hombre	386	151	423	167	595	842	9
se	427	151	437	167	595	842	9
refleja	441	151	471	167	595	842	9
incluso	475	151	509	167	595	842	9
en	513	151	524	167	595	842	9
la	312	165	320	181	595	842	9
Encíclica	323	165	368	181	595	842	9
“Laudato	371	165	415	181	595	842	9
si”	418	165	431	181	595	842	9
del	434	165	449	181	595	842	9
Papa	452	165	475	181	595	842	9
Francisco	478	165	524	181	595	842	9
(SS	312	179	329	195	595	842	9
Francisco	332	179	379	195	595	842	9
2015).	385	179	416	195	595	842	9
Sobre	312	207	340	223	595	842	9
este	345	207	364	223	595	842	9
tema,	369	207	395	223	595	842	9
García	400	207	432	223	595	842	9
(1995)	437	207	469	223	595	842	9
citado	474	207	503	223	595	842	9
por	508	207	524	223	595	842	9
Acosta	312	221	345	237	595	842	9
(2009)	348	221	380	237	595	842	9
se	383	221	393	237	595	842	9
pregunta:	396	221	441	237	595	842	9
-	312	235	316	251	595	842	9
¿Cómo	319	235	353	251	595	842	9
vivir	356	235	379	251	595	842	9
en	382	235	393	251	595	842	9
una	396	235	414	251	595	842	9
tierra	417	235	442	251	595	842	9
finita?	445	235	475	251	595	842	9
-	312	249	316	265	595	842	9
¿Cómo	319	249	354	265	595	842	9
vivir	357	249	380	265	595	842	9
con	383	249	401	265	595	842	9
buena	404	249	433	265	595	842	9
calidad	436	249	471	265	595	842	9
de	474	249	486	265	595	842	9
vida	489	249	510	265	595	842	9
en	513	249	524	265	595	842	9
una	312	263	329	279	595	842	9
tierra	332	263	357	279	595	842	9
finita?	360	263	390	279	595	842	9
-	312	277	316	293	595	842	9
¿Cómo	320	277	354	293	595	842	9
vivir	358	277	381	293	595	842	9
una	385	277	402	293	595	842	9
buena	406	277	434	293	595	842	9
vida	438	277	459	293	595	842	9
en	463	277	474	293	595	842	9
una	478	277	495	293	595	842	9
tierra	499	277	524	293	595	842	9
finita,	312	291	339	307	595	842	9
en	342	291	354	307	595	842	9
paz	357	291	373	307	595	842	9
y	376	291	382	307	595	842	9
sin	385	291	399	307	595	842	9
desajustes	402	291	451	307	595	842	9
destructivos?	454	291	517	307	595	842	9
Formuladas	312	319	368	335	595	842	9
hace	373	319	395	335	595	842	9
más	399	319	418	335	595	842	9
de	422	319	434	335	595	842	9
20	438	319	450	335	595	842	9
años,	454	319	479	335	595	842	9
estas	484	319	507	335	595	842	9
in-	511	319	524	335	595	842	9
terrogantes	312	333	365	349	595	842	9
mantienen	369	333	419	349	595	842	9
su	423	333	434	349	595	842	9
vigencia	437	333	478	349	595	842	9
en	482	333	493	349	595	842	9
la	497	333	506	349	595	842	9
ac-	510	333	524	349	595	842	9
tualidad,	312	347	353	363	595	842	9
pues	357	347	379	363	595	842	9
la	382	347	391	363	595	842	9
población	394	347	442	363	595	842	9
y	445	347	451	363	595	842	9
la	454	347	463	363	595	842	9
demanda	466	347	510	363	595	842	9
de	513	347	524	363	595	842	9
alimentos	312	361	358	377	595	842	9
siguen	363	361	394	377	595	842	9
creciendo	399	361	446	377	595	842	9
a	450	361	455	377	595	842	9
la	460	361	469	377	595	842	9
par	473	361	489	377	595	842	9
de	493	361	505	377	595	842	9
sus	509	361	524	377	595	842	9
precios.	312	375	349	391	595	842	9
La	353	375	366	391	595	842	9
respuesta,	370	375	418	391	595	842	9
sin	422	375	436	391	595	842	9
duda	440	375	463	391	595	842	9
alguna,	467	375	502	391	595	842	9
está	506	375	524	391	595	842	9
en	312	389	323	405	595	842	9
la	327	389	335	405	595	842	9
sustentabilidad,	339	389	414	405	595	842	9
definida	417	389	456	405	595	842	9
como	459	389	486	405	595	842	9
los	490	389	504	405	595	842	9
tres	507	389	524	405	595	842	9
vértices	312	403	349	419	595	842	9
de	353	403	364	419	595	842	9
un	368	403	380	419	595	842	9
triángulo	384	403	427	419	595	842	9
(económico,	431	403	491	419	595	842	9
ecoló-	494	403	524	419	595	842	9
gico	312	417	332	433	595	842	9
y	336	417	342	433	595	842	9
social)	346	417	377	433	595	842	9
propuesto	381	417	428	433	595	842	9
por	432	417	448	433	595	842	9
Dyllick	451	417	487	433	595	842	9
y	491	417	497	433	595	842	9
Hoc-	500	417	524	433	595	842	9
kerts	312	431	335	447	595	842	9
(2002)	339	431	371	447	595	842	9
que	375	431	392	447	595	842	9
tiene	396	431	419	447	595	842	9
como	423	431	449	447	595	842	9
centro	453	431	483	447	595	842	9
al	487	431	495	447	595	842	9
hom-	499	431	524	447	595	842	9
bre.	312	445	330	461	595	842	9
Aunque	312	459	350	475	595	842	9
el	355	459	363	475	595	842	9
hombre	368	459	405	475	595	842	9
no	409	459	421	475	595	842	9
creó	426	459	447	475	595	842	9
la	451	459	460	475	595	842	9
Tierra,	464	459	496	475	595	842	9
es	501	459	511	475	595	842	9
el	516	459	524	475	595	842	9
único	312	473	338	489	595	842	9
ser	344	473	358	489	595	842	9
viviente	363	473	402	489	595	842	9
que	408	473	425	489	595	842	9
puede	431	473	459	489	595	842	9
transformar-	465	473	524	489	595	842	9
la	312	487	320	503	595	842	9
de	325	487	337	503	595	842	9
manera	341	487	377	503	595	842	9
consciente	381	487	432	503	595	842	9
y	437	487	443	503	595	842	9
planificada;	448	487	504	503	595	842	9
por	508	487	524	503	595	842	9
tanto	312	501	336	517	595	842	9
es,	339	501	352	517	595	842	9
paradójicamente,	355	501	438	517	595	842	9
el	441	501	449	517	595	842	9
único	453	501	479	517	595	842	9
capaz	483	501	510	517	595	842	9
de	513	501	524	517	595	842	9
destruirla.	312	515	360	531	595	842	9
Tamaña	364	515	401	531	595	842	9
responsabilidad	405	515	480	531	595	842	9
coloca	484	515	515	531	595	842	9
a	519	515	524	531	595	842	9
gobernantes,	312	529	373	545	595	842	9
políticos,	375	529	420	545	595	842	9
economistas,	422	529	485	545	595	842	9
científi-	487	529	524	545	595	842	9
cos,	312	543	331	559	595	842	9
empresarios,	333	543	394	559	595	842	9
productores	397	543	453	559	595	842	9
y	456	543	462	559	595	842	9
otros	464	543	488	559	595	842	9
actores	490	543	524	559	595	842	9
sociales	312	557	350	573	595	842	9
ante	352	557	372	573	595	842	9
la	375	557	383	573	595	842	9
decisión	386	557	426	573	595	842	9
entre	428	557	452	573	595	842	9
un	454	557	466	573	595	842	9
modelo	469	557	505	573	595	842	9
que	507	557	524	573	595	842	9
produce	312	571	350	587	595	842	9
a	355	571	360	587	595	842	9
gran	364	571	386	587	595	842	9
escala,	390	571	422	587	595	842	9
para	427	571	447	587	595	842	9
obtener	451	571	487	587	595	842	9
ganan-	492	571	524	587	595	842	9
cias	312	585	330	601	595	842	9
a	334	585	340	601	595	842	9
partir	343	585	369	601	595	842	9
de	373	585	384	601	595	842	9
las	388	585	402	601	595	842	9
llamadas	405	585	448	601	595	842	9
“commodities”	452	585	524	601	595	842	9
como	312	599	338	615	595	842	9
la	343	599	352	615	595	842	9
soya,	356	599	381	615	595	842	9
el	385	599	394	615	595	842	9
maíz	398	599	422	615	595	842	9
y	426	599	432	615	595	842	9
otros	436	599	460	615	595	842	9
cultivos	465	599	503	615	595	842	9
con	507	599	524	615	595	842	9
fines	312	613	334	629	595	842	9
agroindustriales	340	613	416	629	595	842	9
o	421	613	427	629	595	842	9
biocombustibles,	432	613	514	629	595	842	9
a	519	613	524	629	595	842	9
costa	312	627	336	643	595	842	9
de	339	627	350	643	595	842	9
la	353	627	361	643	595	842	9
destrucción	364	627	419	643	595	842	9
del	422	627	436	643	595	842	9
ambiente	439	627	483	643	595	842	9
(Pengue	485	627	524	643	595	842	9
2016),	312	641	343	657	595	842	9
y	346	641	352	657	595	842	9
un	355	641	367	657	595	842	9
modelo	370	641	406	657	595	842	9
que	409	641	426	657	595	842	9
sin	429	641	443	657	595	842	9
dejar	446	641	470	657	595	842	9
de	473	641	485	657	595	842	9
alimen-	488	641	524	657	595	842	9
tar	312	655	324	671	595	842	9
a	328	655	333	671	595	842	9
los	336	655	350	671	595	842	9
habitantes	354	655	402	671	595	842	9
del	406	655	420	671	595	842	9
planeta	424	655	458	671	595	842	9
sea	462	655	477	671	595	842	9
amigable	480	655	524	671	595	842	9
con	312	669	329	685	595	842	9
el	333	669	342	685	595	842	9
entorno.	346	669	386	685	595	842	9
La	390	669	403	685	595	842	9
necesidad	407	669	454	685	595	842	9
de	458	669	470	685	595	842	9
reparación	474	669	524	685	595	842	9
de	312	683	323	699	595	842	9
los	328	683	342	699	595	842	9
agroecosistemas	347	683	426	699	595	842	9
es	431	683	441	699	595	842	9
evidente	446	683	487	699	595	842	9
(Stoja-	492	683	524	699	595	842	9
novic	312	697	338	713	595	842	9
2017)	343	697	371	713	595	842	9
pero	375	697	396	713	595	842	9
no	400	697	412	713	595	842	9
debe	416	697	439	713	595	842	9
apartarse	443	697	486	713	595	842	9
de	490	697	502	713	595	842	9
esta	506	697	524	713	595	842	9
perspectiva.	312	711	369	727	595	842	9
Es	373	711	385	727	595	842	9
ilógico	388	711	421	727	595	842	9
pensar,	425	711	459	727	595	842	9
en	462	711	473	727	595	842	9
la	476	711	485	727	595	842	9
actuali-	488	711	524	727	595	842	9
dad,	312	725	332	741	595	842	9
que	335	725	352	741	595	842	9
se	355	725	365	741	595	842	9
imponga	368	725	410	741	595	842	9
un	413	725	425	741	595	842	9
estilo	427	725	453	741	595	842	9
de	456	725	468	741	595	842	9
producción	470	725	524	741	595	842	9
que	312	739	329	755	595	842	9
conserve	332	739	374	755	595	842	9
el	377	739	385	755	595	842	9
entorno	388	739	425	755	595	842	9
pero	427	739	448	755	595	842	9
no	451	739	463	755	595	842	9
sea	465	739	481	755	595	842	9
capaz	483	739	511	755	595	842	9
de	513	739	524	755	595	842	9
alimentar	312	753	357	769	595	842	9
a	360	753	365	769	595	842	9
los	368	753	382	769	595	842	9
habitantes	385	753	434	769	595	842	9
de	437	753	448	769	595	842	9
la	451	753	460	769	595	842	9
Tierra.	463	753	495	769	595	842	9
Si	71	333	81	349	595	842	9
a	84	333	89	349	595	842	9
esta	92	333	111	349	595	842	9
situación	114	333	158	349	595	842	9
de	161	333	172	349	595	842	9
dependencia	175	333	235	349	595	842	9
económi-	238	333	283	349	595	842	9
ca,	71	347	85	363	595	842	9
con	89	347	106	363	595	842	9
una	111	347	128	363	595	842	9
posición	132	347	173	363	595	842	9
de	177	347	189	363	595	842	9
productores	193	347	249	363	595	842	9
de	254	347	265	363	595	842	9
ru-	269	347	283	363	595	842	9
bros	71	361	92	377	595	842	9
primarios	96	361	142	377	595	842	9
agrícolas,	147	361	193	377	595	842	9
se	198	361	208	377	595	842	9
añade	212	361	240	377	595	842	9
el	245	361	254	377	595	842	9
costo	258	361	283	377	595	842	9
ecológico	71	375	118	391	595	842	9
que	122	375	139	391	595	842	9
estos	144	375	168	391	595	842	9
países	172	375	201	391	595	842	9
pagan	205	375	234	391	595	842	9
para	238	375	259	391	595	842	9
pro-	263	375	283	391	595	842	9
ducir	71	389	96	405	595	842	9
estos	100	389	124	405	595	842	9
productos	129	389	177	405	595	842	9
¿cuál	182	389	207	405	595	842	9
es	212	389	222	405	595	842	9
la	227	389	236	405	595	842	9
causa	241	389	267	405	595	842	9
de	272	389	283	405	595	842	9
que	71	403	88	419	595	842	9
haya	91	403	114	419	595	842	9
perdurado	117	403	165	419	595	842	9
este	168	403	187	419	595	842	9
modelo?	190	403	231	419	595	842	9
El	71	431	82	447	595	842	9
enfoque	85	431	124	447	595	842	9
de	128	431	139	447	595	842	9
la	143	431	151	447	595	842	9
Revolución	155	431	210	447	595	842	9
Verde	214	431	242	447	595	842	9
tiene	246	431	269	447	595	842	9
su	273	431	283	447	595	842	9
esencia	71	445	106	461	595	842	9
en	110	445	121	461	595	842	9
un	125	445	137	461	595	842	9
profundo	140	445	184	461	595	842	9
sentido	188	445	223	461	595	842	9
antropocén-	226	445	283	461	595	842	9
trico:	71	459	96	475	595	842	9
el	99	459	108	475	595	842	9
hombre	111	459	147	475	595	842	9
se	150	459	160	475	595	842	9
ve	163	459	175	475	595	842	9
a	178	459	183	475	595	842	9
sí	186	459	194	475	595	842	9
mismo	197	459	230	475	595	842	9
como	233	459	259	475	595	842	9
due-	262	459	283	475	595	842	9
ño	71	473	83	489	595	842	9
y	87	473	93	489	595	842	9
señor	97	473	123	489	595	842	9
del	127	473	142	489	595	842	9
planeta,	146	473	184	489	595	842	9
y	188	473	194	489	595	842	9
considera	198	473	244	489	595	842	9
que	248	473	265	489	595	842	9
los	269	473	283	489	595	842	9
recursos	71	487	111	503	595	842	9
naturales,	114	487	160	503	595	842	9
en	163	487	174	503	595	842	9
todo	177	487	198	503	595	842	9
el	201	487	210	503	595	842	9
amplio	213	487	246	503	595	842	9
sentido	249	487	283	503	595	842	9
que	71	501	88	517	595	842	9
el	92	501	101	517	595	842	9
término	105	501	143	517	595	842	9
entraña,	147	501	185	517	595	842	9
están	189	501	214	517	595	842	9
a	218	501	223	517	595	842	9
su	228	501	238	517	595	842	9
servicio.	242	501	283	517	595	842	9
Como	71	515	100	531	595	842	9
señala	105	515	135	531	595	842	9
Baquedano	140	515	194	531	595	842	9
(2008)	198	515	230	531	595	842	9
este	235	515	253	531	595	842	9
espe-	258	515	283	531	595	842	9
cieísmo	71	529	108	545	595	842	9
es,	112	529	125	545	595	842	9
respecto	128	529	168	545	595	842	9
a	171	529	177	545	595	842	9
la	180	529	189	545	595	842	9
especie	192	529	227	545	595	842	9
humana	231	529	269	545	595	842	9
en	272	529	283	545	595	842	9
su	71	543	82	559	595	842	9
totalidad,	85	543	130	559	595	842	9
lo	134	543	143	559	595	842	9
que	147	543	164	559	595	842	9
el	168	543	177	559	595	842	9
racismo	181	543	219	559	595	842	9
a	222	543	228	559	595	842	9
determina-	231	543	283	559	595	842	9
das	71	557	87	573	595	842	9
razas	92	557	116	573	595	842	9
en	121	557	132	573	595	842	9
particular.	137	557	185	573	595	842	9
Y	190	557	198	573	595	842	9
con	203	557	220	573	595	842	9
ese	225	557	240	573	595	842	9
enfoque	245	557	283	573	595	842	9
especieísta,	71	571	126	587	595	842	9
el	131	571	140	587	595	842	9
hombre	145	571	181	587	595	842	9
se	187	571	197	587	595	842	9
ha	202	571	213	587	595	842	9
dedicado	218	571	262	587	595	842	9
sis-	267	571	283	587	595	842	9
temáticamente	71	585	141	601	595	842	9
a	146	585	151	601	595	842	9
producir	156	585	197	601	595	842	9
para	202	585	223	601	595	842	9
su	228	585	238	601	595	842	9
satisfac-	243	585	283	601	595	842	9
ción,	71	599	95	615	595	842	9
al	99	599	108	615	595	842	9
elevado	113	599	150	615	595	842	9
costo	155	599	180	615	595	842	9
del	185	599	200	615	595	842	9
agotamiento	205	599	264	615	595	842	9
del	269	599	283	615	595	842	9
ecosistema	71	613	124	629	595	842	9
y	127	613	133	629	595	842	9
de	136	613	148	629	595	842	9
la	151	613	160	629	595	842	9
destrucción	163	613	218	629	595	842	9
paulatina	221	613	265	629	595	842	9
del	269	613	283	629	595	842	9
planeta,	71	627	109	643	595	842	9
lo	112	627	121	643	595	842	9
que	124	627	142	643	595	842	9
en	145	627	156	643	595	842	9
definitiva	160	627	205	643	595	842	9
lo	208	627	218	643	595	842	9
conduce	221	627	261	643	595	842	9
a	264	627	270	643	595	842	9
su	273	627	283	643	595	842	9
suicidio	71	641	109	657	595	842	9
como	112	641	139	657	595	842	9
especie.	142	641	180	657	595	842	9
El	71	669	82	685	595	842	9
Grupo	87	669	118	685	595	842	9
Intergubernamental	124	669	218	685	595	842	9
de	224	669	235	685	595	842	9
Expertos	241	669	283	685	595	842	9
sobre	71	683	97	699	595	842	9
el	104	683	112	699	595	842	9
Cambio	119	683	157	699	595	842	9
Climático	164	683	211	699	595	842	9
(IPCC	218	683	249	699	595	842	9
2014)	255	683	283	699	595	842	9
pronosticó	71	697	122	713	595	842	9
que	124	697	142	713	595	842	9
el	144	697	153	713	595	842	9
cambio	156	697	191	713	595	842	9
climático	194	697	239	713	595	842	9
resultan-	241	697	283	713	595	842	9
te	71	711	80	727	595	842	9
de	82	711	94	727	595	842	9
la	97	711	105	727	595	842	9
propia	108	711	139	727	595	842	9
actividad	142	711	186	727	595	842	9
antrópica	189	711	233	727	595	842	9
impactará	236	711	283	727	595	842	9
sobre	71	725	97	741	595	842	9
la	100	725	109	741	595	842	9
producción	112	725	166	741	595	842	9
de	169	725	181	741	595	842	9
alimentos,	184	725	234	741	595	842	9
porque	237	725	270	741	595	842	9
se	273	725	283	741	595	842	9
producirán	71	739	123	755	595	842	9
efectos	126	739	160	755	595	842	9
depresivos	162	739	214	755	595	842	9
sobre	216	739	242	755	595	842	9
el	245	739	254	755	595	842	9
creci-	256	739	283	755	595	842	9
miento	71	753	104	769	595	842	9
y	108	753	114	769	595	842	9
rendimiento	117	753	175	769	595	842	9
de	179	753	190	769	595	842	9
los	194	753	208	769	595	842	9
cultivos,	212	753	253	769	595	842	9
resul-	256	753	283	769	595	842	9
98	291	796	304	814	595	842	9
REVISTA	185	24	226	33	595	842	10
CHAKIÑAN,	230	24	277	33	595	842	10
2018,	281	24	304	33	595	842	10
Nº.5,	308	24	328	33	595	842	10
AGOSTO,	332	24	369	33	595	842	10
(90-101)	373	24	410	33	595	842	10
ISSN	260	33	281	42	595	842	10
2550-6722	285	33	336	42	595	842	10
Es	71	67	83	83	595	842	10
curioso	87	67	123	83	595	842	10
que	127	67	144	83	595	842	10
se	149	67	159	83	595	842	10
haya	163	67	186	83	595	842	10
planteado	190	67	236	83	595	842	10
que	241	67	258	83	595	842	10
si	262	67	270	83	595	842	10
el	275	67	283	83	595	842	10
cambio	71	81	106	97	595	842	10
climático	112	81	157	97	595	842	10
reduce	163	81	195	97	595	842	10
los	201	81	215	97	595	842	10
rendimientos	221	81	283	97	595	842	10
en	71	95	82	111	595	842	10
cultivos	86	95	124	111	595	842	10
de	129	95	140	111	595	842	10
subsistencia	144	95	202	111	595	842	10
como	207	95	233	111	595	842	10
la	238	95	246	111	595	842	10
papa	251	95	273	111	595	842	10
y	277	95	283	111	595	842	10
el	71	109	80	125	595	842	10
maíz,	84	109	110	125	595	842	10
los	115	109	129	125	595	842	10
principales	133	109	186	125	595	842	10
afectados	190	109	235	125	595	842	10
serán	240	109	265	125	595	842	10
los	269	109	283	125	595	842	10
pequeños	71	123	116	139	595	842	10
productores	120	123	177	139	595	842	10
(Rosenzweig	180	123	243	139	595	842	10
y	246	123	252	139	595	842	10
Hillel	256	123	283	139	595	842	10
2008).	71	137	102	153	595	842	10
Sobre	105	137	133	153	595	842	10
esta	137	137	155	153	595	842	10
base,	159	137	183	153	595	842	10
autores	186	137	221	153	595	842	10
como	224	137	251	153	595	842	10
Tester	254	137	283	153	595	842	10
y	71	151	77	167	595	842	10
Langridge	79	151	129	167	595	842	10
(2010)	131	151	163	167	595	842	10
proponen	166	151	211	167	595	842	10
como	214	151	240	167	595	842	10
solución	243	151	283	167	595	842	10
la	71	165	80	181	595	842	10
introducción	84	165	145	181	595	842	10
a	150	165	155	181	595	842	10
gran	160	165	181	181	595	842	10
escala	186	165	215	181	595	842	10
de	220	165	231	181	595	842	10
productos	236	165	283	181	595	842	10
tecnológicos	71	179	132	195	595	842	10
como	135	179	161	195	595	842	10
los	164	179	178	195	595	842	10
organismos	181	179	236	195	595	842	10
genética-	239	179	283	195	595	842	10
mente	71	193	100	209	595	842	10
modificados,	104	193	166	209	595	842	10
en	169	193	181	209	595	842	10
un	184	193	196	209	595	842	10
enfoque	200	193	239	209	595	842	10
que	242	193	260	209	595	842	10
des-	263	193	283	209	595	842	10
de	71	207	82	223	595	842	10
hace	86	207	108	223	595	842	10
más	111	207	130	223	595	842	10
de	134	207	145	223	595	842	10
una	148	207	166	223	595	842	10
década	169	207	202	223	595	842	10
fue	205	207	221	223	595	842	10
denominado	224	207	283	223	595	842	10
como	71	221	98	237	595	842	10
“nueva”	101	221	141	237	595	842	10
Revolución	145	221	200	237	595	842	10
Verde	204	221	232	237	595	842	10
(Segrelles	235	221	283	237	595	842	10
2005).	71	235	102	251	595	842	10
CONCLUSIONES	326	75	444	94	595	842	10
La	312	102	324	118	595	842	10
producción	330	102	384	118	595	842	10
agrícola	390	102	429	118	595	842	10
en	435	102	446	118	595	842	10
Sudamérica	452	102	509	118	595	842	10
es	514	102	524	118	595	842	10
diversa	312	116	346	132	595	842	10
y	351	116	357	132	595	842	10
compleja,	362	116	409	132	595	842	10
resultante	413	116	460	132	595	842	10
de	465	116	476	132	595	842	10
las	480	116	494	132	595	842	10
tradi-	498	116	524	132	595	842	10
ciones	312	130	342	146	595	842	10
de	346	130	358	146	595	842	10
cada	361	130	383	146	595	842	10
país,	387	130	409	146	595	842	10
y	413	130	419	146	595	842	10
se	423	130	433	146	595	842	10
obtiene	437	130	472	146	595	842	10
a	476	130	481	146	595	842	10
costa	485	130	509	146	595	842	10
de	513	130	524	146	595	842	10
una	312	144	329	160	595	842	10
profunda	334	144	378	160	595	842	10
huella	383	144	412	160	595	842	10
ecológica,	417	144	466	160	595	842	10
como	471	144	498	160	595	842	10
con-	503	144	524	160	595	842	10
secuencia	312	158	358	174	595	842	10
de	363	158	374	174	595	842	10
la	378	158	387	174	595	842	10
necesidad	391	158	438	174	595	842	10
de	443	158	454	174	595	842	10
los	458	158	472	174	595	842	10
países	476	158	506	174	595	842	10
del	510	158	524	174	595	842	10
subcontinente	312	172	378	188	595	842	10
de	382	172	394	188	595	842	10
mantenerse	398	172	452	188	595	842	10
como	456	172	483	188	595	842	10
produc-	487	172	524	188	595	842	10
tores	312	186	335	202	595	842	10
y	338	186	344	202	595	842	10
exportadores	347	186	409	202	595	842	10
de	412	186	424	202	595	842	10
rubros	427	186	458	202	595	842	10
agrícolas	461	186	504	202	595	842	10
que	507	186	524	202	595	842	10
tienen	312	200	341	216	595	842	10
un	345	200	357	216	595	842	10
papel	362	200	388	216	595	842	10
importante	392	200	444	216	595	842	10
en	448	200	459	216	595	842	10
sus	464	200	479	216	595	842	10
balanzas	483	200	524	216	595	842	10
comerciales.	312	214	372	230	595	842	10
La	312	242	324	258	595	842	10
conciliación	328	242	387	258	595	842	10
entre	390	242	414	258	595	842	10
la	418	242	426	258	595	842	10
alimentación	430	242	492	258	595	842	10
de	496	242	507	258	595	842	10
los	510	242	524	258	595	842	10
pobladores	312	256	364	272	595	842	10
de	370	256	382	272	595	842	10
la	388	256	396	272	595	842	10
Tierra	402	256	431	272	595	842	10
y	437	256	443	272	595	842	10
la	449	256	457	272	595	842	10
preservación	463	256	524	272	595	842	10
del	312	270	326	286	595	842	10
ambiente	330	270	374	286	595	842	10
es	377	270	387	286	595	842	10
una	390	270	407	286	595	842	10
tarea	410	270	434	286	595	842	10
pendiente	437	270	483	286	595	842	10
para	487	270	507	286	595	842	10
los	510	270	524	286	595	842	10
actores	312	284	346	300	595	842	10
sociales	350	284	388	300	595	842	10
vinculados	392	284	444	300	595	842	10
a	448	284	453	300	595	842	10
la	458	284	466	300	595	842	10
producción	470	284	524	300	595	842	10
agrícola,	312	298	353	314	595	842	10
los	357	298	371	314	595	842	10
que	375	298	392	314	595	842	10
deberían	396	298	437	314	595	842	10
valorar	441	298	475	314	595	842	10
como	479	298	505	314	595	842	10
ne-	509	298	524	314	595	842	10
cesidad,	312	312	351	328	595	842	10
el	355	312	364	328	595	842	10
hecho	368	312	396	328	595	842	10
de	400	312	412	328	595	842	10
establecer	416	312	464	328	595	842	10
un	468	312	480	328	595	842	10
compro-	484	312	524	328	595	842	10
miso	312	326	335	342	595	842	10
encaminado	339	326	397	342	595	842	10
a	400	326	406	342	595	842	10
la	409	326	418	342	595	842	10
superación	422	326	474	342	595	842	10
de	477	326	489	342	595	842	10
las	492	326	505	342	595	842	10
ne-	509	326	524	342	595	842	10
cesidades	312	340	358	356	595	842	10
alimenticias	362	340	420	356	595	842	10
y	424	340	430	356	595	842	10
la	433	340	442	356	595	842	10
conservación	446	340	509	356	595	842	10
de	513	340	524	356	595	842	10
los	312	354	326	370	595	842	10
recursos	330	354	370	370	595	842	10
naturales	373	354	417	370	595	842	10
para	420	354	441	370	595	842	10
las	445	354	458	370	595	842	10
generaciones	462	354	524	370	595	842	10
futuras.	312	368	348	384	595	842	10
En	71	263	84	279	595	842	10
el	89	263	98	279	595	842	10
otro	102	263	122	279	595	842	10
extremo,	127	263	169	279	595	842	10
se	174	263	184	279	595	842	10
plantea	188	263	223	279	595	842	10
que	228	263	245	279	595	842	10
si	250	263	258	279	595	842	10
bien	263	263	283	279	595	842	10
los	71	277	85	293	595	842	10
pequeños	91	277	137	293	595	842	10
productores	143	277	200	293	595	842	10
pueden	206	277	241	293	595	842	10
resultar	247	277	283	293	595	842	10
perjudicados	71	291	132	307	595	842	10
por	139	291	155	307	595	842	10
los	162	291	176	307	595	842	10
eventos	183	291	220	307	595	842	10
del	227	291	241	307	595	842	10
cambio	248	291	283	307	595	842	10
climático,	71	305	119	321	595	842	10
ellos	124	305	146	321	595	842	10
conocen	152	305	192	321	595	842	10
estrategias	197	305	248	321	595	842	10
ances-	253	305	283	321	595	842	10
trales	71	319	97	335	595	842	10
para	102	319	123	335	595	842	10
luchar	128	319	158	335	595	842	10
contra	163	319	193	335	595	842	10
estos	199	319	223	335	595	842	10
fenómenos,	228	319	283	335	595	842	10
y	71	333	77	349	595	842	10
que	84	333	102	349	595	842	10
los	109	333	123	349	595	842	10
agroecosistemas	131	333	209	349	595	842	10
diversificados	217	333	283	349	595	842	10
tienen	71	347	100	363	595	842	10
mayor	105	347	136	363	595	842	10
capacidad	140	347	188	363	595	842	10
de	193	347	205	363	595	842	10
resiliencia	209	347	259	363	595	842	10
ante	263	347	283	363	595	842	10
los	71	361	85	377	595	842	10
eventos	90	361	126	377	595	842	10
extremos	131	361	175	377	595	842	10
(Altieri	180	361	215	377	595	842	10
y	220	361	226	377	595	842	10
Koohafkan	230	361	283	377	595	842	10
2008;	71	375	98	391	595	842	10
Altieri	101	375	132	391	595	842	10
y	135	375	141	391	595	842	10
Nicholls	144	375	185	391	595	842	10
2013;	188	375	216	391	595	842	10
Nicholls,	219	375	262	391	595	842	10
He-	265	375	283	391	595	842	10
nao	71	389	88	405	595	842	10
y	91	389	97	405	595	842	10
Altieri	100	389	131	405	595	842	10
2015).	134	389	165	405	595	842	10
En	71	417	84	433	595	842	10
la	87	417	96	433	595	842	10
actualidad,	99	417	152	433	595	842	10
las	155	417	168	433	595	842	10
posiciones	172	417	222	433	595	842	10
extremas	226	417	269	433	595	842	10
en	272	417	283	433	595	842	10
cuanto	71	431	103	447	595	842	10
a	106	431	111	447	595	842	10
este	114	431	133	447	595	842	10
dilema	136	431	169	447	595	842	10
son	172	431	188	447	595	842	10
mutuamente	191	431	250	447	595	842	10
exclu-	253	431	283	447	595	842	10
yentes,	71	445	105	461	595	842	10
pues	107	445	129	461	595	842	10
de	131	445	143	461	595	842	10
antemano	145	445	192	461	595	842	10
critican	194	445	230	461	595	842	10
duramente	233	445	283	461	595	842	10
al	71	459	80	475	595	842	10
que	83	459	100	475	595	842	10
consideran	104	459	156	475	595	842	10
antagonista	159	459	214	475	595	842	10
y	217	459	223	475	595	842	10
evitan	227	459	256	475	595	842	10
cual-	259	459	283	475	595	842	10
quier	71	473	96	489	595	842	10
punto	98	473	125	489	595	842	10
de	128	473	139	489	595	842	10
contacto	141	473	182	489	595	842	10
con	185	473	202	489	595	842	10
este.	204	473	226	489	595	842	10
La	228	473	241	489	595	842	10
cuestión	243	473	283	489	595	842	10
de	71	487	82	503	595	842	10
la	85	487	93	503	595	842	10
preservación	96	487	157	503	595	842	10
de	160	487	171	503	595	842	10
la	173	487	182	503	595	842	10
naturaleza	185	487	234	503	595	842	10
como	236	487	263	503	595	842	10
ele-	266	487	283	503	595	842	10
mento	71	501	101	517	595	842	10
principal	104	501	146	517	595	842	10
en	149	501	160	517	595	842	10
la	163	501	172	517	595	842	10
producción	174	501	228	517	595	842	10
agrícola	231	501	269	517	595	842	10
ha	272	501	283	517	595	842	10
sido	71	515	91	531	595	842	10
debatida	95	515	136	531	595	842	10
(Campala	140	515	187	531	595	842	10
2013;	191	515	218	531	595	842	10
Ávila,	223	515	252	531	595	842	10
Cam-	257	515	283	531	595	842	10
pusano,	71	529	108	545	595	842	10
Galdámez,	111	529	163	545	595	842	10
Jaria	166	529	188	545	595	842	10
y	191	529	197	545	595	842	10
Lucas	200	529	229	545	595	842	10
2017).	238	529	269	545	595	842	10
No	71	557	86	573	595	842	10
obstante,	89	557	132	573	595	842	10
hoy	136	557	154	573	595	842	10
se	157	557	167	573	595	842	10
precisa	171	557	205	573	595	842	10
un	208	557	220	573	595	842	10
modelo	224	557	260	573	595	842	10
pro-	263	557	283	573	595	842	10
ductivo	71	571	107	587	595	842	10
que	110	571	127	587	595	842	10
sea	130	571	145	587	595	842	10
capaz	148	571	175	587	595	842	10
-a	178	571	187	587	595	842	10
la	190	571	199	587	595	842	10
vez-	201	571	222	587	595	842	10
de	225	571	236	587	595	842	10
preservar	239	571	283	587	595	842	10
el	71	585	80	601	595	842	10
ambiente	82	585	126	601	595	842	10
y	129	585	135	601	595	842	10
de	138	585	150	601	595	842	10
alimentar	153	585	198	601	595	842	10
a	201	585	206	601	595	842	10
los	209	585	223	601	595	842	10
seres	226	585	250	601	595	842	10
huma-	253	585	283	601	595	842	10
nos	71	599	88	615	595	842	10
que	91	599	108	615	595	842	10
habitan	112	599	147	615	595	842	10
la	151	599	160	615	595	842	10
Tierra.	163	599	195	615	595	842	10
Este	198	599	219	615	595	842	10
propósito	223	599	268	615	595	842	10
no	271	599	283	615	595	842	10
puede	71	613	100	629	595	842	10
lograrse	104	613	143	629	595	842	10
ni	148	613	157	629	595	842	10
con	162	613	179	629	595	842	10
una	184	613	201	629	595	842	10
agricultura	206	613	257	629	595	842	10
alta-	262	613	283	629	595	842	10
mente	71	627	100	643	595	842	10
tecnificada	105	627	156	643	595	842	10
que	161	627	178	643	595	842	10
no	182	627	194	643	595	842	10
considere	199	627	245	643	595	842	10
la	249	627	258	643	595	842	10
con-	262	627	283	643	595	842	10
servación	71	641	117	657	595	842	10
del	122	641	137	657	595	842	10
ambiente,	142	641	189	657	595	842	10
ni	194	641	203	657	595	842	10
con	208	641	225	657	595	842	10
un	230	641	242	657	595	842	10
modelo	247	641	283	657	595	842	10
basado	71	655	104	671	595	842	10
en	107	655	118	671	595	842	10
la	121	655	130	671	595	842	10
preservación	133	655	194	671	595	842	10
de	197	655	208	671	595	842	10
este	211	655	230	671	595	842	10
que	233	655	250	671	595	842	10
no	253	655	265	671	595	842	10
sea	268	655	283	671	595	842	10
capaz	71	669	98	685	595	842	10
de	102	669	113	685	595	842	10
producir	116	669	157	685	595	842	10
las	160	669	174	685	595	842	10
grandes	177	669	215	685	595	842	10
cantidades	218	669	269	685	595	842	10
de	272	669	283	685	595	842	10
alimentos	71	683	118	699	595	842	10
que	122	683	139	699	595	842	10
demandará	144	683	197	699	595	842	10
la	201	683	210	699	595	842	10
humanidad	214	683	268	699	595	842	10
en	272	683	283	699	595	842	10
pocos	71	697	99	713	595	842	10
años,	102	697	127	713	595	842	10
ajustándose	131	697	187	713	595	842	10
a	190	697	196	713	595	842	10
la	199	697	208	713	595	842	10
vez	212	697	228	713	595	842	10
a	232	697	237	713	595	842	10
las	241	697	254	713	595	842	10
nece-	257	697	283	713	595	842	10
sidades	71	711	106	727	595	842	10
del	111	711	125	727	595	842	10
mercado.	130	711	174	727	595	842	10
La	179	711	192	727	595	842	10
conciliación	196	711	255	727	595	842	10
entre	259	711	283	727	595	842	10
estas	71	725	94	741	595	842	10
dos	97	725	113	741	595	842	10
grandes	116	725	153	741	595	842	10
metas	156	725	184	741	595	842	10
es	187	725	197	741	595	842	10
la	199	725	208	741	595	842	10
tarea	210	725	234	741	595	842	10
no	236	725	248	741	595	842	10
resuel-	251	725	283	741	595	842	10
ta	71	739	80	755	595	842	10
de	83	739	94	755	595	842	10
los	97	739	111	755	595	842	10
actores	114	739	148	755	595	842	10
sociales	151	739	189	755	595	842	10
vinculados	192	739	244	755	595	842	10
a	247	739	252	755	595	842	10
ellas.	255	739	280	755	595	842	10
99	291	797	304	815	595	842	10
REVISTA	186	24	227	33	595	842	11
CHAKIÑAN,	231	24	278	33	595	842	11
2018,	282	24	305	33	595	842	11
Nº.5,	309	24	329	33	595	842	11
AGOSTO,	333	24	370	33	595	842	11
(90-101)	374	24	411	33	595	842	11
ISSN	260	33	282	42	595	842	11
2550-6722	286	33	336	42	595	842	11
Gliessman,	312	69	355	79	595	842	11
S.	359	69	366	79	595	842	11
R.	370	69	379	79	595	842	11
(2013).	383	69	410	79	595	842	11
Agroecología:	414	69	468	79	595	842	11
plantando	472	69	510	79	595	842	11
las	514	69	524	79	595	842	11
raíces	340	79	362	89	595	842	11
de	365	79	374	89	595	842	11
la	376	79	383	89	595	842	11
resistencia.	386	79	428	89	595	842	11
Agroecología,	431	79	477	90	595	842	11
8	480	79	484	90	595	842	11
(2),	486	79	498	90	595	842	11
19-26.	501	79	524	89	595	842	11
REFERENCIAS	74	75	166	94	595	842	11
BIBLIOGRÁFICAS	170	75	283	94	595	842	11
Gudynas,	312	99	349	109	595	842	11
E.	354	99	363	109	595	842	11
(2010).	369	99	396	109	595	842	11
Agropecuaria	402	99	454	109	595	842	11
y	459	99	464	109	595	842	11
nuevo	470	99	493	109	595	842	11
extrac-	499	99	524	109	595	842	11
tivismo	340	109	368	119	595	842	11
bajo	376	109	392	119	595	842	11
los	400	109	410	119	595	842	11
gobiernos	418	109	455	119	595	842	11
progresistas	463	109	508	119	595	842	11
de	515	109	524	119	595	842	11
América	340	119	373	129	595	842	11
del	378	119	390	129	595	842	11
Sur.	395	119	410	129	595	842	11
Revista	415	119	441	130	595	842	11
Territorios,	445	119	484	130	595	842	11
5,	489	119	496	130	595	842	11
37-54.	501	119	524	129	595	842	11
Acosta,	71	121	100	132	595	842	11
J.	102	121	107	132	595	842	11
R.	109	121	118	132	595	842	11
(2009).	120	121	147	132	595	842	11
Los	149	121	161	132	595	842	11
árboles	163	121	187	132	595	842	11
y	188	121	192	132	595	842	11
el	194	121	200	132	595	842	11
bosque.	201	121	227	132	595	842	11
Texto	229	121	248	132	595	842	11
y	250	121	254	132	595	842	11
contexto	255	121	283	132	595	842	11
bioético	99	131	125	142	595	842	11
cubano.	128	131	154	142	595	842	11
La	157	131	168	142	595	842	11
Habana:	170	131	203	142	595	842	11
Centro	206	131	232	142	595	842	11
Félix	235	131	254	142	595	842	11
Varela.	257	131	283	142	595	842	11
IPCC	312	139	334	149	595	842	11
(2014).	340	139	367	149	595	842	11
Climate	373	139	400	150	595	842	11
Change	406	139	432	150	595	842	11
2014:	438	139	457	150	595	842	11
Impacts,	463	139	492	150	595	842	11
adapta-	498	139	524	150	595	842	11
tion	340	149	354	160	595	842	11
and	360	149	373	160	595	842	11
vulnerability.	380	149	425	160	595	842	11
IPCC	432	149	454	159	595	842	11
Special	461	149	489	159	595	842	11
Report,	496	149	524	159	595	842	11
WGII.	340	159	366	169	595	842	11
Recuperado	376	159	422	169	595	842	11
de:	432	159	444	169	595	842	11
https://www.ipcc.	454	159	524	169	595	842	11
ch/pdf/assessment-report/ar5/wg2/WGI-	340	169	524	179	595	842	11
I	340	179	343	189	595	842	11
A	344	179	351	189	595	842	11
R	352	179	359	189	595	842	11
5	360	179	364	189	595	842	11
-	365	179	368	189	595	842	11
I	369	179	372	189	595	842	11
n	373	179	378	189	595	842	11
t	379	179	382	189	595	842	11
e	383	179	387	189	595	842	11
g	388	179	392	189	595	842	11
r	393	179	396	189	595	842	11
a	397	179	402	189	595	842	11
t	403	179	405	189	595	842	11
i	406	179	409	189	595	842	11
o	410	179	415	189	595	842	11
n	416	179	421	189	595	842	11
B	422	179	427	189	595	842	11
r	428	179	431	189	595	842	11
o	432	179	437	189	595	842	11
c	438	179	442	189	595	842	11
h	443	179	448	189	595	842	11
u	449	179	454	189	595	842	11
r	455	179	458	189	595	842	11
e	459	179	463	189	595	842	11
_	464	179	469	189	595	842	11
F	470	179	475	189	595	842	11
I	476	179	480	189	595	842	11
NA	481	179	495	189	595	842	11
L	496	179	502	189	595	842	11
.	503	179	506	189	595	842	11
p	507	179	511	189	595	842	11
d	512	179	517	189	595	842	11
f	518	179	521	189	595	842	11
.	522	179	524	189	595	842	11
Altieri,	71	151	98	162	595	842	11
M.	101	151	112	162	595	842	11
A.	115	151	125	162	595	842	11
&	128	151	135	162	595	842	11
Koohafkan,	138	151	183	162	595	842	11
P.	186	151	193	162	595	842	11
(2008).	196	151	223	162	595	842	11
Enduring	226	151	259	162	595	842	11
farms:	262	151	283	162	595	842	11
climate	99	161	124	172	595	842	11
change,	130	161	156	172	595	842	11
smallholders	162	161	204	172	595	842	11
and	210	161	224	172	595	842	11
traditional	230	161	266	172	595	842	11
far-	272	161	283	172	595	842	11
ming	99	171	117	182	595	842	11
communities.	122	171	168	182	595	842	11
Environment	173	171	224	182	595	842	11
and	229	171	243	182	595	842	11
Develop-	249	171	283	182	595	842	11
ment	99	181	119	192	595	842	11
Series	121	181	144	192	595	842	11
6.	147	181	154	192	595	842	11
Malaysia:	156	181	194	192	595	842	11
Third	196	181	218	192	595	842	11
World	221	181	245	192	595	842	11
Network.	247	181	283	192	595	842	11
Recuperado	99	191	145	202	595	842	11
de:	157	191	169	202	595	842	11
http://www.fao.org/docs/	181	191	283	202	595	842	11
eims/upload/	99	201	153	212	595	842	11
288618/Enduring_Farms.pdf.	169	201	283	212	595	842	11
Altieri,	71	221	98	232	595	842	11
M.	99	221	110	232	595	842	11
A.	112	221	121	232	595	842	11
&	122	221	129	232	595	842	11
Nicholls,	131	221	165	232	595	842	11
C.	166	221	175	232	595	842	11
I.	176	221	182	232	595	842	11
(2013).	183	221	210	232	595	842	11
The	211	221	226	232	595	842	11
adaptation	227	221	268	232	595	842	11
and	269	221	283	232	595	842	11
mitigation	99	231	138	242	595	842	11
potential	140	231	174	242	595	842	11
of	175	231	183	242	595	842	11
traditional	186	231	225	242	595	842	11
agriculture	227	231	268	242	595	842	11
in	270	231	277	242	595	842	11
a	279	231	283	242	595	842	11
changing	99	241	134	252	595	842	11
climate.	136	241	166	252	595	842	11
Climatic	168	241	197	252	595	842	11
Change,	199	241	228	252	595	842	11
140	230	241	242	252	595	842	11
(1),	244	241	256	252	595	842	11
33-45.	260	241	283	252	595	842	11
ISAA	312	199	334	209	595	842	11
(2016).	336	199	363	209	595	842	11
Global	365	199	388	210	595	842	11
Status	390	199	411	210	595	842	11
of	413	199	419	210	595	842	11
Commercialized	423	199	478	210	595	842	11
Biotech/GM	480	199	524	210	595	842	11
Crops:	340	209	362	220	595	842	11
2016.	364	209	383	220	595	842	11
International	385	209	434	219	595	842	11
Service	436	209	464	219	595	842	11
for	466	209	476	219	595	842	11
the	478	209	490	219	595	842	11
Adquisi-	492	209	524	219	595	842	11
tion	340	219	355	229	595	842	11
of	356	219	364	229	595	842	11
Agri-Biotech	365	219	414	229	595	842	11
Applications.	415	219	466	229	595	842	11
Recuperado	467	219	512	229	595	842	11
de:	513	219	524	229	595	842	11
https://www.isaaa.org/resources/publications/	340	229	524	239	595	842	11
briefs/52/download/isaaa-brief-52-2016.pdf.	340	239	524	249	595	842	11
Álvarez,	71	261	103	272	595	842	11
M.	112	261	123	272	595	842	11
D.,	132	261	144	272	595	842	11
Cruz,	153	261	174	272	595	842	11
C.,	183	261	194	272	595	842	11
Nova,	203	261	227	272	595	842	11
A.,	235	261	247	272	595	842	11
Valdés,	256	261	283	272	595	842	11
J.	99	271	105	282	595	842	11
&	115	271	122	282	595	842	11
Prieto,	133	271	158	282	595	842	11
A.	168	271	177	282	595	842	11
(2010).	188	271	215	282	595	842	11
Cultura	225	271	254	282	595	842	11
agra-	264	271	283	282	595	842	11
ria,	99	281	112	292	595	842	11
política	118	281	146	292	595	842	11
y	153	281	157	292	595	842	11
sociedad.	164	281	199	292	595	842	11
Temas,	206	281	230	292	595	842	11
61,	237	281	247	292	595	842	11
80-95.	260	281	283	292	595	842	11
López,	312	259	338	269	595	842	11
F.	343	259	350	269	595	842	11
(2006).	355	259	382	269	595	842	11
Desertificación,	386	259	447	269	595	842	11
un	451	259	461	269	595	842	11
riesgo	466	259	489	269	595	842	11
ambien-	494	259	524	269	595	842	11
tal	340	269	350	279	595	842	11
global	357	269	380	279	595	842	11
de	388	269	397	279	595	842	11
graves	404	269	428	279	595	842	11
consecuencias.	435	269	492	279	595	842	11
Revista	499	269	524	280	595	842	11
Cuaternario	340	279	382	290	595	842	11
y	388	279	392	290	595	842	11
Geomorfología,	399	279	452	290	595	842	11
20	458	279	467	290	595	842	11
(3-4),	474	279	494	289	595	842	11
61-71.	501	279	524	289	595	842	11
Ávila,	71	301	94	312	595	842	11
R.,	100	301	111	312	595	842	11
Campusano,	117	301	165	312	595	842	11
R.,	170	301	182	312	595	842	11
Galdámez,	187	301	230	312	595	842	11
L.,	235	301	246	312	595	842	11
Jaria,	252	301	272	312	595	842	11
J.	278	301	283	312	595	842	11
&	99	311	106	322	595	842	11
Lucas,	114	311	139	322	595	842	11
A.	146	311	156	322	595	842	11
(2017).	163	311	190	322	595	842	11
Medioambiente,	197	311	259	322	595	842	11
con-	267	311	283	322	595	842	11
flictos	99	321	122	332	595	842	11
socioambientales	130	321	196	332	595	842	11
y	204	321	209	332	595	842	11
derechos	217	321	251	332	595	842	11
huma-	259	321	283	332	595	842	11
nos.	99	331	115	342	595	842	11
Anuario	119	331	148	342	595	842	11
de	153	331	160	342	595	842	11
Derechos	164	331	195	342	595	842	11
Humanos,	199	331	235	342	595	842	11
13,	240	331	251	342	595	842	11
13-39.	260	331	283	342	595	842	11
Méndez,	312	299	345	309	595	842	11
M.	348	299	359	309	595	842	11
J.	361	299	367	309	595	842	11
(2015).	369	299	395	309	595	842	11
Ocupación	397	299	439	309	595	842	11
rural	441	299	460	309	595	842	11
no	462	299	472	309	595	842	11
agrícola	474	299	504	309	595	842	11
y	506	299	511	309	595	842	11
de-	513	299	524	309	595	842	11
sarrollo	340	309	369	319	595	842	11
rural	371	309	389	319	595	842	11
local:	391	309	412	319	595	842	11
reflexiones	413	309	454	319	595	842	11
y	456	309	461	319	595	842	11
aportes	462	309	490	319	595	842	11
para	492	309	508	319	595	842	11
una	510	309	524	319	595	842	11
articulación	340	319	385	329	595	842	11
efectiva.	389	319	420	329	595	842	11
Interações,	424	319	461	330	595	842	11
16	464	319	473	330	595	842	11
(2),	476	319	488	330	595	842	11
315-325.	492	319	524	329	595	842	11
Millet,	312	339	337	349	595	842	11
B.,	340	339	350	349	595	842	11
Héctor,	352	339	381	349	595	842	11
E.	383	339	391	349	595	842	11
&	394	339	401	349	595	842	11
Fernández,	403	339	446	349	595	842	11
J.	448	339	454	349	595	842	11
M.	456	339	468	349	595	842	11
(2015).	470	339	497	349	595	842	11
Expre-	499	339	524	349	595	842	11
sión	340	349	356	359	595	842	11
de	358	349	367	359	595	842	11
la	369	349	376	359	595	842	11
cultura	378	349	405	359	595	842	11
agraria	407	349	434	359	595	842	11
en	436	349	445	359	595	842	11
los	447	349	458	359	595	842	11
medios	460	349	487	359	595	842	11
de	489	349	498	359	595	842	11
comu-	501	349	524	359	595	842	11
nicación	340	359	373	369	595	842	11
del	375	359	386	369	595	842	11
municipio	389	359	428	369	595	842	11
de	430	359	439	369	595	842	11
San	442	359	456	369	595	842	11
José	459	359	475	369	595	842	11
de	477	359	486	369	595	842	11
las	489	359	499	369	595	842	11
Lajas,	502	359	524	369	595	842	11
provincia	340	369	376	379	595	842	11
de	378	369	387	379	595	842	11
Mayabeque,	389	369	435	379	595	842	11
Cuba.	437	369	460	379	595	842	11
Revista	462	369	487	380	595	842	11
de	489	369	496	380	595	842	11
Gestión	498	369	524	380	595	842	11
del	340	379	350	390	595	842	11
Conocimiento	353	379	400	390	595	842	11
y	403	379	407	390	595	842	11
el	409	379	415	390	595	842	11
Desarrollo	417	379	453	390	595	842	11
Local,	456	379	477	390	595	842	11
2	479	379	484	390	595	842	11
(1),	486	379	498	390	595	842	11
14-18.	501	379	524	389	595	842	11
Banco	71	351	95	362	595	842	11
Mundial	104	351	137	362	595	842	11
(2016).	146	351	172	362	595	842	11
Banco	181	351	203	362	595	842	11
Mundial.	211	351	244	362	595	842	11
Recupe-	253	351	283	362	595	842	11
rado	99	361	117	372	595	842	11
de:	132	361	143	372	595	842	11
https://datos.bancomundial.org.	158	361	283	372	595	842	11
Baquedano,	71	381	116	392	595	842	11
S.	117	381	124	392	595	842	11
(2008).	125	381	151	392	595	842	11
Sensibilidad	152	381	194	392	595	842	11
y	195	381	199	392	595	842	11
responsabilidad	200	381	253	392	595	842	11
socioam-	254	381	283	392	595	842	11
biental.	99	391	125	402	595	842	11
Un	126	391	137	402	595	842	11
ensayo	139	391	162	402	595	842	11
de	163	391	171	402	595	842	11
pesimismo	172	391	208	402	595	842	11
autocrítico.	209	391	247	402	595	842	11
La	249	391	259	402	595	842	11
Haba-	260	391	283	402	595	842	11
na:	99	401	111	412	595	842	11
Publicaciones	114	401	166	412	595	842	11
Acuario,	169	401	202	412	595	842	11
Centro	205	401	232	412	595	842	11
Félix	235	401	254	412	595	842	11
Varela.	257	401	283	412	595	842	11
Nicholls,	312	399	346	409	595	842	11
C.	348	399	357	409	595	842	11
I.,	359	399	367	409	595	842	11
Henao,	369	399	397	409	595	842	11
A.	399	399	409	409	595	842	11
&	411	399	418	409	595	842	11
Altieri,	420	399	447	409	595	842	11
M.	449	399	460	409	595	842	11
A.	462	399	471	409	595	842	11
(2015).	473	399	500	409	595	842	11
Agro-	502	399	524	409	595	842	11
ecología	340	409	372	419	595	842	11
y	374	409	378	419	595	842	11
el	380	409	386	419	595	842	11
diseño	388	409	413	419	595	842	11
de	415	409	424	419	595	842	11
sistemas	425	409	457	419	595	842	11
agrícolas	459	409	493	419	595	842	11
resilien-	494	409	524	419	595	842	11
tes	340	419	350	429	595	842	11
al	353	419	360	429	595	842	11
cambio	362	419	390	429	595	842	11
climático.	393	419	430	429	595	842	11
Agroecología,	432	419	478	430	595	842	11
10	481	419	489	430	595	842	11
(1),	491	419	503	430	595	842	11
7-31.	505	419	524	429	595	842	11
Campala,	71	421	108	432	595	842	11
F.	114	421	121	432	595	842	11
S.	126	421	133	432	595	842	11
(2013).	139	421	166	432	595	842	11
Derechos	172	421	208	432	595	842	11
de	214	421	223	432	595	842	11
la	228	421	235	432	595	842	11
naturaleza:	241	421	283	432	595	842	11
¿Innovación	99	431	146	442	595	842	11
trascendental,	155	431	208	442	595	842	11
retórica	217	431	246	442	595	842	11
jurídica	255	431	283	442	595	842	11
o	99	441	104	452	595	842	11
proyecto	109	441	142	452	595	842	11
político?	146	441	178	452	595	842	11
Iuris	183	441	199	452	595	842	11
Dictio,	203	441	227	452	595	842	11
13	231	441	240	452	595	842	11
(15),	244	441	260	452	595	842	11
9-37.	265	441	283	452	595	842	11
Pengue,	312	439	342	449	595	842	11
W.	348	439	359	449	595	842	11
(2016).	366	439	392	449	595	842	11
Comida	399	439	430	449	595	842	11
no…	437	439	455	449	595	842	11
biomasa.	462	439	497	449	595	842	11
Cam-	503	439	524	449	595	842	11
bios	340	449	356	459	595	842	11
agronómicos,	366	449	418	459	595	842	11
ambientales	428	449	473	459	595	842	11
y	484	449	488	459	595	842	11
econó-	499	449	524	459	595	842	11
micos	340	459	363	469	595	842	11
en	371	459	380	469	595	842	11
la	388	459	395	469	595	842	11
agricultura	403	459	444	469	595	842	11
argentina	452	459	488	469	595	842	11
y	496	459	500	469	595	842	11
sud-	508	459	524	469	595	842	11
americana.	340	469	382	479	595	842	11
Nueva	395	469	417	480	595	842	11
Sociedad,	429	469	462	480	595	842	11
262,	473	469	488	480	595	842	11
83-96.	501	469	524	479	595	842	11
CEPAL	71	461	101	472	595	842	11
(2016).	107	461	134	472	595	842	11
Base	141	461	156	472	595	842	11
de	162	461	170	472	595	842	11
datos	176	461	194	472	595	842	11
de	199	461	207	472	595	842	11
población.	213	461	248	472	595	842	11
Revisión	254	461	283	472	595	842	11
2016.	99	471	118	482	595	842	11
Recuperado	125	471	171	482	595	842	11
de:	177	471	189	482	595	842	11
http://www.eclac.cl/	202	471	283	482	595	842	11
celade/proyecciones/basedatos_BD.htm.	99	481	283	492	595	842	11
Pimentel,	312	489	348	499	595	842	11
D.	352	489	361	499	595	842	11
&	364	489	371	499	595	842	11
Burgess,	374	489	406	499	595	842	11
M.	409	489	420	499	595	842	11
(2013).	423	489	450	499	595	842	11
Soil	453	489	468	499	595	842	11
erosion	471	489	499	499	595	842	11
threa-	502	489	524	499	595	842	11
tens	340	499	355	509	595	842	11
food	358	499	375	509	595	842	11
production.	378	499	422	509	595	842	11
Agriculture,	425	499	466	510	595	842	11
3,	468	499	475	510	595	842	11
pp.	477	499	489	509	595	842	11
443-463.	492	499	524	509	595	842	11
Dyllick,	71	501	101	512	595	842	11
T.	106	501	113	512	595	842	11
&	118	501	125	512	595	842	11
Hockerts,	129	501	166	512	595	842	11
K.	170	501	180	512	595	842	11
(2002).	184	501	211	512	595	842	11
Beyond	215	501	245	512	595	842	11
the	249	501	261	512	595	842	11
busi-	265	501	283	512	595	842	11
ness	99	511	115	522	595	842	11
case	120	511	136	522	595	842	11
for	141	511	152	522	595	842	11
corporate	157	511	193	522	595	842	11
sustainability.	198	511	250	522	595	842	11
Business	254	511	283	522	595	842	11
Strategy	99	521	127	532	595	842	11
and	133	521	146	532	595	842	11
the	151	521	162	532	595	842	11
Environment,	167	521	214	532	595	842	11
11	219	521	228	532	595	842	11
(2),	233	521	245	532	595	842	11
130-141.	251	521	283	532	595	842	11
Rees,	312	519	332	529	595	842	11
W.	337	519	348	529	595	842	11
&	353	519	360	529	595	842	11
Wackernagel,	365	519	417	529	595	842	11
M.	422	519	434	529	595	842	11
(1996).	439	519	466	529	595	842	11
Our	471	519	485	530	595	842	11
Ecological	490	519	524	530	595	842	11
Footprint.	340	529	375	540	595	842	11
The	377	529	391	540	595	842	11
New	393	529	409	540	595	842	11
Catalyst	412	529	440	540	595	842	11
Bioregional	443	529	482	540	595	842	11
Series.	485	529	507	540	595	842	11
Ga-	510	529	524	539	595	842	11
briola	340	539	362	549	595	842	11
Island,	366	539	391	549	595	842	11
Canada:	395	539	427	549	595	842	11
New	430	539	448	549	595	842	11
Society	452	539	480	549	595	842	11
Publishers.	483	539	524	549	595	842	11
FAO	71	541	89	552	595	842	11
(2009).	96	541	123	552	595	842	11
2050:	129	541	150	552	595	842	11
un	157	541	166	552	595	842	11
tercio	172	541	190	552	595	842	11
más	196	541	210	552	595	842	11
de	216	541	224	552	595	842	11
bocas	230	541	248	552	595	842	11
que	254	541	266	552	595	842	11
ali-	272	541	283	552	595	842	11
mentar.	99	551	125	562	595	842	11
Recuperado	138	551	183	562	595	842	11
de:	196	551	208	562	595	842	11
http://www.fao.	220	551	283	562	595	842	11
org/news/stor	99	561	165	572	595	842	11
y/es/item/35675/icode/.	166	561	284	572	595	842	11
Rosenzweig,	312	559	360	569	595	842	11
C.	371	559	380	569	595	842	11
&	390	559	397	569	595	842	11
Hillel,	408	559	432	569	595	842	11
D.	443	559	452	569	595	842	11
(2008).	463	559	490	569	595	842	11
Clima-	501	559	524	570	595	842	11
te	340	569	346	580	595	842	11
change	353	569	377	580	595	842	11
and	384	569	397	580	595	842	11
the	404	569	414	580	595	842	11
global	422	569	442	580	595	842	11
harvest:	449	569	476	580	595	842	11
impacts	483	569	510	580	595	842	11
of	517	569	523	580	595	842	11
El	340	579	348	590	595	842	11
Niño	355	579	373	590	595	842	11
and	380	579	394	590	595	842	11
other	401	579	418	590	595	842	11
oscillations	426	579	463	590	595	842	11
on	471	579	479	590	595	842	11
agroecosys-	487	579	524	590	595	842	11
tems.	340	589	358	600	595	842	11
New	366	589	384	599	595	842	11
York:	391	589	412	599	595	842	11
Oxford	420	589	448	599	595	842	11
University	455	589	495	599	595	842	11
Press.	502	589	524	599	595	842	11
FAO	71	581	89	592	595	842	11
(2014).	95	581	121	592	595	842	11
Anuario	127	581	155	592	595	842	11
Estadístico:	160	581	200	592	595	842	11
La	204	581	214	592	595	842	11
alimentación	219	581	263	592	595	842	11
y	268	581	272	592	595	842	11
la	277	581	283	592	595	842	11
Agricultura	99	591	139	602	595	842	11
en	141	591	149	602	595	842	11
América	152	591	181	602	595	842	11
Latina	184	591	207	602	595	842	11
y	210	591	214	602	595	842	11
el	216	591	222	602	595	842	11
Caribe.	225	591	250	602	595	842	11
Recupe-	253	591	283	602	595	842	11
rado	99	601	117	612	595	842	11
de:	124	601	136	612	595	842	11
htpp://www.fao.org/3/a-i3592s.pdf.	143	601	283	612	595	842	11
Schneider,	312	609	352	619	595	842	11
S.	354	609	361	619	595	842	11
(2009).	363	609	390	619	595	842	11
La	392	609	402	619	595	842	11
pluriactividad	405	609	457	619	595	842	11
en	460	609	469	619	595	842	11
el	471	609	477	619	595	842	11
medio	480	609	504	619	595	842	11
rural	506	609	524	619	595	842	11
brasileño:	340	619	377	629	595	842	11
características	381	619	435	629	595	842	11
y	438	619	443	629	595	842	11
perspectivas	447	619	493	629	595	842	11
para	497	619	514	629	595	842	11
la	518	619	524	629	595	842	11
investigación.	340	629	392	639	595	842	11
En	395	629	406	639	595	842	11
H.	409	629	419	639	595	842	11
De	422	629	433	639	595	842	11
Grammont,	436	629	481	639	595	842	11
&	484	629	491	639	595	842	11
L.	494	629	503	639	595	842	11
Mar-	505	629	524	639	595	842	11
tínez.	340	639	361	649	595	842	11
La	364	639	373	650	595	842	11
pluriactividad	376	639	424	650	595	842	11
en	426	639	434	650	595	842	11
el	436	639	442	650	595	842	11
campo	444	639	466	650	595	842	11
latinoamericano	469	639	524	650	595	842	11
(207-242).	340	649	376	660	595	842	11
Quito,	381	649	405	659	595	842	11
Ecuador:	411	649	445	659	595	842	11
FLACSO-Ecuador.	451	649	524	659	595	842	11
FAO	71	621	89	632	595	842	11
(2016).	98	621	125	632	595	842	11
Anuario	133	621	162	632	595	842	11
Estadístico.	170	621	209	632	595	842	11
Recuperado	218	621	263	632	595	842	11
de:	272	621	283	632	595	842	11
http://www.fao.org/faostat/es/#data/QC.	99	631	283	642	595	842	11
Ferro,	71	651	94	662	595	842	11
S.	95	651	102	662	595	842	11
L.	104	651	112	662	595	842	11
(2017).	114	651	141	662	595	842	11
El	142	651	151	662	595	842	11
paradigma	152	651	193	662	595	842	11
de	195	651	204	662	595	842	11
modernización	205	651	263	662	595	842	11
agra-	264	651	283	662	595	842	11
ria	99	661	109	672	595	842	11
como	112	661	133	672	595	842	11
fundamento	136	661	182	672	595	842	11
de	185	661	194	672	595	842	11
la	196	661	203	672	595	842	11
pedagogía	206	661	245	672	595	842	11
de	247	661	256	672	595	842	11
la	259	661	266	672	595	842	11
des-	268	661	283	672	595	842	11
igualdad	99	671	132	682	595	842	11
en	134	671	143	682	595	842	11
los	145	671	156	682	595	842	11
medios	158	671	186	682	595	842	11
rurales	188	671	214	682	595	842	11
latinoamericanos.	216	671	283	682	595	842	11
Espaço	99	681	123	692	595	842	11
e	124	681	128	692	595	842	11
Tempo	128	681	152	692	595	842	11
Midiáticos-Revista	153	681	217	692	595	842	11
do	218	681	226	692	595	842	11
Grupo	227	681	249	692	595	842	11
de	250	681	258	692	595	842	11
Pesqui-	259	681	283	692	595	842	11
sa	99	691	106	702	595	842	11
Midias	108	691	132	702	595	842	11
e	134	691	137	702	595	842	11
Territorialidades	138	691	196	702	595	842	11
Ameaçadas,	197	691	239	702	595	842	11
2	241	691	245	702	595	842	11
(1),	246	691	258	702	595	842	11
44-61.	260	691	283	702	595	842	11
Segrelles,	312	669	347	679	595	842	11
J.	351	669	357	679	595	842	11
(2005).	361	669	387	679	595	842	11
El	391	669	399	679	595	842	11
problema	403	669	439	679	595	842	11
de	443	669	452	679	595	842	11
los	456	669	466	679	595	842	11
cultivos	470	669	499	679	595	842	11
trans-	503	669	524	679	595	842	11
génicos	340	679	369	689	595	842	11
en	374	679	383	689	595	842	11
América	388	679	421	689	595	842	11
Latina:	426	679	453	689	595	842	11
una	458	679	473	689	595	842	11
“nueva”	478	679	509	689	595	842	11
re-	514	679	524	689	595	842	11
volución	340	689	373	699	595	842	11
verde.	379	689	401	699	595	842	11
Entorno	407	689	435	700	595	842	11
Geográfico,	440	689	479	700	595	842	11
3,	484	689	491	700	595	842	11
93-120.	496	689	524	699	595	842	11
SS	312	709	322	719	595	842	11
Francisco	330	709	367	719	595	842	11
(2015).	375	709	402	719	595	842	11
Laudato	411	709	443	719	595	842	11
si'.	451	709	462	719	595	842	11
Capítulo	470	709	504	719	595	842	11
III:	512	709	524	719	595	842	11
Raíz	340	719	358	729	595	842	11
Humana	365	719	399	729	595	842	11
de	406	719	415	729	595	842	11
la	422	719	429	729	595	842	11
Crisis	436	719	458	729	595	842	11
Ecológica.	465	719	505	729	595	842	11
Bo-	513	719	524	730	595	842	11
gotá:	340	729	357	740	595	842	11
Paulinas,	366	729	398	740	595	842	11
2015,	408	729	427	740	595	842	11
Nos.	436	729	452	740	595	842	11
101-136,	461	729	491	740	595	842	11
8-118.	501	729	524	739	595	842	11
Fulquet,	71	711	103	722	595	842	11
G.	107	711	116	722	595	842	11
(2015).	120	711	146	722	595	842	11
¿La	150	711	164	722	595	842	11
maldición	168	711	206	722	595	842	11
de	209	711	218	722	595	842	11
los	222	711	233	722	595	842	11
recursos	237	711	268	722	595	842	11
na-	271	711	283	722	595	842	11
turales?	99	721	128	732	595	842	11
Conocimiento	137	721	192	732	595	842	11
experto,	201	721	232	732	595	842	11
política	242	721	270	732	595	842	11
e	279	721	283	732	595	842	11
intereses	99	731	132	742	595	842	11
sectoriales	138	731	177	742	595	842	11
en	183	731	192	742	595	842	11
el	198	731	204	742	595	842	11
desarrollo	210	731	248	742	595	842	11
de	254	731	263	742	595	842	11
bio-	269	731	283	742	595	842	11
combustibles	99	741	149	752	595	842	11
en	156	741	165	752	595	842	11
Sudamérica.	172	741	220	752	595	842	11
Brazilian	228	741	259	752	595	842	11
Jour-	266	741	283	752	595	842	11
nal	99	751	110	762	595	842	11
of	118	751	124	762	595	842	11
International	133	751	178	762	595	842	11
Relations,	186	751	220	762	595	842	11
4	229	751	233	762	595	842	11
(1),	240	751	252	762	595	842	11
38-70.	260	751	283	762	595	842	11
Stojanovic,	312	749	354	759	595	842	11
M.	360	749	371	759	595	842	11
J.	377	749	383	759	595	842	11
(2017).	388	749	415	759	595	842	11
Biomimicry	421	749	466	759	595	842	11
in	472	749	480	759	595	842	11
Agricultu-	485	749	524	759	595	842	11
re:	340	759	350	769	595	842	11
Is	357	759	364	769	595	842	11
the	370	759	382	769	595	842	11
Ecological	389	759	429	769	595	842	11
System-Design	436	759	493	769	595	842	11
Model	499	759	524	769	595	842	11
100	288	796	307	814	595	842	11
REVISTA	185	24	226	33	595	842	12
CHAKIÑAN,	230	24	277	33	595	842	12
2018,	281	24	304	33	595	842	12
Nº.5,	308	24	328	33	595	842	12
AGOSTO,	332	24	369	33	595	842	12
(90-101)	373	24	410	33	595	842	12
ISSN	260	33	281	42	595	842	12
2550-6722	285	33	336	42	595	842	12
the	99	69	111	79	595	842	12
Future	116	69	142	79	595	842	12
Agricultural	147	69	194	79	595	842	12
Paradigm?	199	69	239	79	595	842	12
Journal	245	69	271	80	595	842	12
of	276	69	282	80	595	842	12
Agricultural	99	79	141	90	595	842	12
and	149	79	162	90	595	842	12
Environmental	170	79	221	90	595	842	12
Ethics,	229	79	252	90	595	842	12
pp.11-	260	79	283	89	595	842	12
16.	99	89	111	99	595	842	12
doi.org/10.1007/s10806-017-9702-7.	143	89	284	99	595	842	12
Tester,	71	109	95	119	595	842	12
M.	100	109	111	119	595	842	12
&	116	109	123	119	595	842	12
Langdrige,	128	109	169	119	595	842	12
P.	173	109	180	119	595	842	12
(2010).	185	109	212	119	595	842	12
Breeding	216	109	250	119	595	842	12
techno-	255	109	283	119	595	842	12
logies	99	119	121	129	595	842	12
to	126	119	133	129	595	842	12
increase	138	119	169	129	595	842	12
crop	173	119	190	129	595	842	12
production	195	119	237	129	595	842	12
in	241	119	249	129	595	842	12
a	253	119	258	129	595	842	12
chan-	262	119	283	129	595	842	12
ging	99	129	116	139	595	842	12
world.	125	129	149	139	595	842	12
Science,	158	129	185	140	595	842	12
327	194	129	206	140	595	842	12
(5967),	215	129	242	139	595	842	12
818-822.	251	129	283	139	595	842	12
Zamora,	71	149	104	159	595	842	12
M.,	107	149	121	159	595	842	12
Cerdá,	124	149	149	159	595	842	12
E.,	152	149	164	159	595	842	12
Carrasco,	167	149	203	159	595	842	12
N.,	206	149	218	159	595	842	12
Pusineri,	221	149	255	159	595	842	12
L.,	258	149	269	159	595	842	12
De	272	149	283	159	595	842	12
Luca,	99	159	121	169	595	842	12
L.	125	159	134	169	595	842	12
&	138	159	145	169	595	842	12
Pérez,	149	159	172	169	595	842	12
R.	176	159	185	169	595	842	12
(2015).	189	159	216	169	595	842	12
Agroecología	220	159	271	169	595	842	12
vs	276	159	283	169	595	842	12
agricultura	99	169	141	179	595	842	12
actual	145	169	168	179	595	842	12
II:	172	169	181	179	595	842	12
demanda	185	169	220	179	595	842	12
de	224	169	233	179	595	842	12
energía,	237	169	268	179	595	842	12
ba-	272	169	283	179	595	842	12
lance	99	179	119	189	595	842	12
y	123	179	128	189	595	842	12
eficiencia	132	179	168	189	595	842	12
energética	172	179	210	189	595	842	12
en	214	179	223	189	595	842	12
cultivos	227	179	256	189	595	842	12
exten-	260	179	283	189	595	842	12
sivos	99	189	118	199	595	842	12
en	121	189	130	199	595	842	12
el	133	189	140	199	595	842	12
centro	143	189	167	199	595	842	12
sur	170	189	182	199	595	842	12
bonaerense,	185	189	230	199	595	842	12
Argentina.	233	189	274	199	595	842	12
V	277	189	283	200	595	842	12
Congreso	99	199	130	210	595	842	12
Latinoamericano	136	199	194	210	595	842	12
de	200	199	208	210	595	842	12
Agroecología,	213	199	259	210	595	842	12
Con-	265	199	283	209	595	842	12
greso	99	209	119	219	595	842	12
llevado	124	209	151	219	595	842	12
a	156	209	160	219	595	842	12
cabo	165	209	183	219	595	842	12
en	188	209	197	219	595	842	12
La	201	209	212	219	595	842	12
Plata,	216	209	238	219	595	842	12
Argentina.	243	209	283	219	595	842	12
101	288	797	307	815	595	842	12
