Retos,	323	22	344	31	468	658	1
8(16),	345	22	364	31	468	658	1
2018	366	22	382	31	468	658	1
Revista	108	33	125	41	468	658	1
de	127	33	133	41	468	658	1
Ciencias	135	33	156	41	468	658	1
de	157	33	164	41	468	658	1
la	165	33	169	41	468	658	1
Administración	170	33	208	41	468	658	1
y	210	33	213	41	468	658	1
Economía	214	33	239	41	468	658	1
|	241	33	242	41	468	658	1
ISSN	244	33	256	41	468	658	1
impreso:	258	33	280	41	468	658	1
1390-6291;	281	33	309	41	468	658	1
ISSN	310	33	322	41	468	658	1
electrónico:	324	33	354	41	468	658	1
1390-8618	355	33	382	41	468	658	1
www.retos.ups.edu.ec	324	47	382	54	468	658	1
Migración:	57	68	133	87	468	658	1
retos	137	68	170	87	468	658	1
y	174	68	181	87	468	658	1
oportunidades	186	68	285	87	468	658	1
desde	289	68	328	87	468	658	1
la	332	68	345	87	468	658	1
perspectiva	57	87	133	106	468	658	1
de	137	87	153	106	468	658	1
los	157	87	177	106	468	658	1
Objetivos	181	87	248	106	468	658	1
de	252	87	268	106	468	658	1
Desarrollo	273	87	344	106	468	658	1
Sostenible	57	107	126	125	468	658	1
(ODS)	130	107	175	125	468	658	1
Migration:	57	134	114	149	468	658	1
challenges	117	134	171	149	468	658	1
and	174	134	193	149	468	658	1
opportunities	197	134	263	149	468	658	1
from	267	134	291	149	468	658	1
the	294	134	310	149	468	658	1
perspective	314	134	370	149	468	658	1
of	373	134	383	149	468	658	1
Sustainable	57	149	115	165	468	658	1
Development	118	149	188	165	468	658	1
Goals	191	149	222	165	468	658	1
(SDGs)	225	149	263	165	468	658	1
Dra.	57	178	69	185	468	658	1
Agrivalca	71	178	99	185	468	658	1
Ramsenia	101	178	130	185	468	658	1
Canelón	132	178	156	185	468	658	1
Silva	158	178	173	185	468	658	1
es	174	178	180	185	468	658	1
profesora	182	178	208	185	468	658	1
e	210	178	213	185	468	658	1
investigadora	215	178	252	185	468	658	1
de	254	178	260	185	468	658	1
la	262	178	267	185	468	658	1
Universidad	269	178	302	185	468	658	1
de	304	178	310	185	468	658	1
la	312	178	317	185	468	658	1
Sabana	319	178	339	185	468	658	1
(Colombia)	341	178	372	185	468	658	1
(https://orcid.org/0000-0002-6368-5268)	57	186	167	193	468	658	1
(agrivalca.canelon@unisabana.edu.co)	168	186	275	193	468	658	1
Dra.	57	200	69	207	468	658	1
Ana	71	200	83	207	468	658	1
Almansa	85	200	110	207	468	658	1
Martínez	112	200	139	207	468	658	1
es	141	200	146	207	468	658	1
profesora	148	200	174	207	468	658	1
e	176	200	179	207	468	658	1
investigadora	181	200	218	207	468	658	1
de	220	200	226	207	468	658	1
la	228	200	233	207	468	658	1
Universidad	235	200	268	207	468	658	1
de	270	200	277	207	468	658	1
Málaga	278	200	299	207	468	658	1
(España)	300	200	325	207	468	658	1
(https://orcid.org/0000-0003-0256-6369)	57	208	167	215	468	658	1
(anaalmansa@uma.es)	168	208	231	215	468	658	1
Palabras	57	480	85	489	468	658	1
clave	89	480	105	489	468	658	1
|	109	480	110	489	468	658	1
keywords	112	480	143	489	468	658	1
Migración,	57	495	90	503	468	658	1
refugiados,	91	495	125	503	468	658	1
desplazados,	127	495	165	503	468	658	1
objetivos	167	495	194	503	468	658	1
de	196	495	203	503	468	658	1
desarrollo	205	495	235	503	468	658	1
sostenible,	237	495	269	503	468	658	1
diásporas,	270	495	301	503	468	658	1
derechos	303	495	330	503	468	658	1
humanos.	332	495	362	503	468	658	1
Migration,	57	504	89	511	468	658	1
refugees,	90	504	117	511	468	658	1
displaced	119	504	148	511	468	658	1
persons,	149	504	175	511	468	658	1
sustainable	176	504	210	511	468	658	1
development	212	504	251	511	468	658	1
goals,	253	504	270	511	468	658	1
diasporas,	272	504	303	511	468	658	1
human	304	504	326	511	468	658	1
rights.	328	504	347	511	468	658	1
Cómo	71	546	91	554	468	658	1
citar:	93	546	111	554	468	658	1
Canelón	114	546	140	554	468	658	1
Silva,	141	546	159	554	468	658	1
A.R.	161	546	174	554	468	658	1
y	176	546	180	554	468	658	1
Almansa	182	546	209	554	468	658	1
Martínez,	211	546	241	554	468	658	1
A.	243	546	250	554	468	658	1
(2018).	252	546	274	554	468	658	1
Migración:	276	546	310	554	468	658	1
retos	312	546	328	554	468	658	1
y	330	546	333	554	468	658	1
oportunidades	335	546	381	554	468	658	1
desde	383	546	401	554	468	658	1
la	114	555	119	563	468	658	1
perspectiva	121	555	157	563	468	658	1
de	158	555	166	563	468	658	1
los	167	555	176	563	468	658	1
Objetivos	177	555	207	563	468	658	1
de	208	555	216	563	468	658	1
Desarrollo	217	555	250	563	468	658	1
Sostenible	251	555	284	563	468	658	1
(ODS).	286	555	307	563	468	658	1
Retos	309	555	326	563	468	658	1
Revista	327	555	350	563	468	658	1
de	351	555	358	563	468	658	1
Ciencias	359	555	385	563	468	658	1
de	387	555	394	563	468	658	1
la	395	555	401	563	468	658	1
Administración	114	564	161	572	468	658	1
y	163	564	167	572	468	658	1
Economía,	168	564	202	572	468	658	1
8(16),	204	564	222	572	468	658	1
109-120.	224	564	251	572	468	658	1
https://doi.org/10.17163/ret.n16.2018.08	252	564	377	572	468	658	1
Recibido:	72	603	104	611	468	658	1
12/04/2018	106	603	142	611	468	658	1
│	144	601	152	613	468	658	1
Revisado:	154	603	186	611	468	658	1
02/05/2018	188	603	225	611	468	658	1
│	227	601	234	613	468	658	1
Aprobado:	236	603	272	611	468	658	1
25/06/2018	274	603	310	611	468	658	1
│	312	601	320	613	468	658	1
Publicado:	322	603	358	611	468	658	1
01/10/2018	360	603	396	611	468	658	1
110	14	23	34	38	468	658	2
Retos,	48	28	68	40	468	658	2
8,(16),	69	28	90	40	468	658	2
2018	91	28	107	40	468	658	2
©	48	38	55	50	468	658	2
2018,	57	38	75	50	468	658	2
Universidad	76	38	113	50	468	658	2
Politécnica	115	38	148	50	468	658	2
Salesiana	150	38	178	50	468	658	2
del	180	38	190	50	468	658	2
Ecuador	192	38	217	50	468	658	2
1.	57	69	65	82	468	658	2
Introducción	72	69	131	82	468	658	2
Las	57	85	71	96	468	658	2
migraciones	74	85	124	96	468	658	2
no	127	85	137	96	468	658	2
constituyen	140	85	187	96	468	658	2
un	190	85	201	96	468	658	2
fenómeno	204	85	245	96	468	658	2
nuevo.	247	85	275	96	468	658	2
Casi	277	85	295	96	468	658	2
siempre	298	85	330	96	468	658	2
abandonar	333	85	377	96	468	658	2
el	380	85	387	96	468	658	2
lugar	390	85	411	96	468	658	2
de	57	97	66	108	468	658	2
origen	69	97	95	108	468	658	2
o	97	97	102	108	468	658	2
trasladarse	104	97	149	108	468	658	2
a	151	97	156	108	468	658	2
otro	158	97	175	108	468	658	2
lugar	177	97	199	108	468	658	2
de	201	97	211	108	468	658	2
residencia,	213	97	257	108	468	658	2
ya	259	97	268	108	468	658	2
sea	271	97	284	108	468	658	2
al	286	97	293	108	468	658	2
interior	295	97	326	108	468	658	2
de	329	97	338	108	468	658	2
un	340	97	351	108	468	658	2
país	353	97	370	108	468	658	2
o	372	97	378	108	468	658	2
a	380	97	384	108	468	658	2
través	387	97	411	108	468	658	2
de	57	108	66	119	468	658	2
las	69	108	81	119	468	658	2
fronteras	84	108	121	119	468	658	2
internacionales,	124	108	189	119	468	658	2
sobre	192	108	215	119	468	658	2
todo	218	108	236	119	468	658	2
tratándose	239	108	283	119	468	658	2
de	286	108	295	119	468	658	2
los	298	108	310	119	468	658	2
habitantes	313	108	356	119	468	658	2
de	359	108	368	119	468	658	2
los	371	108	383	119	468	658	2
países	386	108	411	119	468	658	2
en	57	120	67	131	468	658	2
desarrollo,	69	120	113	131	468	658	2
puede	115	120	140	131	468	658	2
ser	143	120	155	131	468	658	2
la	157	120	165	131	468	658	2
mejor,	167	120	193	131	468	658	2
cuando	195	120	226	131	468	658	2
no	228	120	239	131	468	658	2
la	241	120	249	131	468	658	2
única	251	120	274	131	468	658	2
salida	276	120	301	131	468	658	2
para	303	120	322	131	468	658	2
aumentar	324	120	364	131	468	658	2
las	367	120	378	131	468	658	2
oportu-	380	120	411	131	468	658	2
nidades	57	131	88	142	468	658	2
de	91	131	101	142	468	658	2
ingreso,	103	131	136	142	468	658	2
o	138	131	143	142	468	658	2
tener	146	131	167	142	468	658	2
acceso	169	131	196	142	468	658	2
a	199	131	203	142	468	658	2
más	206	131	223	142	468	658	2
servicios	225	131	261	142	468	658	2
de	263	131	273	142	468	658	2
educación	275	131	317	142	468	658	2
y	320	131	324	142	468	658	2
salud.	327	131	351	142	468	658	2
En	353	131	365	142	468	658	2
la	368	131	375	142	468	658	2
toma	378	131	399	142	468	658	2
de	401	131	411	142	468	658	2
esta	57	143	73	154	468	658	2
decisión,	76	143	112	154	468	658	2
para	116	143	134	154	468	658	2
nada	137	143	158	154	468	658	2
exenta	161	143	187	154	468	658	2
de	190	143	200	154	468	658	2
incertidumbre,	203	143	265	154	468	658	2
subyace	268	143	301	154	468	658	2
la	304	143	311	154	468	658	2
esperanza	314	143	355	154	468	658	2
de	358	143	368	154	468	658	2
combinar	371	143	411	154	468	658	2
los	57	154	68	165	468	658	2
talentos	71	154	103	165	468	658	2
propios	106	154	137	165	468	658	2
con	140	154	155	165	468	658	2
los	158	154	170	165	468	658	2
recursos	172	154	207	165	468	658	2
del	210	154	222	165	468	658	2
país	225	154	242	165	468	658	2
de	244	154	254	165	468	658	2
destino,	257	154	289	165	468	658	2
para	292	154	311	165	468	658	2
el	313	154	320	165	468	658	2
beneficio	323	154	361	165	468	658	2
personal,	364	154	401	165	468	658	2
el	404	154	411	165	468	658	2
de	57	166	66	177	468	658	2
los	69	166	80	177	468	658	2
familiares	83	166	124	177	468	658	2
cercanos	126	166	162	177	468	658	2
–quienes	164	166	200	177	468	658	2
a	202	166	207	177	468	658	2
menudo	210	166	243	177	468	658	2
acompañan	246	166	294	177	468	658	2
al	296	166	303	177	468	658	2
migrante	306	166	343	177	468	658	2
o,	345	166	353	177	468	658	2
en	355	166	365	177	468	658	2
su	367	166	377	177	468	658	2
defecto,	379	166	411	177	468	658	2
lo	57	177	64	188	468	658	2
siguen	67	177	93	188	468	658	2
después–,	96	177	135	188	468	658	2
el	138	177	145	188	468	658	2
de	147	177	157	188	468	658	2
quienes	159	177	190	188	468	658	2
se	193	177	201	188	468	658	2
quedan	204	177	234	188	468	658	2
atrás	236	177	257	188	468	658	2
y	259	177	264	188	468	658	2
el	266	177	273	188	468	658	2
de	275	177	285	188	468	658	2
la	287	177	295	188	468	658	2
sociedad	297	177	333	188	468	658	2
donde	335	177	361	188	468	658	2
se	363	177	371	188	468	658	2
establece	374	177	411	188	468	658	2
el	57	189	64	200	468	658	2
nuevo	66	189	91	200	468	658	2
hogar	94	189	118	200	468	658	2
(Castillo,	120	189	157	200	468	658	2
2015;	159	189	181	200	468	658	2
PNUD,	184	189	213	200	468	658	2
2009).	215	189	241	200	468	658	2
No	85	200	97	211	468	658	2
obstante,	100	200	138	211	468	658	2
no	141	200	152	211	468	658	2
pocas	155	200	178	211	468	658	2
veces	182	200	203	211	468	658	2
los	206	200	218	211	468	658	2
migrantes	221	200	262	211	468	658	2
suelen	266	200	292	211	468	658	2
sufrir	295	200	318	211	468	658	2
el	321	200	328	211	468	658	2
rechazo	331	200	363	211	468	658	2
de	367	200	376	211	468	658	2
quienes	380	200	411	211	468	658	2
temen	57	212	82	223	468	658	2
a	86	212	91	223	468	658	2
los	94	212	106	223	468	658	2
«recién	109	212	139	223	468	658	2
llegados»,	142	212	183	223	468	658	2
lo	186	212	194	223	468	658	2
que	197	212	212	223	468	658	2
evidencia	216	212	254	223	468	658	2
el	258	212	265	223	468	658	2
impacto	268	212	302	223	468	658	2
de	305	212	315	223	468	658	2
su	318	212	328	223	468	658	2
presencia	331	212	370	223	468	658	2
sobre	374	212	396	223	468	658	2
las	400	212	411	223	468	658	2
dimensiones	57	223	108	234	468	658	2
culturales	111	223	151	234	468	658	2
y	154	223	159	234	468	658	2
las	162	223	173	234	468	658	2
actitudes	176	223	213	234	468	658	2
de	216	223	226	234	468	658	2
las	229	223	240	234	468	658	2
personas	243	223	279	234	468	658	2
en	282	223	292	234	468	658	2
las	295	223	306	234	468	658	2
sociedades	309	223	353	234	468	658	2
de	356	223	366	234	468	658	2
recepción,	369	223	411	234	468	658	2
dado	57	235	77	246	468	658	2
el	80	235	87	246	468	658	2
crecimiento	90	235	139	246	468	658	2
observado	142	235	184	246	468	658	2
en	187	235	197	246	468	658	2
el	200	235	207	246	468	658	2
volumen	210	235	246	246	468	658	2
de	249	235	258	246	468	658	2
individuos	261	235	304	246	468	658	2
desplazados	307	235	357	246	468	658	2
y	360	235	365	246	468	658	2
refugiados	368	235	411	246	468	658	2
durante	57	246	89	257	468	658	2
los	92	246	104	257	468	658	2
años	107	246	126	257	468	658	2
recientes	129	246	166	257	468	658	2
en	169	246	179	257	468	658	2
razón	182	246	205	257	468	658	2
de	208	246	218	257	468	658	2
la	221	246	229	257	468	658	2
inestabilidad	232	246	285	257	468	658	2
política,	288	246	321	257	468	658	2
la	324	246	331	257	468	658	2
violencia	334	246	371	257	468	658	2
delictiva,	374	246	411	257	468	658	2
las	57	258	68	269	468	658	2
persecuciones,	71	258	131	269	468	658	2
los	133	258	145	269	468	658	2
desastres	148	258	185	269	468	658	2
naturales,	188	258	228	269	468	658	2
la	231	258	238	269	468	658	2
degradación	241	258	292	269	468	658	2
ambiental	294	258	335	269	468	658	2
vinculada	338	258	378	269	468	658	2
al	381	258	388	269	468	658	2
cam-	391	258	411	269	468	658	2
bio	57	269	70	280	468	658	2
climático,	73	269	113	280	468	658	2
la	116	269	123	280	468	658	2
pobreza	126	269	159	280	468	658	2
y	161	269	166	280	468	658	2
la	169	269	176	280	468	658	2
desigualdad	179	269	228	280	468	658	2
(El	231	269	243	280	468	658	2
Vaticano,	246	269	284	280	468	658	2
2017).	287	269	312	280	468	658	2
He	315	269	327	280	468	658	2
aquí	329	269	347	280	468	658	2
la	350	269	357	280	468	658	2
irrupción	360	269	399	280	468	658	2
de	401	269	411	280	468	658	2
riesgos	57	281	85	292	468	658	2
y	88	281	93	292	468	658	2
vulnerabilidades	95	281	163	292	468	658	2
a	166	281	170	292	468	658	2
los	173	281	185	292	468	658	2
que	187	281	202	292	468	658	2
están	205	281	227	292	468	658	2
expuestos	229	281	269	292	468	658	2
buena	272	281	297	292	468	658	2
parte	300	281	321	292	468	658	2
de	324	281	334	292	468	658	2
los	336	281	348	292	468	658	2
migrantes;	351	281	394	292	468	658	2
por	397	281	411	292	468	658	2
ejemplo,	57	292	92	303	468	658	2
los	95	292	107	303	468	658	2
refugiados,	111	292	156	303	468	658	2
quienes	160	292	191	303	468	658	2
permanecen	195	292	245	303	468	658	2
cerca	249	292	271	303	468	658	2
del	274	292	287	303	468	658	2
país	290	292	307	303	468	658	2
del	311	292	323	303	468	658	2
que	327	292	342	303	468	658	2
huyen,	345	292	373	303	468	658	2
viviendo	376	292	411	303	468	658	2
habitualmente	57	304	116	315	468	658	2
en	119	304	129	315	468	658	2
campamentos	132	304	189	315	468	658	2
hasta	192	304	214	315	468	658	2
que	217	304	232	315	468	658	2
la	234	304	242	315	468	658	2
situación	244	304	282	315	468	658	2
en	285	304	295	315	468	658	2
casa	297	304	315	315	468	658	2
permite	318	304	350	315	468	658	2
retornar;	353	304	389	315	468	658	2
o	392	304	397	315	468	658	2
las	400	304	411	315	468	658	2
víctimas	57	315	91	326	468	658	2
del	94	315	106	326	468	658	2
tráfico	108	315	135	326	468	658	2
humano	138	315	172	326	468	658	2
(acompañado	175	315	231	326	468	658	2
de	234	315	243	326	468	658	2
violencia	246	315	282	326	468	658	2
y	285	315	290	326	468	658	2
abuso	292	315	317	326	468	658	2
sexual),	319	315	350	326	468	658	2
especialmente	353	315	411	326	468	658	2
mujeres	57	327	89	338	468	658	2
jóvenes	92	327	122	338	468	658	2
que	125	327	140	338	468	658	2
son	142	327	156	338	468	658	2
engañadas	159	327	202	338	468	658	2
con	205	327	220	338	468	658	2
promesas	222	327	261	338	468	658	2
de	264	327	273	338	468	658	2
mejores	276	327	308	338	468	658	2
horizontes	311	327	354	338	468	658	2
de	356	327	366	338	468	658	2
vida	369	327	386	338	468	658	2
(Foro	388	327	411	338	468	658	2
Económico	57	338	104	349	468	658	2
Mundial,	106	338	143	349	468	658	2
2018).	146	338	171	349	468	658	2
De	85	350	96	361	468	658	2
acuerdo	99	350	132	361	468	658	2
con	134	350	149	361	468	658	2
el	152	350	159	361	468	658	2
Global	161	350	184	360	468	658	2
Forum	186	350	208	360	468	658	2
on	211	350	219	360	468	658	2
Migration	221	350	254	360	468	658	2
and	256	350	268	360	468	658	2
Development	271	350	314	360	468	658	2
GFMD	316	350	342	360	468	658	2
Turkey	345	350	368	360	468	658	2
2014-2015,	370	350	411	360	468	658	2
hasta	57	361	79	372	468	658	2
2014	81	361	101	372	468	658	2
la	103	361	110	372	468	658	2
cifra	113	361	132	372	468	658	2
de	134	361	144	372	468	658	2
migrantes	146	361	187	372	468	658	2
internacionales	189	361	252	372	468	658	2
había	255	361	278	372	468	658	2
aumentado	280	361	326	372	468	658	2
en	329	361	339	372	468	658	2
aproximadamen-	341	361	411	372	468	658	2
te	57	373	64	384	468	658	2
un	67	373	78	384	468	658	2
32%,	80	373	101	384	468	658	2
alcanzando	103	373	150	384	468	658	2
los	153	373	164	384	468	658	2
232	167	373	182	384	468	658	2
millones	184	373	219	384	468	658	2
de	222	373	232	384	468	658	2
personas,	234	373	273	384	468	658	2
al	276	373	283	384	468	658	2
cabo	286	373	305	384	468	658	2
que	308	373	323	384	468	658	2
las	325	373	337	384	468	658	2
remesas	339	373	373	384	468	658	2
enviadas	375	373	411	384	468	658	2
por	57	384	71	395	468	658	2
éstos	74	384	95	395	468	658	2
a	98	384	103	395	468	658	2
los	107	384	118	395	468	658	2
países	122	384	147	395	468	658	2
en	150	384	160	395	468	658	2
desarrollo	164	384	205	395	468	658	2
experimentaron	208	384	274	395	468	658	2
un	277	384	288	395	468	658	2
incremento	291	384	338	395	468	658	2
de	342	384	352	395	468	658	2
más	355	384	372	395	468	658	2
de	376	384	385	395	468	658	2
cinco	389	384	411	395	468	658	2
veces,	57	396	81	407	468	658	2
registrando	83	396	130	407	468	658	2
una	132	396	148	407	468	658	2
suma	150	396	173	407	468	658	2
estimada	175	396	212	407	468	658	2
en	214	396	224	407	468	658	2
436	227	396	241	407	468	658	2
mil	244	396	257	407	468	658	2
millones	260	396	295	407	468	658	2
de	297	396	307	407	468	658	2
dólares	309	396	339	407	468	658	2
estadounidenses.	341	396	411	407	468	658	2
Entretanto,	57	407	104	418	468	658	2
la	106	407	114	418	468	658	2
cifra	117	407	135	418	468	658	2
de	138	407	148	418	468	658	2
desplazados	151	407	200	418	468	658	2
forzosos	203	407	238	418	468	658	2
a	240	407	245	418	468	658	2
raíz	248	407	264	418	468	658	2
de	266	407	276	418	468	658	2
situaciones	279	407	325	418	468	658	2
de	328	407	337	418	468	658	2
crisis	340	407	362	418	468	658	2
(refugiados	365	407	411	418	468	658	2
y	57	419	61	430	468	658	2
solicitantes	64	419	110	430	468	658	2
de	113	419	122	430	468	658	2
asilo)	125	419	147	430	468	658	2
arribó	150	419	175	430	468	658	2
a	178	419	183	430	468	658	2
los	185	419	197	430	468	658	2
59,5	200	419	217	430	468	658	2
millones	219	419	254	430	468	658	2
de	257	419	267	430	468	658	2
personas.	269	419	308	430	468	658	2
Al	85	430	94	441	468	658	2
día	97	430	109	441	468	658	2
de	112	430	122	441	468	658	2
hoy,	125	430	142	441	468	658	2
el	145	430	152	441	468	658	2
fenómeno	155	430	196	441	468	658	2
migratorio	199	430	243	441	468	658	2
se	246	430	254	441	468	658	2
muestra	257	430	291	441	468	658	2
todavía	294	430	324	441	468	658	2
más	327	430	344	441	468	658	2
complejo	347	430	385	441	468	658	2
y	388	430	392	441	468	658	2
per-	395	430	411	441	468	658	2
meable	57	442	86	453	468	658	2
a	89	442	94	453	468	658	2
lecturas	97	442	129	453	468	658	2
negativas	132	442	170	453	468	658	2
en	173	442	183	453	468	658	2
virtud	186	442	210	453	468	658	2
de	213	442	223	453	468	658	2
la	226	442	233	453	468	658	2
tensión	236	442	266	453	468	658	2
natural	269	442	298	453	468	658	2
planteada	301	442	341	453	468	658	2
por	344	442	358	453	468	658	2
la	361	442	368	453	468	658	2
globaliza-	371	442	411	453	468	658	2
ción	57	453	74	464	468	658	2
a	77	453	82	464	468	658	2
los	85	453	96	464	468	658	2
Estados-nación	99	453	162	464	468	658	2
westfalianos	165	453	216	464	468	658	2
con	218	453	233	464	468	658	2
soberanía	236	453	276	464	468	658	2
plena	279	453	301	464	468	658	2
para	304	453	322	464	468	658	2
gestionar	325	453	363	464	468	658	2
y	366	453	370	464	468	658	2
controlar	373	453	411	464	468	658	2
sus	57	465	70	476	468	658	2
fronteras	72	465	109	476	468	658	2
(Pinazo,	112	465	145	476	468	658	2
2017).	148	465	173	476	468	658	2
De	175	465	186	476	468	658	2
resultas,	189	465	223	476	468	658	2
quienes	225	465	257	476	468	658	2
desean	259	465	287	476	468	658	2
o	289	465	294	476	468	658	2
se	297	465	305	476	468	658	2
ven	307	465	322	476	468	658	2
obligados	324	465	363	476	468	658	2
a	365	465	370	476	468	658	2
migrar	372	465	400	476	468	658	2
se	403	465	411	476	468	658	2
topan,	57	476	83	487	468	658	2
cada	85	476	104	487	468	658	2
vez	107	476	120	487	468	658	2
más,	122	476	142	487	468	658	2
con	144	476	159	487	468	658	2
obstáculos	162	476	205	487	468	658	2
erigidos	207	476	240	487	468	658	2
por	243	476	257	487	468	658	2
los	259	476	271	487	468	658	2
gobiernos	273	476	314	487	468	658	2
para	316	476	334	487	468	658	2
restringir,	337	476	377	487	468	658	2
si	379	476	386	487	468	658	2
acaso	388	476	411	487	468	658	2
no	57	488	67	499	468	658	2
cerrar	70	488	95	499	468	658	2
la	98	488	105	499	468	658	2
escala	108	488	133	499	468	658	2
de	136	488	146	499	468	658	2
entrada	149	488	180	499	468	658	2
y	183	488	188	499	468	658	2
desplazamiento,	190	488	257	499	468	658	2
incluso	260	488	290	499	468	658	2
en	293	488	303	499	468	658	2
medio	305	488	331	499	468	658	2
de	334	488	344	499	468	658	2
la	347	488	354	499	468	658	2
paradoja	357	488	393	499	468	658	2
que	396	488	411	499	468	658	2
supone	57	499	86	510	468	658	2
la	89	499	96	510	468	658	2
disminución	99	499	150	510	468	658	2
de	153	499	163	510	468	658	2
las	165	499	176	510	468	658	2
barreras	179	499	213	510	468	658	2
para	216	499	235	510	468	658	2
el	237	499	244	510	468	658	2
intercambio	247	499	297	510	468	658	2
de	299	499	309	510	468	658	2
bienes	312	499	338	510	468	658	2
(PNUD,	340	499	372	510	468	658	2
2009).	375	499	400	510	468	658	2
Dentro	85	511	114	522	468	658	2
de	117	511	127	522	468	658	2
este	130	511	146	522	468	658	2
panorama,	149	511	193	522	468	658	2
por	197	511	211	522	468	658	2
lo	214	511	222	522	468	658	2
regular,	225	511	256	522	468	658	2
las	259	511	271	522	468	658	2
políticas	274	511	308	522	468	658	2
en	312	511	322	522	468	658	2
los	325	511	337	522	468	658	2
países	340	511	365	522	468	658	2
de	368	511	378	522	468	658	2
destino	381	511	411	522	468	658	2
suelen	57	522	83	533	468	658	2
favorecer	87	522	125	533	468	658	2
a	129	522	133	533	468	658	2
las	137	522	148	533	468	658	2
personas	152	522	189	533	468	658	2
con	193	522	208	533	468	658	2
más	211	522	228	533	468	658	2
educación,	232	522	276	533	468	658	2
estilándose	280	522	326	533	468	658	2
la	330	522	337	533	468	658	2
invitación	341	522	382	533	468	658	2
a	385	522	390	533	468	658	2
pro-	394	522	411	533	468	658	2
fesionales	57	534	97	545	468	658	2
para	100	534	119	545	468	658	2
instalarse	122	534	162	545	468	658	2
con	165	534	180	545	468	658	2
sus	183	534	197	545	468	658	2
familias,	200	534	235	545	468	658	2
o	239	534	244	545	468	658	2
permitiendo	247	534	298	545	468	658	2
a	301	534	306	545	468	658	2
los	309	534	321	545	468	658	2
estudiantes	324	534	371	545	468	658	2
quedarse	374	534	411	545	468	658	2
tan	57	545	70	556	468	658	2
pronto	73	545	101	556	468	658	2
consiguen	103	545	145	556	468	658	2
titularse.	148	545	184	556	468	658	2
Por	187	545	201	556	468	658	2
el	204	545	211	556	468	658	2
contrario,	214	545	254	556	468	658	2
los	257	545	269	556	468	658	2
trabajadores	272	545	323	556	468	658	2
con	326	545	341	556	468	658	2
baja	344	545	361	556	468	658	2
calificación	364	545	411	556	468	658	2
académica	57	557	100	568	468	658	2
o	103	557	108	568	468	658	2
pocos	110	557	134	568	468	658	2
conocimientos	136	557	196	568	468	658	2
especializados	198	557	257	568	468	658	2
enfrentan	259	557	299	568	468	658	2
más	301	557	318	568	468	658	2
impedimentos,	321	557	382	568	468	658	2
siendo	384	557	411	568	468	658	2
relegados	57	568	96	579	468	658	2
a	98	568	103	579	468	658	2
la	106	568	113	579	468	658	2
demanda	116	568	154	579	468	658	2
de	156	568	166	579	468	658	2
mano	169	568	192	579	468	658	2
de	195	568	205	579	468	658	2
obra	207	568	226	579	468	658	2
en	229	568	239	579	468	658	2
sectores	241	568	274	579	468	658	2
como	277	568	300	579	468	658	2
la	302	568	310	579	468	658	2
agricultura,	312	568	360	579	468	658	2
la	363	568	370	579	468	658	2
construc-	373	568	411	579	468	658	2
ISSN	57	610	73	618	468	658	2
impreso:	75	610	100	618	468	658	2
1390-6291;	102	610	138	618	468	658	2
ISSN	140	610	156	618	468	658	2
electrónico:	158	610	193	618	468	658	2
1390-8618	195	610	228	618	468	658	2
Dra.	181	28	195	40	468	658	3
Agrivalca	196	28	224	40	468	658	3
Ramsenia	226	28	256	40	468	658	3
Canelón	258	28	285	40	468	658	3
Silva	287	28	300	40	468	658	3
&	303	28	308	40	468	658	3
Dra.	309	28	323	40	468	658	3
Ana	324	28	337	40	468	658	3
Almansa	339	28	365	40	468	658	3
Martínez	367	28	395	40	468	658	3
(2018).	397	28	420	40	468	658	3
Migración:	70	39	98	50	468	658	3
retos	99	39	113	50	468	658	3
y	115	39	118	50	468	658	3
oportunidades	120	39	160	50	468	658	3
desde	162	39	178	50	468	658	3
la	180	39	185	50	468	658	3
perspectiva	187	39	218	50	468	658	3
de	220	39	227	50	468	658	3
los	229	39	236	50	468	658	3
Objetivos	238	39	265	50	468	658	3
de	267	39	274	50	468	658	3
Desarrollo	276	39	305	50	468	658	3
Sostenible	307	39	335	50	468	658	3
(ODS).	337	39	357	50	468	658	3
Retos,	358	41	374	49	468	658	3
8(I6),	375	41	390	49	468	658	3
109-120.	393	39	417	50	468	658	3
.	419	39	420	50	468	658	3
ción,	57	69	77	80	468	658	3
la	79	69	86	80	468	658	3
industria,	88	69	128	80	468	658	3
la	130	69	137	80	468	658	3
manufactura	139	69	192	80	468	658	3
y	194	69	199	80	468	658	3
los	201	69	212	80	468	658	3
servicios,	214	69	252	80	468	658	3
lo	254	69	262	80	468	658	3
que	264	69	279	80	468	658	3
genera	281	69	308	80	468	658	3
gran	310	69	329	80	468	658	3
controversia	331	69	382	80	468	658	3
ante	384	69	402	80	468	658	3
la	404	69	411	80	468	658	3
opinión	57	81	88	91	468	658	3
de	91	81	101	91	468	658	3
que	104	81	119	91	468	658	3
llenan	122	81	147	91	468	658	3
«puestos	150	81	185	91	468	658	3
vacantes»,	188	81	230	91	468	658	3
pero	233	81	252	91	468	658	3
también	254	81	288	91	468	658	3
desbancan	291	81	335	91	468	658	3
a	338	81	342	91	468	658	3
los	345	81	357	91	468	658	3
trabajadores	360	81	411	91	468	658	3
locales	57	92	84	103	468	658	3
y	87	92	92	103	468	658	3
hacen	94	92	119	103	468	658	3
disminuir	121	92	162	103	468	658	3
los	164	92	176	103	468	658	3
salarios.	178	92	212	103	468	658	3
Con	85	104	102	114	468	658	3
todo,	104	104	125	114	468	658	3
los	128	104	139	114	468	658	3
migrantes,	142	104	185	114	468	658	3
independientemente	188	104	272	114	468	658	3
de	274	104	284	114	468	658	3
las	286	104	298	114	468	658	3
razones	300	104	332	114	468	658	3
que	334	104	349	114	468	658	3
esgriman	352	104	390	114	468	658	3
para	392	104	411	114	468	658	3
irse	57	115	72	126	468	658	3
del	74	115	87	126	468	658	3
sitio	89	115	107	126	468	658	3
del	110	115	122	126	468	658	3
que	125	115	140	126	468	658	3
son	142	115	157	126	468	658	3
oriundos,	160	115	199	126	468	658	3
merecen	202	115	237	126	468	658	3
ser	239	115	252	126	468	658	3
respetados	254	115	298	126	468	658	3
en	301	115	311	126	468	658	3
su	313	115	323	126	468	658	3
dignidad,	326	115	364	126	468	658	3
derechos	367	115	404	126	468	658	3
y	406	115	411	126	468	658	3
libertades,	57	127	99	137	468	658	3
desprendiéndose	102	127	171	137	468	658	3
la	173	127	180	137	468	658	3
necesidad	183	127	223	137	468	658	3
de	226	127	236	137	468	658	3
ofrecer	238	127	267	137	468	658	3
una	269	127	285	137	468	658	3
respuesta	287	127	326	137	468	658	3
conjunta	329	127	365	137	468	658	3
a	367	127	372	137	468	658	3
través	375	127	399	137	468	658	3
de	401	127	411	137	468	658	3
la	57	138	64	149	468	658	3
cooperación	66	138	117	149	468	658	3
internacional	119	138	174	149	468	658	3
y	176	138	180	149	468	658	3
la	183	138	190	149	468	658	3
responsabilidad	192	138	257	149	468	658	3
compartida	260	138	307	149	468	658	3
para	309	138	328	149	468	658	3
promover	330	138	370	149	468	658	3
y	372	138	377	149	468	658	3
adoptar	379	138	411	149	468	658	3
medidas	57	150	91	160	468	658	3
eficaces	94	150	126	160	468	658	3
que	129	150	144	160	468	658	3
protejan	147	150	181	160	468	658	3
y	184	150	189	160	468	658	3
contribuyan	192	150	241	160	468	658	3
a	244	150	249	160	468	658	3
la	252	150	259	160	468	658	3
mejora	262	150	291	160	468	658	3
de	294	150	304	160	468	658	3
su	306	150	316	160	468	658	3
situación	319	150	356	160	468	658	3
junto	359	150	381	160	468	658	3
a	383	150	388	160	468	658	3
la	391	150	398	160	468	658	3
de	401	150	411	160	468	658	3
los	57	161	68	172	468	658	3
refugiados,	71	161	117	172	468	658	3
los	119	161	131	172	468	658	3
solicitantes	134	161	180	172	468	658	3
de	182	161	192	172	468	658	3
asilo	195	161	214	172	468	658	3
y	217	161	221	172	468	658	3
los	224	161	236	172	468	658	3
desplazados	238	161	288	172	468	658	3
internos,	291	161	327	172	468	658	3
evitando	330	161	365	172	468	658	3
se	367	161	376	172	468	658	3
convier-	379	161	411	172	468	658	3
tan	57	173	70	183	468	658	3
en	73	173	83	183	468	658	3
víctimas	87	173	121	183	468	658	3
de	124	173	134	183	468	658	3
redes	137	173	159	183	468	658	3
criminales	162	173	205	183	468	658	3
y	209	173	213	183	468	658	3
tráfico	217	173	244	183	468	658	3
de	247	173	257	183	468	658	3
seres	260	173	281	183	468	658	3
humanos,	284	173	325	183	468	658	3
explotación	328	173	375	183	468	658	3
y	379	173	383	183	468	658	3
abuso	387	173	411	183	468	658	3
(El	57	184	69	195	468	658	3
Vaticano,	72	184	110	195	468	658	3
2017).	112	184	138	195	468	658	3
Es	85	196	95	206	468	658	3
así	99	196	110	206	468	658	3
como,	114	196	139	206	468	658	3
al	142	196	150	206	468	658	3
tenor	153	196	175	206	468	658	3
del	178	196	190	206	468	658	3
creciente	194	196	231	206	468	658	3
consenso	234	196	272	206	468	658	3
en	275	196	285	206	468	658	3
torno	288	196	311	206	468	658	3
a	314	196	319	206	468	658	3
que	322	196	337	206	468	658	3
una	341	196	356	206	468	658	3
agenda	360	196	389	206	468	658	3
para	392	196	411	206	468	658	3
el	57	207	64	218	468	658	3
desarrollo	66	207	108	218	468	658	3
después	110	207	143	218	468	658	3
de	145	207	155	218	468	658	3
2015	158	207	178	218	468	658	3
demanda	180	207	218	218	468	658	3
el	221	207	228	218	468	658	3
abordaje	231	207	266	218	468	658	3
de	269	207	279	218	468	658	3
la	281	207	289	218	468	658	3
migración	291	207	333	218	468	658	3
internacional	336	207	391	218	468	658	3
con-	393	207	411	218	468	658	3
temporánea	57	219	106	229	468	658	3
con	108	219	123	229	468	658	3
el	126	219	133	229	468	658	3
ánimo	135	219	161	229	468	658	3
de	164	219	173	229	468	658	3
reducir	176	219	205	229	468	658	3
la	208	219	215	229	468	658	3
pobreza	217	219	250	229	468	658	3
y	253	219	257	229	468	658	3
la	260	219	267	229	468	658	3
desigualdad,	269	219	321	229	468	658	3
a	323	219	328	229	468	658	3
la	330	219	338	229	468	658	3
par	340	219	354	229	468	658	3
que	356	219	371	229	468	658	3
combatir	374	219	411	229	468	658	3
la	57	230	64	241	468	658	3
discriminación,	67	230	131	241	468	658	3
la	135	230	142	241	468	658	3
exclusión	145	230	184	241	468	658	3
y	187	230	192	241	468	658	3
la	195	230	203	241	468	658	3
marginalización,	206	230	275	241	468	658	3
el	278	230	285	241	468	658	3
presente	288	230	323	241	468	658	3
artículo	326	230	358	241	468	658	3
describe,	361	230	398	241	468	658	3
de	401	230	411	241	468	658	3
modo	57	242	80	252	468	658	3
sucinto,	84	242	116	252	468	658	3
cómo	119	242	142	252	468	658	3
los	145	242	157	252	468	658	3
Objetivos	160	242	199	252	468	658	3
de	202	242	211	252	468	658	3
Desarrollo	215	242	257	252	468	658	3
Sostenible	260	242	303	252	468	658	3
(ODS),	306	242	334	252	468	658	3
enmarcados	337	242	387	252	468	658	3
en	391	242	400	252	468	658	3
la	404	242	411	252	468	658	3
Agenda	57	253	87	264	468	658	3
2030,	90	253	112	264	468	658	3
visibilizan	115	253	157	264	468	658	3
e	160	253	164	264	468	658	3
incluyen	167	253	202	264	468	658	3
a	205	253	210	264	468	658	3
las	213	253	224	264	468	658	3
migraciones	227	253	278	264	468	658	3
y	280	253	285	264	468	658	3
el	288	253	295	264	468	658	3
refugio	298	253	327	264	468	658	3
como	330	253	353	264	468	658	3
temas	356	253	381	264	468	658	3
de	383	253	393	264	468	658	3
dis-	396	253	411	264	468	658	3
cusión.	57	265	86	275	468	658	3
Para	89	265	108	275	468	658	3
ello,	110	265	127	275	468	658	3
se	130	265	138	275	468	658	3
parte	141	265	162	275	468	658	3
de	165	265	174	275	468	658	3
una	177	265	193	275	468	658	3
revisión	195	265	228	275	468	658	3
documental	230	265	279	275	468	658	3
en	281	265	291	275	468	658	3
torno	294	265	316	275	468	658	3
a	319	265	324	275	468	658	3
las	326	265	338	275	468	658	3
bases	340	265	362	275	468	658	3
normativas	365	265	411	275	468	658	3
y	57	276	61	287	468	658	3
conceptuales	64	276	117	287	468	658	3
que	120	276	135	287	468	658	3
sustentan	138	276	177	287	468	658	3
la	180	276	187	287	468	658	3
relación	190	276	223	287	468	658	3
entre	226	276	247	287	468	658	3
la	250	276	257	287	468	658	3
migración	260	276	302	287	468	658	3
y	305	276	309	287	468	658	3
el	312	276	319	287	468	658	3
desarrollo,	322	276	365	287	468	658	3
brindando	368	276	411	287	468	658	3
luego	57	288	79	298	468	658	3
un	81	288	92	298	468	658	3
breve	94	288	117	298	468	658	3
estatus	119	288	148	298	468	658	3
de	150	288	160	298	468	658	3
la	162	288	169	298	468	658	3
situación	172	288	209	298	468	658	3
migratoria	212	288	255	298	468	658	3
en	258	288	268	298	468	658	3
Iberoamérica	270	288	325	298	468	658	3
con	327	288	342	298	468	658	3
foco	344	288	362	298	468	658	3
en	364	288	374	298	468	658	3
América	377	288	411	298	468	658	3
Latina	57	299	83	310	468	658	3
y	86	299	90	310	468	658	3
el	93	299	100	310	468	658	3
Caribe,	102	299	132	310	468	658	3
para	134	299	153	310	468	658	3
finalizar	155	299	189	310	468	658	3
con	192	299	207	310	468	658	3
una	209	299	225	310	468	658	3
reflexión	227	299	263	310	468	658	3
en	266	299	276	310	468	658	3
torno	278	299	300	310	468	658	3
a	303	299	308	310	468	658	3
los	310	299	322	310	468	658	3
actores	324	299	354	310	468	658	3
convocados	356	299	404	310	468	658	3
a	406	299	411	310	468	658	3
hacer	57	311	79	321	468	658	3
parte	82	311	103	321	468	658	3
de	106	311	116	321	468	658	3
este	118	311	134	321	468	658	3
esfuerzo	137	311	171	321	468	658	3
y	174	311	179	321	468	658	3
las	181	311	192	321	468	658	3
acciones	195	311	230	321	468	658	3
que	233	311	248	321	468	658	3
pueden	250	311	281	321	468	658	3
desplegar.	283	311	324	321	468	658	3
2.	57	339	65	352	468	658	3
Migración,	72	339	124	352	468	658	3
desarrollo	127	339	174	352	468	658	3
y	177	339	182	352	468	658	3
Agenda	185	339	222	352	468	658	3
2030	225	339	248	352	468	658	3
Con	57	355	73	366	468	658	3
el	76	355	83	366	468	658	3
advenimiento	85	355	141	366	468	658	3
del	144	355	156	366	468	658	3
siglo	159	355	178	366	468	658	3
XXI,	180	355	200	366	468	658	3
la	202	355	209	366	468	658	3
migración	212	355	254	366	468	658	3
pasó	256	355	275	366	468	658	3
a	278	355	283	366	468	658	3
ocupar	285	355	314	366	468	658	3
un	316	355	327	366	468	658	3
sitial	330	355	349	366	468	658	3
relevante	352	355	389	366	468	658	3
en	392	355	402	366	468	658	3
el	404	355	411	366	468	658	3
marco	57	367	83	377	468	658	3
de	86	367	96	377	468	658	3
las	99	367	110	377	468	658	3
políticas	113	367	148	377	468	658	3
de	151	367	161	377	468	658	3
la	164	367	171	377	468	658	3
mayoría	175	367	208	377	468	658	3
de	212	367	221	377	468	658	3
los	224	367	236	377	468	658	3
Estados	239	367	272	377	468	658	3
miembros	275	367	316	377	468	658	3
de	320	367	329	377	468	658	3
la	332	367	340	377	468	658	3
Organización	343	367	398	377	468	658	3
de	401	367	411	377	468	658	3
Naciones	57	378	95	389	468	658	3
Unidas	97	378	126	389	468	658	3
(ONU),	129	378	159	389	468	658	3
constituyendo	161	378	219	389	468	658	3
un	222	378	233	389	468	658	3
hito	236	378	252	389	468	658	3
en	255	378	265	389	468	658	3
esta	267	378	284	389	468	658	3
línea	286	378	306	389	468	658	3
el	309	378	316	389	468	658	3
«Diálogo	319	378	355	389	468	658	3
de	358	378	368	389	468	658	3
Alto	370	378	387	389	468	658	3
Nivel	390	378	411	389	468	658	3
sobre	57	390	79	400	468	658	3
la	82	390	89	400	468	658	3
Migración	92	390	135	400	468	658	3
Internacional	138	390	193	400	468	658	3
y	196	390	200	400	468	658	3
el	203	390	210	400	468	658	3
Desarrollo»,	213	390	263	400	468	658	3
cuya	266	390	285	400	468	658	3
primera	288	390	321	400	468	658	3
edición	324	390	354	400	468	658	3
se	357	390	365	400	468	658	3
celebró	368	390	398	400	468	658	3
en	401	390	411	400	468	658	3
septiembre	57	401	102	412	468	658	3
de	106	401	116	412	468	658	3
2006.	119	401	141	412	468	658	3
Este	145	401	163	412	468	658	3
espacio	166	401	197	412	468	658	3
brindó	201	401	228	412	468	658	3
a	232	401	237	412	468	658	3
los	240	401	252	412	468	658	3
países	255	401	280	412	468	658	3
participantes	284	401	338	412	468	658	3
la	341	401	349	412	468	658	3
posibilidad	352	401	398	412	468	658	3
de	401	401	411	412	468	658	3
abordar	57	413	89	423	468	658	3
la	93	413	100	423	468	658	3
migración	104	413	146	423	468	658	3
desde	149	413	172	423	468	658	3
aristas	176	413	203	423	468	658	3
multidimensionales,	206	413	290	423	468	658	3
con	293	413	308	423	468	658	3
el	312	413	319	423	468	658	3
fin	322	413	333	423	468	658	3
de	337	413	347	423	468	658	3
determinar	350	413	396	423	468	658	3
los	399	413	411	423	468	658	3
mecanismos	57	424	108	435	468	658	3
idóneos	111	424	143	435	468	658	3
para	145	424	164	435	468	658	3
maximizar	166	424	211	435	468	658	3
sus	213	424	227	435	468	658	3
beneficios	229	424	271	435	468	658	3
de	274	424	283	435	468	658	3
cara	286	424	304	435	468	658	3
al	307	424	314	435	468	658	3
desarrollo	317	424	358	435	468	658	3
y	361	424	365	435	468	658	3
minimizar	368	424	411	435	468	658	3
sus	57	436	70	446	468	658	3
repercusiones	73	436	130	446	468	658	3
negativas.	134	436	174	446	468	658	3
De	178	436	189	446	468	658	3
allí	192	436	205	446	468	658	3
la	209	436	216	446	468	658	3
creación	219	436	254	446	468	658	3
del	258	436	270	446	468	658	3
Foro	274	436	293	446	468	658	3
Mundial	297	436	331	446	468	658	3
sobre	335	436	357	446	468	658	3
Migración	361	436	403	446	468	658	3
y	406	436	411	446	468	658	3
Desarrollo	57	447	99	458	468	658	3
en	102	447	112	458	468	658	3
tanto	115	447	137	458	468	658	3
plataforma	140	447	185	458	468	658	3
de	188	447	198	458	468	658	3
carácter	201	447	234	458	468	658	3
voluntario	237	447	279	458	468	658	3
y	282	447	287	458	468	658	3
no	290	447	301	458	468	658	3
vinculante,	303	447	349	458	468	658	3
destinada	352	447	391	458	468	658	3
fun-	394	447	411	458	468	658	3
damentalmente	57	459	121	469	468	658	3
a	123	459	128	469	468	658	3
la	131	459	138	469	468	658	3
cooperación,	141	459	194	469	468	658	3
junto	196	459	218	469	468	658	3
al	220	459	228	469	468	658	3
Grupo	230	459	257	469	468	658	3
Mundial	259	459	294	469	468	658	3
sobre	297	459	319	469	468	658	3
Migración,	322	459	366	469	468	658	3
abocado	369	459	404	469	468	658	3
a	406	459	411	469	468	658	3
funciones	57	470	97	481	468	658	3
de	99	470	109	481	468	658	3
seguimiento	111	470	162	481	468	658	3
en	164	470	174	481	468	658	3
cuanto	176	470	204	481	468	658	3
a	207	470	212	481	468	658	3
la	214	470	222	481	468	658	3
aplicación	224	470	266	481	468	658	3
de	269	470	278	481	468	658	3
instrumentos	281	470	335	481	468	658	3
y	338	470	342	481	468	658	3
normas	345	470	376	481	468	658	3
interna-	378	470	411	481	468	658	3
cionales	57	482	90	492	468	658	3
y	93	482	97	492	468	658	3
regionales,	100	482	144	492	468	658	3
además	146	482	178	492	468	658	3
del	180	482	193	492	468	658	3
impulso	195	482	228	492	468	658	3
de	231	482	241	492	468	658	3
enfoques	243	482	280	492	468	658	3
interinstitucionales	283	482	362	492	468	658	3
coherentes,	364	482	411	492	468	658	3
integrales	57	493	97	504	468	658	3
y	99	493	104	504	468	658	3
coordinados.	106	493	160	504	468	658	3
Esta	85	505	103	515	468	658	3
iniciativa	105	505	143	515	468	658	3
sería	145	505	165	515	468	658	3
refrendada	167	505	212	515	468	658	3
por	213	505	228	515	468	658	3
el	230	505	237	515	468	658	3
II	239	505	246	515	468	658	3
Diálogo	248	505	279	515	468	658	3
de	281	505	291	515	468	658	3
Alto	293	505	310	515	468	658	3
Nivel	312	505	333	515	468	658	3
sobre	335	505	357	515	468	658	3
la	359	505	367	515	468	658	3
Migración	369	505	411	515	468	658	3
Internacional	57	516	112	527	468	658	3
y	115	516	119	527	468	658	3
el	122	516	129	527	468	658	3
Desarrollo:	132	516	177	527	468	658	3
Conseguir	180	516	214	526	468	658	3
que	216	516	228	526	468	658	3
la	230	516	236	526	468	658	3
migración	239	516	271	526	468	658	3
funcione,	273	516	304	526	468	658	3
llevado	307	516	336	527	468	658	3
a	339	516	344	527	468	658	3
cabo	346	516	366	527	468	658	3
el	369	516	376	527	468	658	3
3	378	516	383	527	468	658	3
y	386	516	391	527	468	658	3
4	394	516	399	527	468	658	3
de	401	516	411	527	468	658	3
octubre	57	528	88	538	468	658	3
de	90	528	100	538	468	658	3
2013	102	528	122	538	468	658	3
al	124	528	131	538	468	658	3
amparo	133	528	165	538	468	658	3
del	167	528	180	538	468	658	3
68º	182	528	195	538	468	658	3
período	197	528	229	538	468	658	3
de	231	528	240	538	468	658	3
sesiones	243	528	276	538	468	658	3
anual	278	528	301	538	468	658	3
de	304	528	313	538	468	658	3
la	315	528	323	538	468	658	3
Asamblea	325	528	365	538	468	658	3
General	367	528	399	538	468	658	3
de	401	528	411	538	468	658	3
la	57	539	64	550	468	658	3
Organización	66	539	122	550	468	658	3
de	124	539	134	550	468	658	3
Naciones	136	539	174	550	468	658	3
Unidas	176	539	205	550	468	658	3
(ONU).	207	539	237	550	468	658	3
La	239	539	250	550	468	658	3
declaración	252	539	300	550	468	658	3
derivada	302	539	337	550	468	658	3
de	339	539	349	550	468	658	3
este	351	539	367	550	468	658	3
encuentro	370	539	411	550	468	658	3
puso	57	551	76	561	468	658	3
de	79	551	88	561	468	658	3
relieve	90	551	117	561	468	658	3
el	119	551	127	561	468	658	3
carácter	129	551	162	561	468	658	3
de	164	551	174	561	468	658	3
la	176	551	184	561	468	658	3
movilidad	186	551	227	561	468	658	3
humana	229	551	263	561	468	658	3
como	265	551	288	561	468	658	3
impulsor	290	551	327	561	468	658	3
crucial	329	551	358	561	468	658	3
para	360	551	378	561	468	658	3
el	380	551	388	561	468	658	3
desa-	390	551	411	561	468	658	3
rrollo	57	562	80	573	468	658	3
sostenible,	82	562	125	573	468	658	3
subrayando	127	562	175	573	468	658	3
su	177	562	187	573	468	658	3
contribución	189	562	241	573	468	658	3
al	243	562	251	573	468	658	3
logro	253	562	274	573	468	658	3
de	276	562	286	573	468	658	3
los	288	562	300	573	468	658	3
Objetivos	302	562	340	573	468	658	3
de	342	562	352	573	468	658	3
Desarrollo	354	562	397	573	468	658	3
del	399	562	411	573	468	658	3
Milenio	57	574	88	584	468	658	3
(ODM),	90	574	122	584	468	658	3
de	124	574	134	584	468	658	3
donde	136	574	161	584	468	658	3
se	163	574	172	584	468	658	3
sigue	174	574	195	584	468	658	3
el	197	574	204	584	468	658	3
exhorto	206	574	238	584	468	658	3
explícito	240	574	275	584	468	658	3
a	277	574	282	584	468	658	3
los	284	574	296	584	468	658	3
Estados	298	574	330	584	468	658	3
para	332	574	351	584	468	658	3
que	353	574	368	584	468	658	3
defiendan	370	574	411	584	468	658	3
ISSN	57	609	73	617	468	658	3
impreso:	75	609	100	617	468	658	3
1390-6291;	102	609	138	617	468	658	3
ISSN	140	609	156	617	468	658	3
electrónico:	158	609	193	617	468	658	3
1390-8618	195	609	228	617	468	658	3
111	433	23	453	38	468	658	3
112	14	23	34	38	468	658	4
Retos,	48	28	68	40	468	658	4
8,(16),	69	28	90	40	468	658	4
2018	91	28	107	40	468	658	4
©	48	38	55	50	468	658	4
2018,	57	38	75	50	468	658	4
Universidad	76	38	113	50	468	658	4
Politécnica	115	38	148	50	468	658	4
Salesiana	150	38	178	50	468	658	4
del	180	38	190	50	468	658	4
Ecuador	192	38	217	50	468	658	4
los	57	69	68	80	468	658	4
Derechos	71	69	110	80	468	658	4
Humanos	113	69	153	80	468	658	4
de	156	69	166	80	468	658	4
los	169	69	181	80	468	658	4
migrantes,	184	69	227	80	468	658	4
los	231	69	242	80	468	658	4
refugiados	245	69	288	80	468	658	4
y	292	69	296	80	468	658	4
los	299	69	311	80	468	658	4
desplazados	314	69	364	80	468	658	4
internos,	367	69	403	80	468	658	4
y	406	69	411	80	468	658	4
garanticen	57	81	100	91	468	658	4
a	103	81	108	91	468	658	4
éstos	110	81	131	91	468	658	4
el	133	81	140	91	468	658	4
goce	143	81	162	91	468	658	4
de	164	81	174	91	468	658	4
las	177	81	188	91	468	658	4
libertades	190	81	231	91	468	658	4
fundamentales.	233	81	296	91	468	658	4
De	85	92	96	103	468	658	4
esta	99	92	116	103	468	658	4
manera,	119	92	153	103	468	658	4
la	156	92	163	103	468	658	4
Declaración	167	92	216	103	468	658	4
define	219	92	244	103	468	658	4
el	247	92	255	103	468	658	4
contexto	258	92	293	103	468	658	4
y	296	92	301	103	468	658	4
el	304	92	311	103	468	658	4
tono	314	92	333	103	468	658	4
de	336	92	346	103	468	658	4
la	349	92	357	103	468	658	4
Agenda	360	92	390	103	468	658	4
post	394	92	411	103	468	658	4
2015,	57	104	79	114	468	658	4
erigiéndose	83	104	130	114	468	658	4
sin	134	104	146	114	468	658	4
duda	151	104	171	114	468	658	4
en	176	104	186	114	468	658	4
una	190	104	205	114	468	658	4
aportación	210	104	254	114	468	658	4
decisiva	258	104	291	114	468	658	4
para	295	104	314	114	468	658	4
la	318	104	326	114	468	658	4
Agenda	330	104	360	114	468	658	4
2030	365	104	384	114	468	658	4
sobre	389	104	411	114	468	658	4
la	57	115	64	126	468	658	4
base	67	115	86	126	468	658	4
de	89	115	99	126	468	658	4
un	102	115	113	126	468	658	4
plan	116	115	135	126	468	658	4
de	138	115	148	126	468	658	4
acción	151	115	178	126	468	658	4
que	181	115	196	126	468	658	4
abarca	199	115	227	126	468	658	4
17	231	115	240	126	468	658	4
objetivos	244	115	280	126	468	658	4
y	284	115	288	126	468	658	4
169	292	115	307	126	468	658	4
metas	310	115	334	126	468	658	4
encaminados	338	115	392	126	468	658	4
a	395	115	400	126	468	658	4
la	404	115	411	126	468	658	4
atención	57	127	92	137	468	658	4
de	95	127	105	137	468	658	4
los	108	127	119	137	468	658	4
desafíos	122	127	155	137	468	658	4
que	158	127	173	137	468	658	4
comportan	176	127	221	137	468	658	4
las	224	127	235	137	468	658	4
tres	238	127	254	137	468	658	4
dimensiones	256	127	308	137	468	658	4
del	311	127	323	137	468	658	4
desarrollo	326	127	367	137	468	658	4
sostenible	370	127	411	137	468	658	4
–económica,	57	138	108	149	468	658	4
social	111	138	134	149	468	658	4
y	137	138	141	149	468	658	4
ambiental–	144	138	189	149	468	658	4
a	192	138	197	149	468	658	4
la	199	138	206	149	468	658	4
luz	209	138	221	149	468	658	4
de	224	138	234	149	468	658	4
una	236	138	252	149	468	658	4
visión	254	138	278	149	468	658	4
global,	281	138	308	149	468	658	4
integral	311	138	342	149	468	658	4
y	345	138	349	149	468	658	4
equilibrada	352	138	399	149	468	658	4
en	401	138	411	149	468	658	4
procura	57	150	89	160	468	658	4
de	92	150	101	160	468	658	4
erradicar	104	150	142	160	468	658	4
la	144	150	152	160	468	658	4
pobreza,	154	150	190	160	468	658	4
reducir	192	150	222	160	468	658	4
la	225	150	232	160	468	658	4
desigualdad,	235	150	286	160	468	658	4
proteger	289	150	323	160	468	658	4
el	326	150	333	160	468	658	4
planeta	335	150	366	160	468	658	4
y	368	150	373	160	468	658	4
asegurar	375	150	411	160	468	658	4
la	57	161	64	172	468	658	4
prosperidad	67	161	116	172	468	658	4
para	118	161	137	172	468	658	4
todos.	140	161	164	172	468	658	4
Asimismo,	167	161	210	172	468	658	4
incluye	213	161	242	172	468	658	4
el	245	161	252	172	468	658	4
compromiso	254	161	306	172	468	658	4
de	309	161	318	172	468	658	4
cooperar	321	161	357	172	468	658	4
a	360	161	365	172	468	658	4
nivel	367	161	387	172	468	658	4
inter-	389	161	411	172	468	658	4
nacional	57	173	92	183	468	658	4
para	94	173	113	183	468	658	4
conseguir	116	173	156	183	468	658	4
que	158	173	173	183	468	658	4
la	176	173	183	183	468	658	4
migración	186	173	228	183	468	658	4
sea	230	173	243	183	468	658	4
ordenada,	246	173	287	183	468	658	4
segura	289	173	317	183	468	658	4
y	319	173	324	183	468	658	4
regular,	326	173	357	183	468	658	4
reafirmando	360	173	411	183	468	658	4
la	57	184	64	195	468	658	4
promesa	67	184	102	195	468	658	4
de	105	184	114	195	468	658	4
«no	117	184	132	195	468	658	4
dejar	135	184	156	195	468	658	4
a	158	184	163	195	468	658	4
nadie	166	184	188	195	468	658	4
atrás».	191	184	218	195	468	658	4
Con	85	196	102	206	468	658	4
arreglo	106	196	135	206	468	658	4
a	139	196	144	206	468	658	4
esta	148	196	164	206	468	658	4
tónica,	168	196	196	206	468	658	4
la	201	196	208	206	468	658	4
Agenda	212	196	243	206	468	658	4
2030	247	196	267	206	468	658	4
para	271	196	289	206	468	658	4
el	293	196	300	206	468	658	4
Desarrollo	305	196	347	206	468	658	4
Sostenible	351	196	394	206	468	658	4
fue	398	196	411	206	468	658	4
aprobada	57	207	96	218	468	658	4
por	99	207	113	218	468	658	4
Jefes	116	207	136	218	468	658	4
de	139	207	149	218	468	658	4
Estado	152	207	181	218	468	658	4
y	184	207	189	218	468	658	4
altos	192	207	211	218	468	658	4
representantes	215	207	275	218	468	658	4
de	278	207	288	218	468	658	4
Gobierno	291	207	330	218	468	658	4
durante	333	207	365	218	468	658	4
la	368	207	376	218	468	658	4
reunión	379	207	411	218	468	658	4
de	57	219	66	229	468	658	4
la	70	219	77	229	468	658	4
Asamblea	81	219	121	229	468	658	4
General	124	219	156	229	468	658	4
de	160	219	170	229	468	658	4
la	173	219	180	229	468	658	4
Organización	184	219	239	229	468	658	4
de	243	219	252	229	468	658	4
Naciones	256	219	294	229	468	658	4
Unidas	297	219	326	229	468	658	4
(ONU)	329	219	357	229	468	658	4
realizada	360	219	398	229	468	658	4
en	401	219	411	229	468	658	4
septiembre	57	230	102	241	468	658	4
de	105	230	115	241	468	658	4
2015,	118	230	140	241	468	658	4
entrando	144	230	181	241	468	658	4
en	184	230	194	241	468	658	4
vigor	197	230	218	241	468	658	4
el	221	230	228	241	468	658	4
1º	231	230	239	241	468	658	4
de	242	230	252	241	468	658	4
enero	255	230	278	241	468	658	4
de	282	230	291	241	468	658	4
2016.	294	230	317	241	468	658	4
A	320	230	326	241	468	658	4
este	329	230	345	241	468	658	4
primer	348	230	376	241	468	658	4
paso,	379	230	401	241	468	658	4
le	404	230	411	241	468	658	4
siguió	57	242	81	252	468	658	4
el	84	242	91	252	468	658	4
informe	93	242	126	252	468	658	4
del	128	242	141	252	468	658	4
Secretario	143	242	185	252	468	658	4
General	187	242	219	252	468	658	4
del	222	242	234	252	468	658	4
organismo,	236	242	283	252	468	658	4
titulado	285	242	317	252	468	658	4
En	319	242	329	252	468	658	4
condiciones	331	242	369	252	468	658	4
de	371	242	378	252	468	658	4
seguridad	380	242	411	252	468	658	4
y	57	253	61	264	468	658	4
dignidad:	64	253	94	264	468	658	4
respuesta	97	253	127	264	468	658	4
a	130	253	134	264	468	658	4
los	137	253	145	264	468	658	4
grandes	148	253	173	264	468	658	4
desplazamientos	176	253	229	264	468	658	4
de	232	253	239	264	468	658	4
refugiados	242	253	275	264	468	658	4
y	278	253	282	264	468	658	4
migrantes,	285	253	319	264	468	658	4
publicado	322	253	363	264	468	658	4
en	366	253	376	264	468	658	4
abril	379	253	398	264	468	658	4
de	401	253	411	264	468	658	4
2016,	57	265	79	275	468	658	4
el	81	265	88	275	468	658	4
cual	91	265	108	275	468	658	4
allanó	110	265	135	275	468	658	4
la	138	265	145	275	468	658	4
ruta	147	265	164	275	468	658	4
de	167	265	176	275	468	658	4
una	179	265	194	275	468	658	4
Cumbre	197	265	230	275	468	658	4
Extraordinaria	232	265	293	275	468	658	4
en	295	265	305	275	468	658	4
septiembre	308	265	353	275	468	658	4
de	355	265	365	275	468	658	4
ese	368	265	380	275	468	658	4
mismo	383	265	411	275	468	658	4
año,	57	276	74	287	468	658	4
traducida	78	276	117	287	468	658	4
a	121	276	125	287	468	658	4
la	129	276	136	287	468	658	4
postre	140	276	165	287	468	658	4
en	168	276	178	287	468	658	4
la	182	276	189	287	468	658	4
Declaración	192	276	232	287	468	658	4
de	235	276	242	287	468	658	4
Nueva	245	276	268	287	468	658	4
York,	271	276	288	287	468	658	4
en	292	276	302	287	468	658	4
cuyo	305	276	325	287	468	658	4
nombre	328	276	360	287	468	658	4
los	364	276	375	287	468	658	4
Estados	379	276	411	287	468	658	4
miembros	57	288	98	298	468	658	4
de	101	288	111	298	468	658	4
la	114	288	121	298	468	658	4
Organización	124	288	179	298	468	658	4
de	182	288	192	298	468	658	4
Naciones	194	288	232	298	468	658	4
Unidas	235	288	264	298	468	658	4
(ONU)	267	288	294	298	468	658	4
acordaron	297	288	339	298	468	658	4
compartir	342	288	383	298	468	658	4
la	386	288	393	298	468	658	4
res-	396	288	411	298	468	658	4
ponsabilidad	57	299	110	310	468	658	4
de	112	299	122	310	468	658	4
acoger	125	299	152	310	468	658	4
y	155	299	159	310	468	658	4
prestar	162	299	191	310	468	658	4
ayuda	194	299	218	310	468	658	4
a	221	299	226	310	468	658	4
los	229	299	240	310	468	658	4
migrantes,	243	299	286	310	468	658	4
con	289	299	304	310	468	658	4
el	307	299	314	310	468	658	4
ánimo	317	299	343	310	468	658	4
de	346	299	355	310	468	658	4
concretar,	358	299	398	310	468	658	4
en	401	299	411	310	468	658	4
2018,	57	311	79	321	468	658	4
la	82	311	89	321	468	658	4
aprobación	92	311	138	321	468	658	4
de	141	311	151	321	468	658	4
un	153	311	164	321	468	658	4
«Pacto	167	311	194	321	468	658	4
Mundial	197	311	232	321	468	658	4
sobre	235	311	257	321	468	658	4
Migración»	260	311	307	321	468	658	4
en	309	311	319	321	468	658	4
aras	322	311	339	321	468	658	4
de	342	311	352	321	468	658	4
configurar	354	311	397	321	468	658	4
un	400	311	411	321	468	658	4
sistema	57	322	88	333	468	658	4
de	90	322	100	333	468	658	4
gobernanza	103	322	151	333	468	658	4
mundial	153	322	188	333	468	658	4
para	190	322	209	333	468	658	4
acometer	211	322	250	333	468	658	4
la	252	322	260	333	468	658	4
movilidad	262	322	303	333	468	658	4
humana	306	322	340	333	468	658	4
(OIM,	343	322	367	333	468	658	4
2017:	370	322	392	333	468	658	4
I).	395	322	404	333	468	658	4
A	85	334	91	344	468	658	4
la	95	334	102	344	468	658	4
sazón,	106	334	132	344	468	658	4
el	136	334	143	344	468	658	4
documento	147	334	193	344	468	658	4
llama	197	334	220	344	468	658	4
a	224	334	229	344	468	658	4
una	232	334	248	344	468	658	4
lectura	252	334	280	344	468	658	4
multifactorial	284	334	341	344	468	658	4
de	344	334	354	344	468	658	4
la	358	334	365	344	468	658	4
migración	369	334	411	344	468	658	4
desde	57	345	80	356	468	658	4
una	84	345	99	356	468	658	4
perspectiva	103	345	149	356	468	658	4
compleja	153	345	190	356	468	658	4
que,	194	345	211	356	468	658	4
articulada	214	345	256	356	468	658	4
con	260	345	275	356	468	658	4
la	278	345	285	356	468	658	4
dinámica	289	345	327	356	468	658	4
de	331	345	341	356	468	658	4
los	344	345	356	356	468	658	4
Objetivos	359	345	398	356	468	658	4
de	401	345	411	356	468	658	4
Desarrollo	57	357	99	367	468	658	4
Sostenible	102	357	145	367	468	658	4
(ODS),	148	357	176	367	468	658	4
reconoce	179	357	216	367	468	658	4
las	219	357	230	367	468	658	4
necesidades	233	357	282	367	468	658	4
de	285	357	294	367	468	658	4
los	297	357	309	367	468	658	4
migrantes	312	357	353	367	468	658	4
en	356	357	366	367	468	658	4
calidad	369	357	398	367	468	658	4
de	401	357	411	367	468	658	4
grupo	57	368	81	379	468	658	4
vulnerable	84	368	127	379	468	658	4
que	130	368	145	379	468	658	4
precisa	148	368	178	379	468	658	4
empoderamiento.	181	368	253	379	468	658	4
Así,	257	368	272	379	468	658	4
aunque	275	368	305	379	468	658	4
la	308	368	316	379	468	658	4
movilidad	319	368	360	379	468	658	4
humana	363	368	397	379	468	658	4
no	400	368	411	379	468	658	4
aparece	57	380	88	390	468	658	4
establecida	91	380	136	390	468	658	4
como	138	380	161	390	468	658	4
un	163	380	174	390	468	658	4
objetivo	176	380	209	390	468	658	4
específico	211	380	251	390	468	658	4
o	253	380	259	390	468	658	4
una	261	380	276	390	468	658	4
meta	278	380	299	390	468	658	4
concreta,	301	380	339	390	468	658	4
transversalmente	341	380	411	390	468	658	4
puede	57	391	82	402	468	658	4
advertirse	84	391	125	402	468	658	4
como	127	391	150	402	468	658	4
un	152	391	163	402	468	658	4
campo	166	391	194	402	468	658	4
explícito	196	391	231	402	468	658	4
alrededor	234	391	273	402	468	658	4
del	275	391	288	402	468	658	4
que	290	391	305	402	468	658	4
se	308	391	316	402	468	658	4
aglutinan	319	391	357	402	468	658	4
temas	360	391	384	402	468	658	4
en	387	391	397	402	468	658	4
los	399	391	411	402	468	658	4
que	57	403	72	413	468	658	4
se	74	403	83	413	468	658	4
inscribe	85	403	118	413	468	658	4
la	121	403	128	413	468	658	4
actuación	130	403	171	413	468	658	4
política,	173	403	206	413	468	658	4
a	209	403	214	413	468	658	4
saber:	216	403	241	413	468	658	4
a)	57	436	65	446	468	658	4
b)	57	460	65	470	468	658	4
c)	57	484	65	494	468	658	4
d)	57	520	65	530	468	658	4
e)	57	544	65	554	468	658	4
f)	57	556	63	566	468	658	4
g)	57	568	65	578	468	658	4
La	75	436	85	446	468	658	4
protección	88	436	133	446	468	658	4
de	135	436	145	446	468	658	4
los	148	436	160	446	468	658	4
Derechos	162	436	201	446	468	658	4
Humanos	204	436	245	446	468	658	4
por	247	436	262	446	468	658	4
encima	264	436	295	446	468	658	4
de	297	436	307	446	468	658	4
otros	310	436	331	446	468	658	4
factores	334	436	367	446	468	658	4
culturales	370	436	411	446	468	658	4
o	75	448	80	458	468	658	4
de	82	448	92	458	468	658	4
nacionalidad.	95	448	151	458	468	658	4
La	75	460	85	470	468	658	4
lucha	88	460	111	470	468	658	4
contra	114	460	141	470	468	658	4
las	143	460	155	470	468	658	4
redes	157	460	180	470	468	658	4
organizadas	182	460	233	470	468	658	4
de	235	460	245	470	468	658	4
tráfico	248	460	275	470	468	658	4
y	277	460	282	470	468	658	4
trata	285	460	305	470	468	658	4
de	307	460	317	470	468	658	4
personas,	320	460	359	470	468	658	4
dado	362	460	383	470	468	658	4
el	385	460	393	470	468	658	4
alto	395	460	411	470	468	658	4
componente	75	472	126	482	468	658	4
de	129	472	139	482	468	658	4
feminización	141	472	196	482	468	658	4
de	198	472	208	482	468	658	4
los	211	472	222	482	468	658	4
flujos	225	472	248	482	468	658	4
migratorios.	250	472	301	482	468	658	4
La	75	484	85	494	468	658	4
implementación	88	484	156	494	468	658	4
de	159	484	169	494	468	658	4
medidas	172	484	207	494	468	658	4
urgentes	209	484	245	494	468	658	4
por	248	484	262	494	468	658	4
lo	265	484	273	494	468	658	4
que	276	484	291	494	468	658	4
atañe	294	484	317	494	468	658	4
a	319	484	324	494	468	658	4
la	327	484	335	494	468	658	4
escolarización	337	484	397	494	468	658	4
in-	400	484	411	494	468	658	4
mediata	75	496	109	506	468	658	4
de	111	496	121	506	468	658	4
los	124	496	135	506	468	658	4
infantes	138	496	172	506	468	658	4
como	174	496	197	506	468	658	4
primera	200	496	233	506	468	658	4
medida	236	496	267	506	468	658	4
de	270	496	280	506	468	658	4
inserción	282	496	321	506	468	658	4
social	324	496	348	506	468	658	4
(programas	350	496	399	506	468	658	4
de	401	496	411	506	468	658	4
acceso	75	508	102	518	468	658	4
a	105	508	110	518	468	658	4
la	112	508	120	518	468	658	4
educación	122	508	165	518	468	658	4
primaria	167	508	204	518	468	658	4
y	206	508	211	518	468	658	4
secundaria).	214	508	265	518	468	658	4
El	75	520	84	530	468	658	4
fomento	87	520	122	530	468	658	4
de	124	520	134	530	468	658	4
una	137	520	153	530	468	658	4
cultura	155	520	185	530	468	658	4
de	188	520	198	530	468	658	4
acogida	200	520	233	530	468	658	4
en	235	520	245	530	468	658	4
contraposición	248	520	310	530	468	658	4
a	313	520	318	530	468	658	4
las	321	520	332	530	468	658	4
expresiones	335	520	384	530	468	658	4
de	386	520	396	530	468	658	4
xe-	399	520	411	530	468	658	4
nofobia	75	532	107	542	468	658	4
y	109	532	114	542	468	658	4
racismo.	116	532	152	542	468	658	4
El	75	544	84	554	468	658	4
apoyo	86	544	112	554	468	658	4
a	114	544	119	554	468	658	4
los	121	544	133	554	468	658	4
principales	136	544	182	554	468	658	4
países	184	544	210	554	468	658	4
receptores	212	544	256	554	468	658	4
de	258	544	268	554	468	658	4
los	271	544	282	554	468	658	4
migrantes	285	544	327	554	468	658	4
y	329	544	334	554	468	658	4
refugiados.	336	544	383	554	468	658	4
El	75	556	84	566	468	658	4
despliegue	86	556	130	566	468	658	4
de	133	556	143	566	468	658	4
políticas	145	556	181	566	468	658	4
de	183	556	193	566	468	658	4
vivienda.	195	556	233	566	468	658	4
El	75	568	84	578	468	658	4
carácter	86	568	120	578	468	658	4
excepcional	123	568	172	578	468	658	4
y	174	568	179	578	468	658	4
temporal	182	568	219	578	468	658	4
de	222	568	232	578	468	658	4
los	234	568	246	578	468	658	4
campos	249	568	281	578	468	658	4
de	283	568	293	578	468	658	4
refugiados.	296	568	342	578	468	658	4
ISSN	57	610	73	618	468	658	4
impreso:	75	610	100	618	468	658	4
1390-6291;	102	610	138	618	468	658	4
ISSN	140	610	156	618	468	658	4
electrónico:	158	610	193	618	468	658	4
1390-8618	195	610	228	618	468	658	4
Dra.	181	28	195	40	468	658	5
Agrivalca	196	28	224	40	468	658	5
Ramsenia	226	28	256	40	468	658	5
Canelón	258	28	285	40	468	658	5
Silva	287	28	300	40	468	658	5
&	303	28	308	40	468	658	5
Dra.	309	28	323	40	468	658	5
Ana	324	28	337	40	468	658	5
Almansa	339	28	365	40	468	658	5
Martínez	367	28	395	40	468	658	5
(2018).	397	28	420	40	468	658	5
Migración:	70	39	98	50	468	658	5
retos	99	39	113	50	468	658	5
y	115	39	118	50	468	658	5
oportunidades	120	39	160	50	468	658	5
desde	162	39	178	50	468	658	5
la	180	39	185	50	468	658	5
perspectiva	187	39	218	50	468	658	5
de	220	39	227	50	468	658	5
los	229	39	236	50	468	658	5
Objetivos	238	39	265	50	468	658	5
de	267	39	274	50	468	658	5
Desarrollo	276	39	305	50	468	658	5
Sostenible	307	39	335	50	468	658	5
(ODS).	337	39	357	50	468	658	5
Retos,	358	41	374	49	468	658	5
8(I6),	375	41	390	49	468	658	5
109-120.	393	39	417	50	468	658	5
.	419	39	420	50	468	658	5
h)	57	76	66	86	468	658	5
i)	57	88	63	98	468	658	5
El	75	76	84	86	468	658	5
compromiso	86	76	139	86	468	658	5
de	142	76	151	86	468	658	5
ampliar	154	76	187	86	468	658	5
los	189	76	201	86	468	658	5
cauces	203	76	231	86	468	658	5
legales	234	76	262	86	468	658	5
para	264	76	283	86	468	658	5
el	286	76	293	86	468	658	5
reasentamiento.	295	76	362	86	468	658	5
El	75	88	84	98	468	658	5
análisis	87	88	118	98	468	658	5
científico	121	88	159	98	468	658	5
de	162	88	172	98	468	658	5
datos	175	88	197	98	468	658	5
que	200	88	215	98	468	658	5
permitan	218	88	256	98	468	658	5
delimitar	259	88	297	98	468	658	5
las	300	88	311	98	468	658	5
coordenadas	314	88	367	98	468	658	5
de	370	88	380	98	468	658	5
las	383	88	394	98	468	658	5
mi-	397	88	411	98	468	658	5
graciones	75	100	115	110	468	658	5
y	117	100	122	110	468	658	5
la	124	100	132	110	468	658	5
comprensión	134	100	189	110	468	658	5
sus	204	100	217	110	468	658	5
causas	220	100	248	110	468	658	5
(Fernández	250	100	298	110	468	658	5
et.	300	99	309	110	468	658	5
al,	311	99	320	110	468	658	5
2017).	322	100	348	110	468	658	5
A	85	123	91	133	468	658	5
partir	93	123	117	133	468	658	5
de	119	123	129	133	468	658	5
estas	131	123	151	133	468	658	5
consideraciones,	154	123	222	133	468	658	5
y	224	123	229	133	468	658	5
yendo	231	123	256	133	468	658	5
al	259	123	266	133	468	658	5
detalle,	268	123	298	133	468	658	5
en	300	123	310	133	468	658	5
el	313	123	320	133	468	658	5
desglose	322	123	356	133	468	658	5
de	359	123	368	133	468	658	5
los	371	123	383	133	468	658	5
objeti-	385	123	411	133	468	658	5
vos	57	134	70	145	468	658	5
y	72	134	77	145	468	658	5
las	79	134	90	145	468	658	5
metas	92	134	117	145	468	658	5
de	119	134	129	145	468	658	5
la	131	134	138	145	468	658	5
Agenda	140	134	171	145	468	658	5
2030	173	134	193	145	468	658	5
para	195	134	213	145	468	658	5
el	215	134	223	145	468	658	5
Desarrollo	225	134	267	145	468	658	5
Sostenible,	269	134	314	145	468	658	5
la	316	134	324	145	468	658	5
migración	326	134	368	145	468	658	5
encuentra	370	134	411	145	468	658	5
cabida	57	146	84	156	468	658	5
y	86	146	91	156	468	658	5
referencia	94	146	135	156	468	658	5
tal	138	146	148	156	468	658	5
como	151	146	173	156	468	658	5
se	176	146	184	156	468	658	5
plasma	187	146	217	156	468	658	5
a	219	146	224	156	468	658	5
continuación:	227	146	283	156	468	658	5
•	57	172	61	182	468	658	5
•	57	232	61	242	468	658	5
•	57	304	61	314	468	658	5
•	57	340	61	350	468	658	5
•	57	388	61	398	468	658	5
•	57	448	61	458	468	658	5
•	57	496	61	506	468	658	5
•	57	556	61	566	468	658	5
Objetivo	75	172	110	182	468	658	5
1:	112	172	120	182	468	658	5
Fin	122	172	136	182	468	658	5
de	139	172	149	182	468	658	5
la	151	172	159	182	468	658	5
pobreza.	161	172	197	182	468	658	5
Meta	77	184	98	194	468	658	5
1.3.	100	184	115	194	468	658	5
Poner	117	184	142	194	468	658	5
en	144	184	154	194	468	658	5
práctica	156	184	190	194	468	658	5
sistemas	192	184	228	194	468	658	5
de	230	184	240	194	468	658	5
protección	242	184	286	194	468	658	5
social,	289	184	315	194	468	658	5
incluidos	317	184	356	194	468	658	5
niveles	358	184	386	194	468	658	5
míni-	389	184	411	194	468	658	5
mos,	77	196	97	206	468	658	5
y	99	196	104	206	468	658	5
lograr	106	196	131	206	468	658	5
una	134	196	150	206	468	658	5
cobertura	152	196	193	206	468	658	5
sostenible	195	196	237	206	468	658	5
de	240	196	249	206	468	658	5
los	252	196	264	206	468	658	5
pobres	266	196	294	206	468	658	5
y	297	196	302	206	468	658	5
vulnerables.	304	196	354	206	468	658	5
Meta	77	208	98	218	468	658	5
1.5.	100	208	115	218	468	658	5
Fortalecer	118	208	161	218	468	658	5
la	163	208	171	218	468	658	5
resiliencia	174	208	216	218	468	658	5
de	219	208	229	218	468	658	5
los	232	208	243	218	468	658	5
pobres	246	208	274	218	468	658	5
y	277	208	282	218	468	658	5
de	284	208	294	218	468	658	5
las	297	208	308	218	468	658	5
personas	311	208	348	218	468	658	5
más	351	208	368	218	468	658	5
expuestas	371	208	411	218	468	658	5
a	77	220	81	230	468	658	5
crisis	84	220	106	230	468	658	5
y	108	220	113	230	468	658	5
desastres	116	220	154	230	468	658	5
económicos,	156	220	208	230	468	658	5
sociales	211	220	243	230	468	658	5
y	246	220	251	230	468	658	5
ambientales.	253	220	306	230	468	658	5
Objetivo	75	232	110	242	468	658	5
3.	112	232	120	242	468	658	5
Salud	122	232	146	242	468	658	5
y	149	232	154	242	468	658	5
bienestar.	156	232	196	242	468	658	5
Meta	77	244	98	254	468	658	5
3.8.	100	244	115	254	468	658	5
Lograr	118	244	146	254	468	658	5
la	149	244	156	254	468	658	5
cobertura	159	244	199	254	468	658	5
sanitaria	202	244	238	254	468	658	5
universal.	241	244	282	254	468	658	5
Meta	77	256	98	266	468	658	5
3.c.	100	256	114	266	468	658	5
Aumentar	116	256	158	266	468	658	5
la	160	256	168	266	468	658	5
financiación	170	256	221	266	468	658	5
de	223	256	233	266	468	658	5
la	235	256	243	266	468	658	5
salud	245	256	267	266	468	658	5
y	269	256	274	266	468	658	5
formar	276	256	305	266	468	658	5
personal	307	256	343	266	468	658	5
sanitario	345	256	382	266	468	658	5
que	384	256	399	266	468	658	5
dé	401	256	411	266	468	658	5
abasto	77	268	104	278	468	658	5
en	106	268	116	278	468	658	5
los	119	268	131	278	468	658	5
países	133	268	159	278	468	658	5
en	161	268	171	278	468	658	5
desarrollo.	174	268	218	278	468	658	5
Meta	77	280	98	290	468	658	5
3.d.	102	280	117	290	468	658	5
Reforzar	121	280	157	290	468	658	5
la	161	280	168	290	468	658	5
capacidad	172	280	215	290	468	658	5
de	218	280	228	290	468	658	5
los	232	280	244	290	468	658	5
países	248	280	273	290	468	658	5
en	277	280	287	290	468	658	5
materia	291	280	323	290	468	658	5
de	327	280	337	290	468	658	5
alerta	341	280	364	290	468	658	5
temprana,	368	280	411	290	468	658	5
reducción	77	292	118	302	468	658	5
de	121	292	131	302	468	658	5
riesgos	133	292	162	302	468	658	5
y	165	292	169	302	468	658	5
gestión	172	292	202	302	468	658	5
de	204	292	214	302	468	658	5
los	217	292	229	302	468	658	5
riesgos	231	292	260	302	468	658	5
para	263	292	282	302	468	658	5
la	284	292	292	302	468	658	5
salud	294	292	316	302	468	658	5
nacional	319	292	355	302	468	658	5
y	357	292	362	302	468	658	5
mundial.	364	292	402	302	468	658	5
Objetivo	75	304	110	314	468	658	5
4.	112	304	120	314	468	658	5
Educación	122	304	167	314	468	658	5
de	170	304	179	314	468	658	5
calidad.	182	304	215	314	468	658	5
Meta	77	316	98	326	468	658	5
4.b.	101	316	117	326	468	658	5
Promoción	120	316	166	326	468	658	5
de	170	316	179	326	468	658	5
becas	183	316	206	326	468	658	5
para	210	316	228	326	468	658	5
oportunidades	232	316	292	326	468	658	5
de	296	316	306	326	468	658	5
educación	309	316	352	326	468	658	5
internacional	355	316	411	326	468	658	5
(movilidad	77	328	122	338	468	658	5
estudiantil).	124	328	174	338	468	658	5
Objetivo	75	340	110	350	468	658	5
5.	112	340	120	350	468	658	5
Igualdad	122	340	159	350	468	658	5
de	162	340	172	350	468	658	5
Género.	174	340	207	350	468	658	5
Meta	77	352	98	362	468	658	5
5.2.	100	352	115	362	468	658	5
Eliminar	118	352	155	362	468	658	5
todas	158	352	180	362	468	658	5
las	183	352	194	362	468	658	5
formas	197	352	226	362	468	658	5
de	228	352	238	362	468	658	5
violencia	241	352	278	362	468	658	5
contra	281	352	308	362	468	658	5
las	310	352	322	362	468	658	5
mujeres	324	352	357	362	468	658	5
y	360	352	365	362	468	658	5
las	367	352	379	362	468	658	5
niñas.	381	352	406	362	468	658	5
Meta	77	364	98	374	468	658	5
5.6.	101	364	116	374	468	658	5
Garantizar	120	364	165	374	468	658	5
el	168	364	175	374	468	658	5
acceso	179	364	206	374	468	658	5
universal	210	364	248	374	468	658	5
a	251	364	256	374	468	658	5
la	260	364	267	374	468	658	5
salud	271	364	293	374	468	658	5
sexual	297	364	323	374	468	658	5
y	326	364	331	374	468	658	5
reproductiva	334	364	388	374	468	658	5
y	391	364	396	374	468	658	5
los	399	364	411	374	468	658	5
derechos	77	376	114	386	468	658	5
reproductivos.	116	376	177	386	468	658	5
Objetivo	75	388	110	398	468	658	5
8.	112	388	120	398	468	658	5
Trabajo	122	388	154	398	468	658	5
decente	157	388	189	398	468	658	5
y	191	388	196	398	468	658	5
crecimiento	198	388	248	398	468	658	5
económico.	250	388	299	398	468	658	5
Meta	77	400	98	410	468	658	5
8.7.	100	400	115	410	468	658	5
Erradicar	118	400	158	410	468	658	5
el	160	400	168	410	468	658	5
trabajo	170	400	200	410	468	658	5
forzoso,	202	400	236	410	468	658	5
poner	238	400	263	410	468	658	5
fin	265	400	276	410	468	658	5
a	278	400	283	410	468	658	5
las	286	400	297	410	468	658	5
formas	300	400	329	410	468	658	5
modernas	331	400	373	410	468	658	5
de	375	400	385	410	468	658	5
escla-	388	400	411	410	468	658	5
vitud	77	412	98	422	468	658	5
y	100	412	105	422	468	658	5
la	108	412	115	422	468	658	5
trata	118	412	137	422	468	658	5
de	140	412	150	422	468	658	5
personas;	152	412	192	422	468	658	5
eliminar	194	412	230	422	468	658	5
el	232	412	239	422	468	658	5
trabajo	242	412	272	422	468	658	5
infantil.	274	412	307	422	468	658	5
Meta	77	424	98	434	468	658	5
8.8.	100	424	115	434	468	658	5
Proteger	117	424	152	434	468	658	5
los	155	424	166	434	468	658	5
derechos	168	424	206	434	468	658	5
laborales	208	424	246	434	468	658	5
y	248	424	252	434	468	658	5
promover	255	424	295	434	468	658	5
un	297	424	308	434	468	658	5
entorno	310	424	343	434	468	658	5
de	345	424	355	434	468	658	5
trabajo	357	424	387	434	468	658	5
segu-	389	424	411	434	468	658	5
ro	77	436	86	446	468	658	5
y	88	436	92	446	468	658	5
sin	95	436	107	446	468	658	5
riesgos	109	436	138	446	468	658	5
para	140	436	159	446	468	658	5
todos	162	436	184	446	468	658	5
los	187	436	198	446	468	658	5
trabajadores,	201	436	255	446	468	658	5
incluidos	258	436	296	446	468	658	5
los	298	436	310	446	468	658	5
trabajadores	312	436	364	446	468	658	5
migrantes.	367	436	411	446	468	658	5
Objetivo	75	448	110	458	468	658	5
10.	112	448	125	458	468	658	5
Reducción	127	448	172	458	468	658	5
de	174	448	184	458	468	658	5
las	187	448	198	458	468	658	5
desigualdades.	201	448	262	458	468	658	5
Meta	77	460	98	470	468	658	5
10.7.	100	460	120	470	468	658	5
Facilitar	123	460	158	470	468	658	5
la	161	460	168	470	468	658	5
migración	171	460	213	470	468	658	5
ordenada	216	460	255	470	468	658	5
y	258	460	263	470	468	658	5
segura	265	460	293	470	468	658	5
mediante	295	460	334	470	468	658	5
políticas	337	460	372	470	468	658	5
migrato-	375	460	411	470	468	658	5
rias	77	472	92	482	468	658	5
bien	95	472	113	482	468	658	5
gestionadas.	115	472	167	482	468	658	5
Meta	77	484	98	494	468	658	5
10.c.	100	484	120	494	468	658	5
Reducción	122	484	167	494	468	658	5
de	169	484	179	494	468	658	5
los	182	484	193	494	468	658	5
costos	196	484	222	494	468	658	5
de	224	484	234	494	468	658	5
las	237	484	248	494	468	658	5
remesas.	251	484	287	494	468	658	5
Objetivo	75	496	110	506	468	658	5
11.	112	496	125	506	468	658	5
Ciudades	127	496	166	506	468	658	5
y	168	496	173	506	468	658	5
comunidades	176	496	231	506	468	658	5
sostenibles.	234	496	282	506	468	658	5
Meta	77	508	98	518	468	658	5
11.1.	100	508	120	518	468	658	5
Asegurar	123	508	160	518	468	658	5
el	163	508	170	518	468	658	5
acceso	173	508	200	518	468	658	5
a	203	508	208	518	468	658	5
viviendas	211	508	249	518	468	658	5
y	252	508	257	518	468	658	5
servicios	260	508	296	518	468	658	5
adecuados;	298	508	345	518	468	658	5
mejorar	348	508	381	518	468	658	5
los	383	508	395	518	468	658	5
ba-	398	508	411	518	468	658	5
rrios	77	520	96	530	468	658	5
marginales.	99	520	147	530	468	658	5
Meta	77	532	98	542	468	658	5
11.5.	100	532	120	542	468	658	5
Reducir	123	532	156	542	468	658	5
el	159	532	166	542	468	658	5
número	168	532	201	542	468	658	5
de	204	532	214	542	468	658	5
muertes	216	532	250	542	468	658	5
y	253	532	257	542	468	658	5
de	260	532	270	542	468	658	5
personas	272	532	310	542	468	658	5
afectadas	312	532	351	542	468	658	5
por	354	532	368	542	468	658	5
los	371	532	383	542	468	658	5
desas-	385	532	411	542	468	658	5
tres,	77	544	95	554	468	658	5
así	97	544	109	554	468	658	5
como	111	544	134	554	468	658	5
las	137	544	148	554	468	658	5
pérdidas	151	544	187	554	468	658	5
económicas	189	544	239	554	468	658	5
vinculadas.	241	544	288	554	468	658	5
Objetivo	75	556	110	566	468	658	5
13.	112	556	125	566	468	658	5
Acción	127	556	156	566	468	658	5
por	158	556	173	566	468	658	5
el	175	556	182	566	468	658	5
clima.	185	556	211	566	468	658	5
ISSN	57	609	73	617	468	658	5
impreso:	75	609	100	617	468	658	5
1390-6291;	102	609	138	617	468	658	5
ISSN	140	609	156	617	468	658	5
electrónico:	158	609	193	617	468	658	5
1390-8618	195	609	228	617	468	658	5
113	433	23	453	38	468	658	5
114	14	23	34	38	468	658	6
Retos,	48	28	68	40	468	658	6
8,(16),	69	28	90	40	468	658	6
2018	91	28	107	40	468	658	6
©	48	38	55	50	468	658	6
2018,	57	38	75	50	468	658	6
Universidad	76	38	113	50	468	658	6
Politécnica	115	38	148	50	468	658	6
Salesiana	150	38	178	50	468	658	6
del	180	38	190	50	468	658	6
Ecuador	192	38	217	50	468	658	6
•	57	100	61	110	468	658	6
•	57	148	61	158	468	658	6
Meta	77	76	98	86	468	658	6
13.1.	101	76	121	86	468	658	6
Resiliencia	123	76	169	86	468	658	6
frente	172	76	196	86	468	658	6
a	199	76	204	86	468	658	6
los	207	76	219	86	468	658	6
riesgos	221	76	251	86	468	658	6
relacionados	253	76	307	86	468	658	6
con	309	76	325	86	468	658	6
el	327	76	335	86	468	658	6
clima	337	76	361	86	468	658	6
y	363	76	368	86	468	658	6
los	371	76	383	86	468	658	6
desas-	385	76	411	86	468	658	6
tres	77	88	92	98	468	658	6
naturales.	95	88	136	98	468	658	6
Objetivo	75	100	110	110	468	658	6
16.	112	100	125	110	468	658	6
Paz,	127	100	145	110	468	658	6
justicia	147	100	178	110	468	658	6
e	180	100	185	110	468	658	6
instituciones	187	100	241	110	468	658	6
sólidas.	243	100	275	110	468	658	6
Meta	77	112	98	122	468	658	6
16.1.	100	112	120	122	468	658	6
Reducir	123	112	156	122	468	658	6
la	158	112	166	122	468	658	6
violencia	168	112	206	122	468	658	6
y	208	112	213	122	468	658	6
las	215	112	227	122	468	658	6
correspondientes	229	112	301	122	468	658	6
tasas	304	112	324	122	468	658	6
de	327	112	337	122	468	658	6
mortalidad.	339	112	388	122	468	658	6
Meta	77	124	98	134	468	658	6
16.2.	100	124	120	134	468	658	6
Poner	123	124	148	134	468	658	6
fin	150	124	161	134	468	658	6
al	164	124	171	134	468	658	6
maltrato,	174	124	212	134	468	658	6
la	215	124	223	134	468	658	6
explotación,	225	124	276	134	468	658	6
la	279	124	286	134	468	658	6
trata,	289	124	311	134	468	658	6
la	314	124	321	134	468	658	6
violencia	324	124	361	134	468	658	6
y	364	124	369	134	468	658	6
la	371	124	379	134	468	658	6
tortura	382	124	411	134	468	658	6
contra	77	136	104	146	468	658	6
los	106	136	118	146	468	658	6
niños.	120	136	146	146	468	658	6
Objetivo	75	148	110	158	468	658	6
17.	112	148	125	158	468	658	6
Alianzas	127	148	163	158	468	658	6
para	165	148	184	158	468	658	6
lograr	186	148	212	158	468	658	6
los	214	148	226	158	468	658	6
objetivos.	228	148	268	158	468	658	6
Meta	77	160	98	170	468	658	6
17.16.	100	160	125	170	468	658	6
Fortalecer	128	160	171	170	468	658	6
alianzas	173	160	207	170	468	658	6
mundiales	210	160	253	170	468	658	6
entre	256	160	278	170	468	658	6
múltiples	280	160	319	170	468	658	6
interesados	322	160	370	170	468	658	6
para	372	160	391	170	468	658	6
pro-	394	160	411	170	468	658	6
mover	77	172	103	182	468	658	6
el	105	172	113	182	468	658	6
logro	115	172	137	182	468	658	6
de	139	172	149	182	468	658	6
los	152	172	163	182	468	658	6
Objetivos	166	172	205	182	468	658	6
de	208	172	217	182	468	658	6
Desarrollo	220	172	263	182	468	658	6
Sostenible	266	172	309	182	468	658	6
en	312	172	322	182	468	658	6
todos	324	172	347	182	468	658	6
los	350	172	361	182	468	658	6
países.	364	172	392	182	468	658	6
Meta	77	184	98	194	468	658	6
17.18.	100	184	125	194	468	658	6
Asistir	128	184	155	194	468	658	6
a	157	184	162	194	468	658	6
los	164	184	176	194	468	658	6
países	179	184	204	194	468	658	6
en	207	184	217	194	468	658	6
desarrollo	219	184	261	194	468	658	6
para	264	184	283	194	468	658	6
aumentar	285	184	326	194	468	658	6
la	328	184	336	194	468	658	6
disponibilidad	338	184	399	194	468	658	6
de	401	184	411	194	468	658	6
datos	77	196	99	206	468	658	6
de	102	196	111	206	468	658	6
gran	114	196	133	206	468	658	6
calidad,	135	196	168	206	468	658	6
desglosados	171	196	221	206	468	658	6
por	223	196	237	206	468	658	6
situación	240	196	278	206	468	658	6
migratoria	281	196	325	206	468	658	6
(OIM,	328	196	353	206	468	658	6
2018).	355	196	381	206	468	658	6
En	85	219	97	230	468	658	6
particular,	100	219	141	230	468	658	6
la	144	219	151	230	468	658	6
Meta	154	219	175	230	468	658	6
10.7,	177	219	197	230	468	658	6
que	200	219	214	230	468	658	6
aborda	217	219	246	230	468	658	6
la	249	219	256	230	468	658	6
migración	259	219	300	230	468	658	6
en	303	219	313	230	468	658	6
el	316	219	323	230	468	658	6
contexto	326	219	360	230	468	658	6
más	363	219	380	230	468	658	6
amplio	383	219	411	230	468	658	6
de	57	231	66	241	468	658	6
la	69	231	77	241	468	658	6
reducción	80	231	120	241	468	658	6
de	123	231	132	241	468	658	6
las	135	231	146	241	468	658	6
desigualdades	149	231	206	241	468	658	6
de	209	231	218	241	468	658	6
toda	221	231	239	241	468	658	6
índole	242	231	267	241	468	658	6
[ODS	270	231	293	241	468	658	6
10],	295	231	311	241	468	658	6
refleja	314	231	339	241	468	658	6
como	342	231	364	241	468	658	6
imperativo	367	231	411	241	468	658	6
para	57	242	75	253	468	658	6
todos	78	242	100	253	468	658	6
los	103	242	114	253	468	658	6
Estados	117	242	149	253	468	658	6
el	152	242	159	253	468	658	6
mejoramiento	162	242	219	253	468	658	6
de	221	242	231	253	468	658	6
la	234	242	241	253	468	658	6
gestión	244	242	273	253	468	658	6
y	276	242	280	253	468	658	6
la	283	242	291	253	468	658	6
planificación	293	242	346	253	468	658	6
de	349	242	358	253	468	658	6
sus	361	242	374	253	468	658	6
políticas	377	242	411	253	468	658	6
migratorias.	57	254	106	264	468	658	6
Ello	109	254	125	264	468	658	6
supone	129	254	158	264	468	658	6
la	161	254	168	264	468	658	6
supervisión	171	254	217	264	468	658	6
y	221	254	225	264	468	658	6
la	229	254	236	264	468	658	6
medición	239	254	277	264	468	658	6
de	280	254	290	264	468	658	6
los	293	254	304	264	468	658	6
progresos	307	254	347	264	468	658	6
hacia	350	254	372	264	468	658	6
la	375	254	382	264	468	658	6
conse-	385	254	411	264	468	658	6
cución	57	265	84	276	468	658	6
de	87	265	97	276	468	658	6
los	100	265	111	276	468	658	6
Objetivos	114	265	152	276	468	658	6
de	155	265	165	276	468	658	6
Desarrollo	168	265	210	276	468	658	6
Sostenible	213	265	255	276	468	658	6
(ODS)	258	265	283	276	468	658	6
a	286	265	291	276	468	658	6
escala	294	265	319	276	468	658	6
nacional,	322	265	359	276	468	658	6
tomando	362	265	398	276	468	658	6
en	401	265	411	276	468	658	6
cuenta	57	277	84	287	468	658	6
sus	86	277	99	287	468	658	6
múltiples	101	277	138	287	468	658	6
dimensiones	140	277	191	287	468	658	6
(tanto	193	277	217	287	468	658	6
cualitativas	219	277	265	287	468	658	6
como	267	277	289	287	468	658	6
cuantitativas),	291	277	348	287	468	658	6
en	350	277	360	287	468	658	6
el	362	277	369	287	468	658	6
entendido	371	277	411	287	468	658	6
de	57	288	66	299	468	658	6
que	70	288	85	299	468	658	6
los	88	288	100	299	468	658	6
marcos	104	288	133	299	468	658	6
de	137	288	147	299	468	658	6
gobernanza	150	288	197	299	468	658	6
migratoria	201	288	244	299	468	658	6
deben	248	288	272	299	468	658	6
evaluarse	276	288	313	299	468	658	6
bajo	317	288	335	299	468	658	6
tres	338	288	353	299	468	658	6
vertientes:	357	288	398	299	468	658	6
su	402	288	411	299	468	658	6
inversión	57	300	94	310	468	658	6
en	97	300	106	310	468	658	6
las	109	300	120	310	468	658	6
personas;	123	300	161	310	468	658	6
su	164	300	173	310	468	658	6
eficacia	176	300	207	310	468	658	6
para	210	300	228	310	468	658	6
la	231	300	238	310	468	658	6
creación	241	300	275	310	468	658	6
de	278	300	288	310	468	658	6
capacidad	290	300	331	310	468	658	6
institucional	334	300	384	310	468	658	6
en	387	300	397	310	468	658	6
los	400	300	411	310	468	658	6
Estados	57	311	89	322	468	658	6
(coherencia	91	311	138	322	468	658	6
política	141	311	171	322	468	658	6
y	173	311	178	322	468	658	6
cobertura	180	311	220	322	468	658	6
de	222	311	232	322	468	658	6
las	234	311	245	322	468	658	6
políticas);	248	311	287	322	468	658	6
y	290	311	294	322	468	658	6
su	297	311	306	322	468	658	6
éxito	309	311	328	322	468	658	6
en	331	311	340	322	468	658	6
lo	343	311	351	322	468	658	6
que	353	311	368	322	468	658	6
respecta	370	311	404	322	468	658	6
a	406	311	411	322	468	658	6
abrir	57	323	77	333	468	658	6
más	79	323	96	333	468	658	6
vías	99	323	115	333	468	658	6
para	118	323	136	333	468	658	6
la	139	323	146	333	468	658	6
migración	149	323	190	333	468	658	6
legal.	193	323	214	333	468	658	6
Por	217	323	231	333	468	658	6
ende,	234	323	255	333	468	658	6
corresponde	258	323	308	333	468	658	6
asegurar	311	323	346	333	468	658	6
la	349	323	356	333	468	658	6
existencia	359	323	399	333	468	658	6
de	401	323	411	333	468	658	6
un	57	334	68	345	468	658	6
marco	71	334	97	345	468	658	6
normativo	100	334	142	345	468	658	6
que	145	334	160	345	468	658	6
promueva	163	334	204	345	468	658	6
la	207	334	214	345	468	658	6
migración	217	334	259	345	468	658	6
segura,	262	334	291	345	468	658	6
ordenada	294	334	332	345	468	658	6
y	335	334	340	345	468	658	6
regular;	343	334	374	345	468	658	6
verificar	378	334	411	345	468	658	6
que	57	346	71	356	468	658	6
las	75	346	86	356	468	658	6
medidas	89	346	123	356	468	658	6
y	126	346	131	356	468	658	6
las	134	346	146	356	468	658	6
metodologías	149	346	203	356	468	658	6
aplicadas	206	346	244	356	468	658	6
sean	247	346	265	356	468	658	6
adecuadas	269	346	311	356	468	658	6
para	314	346	332	356	468	658	6
los	336	346	347	356	468	658	6
fines	350	346	370	356	468	658	6
previstos;	373	346	411	356	468	658	6
definir	57	357	84	368	468	658	6
los	86	357	97	368	468	658	6
indicadores	100	357	146	368	468	658	6
que	149	357	164	368	468	658	6
se	166	357	174	368	468	658	6
van	176	357	191	368	468	658	6
a	193	357	198	368	468	658	6
medir	200	357	224	368	468	658	6
y	227	357	231	368	468	658	6
los	234	357	245	368	468	658	6
términos	247	357	283	368	468	658	6
en	286	357	295	368	468	658	6
que	298	357	313	368	468	658	6
se	315	357	323	368	468	658	6
describen	325	357	364	368	468	658	6
las	367	357	378	368	468	658	6
metas	380	357	404	368	468	658	6
y	406	357	411	368	468	658	6
los	57	369	68	379	468	658	6
objetivos	71	369	107	379	468	658	6
a	109	369	114	379	468	658	6
alcanzar;	117	369	153	379	468	658	6
y	156	369	161	379	468	658	6
generar	163	369	194	379	468	658	6
nuevas	197	369	225	379	468	658	6
fuentes	227	369	257	379	468	658	6
de	259	369	269	379	468	658	6
datos	272	369	293	379	468	658	6
desagregados	296	369	350	379	468	658	6
en	353	369	363	379	468	658	6
función	365	369	396	379	468	658	6
del	399	369	411	379	468	658	6
estatus	57	380	85	391	468	658	6
migratorio,	87	380	132	391	468	658	6
el	135	380	142	391	468	658	6
género,	144	380	174	391	468	658	6
la	176	380	183	391	468	658	6
edad	185	380	205	391	468	658	6
y	207	380	212	391	468	658	6
otros	214	380	234	391	468	658	6
factores	237	380	268	391	468	658	6
pertinentes	271	380	316	391	468	658	6
(OIM,	318	380	342	391	468	658	6
2017,	344	380	366	391	468	658	6
pp.	368	380	381	391	468	658	6
13-14).	383	380	411	391	468	658	6
En	85	392	97	402	468	658	6
este	101	392	117	402	468	658	6
sentido,	122	392	154	402	468	658	6
la	158	392	166	402	468	658	6
Organización	170	392	225	402	468	658	6
Internacional	230	392	285	402	468	658	6
para	289	392	308	402	468	658	6
las	312	392	324	402	468	658	6
Migraciones	328	392	379	402	468	658	6
(OIM),	383	392	411	402	468	658	6
ateniéndose	57	403	106	414	468	658	6
a	110	403	115	414	468	658	6
la	119	403	127	414	468	658	6
condición	131	403	172	414	468	658	6
de	176	403	186	414	468	658	6
organismo	190	403	234	414	468	658	6
intergubernamental	238	403	320	414	468	658	6
por	325	403	339	414	468	658	6
ser	343	403	355	414	468	658	6
una	360	403	375	414	468	658	6
agencia	380	403	411	414	468	658	6
conexa	57	415	85	425	468	658	6
de	88	415	98	425	468	658	6
la	101	415	109	425	468	658	6
Organización	112	415	167	425	468	658	6
de	170	415	180	425	468	658	6
Naciones	183	415	221	425	468	658	6
Unidas	224	415	253	425	468	658	6
(ONU),	256	415	285	425	468	658	6
apoya	289	415	313	425	468	658	6
a	316	415	321	425	468	658	6
sus	324	415	337	425	468	658	6
asociados	341	414	385	426	468	658	6
de	389	414	399	426	468	658	6
la	403	414	411	426	468	658	6
comunidad	57	425	108	437	468	658	6
internacional	112	425	173	437	468	658	6
para	176	425	197	437	468	658	6
encarar	200	425	235	437	468	658	6
los	238	425	251	437	468	658	6
retos	254	425	277	437	468	658	6
planteados	280	425	330	437	468	658	6
por	333	425	349	437	468	658	6
la	352	425	361	437	468	658	6
gestión	364	425	397	437	468	658	6
de	400	425	411	437	468	658	6
la	57	437	65	449	468	658	6
migración.	69	437	118	449	468	658	6
De	121	437	134	449	468	658	6
ahí	138	437	152	449	468	658	6
el	156	437	164	449	468	658	6
monitoreo	167	437	215	449	468	658	6
que	218	437	235	449	468	658	6
viene	239	437	263	449	468	658	6
haciendo	266	437	308	449	468	658	6
de	312	438	321	448	468	658	6
las	325	438	336	448	468	658	6
metas	339	438	364	448	468	658	6
específicas	367	438	411	448	468	658	6
que	57	449	72	460	468	658	6
enmarcan	74	449	116	460	468	658	6
a	118	449	123	460	468	658	6
ésta	126	449	142	460	468	658	6
en	145	449	155	460	468	658	6
los	158	449	169	460	468	658	6
Objetivos	172	449	210	460	468	658	6
de	213	449	223	460	468	658	6
Desarrollo	226	449	268	460	468	658	6
Sostenible	271	449	314	460	468	658	6
(ODS),	316	449	345	460	468	658	6
amén	347	449	370	460	468	658	6
de	373	449	383	460	468	658	6
acom-	386	449	411	460	468	658	6
pañar	57	461	81	471	468	658	6
las	84	461	95	471	468	658	6
negociaciones	98	461	155	471	468	658	6
intergubernamentales	158	461	248	471	468	658	6
con	251	461	266	471	468	658	6
miras	269	461	293	471	468	658	6
al	295	461	303	471	468	658	6
«Pacto	306	461	333	471	468	658	6
Mundial	336	461	371	471	468	658	6
para	374	461	392	471	468	658	6
una	395	461	411	471	468	658	6
Migración	57	472	99	483	468	658	6
Segura,	102	472	133	483	468	658	6
Ordenada	135	472	176	483	468	658	6
y	178	472	183	483	468	658	6
Regular»,	186	472	225	483	468	658	6
que	227	472	242	483	468	658	6
se	245	472	253	483	468	658	6
adoptará	256	472	293	483	468	658	6
en	295	472	305	483	468	658	6
2018.	308	472	330	483	468	658	6
En	85	484	97	494	468	658	6
este	103	484	119	494	468	658	6
proceso,	125	484	160	494	468	658	6
cobra	167	484	190	494	468	658	6
notabilidad	196	484	244	494	468	658	6
el	250	484	257	494	468	658	6
«Marco	263	484	295	494	468	658	6
de	301	484	311	494	468	658	6
la	317	484	325	494	468	658	6
Gobernanza	331	484	382	494	468	658	6
de	388	484	398	494	468	658	6
la	404	484	411	494	468	658	6
Migración»	57	495	104	506	468	658	6
(MIGOF)	106	495	144	506	468	658	6
aprobado	146	495	186	506	468	658	6
por	188	495	202	506	468	658	6
el	205	495	212	506	468	658	6
Consejo	214	495	247	506	468	658	6
de	249	495	259	506	468	658	6
Países	261	495	287	506	468	658	6
Miembros	289	495	331	506	468	658	6
de	334	495	344	506	468	658	6
la	346	495	353	506	468	658	6
Organización	356	495	411	506	468	658	6
Internacional	57	507	112	517	468	658	6
para	116	507	135	517	468	658	6
las	139	507	150	517	468	658	6
Migraciones	155	507	205	517	468	658	6
(OIM)	209	507	235	517	468	658	6
mediante	239	507	277	517	468	658	6
Resolución	282	507	327	517	468	658	6
N°	332	507	342	517	468	658	6
1310	347	507	366	517	468	658	6
del	371	507	383	517	468	658	6
24	387	507	397	517	468	658	6
de	401	507	411	517	468	658	6
noviembre	57	518	100	529	468	658	6
del	104	518	116	529	468	658	6
2015,	119	518	141	529	468	658	6
el	145	518	152	529	468	658	6
cual	155	518	172	529	468	658	6
encarna	175	518	208	529	468	658	6
un	211	518	222	529	468	658	6
valioso	225	518	254	529	468	658	6
instrumento	257	518	308	529	468	658	6
de	311	518	321	529	468	658	6
cara	324	518	342	529	468	658	6
a	345	518	350	529	468	658	6
la	353	518	360	529	468	658	6
administra-	363	518	411	529	468	658	6
ción	57	530	74	540	468	658	6
de	77	530	86	540	468	658	6
evaluaciones	89	530	141	540	468	658	6
de	143	530	153	540	468	658	6
país	155	530	172	540	468	658	6
con	174	530	189	540	468	658	6
base	192	530	210	540	468	658	6
en	212	530	222	540	468	658	6
un	225	530	236	540	468	658	6
conjunto	238	530	274	540	468	658	6
de	277	530	286	540	468	658	6
tres	289	530	304	540	468	658	6
principios	306	530	348	540	468	658	6
y	350	530	355	540	468	658	6
tres	357	530	372	540	468	658	6
objetivos	374	530	411	540	468	658	6
coherentes,	57	541	103	552	468	658	6
abarcadores	106	541	156	552	468	658	6
y	159	541	163	552	468	658	6
equilibrados,	166	541	219	552	468	658	6
en	222	541	232	552	468	658	6
concreto:	234	541	273	552	468	658	6
ISSN	57	610	73	618	468	658	6
impreso:	75	610	100	618	468	658	6
1390-6291;	102	610	138	618	468	658	6
ISSN	140	610	156	618	468	658	6
electrónico:	158	610	193	618	468	658	6
1390-8618	195	610	228	618	468	658	6
Dra.	181	28	195	40	468	658	7
Agrivalca	196	28	224	40	468	658	7
Ramsenia	226	28	256	40	468	658	7
Canelón	258	28	285	40	468	658	7
Silva	287	28	300	40	468	658	7
&	303	28	308	40	468	658	7
Dra.	309	28	323	40	468	658	7
Ana	324	28	337	40	468	658	7
Almansa	339	28	365	40	468	658	7
Martínez	367	28	395	40	468	658	7
(2018).	397	28	420	40	468	658	7
Migración:	70	39	98	50	468	658	7
retos	99	39	113	50	468	658	7
y	115	39	118	50	468	658	7
oportunidades	120	39	160	50	468	658	7
desde	162	39	178	50	468	658	7
la	180	39	185	50	468	658	7
perspectiva	187	39	218	50	468	658	7
de	220	39	227	50	468	658	7
los	229	39	236	50	468	658	7
Objetivos	238	39	265	50	468	658	7
de	267	39	274	50	468	658	7
Desarrollo	276	39	305	50	468	658	7
Sostenible	307	39	335	50	468	658	7
(ODS).	337	39	357	50	468	658	7
Retos,	358	41	374	49	468	658	7
8(I6),	375	41	390	49	468	658	7
109-120.	393	39	417	50	468	658	7
.	419	39	420	50	468	658	7
•	57	76	61	86	468	658	7
•	57	160	61	170	468	658	7
Principios:	75	76	120	86	468	658	7
1.	75	88	82	98	468	658	7
Adhesión	93	88	132	98	468	658	7
a	136	88	141	98	468	658	7
las	146	88	157	98	468	658	7
normas	162	88	194	98	468	658	7
internacionales	198	88	262	98	468	658	7
y	267	88	272	98	468	658	7
respeto	276	88	307	98	468	658	7
de	312	88	321	98	468	658	7
los	326	88	338	98	468	658	7
derechos	343	88	380	98	468	658	7
de	385	88	394	98	468	658	7
los	399	88	411	98	468	658	7
migrantes.	93	100	137	110	468	658	7
2.	75	112	82	122	468	658	7
Formulación	93	112	147	122	468	658	7
de	149	112	159	122	468	658	7
políticas	162	112	197	122	468	658	7
contrastadas	200	112	253	122	468	658	7
y	256	112	260	122	468	658	7
aplicación	263	112	306	122	468	658	7
de	309	112	319	122	468	658	7
enfoques	321	112	359	122	468	658	7
de	361	112	371	122	468	658	7
gobierno	374	112	411	122	468	658	7
integrados.	93	124	139	134	468	658	7
3.	75	136	82	146	468	658	7
Colaboración	93	136	149	146	468	658	7
con	151	136	166	146	468	658	7
sus	168	136	182	146	468	658	7
asociados	184	136	225	146	468	658	7
para	227	136	246	146	468	658	7
hacer	248	136	271	146	468	658	7
frente	273	136	298	146	468	658	7
a	300	136	305	146	468	658	7
la	307	136	315	146	468	658	7
migración	317	136	360	146	468	658	7
y	362	136	367	146	468	658	7
a	369	136	374	146	468	658	7
las	376	136	387	146	468	658	7
cues-	390	136	411	146	468	658	7
tiones	93	148	118	158	468	658	7
conexas.	120	148	156	158	468	658	7
Objetivos:	75	160	116	170	468	658	7
1.	75	172	82	182	468	658	7
Fomentar	93	172	134	182	468	658	7
el	136	172	143	182	468	658	7
bienestar	146	172	184	182	468	658	7
socioeconómico	187	172	254	182	468	658	7
de	257	172	267	182	468	658	7
los	269	172	281	182	468	658	7
migrantes	283	172	325	182	468	658	7
y	328	172	332	182	468	658	7
de	335	172	345	182	468	658	7
la	347	172	355	182	468	658	7
sociedad.	357	172	396	182	468	658	7
2.	75	184	82	194	468	658	7
Abordar	93	184	127	194	468	658	7
eficazmente	130	184	180	194	468	658	7
los	183	184	195	194	468	658	7
aspectos	198	184	233	194	468	658	7
relativos	236	184	272	194	468	658	7
a	275	184	280	194	468	658	7
la	283	184	290	194	468	658	7
movilidad	293	184	335	194	468	658	7
en	338	184	348	194	468	658	7
situaciones	351	184	398	194	468	658	7
de	401	184	411	194	468	658	7
crisis.	93	196	117	206	468	658	7
3.	75	208	82	218	468	658	7
Velar	93	208	114	218	468	658	7
porque	118	208	147	218	468	658	7
la	151	208	158	218	468	658	7
migración	162	208	205	218	468	658	7
se	208	208	217	218	468	658	7
efectúe	220	208	250	218	468	658	7
de	254	208	264	218	468	658	7
manera	267	208	299	218	468	658	7
segura,	303	208	333	218	468	658	7
ordenada	336	208	376	218	468	658	7
y	379	208	384	218	468	658	7
digna	388	208	411	218	468	658	7
(OIM,	93	220	118	230	468	658	7
2017b).	120	220	151	230	468	658	7
Otro	85	243	104	254	468	658	7
tanto	106	243	128	254	468	658	7
entraña	130	243	161	254	468	658	7
el	163	243	170	254	468	658	7
denominado	173	243	224	254	468	658	7
«Índice	226	243	257	254	468	658	7
de	259	243	268	254	468	658	7
la	271	243	278	254	468	658	7
Gobernanza	280	243	330	254	468	658	7
Migratoria»	332	243	381	254	468	658	7
(MGI),	383	243	411	254	468	658	7
desarrollado	57	255	108	265	468	658	7
por	111	255	125	265	468	658	7
la	127	255	135	265	468	658	7
Organización	137	255	193	265	468	658	7
Internacional	195	255	251	265	468	658	7
para	253	255	272	265	468	658	7
las	274	255	286	265	468	658	7
Migraciones	288	255	339	265	468	658	7
(OIM)	342	255	367	265	468	658	7
en	370	255	380	265	468	658	7
asocia-	382	255	411	265	468	658	7
ción	57	266	74	277	468	658	7
con	77	266	92	277	468	658	7
The	94	266	107	276	468	658	7
Economist	109	266	144	276	468	658	7
Intelligence	146	266	183	276	468	658	7
Unit,	185	266	203	276	468	658	7
con	205	266	220	277	468	658	7
el	222	266	229	277	468	658	7
propósito	232	266	271	277	468	658	7
de	273	266	283	277	468	658	7
ayudar	285	266	314	277	468	658	7
a	316	266	321	277	468	658	7
los	323	266	335	277	468	658	7
gobiernos	337	266	377	277	468	658	7
a	379	266	384	277	468	658	7
medir	387	266	411	277	468	658	7
el	57	278	64	288	468	658	7
performance	67	277	108	288	468	658	7
de	112	278	122	288	468	658	7
sus	125	278	138	288	468	658	7
estructuras	142	278	188	288	468	658	7
de	191	278	201	288	468	658	7
gobernanza	204	278	252	288	468	658	7
de	256	278	266	288	468	658	7
las	269	278	280	288	468	658	7
migraciones,	284	278	337	288	468	658	7
atendiendo	340	278	386	288	468	658	7
a	389	278	394	288	468	658	7
sus	398	278	411	288	468	658	7
prioridades,	57	289	106	300	468	658	7
progresos	109	289	149	300	468	658	7
y	151	289	156	300	468	658	7
deficiencias	158	289	207	300	468	658	7
en	209	289	219	300	468	658	7
cinco	222	289	244	300	468	658	7
diferentes	247	289	287	300	468	658	7
esferas	290	289	318	300	468	658	7
normativas:	320	289	369	300	468	658	7
1.	57	316	64	326	468	658	7
2.	57	328	64	338	468	658	7
3.	57	340	64	350	468	658	7
4.	57	352	64	362	468	658	7
5.	57	364	64	374	468	658	7
Capacidad	75	316	119	326	468	658	7
institucional.	121	316	176	326	468	658	7
Derechos	75	328	114	338	468	658	7
de	116	328	126	338	468	658	7
los	128	328	140	338	468	658	7
migrantes.	143	328	187	338	468	658	7
Migración	75	340	118	350	468	658	7
laboral.	120	340	152	350	468	658	7
Gestión	75	352	107	362	468	658	7
de	109	352	119	362	468	658	7
una	122	352	138	362	468	658	7
migración	140	352	183	362	468	658	7
segura	185	352	213	362	468	658	7
y	215	352	220	362	468	658	7
ordenada.	222	352	264	362	468	658	7
Cooperación	75	364	128	374	468	658	7
regional	130	364	164	374	468	658	7
e	167	364	171	374	468	658	7
internacional	174	364	230	374	468	658	7
y	232	364	237	374	468	658	7
otras	239	364	260	374	468	658	7
alianzas	263	364	297	374	468	658	7
(OIM,	299	364	324	374	468	658	7
2017,	327	364	349	374	468	658	7
p.	352	364	360	374	468	658	7
23).	362	364	378	374	468	658	7
Aparte	85	387	112	397	468	658	7
de	114	387	124	397	468	658	7
estas	125	387	145	397	468	658	7
herramientas,	147	387	204	397	468	658	7
la	205	387	213	397	468	658	7
Organización	214	387	269	397	468	658	7
Internacional	271	387	326	397	468	658	7
para	328	387	346	397	468	658	7
las	348	387	359	397	468	658	7
Migraciones	360	387	411	397	468	658	7
(OIM)	57	398	82	409	468	658	7
despliega	86	398	124	409	468	658	7
su	128	398	137	409	468	658	7
acción	141	398	168	409	468	658	7
a	172	398	177	409	468	658	7
través	181	398	205	409	468	658	7
del	209	398	221	409	468	658	7
«Diálogo	225	398	261	409	468	658	7
Internacional	265	398	320	409	468	658	7
sobre	324	398	347	409	468	658	7
la	351	398	358	409	468	658	7
Migración»,	362	398	411	409	468	658	7
instancia	57	410	94	420	468	658	7
fundada	97	410	131	420	468	658	7
en	135	410	145	420	468	658	7
2001	148	410	168	420	468	658	7
a	171	410	176	420	468	658	7
petición	179	410	213	420	468	658	7
de	216	410	226	420	468	658	7
los	229	410	241	420	468	658	7
Estados	244	410	277	420	468	658	7
miembros	280	410	322	420	468	658	7
del	325	410	337	420	468	658	7
organismo,	341	410	387	420	468	658	7
en	390	410	400	420	468	658	7
la	404	410	411	420	468	658	7
vía	57	421	69	432	468	658	7
de	72	421	81	432	468	658	7
emplazar	84	421	122	432	468	658	7
un	125	421	136	432	468	658	7
foro	139	421	156	432	468	658	7
que	159	421	174	432	468	658	7
auspicie	177	421	210	432	468	658	7
una	213	421	229	432	468	658	7
mayor	232	421	258	432	468	658	7
comprensión	261	421	315	432	468	658	7
de	318	421	328	432	468	658	7
los	330	421	342	432	468	658	7
problemas	345	421	388	432	468	658	7
de	391	421	401	432	468	658	7
la	404	421	411	432	468	658	7
migración	57	433	99	443	468	658	7
internacional;	102	433	159	443	468	658	7
el	163	433	170	443	468	658	7
establecimiento	173	433	238	443	468	658	7
de	241	433	251	443	468	658	7
redes	254	433	276	443	468	658	7
de	280	433	290	443	468	658	7
expertos	293	433	328	443	468	658	7
de	331	433	341	443	468	658	7
distintas	344	433	379	443	468	658	7
esferas	383	433	411	443	468	658	7
y	57	444	61	455	468	658	7
regiones,	65	444	102	455	468	658	7
junto	106	444	127	455	468	658	7
a	131	444	136	455	468	658	7
responsables	140	444	192	455	468	658	7
de	196	444	206	455	468	658	7
la	209	444	217	455	468	658	7
formulación	220	444	271	455	468	658	7
de	275	444	285	455	468	658	7
políticas	288	444	323	455	468	658	7
públicas,	327	444	363	455	468	658	7
para	367	444	386	455	468	658	7
inter-	389	444	411	455	468	658	7
cambiar	57	456	91	466	468	658	7
puntos	94	456	122	466	468	658	7
de	125	456	135	466	468	658	7
vista	138	456	157	466	468	658	7
normativos	161	456	207	466	468	658	7
y	210	456	215	466	468	658	7
prácticas	218	456	256	466	468	658	7
eficaces	259	456	291	466	468	658	7
en	294	456	304	466	468	658	7
el	307	456	315	466	468	658	7
futuro;	318	456	346	466	468	658	7
y	349	456	354	466	468	658	7
consolidar	357	456	400	466	468	658	7
la	404	456	411	466	468	658	7
cooperación	57	467	107	478	468	658	7
entre	111	467	132	478	468	658	7
los	135	467	147	478	468	658	7
gobiernos	150	467	191	478	468	658	7
con	194	467	209	478	468	658	7
otros	212	467	233	478	468	658	7
interlocutores	237	467	294	478	468	658	7
tratándose	297	467	341	478	468	658	7
de	344	467	354	478	468	658	7
esta	357	467	373	478	468	658	7
materia.	377	467	411	478	468	658	7
No	57	479	69	489	468	658	7
en	72	479	82	489	468	658	7
balde,	85	479	109	489	468	658	7
en	112	479	122	489	468	658	7
2016	125	479	145	489	468	658	7
convocó	148	479	182	489	468	658	7
dos	185	479	199	489	468	658	7
talleres	202	479	231	489	468	658	7
centrados	234	479	274	489	468	658	7
en	277	479	287	489	468	658	7
el	290	479	297	489	468	658	7
examen	300	479	332	489	468	658	7
de	335	479	345	489	468	658	7
la	348	479	355	489	468	658	7
Agenda	358	479	388	489	468	658	7
2030	391	479	411	489	468	658	7
para	57	490	75	501	468	658	7
el	78	490	85	501	468	658	7
Desarrollo	88	490	131	501	468	658	7
Sostenible	134	490	176	501	468	658	7
y,	179	490	186	501	468	658	7
en	188	490	198	501	468	658	7
particular,	201	490	243	501	468	658	7
sobre	246	490	269	501	468	658	7
las	272	490	283	501	468	658	7
metas	286	490	310	501	468	658	7
relativas	313	490	348	501	468	658	7
a	351	490	356	501	468	658	7
la	359	490	366	501	468	658	7
migración	369	490	411	501	468	658	7
en	57	502	67	512	468	658	7
el	69	502	76	512	468	658	7
contexto	78	502	114	512	468	658	7
de	116	502	126	512	468	658	7
los	128	502	140	512	468	658	7
17	142	502	152	512	468	658	7
Objetivos	154	502	193	512	468	658	7
de	195	502	205	512	468	658	7
Desarrollo	207	502	250	512	468	658	7
Sostenible	252	502	295	512	468	658	7
(ODS).	297	502	325	512	468	658	7
El	327	502	337	512	468	658	7
primer	339	502	367	512	468	658	7
taller	369	502	391	512	468	658	7
tuvo	393	502	411	512	468	658	7
lugar	57	513	78	524	468	658	7
en	81	513	91	524	468	658	7
la	93	513	101	524	468	658	7
sede	103	513	121	524	468	658	7
de	124	513	134	524	468	658	7
la	136	513	144	524	468	658	7
Organización	146	513	201	524	468	658	7
de	204	513	214	524	468	658	7
Naciones	216	513	254	524	468	658	7
Unidas	257	513	286	524	468	658	7
(ONU),	288	513	318	524	468	658	7
en	321	513	331	524	468	658	7
Nueva	333	513	359	524	468	658	7
York,	362	513	384	524	468	658	7
del	386	513	398	524	468	658	7
29	401	513	411	524	468	658	7
de	57	525	66	535	468	658	7
febrero	69	525	99	535	468	658	7
al	102	525	109	535	468	658	7
1	112	525	117	535	468	658	7
de	119	525	129	535	468	658	7
marzo,	132	525	160	535	468	658	7
mientras	163	525	199	535	468	658	7
que	202	525	217	535	468	658	7
el	220	525	227	535	468	658	7
segundo	230	525	264	535	468	658	7
se	266	525	275	535	468	658	7
llevó	278	525	297	535	468	658	7
a	299	525	304	535	468	658	7
cabo	307	525	326	535	468	658	7
en	329	525	339	535	468	658	7
Ginebra,	342	525	377	535	468	658	7
los	380	525	392	535	468	658	7
días	394	525	411	535	468	658	7
11	57	536	67	547	468	658	7
y	69	536	74	547	468	658	7
12	76	536	86	547	468	658	7
de	89	536	99	547	468	658	7
octubre	101	536	133	547	468	658	7
(OIM,	135	536	160	547	468	658	7
2017,	162	536	185	547	468	658	7
p.	187	536	195	547	468	658	7
3).	198	536	208	547	468	658	7
Con	85	548	102	558	468	658	7
todo,	105	548	126	558	468	658	7
cada	129	548	148	558	468	658	7
una	151	548	166	558	468	658	7
de	169	548	179	558	468	658	7
las	182	548	193	558	468	658	7
instancias	196	548	238	558	468	658	7
antes	241	548	262	558	468	658	7
mencionadas	265	548	320	558	468	658	7
ha	323	548	333	558	468	658	7
labrado	336	548	367	558	468	658	7
el	370	548	377	558	468	658	7
camino	380	548	411	558	468	658	7
al	57	559	64	570	468	658	7
Pacto	67	559	90	570	468	658	7
Mundial	92	559	127	570	468	658	7
sobre	129	559	152	570	468	658	7
Migración,	154	559	199	570	468	658	7
en	202	559	211	570	468	658	7
el	214	559	221	570	468	658	7
cual	224	559	241	570	468	658	7
se	243	559	252	570	468	658	7
espera	254	559	281	570	468	658	7
sean	283	559	302	570	468	658	7
fijados	304	559	332	570	468	658	7
los	334	559	346	570	468	658	7
principios	348	559	390	570	468	658	7
y	392	559	397	570	468	658	7
los	399	559	411	570	468	658	7
enfoques	57	571	94	581	468	658	7
para	96	571	115	581	468	658	7
gestionar	117	571	155	581	468	658	7
de	158	571	167	581	468	658	7
forma	170	571	195	581	468	658	7
innovadora	198	571	244	581	468	658	7
los	247	571	258	581	468	658	7
flujos	261	571	284	581	468	658	7
migratorios	286	571	334	581	468	658	7
a	337	571	342	581	468	658	7
nivel	344	571	364	581	468	658	7
internacio-	366	571	411	581	468	658	7
ISSN	57	609	73	617	468	658	7
impreso:	75	609	100	617	468	658	7
1390-6291;	102	609	138	617	468	658	7
ISSN	140	609	156	617	468	658	7
electrónico:	158	609	193	617	468	658	7
1390-8618	195	609	228	617	468	658	7
115	433	23	453	38	468	658	7
116	14	23	34	38	468	658	8
Retos,	48	28	68	40	468	658	8
8,(16),	69	28	90	40	468	658	8
2018	91	28	107	40	468	658	8
©	48	38	55	50	468	658	8
2018,	57	38	75	50	468	658	8
Universidad	76	38	113	50	468	658	8
Politécnica	115	38	148	50	468	658	8
Salesiana	150	38	178	50	468	658	8
del	180	38	190	50	468	658	8
Ecuador	192	38	217	50	468	658	8
nal	57	69	70	80	468	658	8
durante	72	69	104	80	468	658	8
las	106	69	117	80	468	658	8
siguientes	119	69	160	80	468	658	8
décadas,	162	69	197	80	468	658	8
y	200	69	204	80	468	658	8
fomentar	206	69	244	80	468	658	8
una	246	69	262	80	468	658	8
mayor	264	69	291	80	468	658	8
coherencia	293	69	338	80	468	658	8
entre	340	69	361	80	468	658	8
las	363	69	374	80	468	658	8
políticas	376	69	411	80	468	658	8
migratorias	57	81	104	91	468	658	8
de	107	81	117	91	468	658	8
cada	119	81	138	91	468	658	8
uno	141	81	157	91	468	658	8
de	160	81	169	91	468	658	8
los	172	81	184	91	468	658	8
Estados.	186	81	221	91	468	658	8
3.	57	109	65	122	468	658	8
Principales	72	109	123	122	468	658	8
tendencias	126	109	176	122	468	658	8
migratorias	178	109	232	122	468	658	8
en	235	109	246	122	468	658	8
Iberoamérica	249	109	310	122	468	658	8
Según	57	125	82	136	468	658	8
la	86	125	93	136	468	658	8
Organización	96	125	151	136	468	658	8
Internacional	155	125	210	136	468	658	8
para	213	125	232	136	468	658	8
las	235	125	246	136	468	658	8
Migraciones	250	125	300	136	468	658	8
–OIM–	303	125	331	136	468	658	8
(2017),	335	125	363	136	468	658	8
la	366	125	374	136	468	658	8
mayoría	377	125	411	136	468	658	8
de	57	137	66	147	468	658	8
los	70	137	81	147	468	658	8
migrantes	85	137	126	147	468	658	8
internacionales	129	137	192	147	468	658	8
permanecen	195	137	246	147	468	658	8
en	249	137	259	147	468	658	8
su	262	137	272	147	468	658	8
región	275	137	301	147	468	658	8
de	305	137	314	147	468	658	8
origen,	318	137	346	147	468	658	8
perfilándose	350	137	400	147	468	658	8
la	404	137	411	147	468	658	8
migración	57	148	99	159	468	658	8
Sur-Sur	102	148	134	159	468	658	8
como	137	148	160	159	468	658	8
el	164	148	171	159	468	658	8
componente	174	148	225	159	468	658	8
geográfico	228	148	271	159	468	658	8
de	274	148	284	159	468	658	8
crecimiento	288	148	336	159	468	658	8
más	340	148	357	159	468	658	8
rápido	360	148	387	159	468	658	8
de	390	148	400	159	468	658	8
la	404	148	411	159	468	658	8
movilidad	57	160	98	170	468	658	8
humana,	100	160	137	170	468	658	8
a	139	160	144	170	468	658	8
pesar	147	160	169	170	468	658	8
de	171	160	181	170	468	658	8
que,	184	160	201	170	468	658	8
como	203	160	226	170	468	658	8
tendencia,	229	160	271	170	468	658	8
las	274	160	285	170	468	658	8
corrientes	287	160	329	170	468	658	8
siempre	331	160	364	170	468	658	8
han	366	160	382	170	468	658	8
estado	384	160	411	170	468	658	8
definidas	57	171	94	182	468	658	8
por	98	171	112	182	468	658	8
el	115	171	122	182	468	658	8
tránsito	125	171	157	182	468	658	8
desde	160	171	184	182	468	658	8
los	187	171	198	182	468	658	8
países	202	171	227	182	468	658	8
en	230	171	240	182	468	658	8
desarrollo	243	171	284	182	468	658	8
hacia	287	171	310	182	468	658	8
los	313	171	324	182	468	658	8
países	328	171	353	182	468	658	8
desarrollados	356	171	411	182	468	658	8
de	57	183	66	193	468	658	8
Europa,	69	183	102	193	468	658	8
América	105	183	139	193	468	658	8
del	142	183	155	193	468	658	8
Norte	157	183	181	193	468	658	8
y	184	183	188	193	468	658	8
Australasia	191	183	237	193	468	658	8
(PNUD,	239	183	271	193	468	658	8
2009)	274	183	297	193	468	658	8
En	300	183	312	193	468	658	8
este	314	183	330	193	468	658	8
enmarcado,	333	183	382	193	468	658	8
la	384	183	392	193	468	658	8
pre-	395	183	411	193	468	658	8
ocupación	57	194	99	205	468	658	8
por	102	194	116	205	468	658	8
las	119	194	130	205	468	658	8
migraciones	133	194	183	205	468	658	8
y	186	194	191	205	468	658	8
el	193	194	200	205	468	658	8
refugio	203	194	232	205	468	658	8
se	235	194	244	205	468	658	8
disparado	259	194	300	205	468	658	8
de	303	194	312	205	468	658	8
manera	315	194	347	205	468	658	8
exponencial	349	194	398	205	468	658	8
en	401	194	411	205	468	658	8
Iberoamérica,	57	206	114	216	468	658	8
atisbándose	117	206	165	216	468	658	8
la	168	206	176	216	468	658	8
diferencia	178	206	219	216	468	658	8
del	222	206	234	216	468	658	8
desarrollo	237	206	278	216	468	658	8
entre	281	206	302	216	468	658	8
los	305	206	317	216	468	658	8
países	319	206	344	216	468	658	8
de	347	206	357	216	468	658	8
origen,	360	206	388	216	468	658	8
trán-	391	206	411	216	468	658	8
sito	57	217	72	228	468	658	8
y	74	217	79	228	468	658	8
de	82	217	91	228	468	658	8
recepción	94	217	134	228	468	658	8
como	137	217	160	228	468	658	8
la	162	217	170	228	468	658	8
causa	172	217	196	228	468	658	8
de	198	217	208	228	468	658	8
los	211	217	222	228	468	658	8
llamados	225	217	262	228	468	658	8
«puentes	265	217	301	228	468	658	8
o	304	217	309	228	468	658	8
corredores	312	217	356	228	468	658	8
migratorios»	358	217	411	228	468	658	8
(Fernández	57	229	103	239	468	658	8
et	106	228	112	239	468	658	8
al.,	114	228	125	239	468	658	8
2017).	128	229	153	239	468	658	8
No	85	240	97	251	468	658	8
por	100	240	115	251	468	658	8
casualidad,	118	240	164	251	468	658	8
la	167	240	174	251	468	658	8
sucesión	177	240	213	251	468	658	8
de	216	240	226	251	468	658	8
Cumbres	229	240	266	251	468	658	8
Iberoamericanas	269	240	338	251	468	658	8
celebradas	341	240	385	251	468	658	8
desde	388	240	411	251	468	658	8
1991,	57	252	79	262	468	658	8
entendidas	82	252	126	262	468	658	8
como	129	252	152	262	468	658	8
mecanismo	155	252	202	262	468	658	8
regional	205	252	239	262	468	658	8
para	242	252	260	262	468	658	8
el	263	252	270	262	468	658	8
encuentro	273	252	314	262	468	658	8
y	317	252	322	262	468	658	8
el	325	252	332	262	468	658	8
diálogo,	335	252	367	262	468	658	8
ha	370	252	380	262	468	658	8
creado	383	252	411	262	468	658	8
un	57	263	68	274	468	658	8
espacio	71	263	101	274	468	658	8
para	105	263	123	274	468	658	8
la	126	263	134	274	468	658	8
discusión	137	263	176	274	468	658	8
de	179	263	189	274	468	658	8
las	192	263	203	274	468	658	8
principales	206	263	251	274	468	658	8
preocupaciones	255	263	319	274	468	658	8
y	322	263	327	274	468	658	8
desafíos	330	263	363	274	468	658	8
en	366	263	376	274	468	658	8
materia	379	263	411	274	468	658	8
migratoria	57	275	100	285	468	658	8
tratándose	105	275	149	285	468	658	8
del	153	275	166	285	468	658	8
ámbito	170	275	200	285	468	658	8
latinoamericano.	204	275	274	285	468	658	8
En	279	275	291	285	468	658	8
este	295	275	311	285	468	658	8
sentido,	316	275	348	285	468	658	8
especialmente	353	275	411	285	468	658	8
significativa	57	286	106	297	468	658	8
puede	109	286	134	297	468	658	8
considerarse	136	286	188	297	468	658	8
la	190	286	198	297	468	658	8
cita	200	286	215	297	468	658	8
realizada	218	286	255	297	468	658	8
en	258	286	268	297	468	658	8
Montevideo	270	286	318	297	468	658	8
(Uruguay)	321	286	363	297	468	658	8
en	365	286	375	297	468	658	8
noviem-	378	286	411	297	468	658	8
bre	57	298	70	308	468	658	8
de	74	298	84	308	468	658	8
2006,	87	298	109	308	468	658	8
la	113	298	120	308	468	658	8
cual	124	298	141	308	468	658	8
derivó	145	298	171	308	468	658	8
en	174	298	184	308	468	658	8
el	188	298	195	308	468	658	8
«Compromiso	199	298	257	308	468	658	8
de	260	298	270	308	468	658	8
Montevideo	274	298	322	308	468	658	8
sobre	326	298	348	308	468	658	8
Migraciones	352	298	403	308	468	658	8
y	406	298	411	308	468	658	8
Desarrollo»,	57	309	106	320	468	658	8
a	108	309	113	320	468	658	8
la	115	309	123	320	468	658	8
postre	125	309	150	320	468	658	8
un	152	309	163	320	468	658	8
valioso	165	309	194	320	468	658	8
instrumento	196	309	247	320	468	658	8
político	249	309	280	320	468	658	8
orientador	282	309	325	320	468	658	8
de	327	309	337	320	468	658	8
la	339	309	346	320	468	658	8
acción	349	309	375	320	468	658	8
toda	377	309	396	320	468	658	8
vez	398	309	411	320	468	658	8
que	57	321	72	331	468	658	8
señala	74	321	100	331	468	658	8
la	103	321	110	331	468	658	8
relevancia	113	321	155	331	468	658	8
de	158	321	167	331	468	658	8
las	170	321	182	331	468	658	8
migraciones	184	321	235	331	468	658	8
para	237	321	256	331	468	658	8
la	259	321	266	331	468	658	8
comprensión	269	321	323	331	468	658	8
de	325	321	335	331	468	658	8
la	338	321	345	331	468	658	8
historia	348	321	380	331	468	658	8
de	382	321	392	331	468	658	8
esta	395	321	411	331	468	658	8
región	57	332	83	343	468	658	8
del	86	332	98	343	468	658	8
mundo,	101	332	133	343	468	658	8
valorando	136	332	178	343	468	658	8
positivamente	181	332	238	343	468	658	8
sus	241	332	255	343	468	658	8
aportes	258	332	288	343	468	658	8
sociales	291	332	323	343	468	658	8
e	326	332	331	343	468	658	8
interculturales,	334	332	396	343	468	658	8
sin	399	332	411	343	468	658	8
menoscabo	57	344	103	354	468	658	8
de	105	344	115	354	468	658	8
las	117	344	128	354	468	658	8
contribuciones	131	344	192	354	468	658	8
a	194	344	199	354	468	658	8
las	201	344	212	354	468	658	8
economías	214	344	258	354	468	658	8
de	260	344	270	354	468	658	8
los	272	344	284	354	468	658	8
países	286	344	311	354	468	658	8
de	313	344	322	354	468	658	8
acogida	325	344	356	354	468	658	8
(Universidad	358	344	411	354	468	658	8
Pontificia	57	355	96	366	468	658	8
de	99	355	109	366	468	658	8
Comillas	111	355	147	366	468	658	8
y	150	355	155	366	468	658	8
OBIMID,	157	355	195	366	468	658	8
2017).	198	355	223	366	468	658	8
A	85	367	91	377	468	658	8
raíz	94	367	110	377	468	658	8
del	113	367	125	377	468	658	8
«Compromiso	128	367	186	377	468	658	8
de	190	367	199	377	468	658	8
Montevideo»	202	367	255	377	468	658	8
surgieron	259	367	298	377	468	658	8
las	301	367	312	377	468	658	8
primeras	315	367	352	377	468	658	8
dos	355	367	370	377	468	658	8
ediciones	373	367	411	377	468	658	8
del	57	378	69	389	468	658	8
Foro	73	378	92	389	468	658	8
Iberoamericano	96	378	161	389	468	658	8
sobre	165	378	187	389	468	658	8
Migración	191	378	233	389	468	658	8
y	237	378	241	389	468	658	8
Desarrollo	245	378	287	389	468	658	8
(FIBEMYD),	291	378	343	389	468	658	8
llevadas	347	378	380	389	468	658	8
a	383	378	388	389	468	658	8
cabo	391	378	411	389	468	658	8
en	57	390	67	400	468	658	8
Cuenca	71	390	102	400	468	658	8
(Ecuador,	106	390	146	400	468	658	8
2008)	150	390	173	400	468	658	8
y	178	390	182	400	468	658	8
San	187	390	203	400	468	658	8
Salvador	207	390	243	400	468	658	8
(El	248	390	260	400	468	658	8
Salvador,	265	390	302	400	468	658	8
2010).	307	390	332	400	468	658	8
Ambas	337	390	365	400	468	658	8
iniciativas	369	390	411	400	468	658	8
serían	57	401	82	412	468	658	8
refrendadas	84	401	133	412	468	658	8
por	136	401	150	412	468	658	8
la	152	401	160	412	468	658	8
Conferencia	162	401	212	412	468	658	8
Sudamericana	214	401	274	412	468	658	8
de	277	401	286	412	468	658	8
Migraciones	289	401	339	412	468	658	8
(CSM)	342	401	369	412	468	658	8
efectuada	371	401	411	412	468	658	8
en	57	413	67	423	468	658	8
2010,	70	413	92	423	468	658	8
sirviendo	95	413	133	423	468	658	8
de	136	413	146	423	468	658	8
telón	150	413	170	423	468	658	8
de	173	413	183	423	468	658	8
fondo	186	413	210	423	468	658	8
para	214	413	232	423	468	658	8
la	236	413	243	423	468	658	8
aprobación	246	413	293	423	468	658	8
del	296	413	309	423	468	658	8
«Plan	312	413	335	423	468	658	8
Sudamericano	338	413	398	423	468	658	8
de	401	413	411	423	468	658	8
Desarrollo	57	424	99	435	468	658	8
Humano	102	424	138	435	468	658	8
de	141	424	151	435	468	658	8
las	153	424	165	435	468	658	8
Migraciones,	167	424	220	435	468	658	8
contexto	223	424	258	435	468	658	8
y	261	424	265	435	468	658	8
perspectivas»,	268	424	325	435	468	658	8
el	328	424	335	435	468	658	8
cual	337	424	355	435	468	658	8
anida	357	424	380	435	468	658	8
en	383	424	393	435	468	658	8
una	395	424	411	435	468	658	8
concepción	57	436	103	446	468	658	8
de	106	436	116	446	468	658	8
la	118	436	126	446	468	658	8
gobernabilidad	128	436	190	446	468	658	8
migratoria	193	436	236	446	468	658	8
centrada	239	436	275	446	468	658	8
en	277	436	287	446	468	658	8
los	290	436	301	446	468	658	8
Derechos	304	436	342	446	468	658	8
Humanos	344	436	385	446	468	658	8
de	387	436	397	446	468	658	8
los	399	436	411	446	468	658	8
migrantes,	57	447	100	458	468	658	8
sea	103	447	116	458	468	658	8
cual	119	447	136	458	468	658	8
sea	138	447	152	458	468	658	8
su	154	447	164	458	468	658	8
origen	166	447	192	458	468	658	8
nacional,	195	447	233	458	468	658	8
religioso	235	447	270	458	468	658	8
o	273	447	278	458	468	658	8
étnico;	281	447	308	458	468	658	8
la	311	447	318	458	468	658	8
no	321	447	332	458	468	658	8
criminalización	334	447	399	458	468	658	8
en	401	447	411	458	468	658	8
función	57	459	88	469	468	658	8
de	91	459	100	469	468	658	8
su	103	459	112	469	468	658	8
situación	115	459	152	469	468	658	8
administrativa	155	459	214	469	468	658	8
migratoria,	217	459	263	469	468	658	8
y	265	459	270	469	468	658	8
la	272	459	280	469	468	658	8
no	282	459	293	469	468	658	8
utilización	295	459	338	469	468	658	8
como	341	459	364	469	468	658	8
variable	366	459	399	469	468	658	8
de	401	459	411	469	468	658	8
ajuste	57	470	81	481	468	658	8
de	83	470	93	481	468	658	8
las	96	470	107	481	468	658	8
economías	110	470	154	481	468	658	8
o	156	470	162	481	468	658	8
mercados	164	470	204	481	468	658	8
de	207	470	216	481	468	658	8
trabajo.	219	470	251	481	468	658	8
Paralela	85	482	118	492	468	658	8
a	122	482	127	492	468	658	8
estos	131	482	151	492	468	658	8
esfuerzos,	155	482	196	492	468	658	8
la	199	482	207	492	468	658	8
creciente	211	482	248	492	468	658	8
inmigración	251	482	302	492	468	658	8
en	305	482	315	492	468	658	8
los	319	482	331	492	468	658	8
países	334	482	359	492	468	658	8
de	363	482	373	492	468	658	8
América	377	482	411	492	468	658	8
Latina	57	493	83	504	468	658	8
y	87	493	91	504	468	658	8
el	95	493	102	504	468	658	8
Caribe	105	493	132	504	468	658	8
ha	135	493	146	504	468	658	8
respondido	149	493	195	504	468	658	8
a	198	493	203	504	468	658	8
un	207	493	218	504	468	658	8
carácter	221	493	254	504	468	658	8
intrarregional	258	493	315	504	468	658	8
en	318	493	328	504	468	658	8
razón	331	493	355	504	468	658	8
de	358	493	368	504	468	658	8
los	371	493	383	504	468	658	8
acuer-	386	493	411	504	468	658	8
dos	57	505	71	515	468	658	8
regionales	74	505	116	515	468	658	8
de	119	505	129	515	468	658	8
integración,	132	505	181	515	468	658	8
pero	184	505	203	515	468	658	8
también	206	505	240	515	468	658	8
por	243	505	257	515	468	658	8
las	260	505	271	515	468	658	8
crisis	274	505	296	515	468	658	8
económicas	299	505	347	515	468	658	8
y	351	505	355	515	468	658	8
políticas	358	505	393	515	468	658	8
que	396	505	411	515	468	658	8
enfrentan	57	516	96	527	468	658	8
los	100	516	111	527	468	658	8
países	115	516	140	527	468	658	8
en	143	516	153	527	468	658	8
distintos	156	516	191	527	468	658	8
momentos	195	516	238	527	468	658	8
de	242	516	251	527	468	658	8
su	255	516	264	527	468	658	8
historia	267	516	299	527	468	658	8
(OIM	302	516	324	527	468	658	8
y	328	516	332	527	468	658	8
CEPAL,	336	516	367	527	468	658	8
2018).	370	516	396	527	468	658	8
En	399	516	411	527	468	658	8
esta	57	528	73	538	468	658	8
tónica,	77	528	105	538	468	658	8
según	109	528	133	538	468	658	8
el	137	528	144	538	468	658	8
informe	148	528	181	538	468	658	8
de	185	528	194	538	468	658	8
la	198	528	206	538	468	658	8
Organización	210	528	265	538	468	658	8
de	269	528	278	538	468	658	8
Estados	282	528	315	538	468	658	8
Americanos	319	528	368	538	468	658	8
(OEA)	372	528	397	538	468	658	8
de	401	528	411	538	468	658	8
2015,	57	539	79	550	468	658	8
hasta	82	539	104	550	468	658	8
ese	108	539	121	550	468	658	8
año	124	539	139	550	468	658	8
la	143	539	150	550	468	658	8
zona	154	539	173	550	468	658	8
había	177	539	200	550	468	658	8
albergado	203	539	244	550	468	658	8
9,2	247	539	260	550	468	658	8
millones	263	539	298	550	468	658	8
de	301	539	311	550	468	658	8
migrantes,	315	539	358	550	468	658	8
de	362	539	371	550	468	658	8
donde	375	539	400	550	468	658	8
la	404	539	411	550	468	658	8
mitad	57	551	81	561	468	658	8
migra	84	551	108	561	468	658	8
hacia	111	551	133	561	468	658	8
Estados	136	551	168	561	468	658	8
Unidos	171	551	200	561	468	658	8
y	203	551	208	561	468	658	8
Canadá,	211	551	244	561	468	658	8
una	247	551	263	561	468	658	8
cuarta	265	551	292	561	468	658	8
parte	294	551	316	561	468	658	8
se	319	551	327	561	468	658	8
traslada	330	551	363	561	468	658	8
hacia	365	551	388	561	468	658	8
otras	390	551	411	561	468	658	8
regiones,	57	562	94	573	468	658	8
y	96	562	101	573	468	658	8
la	103	562	111	573	468	658	8
otra	113	562	130	573	468	658	8
cuarta	133	562	159	573	468	658	8
parte	162	562	183	573	468	658	8
se	185	562	194	573	468	658	8
mueve	196	562	223	573	468	658	8
entre	226	562	247	573	468	658	8
otros	250	562	271	573	468	658	8
países	273	562	298	573	468	658	8
de	301	562	311	573	468	658	8
América.	313	562	350	573	468	658	8
ISSN	57	610	73	618	468	658	8
impreso:	75	610	100	618	468	658	8
1390-6291;	102	610	138	618	468	658	8
ISSN	140	610	156	618	468	658	8
electrónico:	158	610	193	618	468	658	8
1390-8618	195	610	228	618	468	658	8
Dra.	181	28	195	40	468	658	9
Agrivalca	196	28	224	40	468	658	9
Ramsenia	226	28	256	40	468	658	9
Canelón	258	28	285	40	468	658	9
Silva	287	28	300	40	468	658	9
&	303	28	308	40	468	658	9
Dra.	309	28	323	40	468	658	9
Ana	324	28	337	40	468	658	9
Almansa	339	28	365	40	468	658	9
Martínez	367	28	395	40	468	658	9
(2018).	397	28	420	40	468	658	9
Migración:	70	39	98	50	468	658	9
retos	99	39	113	50	468	658	9
y	115	39	118	50	468	658	9
oportunidades	120	39	160	50	468	658	9
desde	162	39	178	50	468	658	9
la	180	39	185	50	468	658	9
perspectiva	187	39	218	50	468	658	9
de	220	39	227	50	468	658	9
los	229	39	236	50	468	658	9
Objetivos	238	39	265	50	468	658	9
de	267	39	274	50	468	658	9
Desarrollo	276	39	305	50	468	658	9
Sostenible	307	39	335	50	468	658	9
(ODS).	337	39	357	50	468	658	9
Retos,	358	41	374	49	468	658	9
8(I6),	375	41	390	49	468	658	9
109-120.	393	39	417	50	468	658	9
.	419	39	420	50	468	658	9
Mesoamérica	85	69	140	80	468	658	9
y	144	69	148	80	468	658	9
el	152	69	159	80	468	658	9
Caribe	162	69	190	80	468	658	9
se	193	69	201	80	468	658	9
consideran	205	69	250	80	468	658	9
subregiones	254	69	303	80	468	658	9
de	306	69	316	80	468	658	9
origen	320	69	346	80	468	658	9
y	349	69	354	80	468	658	9
tránsito,	358	69	392	80	468	658	9
aun	395	69	411	80	468	658	9
cuando	57	81	87	91	468	658	9
los	89	81	101	91	468	658	9
flujos	103	81	126	91	468	658	9
migratorios	128	81	176	91	468	658	9
irregulares	179	81	223	91	468	658	9
provenientes	225	81	278	91	468	658	9
de	280	81	290	91	468	658	9
Cuba	292	81	313	91	468	658	9
y	316	81	320	91	468	658	9
Haití,	323	81	346	91	468	658	9
así	348	81	360	91	468	658	9
como	362	81	385	91	468	658	9
de	387	81	397	91	468	658	9
los	399	81	411	91	468	658	9
países	57	92	82	103	468	658	9
asiáticos	84	92	120	103	468	658	9
y	122	92	127	103	468	658	9
africanos	129	92	167	103	468	658	9
han	170	92	185	103	468	658	9
aumentado	188	92	234	103	468	658	9
allí	237	92	249	103	468	658	9
significativamente.	252	92	329	103	468	658	9
Los	332	92	347	103	468	658	9
países	349	92	374	103	468	658	9
que	377	92	392	103	468	658	9
más	394	92	411	103	468	658	9
recientemente	57	104	115	114	468	658	9
han	118	104	134	114	468	658	9
atraído	138	104	167	114	468	658	9
flujos	170	104	193	114	468	658	9
intrarregionales,	197	104	264	114	468	658	9
como	268	104	291	114	468	658	9
México,	294	104	326	114	468	658	9
Belice,	330	104	357	114	468	658	9
El	361	104	370	114	468	658	9
Salvador,	373	104	411	114	468	658	9
Panamá	57	115	90	126	468	658	9
y	92	115	97	126	468	658	9
Trinidad	99	115	134	126	468	658	9
y	136	115	141	126	468	658	9
Tobago,	143	115	175	126	468	658	9
se	177	115	186	126	468	658	9
han	188	115	204	126	468	658	9
consolidado	206	115	255	126	468	658	9
como	257	115	280	126	468	658	9
países	282	115	307	126	468	658	9
de	310	115	319	126	468	658	9
destino	321	115	351	126	468	658	9
(OIM,	354	115	378	126	468	658	9
2017b).	380	115	411	126	468	658	9
Por	85	127	100	137	468	658	9
lo	105	127	112	137	468	658	9
que	118	127	133	137	468	658	9
atañe	138	127	160	137	468	658	9
a	166	127	170	137	468	658	9
Suramérica,	176	127	226	137	468	658	9
desde	231	127	254	137	468	658	9
la	260	127	267	137	468	658	9
implementación	272	127	339	137	468	658	9
del	344	127	357	137	468	658	9
Acuerdo	362	127	396	137	468	658	9
de	401	127	411	137	468	658	9
Residencia	57	138	101	149	468	658	9
del	105	138	117	149	468	658	9
Mercosur	120	138	160	149	468	658	9
(2009)	163	138	189	149	468	658	9
se	192	138	201	149	468	658	9
han	204	138	220	149	468	658	9
otorgado	223	138	260	149	468	658	9
más	263	138	280	149	468	658	9
de	283	138	293	149	468	658	9
dos	296	138	311	149	468	658	9
millones	314	138	349	149	468	658	9
de	352	138	362	149	468	658	9
residencias	365	138	411	149	468	658	9
temporales	57	150	102	160	468	658	9
y	105	150	110	160	468	658	9
permanentes	113	150	166	160	468	658	9
a	169	150	174	160	468	658	9
nacionales	177	150	220	160	468	658	9
de	223	150	233	160	468	658	9
la	236	150	244	160	468	658	9
región,	247	150	275	160	468	658	9
posicionándose	278	150	342	160	468	658	9
Argentina	345	150	385	160	468	658	9
como	388	150	411	160	468	658	9
el	57	161	64	172	468	658	9
principal	66	161	103	172	468	658	9
país	105	161	122	172	468	658	9
receptor	124	161	158	172	468	658	9
de	161	161	170	172	468	658	9
los	173	161	184	172	468	658	9
flujos	186	161	209	172	468	658	9
de	211	161	221	172	468	658	9
inmigrantes	223	161	273	172	468	658	9
de	275	161	285	172	468	658	9
la	287	161	294	172	468	658	9
región,	297	161	325	172	468	658	9
secundada	327	161	371	172	468	658	9
por	373	161	387	172	468	658	9
Chile	390	161	411	172	468	658	9
y	57	173	61	183	468	658	9
Brasil.	64	173	91	183	468	658	9
Los	94	173	108	183	468	658	9
trabajadores	111	173	162	183	468	658	9
representan	165	173	214	183	468	658	9
la	217	173	224	183	468	658	9
mayor	227	173	253	183	468	658	9
parte	256	173	277	183	468	658	9
de	280	173	290	183	468	658	9
la	293	173	300	183	468	658	9
migración	303	173	345	183	468	658	9
en	348	173	357	183	468	658	9
sectores	360	173	393	183	468	658	9
con	396	173	411	183	468	658	9
altos	57	184	76	195	468	658	9
niveles	78	184	106	195	468	658	9
de	109	184	119	195	468	658	9
empleo	121	184	151	195	468	658	9
poco	153	184	173	195	468	658	9
cualificados,	175	184	227	195	468	658	9
sometidos	229	184	271	195	468	658	9
a	273	184	278	195	468	658	9
condiciones	281	184	330	195	468	658	9
irregulares	332	184	376	195	468	658	9
y	379	184	383	195	468	658	9
preca-	386	184	411	195	468	658	9
rias	57	196	72	206	468	658	9
(agricultura,	74	196	125	206	468	658	9
construcción,	127	196	183	206	468	658	9
trabajo	185	196	214	206	468	658	9
doméstico	216	196	258	206	468	658	9
y	260	196	265	206	468	658	9
por	267	196	281	206	468	658	9
cuenta	283	196	311	206	468	658	9
propia).	313	196	346	206	468	658	9
Recientemente,	348	196	411	206	468	658	9
los	57	207	68	218	468	658	9
países	71	207	96	218	468	658	9
de	98	207	108	218	468	658	9
América	110	207	145	218	468	658	9
del	147	207	159	218	468	658	9
Sur	162	207	177	218	468	658	9
han	179	207	195	218	468	658	9
recibido	197	207	231	218	468	658	9
un	233	207	244	218	468	658	9
número	246	207	279	218	468	658	9
creciente	281	207	318	218	468	658	9
de	321	207	331	218	468	658	9
migrantes	333	207	374	218	468	658	9
extra-re-	376	207	411	218	468	658	9
gionales	57	219	90	229	468	658	9
provenientes	93	219	146	229	468	658	9
de	149	219	158	229	468	658	9
África,	161	219	188	229	468	658	9
Asia,	191	219	211	229	468	658	9
Europa,	214	219	247	229	468	658	9
Estados	250	219	283	229	468	658	9
Unidos	286	219	315	229	468	658	9
y	318	219	323	229	468	658	9
el	325	219	333	229	468	658	9
Caribe.	336	219	365	229	468	658	9
En	368	219	380	229	468	658	9
cuanto	383	219	411	229	468	658	9
a	57	230	62	241	468	658	9
la	65	230	72	241	468	658	9
emigración	75	230	122	241	468	658	9
extra-regional,	125	230	184	241	468	658	9
Estados	187	230	220	241	468	658	9
Unidos,	223	230	254	241	468	658	9
España	258	230	288	241	468	658	9
y	291	230	296	241	468	658	9
otros	299	230	320	241	468	658	9
países	323	230	348	241	468	658	9
europeos	351	230	389	241	468	658	9
y,	392	230	398	241	468	658	9
en	401	230	411	241	468	658	9
menor	57	242	84	252	468	658	9
medida,	86	242	119	252	468	658	9
Japón,	122	242	149	252	468	658	9
son	152	242	166	252	468	658	9
los	169	242	180	252	468	658	9
principales	183	242	228	252	468	658	9
países	231	242	256	252	468	658	9
de	258	242	268	252	468	658	9
destino	271	242	301	252	468	658	9
(OIM,	303	242	328	252	468	658	9
2017b).	330	242	361	252	468	658	9
Actualmente,	85	253	139	264	468	658	9
en	144	253	154	264	468	658	9
la	160	253	167	264	468	658	9
subregión	172	253	213	264	468	658	9
destaca	218	253	249	264	468	658	9
la	254	253	261	264	468	658	9
situación	267	253	304	264	468	658	9
por	310	253	324	264	468	658	9
la	329	253	336	264	468	658	9
que	342	253	357	264	468	658	9
atraviesa	362	253	398	264	468	658	9
la	404	253	411	264	468	658	9
República	57	265	98	275	468	658	9
Bolivariana	102	265	149	275	468	658	9
de	152	265	162	275	468	658	9
Venezuela,	165	265	209	275	468	658	9
ateniéndose	213	265	262	275	468	658	9
a	265	265	270	275	468	658	9
las	273	265	285	275	468	658	9
alteraciones	288	265	337	275	468	658	9
verificadas	341	265	385	275	468	658	9
en	388	265	398	275	468	658	9
su	402	265	411	275	468	658	9
tradición	57	276	94	287	468	658	9
migratoria.	97	276	143	287	468	658	9
En	146	276	158	287	468	658	9
esta	161	276	177	287	468	658	9
línea,	180	276	202	287	468	658	9
si	205	276	212	287	468	658	9
bien	215	276	232	287	468	658	9
sigue	235	276	257	287	468	658	9
siendo	259	276	286	287	468	658	9
el	289	276	296	287	468	658	9
segundo	299	276	333	287	468	658	9
país	336	276	353	287	468	658	9
receptor	356	276	390	287	468	658	9
neto	393	276	411	287	468	658	9
de	57	288	66	298	468	658	9
población,	69	288	112	298	468	658	9
al	114	288	121	298	468	658	9
mismo	123	288	151	298	468	658	9
tiempo	153	288	182	298	468	658	9
registra	184	288	216	298	468	658	9
un	218	288	229	298	468	658	9
importante	231	288	277	298	468	658	9
crecimiento	279	288	327	298	468	658	9
de	329	288	339	298	468	658	9
su	341	288	351	298	468	658	9
emigración,	353	288	402	298	468	658	9
la	404	288	411	298	468	658	9
cual	57	299	74	310	468	658	9
prácticamente	76	299	135	310	468	658	9
se	137	299	146	310	468	658	9
duplicó	148	299	179	310	468	658	9
durante	181	299	213	310	468	658	9
el	216	299	223	310	468	658	9
período	225	299	257	310	468	658	9
intercensal	259	299	304	310	468	658	9
2000-2010	307	299	349	310	468	658	9
hacia	351	299	373	310	468	658	9
distintos	376	299	411	310	468	658	9
países,	57	311	84	321	468	658	9
encabezando	88	311	141	321	468	658	9
la	145	311	152	321	468	658	9
lista	156	311	173	321	468	658	9
Estados	176	311	209	321	468	658	9
Unidos	212	311	241	321	468	658	9
y	245	311	249	321	468	658	9
España	253	311	283	321	468	658	9
como	287	311	310	321	468	658	9
los	313	311	325	321	468	658	9
principales	328	311	374	321	468	658	9
destinos	377	311	411	321	468	658	9
(185	57	322	75	333	468	658	9
000	79	322	93	333	468	658	9
y	97	322	102	333	468	658	9
155	106	322	121	333	468	658	9
000	124	322	139	333	468	658	9
personas,	143	322	182	333	468	658	9
respectivamente),	186	322	258	333	468	658	9
sin	262	322	274	333	468	658	9
descartar	278	322	316	333	468	658	9
a	320	322	325	333	468	658	9
Colombia,	328	322	371	333	468	658	9
Ecuador,	375	322	411	333	468	658	9
Panamá,	57	334	93	344	468	658	9
México,	96	334	128	344	468	658	9
Costa	131	334	154	344	468	658	9
Rica,	157	334	178	344	468	658	9
Argentina	181	334	221	344	468	658	9
y	224	334	228	344	468	658	9
Chile	231	334	253	344	468	658	9
(OIM	256	334	278	344	468	658	9
y	281	334	285	344	468	658	9
CEPAL,	288	334	320	344	468	658	9
2018).	323	334	348	344	468	658	9
Desde	351	334	376	344	468	658	9
2012,	379	334	401	344	468	658	9
el	404	334	411	344	468	658	9
clima	57	345	79	356	468	658	9
de	82	345	92	356	468	658	9
conflictividad	95	345	151	356	468	658	9
política	154	345	184	356	468	658	9
y	187	345	192	356	468	658	9
social	194	345	218	356	468	658	9
se	221	345	229	356	468	658	9
ha	232	345	242	356	468	658	9
intensificado,	245	345	300	356	468	658	9
con	303	345	318	356	468	658	9
el	321	345	328	356	468	658	9
agravante	331	345	371	356	468	658	9
de	374	345	383	356	468	658	9
que	386	345	401	356	468	658	9
el	404	345	411	356	468	658	9
país	57	357	73	367	468	658	9
ha	75	357	86	367	468	658	9
entrado	88	357	119	367	468	658	9
nuevamente	122	357	172	367	468	658	9
en	174	357	183	367	468	658	9
una	185	357	201	367	468	658	9
fase	203	357	219	367	468	658	9
de	221	357	231	367	468	658	9
contracción	233	357	282	367	468	658	9
económica,	284	357	331	367	468	658	9
con	333	357	348	367	468	658	9
altos	350	357	369	367	468	658	9
niveles	371	357	399	367	468	658	9
de	401	357	411	367	468	658	9
endeudamiento,	57	368	123	379	468	658	9
escasez	125	368	155	379	468	658	9
de	158	368	167	379	468	658	9
productos	170	368	211	379	468	658	9
básicos	213	368	243	379	468	658	9
e	245	368	250	379	468	658	9
inflación	252	368	288	379	468	658	9
que	290	368	305	379	468	658	9
han	308	368	323	379	468	658	9
incidido	325	368	359	379	468	658	9
fuertemente	361	368	411	379	468	658	9
sobre	57	380	79	390	468	658	9
la	83	380	90	390	468	658	9
capacidad	93	380	135	390	468	658	9
adquisitiva	138	380	183	390	468	658	9
de	187	380	196	390	468	658	9
la	200	380	207	390	468	658	9
población	211	380	251	390	468	658	9
(Universidad	255	380	307	390	468	658	9
Pontificia	311	380	350	390	468	658	9
de	354	380	364	390	468	658	9
Comillas	367	380	403	390	468	658	9
y	406	380	411	390	468	658	9
OBIMID,	57	391	95	402	468	658	9
2017).	97	391	123	402	468	658	9
Curiosamente,	85	403	145	413	468	658	9
el	150	403	157	413	468	658	9
gobierno	162	403	199	413	468	658	9
de	204	403	213	413	468	658	9
Venezuela	219	403	260	413	468	658	9
aprobó	265	403	294	413	468	658	9
una	299	403	315	413	468	658	9
Ley	320	403	335	413	468	658	9
de	340	403	350	413	468	658	9
Extranjería	355	403	401	413	468	658	9
y	406	403	411	413	468	658	9
Migración	57	414	99	425	468	658	9
en	102	414	112	425	468	658	9
2004,	115	414	137	425	468	658	9
enunciando	140	414	188	425	468	658	9
el	191	414	199	425	468	658	9
compromiso	202	414	253	425	468	658	9
de	256	414	266	425	468	658	9
cumplir	269	414	302	425	468	658	9
con	305	414	320	425	468	658	9
los	323	414	334	425	468	658	9
instrumentos	337	414	392	425	468	658	9
sus-	395	414	411	425	468	658	9
critos	57	426	80	436	468	658	9
y	82	426	87	436	468	658	9
ratificados	89	426	133	436	468	658	9
en	135	426	145	436	468	658	9
los	147	426	159	436	468	658	9
diversos	161	426	195	436	468	658	9
escenarios	197	426	240	436	468	658	9
internacionales	242	426	305	436	468	658	9
y	307	426	312	436	468	658	9
procesos	314	426	350	436	468	658	9
de	352	426	362	436	468	658	9
integración	364	426	411	436	468	658	9
de	57	437	66	448	468	658	9
los	69	437	81	448	468	658	9
cuales	83	437	109	448	468	658	9
el	111	437	118	448	468	658	9
país	120	437	137	448	468	658	9
forma	140	437	165	448	468	658	9
parte;	167	437	191	448	468	658	9
empero,	193	437	227	448	468	658	9
el	229	437	236	448	468	658	9
documento	239	437	285	448	468	658	9
no	288	437	298	448	468	658	9
contempla	301	437	344	448	468	658	9
ningún	346	437	376	448	468	658	9
título	378	437	400	448	468	658	9
(o	403	437	411	448	468	658	9
capítulo)	57	449	93	459	468	658	9
referido	96	449	129	459	468	658	9
al	131	449	139	459	468	658	9
registro	142	449	173	459	468	658	9
de	176	449	186	459	468	658	9
los	188	449	200	459	468	658	9
venezolanos	203	449	253	459	468	658	9
residentes	256	449	297	459	468	658	9
en	300	449	310	459	468	658	9
el	312	449	319	459	468	658	9
exterior	322	449	354	459	468	658	9
y	357	449	361	459	468	658	9
a	364	449	369	459	468	658	9
la	372	449	379	459	468	658	9
protec-	382	449	411	459	468	658	9
ción	57	460	74	471	468	658	9
de	77	460	87	471	468	658	9
sus	89	460	103	471	468	658	9
derechos,	105	460	144	471	468	658	9
lo	147	460	155	471	468	658	9
que	157	460	172	471	468	658	9
deviene	175	460	206	471	468	658	9
en	208	460	218	471	468	658	9
la	221	460	228	471	468	658	9
carencia	231	460	266	471	468	658	9
de	268	460	278	471	468	658	9
un	280	460	291	471	468	658	9
plan	294	460	312	471	468	658	9
de	314	460	324	471	468	658	9
actuación	327	460	367	471	468	658	9
frente	369	460	394	471	468	658	9
a	396	460	401	471	468	658	9
la	404	460	411	471	468	658	9
diáspora	57	472	92	482	468	658	9
(Fernández,	94	472	144	482	468	658	9
et.	146	472	155	482	468	658	9
al.,	156	472	168	482	468	658	9
2017).	170	472	195	482	468	658	9
Desde	197	472	222	482	468	658	9
este	224	472	240	482	468	658	9
punto	242	472	267	482	468	658	9
de	269	472	279	482	468	658	9
vista,	281	472	302	482	468	658	9
las	304	472	316	482	468	658	9
esferas	318	472	346	482	468	658	9
gubernamenta-	348	472	411	482	468	658	9
les	57	483	68	494	468	658	9
en	70	483	80	494	468	658	9
Venezuela	83	483	124	494	468	658	9
no	127	483	137	494	468	658	9
han	140	483	155	494	468	658	9
otorgado	158	483	195	494	468	658	9
reconocimiento	197	483	261	494	468	658	9
a	264	483	269	494	468	658	9
la	271	483	279	494	468	658	9
creciente	281	483	318	494	468	658	9
comunidad	321	483	367	494	468	658	9
transfron-	370	483	411	494	468	658	9
teras,	57	495	79	505	468	658	9
ora	82	495	96	505	468	658	9
porque	99	495	128	505	468	658	9
ello	132	495	147	505	468	658	9
entrañaría	150	495	193	505	468	658	9
admitir	196	495	227	505	468	658	9
que	230	495	245	505	468	658	9
el	248	495	255	505	468	658	9
modelo	259	495	289	505	468	658	9
político	293	495	324	505	468	658	9
y	327	495	332	505	468	658	9
económico	335	495	380	505	468	658	9
genera	384	495	411	505	468	658	9
emigrantes,	57	506	105	517	468	658	9
ora	107	506	121	517	468	658	9
porque	123	506	152	517	468	658	9
la	154	506	162	517	468	658	9
organización	164	506	218	517	468	658	9
política	220	506	251	517	468	658	9
de	253	506	263	517	468	658	9
venezolanos	265	506	315	517	468	658	9
en	317	506	327	517	468	658	9
el	330	506	337	517	468	658	9
extranjero	339	506	381	517	468	658	9
genera	383	506	411	517	468	658	9
mala	57	518	77	528	468	658	9
imagen	80	518	111	528	468	658	9
para	114	518	132	528	468	658	9
el	136	518	143	528	468	658	9
régimen	146	518	180	528	468	658	9
–por	183	518	201	528	468	658	9
ejemplo,	204	518	239	528	468	658	9
las	243	518	254	528	468	658	9
protestas	257	518	294	528	468	658	9
encabezadas	298	518	349	528	468	658	9
por	352	518	367	528	468	658	9
grupos	370	518	398	528	468	658	9
en	401	518	411	528	468	658	9
distintas	57	529	92	540	468	658	9
ciudades	94	529	130	540	468	658	9
del	133	529	145	540	468	658	9
mundo,	148	529	180	540	468	658	9
denunciando	182	529	236	540	468	658	9
la	239	529	246	540	468	658	9
falta	249	529	267	540	468	658	9
de	270	529	279	540	468	658	9
libertades	282	529	322	540	468	658	9
civiles	325	529	350	540	468	658	9
y	353	529	357	540	468	658	9
políticas:	360	529	397	540	468	658	9
los	399	529	411	540	468	658	9
famosos	57	541	91	551	468	658	9
«escraches»	94	541	143	551	468	658	9
(BBC	146	541	168	551	468	658	9
Mundo,	172	541	204	551	468	658	9
2017)–.	207	541	237	551	468	658	9
Este	240	541	258	551	468	658	9
hecho	261	541	286	551	468	658	9
ha	290	541	300	551	468	658	9
permitido	303	541	344	551	468	658	9
a	347	541	352	551	468	658	9
las	355	541	366	551	468	658	9
instancias	370	541	411	551	468	658	9
oficiales	57	552	90	563	468	658	9
politizar	93	552	128	563	468	658	9
el	131	552	138	563	468	658	9
tema	141	552	161	563	468	658	9
y	164	552	169	563	468	658	9
ubicarlo	171	552	205	563	468	658	9
en	208	552	218	563	468	658	9
un	221	552	232	563	468	658	9
discurso	235	552	269	563	468	658	9
nacionalista	272	552	322	563	468	658	9
que	325	552	340	563	468	658	9
identifica	343	552	381	563	468	658	9
al	384	552	391	563	468	658	9
país	394	552	411	563	468	658	9
y	57	564	61	574	468	658	9
su	64	564	74	574	468	658	9
soberanía	76	564	117	574	468	658	9
con	119	564	134	574	468	658	9
el	137	564	144	574	468	658	9
proyecto	147	564	183	574	468	658	9
socialista,	186	564	226	574	468	658	9
visualizándose	229	564	289	574	468	658	9
la	292	564	299	574	468	658	9
migración,	302	564	346	574	468	658	9
en	349	564	359	574	468	658	9
un	362	564	373	574	468	658	9
contexto	376	564	411	574	468	658	9
simbólico,	57	575	99	586	468	658	9
como	102	575	125	586	468	658	9
una	127	575	143	586	468	658	9
«válvula	146	575	179	586	468	658	9
de	182	575	192	586	468	658	9
escape»	194	575	226	586	468	658	9
frente	229	575	253	586	468	658	9
a	256	575	260	586	468	658	9
presiones	263	575	302	586	468	658	9
internas	305	575	338	586	468	658	9
–exportar	341	575	380	586	468	658	9
la	383	575	390	586	468	658	9
opo-	393	575	411	586	468	658	9
ISSN	57	609	73	617	468	658	9
impreso:	75	609	100	617	468	658	9
1390-6291;	102	609	138	617	468	658	9
ISSN	140	609	156	617	468	658	9
electrónico:	158	609	193	617	468	658	9
1390-8618	195	609	228	617	468	658	9
117	433	23	453	38	468	658	9
118	14	23	34	38	468	658	10
Retos,	48	28	68	40	468	658	10
8,(16),	69	28	90	40	468	658	10
2018	91	28	107	40	468	658	10
©	48	38	55	50	468	658	10
2018,	57	38	75	50	468	658	10
Universidad	76	38	113	50	468	658	10
Politécnica	115	38	148	50	468	658	10
Salesiana	150	38	178	50	468	658	10
del	180	38	190	50	468	658	10
Ecuador	192	38	217	50	468	658	10
sición–,	57	69	88	80	468	658	10
de	90	69	100	80	468	658	10
donde	102	69	128	80	468	658	10
se	130	69	139	80	468	658	10
sigue	141	69	162	80	468	658	10
la	165	69	172	80	468	658	10
legitimación	175	69	226	80	468	658	10
de	228	69	238	80	468	658	10
su	240	69	250	80	468	658	10
exclusión	252	69	291	80	468	658	10
y	293	69	298	80	468	658	10
la	300	69	307	80	468	658	10
justificación	310	69	360	80	468	658	10
moral	363	69	387	80	468	658	10
de	389	69	399	80	468	658	10
su	402	69	411	80	468	658	10
represión	57	81	95	91	468	658	10
–traidores	98	81	139	91	468	658	10
a	142	81	147	91	468	658	10
la	149	81	157	91	468	658	10
patria/aliados	159	81	215	91	468	658	10
de	218	81	227	91	468	658	10
un	230	81	241	91	468	658	10
enemigo	243	81	279	91	468	658	10
extranjero–	281	81	327	91	468	658	10
(Bobes,	330	81	361	91	468	658	10
2012).	363	81	389	91	468	658	10
No	85	92	97	103	468	658	10
en	101	92	110	103	468	658	10
vano,	114	92	136	103	468	658	10
desde	139	92	162	103	468	658	10
2004	166	92	185	103	468	658	10
el	189	92	196	103	468	658	10
Alto	199	92	216	103	468	658	10
Comisionado	219	92	273	103	468	658	10
de	277	92	286	103	468	658	10
las	290	92	301	103	468	658	10
Naciones	304	92	342	103	468	658	10
Unidas	345	92	374	103	468	658	10
para	378	92	396	103	468	658	10
los	399	92	411	103	468	658	10
Refugiados	57	104	103	114	468	658	10
(ACNUR)	105	104	144	114	468	658	10
ha	147	104	157	114	468	658	10
venido	160	104	187	114	468	658	10
registrando	190	104	237	114	468	658	10
el	240	104	247	114	468	658	10
incremento	250	104	297	114	468	658	10
de	299	104	309	114	468	658	10
la	312	104	319	114	468	658	10
población	322	104	363	114	468	658	10
venezolana	365	104	411	114	468	658	10
solicitante	57	115	99	126	468	658	10
de	101	115	111	126	468	658	10
protección	113	115	157	126	468	658	10
en	159	115	169	126	468	658	10
otros	171	115	192	126	468	658	10
países,	194	115	222	126	468	658	10
a	224	115	229	126	468	658	10
la	231	115	238	126	468	658	10
que	241	115	256	126	468	658	10
se	258	115	266	126	468	658	10
le	268	115	275	126	468	658	10
ha	278	115	288	126	468	658	10
otorgado	290	115	327	126	468	658	10
el	329	115	336	126	468	658	10
status	339	115	358	126	468	658	10
de	360	115	370	126	468	658	10
refugiado	372	115	411	126	468	658	10
o	57	127	62	137	468	658	10
se	64	127	73	137	468	658	10
encuentra	75	127	117	137	468	658	10
en	119	127	129	137	468	658	10
una	132	127	147	137	468	658	10
situación	150	127	187	137	468	658	10
similar	190	127	219	137	468	658	10
a	221	127	226	137	468	658	10
refugiado.	229	127	271	137	468	658	10
En	273	127	285	137	468	658	10
este	288	127	304	137	468	658	10
contexto,	306	127	344	137	468	658	10
el	346	127	353	137	468	658	10
ACNUR	356	127	388	137	468	658	10
insta	391	127	411	137	468	658	10
a	57	138	62	149	468	658	10
los	65	138	76	149	468	658	10
Estados	80	138	112	149	468	658	10
receptores	115	138	158	149	468	658	10
y/o	161	138	173	149	468	658	10
a	176	138	181	149	468	658	10
los	184	138	196	149	468	658	10
que	199	138	214	149	468	658	10
ya	217	138	227	149	468	658	10
acogen	230	138	259	149	468	658	10
a	262	138	267	149	468	658	10
los	270	138	281	149	468	658	10
venezolanos	285	138	335	149	468	658	10
para	338	138	356	149	468	658	10
que	360	138	375	149	468	658	10
adopten	378	138	411	149	468	658	10
mecanismos	57	150	108	160	468	658	10
orientados	111	150	154	160	468	658	10
a	157	150	162	160	468	658	10
brindar	165	150	196	160	468	658	10
protección	198	150	242	160	468	658	10
internacional	245	150	300	160	468	658	10
en	302	150	312	160	468	658	10
tanto	315	150	337	160	468	658	10
acto	339	150	357	160	468	658	10
humanitario	360	150	411	160	468	658	10
consistente	57	161	103	172	468	658	10
con	105	161	120	172	468	658	10
el	121	161	129	172	468	658	10
espíritu	130	161	162	172	468	658	10
de	164	161	174	172	468	658	10
solidaridad	175	161	222	172	468	658	10
subyacente	224	161	269	172	468	658	10
en	271	161	281	172	468	658	10
la	283	161	290	172	468	658	10
Convención	292	161	341	172	468	658	10
sobre	343	161	365	172	468	658	10
el	367	161	374	172	468	658	10
Estatuto	376	161	411	172	468	658	10
de	57	173	66	183	468	658	10
los	69	173	81	183	468	658	10
Refugiados	84	173	130	183	468	658	10
de	133	173	143	183	468	658	10
1951	146	173	166	183	468	658	10
y	169	173	173	183	468	658	10
la	176	173	184	183	468	658	10
Declaración	187	173	236	183	468	658	10
de	239	173	249	183	468	658	10
Cartagena.	252	173	296	183	468	658	10
Reconociendo	299	173	357	183	468	658	10
este	360	173	376	183	468	658	10
desafío,	379	173	411	183	468	658	10
los	57	184	68	195	468	658	10
estándares	71	184	115	195	468	658	10
mínimos	118	184	155	195	468	658	10
han	158	184	173	195	468	658	10
de	176	184	186	195	468	658	10
garantizarse	189	184	240	195	468	658	10
bajo	243	184	261	195	468	658	10
todas	264	184	286	195	468	658	10
las	289	184	300	195	468	658	10
circunstancias,	303	184	365	195	468	658	10
específica-	368	184	411	195	468	658	10
mente	57	196	82	206	468	658	10
legalidad,	85	196	125	206	468	658	10
accesibilidad,	127	196	183	206	468	658	10
derechos	186	196	223	206	468	658	10
básicos	226	196	256	206	468	658	10
(atención	258	196	297	206	468	658	10
médica,	300	196	332	206	468	658	10
educación,	335	196	379	206	468	658	10
unidad	382	196	411	206	468	658	10
familiar,	57	207	91	218	468	658	10
libertad	93	207	125	218	468	658	10
de	127	207	137	218	468	658	10
circulación,	140	207	188	218	468	658	10
acceso	190	207	217	218	468	658	10
a	220	207	224	218	468	658	10
albergue	227	207	262	218	468	658	10
y	265	207	269	218	468	658	10
derecho	272	207	304	218	468	658	10
al	307	207	314	218	468	658	10
trabajo),	317	207	352	218	468	658	10
y	354	207	359	218	468	658	10
garantías	361	207	399	218	468	658	10
de	401	207	411	218	468	658	10
no	57	219	67	229	468	658	10
retorno	70	219	100	229	468	658	10
(ACNUR,	103	219	141	229	468	658	10
En	85	230	97	241	468	658	10
últimas,	100	230	133	241	468	658	10
la	137	230	144	241	468	658	10
radicalización	147	230	205	241	468	658	10
ideológica	208	230	250	241	468	658	10
escenificada	254	230	304	241	468	658	10
durante	307	230	339	241	468	658	10
los	343	230	354	241	468	658	10
últimos	357	230	389	241	468	658	10
años	392	230	411	241	468	658	10
en	57	242	67	252	468	658	10
Venezuela,	69	242	112	252	468	658	10
junto	115	242	136	252	468	658	10
a	138	242	143	252	468	658	10
la	145	242	152	252	468	658	10
polarización	154	242	205	252	468	658	10
política,	207	242	241	252	468	658	10
ha	243	242	253	252	468	658	10
devenido	255	242	292	252	468	658	10
en	294	242	304	252	468	658	10
un	306	242	317	252	468	658	10
desdén	319	242	348	252	468	658	10
por	350	242	364	252	468	658	10
los	366	242	377	252	468	658	10
emigra-	379	242	411	252	468	658	10
dos	57	253	71	264	468	658	10
y	73	253	78	264	468	658	10
la	80	253	88	264	468	658	10
aplicación	90	253	132	264	468	658	10
de	135	253	145	264	468	658	10
una	147	253	163	264	468	658	10
«política	165	253	200	264	468	658	10
de	203	253	213	264	468	658	10
la	215	253	222	264	468	658	10
no	225	253	235	264	468	658	10
política»	238	253	273	264	468	658	10
como	275	253	298	264	468	658	10
saldo	301	253	322	264	468	658	10
por	325	253	339	264	468	658	10
haber	341	253	365	264	468	658	10
abandona-	367	253	411	264	468	658	10
do	57	265	67	275	468	658	10
el	70	265	77	275	468	658	10
país	79	265	96	275	468	658	10
y	98	265	103	275	468	658	10
el	106	265	113	275	468	658	10
proyecto	115	265	151	275	468	658	10
político	153	265	184	275	468	658	10
liderado	187	265	221	275	468	658	10
por	223	265	237	275	468	658	10
Hugo	240	265	263	275	468	658	10
Chávez,	265	265	297	275	468	658	10
continuado	300	265	346	275	468	658	10
desde	349	265	372	275	468	658	10
2013	375	265	394	275	468	658	10
por	397	265	411	275	468	658	10
Nicolás	57	276	87	287	468	658	10
Maduro	90	276	123	287	468	658	10
(Muñoz,	126	276	161	287	468	658	10
2016).	163	276	189	287	468	658	10
Para	192	276	211	287	468	658	10
el	213	276	221	287	468	658	10
Secretario	223	276	265	287	468	658	10
General	268	276	301	287	468	658	10
de	303	276	313	287	468	658	10
Amnistía	316	276	353	287	468	658	10
Internacional	356	276	411	287	468	658	10
(AI),	57	288	75	298	468	658	10
Salil	80	288	98	298	468	658	10
Shetty,	102	288	130	298	468	658	10
la	134	288	142	298	468	658	10
«crisis	146	288	173	298	468	658	10
humanitaria	177	288	228	298	468	658	10
y	233	288	237	298	468	658	10
de	242	288	252	298	468	658	10
Derechos	256	288	294	298	468	658	10
Humanos»	299	288	344	298	468	658	10
que	348	288	363	298	468	658	10
se	368	288	376	298	468	658	10
vive	381	288	397	298	468	658	10
en	401	288	411	298	468	658	10
Venezuela	57	299	98	310	468	658	10
«acecha»	101	299	138	310	468	658	10
a	141	299	145	310	468	658	10
Suramérica,	148	299	198	310	468	658	10
lo	201	299	208	310	468	658	10
que	211	299	226	310	468	658	10
llama	228	299	251	310	468	658	10
a	254	299	259	310	468	658	10
una	261	299	277	310	468	658	10
solución	279	299	314	310	468	658	10
«política»	316	299	356	310	468	658	10
y	359	299	363	310	468	658	10
«regional».	366	299	411	310	468	658	10
4.	57	327	65	340	468	658	10
A	72	327	81	340	468	658	10
modo	84	327	111	340	468	658	10
de	114	327	125	340	468	658	10
cierre	128	327	154	340	468	658	10
Gestionar	57	343	101	355	468	658	10
la	103	343	112	355	468	658	10
migración	114	343	161	355	468	658	10
de	163	343	174	355	468	658	10
un	176	343	188	355	468	658	10
modo	190	343	216	355	468	658	10
eficaz	219	343	245	355	468	658	10
implica	247	344	278	354	468	658	10
asumir	280	344	309	354	468	658	10
un	311	344	322	354	468	658	10
enfoque	324	344	357	354	468	658	10
holístico	359	344	394	354	468	658	10
que	396	344	411	354	468	658	10
favorezca	57	355	96	366	468	658	10
el	98	355	106	366	468	658	10
tratamiento	108	355	157	366	468	658	10
humano	159	355	194	366	468	658	10
de	196	355	206	366	468	658	10
los	209	355	221	366	468	658	10
migrantes	223	355	264	366	468	658	10
–independientemente	267	355	355	366	468	658	10
de	358	355	368	366	468	658	10
su	370	355	380	366	468	658	10
estatus	382	355	411	366	468	658	10
migratorio–,	57	367	108	377	468	658	10
poniendo	112	367	150	377	468	658	10
en	154	367	164	377	468	658	10
primer	168	367	197	377	468	658	10
plano	201	367	224	377	468	658	10
la	228	367	235	377	468	658	10
totalidad	240	367	276	377	468	658	10
de	280	367	290	377	468	658	10
sus	294	367	308	377	468	658	10
dimensiones	312	367	363	377	468	658	10
y	367	367	372	377	468	658	10
aspectos	376	367	411	377	468	658	10
esenciales	57	378	98	389	468	658	10
como	100	378	123	389	468	658	10
personas.	126	378	165	389	468	658	10
En	85	390	97	400	468	658	10
la	100	390	107	400	468	658	10
actualidad,	110	390	156	400	468	658	10
no	158	390	169	400	468	658	10
son	172	390	186	400	468	658	10
pocos	189	390	213	400	468	658	10
los	216	390	228	400	468	658	10
llamados	231	390	268	400	468	658	10
para	271	390	289	400	468	658	10
crear	292	390	313	400	468	658	10
un	316	390	327	400	468	658	10
sistema	330	390	361	400	468	658	10
mundial	364	390	398	400	468	658	10
de	401	390	411	400	468	658	10
gobernanza	57	401	105	412	468	658	10
de	107	401	117	412	468	658	10
la	120	401	127	412	468	658	10
migración	130	401	171	412	468	658	10
que	174	401	189	412	468	658	10
permita	192	401	224	412	468	658	10
a	226	401	231	412	468	658	10
los	234	401	245	412	468	658	10
gobiernos	248	401	288	412	468	658	10
enfrentar	291	401	329	412	468	658	10
desafíos	332	401	365	412	468	658	10
de	367	401	377	412	468	658	10
manera	380	401	411	412	468	658	10
compartida	57	413	104	423	468	658	10
y	107	413	112	423	468	658	10
generar	115	413	147	423	468	658	10
respuestas	150	413	193	423	468	658	10
en	196	413	206	423	468	658	10
conjunto,	209	413	248	423	468	658	10
instalando	252	413	295	423	468	658	10
el	298	413	305	423	468	658	10
desarrollo	308	413	349	423	468	658	10
humano	353	413	387	423	468	658	10
en	390	413	400	423	468	658	10
la	404	413	411	423	468	658	10
agenda	57	424	86	435	468	658	10
de	88	424	98	435	468	658	10
las	100	424	111	435	468	658	10
políticas	113	424	148	435	468	658	10
públicas	150	424	185	435	468	658	10
para	187	424	205	435	468	658	10
incrementar	207	424	258	435	468	658	10
los	260	424	272	435	468	658	10
beneficios	274	424	315	435	468	658	10
a	317	424	322	435	468	658	10
partir	324	424	348	435	468	658	10
de	350	424	359	435	468	658	10
los	362	424	373	435	468	658	10
patrones	375	424	411	435	468	658	10
cada	57	436	76	446	468	658	10
vez	78	436	92	446	468	658	10
más	94	436	111	446	468	658	10
complejos	113	436	155	446	468	658	10
del	157	436	170	446	468	658	10
movimiento	172	436	221	446	468	658	10
humano	224	436	258	446	468	658	10
en	261	436	270	446	468	658	10
el	273	436	280	446	468	658	10
mundo.	282	436	314	446	468	658	10
En	317	436	328	446	468	658	10
este	331	436	347	446	468	658	10
orden	349	436	373	446	468	658	10
de	375	436	385	446	468	658	10
ideas,	387	436	411	446	468	658	10
no	57	447	67	458	468	658	10
resulta	69	447	97	458	468	658	10
desatinado	99	447	144	458	468	658	10
aseverar	146	447	180	458	468	658	10
que,	182	447	200	458	468	658	10
en	202	447	212	458	468	658	10
adelante,	214	447	251	458	468	658	10
deberán	253	447	286	458	468	658	10
considerar	288	447	332	458	468	658	10
la	334	447	341	458	468	658	10
integración	343	447	390	458	468	658	10
de	392	447	402	458	468	658	10
la	404	447	411	458	468	658	10
migración	57	459	99	469	468	658	10
en	101	459	111	469	468	658	10
sus	113	459	126	469	468	658	10
respectivos	128	459	173	469	468	658	10
procesos	175	459	211	469	468	658	10
e	213	459	218	469	468	658	10
instrumentos	220	459	274	469	468	658	10
de	276	459	286	469	468	658	10
planificación,	288	459	344	469	468	658	10
como	346	459	369	469	468	658	10
los	371	459	383	469	468	658	10
planes	385	459	411	469	468	658	10
locales,	57	470	87	481	468	658	10
nacionales	89	470	133	481	468	658	10
y	136	470	140	481	468	658	10
regionales	143	470	185	481	468	658	10
de	187	470	197	481	468	658	10
desarrollo.	200	470	243	481	468	658	10
El	85	482	94	492	468	658	10
«cómo»	96	482	128	492	468	658	10
y	130	482	135	492	468	658	10
el	137	482	144	492	468	658	10
«cuándo»	146	482	186	492	468	658	10
de	188	482	198	492	468	658	10
las	200	482	211	492	468	658	10
reformas	213	482	250	492	468	658	10
dependerá	252	482	295	492	468	658	10
de	297	482	307	492	468	658	10
un	309	482	320	492	468	658	10
examen	322	482	354	492	468	658	10
realista	356	482	386	492	468	658	10
de	388	482	398	492	468	658	10
las	400	482	411	492	468	658	10
condiciones	57	493	106	504	468	658	10
económicas	109	493	157	504	468	658	10
y	160	493	165	504	468	658	10
sociales	168	493	200	504	468	658	10
de	203	493	213	504	468	658	10
cada	216	493	235	504	468	658	10
país,	238	493	257	504	468	658	10
en	260	493	270	504	468	658	10
el	273	493	280	504	468	658	10
entendido	283	493	325	504	468	658	10
de	328	493	337	504	468	658	10
que	341	493	355	504	468	658	10
la	359	493	366	504	468	658	10
migración	369	493	411	504	468	658	10
constituye	57	505	99	515	468	658	10
un	101	505	112	515	468	658	10
fenómeno	114	505	155	515	468	658	10
multidimensional	157	505	230	515	468	658	10
y	232	505	236	515	468	658	10
transnacional	238	505	294	515	468	658	10
en	296	505	306	515	468	658	10
el	308	505	315	515	468	658	10
que	318	505	332	515	468	658	10
todos,	335	505	359	515	468	658	10
sin	361	505	374	515	468	658	10
distingo,	376	505	411	515	468	658	10
son	57	516	71	527	468	658	10
emisores,	74	516	113	527	468	658	10
receptores	116	516	159	527	468	658	10
e,	162	516	169	527	468	658	10
incluso,	172	516	204	527	468	658	10
lugares	207	516	237	527	468	658	10
de	240	516	250	527	468	658	10
tránsito	253	516	285	527	468	658	10
para	288	516	306	527	468	658	10
las	309	516	321	527	468	658	10
personas.	324	516	363	527	468	658	10
De	366	516	377	527	468	658	10
allí	380	516	393	527	468	658	10
que	396	516	411	527	468	658	10
la	57	528	64	538	468	658	10
cooperación	68	528	118	538	468	658	10
por	182	528	197	538	468	658	10
medio	200	528	226	538	468	658	10
de	230	528	239	538	468	658	10
acuerdos	243	528	280	538	468	658	10
bilaterales	284	528	326	538	468	658	10
o	330	528	335	538	468	658	10
regionales,	338	528	383	538	468	658	10
puede	386	528	411	538	468	658	10
redundar	57	539	95	550	468	658	10
no	98	539	109	550	468	658	10
sólo	112	539	129	550	468	658	10
en	132	539	142	550	468	658	10
una	146	539	161	550	468	658	10
protección	165	539	209	550	468	658	10
más	212	539	229	550	468	658	10
eficiente	232	539	267	550	468	658	10
de	271	539	280	550	468	658	10
los	284	539	296	550	468	658	10
derechos	299	539	336	550	468	658	10
de	339	539	349	550	468	658	10
los	352	539	364	550	468	658	10
migrantes,	367	539	411	550	468	658	10
sino	57	551	74	561	468	658	10
también	78	551	112	561	468	658	10
en	115	551	125	561	468	658	10
el	129	551	136	561	468	658	10
aprovechamiento	140	551	211	561	468	658	10
de	215	551	225	561	468	658	10
su	229	551	238	561	468	658	10
potencial	242	551	280	561	468	658	10
y,	283	551	290	561	468	658	10
con	293	551	308	561	468	658	10
ello,	312	551	329	561	468	658	10
el	333	551	340	561	468	658	10
aumento	344	551	380	561	468	658	10
de	384	551	394	561	468	658	10
sus	398	551	411	561	468	658	10
contribuciones	57	562	118	573	468	658	10
tanto	121	562	142	573	468	658	10
al	145	562	153	573	468	658	10
desarrollo	156	562	197	573	468	658	10
de	200	562	210	573	468	658	10
los	213	562	224	573	468	658	10
países	228	562	253	573	468	658	10
y	256	562	260	573	468	658	10
las	263	562	275	573	468	658	10
comunidades	278	562	333	573	468	658	10
de	336	562	345	573	468	658	10
origen	348	562	375	573	468	658	10
como	378	562	401	573	468	658	10
al	404	562	411	573	468	658	10
ISSN	57	610	73	618	468	658	10
impreso:	75	610	100	618	468	658	10
1390-6291;	102	610	138	618	468	658	10
ISSN	140	610	156	618	468	658	10
electrónico:	158	610	193	618	468	658	10
1390-8618	195	610	228	618	468	658	10
Dra.	181	28	195	40	468	658	11
Agrivalca	196	28	224	40	468	658	11
Ramsenia	226	28	256	40	468	658	11
Canelón	258	28	285	40	468	658	11
Silva	287	28	300	40	468	658	11
&	303	28	308	40	468	658	11
Dra.	309	28	323	40	468	658	11
Ana	324	28	337	40	468	658	11
Almansa	339	28	365	40	468	658	11
Martínez	367	28	395	40	468	658	11
(2018).	397	28	420	40	468	658	11
Migración:	70	39	98	50	468	658	11
retos	99	39	113	50	468	658	11
y	115	39	118	50	468	658	11
oportunidades	120	39	160	50	468	658	11
desde	162	39	178	50	468	658	11
la	180	39	185	50	468	658	11
perspectiva	187	39	218	50	468	658	11
de	220	39	227	50	468	658	11
los	229	39	236	50	468	658	11
Objetivos	238	39	265	50	468	658	11
de	267	39	274	50	468	658	11
Desarrollo	276	39	305	50	468	658	11
Sostenible	307	39	335	50	468	658	11
(ODS).	337	39	357	50	468	658	11
Retos,	358	41	374	49	468	658	11
8(I6),	375	41	390	49	468	658	11
109-120.	393	39	417	50	468	658	11
.	419	39	420	50	468	658	11
desarrollo	57	69	98	80	468	658	11
de	101	69	111	80	468	658	11
los	114	69	125	80	468	658	11
países	129	69	154	80	468	658	11
y	157	69	161	80	468	658	11
las	164	69	176	80	468	658	11
comunidades	179	69	234	80	468	658	11
de	237	69	247	80	468	658	11
acogida,	250	69	284	80	468	658	11
en	287	69	297	80	468	658	11
el	300	69	307	80	468	658	11
marco	310	69	336	80	468	658	11
de	339	69	349	80	468	658	11
un	352	69	363	80	468	658	11
proceso	366	69	398	80	468	658	11
de	401	69	411	80	468	658	11
globalización	57	81	111	91	468	658	11
inclusivo.	114	81	153	91	468	658	11
Sin	85	92	99	103	468	658	11
embargo,	101	92	140	103	468	658	11
no	143	92	153	103	468	658	11
incumbe	156	92	192	103	468	658	11
únicamente	194	92	243	103	468	658	11
a	245	92	250	103	468	658	11
los	252	92	264	103	468	658	11
gobiernos	267	92	307	103	468	658	11
la	309	92	317	103	468	658	11
responsabilidad	319	92	384	103	468	658	11
por	387	92	401	103	468	658	11
la	404	92	411	103	468	658	11
consecución	57	104	107	114	468	658	11
de	110	104	120	114	468	658	11
estos	123	104	143	114	468	658	11
objetivos;	146	104	185	114	468	658	11
antes	188	104	209	114	468	658	11
bien,	212	104	232	114	468	658	11
los	235	104	247	114	468	658	11
logros	249	104	275	114	468	658	11
estarán	277	104	307	114	468	658	11
sujetos,	310	104	341	114	468	658	11
en	344	104	354	114	468	658	11
gran	356	104	375	114	468	658	11
medida,	378	104	411	114	468	658	11
a	57	115	62	126	468	658	11
su	65	115	75	126	468	658	11
capacidad	78	115	120	126	468	658	11
para	123	115	142	126	468	658	11
incorporar	146	115	190	126	468	658	11
a	193	115	198	126	468	658	11
otros	202	115	223	126	468	658	11
interlocutores	226	115	283	126	468	658	11
en	287	115	297	126	468	658	11
el	301	115	308	126	468	658	11
proceso,	311	115	346	126	468	658	11
como	349	115	372	126	468	658	11
el	376	115	383	126	468	658	11
sector	386	115	411	126	468	658	11
empresarial,	57	127	108	137	468	658	11
la	110	127	117	137	468	658	11
sociedad	120	127	156	137	468	658	11
civil	158	127	175	137	468	658	11
y	177	127	182	137	468	658	11
las	184	127	195	137	468	658	11
comunidades	198	127	252	137	468	658	11
de	255	127	265	137	468	658	11
la	267	127	274	137	468	658	11
diáspora.	276	127	314	137	468	658	11
En	317	127	329	137	468	658	11
el	331	127	338	137	468	658	11
caso	340	127	358	137	468	658	11
del	361	127	373	137	468	658	11
primero,	375	127	411	137	468	658	11
su	57	138	66	149	468	658	11
aporte	70	138	96	149	468	658	11
es	100	138	108	149	468	658	11
evidente	112	138	146	149	468	658	11
por	149	138	163	149	468	658	11
tratarse	167	138	199	149	468	658	11
de	202	138	212	149	468	658	11
uno	215	138	231	149	468	658	11
de	235	138	245	149	468	658	11
los	248	138	260	149	468	658	11
principales	263	138	309	149	468	658	11
motores	312	138	346	149	468	658	11
de	349	138	359	149	468	658	11
creación	363	138	398	149	468	658	11
de	401	138	411	149	468	658	11
valor	57	150	77	160	468	658	11
a	81	150	85	160	468	658	11
largo	89	150	110	160	468	658	11
plazo	113	150	135	160	468	658	11
en	138	150	148	160	468	658	11
términos	151	150	188	160	468	658	11
económicos,	191	150	243	160	468	658	11
siendo	246	150	273	160	468	658	11
las	276	150	287	160	468	658	11
compañías	290	150	335	160	468	658	11
privadas	338	150	373	160	468	658	11
las	376	150	388	160	468	658	11
prin-	391	150	411	160	468	658	11
cipales	57	161	85	172	468	658	11
empleadoras	88	161	141	172	468	658	11
para	144	161	163	172	468	658	11
la	166	161	173	172	468	658	11
mayoría	177	161	211	172	468	658	11
de	214	161	224	172	468	658	11
los	227	161	239	172	468	658	11
migrantes	242	161	283	172	468	658	11
que	287	161	302	172	468	658	11
se	305	161	313	172	468	658	11
desplazan	317	161	357	172	468	658	11
en	361	161	371	172	468	658	11
busca	374	161	398	172	468	658	11
de	401	161	411	172	468	658	11
puestos	57	173	88	183	468	658	11
de	91	173	101	183	468	658	11
trabajo,	105	173	136	183	468	658	11
amén	140	173	163	183	468	658	11
de	166	173	176	183	468	658	11
prestar	180	173	209	183	468	658	11
servicios	212	173	248	183	468	658	11
de	251	173	261	183	468	658	11
contratación,	265	173	319	183	468	658	11
viajes	322	173	345	183	468	658	11
y	349	173	354	183	468	658	11
transferencia	357	173	411	183	468	658	11
de	57	184	66	195	468	658	11
fondos.	69	184	99	195	468	658	11
Desde	102	184	127	195	468	658	11
esta	130	184	146	195	468	658	11
óptica,	149	184	176	195	468	658	11
las	179	184	190	195	468	658	11
empresas	193	184	232	195	468	658	11
no	234	184	245	195	468	658	11
habrán	248	184	277	195	468	658	11
de	280	184	290	195	468	658	11
tolerar	292	184	320	195	468	658	11
la	322	184	330	195	468	658	11
discriminación	333	184	394	195	468	658	11
por	397	184	411	195	468	658	11
razones	57	196	88	206	468	658	11
de	91	196	101	206	468	658	11
raza,	103	196	123	206	468	658	11
origen	125	196	152	206	468	658	11
étnico	154	196	179	206	468	658	11
o	182	196	187	206	468	658	11
religión,	189	196	223	206	468	658	11
ni	226	196	234	206	468	658	11
en	236	196	246	206	468	658	11
los	248	196	260	206	468	658	11
recintos	262	196	295	206	468	658	11
laborales	298	196	335	206	468	658	11
ni	337	196	345	206	468	658	11
en	348	196	358	206	468	658	11
la	360	196	368	206	468	658	11
cadena	370	196	399	206	468	658	11
de	401	196	411	206	468	658	11
suministro,	57	207	103	218	468	658	11
evitando	106	207	141	218	468	658	11
además	144	207	175	218	468	658	11
las	178	207	189	218	468	658	11
prácticas	192	207	229	218	468	658	11
de	231	207	241	218	468	658	11
explotación.	244	207	293	218	468	658	11
Asimismo,	296	207	339	218	468	658	11
deberán	342	207	375	218	468	658	11
respetar	378	207	411	218	468	658	11
los	57	219	68	229	468	658	11
derechos	72	219	109	229	468	658	11
de	113	219	123	229	468	658	11
los	127	219	138	229	468	658	11
trabajadores	142	219	194	229	468	658	11
migrantes	198	219	239	229	468	658	11
a	243	219	247	229	468	658	11
la	251	219	259	229	468	658	11
libertad	263	219	295	229	468	658	11
de	299	219	308	229	468	658	11
asociación	312	219	356	229	468	658	11
y	360	219	364	229	468	658	11
a	368	219	373	229	468	658	11
entablar	377	219	411	229	468	658	11
negociaciones	57	230	114	241	468	658	11
colectivas,	118	230	160	241	468	658	11
concienciando	164	230	224	241	468	658	11
las	228	230	239	241	468	658	11
ventajas	243	230	276	241	468	658	11
que	280	230	295	241	468	658	11
supone	299	230	329	241	468	658	11
la	332	230	340	241	468	658	11
incidencia	344	230	386	241	468	658	11
de	390	230	400	241	468	658	11
la	404	230	411	241	468	658	11
diversidad	57	242	99	252	468	658	11
sobre	102	242	124	252	468	658	11
aspectos	127	242	161	252	468	658	11
como	164	242	187	252	468	658	11
la	189	242	196	252	468	658	11
innovación,	199	242	247	252	468	658	11
los	249	242	261	252	468	658	11
nuevos	263	242	292	252	468	658	11
mercados	294	242	334	252	468	658	11
y	337	242	341	252	468	658	11
la	344	242	351	252	468	658	11
productividad	354	242	411	252	468	658	11
(MF	57	253	74	264	468	658	11
Saltaji,	77	253	105	264	468	658	11
2017;	108	253	130	264	468	658	11
OIM,	133	253	154	264	468	658	11
2017).	157	253	182	264	468	658	11
Por	85	265	100	275	468	658	11
lo	103	265	111	275	468	658	11
que	114	265	129	275	468	658	11
concierne	132	265	172	275	468	658	11
a	175	265	180	275	468	658	11
la	183	265	191	275	468	658	11
sociedad	194	265	230	275	468	658	11
civil,	233	265	253	275	468	658	11
la	256	265	263	275	468	658	11
aceptación	267	265	311	275	468	658	11
de	314	265	324	275	468	658	11
los	327	265	339	275	468	658	11
migrantes	342	265	383	275	468	658	11
repre-	386	265	411	275	468	658	11
senta	57	276	78	287	468	658	11
una	82	276	97	287	468	658	11
oportunidad	101	276	152	287	468	658	11
para	156	276	174	287	468	658	11
nuevas	178	276	206	287	468	658	11
interacciones	209	276	264	287	468	658	11
en	268	276	277	287	468	658	11
función	281	276	313	287	468	658	11
de	316	276	326	287	468	658	11
un	329	276	340	287	468	658	11
enriquecimiento	344	276	411	287	468	658	11
mutuo,	57	288	86	298	468	658	11
identificando	89	288	143	298	468	658	11
y	146	288	150	298	468	658	11
superando,	153	288	198	298	468	658	11
merced	201	288	231	298	468	658	11
campañas	234	288	275	298	468	658	11
de	278	288	288	298	468	658	11
sensibilización,	290	288	353	298	468	658	11
las	355	288	367	298	468	658	11
fuentes	369	288	399	298	468	658	11
de	401	288	411	298	468	658	11
hostilidad	57	299	98	310	468	658	11
y	100	299	105	310	468	658	11
de	108	299	117	310	468	658	11
tensiones	120	299	159	310	468	658	11
sociales.	161	299	196	310	468	658	11
No	198	299	211	310	468	658	11
en	213	299	223	310	468	658	11
vano,	226	299	248	310	468	658	11
la	251	299	258	310	468	658	11
otrora	261	299	286	310	468	658	11
«invisibilidad»	289	299	349	310	468	658	11
de	352	299	361	310	468	658	11
los	364	299	376	310	468	658	11
migran-	378	299	411	310	468	658	11
tes,	57	311	71	321	468	658	11
que	74	311	89	321	468	658	11
conllevaba	92	311	135	321	468	658	11
dejar	138	311	159	321	468	658	11
de	162	311	172	321	468	658	11
lado	175	311	193	321	468	658	11
la	196	311	203	321	468	658	11
consideración	206	311	264	321	468	658	11
de	267	311	277	321	468	658	11
sus	280	311	293	321	468	658	11
derechos,	296	311	335	321	468	658	11
su	338	311	348	321	468	658	11
dignidad	351	311	387	321	468	658	11
y	390	311	395	321	468	658	11
sus	398	311	411	321	468	658	11
necesidades,	57	322	108	333	468	658	11
ha	111	322	121	333	468	658	11
dado	124	322	144	333	468	658	11
paso	147	322	166	333	468	658	11
en	169	322	179	333	468	658	11
la	181	322	189	333	468	658	11
actualidad	192	322	235	333	468	658	11
a	237	322	242	333	468	658	11
una	245	322	261	333	468	658	11
atención	263	322	299	333	468	658	11
sostenida	301	322	340	333	468	658	11
fundada	343	322	377	333	468	658	11
en	380	322	389	333	468	658	11
este-	392	322	411	333	468	658	11
reotipos,	57	334	92	344	468	658	11
estigmas	95	334	131	344	468	658	11
y	133	334	138	344	468	658	11
prejuicios	141	334	181	344	468	658	11
generalizados.	184	334	242	344	468	658	11
Finalmente,	85	345	134	356	468	658	11
pero	137	345	156	356	468	658	11
no	159	345	169	356	468	658	11
por	172	345	187	356	468	658	11
eso	190	345	203	356	468	658	11
menos	206	345	233	356	468	658	11
relevante,	236	345	276	356	468	658	11
destaca	279	345	310	356	468	658	11
el	313	345	320	356	468	658	11
rol	323	345	334	356	468	658	11
desempeñado	337	345	394	356	468	658	11
por	397	345	411	356	468	658	11
las	57	357	68	367	468	658	11
diásporas	71	357	111	367	468	658	11
a	114	357	119	367	468	658	11
la	122	357	129	367	468	658	11
luz	132	357	145	367	468	658	11
de	148	357	158	367	468	658	11
su	161	357	171	367	468	658	11
potencial	174	357	212	367	468	658	11
como	215	357	238	367	468	658	11
«puentes»	241	357	282	367	468	658	11
entre	285	357	306	367	468	658	11
sociedades	309	357	354	367	468	658	11
y	357	357	362	367	468	658	11
agentes	365	357	396	367	468	658	11
del	399	357	411	367	468	658	11
desarrollo,	57	368	100	379	468	658	11
toda	103	368	121	379	468	658	11
vez	123	368	136	379	468	658	11
que	139	368	153	379	468	658	11
facilitan	156	368	189	379	468	658	11
el	192	368	199	379	468	658	11
acceso	201	368	228	379	468	658	11
a	230	368	235	379	468	658	11
ideas,	237	368	261	379	468	658	11
conocimientos	263	368	323	379	468	658	11
y	325	368	330	379	468	658	11
recursos	332	368	367	379	468	658	11
que	369	368	384	379	468	658	11
sirven	386	368	411	379	468	658	11
de	57	380	66	390	468	658	11
complemento	69	380	126	390	468	658	11
y,	129	380	135	390	468	658	11
en	138	380	148	390	468	658	11
algunas	151	380	182	390	468	658	11
ocasiones,	185	380	228	390	468	658	11
logran	231	380	257	390	468	658	11
intensificar	260	380	306	390	468	658	11
el	309	380	317	390	468	658	11
progreso	320	380	356	390	468	658	11
los	359	380	370	390	468	658	11
países	373	380	398	390	468	658	11
de	401	380	411	390	468	658	11
origen	57	391	83	402	468	658	11
(PNUD,	86	391	118	402	468	658	11
2009).	120	391	146	402	468	658	11
Por	149	391	163	402	468	658	11
consiguiente,	166	391	220	402	468	658	11
se	223	391	231	402	468	658	11
sigue	234	391	256	402	468	658	11
un	258	391	269	402	468	658	11
estudio	272	391	302	402	468	658	11
más	305	391	322	402	468	658	11
sistemático	325	391	371	402	468	658	11
del	374	391	386	402	468	658	11
perfil	389	391	411	402	468	658	11
de	57	403	66	413	468	658	11
la	68	403	76	413	468	658	11
migración	78	403	120	413	468	658	11
y	122	403	127	413	468	658	11
de	129	403	138	413	468	658	11
sus	140	403	154	413	468	658	11
beneficios,	156	403	200	413	468	658	11
costos	202	403	227	413	468	658	11
y	229	403	234	413	468	658	11
riesgos	236	403	265	413	468	658	11
por	267	403	281	413	468	658	11
parte	283	403	304	413	468	658	11
de	306	403	316	413	468	658	11
los	318	403	330	413	468	658	11
Estados	332	403	364	413	468	658	11
con	366	403	381	413	468	658	11
salidas	383	403	411	413	468	658	11
significativas	57	414	110	425	468	658	11
de	112	414	122	425	468	658	11
población	124	414	164	425	468	658	11
hacia	166	414	188	425	468	658	11
el	190	414	197	425	468	658	11
exterior,	199	414	233	425	468	658	11
aunado	235	414	265	425	468	658	11
a	267	414	272	425	468	658	11
la	274	414	281	425	468	658	11
habilitación	283	414	332	425	468	658	11
de	334	414	344	425	468	658	11
un	346	414	357	425	468	658	11
departamen-	359	414	411	425	468	658	11
to	57	426	65	436	468	658	11
o	67	426	72	436	468	658	11
ministerio	74	426	116	436	468	658	11
dedicado	118	426	156	436	468	658	11
a	158	426	163	436	468	658	11
asuntos	165	426	196	436	468	658	11
de	198	426	208	436	468	658	11
la	210	426	217	436	468	658	11
diáspora,	220	426	257	436	468	658	11
sin	260	426	272	436	468	658	11
descontar	274	426	314	436	468	658	11
la	316	426	323	436	468	658	11
asunción	325	426	363	436	468	658	11
de	365	426	374	436	468	658	11
políticas	376	426	411	436	468	658	11
nacionales	57	437	100	448	468	658	11
que	103	437	117	448	468	658	11
ofrezcan	120	437	155	448	468	658	11
apoyo	157	437	182	448	468	658	11
y	185	437	189	448	468	658	11
defiendan	192	437	232	448	468	658	11
los	235	437	246	448	468	658	11
intereses	249	437	285	448	468	658	11
de	287	437	297	448	468	658	11
las	299	437	310	448	468	658	11
comunidades	313	437	368	448	468	658	11
migrantes	370	437	411	448	468	658	11
apelando	57	449	94	459	468	658	11
a	97	449	102	459	468	658	11
la	104	449	112	459	468	658	11
protección	114	449	158	459	468	658	11
consular	160	449	196	459	468	658	11
y	198	449	203	459	468	658	11
los	206	449	217	459	468	658	11
servicios	220	449	255	459	468	658	11
jurídicos	258	449	294	459	468	658	11
(El	296	449	309	459	468	658	11
Vaticano,	311	449	350	459	468	658	11
2017).	352	449	378	459	468	658	11
No	85	460	97	471	468	658	11
obstante,	100	460	138	471	468	658	11
el	140	460	148	471	468	658	11
conocimiento	150	460	207	471	468	658	11
de	209	460	219	471	468	658	11
las	222	460	233	471	468	658	11
diásporas	236	460	276	471	468	658	11
no	279	460	289	471	468	658	11
basta	292	460	314	471	468	658	11
para	317	460	335	471	468	658	11
promover	338	460	378	471	468	658	11
la	381	460	388	471	468	658	11
cola-	391	460	411	471	468	658	11
boración;	57	472	96	482	468	658	11
antes	98	472	120	482	468	658	11
bien,	122	472	142	482	468	658	11
las	145	472	156	482	468	658	11
estrategias	159	472	202	482	468	658	11
de	205	472	214	482	468	658	11
participación	217	472	271	482	468	658	11
eficaces	274	472	306	482	468	658	11
demandan	308	472	352	482	468	658	11
la	354	472	361	482	468	658	11
creación	364	472	399	482	468	658	11
de	401	472	411	482	468	658	11
confianza	57	483	97	494	468	658	11
(OIM,	99	483	123	494	468	658	11
2017).	125	483	151	494	468	658	11
Se	153	483	163	494	468	658	11
requiere	165	483	199	494	468	658	11
la	201	483	208	494	468	658	11
adopción	210	483	248	494	468	658	11
de	250	483	260	494	468	658	11
diferentes	262	483	303	494	468	658	11
mecanismos	305	483	356	494	468	658	11
para	358	483	376	494	468	658	11
conocer	378	483	411	494	468	658	11
cuánta	57	495	85	505	468	658	11
población	87	495	127	505	468	658	11
se	130	495	138	505	468	658	11
ha	140	495	150	505	468	658	11
establecido	153	495	198	505	468	658	11
fuera	201	495	222	505	468	658	11
del	224	495	237	505	468	658	11
territorio	239	495	276	505	468	658	11
nacional	278	495	314	505	468	658	11
y	316	495	320	505	468	658	11
en	323	495	333	505	468	658	11
qué	335	495	350	505	468	658	11
circunstancias	352	495	411	505	468	658	11
se	57	506	65	517	468	658	11
encuentra;	67	506	111	517	468	658	11
vincularse	113	506	155	517	468	658	11
con	157	506	172	517	468	658	11
las	174	506	185	517	468	658	11
comunidades	187	506	242	517	468	658	11
en	244	506	254	517	468	658	11
el	256	506	263	517	468	658	11
exterior	265	506	297	517	468	658	11
y	299	506	304	517	468	658	11
promover	306	506	346	517	468	658	11
actividades	348	506	394	517	468	658	11
que	396	506	411	517	468	658	11
contribuyan	57	518	107	528	468	658	11
a	109	518	114	528	468	658	11
la	117	518	124	528	468	658	11
preservación	127	518	179	528	468	658	11
de	182	518	191	528	468	658	11
sus	194	518	207	528	468	658	11
nexos	210	518	233	528	468	658	11
con	236	518	251	528	468	658	11
el	253	518	260	528	468	658	11
país.	263	518	282	528	468	658	11
Estas	85	529	107	540	468	658	11
consideraciones	110	529	176	540	468	658	11
coinciden	179	529	219	540	468	658	11
y	222	529	226	540	468	658	11
están	229	529	251	540	468	658	11
en	254	529	264	540	468	658	11
sintonía	267	529	300	540	468	658	11
con	303	529	318	540	468	658	11
los	321	529	332	540	468	658	11
planteamientos	335	529	398	540	468	658	11
de	401	529	411	540	468	658	11
organismos	57	541	104	551	468	658	11
internacionales	107	541	170	551	468	658	11
en	172	541	182	551	468	658	11
aras	185	541	202	551	468	658	11
de	205	541	215	551	468	658	11
fomentar	217	541	255	551	468	658	11
la	258	541	265	551	468	658	11
comprensión	268	541	321	551	468	658	11
en	324	541	334	551	468	658	11
torno	336	541	359	551	468	658	11
a	362	541	366	551	468	658	11
la	369	541	376	551	468	658	11
dinámi-	379	541	411	551	468	658	11
ca	57	552	66	563	468	658	11
de	69	552	79	563	468	658	11
la	82	552	90	563	468	658	11
migración,	93	552	137	563	468	658	11
las	140	552	152	563	468	658	11
condiciones	155	552	204	563	468	658	11
en	207	552	217	563	468	658	11
las	220	552	232	563	468	658	11
que	235	552	250	563	468	658	11
se	253	552	262	563	468	658	11
produce,	265	552	301	563	468	658	11
junto	304	552	326	563	468	658	11
a	329	552	334	563	468	658	11
las	337	552	348	563	468	658	11
oportunidades	352	552	411	563	468	658	11
y	57	564	61	574	468	658	11
las	64	564	76	574	468	658	11
exigencias	79	564	121	574	468	658	11
que	124	564	139	574	468	658	11
trae	142	564	158	574	468	658	11
consigo.	161	564	194	574	468	658	11
De	197	564	209	574	468	658	11
por	212	564	226	574	468	658	11
sí,	229	564	238	574	468	658	11
el	241	564	248	574	468	658	11
reconocimiento	251	564	315	574	468	658	11
oficial	318	564	343	574	468	658	11
del	346	564	359	574	468	658	11
aporte	362	564	388	574	468	658	11
de	391	564	401	574	468	658	11
la	404	564	411	574	468	658	11
migración	57	575	99	586	468	658	11
a	103	575	107	586	468	658	11
los	111	575	123	586	468	658	11
Objetivos	127	575	165	586	468	658	11
de	169	575	179	586	468	658	11
Desarrollo	183	575	226	586	468	658	11
Sostenible	230	575	272	586	468	658	11
(ODS)	276	575	302	586	468	658	11
encarna	306	575	339	586	468	658	11
un	343	575	354	586	468	658	11
gran	358	575	376	586	468	658	11
avance,	380	575	411	586	468	658	11
ISSN	57	609	73	617	468	658	11
impreso:	75	609	100	617	468	658	11
1390-6291;	102	609	138	617	468	658	11
ISSN	140	609	156	617	468	658	11
electrónico:	158	609	193	617	468	658	11
1390-8618	195	609	228	617	468	658	11
119	433	23	453	38	468	658	11
120	14	23	34	38	468	658	12
Retos,	48	28	68	40	468	658	12
8,(16),	69	28	90	40	468	658	12
2018	91	28	107	40	468	658	12
©	48	38	55	50	468	658	12
2018,	57	38	75	50	468	658	12
Universidad	76	38	113	50	468	658	12
Politécnica	115	38	148	50	468	658	12
Salesiana	150	38	178	50	468	658	12
del	180	38	190	50	468	658	12
Ecuador	192	38	217	50	468	658	12
impulsando	57	69	105	80	468	658	12
el	109	69	116	80	468	658	12
diseño	119	69	146	80	468	658	12
de	149	69	159	80	468	658	12
estrategias	162	69	205	80	468	658	12
de	208	69	218	80	468	658	12
integración	221	69	268	80	468	658	12
con	271	69	286	80	468	658	12
impacto	289	69	323	80	468	658	12
real	326	69	342	80	468	658	12
sobre	345	69	367	80	468	658	12
la	370	69	378	80	468	658	12
vida	381	69	398	80	468	658	12
de	401	69	411	80	468	658	12
los	57	81	68	91	468	658	12
244	71	81	86	91	468	658	12
millones	89	81	124	91	468	658	12
de	127	81	136	91	468	658	12
migrantes	139	81	180	91	468	658	12
internacionales	183	81	246	91	468	658	12
que	249	81	264	91	468	658	12
hay	267	81	281	91	468	658	12
en	284	81	294	91	468	658	12
el	297	81	304	91	468	658	12
mundo,	307	81	339	91	468	658	12
a	342	81	346	91	468	658	12
la	349	81	357	91	468	658	12
par	359	81	373	91	468	658	12
que	376	81	391	91	468	658	12
pro-	394	81	411	91	468	658	12
mueve	57	92	84	103	468	658	12
los	86	92	98	103	468	658	12
debates	100	92	131	103	468	658	12
regionales	133	92	175	103	468	658	12
y	177	92	182	103	468	658	12
mundiales	184	92	227	103	468	658	12
en	229	92	239	103	468	658	12
pro	242	92	256	103	468	658	12
de	258	92	268	103	468	658	12
políticas	270	92	305	103	468	658	12
migratorias	307	92	355	103	468	658	12
cada	357	92	376	103	468	658	12
vez	378	92	392	103	468	658	12
más	394	92	411	103	468	658	12
planificadas	57	104	106	114	468	658	12
y	109	104	114	114	468	658	12
mejor	116	104	140	114	468	658	12
gestionadas.	143	104	193	114	468	658	12
Referencias	57	132	110	145	468	658	12
ACNUR	57	148	86	157	468	658	12
(2018).	88	148	114	157	468	658	12
“Nota	116	148	137	157	468	658	12
de	139	148	148	157	468	658	12
orientación	150	148	192	157	468	658	12
sobre	194	148	215	157	468	658	12
el	217	148	223	157	468	658	12
flujo	225	148	241	157	468	658	12
de	243	148	252	157	468	658	12
venezolanos”.	254	148	305	157	468	658	12
(https://goo.gl/Rbmk1d)	307	148	395	157	468	658	12
(21-	396	148	411	157	468	658	12
06-2018).	87	158	121	167	468	658	12
BBC	57	168	74	177	468	658	12
Mundo	76	168	102	177	468	658	12
(2017,	104	168	127	177	468	658	12
3	129	168	134	177	468	658	12
de	135	168	144	177	468	658	12
mayo).	146	168	172	177	468	658	12
Los	173	168	187	177	468	658	12
“escraches”	189	168	231	177	468	658	12
contra	233	168	257	177	468	658	12
figuras	259	168	284	177	468	658	12
asociadas	286	168	322	177	468	658	12
al	324	168	330	177	468	658	12
gobierno	332	168	365	177	468	658	12
de	367	168	376	177	468	658	12
Venezue-	378	168	411	177	468	658	12
la.	87	178	96	187	468	658	12
El	98	177	104	187	468	658	12
Nacional.	106	177	136	187	468	658	12
(https://goo.gl/7mpWuw)	138	178	230	187	468	658	12
(14-07-	232	178	258	187	468	658	12
2017).	261	178	284	187	468	658	12
Bobes,	57	188	82	197	468	658	12
V.	85	188	91	197	468	658	12
(2012).	94	188	120	197	468	658	12
Diáspora,	123	188	159	197	468	658	12
ciudadanía	162	188	203	197	468	658	12
y	206	188	211	197	468	658	12
contactos	214	188	249	197	468	658	12
transnacionales.	252	188	313	197	468	658	12
Nueva	316	187	336	197	468	658	12
Sociedad,	339	187	367	197	468	658	12
(242),	370	188	392	197	468	658	12
106-	395	188	411	197	468	658	12
122.	87	198	102	207	468	658	12
Castillo,	57	208	87	217	468	658	12
C.	89	208	97	217	468	658	12
(2015).	99	208	125	217	468	658	12
El	127	208	135	217	468	658	12
rostro	138	208	160	217	468	658	12
humano	162	208	193	217	468	658	12
de	195	208	204	217	468	658	12
la	206	208	213	217	468	658	12
migración.	215	208	255	217	468	658	12
Diálogo	258	207	281	217	468	658	12
Político,	283	207	308	217	468	658	12
32(2),	310	207	330	217	468	658	12
96-103.	332	208	360	217	468	658	12
El	57	218	65	227	468	658	12
Vaticano	68	218	100	227	468	658	12
(2017).	104	218	129	227	468	658	12
Responder	133	218	172	227	468	658	12
a	176	218	180	227	468	658	12
los	183	218	193	227	468	658	12
desafíos	197	218	227	227	468	658	12
de	230	218	239	227	468	658	12
los	242	218	252	227	468	658	12
refugiados	255	218	294	227	468	658	12
y	298	218	302	227	468	658	12
migrantes.	305	218	344	227	468	658	12
Veinte	347	218	371	227	468	658	12
puntos	374	218	399	227	468	658	12
de	402	218	411	227	468	658	12
acción.	87	228	113	237	468	658	12
Migración	115	227	146	237	468	658	12
y	148	227	152	237	468	658	12
Desarrollo,	154	227	187	237	468	658	12
15(29),	189	227	214	237	468	658	12
123-135.	216	228	248	237	468	658	12
Fernández,	57	238	98	247	468	658	12
M.,	102	238	114	247	468	658	12
et	117	237	122	247	468	658	12
al.	126	237	134	247	468	658	12
(2017).	137	238	163	247	468	658	12
Estudio:	166	237	192	247	468	658	12
migración	195	237	224	247	468	658	12
y	227	237	231	247	468	658	12
desarrollo	234	237	263	247	468	658	12
en	266	237	273	247	468	658	12
Iberoamérica.	276	237	318	247	468	658	12
Informe	321	237	345	247	468	658	12
Ejecutivo.	348	237	378	247	468	658	12
España:	381	238	411	247	468	658	12
OIM-SEGIB.	87	248	135	257	468	658	12
Global	57	258	81	267	468	658	12
Forum	84	258	110	267	468	658	12
on	113	258	122	267	468	658	12
Migration	126	258	163	267	468	658	12
and	166	258	180	267	468	658	12
Development	183	258	232	267	468	658	12
GFMD	235	258	260	267	468	658	12
Turkey	263	258	288	267	468	658	12
2014-2015.	292	258	332	267	468	658	12
Mesa	335	258	355	267	468	658	12
redonda	358	258	389	267	468	658	12
2:	392	258	398	267	468	658	12
La	402	258	411	267	468	658	12
migración	87	268	125	277	468	658	12
como	127	268	148	277	468	658	12
factor	150	268	172	277	468	658	12
de	174	268	183	277	468	658	12
desarrollo.	185	268	225	277	468	658	12
Mesa	227	268	247	277	468	658	12
redonda	249	268	280	277	468	658	12
2.2	282	268	293	277	468	658	12
La	295	268	305	277	468	658	12
migración	307	268	345	277	468	658	12
en	347	268	356	277	468	658	12
el	359	268	365	277	468	658	12
marco	367	268	391	277	468	658	12
de	393	268	402	277	468	658	12
la	404	268	411	277	468	658	12
Agenda	87	278	114	287	468	658	12
2030	117	278	135	287	468	658	12
para	138	278	155	287	468	658	12
el	158	278	164	287	468	658	12
Desarrollo:	167	278	208	287	468	658	12
seguimiento	211	278	256	287	468	658	12
y	259	278	263	287	468	658	12
examen	266	278	295	287	468	658	12
de	298	278	307	287	468	658	12
una	310	278	324	287	468	658	12
cuestión	327	278	358	287	468	658	12
polifacética	361	278	404	287	468	658	12
y	407	278	411	287	468	658	12
transversal	87	288	127	297	468	658	12
en	130	288	138	297	468	658	12
pos	141	288	154	297	468	658	12
de	156	288	164	297	468	658	12
su	167	288	175	297	468	658	12
incorporación.	177	288	232	297	468	658	12
(https://goo.gl/EaSdVE)	234	288	322	297	468	658	12
(21-06-2018).	324	288	373	297	468	658	12
MF	57	298	69	307	468	658	12
Saltaji,	73	298	98	307	468	658	12
I.	102	298	107	307	468	658	12
(2017).	110	298	136	307	468	658	12
Corporate	139	298	176	307	468	658	12
Social	179	298	202	307	468	658	12
Responsability	205	298	260	307	468	658	12
and	263	298	277	307	468	658	12
migration:	280	298	319	307	468	658	12
integration	322	298	363	307	468	658	12
governance.	366	298	411	307	468	658	12
Internal	87	307	111	317	468	658	12
Auditing	113	307	139	317	468	658	12
&	141	307	148	317	468	658	12
Risk	150	307	162	317	468	658	12
Management,	164	307	207	317	468	658	12
12(48),	209	307	234	317	468	658	12
58-69.	236	308	259	317	468	658	12
Muñoz,	57	318	85	327	468	658	12
T.	88	318	94	327	468	658	12
(2016).	97	318	123	327	468	658	12
Políticas	125	318	157	327	468	658	12
migratorias	159	318	202	327	468	658	12
en	205	318	214	327	468	658	12
México	216	318	243	327	468	658	12
y	246	318	250	327	468	658	12
Venezuela:	252	318	292	327	468	658	12
análisis	295	318	323	327	468	658	12
de	325	318	334	327	468	658	12
respuestas	337	318	375	327	468	658	12
guberna-	378	318	411	327	468	658	12
mentales	87	328	120	337	468	658	12
disímiles	123	328	156	337	468	658	12
ante	158	328	174	337	468	658	12
procesos	177	328	209	337	468	658	12
de	212	328	220	337	468	658	12
inmigración	223	328	268	337	468	658	12
y	271	328	275	337	468	658	12
emigración	277	328	319	337	468	658	12
internacionales.	322	328	381	337	468	658	12
Desafíos,	383	327	411	337	468	658	12
28(2),	87	337	107	347	468	658	12
333-366.	110	338	141	347	468	658	12
DOI:	143	338	161	347	468	658	12
http://dx.doi.org/10.12804/desafios28.2.2016.09	163	338	337	347	468	658	12
OIM	57	348	74	357	468	658	12
(2017a).	76	348	106	357	468	658	12
Seguimiento	108	348	155	357	468	658	12
y	156	348	161	357	468	658	12
evaluación	162	348	202	357	468	658	12
de	204	348	213	357	468	658	12
los	215	348	225	357	468	658	12
aspectos	227	348	258	357	468	658	12
referentes	260	348	297	357	468	658	12
a	299	348	303	357	468	658	12
la	305	348	312	357	468	658	12
migración	313	348	351	357	468	658	12
en	353	348	362	357	468	658	12
los	364	348	374	357	468	658	12
Objetivos	376	348	411	357	468	658	12
de	87	358	95	367	468	658	12
Desarrollo	98	358	136	367	468	658	12
Sostenible.	139	358	179	367	468	658	12
Diálogo	182	357	205	367	468	658	12
Internacional	207	357	247	367	468	658	12
sobre	249	357	264	367	468	658	12
Migración	266	357	297	367	468	658	12
N°	299	357	308	367	468	658	12
26.	310	357	320	367	468	658	12
Ginebra:	323	358	355	367	468	658	12
OIM.	357	358	376	367	468	658	12
OIM	57	368	74	377	468	658	12
(2017b).	77	368	107	377	468	658	12
“La	110	368	123	377	468	658	12
OIM	126	368	143	377	468	658	12
y	147	368	151	377	468	658	12
la	154	368	160	377	468	658	12
Agenda	163	368	191	377	468	658	12
2030	194	368	212	377	468	658	12
para	215	368	232	377	468	658	12
el	235	368	241	377	468	658	12
desarrollo	244	368	281	377	468	658	12
sostenible	284	368	321	377	468	658	12
en	324	368	333	377	468	658	12
América	336	368	367	377	468	658	12
Latina	370	368	394	377	468	658	12
y	397	368	402	377	468	658	12
el	405	368	411	377	468	658	12
Caribe”.	87	378	117	387	468	658	12
(https://goo.gl/YdrrC1)	119	378	202	387	468	658	12
(15-05-2018).	204	378	253	387	468	658	12
OIM	57	388	74	397	468	658	12
(2018).	77	388	103	397	468	658	12
“La	105	388	118	397	468	658	12
migración	121	388	159	397	468	658	12
y	162	388	166	397	468	658	12
los	169	388	180	397	468	658	12
objetivos	182	388	216	397	468	658	12
de	219	388	227	397	468	658	12
desarrollo	230	388	268	397	468	658	12
sostenible.	270	388	310	397	468	658	12
Reunión	313	388	344	397	468	658	12
técnica	347	388	374	397	468	658	12
de	377	388	385	397	468	658	12
socios	388	388	411	397	468	658	12
de	87	398	95	407	468	658	12
la	98	398	105	407	468	658	12
iniciativa	108	398	142	407	468	658	12
conjunta	145	398	178	407	468	658	12
de	181	398	190	407	468	658	12
salud	192	398	212	407	468	658	12
para	215	398	232	407	468	658	12
las	235	398	245	407	468	658	12
personas	248	398	281	407	468	658	12
migrantes”.	284	398	327	407	468	658	12
(https://goo.gl/tvTpjK)	330	398	411	407	468	658	12
(15-05-2018).	87	408	136	417	468	658	12
OIM	57	418	74	427	468	658	12
y	76	418	81	427	468	658	12
CEPAL	83	418	109	427	468	658	12
(2018).	112	418	138	427	468	658	12
Informe	141	417	165	427	468	658	12
final	167	417	180	427	468	658	12
de	183	417	190	427	468	658	12
la	192	417	197	427	468	658	12
reunión	200	417	223	427	468	658	12
regional	225	417	249	427	468	658	12
latinoamericana	251	417	299	427	468	658	12
y	302	417	305	427	468	658	12
caribeña	307	417	333	427	468	658	12
de	335	417	342	427	468	658	12
expertos	344	417	369	427	468	658	12
y	371	417	375	427	468	658	12
expertas	377	417	402	427	468	658	12
en	404	417	411	427	468	658	12
migración	87	427	116	437	468	658	12
internacional	119	427	158	437	468	658	12
preparatoria	161	427	198	437	468	658	12
del	201	427	210	437	468	658	12
Pacto	213	427	230	437	468	658	12
Mundial	233	427	259	437	468	658	12
para	262	427	275	437	468	658	12
una	278	427	290	437	468	658	12
migración	293	427	322	437	468	658	12
segura,	326	427	347	437	468	658	12
ordenada	350	427	378	437	468	658	12
y	381	427	385	437	468	658	12
regular.	388	427	411	437	468	658	12
Santiago	87	438	119	447	468	658	12
de	122	438	130	447	468	658	12
Chile:	133	438	154	447	468	658	12
OIM	156	438	173	447	468	658	12
y	176	438	180	447	468	658	12
CEPAL.	182	438	210	447	468	658	12
Pinazo,	57	448	84	457	468	658	12
J.	87	448	93	457	468	658	12
(2017).	96	448	122	457	468	658	12
Inmigración	125	448	171	457	468	658	12
en	174	448	183	457	468	658	12
el	186	448	192	457	468	658	12
estado	195	448	219	457	468	658	12
postwestfaliano:	222	448	283	457	468	658	12
un	286	448	296	457	468	658	12
enfoque	299	448	328	457	468	658	12
de	332	448	340	457	468	658	12
políticas	343	448	375	457	468	658	12
públicas.	378	448	411	457	468	658	12
BARATARIA	87	457	131	467	468	658	12
Revista	133	457	155	467	468	658	12
Castellano-Manchega	157	457	223	467	468	658	12
de	225	457	232	467	468	658	12
Ciencias	234	457	260	467	468	658	12
Sociales,	262	457	288	467	468	658	12
(23),	290	458	307	467	468	658	12
129-143.	310	458	341	467	468	658	12
DOI:	344	458	361	467	468	658	12
http://dx.doi.	364	458	411	467	468	658	12
org/10.20932/barataria.v0i23.345	87	468	209	477	468	658	12
PNUD	57	478	80	487	468	658	12
(2009).	82	478	108	487	468	658	12
Informe	111	477	135	487	468	658	12
sobre	137	477	152	487	468	658	12
Desarrollo	154	477	185	487	468	658	12
Humano	187	477	214	487	468	658	12
2009.	216	477	235	487	468	658	12
Nueva	237	478	260	487	468	658	12
York:	263	478	282	487	468	658	12
PNUD.	284	478	310	487	468	658	12
Universidad	57	488	101	497	468	658	12
Pontificia	105	488	140	497	468	658	12
de	143	488	152	497	468	658	12
Comillas	155	488	187	497	468	658	12
y	190	488	195	497	468	658	12
OBIMID	198	488	230	497	468	658	12
(2017).	233	488	259	497	468	658	12
Estudio:	262	487	287	497	468	658	12
migración	290	487	319	497	468	658	12
y	322	487	325	497	468	658	12
desarrollo	328	487	357	497	468	658	12
en	360	487	367	497	468	658	12
Iberoamérica.	370	487	411	497	468	658	12
España:	87	498	116	507	468	658	12
Universidad	119	498	163	507	468	658	12
Pontificia	166	498	201	507	468	658	12
de	203	498	212	507	468	658	12
Comillas	214	498	247	507	468	658	12
y	249	498	253	507	468	658	12
OBIMID.	255	498	290	507	468	658	12
Foro	57	508	74	517	468	658	12
Económico	77	508	119	517	468	658	12
Mundial	121	508	153	517	468	658	12
(2018).	155	508	181	517	468	658	12
Informe	183	507	207	517	468	658	12
de	209	507	216	517	468	658	12
riesgos	218	507	237	517	468	658	12
mundiales	239	507	269	517	468	658	12
2018.	271	507	290	517	468	658	12
Ginebra:	292	508	324	517	468	658	12
Foro	326	508	344	517	468	658	12
Económico	346	508	389	517	468	658	12
Mun-	391	508	411	517	468	658	12
dial	87	518	101	527	468	658	12
(13.ª	103	518	120	527	468	658	12
edición).	122	518	154	527	468	658	12
ISSN	57	610	73	618	468	658	12
impreso:	75	610	100	618	468	658	12
1390-6291;	102	610	138	618	468	658	12
ISSN	140	610	156	618	468	658	12
electrónico:	158	610	193	618	468	658	12
1390-8618	195	610	228	618	468	658	12
