U	286	43	299	64	595	814	1
N	304	43	317	64	595	814	1
P	327	43	339	64	595	814	1
A	344	43	356	64	595	814	1
C	361	43	374	64	595	814	1
I	379	43	383	64	595	814	1
E	388	43	399	64	595	814	1
N	404	43	417	64	595	814	1
T	422	43	433	64	595	814	1
E	438	43	449	64	595	814	1
C	459	43	472	64	595	814	1
O	477	43	490	64	595	814	1
N	495	43	508	64	595	814	1
.	513	43	518	64	595	814	1
.	523	43	528	64	595	814	1
.	533	43	538	64	595	814	1
Enfermedad	101	99	206	121	595	814	1
celiaca	211	99	272	121	595	814	1
refractaria:	277	99	371	121	595	814	1
cuando	376	99	440	121	595	814	1
la	445	99	460	121	595	814	1
dieta	465	99	508	121	595	814	1
sin	513	99	538	121	595	814	1
gluten	412	119	465	141	595	814	1
no	470	119	492	141	595	814	1
sana	497	119	538	141	595	814	1
Lorraine	96	153	140	167	595	814	1
Gil-Gulías	143	153	196	167	595	814	1
a	196	154	200	162	595	814	1
,	200	153	203	167	595	814	1
Lucía	207	153	235	167	595	814	1
Sierra-Santos	239	153	312	167	595	814	1
b	312	154	316	162	595	814	1
,	316	153	320	167	595	814	1
Ruth	323	153	348	167	595	814	1
Bravo-Lizcano	352	153	430	167	595	814	1
a	430	154	433	162	595	814	1
y	437	153	443	167	595	814	1
Bárbara	446	153	489	167	595	814	1
Moreno-	492	153	538	167	595	814	1
Caballero	483	167	534	181	595	814	1
c	534	168	538	176	595	814	1
M.I.R.	61	201	83	211	595	814	1
Medicina	85	201	117	211	595	814	1
Familiar	120	201	148	211	595	814	1
y	150	201	154	211	595	814	1
Comunitaria.	57	211	102	221	595	814	1
Unidad	105	211	130	221	595	814	1
Docente	133	211	163	221	595	814	1
Multiprofesional	57	221	114	231	595	814	1
de	116	221	125	231	595	814	1
Atención	127	221	159	231	595	814	1
Familiar	57	231	85	241	595	814	1
y	87	231	91	241	595	814	1
Comunitaria	93	231	137	241	595	814	1
Zona	139	231	157	241	595	814	1
Norte.	57	241	79	251	595	814	1
Madrid	81	241	106	251	595	814	1
(España).	108	241	141	251	595	814	1
a	57	202	59	207	595	814	1
b	57	255	59	260	595	814	1
Médico	62	254	88	263	595	814	1
de	91	254	100	263	595	814	1
Familia.	102	254	129	263	595	814	1
Grupo	132	254	154	263	595	814	1
de	57	264	66	273	595	814	1
Enfermedades	68	264	120	273	595	814	1
Raras	122	264	143	273	595	814	1
de	145	264	154	273	595	814	1
semFYC.	57	274	90	283	595	814	1
Consultorio	92	274	133	283	595	814	1
Local	135	274	155	283	595	814	1
de	57	284	66	293	595	814	1
El	68	284	75	293	595	814	1
Boalo.	77	284	100	293	595	814	1
Manzanares	102	284	146	293	595	814	1
el	148	284	154	293	595	814	1
Real.	57	294	75	303	595	814	1
Madrid	77	294	102	303	595	814	1
(España).	104	294	137	303	595	814	1
Médico	61	307	88	316	595	814	1
de	90	307	99	316	595	814	1
Familia.	102	307	129	316	595	814	1
Centro	131	307	156	316	595	814	1
de	57	317	66	326	595	814	1
Salud	68	317	88	326	595	814	1
Reina	91	317	111	326	595	814	1
Victoria.	113	317	142	326	595	814	1
Madrid	57	327	82	336	595	814	1
(España).	84	327	117	336	595	814	1
c	57	307	59	313	595	814	1
Correspondencia:	57	353	121	362	595	814	1
Lorraine	57	363	86	372	595	814	1
Gil	88	363	98	372	595	814	1
Gulías.	100	363	125	372	595	814	1
Correo	57	383	81	392	595	814	1
electrónico:	84	383	125	392	595	814	1
lorrainegil052@gmail.com	57	393	148	402	595	814	1
Recibido	57	418	88	428	595	814	1
el	91	418	97	428	595	814	1
6	99	418	103	428	595	814	1
de	106	418	115	428	595	814	1
julio	117	418	131	428	595	814	1
de	133	418	142	428	595	814	1
2015.	145	418	165	428	595	814	1
Aceptado	57	431	91	440	595	814	1
para	94	431	110	440	595	814	1
su	112	431	120	440	595	814	1
publicación	122	431	164	440	595	814	1
el	57	441	63	450	595	814	1
18	65	441	74	450	595	814	1
de	76	441	85	450	595	814	1
agosto	87	441	112	450	595	814	1
de	114	441	123	450	595	814	1
2015.	125	441	145	450	595	814	1
RESUMEN	199	201	240	211	595	814	1
PALABRAS	199	327	242	337	595	814	1
CLAVE:	245	327	273	337	595	814	1
Enfermedad	275	327	319	337	595	814	1
celíaca.	321	327	348	337	595	814	1
Gluten.	351	327	376	337	595	814	1
Linfoma	379	327	407	337	595	814	1
de	410	327	419	337	595	814	1
células	421	327	446	337	595	814	1
T	448	327	452	337	595	814	1
asociado	455	327	487	337	595	814	1
a	489	327	494	337	595	814	1
enteropatía.	496	327	539	337	595	814	1
ABSTRACT	199	343	243	353	595	814	1
Refractory	199	359	240	369	595	814	1
celiac	242	359	264	369	595	814	1
disease:	267	359	298	369	595	814	1
when	300	359	321	369	595	814	1
a	323	359	328	369	595	814	1
gluten-free	330	359	372	369	595	814	1
diet	374	359	389	369	595	814	1
does	391	359	409	369	595	814	1
not	412	359	424	369	595	814	1
heal	426	359	442	369	595	814	1
KEY	199	459	216	469	595	814	1
WORDS:	218	459	251	469	595	814	1
Celiac	253	459	275	469	595	814	1
disease.	277	459	307	469	595	814	1
Gluten.	309	459	335	469	595	814	1
Enteropathy-associated	337	459	423	469	595	814	1
T-cell	425	459	445	469	595	814	1
lymphoma.	447	459	487	469	595	814	1
INTRODUCCIÓN	201	502	280	514	595	814	1
La	201	522	212	534	595	814	1
enfermedad	215	522	269	534	595	814	1
celiaca	271	522	303	534	595	814	1
es	306	522	316	534	595	814	1
una	319	522	335	534	595	814	1
patología	338	522	380	534	595	814	1
habitual	383	522	418	534	595	814	1
en	421	522	432	534	595	814	1
la	435	522	442	534	595	814	1
consulta	445	522	483	534	595	814	1
de	486	522	497	534	595	814	1
atención	500	522	539	534	595	814	1
primaria,	201	534	240	546	595	814	1
siendo	243	534	273	546	595	814	1
muchas	276	534	311	546	595	814	1
veces	314	534	341	546	595	814	1
causa	344	534	370	546	595	814	1
de	373	534	385	546	595	814	1
frustración	388	534	435	546	595	814	1
para	438	534	458	546	595	814	1
el	462	534	469	546	595	814	1
médico	472	534	505	546	595	814	1
ante	508	534	528	546	595	814	1
la	531	534	539	546	595	814	1
imposibilidad	201	546	260	558	595	814	1
de	263	546	274	558	595	814	1
controlar	277	546	317	558	595	814	1
la	319	546	327	558	595	814	1
sintomatología	329	546	395	558	595	814	1
de	397	546	409	558	595	814	1
los	411	546	424	558	595	814	1
pacientes	427	546	470	558	595	814	1
o	473	546	478	558	595	814	1
de	481	546	492	558	595	814	1
conseguir	495	546	539	558	595	814	1
que	201	558	218	570	595	814	1
se	221	558	231	570	595	814	1
encuentren	234	558	285	570	595	814	1
totalmente	288	558	335	570	595	814	1
asintomáticos.	338	558	403	570	595	814	1
Esta	406	558	426	570	595	814	1
situación	429	558	469	570	595	814	1
es	472	558	483	570	595	814	1
consecuen-	486	558	539	570	595	814	1
cia	201	570	214	582	595	814	1
en	217	570	228	582	595	814	1
la	231	570	239	582	595	814	1
mayoría	242	570	278	582	595	814	1
de	281	570	292	582	595	814	1
ocasiones	295	570	341	582	595	814	1
al	344	570	351	582	595	814	1
incumplimiento	354	570	423	582	595	814	1
en	426	570	437	582	595	814	1
la	440	570	447	582	595	814	1
restricción	451	570	497	582	595	814	1
dietética	500	570	539	582	595	814	1
del	201	582	214	594	595	814	1
gluten.	217	582	248	594	595	814	1
Sin	250	582	265	594	595	814	1
embargo,	267	582	310	594	595	814	1
existe	313	582	339	594	595	814	1
una	342	582	358	594	595	814	1
rara	361	582	378	594	595	814	1
entidad	381	582	414	594	595	814	1
en	417	582	428	594	595	814	1
la	431	582	438	594	595	814	1
que	441	582	458	594	595	814	1
la	461	582	468	594	595	814	1
dieta	471	582	493	594	595	814	1
sin	496	582	508	594	595	814	1
gluten	511	582	539	594	595	814	1
no	201	594	212	606	595	814	1
mejora	215	594	245	606	595	814	1
la	248	594	255	606	595	814	1
sintomatología.	258	594	326	606	595	814	1
Esta	328	594	348	606	595	814	1
es	350	594	361	606	595	814	1
la	363	594	371	606	595	814	1
enfermedad	373	594	427	606	595	814	1
celiaca	429	594	461	606	595	814	1
refractaria	463	594	508	606	595	814	1
(ECR),	510	594	539	606	595	814	1
que	201	606	218	618	595	814	1
todo	221	606	242	618	595	814	1
médico	245	606	278	618	595	814	1
de	281	606	293	618	595	814	1
atención	296	606	334	618	595	814	1
primaria	338	606	374	618	595	814	1
debería	377	606	411	618	595	814	1
conocer	414	606	451	618	595	814	1
para	454	606	474	618	595	814	1
intentar	477	606	511	618	595	814	1
llegar	514	606	539	618	595	814	1
a	201	618	206	630	595	814	1
un	209	618	220	630	595	814	1
diagnóstico	223	618	275	630	595	814	1
precoz	277	618	308	630	595	814	1
por	310	618	325	630	595	814	1
las	328	618	341	630	595	814	1
complicaciones	343	618	413	630	595	814	1
graves	416	618	445	630	595	814	1
que	448	618	465	630	595	814	1
pudieran	467	618	507	630	595	814	1
existir.	509	618	539	630	595	814	1
Este	57	650	72	659	595	814	1
artículo	75	650	101	659	595	814	1
de	103	650	112	659	595	814	1
Revista	114	650	141	659	595	814	1
Clínica	143	650	167	659	595	814	1
de	169	650	178	659	595	814	1
Medicina	57	659	89	669	595	814	1
de	92	659	101	669	595	814	1
Familia	103	659	128	669	595	814	1
se	130	659	139	669	595	814	1
encuentra	141	659	177	669	595	814	1
disponible	57	669	94	678	595	814	1
bajo	96	669	111	678	595	814	1
la	113	669	120	678	595	814	1
licencia	122	669	149	678	595	814	1
de	151	669	160	678	595	814	1
Crea-	162	669	182	678	595	814	1
tive	57	679	69	688	595	814	1
Commons	72	679	109	688	595	814	1
Reconocimiento-	111	679	172	688	595	814	1
NoComercial-SinObraDerivada	57	688	167	698	595	814	1
4.0	170	688	181	698	595	814	1
Internacional	57	698	103	707	595	814	1
(by-nc-nd).	105	698	144	707	595	814	1
CASO	201	642	230	654	595	814	1
CLÍNICO	232	642	274	654	595	814	1
Se	201	666	213	678	595	814	1
trata	216	666	237	678	595	814	1
de	240	666	251	678	595	814	1
una	254	666	271	678	595	814	1
mujer	274	666	299	678	595	814	1
de	303	666	314	678	595	814	1
61	317	666	328	678	595	814	1
años,	332	666	356	678	595	814	1
alérgica	360	666	395	678	595	814	1
al	398	666	405	678	595	814	1
diazepam,	409	666	455	678	595	814	1
no	458	666	470	678	595	814	1
fumadora,	473	666	519	678	595	814	1
con	522	666	539	678	595	814	1
antecedentes	201	678	262	690	595	814	1
patológicos	264	678	316	690	595	814	1
de	318	678	330	690	595	814	1
enfermedad	332	678	386	690	595	814	1
celiaca	388	678	419	690	595	814	1
desde	422	678	449	690	595	814	1
los	451	678	464	690	595	814	1
21,	467	678	481	690	595	814	1
pero	483	678	503	690	595	814	1
que	506	678	522	690	595	814	1
fue	525	678	539	690	595	814	1
diagnosticada	201	690	264	702	595	814	1
a	266	690	272	702	595	814	1
los	274	690	287	702	595	814	1
40	290	690	301	702	595	814	1
años	304	690	325	702	595	814	1
con	328	690	344	702	595	814	1
confirmación	347	690	405	702	595	814	1
anatomopatológica.	407	690	497	702	595	814	1
Además,	499	690	539	702	595	814	1
padece	201	702	234	714	595	814	1
una	237	702	254	714	595	814	1
condrocalcinosis	257	702	332	714	595	814	1
y	335	702	340	714	595	814	1
osteoporosis	343	702	401	714	595	814	1
en	404	702	415	714	595	814	1
tratamiento	418	702	469	714	595	814	1
con	472	702	488	714	595	814	1
calcio	491	702	518	714	595	814	1
car-	521	702	539	714	595	814	1
bonato	201	714	232	726	595	814	1
más	236	714	255	726	595	814	1
colecalciferol.	258	714	320	726	595	814	1
También	323	714	362	726	595	814	1
presenta	366	714	405	726	595	814	1
una	408	714	425	726	595	814	1
pequeña	428	714	467	726	595	814	1
hernia	471	714	498	726	595	814	1
de	502	714	513	726	595	814	1
hiato	517	714	539	726	595	814	1
descrita	201	726	237	738	595	814	1
en	240	726	251	738	595	814	1
estudio	254	726	287	738	595	814	1
endoscópico	289	726	347	738	595	814	1
en	350	726	361	738	595	814	1
tratamiento	364	726	415	738	595	814	1
con	418	726	435	738	595	814	1
omeprazol	438	726	485	738	595	814	1
e	488	726	493	738	595	814	1
intoleran-	496	726	539	738	595	814	1
cia	201	738	214	750	595	814	1
a	217	738	222	750	595	814	1
la	225	738	232	750	595	814	1
lactosa	235	738	267	750	595	814	1
diagnosticada	270	738	333	750	595	814	1
en	336	738	347	750	595	814	1
2009.	350	738	375	750	595	814	1
REV	57	775	72	785	595	814	1
CLÍN	74	775	92	785	595	814	1
MED	94	775	112	785	595	814	1
FAM	114	775	131	785	595	814	1
2016;	133	775	153	785	595	814	1
9(2):	155	775	171	785	595	814	1
110-113	173	775	203	785	595	814	1
110	525	775	539	784	595	814	1
U	57	43	67	58	595	814	2
N	70	43	80	58	595	814	2
P	87	43	95	58	595	814	2
A	99	43	107	58	595	814	2
C	111	43	120	58	595	814	2
I	124	43	127	58	595	814	2
E	131	43	139	58	595	814	2
N	143	43	152	58	595	814	2
T	156	43	163	58	595	814	2
E	167	43	175	58	595	814	2
C	182	43	191	58	595	814	2
O	195	43	205	58	595	814	2
N	208	43	218	58	595	814	2
.	221	43	225	58	595	814	2
.	229	43	232	58	595	814	2
.	236	43	239	58	595	814	2
Enfermedad	271	52	309	60	595	814	2
celiaca	311	52	333	60	595	814	2
refractaria:	335	52	368	60	595	814	2
cuando	370	52	394	60	595	814	2
la	396	52	401	60	595	814	2
dieta	403	52	418	60	595	814	2
sin	420	52	429	60	595	814	2
gluten	431	52	450	60	595	814	2
no	452	52	460	60	595	814	2
sana.	462	52	479	60	595	814	2
Gil-Gulías,	481	52	514	60	595	814	2
L.	516	52	521	60	595	814	2
et	523	52	529	60	595	814	2
al.	531	52	539	60	595	814	2
Estando	57	99	94	111	595	814	2
previamente	101	99	156	111	595	814	2
estable,	163	99	198	111	595	814	2
comienza	206	99	249	111	595	814	2
desde	256	99	283	111	595	814	2
hace	57	111	78	123	595	814	2
un	81	111	92	123	595	814	2
año	94	111	111	123	595	814	2
con	113	111	130	123	595	814	2
epigastralgia	132	111	189	123	595	814	2
de	192	111	203	123	595	814	2
carácter	206	111	242	123	595	814	2
continuo	245	111	283	123	595	814	2
y	57	123	62	135	595	814	2
sordo	67	123	93	135	595	814	2
de	98	123	109	135	595	814	2
predominio	114	123	165	135	595	814	2
nocturno	170	123	210	135	595	814	2
y	215	123	220	135	595	814	2
postprandial.	225	123	283	135	595	814	2
El	57	135	65	147	595	814	2
dolor	69	135	92	147	595	814	2
no	95	135	107	147	595	814	2
se	111	135	121	147	595	814	2
irradia	125	135	152	147	595	814	2
y	156	135	161	147	595	814	2
se	165	135	175	147	595	814	2
acompaña	179	135	226	147	595	814	2
de	230	135	241	147	595	814	2
malestar	245	135	283	147	595	814	2
general,	57	147	92	159	595	814	2
prurito	97	147	126	159	595	814	2
generalizado	131	147	188	159	595	814	2
ocasional,	192	147	237	159	595	814	2
astenia	242	147	274	159	595	814	2
y	278	147	283	159	595	814	2
pérdida	57	159	91	171	595	814	2
de	95	159	106	171	595	814	2
8	110	159	115	171	595	814	2
kg	119	159	130	171	595	814	2
de	134	159	145	171	595	814	2
peso	149	159	171	171	595	814	2
en	174	159	185	171	595	814	2
los	189	159	202	171	595	814	2
últimos	206	159	238	171	595	814	2
6	242	159	248	171	595	814	2
meses,	251	159	283	171	595	814	2
así	57	171	69	183	595	814	2
como	72	171	97	183	595	814	2
alteraciones	100	171	154	183	595	814	2
del	157	171	170	183	595	814	2
hábito	173	171	201	183	595	814	2
intestinal	204	171	244	183	595	814	2
con	246	171	263	183	595	814	2
ma-	266	171	283	183	595	814	2
yor	57	183	71	195	595	814	2
número	75	183	109	195	595	814	2
de	113	183	125	195	595	814	2
deposiciones,	129	183	191	195	595	814	2
alternando	195	183	243	195	595	814	2
con	247	183	264	195	595	814	2
pe-	268	183	283	195	595	814	2
ríodos	57	195	85	207	595	814	2
cortos	88	195	117	207	595	814	2
de	120	195	132	207	595	814	2
estreñimiento,	135	195	199	207	595	814	2
sin	202	195	215	207	595	814	2
productos	219	195	265	207	595	814	2
pa-	268	195	283	207	595	814	2
tológicos,	57	207	100	219	595	814	2
náuseas	104	207	141	219	595	814	2
ni	144	207	152	219	595	814	2
vómitos	155	207	191	219	595	814	2
y	194	207	199	219	595	814	2
salivación	202	207	246	219	595	814	2
amarga	250	207	283	219	595	814	2
diurna.	57	219	87	231	595	814	2
Aseguraba	90	219	138	231	595	814	2
mantener	141	219	183	231	595	814	2
una	185	219	202	231	595	814	2
dieta	204	219	226	231	595	814	2
estricta	229	219	262	231	595	814	2
libre	264	219	283	231	595	814	2
de	57	231	68	243	595	814	2
gluten	72	231	100	243	595	814	2
y	104	231	109	243	595	814	2
lactosa,	113	231	148	243	595	814	2
por	152	231	167	243	595	814	2
lo	171	231	179	243	595	814	2
que	183	231	200	243	595	814	2
se	204	231	215	243	595	814	2
decide	219	231	249	243	595	814	2
derivar	253	231	283	243	595	814	2
al	57	243	64	255	595	814	2
hospital	67	243	102	255	595	814	2
donde	105	243	134	255	595	814	2
ingresa	137	243	170	255	595	814	2
en	172	243	183	255	595	814	2
medicina	186	243	227	255	595	814	2
interna	230	243	260	255	595	814	2
para	263	243	283	255	595	814	2
estudio.	57	255	92	267	595	814	2
En	57	279	68	291	595	814	2
la	73	279	80	291	595	814	2
exploración	85	279	137	291	595	814	2
física	141	279	164	291	595	814	2
presenta	169	279	208	291	595	814	2
una	212	279	229	291	595	814	2
presión	233	279	266	291	595	814	2
ar-	271	279	283	291	595	814	2
terial	57	291	78	303	595	814	2
de	84	291	95	303	595	814	2
120/72	100	291	131	303	595	814	2
mmHg	136	291	166	303	595	814	2
una	172	291	188	303	595	814	2
frecuencia	193	291	240	303	595	814	2
cardiaca	245	291	283	303	595	814	2
de	57	303	68	315	595	814	2
70	72	303	83	315	595	814	2
lpm,	87	303	107	315	595	814	2
una	111	303	127	315	595	814	2
temperatura	131	303	186	315	595	814	2
corporal	190	303	227	315	595	814	2
de	231	303	242	315	595	814	2
36,5	246	303	266	315	595	814	2
ºC,	270	303	283	315	595	814	2
aceptable	57	315	101	327	595	814	2
estado	104	315	134	327	595	814	2
general,	138	315	173	327	595	814	2
palidez	177	315	208	327	595	814	2
y	212	315	217	327	595	814	2
leve	220	315	238	327	595	814	2
deshidra-	241	315	283	327	595	814	2
tación	57	327	84	339	595	814	2
mucocutánea,	90	327	153	339	595	814	2
sin	159	327	171	339	595	814	2
adenopatías	177	327	232	339	595	814	2
palpables.	237	327	283	339	595	814	2
Un	57	339	69	351	595	814	2
índice	72	339	99	351	595	814	2
de	102	339	113	351	595	814	2
masa	116	339	141	351	595	814	2
corporal	144	339	181	351	595	814	2
de	183	339	195	351	595	814	2
17,9.	198	339	220	351	595	814	2
Auscultación	226	339	283	351	595	814	2
cardiopulmonar	57	351	127	363	595	814	2
rítmica,	131	351	164	363	595	814	2
sin	168	351	180	363	595	814	2
soplos	184	351	214	363	595	814	2
y	218	351	223	363	595	814	2
con	227	351	243	363	595	814	2
un	247	351	258	363	595	814	2
mur-	262	351	283	363	595	814	2
mullo	57	363	81	375	595	814	2
vesicular	85	363	125	375	595	814	2
conservado	129	363	181	375	595	814	2
y	185	363	190	375	595	814	2
sin	195	363	207	375	595	814	2
ruidos	212	363	239	375	595	814	2
patológi-	243	363	283	375	595	814	2
cos.	57	375	76	387	595	814	2
El	79	375	88	387	595	814	2
abdomen	91	375	134	387	595	814	2
era	137	375	151	387	595	814	2
blando	155	375	186	387	595	814	2
y	189	375	194	387	595	814	2
depresible,	198	375	247	387	595	814	2
doloro-	251	375	283	387	595	814	2
so	57	387	67	399	595	814	2
a	71	387	76	399	595	814	2
la	80	387	88	399	595	814	2
palpación	91	387	135	399	595	814	2
en	138	387	149	399	595	814	2
epigastrio	153	387	197	399	595	814	2
y	201	387	206	399	595	814	2
mesogastrio,	209	387	267	399	595	814	2
sin	271	387	283	399	595	814	2
masas,	57	399	89	411	595	814	2
visceromegalias,	92	399	166	411	595	814	2
ni	170	399	177	411	595	814	2
adenopatías	181	399	236	411	595	814	2
inguinales	239	399	283	411	595	814	2
palpables.	57	411	103	423	595	814	2
Extremidades	107	411	168	423	595	814	2
sin	172	411	185	423	595	814	2
edemas	188	411	224	423	595	814	2
ni	228	411	235	423	595	814	2
signos	239	411	268	423	595	814	2
de	272	411	283	423	595	814	2
trombosis	57	423	101	435	595	814	2
venosas	106	423	143	435	595	814	2
y	148	423	153	435	595	814	2
exploración	157	423	209	435	595	814	2
neurológica	214	423	266	435	595	814	2
sin	271	423	283	435	595	814	2
alteraciones.	57	435	114	447	595	814	2
El	57	459	65	471	595	814	2
hemograma	68	459	121	471	595	814	2
presentaba	124	459	174	471	595	814	2
una	177	459	193	471	595	814	2
leve	196	459	214	471	595	814	2
anemia	216	459	249	471	595	814	2
macro-	251	459	283	471	595	814	2
cítica	57	471	80	483	595	814	2
(hemoglobina	84	471	145	483	595	814	2
11	148	471	160	483	595	814	2
g/dL,	163	471	187	483	595	814	2
hematocrito	190	471	244	483	595	814	2
36,7	248	471	267	483	595	814	2
%,	271	471	283	483	595	814	2
VCM	57	483	79	495	595	814	2
101,6	84	483	109	495	595	814	2
fL),	114	483	128	495	595	814	2
plaquetas	134	483	178	495	595	814	2
y	183	483	188	495	595	814	2
fórmula	193	483	227	495	595	814	2
leucocitaria	232	483	283	495	595	814	2
de	312	99	323	111	595	814	2
características	326	99	391	111	595	814	2
normales.	394	99	438	111	595	814	2
La	441	99	452	111	595	814	2
velocidad	455	99	499	111	595	814	2
de	502	99	513	111	595	814	2
sedi-	516	99	539	111	595	814	2
mentación	312	111	359	123	595	814	2
globular	362	111	398	123	595	814	2
fue	401	111	415	123	595	814	2
28	419	111	430	123	595	814	2
mm/h,	433	111	462	123	595	814	2
la	465	111	473	123	595	814	2
coagulación	476	111	530	123	595	814	2
y	534	111	539	123	595	814	2
bioquímica	312	123	361	135	595	814	2
resultaron	364	123	409	135	595	814	2
normales.	412	123	456	135	595	814	2
El	459	123	467	135	595	814	2
proteinograma,	470	123	539	135	595	814	2
las	312	135	324	147	595	814	2
hormonas	328	135	372	147	595	814	2
tiroideas,	375	135	417	147	595	814	2
las	420	135	432	147	595	814	2
inmunoglobulinas	435	135	514	147	595	814	2
(IgG,	517	135	539	147	595	814	2
IgM,	312	147	332	159	595	814	2
IgA),	335	147	356	159	595	814	2
la	359	147	367	159	595	814	2
vitamina	371	147	408	159	595	814	2
B12	412	147	430	159	595	814	2
y	433	147	438	159	595	814	2
el	442	147	450	159	595	814	2
ácido	453	147	478	159	595	814	2
fólico	482	147	506	159	595	814	2
se	510	147	520	159	595	814	2
en-	524	147	539	159	595	814	2
contraban	312	159	357	171	595	814	2
dentro	361	159	391	171	595	814	2
de	395	159	406	171	595	814	2
la	410	159	418	171	595	814	2
normalidad.	422	159	475	171	595	814	2
Sangre	480	159	512	171	595	814	2
ocul-	516	159	539	171	595	814	2
ta	312	171	320	183	595	814	2
en	324	171	335	183	595	814	2
heces	338	171	365	183	595	814	2
y	368	171	373	183	595	814	2
marcadores	377	171	430	183	595	814	2
tumorales	433	171	478	183	595	814	2
negativos.	481	171	527	183	595	814	2
El	530	171	539	183	595	814	2
estudio	312	183	345	195	595	814	2
de	349	183	360	195	595	814	2
malabsorción	364	183	424	195	595	814	2
de	428	183	439	195	595	814	2
heces	443	183	470	195	595	814	2
presentó	473	183	513	195	595	814	2
agua	517	183	539	195	595	814	2
fecal	312	195	333	207	595	814	2
66,3	338	195	357	207	595	814	2
%,	362	195	375	207	595	814	2
nitrógeno	379	195	422	207	595	814	2
fecal	426	195	448	207	595	814	2
1,3	452	195	466	207	595	814	2
g/24	471	195	491	207	595	814	2
h,	496	195	504	207	595	814	2
grasas	509	195	539	207	595	814	2
fecales	312	207	343	219	595	814	2
9,1	347	207	361	219	595	814	2
g/24	365	207	385	219	595	814	2
h,	388	207	397	219	595	814	2
almidón	400	207	436	219	595	814	2
12,3	440	207	459	219	595	814	2
g/24	463	207	483	219	595	814	2
h,	486	207	495	219	595	814	2
azucares	498	207	539	219	595	814	2
4,9	312	219	326	231	595	814	2
g/24	329	219	350	231	595	814	2
h	353	219	359	231	595	814	2
con	363	219	379	231	595	814	2
un	383	219	394	231	595	814	2
peso	398	219	420	231	595	814	2
de	424	219	435	231	595	814	2
heces	439	219	465	231	595	814	2
en	469	219	480	231	595	814	2
24	484	219	495	231	595	814	2
horas	499	219	524	231	595	814	2
de	527	219	539	231	595	814	2
146	312	231	328	243	595	814	2
g,	331	231	340	243	595	814	2
positivos	343	231	383	243	595	814	2
estos	386	231	410	243	595	814	2
datos	413	231	438	243	595	814	2
para	441	231	461	243	595	814	2
malabsorción	464	231	524	243	595	814	2
in-	527	231	539	243	595	814	2
testinal.	312	243	347	255	595	814	2
Los	350	243	366	255	595	814	2
anticuerpos	369	243	422	255	595	814	2
antitransglutaminasa	425	243	518	255	595	814	2
fue-	521	243	539	255	595	814	2
ron	312	255	326	267	595	814	2
negativos.	331	255	377	267	595	814	2
Dados	381	255	410	267	595	814	2
los	414	255	427	267	595	814	2
antecedentes	431	255	492	267	595	814	2
de	496	255	507	267	595	814	2
la	512	255	519	267	595	814	2
pa-	523	255	539	267	595	814	2
ciente,	312	267	342	279	595	814	2
se	345	267	356	279	595	814	2
repite	359	267	385	279	595	814	2
el	389	267	396	279	595	814	2
estudio	400	267	433	279	595	814	2
de	437	267	448	279	595	814	2
malabsorción,	452	267	515	279	595	814	2
para	519	267	539	279	595	814	2
evaluar	312	279	344	291	595	814	2
la	347	279	355	291	595	814	2
funcionalidad	358	279	418	291	595	814	2
absortiva	422	279	463	291	595	814	2
intestinal,	466	279	509	291	595	814	2
cuyos	512	279	539	291	595	814	2
resultados	312	291	358	303	595	814	2
confirman	363	291	407	303	595	814	2
este	412	291	431	303	595	814	2
diagnóstico.	435	291	490	303	595	814	2
Se	494	291	506	303	595	814	2
objeti-	510	291	539	303	595	814	2
va	312	303	322	315	595	814	2
histológicamente	326	303	402	315	595	814	2
una	406	303	423	315	595	814	2
afectación	426	303	473	315	595	814	2
de	477	303	488	315	595	814	2
la	492	303	499	315	595	814	2
mucosa	503	303	539	315	595	814	2
duodenal	312	315	353	327	595	814	2
con	356	315	373	327	595	814	2
grado	376	315	402	327	595	814	2
Marsh	405	315	433	327	595	814	2
III	435	315	443	327	595	814	2
a	446	315	451	327	595	814	2
pesar	454	315	479	327	595	814	2
de	482	315	493	327	595	814	2
llevar	496	315	519	327	595	814	2
una	522	315	539	327	595	814	2
dieta	312	327	334	339	595	814	2
exenta	337	327	367	339	595	814	2
de	371	327	382	339	595	814	2
gluten	385	327	413	339	595	814	2
y	416	327	421	339	595	814	2
lactosa	425	327	457	339	595	814	2
y	461	327	466	339	595	814	2
de	469	327	480	339	595	814	2
haber	484	327	509	339	595	814	2
nega-	513	327	539	339	595	814	2
tivizado	312	339	346	351	595	814	2
los	351	339	364	351	595	814	2
anticuerpos	369	339	421	351	595	814	2
antitransglutaminasa.	426	339	522	351	595	814	2
Se	527	339	539	351	595	814	2
procede	312	351	349	363	595	814	2
al	355	351	363	363	595	814	2
estudio	369	351	402	363	595	814	2
con	409	351	425	363	595	814	2
TAC	432	351	451	363	595	814	2
abdómino-pélvico	458	351	539	363	595	814	2
que	312	363	329	375	595	814	2
no	333	363	344	375	595	814	2
muestra	348	363	384	375	595	814	2
hallazgos	388	363	430	375	595	814	2
patológicos	434	363	487	375	595	814	2
de	491	363	502	375	595	814	2
interés.	506	363	539	375	595	814	2
Se	312	375	324	387	595	814	2
prosigue	327	375	366	387	595	814	2
al	369	375	377	387	595	814	2
estudio	380	375	413	387	595	814	2
con	416	375	433	387	595	814	2
nueva	436	375	463	387	595	814	2
esófago-gastro-	467	375	539	387	595	814	2
duodenoscopia	312	387	381	399	595	814	2
(figura	384	387	412	399	595	814	2
1),	415	387	426	399	595	814	2
que	429	387	446	399	595	814	2
visualiza	449	387	487	399	595	814	2
macroscó-	490	387	539	399	595	814	2
picamente	312	399	359	411	595	814	2
atrofia	362	399	390	411	595	814	2
de	393	399	404	411	595	814	2
la	407	399	414	411	595	814	2
mucosa	417	399	453	411	595	814	2
duodenal	456	399	498	411	595	814	2
sin	500	399	513	411	595	814	2
úlce-	516	399	539	411	595	814	2
ras	312	411	326	423	595	814	2
visibles,	329	411	364	423	595	814	2
apoyando	368	411	412	423	595	814	2
la	415	411	423	423	595	814	2
sospecha	426	411	469	423	595	814	2
diagnóstica	472	411	524	423	595	814	2
de	527	411	539	423	595	814	2
enfermedad	312	423	366	435	595	814	2
celiaca	368	423	400	435	595	814	2
refractaria.	402	423	450	435	595	814	2
Se	312	447	324	459	595	814	2
da	328	447	339	459	595	814	2
el	343	447	351	459	595	814	2
alta	355	447	371	459	595	814	2
hospitalaria	375	447	426	459	595	814	2
por	431	447	446	459	595	814	2
mejoría	450	447	482	459	595	814	2
clínica,	487	447	518	459	595	814	2
tras	522	447	539	459	595	814	2
8	312	459	317	471	595	814	2
días	323	459	342	471	595	814	2
de	347	459	359	471	595	814	2
hospitalización.	364	459	433	471	595	814	2
Se	439	459	451	471	595	814	2
pauta	457	459	482	471	595	814	2
tratamiento	488	459	539	471	595	814	2
ambulatorio	312	471	365	483	595	814	2
con	368	471	385	483	595	814	2
sucralfato	388	471	432	483	595	814	2
y	435	471	440	483	595	814	2
budesonida	443	471	496	483	595	814	2
3	499	471	504	483	595	814	2
mg/día	507	471	539	483	595	814	2
aparte	312	483	340	495	595	814	2
de	343	483	354	495	595	814	2
su	357	483	368	495	595	814	2
medicación	371	483	422	495	595	814	2
habitual.	425	483	463	495	595	814	2
Figura	152	741	180	752	595	814	2
1.	182	741	190	752	595	814	2
Gastroscopia	192	741	246	752	595	814	2
que	248	741	264	752	595	814	2
muestra	266	741	299	752	595	814	2
atrofia	301	741	327	752	595	814	2
de	329	741	339	752	595	814	2
la	342	741	349	752	595	814	2
mucosa	351	741	383	752	595	814	2
duodenal	386	741	423	752	595	814	2
111	57	776	71	785	595	814	2
REV	394	776	409	785	595	814	2
CLÍN	411	776	429	785	595	814	2
MED	432	776	449	785	595	814	2
FAM	451	776	468	785	595	814	2
2016;	470	776	490	785	595	814	2
9(2):	492	776	508	785	595	814	2
110-113	510	776	540	785	595	814	2
Enfermedad	57	52	95	60	595	814	3
celiaca	97	52	119	60	595	814	3
refractaria:	121	52	154	60	595	814	3
cuando	156	52	180	60	595	814	3
la	182	52	187	60	595	814	3
dieta	189	52	204	60	595	814	3
sin	206	52	215	60	595	814	3
gluten	217	52	236	60	595	814	3
no	238	52	246	60	595	814	3
sana.	248	52	265	60	595	814	3
Gil-Gulías,	267	52	300	60	595	814	3
L.	302	52	307	60	595	814	3
et	309	52	315	60	595	814	3
al.	317	52	325	60	595	814	3
DISCUSIÓN	57	99	113	111	595	814	3
La	57	122	68	134	595	814	3
ECR	72	122	92	134	595	814	3
es	97	122	107	134	595	814	3
una	112	122	128	134	595	814	3
rara	133	122	150	134	595	814	3
entidad	155	122	188	134	595	814	3
presente	193	122	232	134	595	814	3
en	236	122	247	134	595	814	3
aproxi-	252	122	283	134	595	814	3
madamente	57	134	110	146	595	814	3
el	113	134	121	146	595	814	3
5	125	134	130	146	595	814	3
%	134	134	144	146	595	814	3
de	147	134	159	146	595	814	3
la	162	134	170	146	595	814	3
población	173	134	217	146	595	814	3
celiaca	221	134	252	146	595	814	3
adulta	256	134	283	146	595	814	3
mayor	57	146	85	158	595	814	3
de	88	146	99	158	595	814	3
50	102	146	113	158	595	814	3
años	116	146	138	158	595	814	3
y	141	146	146	158	595	814	3
con	148	146	165	158	595	814	3
una	168	146	185	158	595	814	3
prevalencia	188	146	239	158	595	814	3
mayor	242	146	270	158	595	814	3
en	273	146	283	158	595	814	3
mujeres	57	158	92	170	595	814	3
1	92	159	95	166	595	814	3
.	95	158	98	170	595	814	3
Fue	104	158	120	170	595	814	3
descrita	123	158	159	170	595	814	3
por	162	158	177	170	595	814	3
primera	180	158	214	170	595	814	3
vez	216	158	232	170	595	814	3
por	234	158	249	170	595	814	3
Trier	252	158	272	170	595	814	3
et	275	158	283	170	595	814	3
al.	57	170	67	182	595	814	3
en	71	170	82	182	595	814	3
1978	85	170	107	182	595	814	3
2	107	171	111	178	595	814	3
.	111	170	113	182	595	814	3
Se	117	170	129	182	595	814	3
caracteriza	132	170	181	182	595	814	3
por	185	170	200	182	595	814	3
la	204	170	211	182	595	814	3
persistencia	215	170	269	182	595	814	3
de	272	170	283	182	595	814	3
síntomas	57	182	97	194	595	814	3
de	100	182	112	194	595	814	3
malnutrición	115	182	169	194	595	814	3
y	172	182	177	194	595	814	3
malabsorción	180	182	241	194	595	814	3
intestinal	244	182	283	194	595	814	3
con	57	194	73	206	595	814	3
atrofia	76	194	104	206	595	814	3
vellositaria	107	194	154	206	595	814	3
durante	156	194	191	206	595	814	3
más	193	194	212	206	595	814	3
de	215	194	226	206	595	814	3
6-12	228	194	249	206	595	814	3
meses,	251	194	283	206	595	814	3
a	57	206	62	218	595	814	3
pesar	66	206	91	218	595	814	3
del	96	206	109	218	595	814	3
estricto	114	206	147	218	595	814	3
cumplimiento	152	206	212	218	595	814	3
de	216	206	228	218	595	814	3
la	232	206	240	218	595	814	3
dieta	244	206	266	218	595	814	3
sin	271	206	283	218	595	814	3
gluten,	57	218	87	230	595	814	3
muchas	91	218	126	230	595	814	3
veces	130	218	156	230	595	814	3
comprobable	159	218	219	230	595	814	3
por	222	218	237	230	595	814	3
la	241	218	249	230	595	814	3
negati-	252	218	283	230	595	814	3
vización	57	230	93	242	595	814	3
de	96	230	107	242	595	814	3
los	111	230	124	242	595	814	3
anticuerpos	127	230	179	242	595	814	3
antitransglutaminasa	183	230	275	242	595	814	3
y	278	230	283	242	595	814	3
antiendomisio	57	242	119	254	595	814	3
3	119	243	123	250	595	814	3
.	123	242	125	254	595	814	3
Esta	129	242	148	254	595	814	3
situación	152	242	192	254	595	814	3
puede	195	242	223	254	595	814	3
aparecer	227	242	266	254	595	814	3
ini-	270	242	283	254	595	814	3
cialmente	57	254	100	266	595	814	3
sin	102	254	115	266	595	814	3
llegar	117	254	141	266	595	814	3
a	144	254	149	266	595	814	3
responder	151	254	197	266	595	814	3
a	199	254	204	266	595	814	3
la	207	254	214	266	595	814	3
dieta	217	254	239	266	595	814	3
sin	241	254	254	266	595	814	3
gluten	256	254	283	266	595	814	3
desde	57	266	84	278	595	814	3
su	88	266	98	278	595	814	3
diagnóstico	102	266	154	278	595	814	3
(ECR	157	266	180	278	595	814	3
primaria)	184	266	223	278	595	814	3
o	226	266	232	278	595	814	3
en	235	266	246	278	595	814	3
pacien-	250	266	283	278	595	814	3
tes	57	278	70	290	595	814	3
ya	74	278	84	290	595	814	3
diagnosticados	88	278	156	290	595	814	3
de	160	278	171	290	595	814	3
enfermedad	174	278	228	290	595	814	3
celiaca	232	278	263	290	595	814	3
que	267	278	283	290	595	814	3
después	57	290	95	302	595	814	3
de	98	290	109	302	595	814	3
un	112	290	123	302	595	814	3
tiempo	125	290	156	302	595	814	3
variable	159	290	194	302	595	814	3
dejan	197	290	221	302	595	814	3
de	224	290	235	302	595	814	3
responder	238	290	283	302	595	814	3
a	57	302	62	314	595	814	3
la	65	302	73	314	595	814	3
dieta	77	302	99	314	595	814	3
sin	102	302	115	314	595	814	3
gluten	118	302	146	314	595	814	3
(ECR	149	302	172	314	595	814	3
secundaria),	175	302	230	314	595	814	3
como	233	302	259	314	595	814	3
es	262	302	272	314	595	814	3
el	276	302	283	314	595	814	3
caso	57	314	78	326	595	814	3
de	81	314	92	326	595	814	3
nuestra	95	314	129	326	595	814	3
paciente.	132	314	173	326	595	814	3
Hay	176	314	193	326	595	814	3
que	196	314	213	326	595	814	3
descartar	216	314	258	326	595	814	3
otras	261	314	283	326	595	814	3
causas	57	326	88	338	595	814	3
que	92	326	109	338	595	814	3
pueden	112	326	146	338	595	814	3
ocasionar	149	326	193	338	595	814	3
la	197	326	204	338	595	814	3
ausencia	208	326	248	338	595	814	3
de	251	326	262	338	595	814	3
res-	266	326	283	338	595	814	3
puesta	57	338	87	350	595	814	3
a	90	338	95	350	595	814	3
la	98	338	106	350	595	814	3
dieta	108	338	130	350	595	814	3
sin	133	338	146	350	595	814	3
gluten	149	338	176	350	595	814	3
(tabla	179	338	204	350	595	814	3
1)	207	338	215	350	595	814	3
4	215	339	218	346	595	814	3
.	218	338	221	350	595	814	3
El	57	362	65	374	595	814	3
diagnóstico	71	362	123	374	595	814	3
se	128	362	139	374	595	814	3
realiza	144	362	173	374	595	814	3
mediante	179	362	220	374	595	814	3
biopsia,	226	362	261	374	595	814	3
tras	267	362	283	374	595	814	3
excluir	57	374	86	386	595	814	3
otras	90	374	112	386	595	814	3
causas	116	374	147	386	595	814	3
de	151	374	162	386	595	814	3
atrofia	166	374	194	386	595	814	3
vellositaria	198	374	245	386	595	814	3
y	248	374	253	386	595	814	3
de	257	374	268	386	595	814	3
in-	272	374	283	386	595	814	3
flamación	57	386	100	398	595	814	3
crónica	105	386	138	398	595	814	3
de	142	386	154	398	595	814	3
intestino	158	386	196	398	595	814	3
delgado,	201	386	240	398	595	814	3
compro-	245	386	283	398	595	814	3
bando	57	398	85	410	595	814	3
mediante	89	398	131	410	595	814	3
diario	135	398	160	410	595	814	3
dietético	164	398	202	410	595	814	3
y	206	398	211	410	595	814	3
una	215	398	231	410	595	814	3
anamnesis	235	398	283	410	595	814	3
exhaustiva	57	410	104	422	595	814	3
la	109	410	117	422	595	814	3
ausencia	121	410	161	422	595	814	3
de	165	410	177	422	595	814	3
ingesta	181	410	214	422	595	814	3
inadvertida	218	410	268	422	595	814	3
de	272	410	283	422	595	814	3
gluten.	57	422	87	434	595	814	3
Los	90	422	106	434	595	814	3
pacientes	108	422	152	434	595	814	3
con	154	422	171	434	595	814	3
esta	173	422	192	434	595	814	3
patología	195	422	236	434	595	814	3
presentan	239	422	283	434	595	814	3
en	57	434	68	446	595	814	3
la	72	434	79	446	595	814	3
biopsia	83	434	116	446	595	814	3
alteraciones	120	434	174	446	595	814	3
en	178	434	189	446	595	814	3
la	193	434	201	446	595	814	3
población	205	434	249	446	595	814	3
linfoci-	253	434	283	446	595	814	3
taria,	57	446	79	458	595	814	3
como	82	446	108	458	595	814	3
puede	111	446	139	458	595	814	3
ser	143	446	157	458	595	814	3
la	160	446	168	458	595	814	3
falta	171	446	190	458	595	814	3
de	194	446	205	458	595	814	3
expresión	209	446	252	458	595	814	3
de	256	446	267	458	595	814	3
los	271	446	283	458	595	814	3
receptores	57	458	105	470	595	814	3
de	108	458	119	470	595	814	3
superficie	122	458	166	470	595	814	3
de	169	458	180	470	595	814	3
células	183	458	214	470	595	814	3
T,	218	458	226	470	595	814	3
que	229	458	246	470	595	814	3
podrían	249	458	283	470	595	814	3
indicar	57	470	87	482	595	814	3
una	91	470	107	482	595	814	3
forma	111	470	137	482	595	814	3
más	141	470	160	482	595	814	3
agresiva	164	470	201	482	595	814	3
de	205	470	216	482	595	814	3
esta	220	470	239	482	595	814	3
enferme-	243	470	283	482	595	814	3
dad.	57	482	77	494	595	814	3
Muestra	80	482	116	494	595	814	3
un	119	482	130	494	595	814	3
elevado	133	482	168	494	595	814	3
riesgo	171	482	198	494	595	814	3
de	201	482	212	494	595	814	3
progresar	215	482	258	494	595	814	3
a	261	482	267	494	595	814	3
lin-	270	482	283	494	595	814	3
foma	57	494	79	506	595	814	3
T,	83	494	92	506	595	814	3
que	96	494	113	506	595	814	3
puede	117	494	145	506	595	814	3
aparecer	149	494	188	506	595	814	3
en	192	494	203	506	595	814	3
1	207	494	213	506	595	814	3
de	217	494	228	506	595	814	3
cada	232	494	254	506	595	814	3
1.000	258	494	283	506	595	814	3
U	357	43	366	58	595	814	3
N	370	43	379	58	595	814	3
P	386	43	395	58	595	814	3
A	398	43	407	58	595	814	3
C	410	43	420	58	595	814	3
I	423	43	427	58	595	814	3
E	430	43	438	58	595	814	3
N	442	43	451	58	595	814	3
T	455	43	462	58	595	814	3
E	466	43	474	58	595	814	3
C	481	43	490	58	595	814	3
O	494	43	504	58	595	814	3
N	508	43	517	58	595	814	3
.	521	43	524	58	595	814	3
.	528	43	531	58	595	814	3
.	535	43	539	58	595	814	3
pacientes	313	99	356	111	595	814	3
celiacos.	360	99	399	111	595	814	3
La	403	99	414	111	595	814	3
ECR	417	99	437	111	595	814	3
se	441	99	451	111	595	814	3
divide	455	99	481	111	595	814	3
en	485	99	496	111	595	814	3
dos	499	99	516	111	595	814	3
sub-	519	99	540	111	595	814	3
grupos	313	111	344	123	595	814	3
dependiendo	347	111	406	123	595	814	3
del	409	111	423	123	595	814	3
fenotipo	429	111	466	123	595	814	3
de	469	111	480	123	595	814	3
los	483	111	496	123	595	814	3
linfocitos	500	111	540	123	595	814	3
intraepiteliales.	313	123	380	135	595	814	3
La	385	123	396	135	595	814	3
clínica	402	123	430	135	595	814	3
de	435	123	447	135	595	814	3
diarrea	452	123	483	135	595	814	3
asociada	489	123	529	135	595	814	3
a	534	123	540	135	595	814	3
malabsorción	313	135	373	147	595	814	3
es	378	135	388	147	595	814	3
común	392	135	423	147	595	814	3
a	427	135	433	147	595	814	3
los	437	135	450	147	595	814	3
dos	454	135	471	147	595	814	3
tipos	475	135	497	147	595	814	3
de	501	135	513	147	595	814	3
ECR.	517	135	540	147	595	814	3
El	313	147	321	159	595	814	3
tipo	325	147	342	159	595	814	3
I	345	147	348	159	595	814	3
suele	351	147	375	159	595	814	3
presentarse	378	147	431	159	595	814	3
en	434	147	445	159	595	814	3
pacientes	449	147	492	159	595	814	3
más	495	147	514	159	595	814	3
jóve-	518	147	540	159	595	814	3
nes	313	159	329	171	595	814	3
y	332	159	337	171	595	814	3
la	341	159	348	171	595	814	3
clínica	352	159	380	171	595	814	3
es	383	159	394	171	595	814	3
menos	397	159	427	171	595	814	3
potente.	431	159	468	171	595	814	3
Con	471	159	490	171	595	814	3
frecuencia	493	159	540	171	595	814	3
se	313	171	323	183	595	814	3
pueden	328	171	361	183	595	814	3
asociar	366	171	398	183	595	814	3
otros	402	171	425	183	595	814	3
trastornos	430	171	475	183	595	814	3
autoinmunes,	479	171	540	183	595	814	3
infecciones	313	183	364	195	595	814	3
o	370	183	376	195	595	814	3
fenómenos	382	183	432	195	595	814	3
tromboembólicos	438	183	517	195	595	814	3
5	517	184	520	191	595	814	3
.	520	183	523	195	595	814	3
La	529	183	540	195	595	814	3
ECR	313	195	333	207	595	814	3
tipo	337	195	354	207	595	814	3
II	358	195	363	207	595	814	3
se	366	195	377	207	595	814	3
presenta	380	195	419	207	595	814	3
en	423	195	434	207	595	814	3
mayores	438	195	476	207	595	814	3
de	480	195	491	207	595	814	3
60	495	195	506	207	595	814	3
años	509	195	531	207	595	814	3
y	535	195	540	207	595	814	3
es	313	207	323	219	595	814	3
considerado	328	207	383	219	595	814	3
como	388	207	413	219	595	814	3
un	418	207	429	219	595	814	3
linfoma	433	207	466	219	595	814	3
T	470	207	476	219	595	814	3
latente	481	207	511	219	595	814	3
6	511	208	514	215	595	814	3
,	514	207	517	219	595	814	3
pre-	521	207	540	219	595	814	3
sentando	313	219	355	231	595	814	3
un	358	219	369	231	595	814	3
mal	373	219	389	231	595	814	3
pronóstico	393	219	441	231	595	814	3
2	441	220	444	227	595	814	3
y	448	219	453	231	595	814	3
pudiendo	456	219	499	231	595	814	3
producir	502	219	540	231	595	814	3
una	313	231	329	243	595	814	3
yeyunitis	334	231	373	243	595	814	3
ulcerativa	377	231	420	243	595	814	3
muchas	425	231	460	243	595	814	3
veces	465	231	491	243	595	814	3
intratable,	495	231	540	243	595	814	3
con	313	243	330	255	595	814	3
diseminación	333	243	392	255	595	814	3
gastrointestinal	395	243	463	255	595	814	3
y	467	243	472	255	595	814	3
extraintestinal,	475	243	540	255	595	814	3
transformándose	313	255	389	267	595	814	3
frecuentemente	392	255	462	267	595	814	3
en	465	255	476	267	595	814	3
un	479	255	490	267	595	814	3
linfoma	493	255	525	267	595	814	3
in-	528	255	540	267	595	814	3
vasivo	313	267	341	279	595	814	3
de	344	267	356	279	595	814	3
alto	359	267	375	279	595	814	3
grado	378	267	404	279	595	814	3
con	408	267	424	279	595	814	3
una	427	267	444	279	595	814	3
supervivencia	447	267	508	279	595	814	3
menor	511	267	540	279	595	814	3
del	313	279	327	291	595	814	3
50	330	279	341	291	595	814	3
%	345	279	355	291	595	814	3
a	359	279	364	291	595	814	3
los	368	279	381	291	595	814	3
5	384	279	390	291	595	814	3
años	394	279	415	291	595	814	3
7	415	280	419	287	595	814	3
.	419	279	421	291	595	814	3
El	425	279	433	291	595	814	3
tratamiento	437	279	488	291	595	814	3
está	492	279	511	291	595	814	3
basa-	514	279	540	291	595	814	3
do	313	291	325	303	595	814	3
en	327	291	338	303	595	814	3
un	341	291	352	303	595	814	3
adecuado	355	291	399	303	595	814	3
soporte	402	291	436	303	595	814	3
nutricional	439	291	485	303	595	814	3
y	488	291	493	303	595	814	3
en	495	291	506	303	595	814	3
terapia	509	291	540	303	595	814	3
corticoidea	313	303	363	315	595	814	3
o	366	303	372	315	595	814	3
inmunosupresores.	375	303	460	315	595	814	3
El	463	303	471	315	595	814	3
más	475	303	493	315	595	814	3
ensayado	496	303	540	315	595	814	3
ha	313	315	324	327	595	814	3
sido	329	315	347	327	595	814	3
la	352	315	360	327	595	814	3
azatioprina,	364	315	416	327	595	814	3
con	421	315	437	327	595	814	3
un	442	315	453	327	595	814	3
elevado	458	315	493	327	595	814	3
índice	497	315	524	327	595	814	3
de	528	315	540	327	595	814	3
respuesta	313	327	357	339	595	814	3
clínica	360	327	388	339	595	814	3
e	391	327	396	339	595	814	3
histológica	399	327	447	339	595	814	3
8	447	328	451	335	595	814	3
.	451	327	453	339	595	814	3
En	313	351	325	363	595	814	3
general	329	351	362	363	595	814	3
se	367	351	377	363	595	814	3
debe	382	351	404	363	595	814	3
monitorizar	409	351	459	363	595	814	3
estrechamente	463	351	530	363	595	814	3
a	534	351	540	363	595	814	3
estos	313	363	337	375	595	814	3
pacientes,	340	363	386	375	595	814	3
sospechando	388	363	449	375	595	814	3
la	452	363	459	375	595	814	3
aparición	462	363	503	375	595	814	3
de	505	363	517	375	595	814	3
neo-	519	363	540	375	595	814	3
plasias	313	375	344	387	595	814	3
ante	348	375	367	387	595	814	3
el	371	375	379	387	595	814	3
deterioro	383	375	423	387	595	814	3
clínico	427	375	456	387	595	814	3
o	460	375	465	387	595	814	3
la	469	375	477	387	595	814	3
presencia	481	375	525	387	595	814	3
de	528	375	540	387	595	814	3
síntomas	313	387	354	399	595	814	3
de	356	387	367	399	595	814	3
alarma.	370	387	403	399	595	814	3
Se	406	387	418	399	595	814	3
debería	420	387	454	399	595	814	3
realizar,	456	387	491	399	595	814	3
por	494	387	509	399	595	814	3
lo	511	387	519	399	595	814	3
me-	522	387	540	399	595	814	3
nos	313	399	329	411	595	814	3
cada	333	399	355	411	595	814	3
6	358	399	364	411	595	814	3
meses,	367	399	399	411	595	814	3
biopsia	403	399	435	411	595	814	3
para	438	399	458	411	595	814	3
estudio	462	399	495	411	595	814	3
histológi-	498	399	540	411	595	814	3
co,	313	411	327	423	595	814	3
inmunohistoquímico	330	411	420	423	595	814	3
y	423	411	428	423	595	814	3
citometría	430	411	475	423	595	814	3
de	477	411	489	423	595	814	3
flujo,	491	411	513	423	595	814	3
hasta	515	411	540	423	595	814	3
la	313	423	321	435	595	814	3
resolución	323	423	369	435	595	814	3
de	372	423	384	435	595	814	3
la	386	423	394	435	595	814	3
refractariedad.	397	423	462	435	595	814	3
CONFLICTO	313	447	372	459	595	814	3
DE	374	447	388	459	595	814	3
INTERESES	391	447	447	459	595	814	3
Los	313	471	329	483	595	814	3
autores	333	471	366	483	595	814	3
declaran	370	471	408	483	595	814	3
no	412	471	423	483	595	814	3
tener	427	471	449	483	595	814	3
ningún	453	471	483	483	595	814	3
conflicto	487	471	525	483	595	814	3
de	528	471	540	483	595	814	3
intereses.	313	483	356	495	595	814	3
Transgresión	180	522	232	532	595	814	3
en	234	522	244	532	595	814	3
la	247	522	254	532	595	814	3
dieta	256	522	276	532	595	814	3
sin	278	522	290	532	595	814	3
gluten	292	522	317	532	595	814	3
Intolerancia	180	538	226	549	595	814	3
a	229	538	234	549	595	814	3
la	236	538	243	549	595	814	3
lactosa	246	538	275	549	595	814	3
Sobrecrecimiento	180	555	251	565	595	814	3
bacteriano	253	555	296	565	595	814	3
Insuficiencia	180	572	230	582	595	814	3
pancreática	232	572	279	582	595	814	3
Esprúe	180	588	208	599	595	814	3
colágeno	210	588	247	599	595	814	3
Linfoma	180	605	212	615	595	814	3
intestinal	215	605	250	615	595	814	3
Giardiasis	180	621	220	632	595	814	3
y	222	621	227	632	595	814	3
otras	229	621	249	632	595	814	3
diarreas	252	621	284	632	595	814	3
infecciosas	287	621	332	632	595	814	3
Colitis	180	638	205	648	595	814	3
microscópica	207	638	261	648	595	814	3
Yeyunitis	180	654	216	665	595	814	3
ulcerativa	219	654	257	665	595	814	3
Enteropatía	180	671	226	681	595	814	3
autoinmune	228	671	276	681	595	814	3
Enfermedad	180	688	229	698	595	814	3
inflamatoria	231	688	278	698	595	814	3
intestinal	281	688	316	698	595	814	3
Síndrome	180	704	219	715	595	814	3
de	221	704	231	715	595	814	3
inmunodeficiencia	234	704	307	715	595	814	3
común	309	704	337	715	595	814	3
variable	339	704	371	715	595	814	3
Otros	180	721	202	731	595	814	3
tumores	205	721	238	731	595	814	3
Tabla	174	737	198	748	595	814	3
1.	200	737	208	748	595	814	3
Causas	210	737	240	748	595	814	3
de	243	737	253	748	595	814	3
la	256	737	262	748	595	814	3
falta	265	737	282	748	595	814	3
de	285	737	295	748	595	814	3
respuesta	297	737	337	748	595	814	3
a	339	737	344	748	595	814	3
la	347	737	354	748	595	814	3
dieta	356	737	376	748	595	814	3
sin	378	737	390	748	595	814	3
gluten	392	737	417	748	595	814	3
REV	57	775	72	785	595	814	3
CLÍN	74	775	92	785	595	814	3
MED	94	775	112	785	595	814	3
FAM	114	775	131	785	595	814	3
2016;	133	775	153	785	595	814	3
9(2):	155	775	171	785	595	814	3
110-113	173	775	203	785	595	814	3
112	525	775	539	784	595	814	3
U	57	43	67	58	595	814	4
N	70	43	80	58	595	814	4
P	87	43	95	58	595	814	4
A	99	43	107	58	595	814	4
C	111	43	120	58	595	814	4
I	124	43	127	58	595	814	4
E	131	43	139	58	595	814	4
N	143	43	152	58	595	814	4
T	156	43	163	58	595	814	4
E	167	43	175	58	595	814	4
C	182	43	191	58	595	814	4
O	195	43	205	58	595	814	4
N	208	43	218	58	595	814	4
.	221	43	225	58	595	814	4
.	229	43	232	58	595	814	4
.	236	43	239	58	595	814	4
Enfermedad	271	52	309	60	595	814	4
celiaca	311	52	333	60	595	814	4
refractaria:	335	52	368	60	595	814	4
cuando	370	52	394	60	595	814	4
la	396	52	401	60	595	814	4
dieta	403	52	418	60	595	814	4
sin	420	52	429	60	595	814	4
gluten	431	52	450	60	595	814	4
no	452	52	460	60	595	814	4
sana.	462	52	479	60	595	814	4
Gil-Gulías,	481	52	514	60	595	814	4
L.	516	52	521	60	595	814	4
et	523	52	529	60	595	814	4
al.	531	52	539	60	595	814	4
BIBLIOGRAFÍA	57	99	128	111	595	814	4
1.	57	123	64	133	595	814	4
Vaquero	75	123	105	133	595	814	4
L,	108	123	115	133	595	814	4
Arias	117	123	135	133	595	814	4
L,	138	123	145	133	595	814	4
Vivas	148	123	166	133	595	814	4
S.	169	123	177	133	595	814	4
Enfermedad	179	123	223	133	595	814	4
celiaca	226	123	251	133	595	814	4
refracta-	254	123	284	133	595	814	4
ria.	75	133	86	143	595	814	4
En:	89	133	100	143	595	814	4
Rodrigo	103	133	131	143	595	814	4
L,	134	133	141	143	595	814	4
Peña	143	133	161	143	595	814	4
AS,	164	133	177	143	595	814	4
editores.	179	133	210	143	595	814	4
Enfermedad	213	133	256	143	595	814	4
celiaca	259	133	284	143	595	814	4
refractaria	75	143	111	153	595	814	4
y	115	143	119	153	595	814	4
sensibilidad	122	143	165	153	595	814	4
al	168	143	174	153	595	814	4
gluten	177	143	199	153	595	814	4
no	203	143	212	153	595	814	4
celiaca.	215	143	242	153	595	814	4
Barcelona:	246	143	284	153	595	814	4
OmniaScience;	75	153	130	163	595	814	4
2013.	132	153	152	163	595	814	4
p.	154	153	161	163	595	814	4
361-75.	163	153	191	163	595	814	4
5.	312	99	318	109	595	814	4
Murray	330	99	355	109	595	814	4
JA,	358	99	370	109	595	814	4
Watson	373	99	401	109	595	814	4
T,	404	99	411	109	595	814	4
Clearman	414	99	449	109	595	814	4
B,	452	99	460	109	595	814	4
Mitros	463	99	486	109	595	814	4
F.	489	99	496	109	595	814	4
Effect	500	99	520	109	595	814	4
of	524	99	531	109	595	814	4
a	534	99	539	109	595	814	4
gluten-free	330	109	369	119	595	814	4
diet	371	109	385	119	595	814	4
on	387	109	396	119	595	814	4
gastrointestinal	399	109	454	119	595	814	4
symptoms	456	109	494	119	595	814	4
in	497	109	503	119	595	814	4
celiac	506	109	526	119	595	814	4
di-	529	109	539	119	595	814	4
sease.	330	119	353	129	595	814	4
Am	355	119	367	129	595	814	4
J	369	119	374	129	595	814	4
Clin	376	119	390	129	595	814	4
Nutr.	392	119	409	129	595	814	4
2004;	412	119	432	129	595	814	4
79	434	119	443	129	595	814	4
(4):	445	119	456	129	595	814	4
669-73.	458	119	486	129	595	814	4
6.	312	135	318	144	595	814	4
Malamut	330	135	361	144	595	814	4
G,	364	135	372	144	595	814	4
Meresse	375	135	405	144	595	814	4
B,	408	135	416	144	595	814	4
Cellier	419	135	441	144	595	814	4
C,	444	135	452	144	595	814	4
Cerf-Bensussan	455	135	512	144	595	814	4
N.	515	135	523	144	595	814	4
Re-	526	135	539	144	595	814	4
fractory	330	145	357	154	595	814	4
celiac	360	145	380	154	595	814	4
disease:	383	145	413	154	595	814	4
from	415	145	431	154	595	814	4
bench	434	145	456	154	595	814	4
to	459	145	466	154	595	814	4
bedside.	468	145	499	154	595	814	4
Semin	502	145	524	154	595	814	4
Im-	527	145	539	154	595	814	4
munopathol.	330	155	375	164	595	814	4
2012;	377	155	397	164	595	814	4
34	399	155	408	164	595	814	4
(4):	410	155	421	164	595	814	4
601-13.	423	155	451	164	595	814	4
2.	57	169	64	178	595	814	4
Trier	75	169	91	178	595	814	4
JS,	95	169	107	178	595	814	4
Falchuk	111	169	139	178	595	814	4
ZM,	143	169	157	178	595	814	4
Carey	162	169	183	178	595	814	4
MC,	187	169	202	178	595	814	4
Schreiber	206	169	240	178	595	814	4
DS.	245	169	258	178	595	814	4
Celiac	262	169	284	178	595	814	4
sprue	75	179	95	188	595	814	4
and	98	179	111	188	595	814	4
refractory	113	179	147	188	595	814	4
sprue.	150	179	172	188	595	814	4
Gastroenterology.	174	179	238	188	595	814	4
1978;	240	179	260	188	595	814	4
75	262	179	271	188	595	814	4
(2):	273	179	284	188	595	814	4
307-16.	75	189	103	198	595	814	4
7.	312	171	318	180	595	814	4
Cellier	330	171	352	180	595	814	4
C,	354	171	362	180	595	814	4
Brousse	365	171	394	180	595	814	4
N.	396	171	404	180	595	814	4
Classification	406	171	454	180	595	814	4
and	456	171	470	180	595	814	4
outcome	472	171	504	180	595	814	4
of	506	171	513	180	595	814	4
refrac-	515	171	539	180	595	814	4
tory	330	181	344	190	595	814	4
sprue.	346	181	368	190	595	814	4
Celiac	370	181	393	190	595	814	4
disease.	395	181	425	190	595	814	4
Montrouge:	427	181	468	190	595	814	4
John	470	181	488	190	595	814	4
Libbey.	490	181	517	190	595	814	4
Euro-	519	181	539	190	595	814	4
text	330	191	343	200	595	814	4
Publishers.	346	191	385	200	595	814	4
2003.	387	191	407	200	595	814	4
p.	410	191	417	200	595	814	4
215-223.	419	191	451	200	595	814	4
3.	57	205	64	214	595	814	4
Trier	75	205	91	214	595	814	4
JS.	93	205	105	214	595	814	4
Celiac	107	205	129	214	595	814	4
Sprue.	131	205	155	214	595	814	4
N	157	205	162	214	595	814	4
Engl	164	205	180	214	595	814	4
J	182	205	186	214	595	814	4
Med.	188	205	207	214	595	814	4
1991;	209	205	229	214	595	814	4
325	231	205	244	214	595	814	4
(24):	246	205	261	214	595	814	4
1709-	263	205	284	214	595	814	4
19.	75	215	86	224	595	814	4
8.	312	206	318	216	595	814	4
4.	57	230	64	240	595	814	4
Vivas	75	230	94	240	595	814	4
Alegre	97	230	120	240	595	814	4
S,	123	230	131	240	595	814	4
Ruiz	134	230	149	240	595	814	4
de	152	230	161	240	595	814	4
Morales	164	230	193	240	595	814	4
JM.	196	230	209	240	595	814	4
Enfermedad	212	230	256	240	595	814	4
celiaca	259	230	284	240	595	814	4
refractaria.	75	240	114	250	595	814	4
Gastroenterol	116	240	165	250	595	814	4
Hepatol.	167	240	197	250	595	814	4
2008;	199	240	219	250	595	814	4
31(5):	222	240	241	250	595	814	4
310-6.	243	240	267	250	595	814	4
Goerres	330	206	358	216	595	814	4
MS,	365	206	379	216	595	814	4
Meijer	385	206	407	216	595	814	4
JW,	413	206	427	216	595	814	4
Wahab	433	206	458	216	595	814	4
PJ,	464	206	476	216	595	814	4
Kerckhaert	482	206	521	216	595	814	4
JA,	527	206	539	216	595	814	4
Groenen	330	216	361	226	595	814	4
PJ,	363	216	375	226	595	814	4
Van	377	216	391	226	595	814	4
KriekenJH,	394	216	433	226	595	814	4
et	435	216	442	226	595	814	4
al.	445	216	453	226	595	814	4
Azathioprine	456	216	500	226	595	814	4
and	503	216	516	226	595	814	4
pred-	519	216	539	226	595	814	4
nisone	330	226	353	236	595	814	4
combination	356	226	401	236	595	814	4
therapy	404	226	431	236	595	814	4
in	434	226	440	236	595	814	4
refractory	443	226	477	236	595	814	4
coeliac	481	226	506	236	595	814	4
disease.	509	226	539	236	595	814	4
Aliment	330	236	357	246	595	814	4
Pharmacol	359	236	397	246	595	814	4
Ther.	399	236	418	246	595	814	4
2003;	420	236	440	246	595	814	4
18	442	236	451	246	595	814	4
(5):	453	236	464	246	595	814	4
487-94.	466	236	494	246	595	814	4
113	57	776	71	785	595	814	4
REV	394	776	409	785	595	814	4
CLÍN	411	776	429	785	595	814	4
MED	432	776	449	785	595	814	4
FAM	451	776	468	785	595	814	4
2016;	470	776	490	785	595	814	4
9(2):	492	776	508	785	595	814	4
110-113	510	776	540	785	595	814	4
