Nutr	160	20	169	27	595	794	1
Hosp.	170	20	183	27	595	794	1
2016;	184	20	198	27	595	794	1
33(2):220-225	199	20	234	27	595	794	1
ISSN	237	20	248	27	595	794	1
0212-1611	249	20	277	27	595	794	1
-	278	20	280	27	595	794	1
CODEN	282	20	298	27	595	794	1
NUHOEQ	300	20	320	27	595	794	1
S.V.R.	323	20	336	27	595	794	1
318	337	20	346	27	595	794	1
Nutrición	199	32	307	59	595	794	1
Hospitalaria	183	56	323	82	595	794	1
Trabajo	57	106	130	129	595	794	1
Original	136	106	209	129	595	794	1
Pediatría	486	113	538	127	595	794	1
Hipertensión	57	147	126	164	595	794	1
en	130	147	143	164	595	794	1
relación	147	147	191	164	595	794	1
con	194	147	214	164	595	794	1
estado	218	147	255	164	595	794	1
nutricional,	259	147	320	164	595	794	1
actividad	323	147	373	164	595	794	1
física	376	147	406	164	595	794	1
y	409	147	415	164	595	794	1
etnicidad	419	147	469	164	595	794	1
en	473	147	487	164	595	794	1
niños	490	147	520	164	595	794	1
chilenos	57	164	103	181	595	794	1
entre	106	164	135	181	595	794	1
6	138	164	146	181	595	794	1
y	149	164	155	181	595	794	1
13	159	164	173	181	595	794	1
años	177	164	203	181	595	794	1
de	207	164	220	181	595	794	1
edad	224	164	251	181	595	794	1
Hypertension	57	181	119	196	595	794	1
in	123	181	131	196	595	794	1
relation	134	181	170	196	595	794	1
to	173	181	183	196	595	794	1
nutritional	186	181	234	196	595	794	1
status,	237	181	269	196	595	794	1
physical	272	181	311	196	595	794	1
activity	314	181	348	196	595	794	1
and	351	181	369	196	595	794	1
ethnicity	372	181	413	196	595	794	1
in	416	181	425	196	595	794	1
Chilean	428	181	464	196	595	794	1
children	467	181	505	196	595	794	1
aged	57	196	80	211	595	794	1
6	84	196	90	211	595	794	1
to	93	196	102	211	595	794	1
13	105	196	118	211	595	794	1
Cristian	57	219	83	230	595	794	1
Álvarez	85	219	111	230	595	794	1
1	111	220	114	226	595	794	1
,	114	219	116	230	595	794	1
Rodrigo	118	219	145	230	595	794	1
Ramírez-Campillo	147	219	210	230	595	794	1
2	210	220	213	226	595	794	1
,	213	219	215	230	595	794	1
Cristian	217	219	244	230	595	794	1
Martínez-Salazar	246	219	305	230	595	794	1
3	305	220	308	226	595	794	1
,	308	219	311	230	595	794	1
Andrea	312	219	337	230	595	794	1
Vallejos-Rojas	340	219	389	230	595	794	1
1	389	220	392	226	595	794	1
,	392	219	394	230	595	794	1
Javiera	396	219	421	230	595	794	1
Jaramillo-Gallardo	424	219	488	230	595	794	1
1	488	220	491	226	595	794	1
,	491	219	493	230	595	794	1
Carlos	495	219	517	230	595	794	1
Salas	57	231	76	242	595	794	1
Bravo	78	231	98	242	595	794	1
4	98	232	101	238	595	794	1
,	101	231	103	242	595	794	1
Johnattan	105	231	140	242	595	794	1
Cano-Montoya	143	231	194	242	595	794	1
5	194	232	197	238	595	794	1
y	200	231	203	242	595	794	1
Carlos	206	231	228	242	595	794	1
Celis-Morales	230	231	279	242	595	794	1
6	279	232	282	238	595	794	1
1	57	249	59	255	595	794	1
Centro	59	249	78	258	595	794	1
de	80	249	86	258	595	794	1
Salud	88	249	104	258	595	794	1
Familiar	106	249	128	258	595	794	1
Tomás	130	249	148	258	595	794	1
Rojas.	150	249	168	258	595	794	1
Los	169	249	179	258	595	794	1
Lagos,	181	249	200	258	595	794	1
Chile.	202	249	218	258	595	794	1
2	219	249	221	255	595	794	1
Department	221	249	255	258	595	794	1
of	257	249	262	258	595	794	1
Physical	264	249	287	258	595	794	1
Activity	289	249	309	258	595	794	1
Sciences.	310	249	338	258	595	794	1
Universidad	339	249	372	258	595	794	1
de	374	249	381	258	595	794	1
Los	383	249	393	258	595	794	1
Lagos.	395	249	413	258	595	794	1
Osorno,	415	249	437	258	595	794	1
Chile.	439	249	455	258	595	794	1
3	456	249	459	255	595	794	1
Facultad	459	249	483	258	595	794	1
de	485	249	491	258	595	794	1
Educación,	493	249	524	258	595	794	1
Ciencias	57	259	81	268	595	794	1
Sociales	82	259	106	268	595	794	1
y	108	259	111	268	595	794	1
Humanidades.	113	259	153	268	595	794	1
Departamento	155	259	195	268	595	794	1
de	197	259	204	268	595	794	1
Educación	206	259	235	268	595	794	1
Física.	237	259	255	268	595	794	1
Universidad	256	259	289	268	595	794	1
de	291	259	298	268	595	794	1
la	300	259	305	268	595	794	1
Frontera.	307	259	332	268	595	794	1
Temuco,	333	259	357	268	595	794	1
Chile.	359	259	375	268	595	794	1
4	377	259	379	265	595	794	1
Departamento	379	259	419	268	595	794	1
de	421	259	428	268	595	794	1
Educación	430	259	459	268	595	794	1
Física.	461	259	479	268	595	794	1
Facultad	480	259	504	268	595	794	1
de	506	259	513	268	595	794	1
Educación.	57	269	88	278	595	794	1
Universidad	89	269	122	278	595	794	1
de	124	269	131	278	595	794	1
Concepción.	133	269	168	278	595	794	1
Concepción,	169	269	204	278	595	794	1
Chile.	206	269	222	278	595	794	1
5	223	269	226	275	595	794	1
Hospital	226	269	248	278	595	794	1
Público	250	269	271	278	595	794	1
de	273	269	280	278	595	794	1
Los	281	269	291	278	595	794	1
Lagos.	293	269	312	278	595	794	1
Los	314	269	324	278	595	794	1
Lagos,	326	269	344	278	595	794	1
Chile.	346	269	362	278	595	794	1
6	364	269	366	275	595	794	1
Human	366	269	386	278	595	794	1
Nutrition	388	269	412	278	595	794	1
Research	414	269	440	278	595	794	1
Centre.	442	269	463	278	595	794	1
Institute	464	269	487	278	595	794	1
of	488	269	494	278	595	794	1
Cellular	496	269	517	278	595	794	1
Medicine.	57	279	84	288	595	794	1
Newcastle	86	279	115	288	595	794	1
University.	117	279	145	288	595	794	1
Newcastle	147	279	176	288	595	794	1
upon	178	279	192	288	595	794	1
Tyne,	194	279	209	288	595	794	1
Reino	210	279	226	288	595	794	1
Unido	228	279	244	288	595	794	1
Resumen	136	329	194	343	595	794	1
Palabras	57	427	81	435	595	794	1
clave:	83	427	99	435	595	794	1
Presión	57	441	75	449	595	794	1
arterial.	77	441	96	449	595	794	1
Hipertensión.	57	449	89	457	595	794	1
Etnia.	91	449	105	457	595	794	1
Actividad	57	457	79	465	595	794	1
física.	81	457	95	465	595	794	1
Obesidad	57	465	80	473	595	794	1
infantil.	82	465	100	473	595	794	1
Abstract	136	517	187	531	595	794	1
Key	57	604	67	612	595	794	1
words:	69	604	88	612	595	794	1
Blood	57	617	71	625	595	794	1
pressure.	72	617	96	625	595	794	1
Hypertension.	57	625	91	633	595	794	1
Ethnicity.	57	633	79	641	595	794	1
Physical	80	633	100	641	595	794	1
activity.	57	641	75	649	595	794	1
Childhood	77	641	101	649	595	794	1
obesity.	57	649	76	657	595	794	1
Recibido:	57	684	83	693	595	794	1
19/08/2015	85	684	120	693	595	794	1
Aceptado:	57	693	85	702	595	794	1
04/10/2015	87	693	122	702	595	794	1
Álvarez	57	715	77	724	595	794	1
C,	79	715	85	724	595	794	1
Ramírez-Campillo	87	715	137	724	595	794	1
R,	139	715	145	724	595	794	1
Martínez-Salazar	146	715	194	724	595	794	1
C,	196	715	202	724	595	794	1
Vallejos-Rojas	203	715	242	724	595	794	1
A,	244	715	250	724	595	794	1
Jaramillo-Gallardo	252	715	303	724	595	794	1
J,	305	715	310	724	595	794	1
Salas	312	715	327	724	595	794	1
Bravo	329	715	345	724	595	794	1
C,	57	724	63	733	595	794	1
Cano-Montoya	65	724	106	733	595	794	1
J,	108	724	113	733	595	794	1
Celis-Morales	115	724	153	733	595	794	1
C.	155	724	161	733	595	794	1
Hipertensión	163	724	198	733	595	794	1
en	200	724	207	733	595	794	1
relación	209	724	231	733	595	794	1
con	233	724	243	733	595	794	1
estado	245	724	264	733	595	794	1
nutricional,	266	724	297	733	595	794	1
actividad	299	724	324	733	595	794	1
física	326	724	340	733	595	794	1
y	342	724	345	733	595	794	1
etnicidad	57	733	82	742	595	794	1
en	84	733	91	742	595	794	1
niños	93	733	108	742	595	794	1
chilenos	110	733	134	742	595	794	1
entre	135	733	150	742	595	794	1
6	152	733	156	742	595	794	1
y	158	733	161	742	595	794	1
13	163	733	170	742	595	794	1
años	172	733	186	742	595	794	1
de	188	733	194	742	595	794	1
edad.	196	733	212	742	595	794	1
Nutr	214	733	226	742	595	794	1
Hosp	228	733	242	742	595	794	1
2016;33:220-225	244	733	297	742	595	794	1
Correspondencia:	378	701	464	713	595	794	1
Cristian	383	715	405	724	595	794	1
Álvarez	406	715	427	724	595	794	1
Lepín.	429	715	446	724	595	794	1
Centro	447	715	466	724	595	794	1
de	468	715	475	724	595	794	1
Salud	477	715	493	724	595	794	1
Familiar	495	715	517	724	595	794	1
Tomás	519	715	537	724	595	794	1
Rojas.	383	724	401	733	595	794	1
5470000	402	724	429	733	595	794	1
Los	431	724	441	733	595	794	1
Lagos,	443	724	462	733	595	794	1
Chile	463	724	477	733	595	794	1
e-mail:	383	733	403	742	595	794	1
profecristian.alvarez@gmail.com	405	733	497	742	595	794	1
HIPERTENSIÓN	57	40	110	52	595	794	2
EN	112	40	122	52	595	794	2
RELACIÓN	124	40	161	52	595	794	2
CON	163	40	179	52	595	794	2
ESTADO	182	40	211	52	595	794	2
NUTRICIONAL,	213	40	265	52	595	794	2
ACTIVIDAD	266	40	305	52	595	794	2
FÍSICA	307	40	330	52	595	794	2
Y	332	40	337	52	595	794	2
ETNICIDAD	339	40	378	52	595	794	2
EN	380	40	390	52	595	794	2
NIÑOS	393	40	415	52	595	794	2
CHILENOS	418	40	455	52	595	794	2
ENTRE	457	40	481	52	595	794	2
6	57	52	61	64	595	794	2
Y	64	52	68	64	595	794	2
13	70	52	80	64	595	794	2
AÑOS	82	52	103	64	595	794	2
DE	105	52	115	64	595	794	2
EDAD	117	52	138	64	595	794	2
INTRODUCCIÓN	57	82	136	94	595	794	2
La	65	107	74	118	595	794	2
hipertensión	77	107	121	118	595	794	2
arterial	123	107	148	118	595	794	2
(HTA)	151	107	170	118	595	794	2
es	173	107	181	118	595	794	2
una	184	107	197	118	595	794	2
enfermedad	200	107	243	118	595	794	2
que	245	107	259	118	595	794	2
puede	261	107	283	118	595	794	2
permanecer	57	119	99	130	595	794	2
en	101	119	110	130	595	794	2
adultos	112	119	138	130	595	794	2
tiempo	140	119	164	130	595	794	2
prologado	166	119	201	130	595	794	2
de	204	119	212	130	595	794	2
manera	215	119	241	130	595	794	2
asintomáti-	244	119	283	130	595	794	2
ca.	57	131	67	142	595	794	2
Es	69	131	78	142	595	794	2
el	80	131	86	142	595	794	2
factor	89	131	109	142	595	794	2
de	111	131	120	142	595	794	2
riesgo	122	131	144	142	595	794	2
más	146	131	161	142	595	794	2
importante	163	131	201	142	595	794	2
para	204	131	220	142	595	794	2
padecer	222	131	250	142	595	794	2
acciden-	253	131	283	142	595	794	2
te	57	143	63	154	595	794	2
cardiovascular	66	143	118	154	595	794	2
a	121	143	125	154	595	794	2
nivel	128	143	144	154	595	794	2
mundial	147	143	175	154	595	794	2
(1)	178	143	187	154	595	794	2
y	190	143	194	154	595	794	2
su	197	143	205	154	595	794	2
pesquisa	208	143	240	154	595	794	2
y	242	143	246	154	595	794	2
detección	249	143	283	154	595	794	2
en	57	155	65	166	595	794	2
niños	68	155	87	166	595	794	2
y	89	155	93	166	595	794	2
adolescentes	96	155	142	166	595	794	2
se	145	155	153	166	595	794	2
considera	155	155	190	166	595	794	2
aún	192	155	205	166	595	794	2
subdiagnosticada	208	155	270	166	595	794	2
(2).	272	155	284	166	595	794	2
Algunos	57	167	85	178	595	794	2
de	88	167	96	178	595	794	2
los	99	167	109	178	595	794	2
principales	111	167	150	178	595	794	2
factores	152	167	181	178	595	794	2
de	183	167	192	178	595	794	2
riesgo	194	167	216	178	595	794	2
para	218	167	234	178	595	794	2
la	237	167	243	178	595	794	2
HTA	246	167	260	178	595	794	2
son	262	167	275	178	595	794	2
el	277	167	283	178	595	794	2
incremento	57	179	96	190	595	794	2
en	98	179	106	190	595	794	2
los	108	179	118	190	595	794	2
niveles	120	179	144	190	595	794	2
de	146	179	154	190	595	794	2
obesidad	156	179	187	190	595	794	2
(3)	189	179	198	190	595	794	2
y	200	179	204	190	595	794	2
la	206	179	212	190	595	794	2
inactividad	214	179	251	190	595	794	2
física	253	179	271	190	595	794	2
(4).	272	179	284	190	595	794	2
No	57	191	66	202	595	794	2
obstante,	68	191	100	202	595	794	2
el	102	191	108	202	595	794	2
efecto	110	191	131	202	595	794	2
de	133	191	142	202	595	794	2
estos	144	191	162	202	595	794	2
factores	164	191	192	202	595	794	2
de	194	191	202	202	595	794	2
riesgo	204	191	226	202	595	794	2
en	227	191	236	202	595	794	2
la	238	191	244	202	595	794	2
HTA	246	191	260	202	595	794	2
podría	262	191	283	202	595	794	2
también	57	203	85	214	595	794	2
ser	88	203	99	214	595	794	2
modulado	101	203	136	214	595	794	2
por	138	203	150	214	595	794	2
el	152	203	158	214	595	794	2
perfil	161	203	178	214	595	794	2
genético	180	203	210	214	595	794	2
de	213	203	222	214	595	794	2
la	224	203	230	214	595	794	2
población	232	203	266	214	595	794	2
(5).	269	203	280	214	595	794	2
Si	65	215	72	226	595	794	2
bien	75	215	90	226	595	794	2
es	93	215	101	226	595	794	2
cierto	104	215	124	226	595	794	2
que	127	215	140	226	595	794	2
en	143	215	152	226	595	794	2
Chile	155	215	173	226	595	794	2
la	176	215	182	226	595	794	2
población	185	215	220	226	595	794	2
(personas	223	215	258	226	595	794	2
mayo-	261	215	283	226	595	794	2
res	57	227	68	238	595	794	2
de	71	227	80	238	595	794	2
15	83	227	93	238	595	794	2
años)	96	227	115	238	595	794	2
presentó	118	227	150	238	595	794	2
una	153	227	167	238	595	794	2
reducción	170	227	206	238	595	794	2
en	209	227	218	238	595	794	2
la	221	227	227	238	595	794	2
prevalencia	230	227	272	238	595	794	2
de	275	227	284	238	595	794	2
HTA	57	239	71	250	595	794	2
desde	74	239	96	250	595	794	2
la	98	239	105	250	595	794	2
Encuesta	107	239	140	250	595	794	2
Nacional	143	239	174	250	595	794	2
de	177	239	186	250	595	794	2
Salud	189	239	209	250	595	794	2
(ENS)	212	239	231	250	595	794	2
del	234	239	245	250	595	794	2
año	248	239	261	250	595	794	2
2003	264	239	283	250	595	794	2
al	57	251	63	262	595	794	2
2009,	65	251	87	262	595	794	2
desde	89	251	111	262	595	794	2
un	113	251	122	262	595	794	2
33,7%	125	251	149	262	595	794	2
a	152	251	156	262	595	794	2
un	159	251	167	262	595	794	2
26,9%,	170	251	197	262	595	794	2
aún	199	251	212	262	595	794	2
existirían	215	251	246	262	595	794	2
importan-	249	251	283	262	595	794	2
tes	57	263	67	274	595	794	2
puntos	70	263	94	274	595	794	2
a	97	263	101	274	595	794	2
esclarecer,	104	263	143	274	595	794	2
pues	145	263	162	274	595	794	2
al	165	263	171	274	595	794	2
parecer	174	263	201	274	595	794	2
existe	204	263	224	274	595	794	2
un	227	263	236	274	595	794	2
determinado	239	263	283	274	595	794	2
número	57	275	83	286	595	794	2
de	85	275	94	286	595	794	2
personas	96	275	127	286	595	794	2
en	129	275	138	286	595	794	2
la	140	275	146	286	595	794	2
población	148	275	181	286	595	794	2
que:	183	275	198	286	595	794	2
a)	200	275	206	286	595	794	2
no	208	275	216	286	595	794	2
tiene	218	275	235	286	595	794	2
conocimiento	237	275	283	286	595	794	2
de	57	287	65	298	595	794	2
padecer	68	287	97	298	595	794	2
HTA,	99	287	116	298	595	794	2
y	118	287	122	298	595	794	2
que	125	287	138	298	595	794	2
por	140	287	152	298	595	794	2
ende,	155	287	175	298	595	794	2
b)	177	287	184	298	595	794	2
no	186	287	195	298	595	794	2
acuden	198	287	224	298	595	794	2
a	226	287	231	298	595	794	2
los	233	287	243	298	595	794	2
centros	246	287	272	298	595	794	2
de	275	287	284	298	595	794	2
salud	57	299	76	310	595	794	2
(6),	78	299	89	310	595	794	2
generándose	91	299	137	310	595	794	2
un	139	299	148	310	595	794	2
c)	151	299	157	310	595	794	2
vacío	159	299	177	310	595	794	2
estadístico	180	299	217	310	595	794	2
en	219	299	228	310	595	794	2
esta	230	299	245	310	595	794	2
población,	248	299	284	310	595	794	2
y	57	311	60	322	595	794	2
finalmente	63	311	101	322	595	794	2
d)	104	311	111	322	595	794	2
no	114	311	123	322	595	794	2
existen	126	311	151	322	595	794	2
datos	154	311	174	322	595	794	2
de	177	311	186	322	595	794	2
acuerdo	188	311	218	322	595	794	2
a	221	311	225	322	595	794	2
grupos	228	311	253	322	595	794	2
étnicos,	256	311	284	322	595	794	2
asumiéndose	57	323	103	334	595	794	2
que	105	323	118	334	595	794	2
la	120	323	126	334	595	794	2
prevalencia	128	323	168	334	595	794	2
a	170	323	174	334	595	794	2
desarrollar	176	323	213	334	595	794	2
HTA	215	323	229	334	595	794	2
es	230	323	239	334	595	794	2
similar	241	323	264	334	595	794	2
entre	265	323	283	334	595	794	2
descendientes	57	335	107	346	595	794	2
de	109	335	117	346	595	794	2
europeos	119	335	151	346	595	794	2
y	153	335	157	346	595	794	2
diferentes	158	335	193	346	595	794	2
grupos	195	335	218	346	595	794	2
étnicos.	220	335	247	346	595	794	2
Al	248	335	255	346	595	794	2
respec-	257	335	283	346	595	794	2
to,	57	347	66	358	595	794	2
un	68	347	77	358	595	794	2
reciente	79	347	108	358	595	794	2
estudio	110	347	136	358	595	794	2
reportó	138	347	164	358	595	794	2
que	166	347	179	358	595	794	2
ciertos	182	347	205	358	595	794	2
grupos	208	347	232	358	595	794	2
étnicos	235	347	260	358	595	794	2
enfer-	262	347	283	358	595	794	2
man	57	359	72	370	595	794	2
más	75	359	90	370	595	794	2
rápido	93	359	115	370	595	794	2
cuando	118	359	144	370	595	794	2
adoptan	147	359	176	370	595	794	2
estilos	179	359	201	370	595	794	2
de	204	359	213	370	595	794	2
vida	216	359	230	370	595	794	2
urbanos	233	359	262	370	595	794	2
(7,8),	265	359	284	370	595	794	2
evidenciándose	57	371	113	382	595	794	2
la	116	371	122	382	595	794	2
necesidad	125	371	161	382	595	794	2
de	164	371	173	382	595	794	2
integrar	176	371	204	382	595	794	2
información	207	371	250	382	595	794	2
de	253	371	261	382	595	794	2
estos	264	371	283	382	595	794	2
grupos	57	383	81	394	595	794	2
a	83	383	88	394	595	794	2
nivel	90	383	106	394	595	794	2
de	108	383	117	394	595	794	2
la	119	383	125	394	595	794	2
ENS,	128	383	145	394	595	794	2
considerando	147	383	194	394	595	794	2
que	196	383	209	394	595	794	2
una	212	383	225	394	595	794	2
importante	227	383	265	394	595	794	2
can-	267	383	283	394	595	794	2
tidad	57	395	74	406	595	794	2
de	76	395	85	406	595	794	2
la	88	395	94	406	595	794	2
población	96	395	130	406	595	794	2
chilena	132	395	157	406	595	794	2
pertenece	160	395	195	406	595	794	2
a	197	395	202	406	595	794	2
estos	204	395	223	406	595	794	2
grupos.	225	395	252	406	595	794	2
Si	65	407	72	418	595	794	2
bien	74	407	89	418	595	794	2
la	91	407	97	418	595	794	2
ENS	100	407	114	418	595	794	2
2009-2010	117	407	158	418	595	794	2
es	161	407	169	418	595	794	2
un	171	407	180	418	595	794	2
gran	182	407	198	418	595	794	2
aporte	200	407	223	418	595	794	2
a	225	407	229	418	595	794	2
la	232	407	238	418	595	794	2
vigilancia	240	407	272	418	595	794	2
de	275	407	283	418	595	794	2
cambios	57	419	86	430	595	794	2
en	89	419	98	430	595	794	2
el	100	419	106	430	595	794	2
perfil	109	419	126	430	595	794	2
epidemiológico	129	419	182	430	595	794	2
de	184	419	193	430	595	794	2
Chile,	195	419	215	430	595	794	2
esta	217	419	232	430	595	794	2
encuesta	235	419	267	430	595	794	2
solo	269	419	283	430	595	794	2
reporta	57	431	82	442	595	794	2
estos	84	431	103	442	595	794	2
valores	105	431	130	442	595	794	2
en	132	431	141	442	595	794	2
la	143	431	149	442	595	794	2
población	151	431	185	442	595	794	2
de	187	431	196	442	595	794	2
15	198	431	208	442	595	794	2
años	210	431	227	442	595	794	2
en	229	431	238	442	595	794	2
adelante	240	431	270	442	595	794	2
(6),	272	431	284	442	595	794	2
no	57	443	65	454	595	794	2
existiendo	67	443	103	454	595	794	2
información	105	443	146	454	595	794	2
en	148	443	156	454	595	794	2
niños	158	443	177	454	595	794	2
y	179	443	183	454	595	794	2
adolescentes	185	443	231	454	595	794	2
en	233	443	242	454	595	794	2
este	244	443	258	454	595	794	2
instru-	260	443	283	454	595	794	2
mento.	57	455	81	466	595	794	2
Esta	83	455	98	466	595	794	2
información	101	455	142	466	595	794	2
es	144	455	152	466	595	794	2
muy	155	455	170	466	595	794	2
importante	172	455	210	466	595	794	2
para	212	455	228	466	595	794	2
definir	230	455	252	466	595	794	2
políticas	255	455	283	466	595	794	2
públicas	57	467	87	478	595	794	2
de	90	467	99	478	595	794	2
prevención	102	467	141	478	595	794	2
y	144	467	148	478	595	794	2
control	151	467	176	478	595	794	2
a	179	467	183	478	595	794	2
edades	186	467	212	478	595	794	2
tempranas,	215	467	256	478	595	794	2
ya	259	467	267	478	595	794	2
que	270	467	283	478	595	794	2
niños	57	479	76	490	595	794	2
con	79	479	93	490	595	794	2
HTA	96	479	110	490	595	794	2
tienen	113	479	136	490	595	794	2
un	139	479	148	490	595	794	2
mayor	151	479	174	490	595	794	2
riesgo	177	479	199	490	595	794	2
de	202	479	211	490	595	794	2
ser	214	479	226	490	595	794	2
hipertensos	229	479	271	490	595	794	2
en	275	479	283	490	595	794	2
su	57	491	65	502	595	794	2
vida	68	491	82	502	595	794	2
adulta	85	491	107	502	595	794	2
(9,10).	109	491	133	502	595	794	2
En	135	491	144	502	595	794	2
este	147	491	162	502	595	794	2
mismo	164	491	188	502	595	794	2
sentido,	191	491	219	502	595	794	2
adolescentes	221	491	268	502	595	794	2
con	271	491	283	502	595	794	2
sobrepeso	57	503	93	514	595	794	2
u	95	503	100	514	595	794	2
obesidad	102	503	134	514	595	794	2
tienen	136	503	157	514	595	794	2
cinco	159	503	178	514	595	794	2
veces	180	503	200	514	595	794	2
más	202	503	217	514	595	794	2
riesgo	219	503	241	514	595	794	2
de	243	503	251	514	595	794	2
desarro-	253	503	283	514	595	794	2
llar	57	515	67	526	595	794	2
HTA	70	515	84	526	595	794	2
en	86	515	95	526	595	794	2
su	97	515	105	526	595	794	2
vida	108	515	122	526	595	794	2
adulta	124	515	146	526	595	794	2
en	148	515	157	526	595	794	2
comparación	159	515	205	526	595	794	2
con	207	515	220	526	595	794	2
adolescentes	222	515	268	526	595	794	2
con	271	515	283	526	595	794	2
peso	57	527	74	538	595	794	2
normal	76	527	100	538	595	794	2
(9).	103	527	114	538	595	794	2
No	116	527	126	538	595	794	2
obstante,	128	527	161	538	595	794	2
debido	163	527	187	538	595	794	2
a	189	527	194	538	595	794	2
la	196	527	202	538	595	794	2
diversidad	204	527	240	538	595	794	2
étnica	243	527	264	538	595	794	2
de	266	527	275	538	595	794	2
la	277	527	283	538	595	794	2
población	57	539	91	550	595	794	2
chilena,	93	539	121	550	595	794	2
el	123	539	129	550	595	794	2
riesgo	132	539	153	550	595	794	2
de	156	539	164	550	595	794	2
desarrollar	167	539	204	550	595	794	2
HTA	207	539	221	550	595	794	2
u	224	539	228	550	595	794	2
otras	231	539	248	550	595	794	2
enferme-	251	539	283	550	595	794	2
dades	57	551	78	562	595	794	2
cardiovasculares	80	551	139	562	595	794	2
podría	142	551	164	562	595	794	2
verse	166	551	185	562	595	794	2
acentuado	188	551	224	562	595	794	2
en	227	551	236	562	595	794	2
comparación	238	551	283	562	595	794	2
con	57	563	69	574	595	794	2
la	72	563	78	574	595	794	2
población	81	563	115	574	595	794	2
de	117	563	126	574	595	794	2
origen	128	563	150	574	595	794	2
europeo	153	563	182	574	595	794	2
(7).	184	563	196	574	595	794	2
Por	198	563	210	574	595	794	2
ende,	213	563	232	574	595	794	2
el	235	563	241	574	595	794	2
objetivo	243	563	270	574	595	794	2
del	273	563	283	574	595	794	2
presente	57	575	87	586	595	794	2
estudio	89	575	114	586	595	794	2
es	116	575	124	586	595	794	2
investigar	126	575	159	586	595	794	2
la	161	575	167	586	595	794	2
asociación	169	575	206	586	595	794	2
del	208	575	218	586	595	794	2
estado	220	575	243	586	595	794	2
nutricional,	245	575	284	586	595	794	2
niveles	57	587	81	598	595	794	2
de	83	587	92	598	595	794	2
actividad	94	587	125	598	595	794	2
física	127	587	146	598	595	794	2
y	148	587	152	598	595	794	2
etnicidad	154	587	186	598	595	794	2
con	188	587	201	598	595	794	2
niveles	203	587	227	598	595	794	2
de	229	587	238	598	595	794	2
hipertensión	240	587	283	598	595	794	2
en	57	599	65	610	595	794	2
población	68	599	102	610	595	794	2
infantil	104	599	128	610	595	794	2
en	130	599	139	610	595	794	2
Chile.	141	599	161	610	595	794	2
MÉTODOS	57	634	108	646	595	794	2
DISEÑO	57	658	95	670	595	794	2
Y	98	658	105	670	595	794	2
MUESTRA	107	658	157	670	595	794	2
El	65	683	72	694	595	794	2
diseño	74	683	98	694	595	794	2
de	100	683	109	694	595	794	2
este	112	683	127	694	595	794	2
estudio	129	683	155	694	595	794	2
es	158	683	166	694	595	794	2
de	169	683	178	694	595	794	2
corte	180	683	198	694	595	794	2
transversal.	201	683	242	694	595	794	2
Un	245	683	254	694	595	794	2
total	257	683	272	694	595	794	2
de	275	683	284	694	595	794	2
443	57	695	71	706	595	794	2
niños	73	695	92	706	595	794	2
de	94	695	102	706	595	794	2
entre	104	695	122	706	595	794	2
6	124	695	129	706	595	794	2
y	131	695	134	706	595	794	2
13	136	695	146	706	595	794	2
años,	148	695	167	706	595	794	2
de	169	695	177	706	595	794	2
ascendencia	179	695	223	706	595	794	2
mapuche	225	695	257	706	595	794	2
y	259	695	263	706	595	794	2
euro-	265	695	284	706	595	794	2
pea,	57	707	72	718	595	794	2
fueron	74	707	96	718	595	794	2
invitados	99	707	130	718	595	794	2
a	132	707	136	718	595	794	2
participar	139	707	171	718	595	794	2
en	174	707	183	718	595	794	2
este	185	707	200	718	595	794	2
estudio	202	707	227	718	595	794	2
a	230	707	234	718	595	794	2
través	237	707	258	718	595	794	2
de	260	707	269	718	595	794	2
sus	271	707	284	718	595	794	2
padres	57	719	81	730	595	794	2
y	83	719	87	730	595	794	2
tutores.	89	719	116	730	595	794	2
La	118	719	126	730	595	794	2
muestra	129	719	157	730	595	794	2
se	160	719	168	730	595	794	2
obtuvo	171	719	194	730	595	794	2
desde	196	719	218	730	595	794	2
la	220	719	226	730	595	794	2
escuela	229	719	255	730	595	794	2
Francia	258	719	283	730	595	794	2
de	57	731	65	742	595	794	2
la	67	731	73	742	595	794	2
ciudad	75	731	98	742	595	794	2
de	100	731	109	742	595	794	2
Los	111	731	123	742	595	794	2
Lagos,	125	731	148	742	595	794	2
durante	150	731	176	742	595	794	2
los	178	731	188	742	595	794	2
meses	190	731	213	742	595	794	2
de	215	731	223	742	595	794	2
marzo	225	731	247	742	595	794	2
a	248	731	253	742	595	794	2
junio	255	731	271	742	595	794	2
del	273	731	283	742	595	794	2
[	57	758	60	774	595	794	2
Nutr	60	763	74	773	595	794	2
Hosp	76	763	92	773	595	794	2
2016;33(2):220-225	94	763	161	773	595	794	2
]	161	758	165	774	595	794	2
221	524	40	539	52	595	794	2
año	312	83	325	94	595	794	2
2014.	326	83	348	94	595	794	2
Los	349	83	361	94	595	794	2
participantes	363	83	408	94	595	794	2
escolares	409	83	442	94	595	794	2
fueron	444	83	466	94	595	794	2
invitados	468	83	498	94	595	794	2
a	500	83	505	94	595	794	2
participar	506	83	539	94	595	794	2
mediante	312	95	344	106	595	794	2
una	346	95	359	106	595	794	2
circular	361	95	386	106	595	794	2
enviada	388	95	415	106	595	794	2
a	417	95	421	106	595	794	2
sus	423	95	435	106	595	794	2
apoderados	437	95	478	106	595	794	2
o	480	95	484	106	595	794	2
padres	486	95	510	106	595	794	2
respon-	512	95	539	106	595	794	2
sables	312	107	334	118	595	794	2
de	337	107	345	118	595	794	2
su	348	107	356	118	595	794	2
tutela.	358	107	380	118	595	794	2
Los	382	107	394	118	595	794	2
adultos	397	107	422	118	595	794	2
tutores	424	107	449	118	595	794	2
firmaron	451	107	480	118	595	794	2
voluntariamente	483	107	539	118	595	794	2
un	312	119	321	130	595	794	2
consentimiento	324	119	379	130	595	794	2
informado	382	119	418	130	595	794	2
para	421	119	437	130	595	794	2
participar	440	119	475	130	595	794	2
en	478	119	486	130	595	794	2
el	489	119	496	130	595	794	2
estudio.	499	119	527	130	595	794	2
La	530	119	539	130	595	794	2
muestra	312	131	340	142	595	794	2
final	342	131	357	142	595	794	2
fue	359	131	370	142	595	794	2
conformada	372	131	414	142	595	794	2
por	416	131	427	142	595	794	2
(n	429	131	436	142	595	794	2
=	438	131	444	142	595	794	2
418)	446	131	463	142	595	794	2
sujetos,	465	131	492	142	595	794	2
de	493	131	502	142	595	794	2
los	504	131	514	142	595	794	2
cuales	516	131	539	142	595	794	2
311	312	143	326	154	595	794	2
fueron	328	143	350	154	595	794	2
de	352	143	361	154	595	794	2
ascendencia	363	143	407	154	595	794	2
europea	409	143	437	154	595	794	2
y	439	143	443	154	595	794	2
107	445	143	459	154	595	794	2
de	461	143	470	154	595	794	2
ascendencia	472	143	516	154	595	794	2
étnica	518	143	539	154	595	794	2
mapuche.	312	155	347	166	595	794	2
El	348	155	354	166	595	794	2
estudio	356	155	382	166	595	794	2
fue	383	155	394	166	595	794	2
desarrollado	396	155	439	166	595	794	2
considerando	441	155	488	166	595	794	2
la	490	155	496	166	595	794	2
Declaración	498	155	539	166	595	794	2
de	312	167	320	178	595	794	2
Helsinki	323	167	350	178	595	794	2
y	353	167	357	178	595	794	2
fue	359	167	370	178	595	794	2
aprobado	373	167	406	178	595	794	2
por	408	167	420	178	595	794	2
un	423	167	431	178	595	794	2
comité	434	167	458	178	595	794	2
de	460	167	469	178	595	794	2
ética	471	167	488	178	595	794	2
del	491	167	501	178	595	794	2
Centro	504	167	527	178	595	794	2
de	530	167	538	178	595	794	2
Salud	312	179	331	190	595	794	2
Familiar	334	179	361	190	595	794	2
(CESFAM)	364	179	398	190	595	794	2
Tomás	400	179	423	190	595	794	2
Rojas	425	179	444	190	595	794	2
de	446	179	455	190	595	794	2
Los	457	179	469	190	595	794	2
Lagos.	472	179	495	190	595	794	2
CRITERIOS	312	214	366	226	595	794	2
DE	369	214	383	226	595	794	2
INCLUSIÓN/EXCLUSIÓN	386	214	504	226	595	794	2
Los	320	239	333	250	595	794	2
criterios	335	239	362	250	595	794	2
de	365	239	373	250	595	794	2
inclusión	376	239	406	250	595	794	2
fueron:	408	239	433	250	595	794	2
a)	435	239	441	250	595	794	2
escolares	444	239	476	250	595	794	2
registrados	479	239	517	250	595	794	2
como	519	239	539	250	595	794	2
usuarios	312	251	342	262	595	794	2
del	345	251	355	262	595	794	2
CESFAM	358	251	389	262	595	794	2
Tomás	391	251	414	262	595	794	2
Rojas,	417	251	439	262	595	794	2
b)	442	251	448	262	595	794	2
firma	451	251	470	262	595	794	2
de	473	251	481	262	595	794	2
consentimiento	484	251	538	262	595	794	2
informado	312	263	347	274	595	794	2
por	349	263	360	274	595	794	2
el	362	263	368	274	595	794	2
apoderado	370	263	406	274	595	794	2
o	408	263	413	274	595	794	2
tutor	414	263	430	274	595	794	2
para	432	263	448	274	595	794	2
ser	450	263	460	274	595	794	2
evaluado.	462	263	496	274	595	794	2
Los	497	263	509	274	595	794	2
criterios	511	263	539	274	595	794	2
de	312	275	320	286	595	794	2
exclusión	323	275	356	286	595	794	2
fueron:	358	275	383	286	595	794	2
a)	386	275	392	286	595	794	2
presencia	395	275	429	286	595	794	2
de	431	275	440	286	595	794	2
algún	443	275	462	286	595	794	2
impedimento	465	275	511	286	595	794	2
físico	513	275	531	286	595	794	2
o	534	275	538	286	595	794	2
psicológico	312	287	350	298	595	794	2
que	352	287	365	298	595	794	2
se	367	287	375	298	595	794	2
contraindique	377	287	424	298	595	794	2
con	426	287	438	298	595	794	2
los	440	287	450	298	595	794	2
protocolos	452	287	488	298	595	794	2
de	490	287	498	298	595	794	2
evaluación,	500	287	539	298	595	794	2
b)	312	299	318	310	595	794	2
no	320	299	329	310	595	794	2
asistir	331	299	351	310	595	794	2
a	353	299	357	310	595	794	2
las	359	299	369	310	595	794	2
sesiones	371	299	401	310	595	794	2
de	403	299	412	310	595	794	2
evaluación	414	299	450	310	595	794	2
programadas.	452	299	500	310	595	794	2
Un	502	299	511	310	595	794	2
total	513	299	528	310	595	794	2
de	530	299	539	310	595	794	2
25	312	311	321	322	595	794	2
escolares	323	311	356	322	595	794	2
fueron	357	311	379	322	595	794	2
excluidos	381	311	413	322	595	794	2
por	415	311	426	322	595	794	2
no	428	311	436	322	595	794	2
cumplir	438	311	463	322	595	794	2
con	465	311	478	322	595	794	2
estos	479	311	498	322	595	794	2
criterios.	499	311	529	322	595	794	2
La	530	311	539	322	595	794	2
muestra	312	323	340	334	595	794	2
final	342	323	357	334	595	794	2
incluida	359	323	385	334	595	794	2
en	388	323	396	334	595	794	2
el	398	323	404	334	595	794	2
análisis	407	323	432	334	595	794	2
correspondió	434	323	479	334	595	794	2
a	481	323	485	334	595	794	2
418	488	323	502	334	595	794	2
escolares.	504	323	539	334	595	794	2
EVALUACIÓN	312	358	377	370	595	794	2
DEL	379	358	399	370	595	794	2
ESTADO	402	358	442	370	595	794	2
NUTRICIONAL	445	358	515	370	595	794	2
El	320	383	327	394	595	794	2
peso	329	383	345	394	595	794	2
corporal	347	383	376	394	595	794	2
se	378	383	386	394	595	794	2
midió	388	383	407	394	595	794	2
con	409	383	422	394	595	794	2
una	424	383	437	394	595	794	2
balanza	439	383	466	394	595	794	2
digital,	468	383	491	394	595	794	2
con	492	383	505	394	595	794	2
precisión	507	383	539	394	595	794	2
de	312	395	321	406	595	794	2
0,1	323	395	335	406	595	794	2
kg	337	395	346	406	595	794	2
(OMRON®,	348	395	389	406	595	794	2
modelo	391	395	417	406	595	794	2
HBF-INT).	419	395	453	406	595	794	2
La	455	395	463	406	595	794	2
talla	466	395	480	406	595	794	2
se	483	395	491	406	595	794	2
midió	493	395	512	406	595	794	2
con	515	395	527	406	595	794	2
un	530	395	539	406	595	794	2
estadiómetro	312	407	358	418	595	794	2
con	360	407	373	418	595	794	2
precisión	375	407	407	418	595	794	2
de	409	407	417	418	595	794	2
0,1	419	407	431	418	595	794	2
cm	433	407	444	418	595	794	2
(Health	446	407	471	418	595	794	2
o	473	407	477	418	595	794	2
Meter	480	407	500	418	595	794	2
®	500	407	505	414	595	794	2
,	505	407	507	418	595	794	2
EE.	509	407	520	418	595	794	2
UU.).	522	407	539	418	595	794	2
El	312	419	318	430	595	794	2
IMC	320	419	334	430	595	794	2
se	336	419	344	430	595	794	2
calculó	346	419	370	430	595	794	2
dividiendo	372	419	407	430	595	794	2
el	409	419	415	430	595	794	2
peso	417	419	433	430	595	794	2
corporal	435	419	464	430	595	794	2
por	466	419	477	430	595	794	2
la	479	419	485	430	595	794	2
talla	487	419	501	430	595	794	2
al	503	419	509	430	595	794	2
cuadra-	511	419	538	430	595	794	2
do	312	431	320	442	595	794	2
(kg/m	323	431	343	442	595	794	2
2	343	431	346	438	595	794	2
).	346	431	350	442	595	794	2
Para	352	431	368	442	595	794	2
determinar	370	431	408	442	595	794	2
el	410	431	416	442	595	794	2
estado	418	431	442	442	595	794	2
nutricional	444	431	480	442	595	794	2
de	482	431	491	442	595	794	2
los	493	431	503	442	595	794	2
escolares	505	431	539	442	595	794	2
se	312	443	320	454	595	794	2
utilizaron	322	443	354	454	595	794	2
los	356	443	366	454	595	794	2
criterios	368	443	396	454	595	794	2
del	398	443	408	454	595	794	2
International	410	443	453	454	595	794	2
Obesity	456	443	482	454	595	794	2
Task	483	443	499	454	595	794	2
Force	501	443	521	454	595	794	2
(11).	523	443	539	454	595	794	2
ESTIMACIÓN	312	478	375	490	595	794	2
DE	378	478	392	490	595	794	2
LA	395	478	408	490	595	794	2
PRÁCTICA	410	478	462	490	595	794	2
DE	465	478	478	490	595	794	2
ACTIVIDAD	481	478	535	490	595	794	2
FÍSICA	312	490	344	502	595	794	2
Mediante	320	515	354	526	595	794	2
un	356	515	365	526	595	794	2
cuestionario	368	515	412	526	595	794	2
confeccionado	415	515	467	526	595	794	2
para	469	515	485	526	595	794	2
los	488	515	498	526	595	794	2
padres,	501	515	528	526	595	794	2
se	531	515	539	526	595	794	2
preguntó	312	527	343	538	595	794	2
sobre	345	527	365	538	595	794	2
la	367	527	373	538	595	794	2
participación	375	527	420	538	595	794	2
de	422	527	430	538	595	794	2
los	433	527	442	538	595	794	2
escolares	445	527	478	538	595	794	2
en	480	527	489	538	595	794	2
distintos	491	527	520	538	595	794	2
tipos	522	527	539	538	595	794	2
de	312	539	321	550	595	794	2
actividad	323	539	354	550	595	794	2
física	356	539	374	550	595	794	2
(AF)	377	539	390	550	595	794	2
(actividades	392	539	434	550	595	794	2
recreativas	436	539	475	550	595	794	2
y	477	539	481	550	595	794	2
participación	483	539	528	550	595	794	2
en	530	539	539	550	595	794	2
talleres	312	551	337	562	595	794	2
de	339	551	348	562	595	794	2
AF	350	551	359	562	595	794	2
en	361	551	370	562	595	794	2
el	372	551	378	562	595	794	2
establecimiento	380	551	435	562	595	794	2
educacional	437	551	479	562	595	794	2
o	481	551	485	562	595	794	2
ajenos	487	551	510	562	595	794	2
al	512	551	518	562	595	794	2
esta-	520	551	538	562	595	794	2
blecimiento	312	563	352	574	595	794	2
educacional,	354	563	398	574	595	794	2
extraescolares).	399	563	454	574	595	794	2
Según	455	563	477	574	595	794	2
esta	479	563	494	574	595	794	2
información,	496	563	539	574	595	794	2
se	312	575	320	586	595	794	2
clasificaron	323	575	364	586	595	794	2
los	367	575	377	586	595	794	2
niveles	380	575	405	586	595	794	2
de	408	575	417	586	595	794	2
AF	420	575	429	586	595	794	2
como:	432	575	454	586	595	794	2
a)	457	575	463	586	595	794	2
nivel	466	575	483	586	595	794	2
de	486	575	495	586	595	794	2
AF	497	575	507	586	595	794	2
bajo	509	575	525	586	595	794	2
(no	528	575	539	586	595	794	2
participa	312	587	342	598	595	794	2
en	344	587	353	598	595	794	2
talleres	355	587	380	598	595	794	2
deportivos),	382	587	422	598	595	794	2
b)	424	587	431	598	595	794	2
nivel	433	587	449	598	595	794	2
de	451	587	459	598	595	794	2
AF	461	587	470	598	595	794	2
medio	472	587	494	598	595	794	2
(participa	496	587	528	598	595	794	2
en	530	587	539	598	595	794	2
talleres	312	599	337	610	595	794	2
deportivos	340	599	376	610	595	794	2
en	379	599	388	610	595	794	2
el	390	599	397	610	595	794	2
establecimiento	399	599	455	610	595	794	2
educacional),	457	599	504	610	595	794	2
o	507	599	511	610	595	794	2
c)	514	599	520	610	595	794	2
nivel	522	599	539	610	595	794	2
de	312	611	321	622	595	794	2
AF	323	611	332	622	595	794	2
alto	335	611	347	622	595	794	2
(participa	350	611	382	622	595	794	2
en	385	611	394	622	595	794	2
talleres	396	611	422	622	595	794	2
deportivos	424	611	461	622	595	794	2
en	463	611	472	622	595	794	2
el	475	611	481	622	595	794	2
establecimiento	483	611	539	622	595	794	2
educacional	312	623	354	634	595	794	2
y	356	623	360	634	595	794	2
programas	362	623	400	634	595	794	2
deportivos	402	623	439	634	595	794	2
extraescolares).	441	623	497	634	595	794	2
La	499	623	507	634	595	794	2
clase	509	623	528	634	595	794	2
de	530	623	539	634	595	794	2
educación	312	635	348	646	595	794	2
física	350	635	368	646	595	794	2
no	370	635	379	646	595	794	2
se	381	635	389	646	595	794	2
consideró	391	635	425	646	595	794	2
dentro	427	635	450	646	595	794	2
de	452	635	460	646	595	794	2
esta	462	635	477	646	595	794	2
encuesta,	479	635	514	646	595	794	2
ya	515	635	523	646	595	794	2
que	525	635	538	646	595	794	2
todos	312	647	331	658	595	794	2
los	333	647	343	658	595	794	2
alumnos	345	647	375	658	595	794	2
participaban	378	647	421	658	595	794	2
en	423	647	432	658	595	794	2
esta	434	647	449	658	595	794	2
clase	451	647	469	658	595	794	2
y	472	647	475	658	595	794	2
por	477	647	489	658	595	794	2
ende	491	647	508	658	595	794	2
estaban	511	647	539	658	595	794	2
expuestos	312	659	347	670	595	794	2
a	350	659	354	670	595	794	2
un	356	659	365	670	595	794	2
mismo	368	659	391	670	595	794	2
nivel	394	659	410	670	595	794	2
de	412	659	421	670	595	794	2
AF.	423	659	434	670	595	794	2
EVALUACIÓN	312	694	377	706	595	794	2
DE	380	694	393	706	595	794	2
LA	396	694	409	706	595	794	2
PRESIÓN	412	694	457	706	595	794	2
ARTERIAL	460	694	509	706	595	794	2
Siguiendo	320	719	356	730	595	794	2
el	359	719	365	730	595	794	2
criterio	367	719	392	730	595	794	2
para	395	719	411	730	595	794	2
la	414	719	420	730	595	794	2
evaluación	423	719	461	730	595	794	2
de	464	719	473	730	595	794	2
la	475	719	482	730	595	794	2
presión	484	719	511	730	595	794	2
arterial	513	719	538	730	595	794	2
ambulatoria	312	731	354	742	595	794	2
de	357	731	366	742	595	794	2
acuerdo	368	731	397	742	595	794	2
a	400	731	404	742	595	794	2
estudios	407	731	437	742	595	794	2
previos	440	731	466	742	595	794	2
(12)	468	731	483	742	595	794	2
y	485	731	489	742	595	794	2
utilizando	492	731	526	742	595	794	2
las	529	731	539	742	595	794	2
222	57	40	71	52	595	794	3
C.	484	40	492	52	595	794	3
Álvarez	494	40	519	52	595	794	3
et	521	40	528	52	595	794	3
al.	530	40	539	52	595	794	3
normas	57	83	84	94	595	794	3
de	87	83	96	94	595	794	3
clasificación	99	83	144	94	595	794	3
de	148	83	157	94	595	794	3
estudios	160	83	190	94	595	794	3
en	194	83	202	94	595	794	3
niños	206	83	225	94	595	794	3
y	228	83	232	94	595	794	3
adolescentes	235	83	284	94	595	794	3
ampliamente	57	95	103	106	595	794	3
reconocidos	105	95	148	106	595	794	3
(13),	151	95	167	106	595	794	3
la	169	95	175	106	595	794	3
presión	178	95	204	106	595	794	3
arterial	207	95	231	106	595	794	3
sistólica	234	95	262	106	595	794	3
(PAS)	265	95	284	106	595	794	3
y	57	107	60	118	595	794	3
diastólica	63	107	96	118	595	794	3
(PAD)	98	107	117	118	595	794	3
fueron	119	107	142	118	595	794	3
medidas	144	107	174	118	595	794	3
en	176	107	185	118	595	794	3
dos	187	107	199	118	595	794	3
oportunidades	202	107	252	118	595	794	3
después	254	107	283	118	595	794	3
de	57	119	65	130	595	794	3
15	68	119	77	130	595	794	3
minutos	79	119	107	130	595	794	3
de	109	119	118	130	595	794	3
reposo.	120	119	147	130	595	794	3
Se	148	119	157	130	595	794	3
utilizó	160	119	180	130	595	794	3
un	182	119	191	130	595	794	3
monitor	193	119	220	130	595	794	3
electrónico	222	119	260	130	595	794	3
digital	262	119	283	130	595	794	3
(OMRON	57	131	87	142	595	794	3
®	87	131	92	138	595	794	3
,	92	131	94	142	595	794	3
modelo	96	131	122	142	595	794	3
HEM	124	131	141	142	595	794	3
7114),	143	131	166	142	595	794	3
similar	168	131	191	142	595	794	3
a	194	131	198	142	595	794	3
otros	200	131	217	142	595	794	3
utilizados	220	131	252	142	595	794	3
en	254	131	263	142	595	794	3
estu-	265	131	283	142	595	794	3
dios	57	143	71	154	595	794	3
previos	73	143	99	154	595	794	3
(14),	101	143	117	154	595	794	3
entre	119	143	138	154	595	794	3
las	140	143	150	154	595	794	3
9	152	143	157	154	595	794	3
y	159	143	163	154	595	794	3
las	165	143	175	154	595	794	3
13	178	143	187	154	595	794	3
horas.	190	143	212	154	595	794	3
Para	214	143	230	154	595	794	3
la	232	143	238	154	595	794	3
clasificación	240	143	284	154	595	794	3
de	57	155	65	166	595	794	3
HTA	68	155	82	166	595	794	3
se	85	155	93	166	595	794	3
utilizó	96	155	117	166	595	794	3
el	119	155	126	166	595	794	3
“Fourth	128	155	154	166	595	794	3
report	157	155	178	166	595	794	3
on	181	155	190	166	595	794	3
diagnosis,	193	155	229	166	595	794	3
evaluation	231	155	268	166	595	794	3
and	270	155	284	166	595	794	3
treatment	57	167	92	178	595	794	3
of	95	167	102	178	595	794	3
high	105	167	120	178	595	794	3
blood	123	167	143	178	595	794	3
pressure	146	167	178	178	595	794	3
in	181	167	187	178	595	794	3
children	190	167	219	178	595	794	3
and	222	167	235	178	595	794	3
adolescent”,	238	167	284	178	595	794	3
el	57	179	63	190	595	794	3
cual	66	179	80	190	595	794	3
clasifica	83	179	112	190	595	794	3
como	115	179	134	190	595	794	3
“Normotenso”	137	179	187	190	595	794	3
valores	190	179	215	190	595	794	3
de	218	179	227	190	595	794	3
presión	229	179	256	190	595	794	3
arterial	258	179	283	190	595	794	3
entre	57	191	75	202	595	794	3
el	77	191	84	202	595	794	3
percentil	86	191	116	202	595	794	3
>	119	191	125	202	595	794	3
10	128	191	137	202	595	794	3
y	140	191	144	202	595	794	3
<	146	191	152	202	595	794	3
90,	155	191	167	202	595	794	3
prehipertenso	169	191	217	202	595	794	3
(pre-HTA)	220	191	253	202	595	794	3
percen-	256	191	283	202	595	794	3
tiles	57	203	71	214	595	794	3
≥	74	203	79	214	595	794	3
90	82	203	92	214	595	794	3
y	94	203	98	214	595	794	3
<	101	203	107	214	595	794	3
95	110	203	119	214	595	794	3
e	122	203	126	214	595	794	3
hipertenso	129	203	167	214	595	794	3
(HTA)	170	203	189	214	595	794	3
percentil	192	203	223	214	595	794	3
≥	225	203	230	214	595	794	3
95	233	203	243	214	595	794	3
(13).Todas	246	203	284	214	595	794	3
las	57	215	67	226	595	794	3
evaluaciones	69	215	115	226	595	794	3
se	118	215	126	226	595	794	3
realizaron	129	215	164	226	595	794	3
en	166	215	175	226	595	794	3
una	178	215	191	226	595	794	3
sala	194	215	208	226	595	794	3
amplia,	211	215	237	226	595	794	3
sin	239	215	250	226	595	794	3
ruido	252	215	270	226	595	794	3
y	273	215	277	226	595	794	3
a	279	215	284	226	595	794	3
temperatura	57	227	100	238	595	794	3
de	102	227	110	238	595	794	3
10-15	112	227	135	238	595	794	3
°C,	137	227	148	238	595	794	3
por	150	227	161	238	595	794	3
personal	163	227	193	238	595	794	3
del	195	227	206	238	595	794	3
CESFAM	208	227	238	238	595	794	3
Tomás	240	227	263	238	595	794	3
Rojas	265	227	284	238	595	794	3
y	57	239	60	250	595	794	3
otros	62	239	80	250	595	794	3
profesionales	82	239	128	250	595	794	3
capacitados.	129	239	173	250	595	794	3
Se	175	239	184	250	595	794	3
utilizó	186	239	205	250	595	794	3
el	207	239	213	250	595	794	3
promedio	215	239	248	250	595	794	3
de	250	239	258	250	595	794	3
ambas	260	239	284	250	595	794	3
mediciones	57	251	97	262	595	794	3
de	99	251	108	262	595	794	3
presión	110	251	136	262	595	794	3
arterial	139	251	163	262	595	794	3
para	165	251	181	262	595	794	3
los	184	251	194	262	595	794	3
análisis	196	251	222	262	595	794	3
estadísticos.	225	251	269	262	595	794	3
CLASIFICACIÓN	57	286	135	298	595	794	3
ÉTNICA	138	286	175	298	595	794	3
Para	65	311	81	322	595	794	3
clasificar	83	311	114	322	595	794	3
la	116	311	122	322	595	794	3
descendencia	124	311	172	322	595	794	3
étnica	174	311	195	322	595	794	3
se	197	311	205	322	595	794	3
utilizaron	208	311	238	322	595	794	3
los	241	311	250	322	595	794	3
dos	253	311	265	322	595	794	3
ape-	267	311	283	322	595	794	3
llidos	57	323	75	334	595	794	3
de	77	323	86	334	595	794	3
cada	88	323	105	334	595	794	3
escolar,	108	323	134	334	595	794	3
considerando	136	323	183	334	595	794	3
metodologías	186	323	232	334	595	794	3
empleadas	234	323	272	334	595	794	3
en	275	323	284	334	595	794	3
estudios	312	83	341	94	595	794	3
previos	343	83	368	94	595	794	3
(15,16),	371	83	399	94	595	794	3
donde	401	83	422	94	595	794	3
en	425	83	434	94	595	794	3
el	436	83	442	94	595	794	3
caso	445	83	461	94	595	794	3
de	464	83	472	94	595	794	3
a)	475	83	481	94	595	794	3
tener	484	83	502	94	595	794	3
uno	504	83	517	94	595	794	3
o	520	83	524	94	595	794	3
dos	526	83	539	94	595	794	3
apellidos	312	95	343	106	595	794	3
mapuches	346	95	383	106	595	794	3
se	386	95	394	106	595	794	3
clasificó	397	95	426	106	595	794	3
al	428	95	435	106	595	794	3
sujeto	437	95	459	106	595	794	3
como	462	95	481	106	595	794	3
ascendiente	484	95	527	106	595	794	3
de	530	95	539	106	595	794	3
mapuche,	312	107	346	118	595	794	3
y	348	107	351	118	595	794	3
en	353	107	362	118	595	794	3
el	364	107	370	118	595	794	3
caso	372	107	388	118	595	794	3
de	390	107	398	118	595	794	3
b)	400	107	407	118	595	794	3
tener	409	107	426	118	595	794	3
dos	428	107	441	118	595	794	3
apellidos	443	107	473	118	595	794	3
de	475	107	483	118	595	794	3
origen	485	107	507	118	595	794	3
europeo,	509	107	539	118	595	794	3
se	312	119	320	130	595	794	3
clasificó	322	119	350	130	595	794	3
al	352	119	358	130	595	794	3
sujeto	359	119	380	130	595	794	3
en	382	119	391	130	595	794	3
el	393	119	399	130	595	794	3
grupo	400	119	420	130	595	794	3
de	422	119	431	130	595	794	3
ascendientes	433	119	478	130	595	794	3
de	480	119	489	130	595	794	3
europeos.	491	119	525	130	595	794	3
Las	526	119	539	130	595	794	3
características	312	131	362	142	595	794	3
basales	364	131	390	142	595	794	3
de	392	131	401	142	595	794	3
los	403	131	413	142	595	794	3
sujetos	415	131	439	142	595	794	3
se	442	131	450	142	595	794	3
presentan	452	131	486	142	595	794	3
en	488	131	497	142	595	794	3
la	499	131	505	142	595	794	3
tabla	507	131	524	142	595	794	3
I.	526	131	531	142	595	794	3
ANÁLISIS	312	166	358	178	595	794	3
ESTADÍSTICO	361	166	427	178	595	794	3
Se	320	191	329	202	595	794	3
utilizó	332	191	352	202	595	794	3
media	355	191	376	202	595	794	3
±	379	191	385	202	595	794	3
desviación	387	191	424	202	595	794	3
estándar	427	191	458	202	595	794	3
(DE)	460	191	475	202	595	794	3
y	477	191	481	202	595	794	3
valores	483	191	508	202	595	794	3
porcen-	511	191	539	202	595	794	3
tuales	312	203	333	214	595	794	3
para	336	203	351	214	595	794	3
describir	354	203	384	214	595	794	3
las	387	203	397	214	595	794	3
variables	400	203	431	214	595	794	3
cuantitativas.	433	203	480	214	595	794	3
Se	482	203	491	214	595	794	3
utilizó	494	203	514	214	595	794	3
el	517	203	523	214	595	794	3
test	526	203	539	214	595	794	3
de	312	215	321	226	595	794	3
Shapiro-Wilk	323	215	368	226	595	794	3
para	371	215	387	226	595	794	3
determinar	390	215	428	226	595	794	3
la	431	215	437	226	595	794	3
normalidad	439	215	479	226	595	794	3
de	482	215	490	226	595	794	3
los	493	215	503	226	595	794	3
datos.	506	215	527	226	595	794	3
Se	530	215	539	226	595	794	3
utilizó	312	227	333	238	595	794	3
el	336	227	342	238	595	794	3
t-test	345	227	364	238	595	794	3
para	367	227	383	238	595	794	3
muestras	386	227	419	238	595	794	3
independientes	422	227	477	238	595	794	3
para	480	227	496	238	595	794	3
determinar	499	227	539	238	595	794	3
diferencias	312	239	351	250	595	794	3
en	354	239	363	250	595	794	3
variables	366	239	398	250	595	794	3
continuas	401	239	436	250	595	794	3
entre	439	239	457	250	595	794	3
los	460	239	471	250	595	794	3
grupos	473	239	498	250	595	794	3
étnicos.	501	239	530	250	595	794	3
El	532	239	538	250	595	794	3
test	312	251	325	262	595	794	3
Chi-cuadrado	328	251	377	262	595	794	3
fue	380	251	391	262	595	794	3
utilizado	394	251	423	262	595	794	3
para	426	251	442	262	595	794	3
determinar	445	251	484	262	595	794	3
diferencias	487	251	527	262	595	794	3
en	530	251	538	262	595	794	3
variables	312	263	344	274	595	794	3
categóricas.	348	263	393	274	595	794	3
Para	395	263	412	274	595	794	3
detectar	415	263	445	274	595	794	3
si	448	263	454	274	595	794	3
los	458	263	468	274	595	794	3
niveles	471	263	496	274	595	794	3
de	500	263	508	274	595	794	3
presión	512	263	539	274	595	794	3
arterial	312	275	336	286	595	794	3
sistólica	339	275	368	286	595	794	3
y	370	275	374	286	595	794	3
diastólica	377	275	410	286	595	794	3
eran	413	275	428	286	595	794	3
diferentes	431	275	466	286	595	794	3
según	469	275	490	286	595	794	3
etnia,	493	275	513	286	595	794	3
estado	515	275	539	286	595	794	3
nutricional	312	287	350	298	595	794	3
y	353	287	357	298	595	794	3
niveles	360	287	385	298	595	794	3
de	388	287	397	298	595	794	3
AF,	399	287	410	298	595	794	3
se	413	287	421	298	595	794	3
utilizó	424	287	445	298	595	794	3
el	448	287	454	298	595	794	3
General	457	287	485	298	595	794	3
Linear	488	287	511	298	595	794	3
Model,	514	287	539	298	595	794	3
donde	312	299	333	310	595	794	3
se	335	299	343	310	595	794	3
analizaron	345	299	380	310	595	794	3
interacciones	382	299	428	310	595	794	3
entre	430	299	448	310	595	794	3
etnia*IMC	450	299	483	310	595	794	3
y	485	299	489	310	595	794	3
etnia*AF.	491	299	521	310	595	794	3
Para	523	299	539	310	595	794	3
determinar	312	311	350	322	595	794	3
el	352	311	358	322	595	794	3
riesgo	361	311	382	322	595	794	3
de	384	311	393	322	595	794	3
HTA	395	311	409	322	595	794	3
según	412	311	433	322	595	794	3
grupo	435	311	456	322	595	794	3
étnico,	458	311	482	322	595	794	3
estado	483	311	507	322	595	794	3
nutricio-	509	311	539	322	595	794	3
nal	312	323	322	334	595	794	3
y	325	323	329	334	595	794	3
niveles	331	323	355	334	595	794	3
de	358	323	367	334	595	794	3
AF,	369	323	380	334	595	794	3
se	382	323	390	334	595	794	3
utilizó	392	323	413	334	595	794	3
análisis	415	323	441	334	595	794	3
de	444	323	453	334	595	794	3
regresión	455	323	488	334	595	794	3
logística	491	323	520	334	595	794	3
y	522	323	526	334	595	794	3
los	529	323	539	334	595	794	3
Tabla	94	374	119	385	595	794	3
I.	122	374	128	385	595	794	3
Características	131	374	210	385	595	794	3
antropométricas,	213	374	303	385	595	794	3
cardiovasculares	307	374	396	385	595	794	3
y	399	374	405	385	595	794	3
de	408	374	422	385	595	794	3
actividad	425	374	472	385	595	794	3
física	475	374	502	385	595	794	3
de	255	386	268	397	595	794	3
los	272	386	286	397	595	794	3
escolares	290	386	341	397	595	794	3
Variables	99	401	138	412	595	794	3
n	70	416	74	426	595	794	3
n	70	430	74	440	595	794	3
mujeres/hombres	76	430	132	440	595	794	3
Edad	70	445	86	455	595	794	3
(años)	88	445	107	455	595	794	3
Peso	70	459	85	469	595	794	3
(kg)	87	459	99	469	595	794	3
Talla	70	473	84	484	595	794	3
(m)	86	473	96	484	595	794	3
IMC	70	488	82	498	595	794	3
(kg/m	84	488	103	498	595	794	3
)	105	488	107	498	595	794	3
2	103	488	105	494	595	794	3
Total	216	401	236	412	595	794	3
Europeo	301	401	338	412	595	794	3
Mapuche	395	401	435	412	595	794	3
418	219	416	232	426	595	794	3
311	313	416	326	426	595	794	3
107	409	416	422	426	595	794	3
241/177	212	430	240	440	595	794	3
186/125	305	430	334	440	595	794	3
55/52	405	430	425	440	595	794	3
Valor	471	401	493	412	595	794	3
p	495	401	501	412	595	794	3
(etnia)	503	401	530	412	595	794	3
0,988	491	430	510	440	595	794	3
9,6	210	445	221	455	595	794	3
±	223	445	229	455	595	794	3
2,4	231	445	242	455	595	794	3
9,6	304	445	315	455	595	794	3
±	317	445	322	455	595	794	3
2,4	324	445	335	455	595	794	3
9,5	399	445	410	455	595	794	3
±	412	445	418	455	595	794	3
2,5	420	445	431	455	595	794	3
0,681	491	445	510	455	595	794	3
41,8	206	459	221	469	595	794	3
±	223	459	229	469	595	794	3
14,4	231	459	246	469	595	794	3
41,9	300	459	315	469	595	794	3
±	317	459	322	469	595	794	3
14,1	324	459	340	469	595	794	3
42,0	395	459	410	469	595	794	3
±	412	459	418	469	595	794	3
15,6	420	459	435	469	595	794	3
0,942	491	459	510	469	595	794	3
1,40	208	473	223	484	595	794	3
±	225	473	231	484	595	794	3
0,1	233	473	244	484	595	794	3
1,40	302	473	317	484	595	794	3
±	319	473	324	484	595	794	3
0,1	327	473	337	484	595	794	3
1,40	397	473	412	484	595	794	3
±	414	473	420	484	595	794	3
0,2	422	473	433	484	595	794	3
0,900	491	473	510	484	595	794	3
20,6	208	488	223	498	595	794	3
±	225	488	231	498	595	794	3
3,9	233	488	244	498	595	794	3
20,7	302	488	317	498	595	794	3
±	319	488	324	498	595	794	3
4,0	327	488	337	498	595	794	3
20,5	397	488	412	498	595	794	3
±	415	488	420	498	595	794	3
3,7	422	488	433	498	595	794	3
0,629	491	488	510	498	595	794	3
Estado	61	502	83	513	595	794	3
nutricional	85	502	118	513	595	794	3
Normopeso	70	517	106	527	595	794	3
(%)	108	517	119	527	595	794	3
44,0	196	517	211	527	595	794	3
(39,4	213	517	230	527	595	794	3
a	233	517	236	527	595	794	3
48,7)	239	517	256	527	595	794	3
45,0	290	517	305	527	595	794	3
(39,7	307	517	324	527	595	794	3
a	326	517	330	527	595	794	3
50,3)	332	517	349	527	595	794	3
40,8	385	517	400	527	595	794	3
(31,4	402	517	420	527	595	794	3
a	422	517	426	527	595	794	3
50,8)	428	517	445	527	595	794	3
0,101	491	517	510	527	595	794	3
Sobrepeso	70	531	103	541	595	794	3
(%)	105	531	116	541	595	794	3
38,3	196	531	211	541	595	794	3
(33,8	213	531	230	541	595	794	3
a	233	531	236	541	595	794	3
43,0)	239	531	256	541	595	794	3
35,8	290	531	305	541	595	794	3
(30,9	307	531	324	541	595	794	3
a	326	531	330	541	595	794	3
41,1)	332	531	349	541	595	794	3
46,9	385	531	400	541	595	794	3
(37,2	402	531	420	541	595	794	3
a	422	531	426	541	595	794	3
56,8)	428	531	445	541	595	794	3
0,139	491	531	510	541	595	794	3
Obesidad	70	546	99	556	595	794	3
(%)	102	546	112	556	595	794	3
17,5	196	546	211	556	595	794	3
(14,2	213	546	230	556	595	794	3
a	233	546	236	556	595	794	3
21,4)	239	546	256	556	595	794	3
19,1	290	546	305	556	595	794	3
(15,2	307	546	324	556	595	794	3
a	326	546	330	556	595	794	3
23,6)	332	546	349	556	595	794	3
12,2	387	546	402	556	595	794	3
(7,0	405	546	417	556	595	794	3
a	420	546	423	556	595	794	3
20,4)	426	546	443	556	595	794	3
0,333	491	546	510	556	595	794	3
PAS	70	574	82	585	595	794	3
(mmHg)	85	574	110	585	595	794	3
105,6	204	574	223	585	595	794	3
±	225	574	231	585	595	794	3
12,5	233	574	248	585	595	794	3
105,2	297	574	317	585	595	794	3
±	319	574	324	585	595	794	3
12,7	327	574	342	585	595	794	3
106,9	393	574	412	585	595	794	3
±	414	574	420	585	595	794	3
11,9	422	574	437	585	595	794	3
0,239	491	574	510	585	595	794	3
PAD	70	589	83	599	595	794	3
(mmHg)	85	589	110	599	595	794	3
57,8	208	589	223	599	595	794	3
±	225	589	231	599	595	794	3
9,1	233	589	244	599	595	794	3
57,8	302	589	317	599	595	794	3
±	319	589	324	599	595	794	3
8,9	327	589	337	599	595	794	3
57,9	397	589	412	599	595	794	3
±	414	589	420	599	595	794	3
9,8	422	589	433	599	595	794	3
0,916	491	589	510	599	595	794	3
Pre-HTA	70	618	96	628	595	794	3
(%)	98	618	109	628	595	794	3
13,2	196	618	211	628	595	794	3
(10,0	213	618	230	628	595	794	3
a	233	618	236	628	595	794	3
17,1)	239	618	256	628	595	794	3
11,1	292	618	307	628	595	794	3
(7,8	309	618	322	628	595	794	3
a	324	618	328	628	595	794	3
15,3)	330	618	347	628	595	794	3
21,3	385	618	400	628	595	794	3
(13,4	402	618	420	628	595	794	3
a	422	618	426	628	595	794	3
32,1)	428	618	445	628	595	794	3
0,020	491	618	510	628	595	794	3
HTA	70	632	82	642	595	794	3
(%)	84	632	95	642	595	794	3
20,8	196	632	211	642	595	794	3
(17,1	213	632	230	642	595	794	3
a	233	632	236	642	595	794	3
25,1)	239	632	256	642	595	794	3
18,6	290	632	305	642	595	794	3
(14,6	307	632	324	642	595	794	3
a	326	632	330	642	595	794	3
23,4)	332	632	349	642	595	794	3
28,9	385	632	400	642	595	794	3
(20,1	402	632	420	642	595	794	3
a	422	632	426	642	595	794	3
39,5)	428	632	445	642	595	794	3
0,041	491	632	510	642	595	794	3
Presión	61	560	85	571	595	794	3
arterial	87	560	109	571	595	794	3
Prevalencia	61	603	98	614	595	794	3
de	100	603	108	614	595	794	3
HTA	110	603	122	614	595	794	3
Actividad	61	647	90	657	595	794	3
física	92	647	109	657	595	794	3
Baja	70	661	83	671	595	794	3
(%)	86	661	96	671	595	794	3
39,6	196	661	211	671	595	794	3
(35,3	213	661	230	671	595	794	3
a	233	661	236	671	595	794	3
44,1)	239	661	256	671	595	794	3
40,2	290	661	305	671	595	794	3
(35,3	307	661	324	671	595	794	3
a	326	661	330	671	595	794	3
45,3)	332	661	349	671	595	794	3
37,6	385	661	400	671	595	794	3
(28,9	402	661	420	671	595	794	3
a	422	661	426	671	595	794	3
47,1)	428	661	445	671	595	794	3
0,321	491	661	510	671	595	794	3
Media	70	675	89	686	595	794	3
(%)	91	675	102	686	595	794	3
37,3	196	675	211	686	595	794	3
(33,0	213	675	230	686	595	794	3
a	233	675	236	686	595	794	3
41,7)	239	675	256	686	595	794	3
35,5	290	675	305	686	595	794	3
(30,8	307	675	324	686	595	794	3
a	326	675	330	686	595	794	3
40,6)	332	675	349	686	595	794	3
43,1	385	675	400	686	595	794	3
(34,1	402	675	420	686	595	794	3
a	422	675	426	686	595	794	3
52,6)	428	675	445	686	595	794	3
0,085	491	675	510	686	595	794	3
Alta	70	690	82	700	595	794	3
(%)	84	690	94	700	595	794	3
23,1	196	690	211	700	595	794	3
(19,4	213	690	230	700	595	794	3
a	233	690	236	700	595	794	3
27,0)	239	690	256	700	595	794	3
24,1	290	690	305	700	595	794	3
(20,0	307	690	324	700	595	794	3
a	326	690	330	700	595	794	3
28,8)	332	690	349	700	595	794	3
19,2	385	690	400	700	595	794	3
(12,8	402	690	420	700	595	794	3
a	422	690	426	700	595	794	3
27,8)	428	690	445	700	595	794	3
0,193	490	690	510	700	595	794	3
Valores	61	704	82	714	595	794	3
de	84	704	91	714	595	794	3
variables	93	704	118	714	595	794	3
son	120	704	130	714	595	794	3
presentados	132	704	166	714	595	794	3
como	168	704	184	714	595	794	3
media	186	704	203	714	595	794	3
±	205	704	210	714	595	794	3
DE	212	704	219	714	595	794	3
para	221	704	234	714	595	794	3
variables	236	704	261	714	595	794	3
continuas	263	704	290	714	595	794	3
y	292	704	295	714	595	794	3
como	297	704	312	714	595	794	3
prevalencia	314	704	346	714	595	794	3
(95%	348	704	364	714	595	794	3
IC)	365	704	373	714	595	794	3
para	375	704	387	714	595	794	3
variables	389	704	414	714	595	794	3
categóricas.	416	704	451	714	595	794	3
Diferencias	452	704	484	714	595	794	3
entre	486	704	500	714	595	794	3
variables	502	704	527	714	595	794	3
continuas	61	716	88	726	595	794	3
fueron	90	716	108	726	595	794	3
determinadas	110	716	149	726	595	794	3
con	151	716	161	726	595	794	3
t-test	163	716	178	726	595	794	3
para	180	716	192	726	595	794	3
muestras	194	716	221	726	595	794	3
independientes	222	716	265	726	595	794	3
y	267	716	270	726	595	794	3
con	272	716	282	726	595	794	3
Chi-cuadrado	284	716	323	726	595	794	3
para	324	716	337	726	595	794	3
variables	339	716	364	726	595	794	3
discretas.	366	716	393	726	595	794	3
IMC:	395	716	408	726	595	794	3
índice	410	716	426	726	595	794	3
de	428	716	435	726	595	794	3
masa	437	716	452	726	595	794	3
corporal;	454	716	479	726	595	794	3
PAS:	481	716	495	726	595	794	3
presión	496	716	517	726	595	794	3
arterial	61	728	81	738	595	794	3
sistólica;	83	728	107	738	595	794	3
PAD:	109	728	123	738	595	794	3
presión	125	728	145	738	595	794	3
arterial	147	728	167	738	595	794	3
diastólica;	169	728	197	738	595	794	3
HTA:	199	728	212	738	595	794	3
hipertensión	214	728	248	738	595	794	3
arterial;	250	728	272	738	595	794	3
pre-HTA:	274	728	299	738	595	794	3
prehipertensión.	300	728	346	738	595	794	3
[	431	758	434	774	595	794	3
Nutr	434	763	447	773	595	794	3
Hosp	450	763	466	773	595	794	3
2016;33(2):220-225	468	763	535	773	595	794	3
]	535	758	539	774	595	794	3
HIPERTENSIÓN	57	40	110	52	595	794	4
EN	112	40	122	52	595	794	4
RELACIÓN	124	40	161	52	595	794	4
CON	163	40	179	52	595	794	4
ESTADO	182	40	211	52	595	794	4
NUTRICIONAL,	213	40	265	52	595	794	4
ACTIVIDAD	266	40	305	52	595	794	4
FÍSICA	307	40	330	52	595	794	4
Y	332	40	337	52	595	794	4
ETNICIDAD	339	40	378	52	595	794	4
EN	380	40	390	52	595	794	4
NIÑOS	393	40	415	52	595	794	4
CHILENOS	418	40	455	52	595	794	4
ENTRE	457	40	481	52	595	794	4
6	57	52	61	64	595	794	4
Y	64	52	68	64	595	794	4
13	70	52	80	64	595	794	4
AÑOS	82	52	103	64	595	794	4
DE	105	52	115	64	595	794	4
EDAD	117	52	138	64	595	794	4
resultados	57	83	94	94	595	794	4
fueron	96	83	119	94	595	794	4
presentados	122	83	166	94	595	794	4
como	169	83	188	94	595	794	4
odds	191	83	208	94	595	794	4
ratio	211	83	227	94	595	794	4
y	229	83	233	94	595	794	4
su	236	83	244	94	595	794	4
respectivo	247	83	283	94	595	794	4
95%	57	95	74	106	595	794	4
de	76	95	85	106	595	794	4
intervalos	87	95	121	106	595	794	4
de	124	95	133	106	595	794	4
confianza.	135	95	171	106	595	794	4
El	173	95	179	106	595	794	4
nivel	182	95	198	106	595	794	4
para	201	95	216	106	595	794	4
significancia	219	95	263	106	595	794	4
esta-	265	95	283	106	595	794	4
dística	57	107	79	118	595	794	4
se	82	107	90	118	595	794	4
estableció	92	107	128	118	595	794	4
en	130	107	139	118	595	794	4
p	142	107	146	118	595	794	4
<	149	107	155	118	595	794	4
0,05.	157	107	176	118	595	794	4
Todos	178	107	198	118	595	794	4
los	201	107	211	118	595	794	4
análisis	213	107	240	118	595	794	4
estadísticos	242	107	283	118	595	794	4
se	57	119	65	130	595	794	4
realizaron	67	119	101	130	595	794	4
utilizando	104	119	137	130	595	794	4
el	140	119	146	130	595	794	4
software	148	119	178	131	595	794	4
STATA	181	119	203	130	595	794	4
SE	205	119	214	130	595	794	4
v13.	217	119	232	130	595	794	4
Europeo	344	92	361	99	595	794	4
120	333	118	341	125	595	794	4
Mapuches	386	92	408	99	595	794	4
P	361	107	364	114	595	794	4
[etnia*AF]	364	112	376	116	595	794	4
=	378	107	381	114	595	794	4
0,813	383	107	396	114	595	794	4
P	361	116	364	123	595	794	4
[Trend	364	121	372	125	595	794	4
AF]	373	121	377	125	595	794	4
=	378	116	382	123	595	794	4
0,004	383	116	396	123	595	794	4
120	436	118	445	125	595	794	4
110	333	145	341	152	595	794	4
105	333	158	341	165	595	794	4
100	333	171	341	178	595	794	4
[	57	758	60	774	595	794	4
Nutr	60	763	74	773	595	794	4
Hosp	76	763	92	773	595	794	4
2016;33(2):220-225	94	763	161	773	595	794	4
]	161	758	165	774	595	794	4
95	335	184	341	191	595	794	4
65,0	331	222	341	229	595	794	4
105	436	158	445	165	595	794	4
95	439	184	445	191	595	794	4
Baja	355	188	364	195	595	794	4
Media	375	188	388	195	595	794	4
Alta	398	188	406	195	595	794	4
Niveles	352	197	368	204	595	794	4
de	369	197	375	204	595	794	4
actividad	376	197	396	204	595	794	4
física	397	197	409	204	595	794	4
P	361	211	364	218	595	794	4
[etnia*AF]	364	216	376	219	595	794	4
=	378	211	381	218	595	794	4
0,860	383	211	396	218	595	794	4
P	361	220	364	227	595	794	4
[Trend	364	224	372	228	595	794	4
AF]	373	224	377	228	595	794	4
=	378	220	382	227	595	794	4
0,042	383	220	396	227	595	794	4
65,0	435	222	445	229	595	794	4
Normal	456	188	471	195	595	794	4
Sobrepeso	474	188	497	195	595	794	4
Obeso	499	188	512	195	595	794	4
Estado	464	197	479	204	595	794	4
nutricional	481	197	504	204	595	794	4
P	464	211	467	218	595	794	4
[etnia*IMC]	467	216	481	219	595	794	4
=	482	211	486	218	595	794	4
0,447	487	211	500	218	595	794	4
P	464	220	467	227	595	794	4
[Trend	467	224	475	228	595	794	4
IMC]	475	224	481	228	595	794	4
=	483	220	486	227	595	794	4
0,009	488	220	501	227	595	794	4
PAD	427	266	434	275	595	794	4
(mmHg)	427	247	434	264	595	794	4
62,5	435	235	445	242	595	794	4
60,0	331	248	341	255	595	794	4
57,5	331	262	341	268	595	794	4
55,0	331	275	341	282	595	794	4
52,5	331	288	341	295	595	794	4
110	436	145	445	152	595	794	4
100	436	171	445	178	595	794	4
62,5	331	235	341	242	595	794	4
PAD	323	266	330	275	595	794	4
(mmHg)	323	247	330	264	595	794	4
Las	65	179	78	190	595	794	4
características	80	179	131	190	595	794	4
de	134	179	142	190	595	794	4
la	145	179	151	190	595	794	4
cohorte	154	179	180	190	595	794	4
se	183	179	191	190	595	794	4
presentan	193	179	229	190	595	794	4
en	231	179	240	190	595	794	4
la	242	179	248	190	595	794	4
tabla	251	179	268	190	595	794	4
I.	271	179	275	190	595	794	4
El	277	179	283	190	595	794	4
57%	57	191	74	202	595	794	4
del	76	191	86	202	595	794	4
total	89	191	104	202	595	794	4
de	106	191	115	202	595	794	4
los	117	191	127	202	595	794	4
escolares	130	191	163	202	595	794	4
reclutados	165	191	202	202	595	794	4
(n	204	191	211	202	595	794	4
=	213	191	219	202	595	794	4
418)	222	191	238	202	595	794	4
eran	241	191	256	202	595	794	4
niñas	259	191	277	202	595	794	4
y	280	191	284	202	595	794	4
el	57	203	63	214	595	794	4
porcentaje	65	203	102	214	595	794	4
restante	104	203	133	214	595	794	4
eran	135	203	151	214	595	794	4
niños.	153	203	174	214	595	794	4
Del	176	203	188	214	595	794	4
total	190	203	205	214	595	794	4
de	207	203	216	214	595	794	4
escolares	218	203	252	214	595	794	4
que	254	203	267	214	595	794	4
par-	269	203	283	214	595	794	4
ticiparon	57	215	87	226	595	794	4
en	89	215	98	226	595	794	4
este	100	215	115	226	595	794	4
estudio,	117	215	145	226	595	794	4
un	147	215	156	226	595	794	4
26%	158	215	175	226	595	794	4
era	178	215	189	226	595	794	4
de	191	215	200	226	595	794	4
ascendencia	202	215	246	226	595	794	4
mapuche.	249	215	284	226	595	794	4
No	57	227	66	238	595	794	4
se	68	227	76	238	595	794	4
encontraron	78	227	120	238	595	794	4
diferencias	122	227	159	238	595	794	4
significativas	161	227	205	238	595	794	4
entre	207	227	225	238	595	794	4
peso,	227	227	246	238	595	794	4
talla	247	227	262	238	595	794	4
e	264	227	268	238	595	794	4
IMC	270	227	283	238	595	794	4
entre	57	239	75	250	595	794	4
ambos	77	239	101	250	595	794	4
grupos	103	239	127	250	595	794	4
étnicos.	129	239	157	250	595	794	4
Un	159	239	168	250	595	794	4
56%	170	239	187	250	595	794	4
de	189	239	198	250	595	794	4
los	200	239	210	250	595	794	4
escolares	212	239	246	250	595	794	4
evaluados	248	239	283	250	595	794	4
presentaron	57	251	100	262	595	794	4
sobrepeso	103	251	141	262	595	794	4
u	143	251	148	262	595	794	4
obesidad.	151	251	186	262	595	794	4
Si	189	251	195	262	595	794	4
bien	198	251	214	262	595	794	4
no	217	251	225	262	595	794	4
se	228	251	237	262	595	794	4
encontraron	240	251	283	262	595	794	4
diferencias	57	263	96	274	595	794	4
significativas	99	263	146	274	595	794	4
en	149	263	157	274	595	794	4
el	160	263	166	274	595	794	4
estado	169	263	193	274	595	794	4
nutricional	196	263	234	274	595	794	4
entre	237	263	256	274	595	794	4
grupos	259	263	283	274	595	794	4
étnicos,	57	275	84	286	595	794	4
un	86	275	95	286	595	794	4
59,1%	98	275	122	286	595	794	4
de	124	275	133	286	595	794	4
escolares	135	275	169	286	595	794	4
con	171	275	184	286	595	794	4
ascendencia	187	275	231	286	595	794	4
mapuche	233	275	266	286	595	794	4
y	268	275	272	286	595	794	4
un	275	275	283	286	595	794	4
54,9%	57	287	81	298	595	794	4
de	83	287	92	298	595	794	4
escolares	94	287	127	298	595	794	4
con	129	287	142	298	595	794	4
ascendencia	144	287	189	298	595	794	4
europea	191	287	219	298	595	794	4
presentaron	222	287	264	298	595	794	4
nive-	266	287	283	298	595	794	4
les	57	299	67	310	595	794	4
de	69	299	78	310	595	794	4
sobrepeso	80	299	117	310	595	794	4
u	119	299	124	310	595	794	4
obesidad	126	299	158	310	595	794	4
(Tabla	160	299	181	310	595	794	4
I).	183	299	190	310	595	794	4
No	65	311	75	322	595	794	4
se	78	311	86	322	595	794	4
encontraron	89	311	133	322	595	794	4
diferencias	136	311	175	322	595	794	4
en	178	311	187	322	595	794	4
presión	190	311	217	322	595	794	4
arterial	220	311	245	322	595	794	4
sistólica	248	311	277	322	595	794	4
y	280	311	284	322	595	794	4
diastólica	57	323	90	334	595	794	4
entre	92	323	110	334	595	794	4
grupos	112	323	136	334	595	794	4
étnicos	138	323	163	334	595	794	4
(Tabla	165	323	186	334	595	794	4
I).	188	323	194	334	595	794	4
No	196	323	206	334	595	794	4
obstante,	208	323	240	334	595	794	4
la	242	323	248	334	595	794	4
prevalen-	250	323	283	334	595	794	4
cia	57	335	67	346	595	794	4
de	69	335	78	346	595	794	4
pre-HTA	80	335	109	346	595	794	4
(21,3%	111	335	137	346	595	794	4
vs.	140	335	150	347	595	794	4
11,1%)	152	335	178	346	595	794	4
e	180	335	185	346	595	794	4
HTA	187	335	201	346	595	794	4
(28,9%	203	335	229	346	595	794	4
vs.	232	335	242	347	595	794	4
18,6%)	244	335	270	346	595	794	4
fue	272	335	283	346	595	794	4
significativamente	57	347	119	358	595	794	4
mayor	121	347	143	358	595	794	4
en	145	347	154	358	595	794	4
escolares	156	347	189	358	595	794	4
con	191	347	203	358	595	794	4
ascendencia	205	347	249	358	595	794	4
mapuche	251	347	283	358	595	794	4
que	57	359	70	370	595	794	4
en	72	359	81	370	595	794	4
escolares	83	359	116	370	595	794	4
con	118	359	131	370	595	794	4
ascendencia	133	359	177	370	595	794	4
europea,	179	359	211	370	595	794	4
respectivamente.	212	359	273	370	595	794	4
En	275	359	283	370	595	794	4
relación	57	371	84	382	595	794	4
con	87	371	99	382	595	794	4
los	101	371	111	382	595	794	4
niveles	114	371	138	382	595	794	4
de	140	371	149	382	595	794	4
AF,	150	371	161	382	595	794	4
un	163	371	171	382	595	794	4
39,6%	174	371	198	382	595	794	4
de	200	371	208	382	595	794	4
los	211	371	221	382	595	794	4
escolares	223	371	256	382	595	794	4
reportó	258	371	283	382	595	794	4
un	57	383	66	394	595	794	4
bajo	69	383	84	394	595	794	4
nivel	87	383	103	394	595	794	4
de	106	383	115	394	595	794	4
AF,	118	383	128	394	595	794	4
es	131	383	139	394	595	794	4
decir,	142	383	162	394	595	794	4
no	164	383	173	394	595	794	4
realizaba	176	383	209	394	595	794	4
ningún	212	383	236	394	595	794	4
tipo	239	383	252	394	595	794	4
de	255	383	264	394	595	794	4
AF	267	383	276	394	595	794	4
o	279	383	283	394	595	794	4
deportiva	57	395	89	406	595	794	4
más	92	395	107	406	595	794	4
allá	109	395	121	406	595	794	4
de	124	395	132	406	595	794	4
la	135	395	141	406	595	794	4
clase	143	395	162	406	595	794	4
de	164	395	173	406	595	794	4
educación	175	395	211	406	595	794	4
física	214	395	232	406	595	794	4
(no	235	395	246	406	595	794	4
se	248	395	256	406	595	794	4
encon-	259	395	283	406	595	794	4
traron	57	407	78	418	595	794	4
diferencias	80	407	119	418	595	794	4
significativas	121	407	166	418	595	794	4
entre	168	407	187	418	595	794	4
etnias).	189	407	215	418	595	794	4
Al	65	419	72	430	595	794	4
investigar	75	419	109	430	595	794	4
la	112	419	118	430	595	794	4
relación	121	419	150	430	595	794	4
entre	152	419	171	430	595	794	4
presión	174	419	200	430	595	794	4
arterial	203	419	228	430	595	794	4
y	231	419	234	430	595	794	4
estado	237	419	261	430	595	794	4
nutri-	264	419	283	430	595	794	4
cional	57	431	77	442	595	794	4
o	80	431	84	442	595	794	4
niveles	87	431	111	442	595	794	4
de	114	431	123	442	595	794	4
AF	125	431	134	442	595	794	4
según	137	431	158	442	595	794	4
el	161	431	167	442	595	794	4
grupo	170	431	190	442	595	794	4
étnico,	193	431	217	442	595	794	4
no	219	431	228	442	595	794	4
se	230	431	238	442	595	794	4
encontraron	241	431	284	442	595	794	4
interacciones	57	443	104	454	595	794	4
significativas	106	443	151	454	595	794	4
(Fig.	153	443	168	454	595	794	4
1).	170	443	179	454	595	794	4
No	181	443	190	454	595	794	4
obstante,	193	443	225	454	595	794	4
se	227	443	235	454	595	794	4
encontró	237	443	268	454	595	794	4
una	270	443	283	454	595	794	4
tendencia	57	455	91	466	595	794	4
significativa	93	455	134	466	595	794	4
a	136	455	140	466	595	794	4
aumentar	142	455	175	466	595	794	4
PAS	177	455	192	466	595	794	4
al	193	455	200	466	595	794	4
aumentar	202	455	235	466	595	794	4
los	237	455	247	466	595	794	4
niveles	249	455	273	466	595	794	4
de	275	455	284	466	595	794	4
IMC,	57	467	73	478	595	794	4
y	76	467	80	478	595	794	4
una	83	467	96	478	595	794	4
tendencia	99	467	135	478	595	794	4
a	137	467	142	478	595	794	4
disminuir	145	467	178	478	595	794	4
PAS	181	467	196	478	595	794	4
al	199	467	205	478	595	794	4
aumentar	208	467	242	478	595	794	4
los	245	467	256	478	595	794	4
niveles	259	467	284	478	595	794	4
de	57	479	65	490	595	794	4
AF	68	479	77	490	595	794	4
(asociaciones	80	479	128	490	595	794	4
similares	130	479	162	490	595	794	4
fueron	165	479	187	490	595	794	4
encontradas	190	479	234	490	595	794	4
para	237	479	253	490	595	794	4
PAD).	255	479	275	490	595	794	4
Al	277	479	284	490	595	794	4
analizar	57	491	84	502	595	794	4
la	87	491	93	502	595	794	4
prevalencia	96	491	137	502	595	794	4
de	139	491	148	502	595	794	4
HTA	151	491	165	502	595	794	4
según	168	491	189	502	595	794	4
sexo,	192	491	211	502	595	794	4
estado	213	491	237	502	595	794	4
nutricional	240	491	277	502	595	794	4
y	280	491	283	502	595	794	4
niveles	57	503	81	514	595	794	4
de	82	503	91	514	595	794	4
AF,	93	503	103	514	595	794	4
no	105	503	113	514	595	794	4
se	115	503	123	514	595	794	4
encontraron	125	503	167	514	595	794	4
interacciones	169	503	215	514	595	794	4
significativas	217	503	261	514	595	794	4
con	263	503	275	514	595	794	4
el	277	503	283	514	595	794	4
grupo	57	515	77	526	595	794	4
(Fig.	102	515	117	526	595	794	4
2).	119	515	128	526	595	794	4
No	130	515	140	526	595	794	4
obstante,	142	515	174	526	595	794	4
la	176	515	182	526	595	794	4
prevalencia	184	515	224	526	595	794	4
de	226	515	235	526	595	794	4
HTA	237	515	251	526	595	794	4
presentó	253	515	284	526	595	794	4
una	57	527	70	538	595	794	4
tendencia	72	527	106	538	595	794	4
significativa	108	527	149	538	595	794	4
a	151	527	155	538	595	794	4
aumentar	157	527	191	538	595	794	4
con	193	527	206	538	595	794	4
el	208	527	214	538	595	794	4
incremento	216	527	255	538	595	794	4
del	257	527	268	538	595	794	4
IMC	270	527	284	538	595	794	4
(normopeso	57	539	98	550	595	794	4
12,2%,	101	539	127	550	595	794	4
sobrepeso	129	539	165	550	595	794	4
20,3%	168	539	192	550	595	794	4
y	194	539	198	550	595	794	4
obeso	200	539	221	550	595	794	4
39,7%).	223	539	252	550	595	794	4
Resulta-	254	539	283	550	595	794	4
dos	57	551	69	562	595	794	4
similares	72	551	103	562	595	794	4
fueron	106	551	128	562	595	794	4
encontrados	131	551	174	562	595	794	4
para	177	551	193	562	595	794	4
HTA	195	551	209	562	595	794	4
según	212	551	233	562	595	794	4
los	236	551	246	562	595	794	4
niveles	248	551	272	562	595	794	4
de	275	551	283	562	595	794	4
AF,	57	563	67	574	595	794	4
con	70	563	82	574	595	794	4
prevalencias	85	563	129	574	595	794	4
de	132	563	140	574	595	794	4
11,1%,	143	563	170	574	595	794	4
20,3%	172	563	196	574	595	794	4
y	198	563	202	574	595	794	4
35,0%	205	563	229	574	595	794	4
para	232	563	247	574	595	794	4
escolares	250	563	283	574	595	794	4
con	57	575	69	586	595	794	4
alto,	72	575	87	586	595	794	4
medio	89	575	111	586	595	794	4
y	113	575	117	586	595	794	4
bajo	119	575	134	586	595	794	4
nivel	136	575	153	586	595	794	4
de	155	575	164	586	595	794	4
AF,	166	575	176	586	595	794	4
respectivamente	178	575	236	586	595	794	4
(Fig.	239	575	254	586	595	794	4
2).	256	575	265	586	595	794	4
Cuando	65	587	92	598	595	794	4
se	95	587	103	598	595	794	4
analizó	105	587	129	598	595	794	4
el	132	587	138	598	595	794	4
riesgo	140	587	162	598	595	794	4
de	164	587	173	598	595	794	4
ser	175	587	186	598	595	794	4
pre-HTA	188	587	217	598	595	794	4
o	219	587	223	598	595	794	4
HTA	226	587	240	598	595	794	4
se	242	587	250	598	595	794	4
encontró	253	587	283	598	595	794	4
que	57	599	70	610	595	794	4
escolares	72	599	104	610	595	794	4
con	106	599	119	610	595	794	4
ascendencia	121	599	164	610	595	794	4
Mapuche	166	599	198	610	595	794	4
tienen	200	599	221	610	595	794	4
un	223	599	232	610	595	794	4
92%	234	599	250	610	595	794	4
de	252	599	261	610	595	794	4
riesgo	263	599	284	610	595	794	4
en	57	611	65	622	595	794	4
comparación	68	611	114	622	595	794	4
a	117	611	121	622	595	794	4
escolares	124	611	158	622	595	794	4
no	161	611	169	622	595	794	4
Mapuches	172	611	209	622	595	794	4
(Tabla	212	611	233	622	595	794	4
II).	236	611	244	622	595	794	4
Al	246	611	253	622	595	794	4
analizar	256	611	283	622	595	794	4
el	57	623	63	634	595	794	4
riesgo	65	623	87	634	595	794	4
de	90	623	98	634	595	794	4
desarrollar	101	623	139	634	595	794	4
pre-HTA	141	623	170	634	595	794	4
o	173	623	177	634	595	794	4
HTA	180	623	194	634	595	794	4
según	196	623	218	634	595	794	4
estado	221	623	244	634	595	794	4
nutricional	247	623	284	634	595	794	4
o	57	635	61	646	595	794	4
niveles	63	635	88	646	595	794	4
de	90	635	99	646	595	794	4
AF,	101	635	111	646	595	794	4
el	113	635	120	646	595	794	4
riesgo	122	635	143	646	595	794	4
fue	146	635	157	646	595	794	4
similar	159	635	183	646	595	794	4
para	185	635	201	646	595	794	4
ambos	203	635	227	646	595	794	4
grupos	230	635	254	646	595	794	4
étnicos.	256	635	284	646	595	794	4
Escolares	57	647	91	658	595	794	4
con	94	647	107	658	595	794	4
sobrepeso	109	647	146	658	595	794	4
presentan	149	647	185	658	595	794	4
56%	187	647	204	658	595	794	4
de	207	647	216	658	595	794	4
riesgo	219	647	240	658	595	794	4
de	243	647	252	658	595	794	4
ser	255	647	266	658	595	794	4
pre-	268	647	283	658	595	794	4
HTA	57	659	71	670	595	794	4
o	73	659	78	670	595	794	4
HTA	80	659	94	670	595	794	4
mientras	97	659	128	670	595	794	4
que	130	659	143	670	595	794	4
escolares	146	659	179	670	595	794	4
con	182	659	195	670	595	794	4
obesidad	197	659	229	670	595	794	4
tienen	232	659	253	670	595	794	4
3	256	659	261	670	595	794	4
veces	263	659	283	670	595	794	4
más	57	671	72	682	595	794	4
probabilidades	75	671	128	682	595	794	4
de	131	671	140	682	595	794	4
serlo	143	671	161	682	595	794	4
en	164	671	173	682	595	794	4
comparación	176	671	223	682	595	794	4
a	226	671	230	682	595	794	4
escolares	233	671	267	682	595	794	4
con	270	671	284	682	595	794	4
estado	57	683	80	694	595	794	4
nutricional	83	683	120	694	595	794	4
normal	123	683	148	694	595	794	4
(Tabla	150	683	171	694	595	794	4
II).	174	683	182	694	595	794	4
Resultados	185	683	224	694	595	794	4
similares	226	683	258	694	595	794	4
fueron	261	683	284	694	595	794	4
encontrados	57	695	100	706	595	794	4
según	103	695	124	706	595	794	4
niveles	127	695	151	706	595	794	4
de	153	695	162	706	595	794	4
AF,	164	695	175	706	595	794	4
siendo	177	695	200	706	595	794	4
el	202	695	208	706	595	794	4
riesgo	211	695	232	706	595	794	4
de	235	695	244	706	595	794	4
desarrollar	246	695	283	706	595	794	4
pre-HTA	57	707	86	718	595	794	4
o	88	707	92	718	595	794	4
HTA	94	707	108	718	595	794	4
mayor	111	707	132	718	595	794	4
en	135	707	143	718	595	794	4
escolares	146	707	179	718	595	794	4
con	181	707	194	718	595	794	4
niveles	196	707	221	718	595	794	4
de	223	707	231	718	595	794	4
AF	233	707	243	718	595	794	4
media	245	707	266	718	595	794	4
(OR:	269	707	284	718	595	794	4
1,72)	57	719	76	730	595	794	4
o	78	719	83	730	595	794	4
baja	85	719	100	730	595	794	4
(OR:	103	719	118	730	595	794	4
3,08)	120	719	139	730	595	794	4
en	142	719	150	730	595	794	4
comparación	153	719	198	730	595	794	4
a	201	719	205	730	595	794	4
escolares	208	719	241	730	595	794	4
con	244	719	257	730	595	794	4
niveles	259	719	283	730	595	794	4
de	57	731	65	742	595	794	4
AF	67	731	77	742	595	794	4
alta	79	731	92	742	595	794	4
(Tabla	94	731	115	742	595	794	4
II).	117	731	126	742	595	794	4
P	464	107	467	114	595	794	4
[etnia*IMC]	467	112	481	116	595	794	4
=	482	107	486	114	595	794	4
0,325	487	107	500	114	595	794	4
P	464	116	467	123	595	794	4
[Trend	467	121	475	125	595	794	4
IMC]	475	121	481	125	595	794	4
=	483	116	486	123	595	794	4
0,005	488	116	501	123	595	794	4
115	436	132	445	138	595	794	4
PAS	427	162	434	171	595	794	4
(mmHg)	427	143	434	161	595	794	4
PAS	323	162	330	171	595	794	4
(mmHg)	323	143	330	161	595	794	4
115	333	132	341	138	595	794	4
RESULTADOS	57	154	123	166	595	794	4
223	524	40	539	52	595	794	4
Baja	355	292	364	299	595	794	4
Media	375	292	388	299	595	794	4
Alta	398	292	406	299	595	794	4
Niveles	352	301	368	308	595	794	4
de	369	301	375	308	595	794	4
actividad	376	301	396	308	595	794	4
física	397	301	409	308	595	794	4
60,0	435	248	445	255	595	794	4
57,5	435	262	445	268	595	794	4
55,0	435	275	445	282	595	794	4
52,5	435	288	445	295	595	794	4
Normal	456	292	471	299	595	794	4
Sobrepeso	474	292	497	299	595	794	4
Obeso	499	292	512	299	595	794	4
Estado	464	301	479	308	595	794	4
nutricional	481	301	504	308	595	794	4
Figura	312	328	336	337	595	794	4
1.	338	328	345	337	595	794	4
Niveles	312	341	332	350	595	794	4
de	334	341	341	350	595	794	4
presión	343	341	364	350	595	794	4
arterial	366	341	386	350	595	794	4
según	388	341	405	350	595	794	4
estado	407	341	426	350	595	794	4
nutricional	428	341	457	350	595	794	4
y	459	341	462	350	595	794	4
niveles	465	341	484	350	595	794	4
de	486	341	493	350	595	794	4
actividad	495	341	520	350	595	794	4
física.	522	341	539	350	595	794	4
Datos	312	351	328	360	595	794	4
presentados	330	351	365	360	595	794	4
como	367	351	382	360	595	794	4
media	384	351	402	360	595	794	4
y	404	351	407	360	595	794	4
±	409	351	414	360	595	794	4
desviación	416	351	445	360	595	794	4
estándar	447	351	472	360	595	794	4
(DE).	474	351	487	360	595	794	4
Todos	489	351	505	360	595	794	4
los	508	351	516	360	595	794	4
análisis	518	351	539	360	595	794	4
fueron	312	361	330	370	595	794	4
ajustados	332	361	359	370	595	794	4
por	361	361	370	370	595	794	4
sexo	372	361	385	370	595	794	4
y	387	361	390	370	595	794	4
edad.	391	361	407	370	595	794	4
DISCUSIÓN	312	407	368	419	595	794	4
De	320	431	330	442	595	794	4
acuerdo	332	431	360	442	595	794	4
con	362	431	375	442	595	794	4
los	376	431	386	442	595	794	4
objetivos,	388	431	421	442	595	794	4
los	423	431	432	442	595	794	4
principales	434	431	472	442	595	794	4
resultados	474	431	510	442	595	794	4
del	512	431	522	442	595	794	4
pre-	524	431	539	442	595	794	4
sente	312	443	331	454	595	794	4
estudio	334	443	360	454	595	794	4
indican	362	443	388	454	595	794	4
que	391	443	404	454	595	794	4
escolares	406	443	440	454	595	794	4
con	443	443	456	454	595	794	4
ascendencia	458	443	503	454	595	794	4
mapuche	506	443	539	454	595	794	4
presentan	312	455	348	466	595	794	4
una	350	455	364	466	595	794	4
mayor	366	455	389	466	595	794	4
prevalencia	391	455	432	466	595	794	4
de	435	455	444	466	595	794	4
pre-HTA	446	455	476	466	595	794	4
e	479	455	483	466	595	794	4
HTA	486	455	500	466	595	794	4
que	503	455	516	466	595	794	4
esco-	519	455	539	466	595	794	4
lares	312	467	329	478	595	794	4
de	332	467	341	478	595	794	4
ascendencia	344	467	389	478	595	794	4
europea.	392	467	424	478	595	794	4
Escolares	427	467	461	478	595	794	4
mapuches	464	467	501	478	595	794	4
tienen	504	467	527	478	595	794	4
un	529	467	538	478	595	794	4
92%	312	479	329	490	595	794	4
de	331	479	340	490	595	794	4
mayor	342	479	364	490	595	794	4
riesgo	367	479	388	490	595	794	4
de	391	479	400	490	595	794	4
ser	402	479	413	490	595	794	4
pre-HTA	416	479	445	490	595	794	4
u	447	479	452	490	595	794	4
obesos	454	479	479	490	595	794	4
en	482	479	490	490	595	794	4
comparación	493	479	539	490	595	794	4
a	312	491	316	502	595	794	4
escolares	319	491	352	502	595	794	4
de	355	491	364	502	595	794	4
ascendencia	366	491	411	502	595	794	4
Europea.	413	491	445	502	595	794	4
Si	447	491	454	502	595	794	4
bien	456	491	471	502	595	794	4
no	474	491	483	502	595	794	4
se	485	491	493	502	595	794	4
encontraron	496	491	539	502	595	794	4
interacciones	312	503	358	514	595	794	4
significativas	360	503	405	514	595	794	4
entre	407	503	425	514	595	794	4
etnia	427	503	444	514	595	794	4
vs.	446	503	456	515	595	794	4
estado	458	503	482	514	595	794	4
nutricional	484	503	520	514	595	794	4
o	522	503	527	514	595	794	4
vs.	529	503	538	515	595	794	4
niveles	312	515	336	526	595	794	4
de	338	515	347	526	595	794	4
AF,	349	515	360	526	595	794	4
nuestro	362	515	388	526	595	794	4
estudio	390	515	416	526	595	794	4
encontró	418	515	449	526	595	794	4
que	451	515	465	526	595	794	4
el	467	515	473	526	595	794	4
riesgo	475	515	497	526	595	794	4
de	499	515	508	526	595	794	4
padecer	510	515	539	526	595	794	4
pre-HTA	312	527	341	538	595	794	4
u	343	527	347	538	595	794	4
HTA	350	527	364	538	595	794	4
es	366	527	374	538	595	794	4
mayor	377	527	398	538	595	794	4
en	401	527	409	538	595	794	4
personas	412	527	444	538	595	794	4
con	446	527	459	538	595	794	4
sobrepeso	461	527	498	538	595	794	4
u	500	527	504	538	595	794	4
obesidad	507	527	539	538	595	794	4
y	312	539	316	550	595	794	4
en	318	539	327	550	595	794	4
personas	329	539	361	550	595	794	4
con	364	539	376	550	595	794	4
bajos	379	539	397	550	595	794	4
niveles	400	539	424	550	595	794	4
de	427	539	435	550	595	794	4
AF.	437	539	448	550	595	794	4
Las	320	551	333	562	595	794	4
diferencias	335	551	374	562	595	794	4
en	377	551	386	562	595	794	4
la	388	551	395	562	595	794	4
prevalencia	397	551	438	562	595	794	4
de	440	551	449	562	595	794	4
HTA	452	551	466	562	595	794	4
coinciden	469	551	503	562	595	794	4
con	505	551	518	562	595	794	4
otros	521	551	539	562	595	794	4
estudios	312	563	343	574	595	794	4
entre	346	563	365	574	595	794	4
grupos	369	563	394	574	595	794	4
étnicos	397	563	424	574	595	794	4
que	427	563	441	574	595	794	4
han	444	563	458	574	595	794	4
investigado	461	563	503	574	595	794	4
el	506	563	513	574	595	794	4
riesgo	516	563	539	574	595	794	4
­cardiovascular	312	575	363	586	595	794	4
en	365	575	374	586	595	794	4
adultos	376	575	402	586	595	794	4
(7,8),	404	575	423	586	595	794	4
donde	425	575	447	586	595	794	4
se	449	575	457	586	595	794	4
ha	460	575	469	586	595	794	4
encontrado	471	575	511	586	595	794	4
que	513	575	526	586	595	794	4
los	529	575	539	586	595	794	4
mapuches	312	587	348	598	595	794	4
presentan	351	587	386	598	595	794	4
mayores	389	587	419	598	595	794	4
niveles	422	587	446	598	595	794	4
de	448	587	457	598	595	794	4
insulino	460	587	487	598	595	794	4
resistencia	489	587	527	598	595	794	4
en	530	587	539	598	595	794	4
comparación	312	599	358	610	595	794	4
con	360	599	373	610	595	794	4
la	376	599	382	610	595	794	4
población	385	599	419	610	595	794	4
no	422	599	430	610	595	794	4
mapuche	433	599	466	610	595	794	4
(17).	469	599	485	610	595	794	4
Si	487	599	494	610	595	794	4
bien	497	599	512	610	595	794	4
se	515	599	523	610	595	794	4
han	525	599	539	610	595	794	4
realizado	312	611	343	622	595	794	4
estudios	345	611	373	622	595	794	4
en	375	611	384	622	595	794	4
población	386	611	419	622	595	794	4
escolar	421	611	446	622	595	794	4
en	448	611	456	622	595	794	4
Chile,	458	611	478	622	595	794	4
estos	479	611	498	622	595	794	4
no	499	611	508	622	595	794	4
incluyen	510	611	538	622	595	794	4
grupos	312	623	337	634	595	794	4
étnicos	340	623	365	634	595	794	4
en	368	623	377	634	595	794	4
el	380	623	386	634	595	794	4
reporte	389	623	415	634	595	794	4
de	418	623	427	634	595	794	4
sus	430	623	442	634	595	794	4
resultados,	445	623	485	634	595	794	4
siendo	488	623	511	634	595	794	4
este	514	623	529	634	595	794	4
el	532	623	539	634	595	794	4
primer	312	635	335	646	595	794	4
estudio	337	635	363	646	595	794	4
que	365	635	378	646	595	794	4
explora	381	635	406	646	595	794	4
estas	409	635	427	646	595	794	4
diferencias.	430	635	471	646	595	794	4
La	320	647	329	658	595	794	4
prevalencia	331	647	370	658	595	794	4
reportada	372	647	405	658	595	794	4
por	408	647	419	658	595	794	4
nuestro	421	647	447	658	595	794	4
estudio	450	647	474	658	595	794	4
(20,8%)	477	647	505	658	595	794	4
es	507	647	515	658	595	794	4
mayor	517	647	539	658	595	794	4
a	312	659	316	670	595	794	4
lo	319	659	326	670	595	794	4
reportado	329	659	363	670	595	794	4
por	367	659	378	670	595	794	4
Bancalari	382	659	415	670	595	794	4
y	418	659	422	670	595	794	4
cols.	425	659	442	670	595	794	4
(18),	445	659	462	670	595	794	4
quienes	465	659	493	670	595	794	4
evaluaron	496	659	531	670	595	794	4
a	534	659	539	670	595	794	4
2.980	312	671	333	682	595	794	4
niños	336	671	354	682	595	794	4
con	357	671	369	682	595	794	4
una	372	671	385	682	595	794	4
edad	387	671	404	682	595	794	4
promedio	407	671	439	682	595	794	4
de	442	671	450	682	595	794	4
10,3	453	671	469	682	595	794	4
años	472	671	488	682	595	794	4
y	491	671	495	682	595	794	4
encontraron	497	671	539	682	595	794	4
una	312	683	325	694	595	794	4
prevalencia	327	683	366	694	595	794	4
de	369	683	377	694	595	794	4
HTA	380	683	394	694	595	794	4
del	396	683	406	694	595	794	4
13,6%;	409	683	435	694	595	794	4
no	437	683	446	694	595	794	4
obstante,	448	683	480	694	595	794	4
esta	482	683	497	694	595	794	4
prevalencia	499	683	538	694	595	794	4
fue	312	695	323	706	595	794	4
menor	324	695	346	706	595	794	4
en	348	695	357	706	595	794	4
niñas	359	695	377	706	595	794	4
que	379	695	392	706	595	794	4
en	393	695	402	706	595	794	4
niños	404	695	422	706	595	794	4
(12,2%	424	695	449	706	595	794	4
vs.	451	695	461	707	595	794	4
14,9%).	463	695	491	706	595	794	4
Este	492	695	507	706	595	794	4
grupo	508	695	528	706	595	794	4
de	530	695	539	706	595	794	4
investigadores	312	707	361	718	595	794	4
también	363	707	391	718	595	794	4
reportó	393	707	417	718	595	794	4
que	420	707	433	718	595	794	4
la	435	707	441	718	595	794	4
prevalencia	443	707	482	718	595	794	4
de	484	707	493	718	595	794	4
HTA	495	707	509	718	595	794	4
aumen-	512	707	538	718	595	794	4
taba	312	719	327	730	595	794	4
de	329	719	338	730	595	794	4
8,9%	340	719	359	730	595	794	4
a	361	719	365	730	595	794	4
26,1%	367	719	391	730	595	794	4
en	393	719	402	730	595	794	4
niños	404	719	422	730	595	794	4
con	424	719	437	730	595	794	4
peso	439	719	456	730	595	794	4
normal	458	719	481	730	595	794	4
en	484	719	492	730	595	794	4
comparación	495	719	539	730	595	794	4
con	312	731	324	742	595	794	4
niños	327	731	345	742	595	794	4
con	347	731	360	742	595	794	4
obesidad.	362	731	395	742	595	794	4
Si	397	731	404	742	595	794	4
bien	406	731	421	742	595	794	4
nuestros	423	731	452	742	595	794	4
resultados	455	731	490	742	595	794	4
observan	492	731	524	742	595	794	4
una	526	731	539	742	595	794	4
224	57	40	71	52	595	794	5
C.	484	40	492	52	595	794	5
Álvarez	494	40	519	52	595	794	5
et	521	40	528	52	595	794	5
al.	530	40	539	52	595	794	5
Tabla	81	86	106	98	595	794	5
II.	109	86	118	98	595	794	5
Riesgo	121	87	157	98	595	794	5
de	161	87	174	98	595	794	5
prehipertensión	178	87	260	98	595	794	5
e	263	87	270	98	595	794	5
hipertensión	273	87	338	98	595	794	5
según	341	87	374	98	595	794	5
etnia,	377	87	406	98	595	794	5
niveles	409	87	445	98	595	794	5
de	448	87	462	98	595	794	5
obesidad	465	87	514	98	595	794	5
y	255	99	261	110	595	794	5
actividad	264	99	311	110	595	794	5
física	314	99	341	110	595	794	5
Variables	98	114	137	125	595	794	5
Ambos	223	114	253	125	595	794	5
Europea	340	114	376	125	595	794	5
Mapuche	458	114	498	125	595	794	5
-	236	129	239	139	595	794	5
Ref.	352	129	365	139	595	794	5
1,92	445	129	461	139	595	794	5
(1,19	463	129	480	139	595	794	5
a	482	129	486	139	595	794	5
3,06)**	488	129	511	139	595	794	5
Ref.	232	158	244	168	595	794	5
Ref.	352	158	365	168	595	794	5
Ref.	472	158	485	168	595	794	5
Etnia	70	129	85	139	595	794	5
Estado	61	143	83	154	595	794	5
nutricional	85	143	118	154	595	794	5
Normal	70	158	93	168	595	794	5
Sobrepeso	70	172	103	182	595	794	5
1,56	209	172	224	182	595	794	5
(1,02	226	172	243	182	595	794	5
a	245	172	249	182	595	794	5
2,1)*	251	172	267	182	595	794	5
1,38	329	172	344	182	595	794	5
(0,77	346	172	363	182	595	794	5
a	365	172	369	182	595	794	5
2,47)	371	172	388	182	595	794	5
1,79	448	172	464	182	595	794	5
(0,73	466	172	483	182	595	794	5
a	485	172	489	182	595	794	5
4,38)	491	172	508	182	595	794	5
3,12	205	186	220	197	595	794	5
(1,82	222	186	239	197	595	794	5
a	242	186	245	197	595	794	5
5,65)**	248	186	271	197	595	794	5
3,38	326	186	341	197	595	794	5
(1,79	343	186	360	197	595	794	5
a	362	186	366	197	595	794	5
6,39)**	368	186	391	197	595	794	5
3,26	447	186	462	197	595	794	5
(1,03	464	186	481	197	595	794	5
a	484	186	487	197	595	794	5
5,49)*	490	186	510	197	595	794	5
Ref.	232	215	244	225	595	794	5
Ref.	352	215	365	225	595	794	5
Ref.	472	215	485	225	595	794	5
Medio	70	230	89	240	595	794	5
1,72	205	230	220	240	595	794	5
(1,02	222	230	239	240	595	794	5
a	242	230	245	240	595	794	5
2,89)**	248	230	271	240	595	794	5
1,91	327	230	342	240	595	794	5
(1,02	344	230	361	240	595	794	5
a	364	230	367	240	595	794	5
3,58)*	370	230	390	240	595	794	5
1,19	448	230	464	240	595	794	5
(0,45	466	230	483	240	595	794	5
a	485	230	489	240	595	794	5
3,10)	491	230	508	240	595	794	5
Bajo	70	244	83	254	595	794	5
3,08	205	244	220	254	595	794	5
(1,77	222	244	239	254	595	794	5
a	242	244	245	254	595	794	5
5,37)**	248	244	271	254	595	794	5
3,22	325	244	341	254	595	794	5
(1,67	343	244	360	254	595	794	5
a	362	244	366	254	595	794	5
6,17)**	368	244	391	254	595	794	5
3,41	447	244	462	254	595	794	5
(1,07	464	244	481	254	595	794	5
a	484	244	487	254	595	794	5
10,8)*	490	244	510	254	595	794	5
Obeso	70	186	90	197	595	794	5
Niveles	61	201	84	212	595	794	5
de	86	201	94	212	595	794	5
actividad	96	201	124	212	595	794	5
física	126	201	143	212	595	794	5
Alto	70	215	82	225	595	794	5
Datos	61	259	77	268	595	794	5
presentados	79	259	114	268	595	794	5
como	116	259	131	268	595	794	5
odds	133	259	147	268	595	794	5
ratio	149	259	161	268	595	794	5
(95%	163	259	178	268	595	794	5
IC)	180	259	188	268	595	794	5
ajustados	190	259	217	268	595	794	5
por	219	259	228	268	595	794	5
edad.	230	259	246	268	595	794	5
Los	247	259	257	268	595	794	5
grupos	259	259	278	268	595	794	5
utilizados	280	259	307	268	595	794	5
como	308	259	324	268	595	794	5
referencias	326	259	357	268	595	794	5
en	359	259	366	268	595	794	5
el	368	259	373	268	595	794	5
análisis	375	259	396	268	595	794	5
se	398	259	404	268	595	794	5
indican	406	259	427	268	595	794	5
con	428	259	439	268	595	794	5
“Ref”.	440	259	457	268	595	794	5
Valores	459	259	479	268	595	794	5
de	481	259	488	268	595	794	5
significancia	490	259	525	268	595	794	5
fueron	61	271	79	280	595	794	5
presentados	81	271	116	280	595	794	5
como	118	271	133	280	595	794	5
*p	135	271	141	280	595	794	5
<	143	271	148	280	595	794	5
0,05	150	271	164	280	595	794	5
o	165	271	169	280	595	794	5
**p	171	271	180	280	595	794	5
<	182	271	186	280	595	794	5
0,01.	188	271	204	280	595	794	5
P	105	317	108	325	595	794	5
(Trend)	108	322	118	326	595	794	5
=	119	317	123	325	595	794	5
0,041	124	317	137	325	595	794	5
30	80	343	86	350	595	794	5
40	192	323	197	330	595	794	5
Prevalencia	181	353	188	379	595	794	5
(%)	181	345	188	352	595	794	5
Prevalencia	70	353	76	379	595	794	5
(%)	70	345	76	352	595	794	5
40	80	323	86	330	595	794	5
20	80	363	86	370	595	794	5
10	80	383	86	390	595	794	5
0	83	402	86	409	595	794	5
60	80	430	86	437	595	794	5
Europeos	98	409	118	415	595	794	5
20	192	363	197	370	595	794	5
0	194	402	197	409	595	794	5
Mapuches	125	409	147	415	595	794	5
60	191	430	197	437	595	794	5
P	106	432	109	439	595	794	5
(Trend)	109	436	119	440	595	794	5
<	120	432	124	439	595	794	5
0,0001	125	432	141	439	595	794	5
Mujeres	211	409	228	415	595	794	5
Hombres	238	409	257	415	595	794	5
P	217	432	220	439	595	794	5
(Trend)	220	436	230	440	595	794	5
<	231	432	235	439	595	794	5
0,0001	236	432	252	439	595	794	5
50	191	443	197	450	595	794	5
Prevalencia	181	460	188	486	595	794	5
(%)	181	451	188	459	595	794	5
Prevalencia	70	460	76	486	595	794	5
(%)	70	451	76	459	595	794	5
30	192	343	197	350	595	794	5
10	192	383	197	390	595	794	5
50	80	443	86	450	595	794	5
40	80	456	86	463	595	794	5
30	80	469	86	476	595	794	5
20	80	483	86	489	595	794	5
10	80	496	86	503	595	794	5
0	83	509	86	516	595	794	5
P	216	317	219	325	595	794	5
(Trend)	219	322	229	326	595	794	5
=	230	317	234	325	595	794	5
0,252	235	317	248	325	595	794	5
40	191	456	197	463	595	794	5
30	191	469	197	476	595	794	5
20	191	483	197	489	595	794	5
10	191	496	197	503	595	794	5
Normal	97	513	112	520	595	794	5
Sobrepeso	116	513	138	520	595	794	5
Obeso	140	513	153	520	595	794	5
Estado	99	522	114	529	595	794	5
nutricional	115	522	139	529	595	794	5
(IMC)	140	522	152	529	595	794	5
0	194	509	197	516	595	794	5
Alta	213	513	221	520	595	794	5
Media	233	513	246	520	595	794	5
Baja	255	513	264	520	595	794	5
Niveles	208	522	224	529	595	794	5
de	225	522	231	529	595	794	5
actividad	232	522	252	529	595	794	5
física	253	522	265	529	595	794	5
Figura	57	548	81	557	595	794	5
2.	83	548	90	557	595	794	5
Prevalencia	57	561	89	570	595	794	5
de	91	561	98	570	595	794	5
hipertensión	99	561	134	570	595	794	5
arterial	135	561	155	570	595	794	5
según	156	561	174	570	595	794	5
etnia,	175	561	191	570	595	794	5
sexo,	192	561	207	570	595	794	5
estado	208	561	227	570	595	794	5
nutricional	229	561	258	570	595	794	5
y	260	561	262	570	595	794	5
niveles	264	561	283	570	595	794	5
de	57	571	64	580	595	794	5
actividad	66	571	91	580	595	794	5
física.	93	571	109	580	595	794	5
Datos	111	571	127	580	595	794	5
presentados	129	571	164	580	595	794	5
como	166	571	181	580	595	794	5
prevalencia	183	571	215	580	595	794	5
(95%	217	571	233	580	595	794	5
IC).	235	571	244	580	595	794	5
Valores	245	571	266	580	595	794	5
p	268	571	271	580	595	794	5
son	273	571	283	580	595	794	5
presentados	57	581	92	590	595	794	5
para	95	581	108	590	595	794	5
diferencias	110	581	142	590	595	794	5
entre	145	581	160	590	595	794	5
etnia	162	581	176	590	595	794	5
y	179	581	182	590	595	794	5
sexo,	184	581	199	590	595	794	5
y	201	581	204	590	595	794	5
como	207	581	223	590	595	794	5
p-trend	225	581	247	590	595	794	5
para	249	581	262	590	595	794	5
estado	264	581	284	590	595	794	5
nutricional	57	591	86	600	595	794	5
y	88	591	91	600	595	794	5
niveles	93	591	112	600	595	794	5
de	114	591	121	600	595	794	5
actividad	123	591	148	600	595	794	5
física.	150	591	166	600	595	794	5
misma	57	635	80	646	595	794	5
tendencia	83	635	116	646	595	794	5
al	119	635	125	646	595	794	5
aumento,	127	635	160	646	595	794	5
la	162	635	168	646	595	794	5
prevalencia	170	635	210	646	595	794	5
de	212	635	221	646	595	794	5
HTA	223	635	237	646	595	794	5
en	240	635	248	646	595	794	5
escolares	251	635	283	646	595	794	5
con	57	647	69	658	595	794	5
obesidad	72	647	102	658	595	794	5
fue	105	647	116	658	595	794	5
mucho	118	647	141	658	595	794	5
más	144	647	158	658	595	794	5
alta	161	647	173	658	595	794	5
(39,7%).	175	647	205	658	595	794	5
El	207	647	213	658	595	794	5
riesgo	216	647	237	658	595	794	5
de	239	647	247	658	595	794	5
tener	250	647	267	658	595	794	5
HTA	270	647	283	658	595	794	5
arterial	57	659	80	670	595	794	5
en	81	659	90	670	595	794	5
niños	91	659	109	670	595	794	5
con	111	659	123	670	595	794	5
obesidad	125	659	155	670	595	794	5
en	157	659	165	670	595	794	5
el	167	659	173	670	595	794	5
estudio	175	659	199	670	595	794	5
de	201	659	209	670	595	794	5
Bancalari	211	659	242	670	595	794	5
fue	243	659	254	670	595	794	5
similar	256	659	278	670	595	794	5
a	279	659	284	670	595	794	5
lo	57	671	63	682	595	794	5
reportado	64	671	97	682	595	794	5
en	99	671	107	682	595	794	5
el	109	671	115	682	595	794	5
nuestro	116	671	142	682	595	794	5
(OR:	144	671	158	682	595	794	5
3,60	160	671	176	682	595	794	5
vs.	178	671	187	683	595	794	5
3,12,	189	671	207	682	595	794	5
respectivamente)	209	671	267	682	595	794	5
(18).	268	671	284	682	595	794	5
Estudios	65	683	95	694	595	794	5
de	98	683	107	694	595	794	5
HTA	110	683	124	694	595	794	5
infantil	127	683	151	694	595	794	5
realizados	154	683	190	694	595	794	5
en	193	683	202	694	595	794	5
1.391	204	683	226	694	595	794	5
escolares	229	683	263	694	595	794	5
hace	266	683	284	694	595	794	5
más	57	695	72	706	595	794	5
de	75	695	84	706	595	794	5
tres	88	695	102	706	595	794	5
décadas	105	695	136	706	595	794	5
en	139	695	148	706	595	794	5
Chile	151	695	170	706	595	794	5
ya	173	695	181	706	595	794	5
reportaban	184	695	224	706	595	794	5
niveles	228	695	253	706	595	794	5
de	257	695	265	706	595	794	5
HTA	269	695	283	706	595	794	5
sistólica	57	707	86	718	595	794	5
y	89	707	93	718	595	794	5
diastólica	96	707	130	718	595	794	5
de	133	707	142	718	595	794	5
11,8%	145	707	169	718	595	794	5
y	172	707	176	718	595	794	5
5,2%,	179	707	201	718	595	794	5
respectivamente	204	707	264	718	595	794	5
(19).	267	707	284	718	595	794	5
En	57	719	66	730	595	794	5
la	68	719	74	730	595	794	5
misma	77	719	101	730	595	794	5
dirección,	104	719	138	730	595	794	5
pero	141	719	156	730	595	794	5
reportando	159	719	198	730	595	794	5
una	200	719	214	730	595	794	5
prevalencia	216	719	257	730	595	794	5
mucho	259	719	284	730	595	794	5
menor	57	731	80	742	595	794	5
a	83	731	87	742	595	794	5
nuestro	90	731	118	742	595	794	5
estudio,	121	731	149	742	595	794	5
Aglony	152	731	176	742	595	794	5
y	179	731	183	742	595	794	5
cols.	186	731	203	742	595	794	5
(14),	206	731	223	742	595	794	5
en	225	731	234	742	595	794	5
una	237	731	251	742	595	794	5
muestra	254	731	283	742	595	794	5
de	312	311	321	322	595	794	5
112	323	311	338	322	595	794	5
escolares	341	311	375	322	595	794	5
de	377	311	386	322	595	794	5
la	389	311	395	322	595	794	5
ciudad	398	311	422	322	595	794	5
de	424	311	433	322	595	794	5
Santiago	436	311	467	322	595	794	5
de	470	311	479	322	595	794	5
Chile,	481	311	502	322	595	794	5
encontra-	504	311	539	322	595	794	5
ron	312	323	323	334	595	794	5
una	326	323	339	334	595	794	5
prevalencia	342	323	382	334	595	794	5
de	385	323	394	334	595	794	5
3,6%	397	323	416	334	595	794	5
de	419	323	427	334	595	794	5
pre-HTA	430	323	459	334	595	794	5
y	462	323	465	334	595	794	5
de	468	323	477	334	595	794	5
2,7%	480	323	499	334	595	794	5
de	502	323	510	334	595	794	5
HTA.	513	323	530	334	595	794	5
Si	532	323	539	334	595	794	5
comparamos	312	335	359	346	595	794	5
nuestros	362	335	393	346	595	794	5
resultados	396	335	433	346	595	794	5
con	436	335	449	346	595	794	5
los	452	335	463	346	595	794	5
reportados	466	335	504	346	595	794	5
por	507	335	519	346	595	794	5
Bara	522	335	539	346	595	794	5
y	312	347	316	358	595	794	5
cols.,	318	347	337	358	595	794	5
parecieran	340	347	378	358	595	794	5
ser	380	347	391	358	595	794	5
similares,	394	347	428	358	595	794	5
pues	431	347	448	358	595	794	5
estos	451	347	470	358	595	794	5
autores	472	347	499	358	595	794	5
reportaron	502	347	539	358	595	794	5
una	312	359	325	370	595	794	5
prevalencia	327	359	368	370	595	794	5
de	370	359	379	370	595	794	5
HTA	381	359	395	370	595	794	5
sistólica	398	359	426	370	595	794	5
de	429	359	437	370	595	794	5
21%	440	359	457	370	595	794	5
en	459	359	468	370	595	794	5
niños	470	359	489	370	595	794	5
con	492	359	504	370	595	794	5
obesidad	507	359	539	370	595	794	5
severa	312	371	335	382	595	794	5
(20).	337	371	354	382	595	794	5
Estos	355	371	374	382	595	794	5
estudios	376	371	406	382	595	794	5
presentan	408	371	443	382	595	794	5
evidencia	445	371	478	382	595	794	5
de	481	371	489	382	595	794	5
los	491	371	501	382	595	794	5
niveles	504	371	528	382	595	794	5
de	530	371	539	382	595	794	5
HTA	312	383	326	394	595	794	5
en	329	383	338	394	595	794	5
población	341	383	375	394	595	794	5
infantil	378	383	403	394	595	794	5
en	405	383	414	394	595	794	5
Chile,	417	383	438	394	595	794	5
donde,	440	383	465	394	595	794	5
si	468	383	473	394	595	794	5
bien	476	383	492	394	595	794	5
los	494	383	505	394	595	794	5
métodos	508	383	539	394	595	794	5
utilizados	312	395	345	406	595	794	5
para	347	395	362	406	595	794	5
la	365	395	371	406	595	794	5
clasificación	373	395	416	406	595	794	5
de	418	395	427	406	595	794	5
HTA	429	395	443	406	595	794	5
es	445	395	453	406	595	794	5
diferente	455	395	486	406	595	794	5
para	488	395	504	406	595	794	5
cada	506	395	523	406	595	794	5
uno	525	395	539	406	595	794	5
de	312	407	321	418	595	794	5
estos	323	407	342	418	595	794	5
estudios,	345	407	377	418	595	794	5
es	379	407	387	418	595	794	5
posible	390	407	415	418	595	794	5
observar	418	407	448	418	595	794	5
que	451	407	464	418	595	794	5
el	467	407	473	418	595	794	5
estado	476	407	499	418	595	794	5
nutricional	502	407	539	418	595	794	5
impacta	312	419	340	430	595	794	5
en	342	419	351	430	595	794	5
los	353	419	363	430	595	794	5
niveles	366	419	390	430	595	794	5
de	392	419	401	430	595	794	5
HTA	404	419	418	430	595	794	5
en	420	419	429	430	595	794	5
población	431	419	465	430	595	794	5
infantil.	467	419	493	430	595	794	5
Algunos	320	431	349	442	595	794	5
de	352	431	361	442	595	794	5
los	364	431	374	442	595	794	5
factores	377	431	407	442	595	794	5
que	410	431	423	442	595	794	5
podrían	426	431	453	442	595	794	5
explicar	456	431	484	442	595	794	5
estas	487	431	507	442	595	794	5
diferen-	510	431	538	442	595	794	5
cias	312	443	326	454	595	794	5
entre	329	443	347	454	595	794	5
grupos	350	443	374	454	595	794	5
étnicos	377	443	402	454	595	794	5
se	405	443	413	454	595	794	5
relacionan	416	443	453	454	595	794	5
con	455	443	468	454	595	794	5
estilos	471	443	494	454	595	794	5
de	496	443	505	454	595	794	5
vida	508	443	522	454	595	794	5
(ali-	525	443	539	454	595	794	5
mentación	312	455	349	466	595	794	5
por	351	455	363	466	595	794	5
exceso	366	455	390	466	595	794	5
y	393	455	397	466	595	794	5
bajos	399	455	418	466	595	794	5
niveles	421	455	445	466	595	794	5
de	448	455	456	466	595	794	5
AF)	459	455	470	466	595	794	5
y	473	455	477	466	595	794	5
el	479	455	486	466	595	794	5
perfil	488	455	506	466	595	794	5
genético	509	455	539	466	595	794	5
(5,21).	312	467	335	478	595	794	5
Hay	337	467	350	478	595	794	5
estudios	351	467	380	478	595	794	5
recientes	382	467	414	478	595	794	5
que	416	467	429	478	595	794	5
sugieren	431	467	461	478	595	794	5
que	463	467	476	478	595	794	5
grupos	477	467	501	478	595	794	5
étnicos	503	467	528	478	595	794	5
no	530	467	539	478	595	794	5
­eu­ropeos	312	479	344	490	595	794	5
podrían	346	479	373	490	595	794	5
necesitar	375	479	407	490	595	794	5
un	409	479	417	490	595	794	5
mayor	419	479	441	490	595	794	5
nivel	443	479	459	490	595	794	5
de	461	479	470	490	595	794	5
AF	471	479	481	490	595	794	5
en	483	479	491	490	595	794	5
comparación	493	479	539	490	595	794	5
a	312	491	316	502	595	794	5
población	319	491	353	502	595	794	5
de	356	491	365	502	595	794	5
origen	368	491	390	502	595	794	5
no	393	491	402	502	595	794	5
europeo	404	491	433	502	595	794	5
para	436	491	452	502	595	794	5
mantener	455	491	489	502	595	794	5
su	492	491	500	502	595	794	5
estado	503	491	527	502	595	794	5
de	530	491	539	502	595	794	5
salud	312	503	331	514	595	794	5
cardiovascular	334	503	386	514	595	794	5
(22,23).	389	503	418	514	595	794	5
En	421	503	430	514	595	794	5
este	433	503	448	514	595	794	5
sentido,	451	503	480	514	595	794	5
nuestro	482	503	509	514	595	794	5
estudio	512	503	538	514	595	794	5
evidencia	312	515	346	526	595	794	5
que	348	515	362	526	595	794	5
factores	364	515	393	526	595	794	5
como	396	515	416	526	595	794	5
la	419	515	425	526	595	794	5
obesidad	428	515	460	526	595	794	5
y	463	515	467	526	595	794	5
un	469	515	478	526	595	794	5
bajo	481	515	496	526	595	794	5
nivel	499	515	515	526	595	794	5
de	518	515	527	526	595	794	5
AF	529	515	539	526	595	794	5
sí	312	527	318	538	595	794	5
se	320	527	328	538	595	794	5
asocian	331	527	358	538	595	794	5
a	361	527	365	538	595	794	5
un	367	527	376	538	595	794	5
incremento	379	527	419	538	595	794	5
en	421	527	430	538	595	794	5
los	432	527	442	538	595	794	5
niveles	445	527	469	538	595	794	5
de	472	527	481	538	595	794	5
presión	483	527	509	538	595	794	5
arterial;	512	527	539	538	595	794	5
no	312	539	321	550	595	794	5
obstante,	323	539	356	550	595	794	5
su	358	539	366	550	595	794	5
efecto	369	539	390	550	595	794	5
no	393	539	401	550	595	794	5
difiere	404	539	426	550	595	794	5
según	428	539	449	550	595	794	5
el	452	539	458	550	595	794	5
grupo	460	539	481	550	595	794	5
étnico.	483	539	507	550	595	794	5
Lo	509	539	517	550	595	794	5
ante-	520	539	539	550	595	794	5
rior	312	551	323	562	595	794	5
podría	326	551	348	562	595	794	5
ser	350	551	361	562	595	794	5
explicado	363	551	396	562	595	794	5
por	399	551	410	562	595	794	5
el	413	551	419	562	595	794	5
tipo	421	551	434	562	595	794	5
de	436	551	445	562	595	794	5
instrumento	447	551	489	562	595	794	5
utilizado	492	551	521	562	595	794	5
para	523	551	539	562	595	794	5
determinar	312	563	350	574	595	794	5
la	352	563	358	574	595	794	5
AF,	359	563	370	574	595	794	5
el	371	563	377	574	595	794	5
cual	379	563	393	574	595	794	5
estaba	395	563	419	574	595	794	5
orientado	421	563	453	574	595	794	5
a	455	563	459	574	595	794	5
recolectar	461	563	496	574	595	794	5
información	497	563	538	574	595	794	5
de	312	575	321	586	595	794	5
carácter	323	575	353	586	595	794	5
cualitativo	355	575	391	586	595	794	5
sobre	394	575	414	586	595	794	5
la	417	575	423	586	595	794	5
práctica	426	575	454	586	595	794	5
de	457	575	466	586	595	794	5
AF	468	575	477	586	595	794	5
y	480	575	484	586	595	794	5
no	487	575	495	586	595	794	5
orientado	498	575	532	586	595	794	5
a	534	575	539	586	595	794	5
cuantificar	312	587	349	598	595	794	5
la	351	587	357	598	595	794	5
cantidad	360	587	390	598	595	794	5
de	392	587	401	598	595	794	5
AF	403	587	412	598	595	794	5
realizada	414	587	446	598	595	794	5
(expresada	448	587	487	598	595	794	5
en	489	587	498	598	595	794	5
minutos).	500	587	533	598	595	794	5
Sin	320	599	331	610	595	794	5
embargo,	334	599	368	610	595	794	5
otros	371	599	388	610	595	794	5
factores	391	599	419	610	595	794	5
no	422	599	431	610	595	794	5
considerados	434	599	481	610	595	794	5
en	484	599	492	610	595	794	5
este	495	599	510	610	595	794	5
estudio	513	599	539	610	595	794	5
podrían	312	611	337	622	595	794	5
también	340	611	367	622	595	794	5
ser	369	611	380	622	595	794	5
responsables	382	611	427	622	595	794	5
de	430	611	438	622	595	794	5
este	440	611	455	622	595	794	5
incremento	457	611	495	622	595	794	5
en	498	611	506	622	595	794	5
la	508	611	514	622	595	794	5
preva-	517	611	539	622	595	794	5
lencia	312	623	332	634	595	794	5
de	334	623	343	634	595	794	5
HTA	345	623	359	634	595	794	5
en	362	623	370	634	595	794	5
población	373	623	406	634	595	794	5
de	408	623	417	634	595	794	5
origen	419	623	441	634	595	794	5
étnico	443	623	464	634	595	794	5
no	466	623	475	634	595	794	5
europea.	477	623	507	634	595	794	5
Estudios	510	623	538	634	595	794	5
previos	312	635	336	646	595	794	5
en	338	635	347	646	595	794	5
población	349	635	382	646	595	794	5
de	384	635	392	646	595	794	5
origen	395	635	416	646	595	794	5
étnico	418	635	439	646	595	794	5
mapuche	441	635	473	646	595	794	5
muestran	475	635	507	646	595	794	5
que	509	635	522	646	595	794	5
esta	524	635	539	646	595	794	5
población	312	647	344	658	595	794	5
es	347	647	355	658	595	794	5
más	357	647	372	658	595	794	5
susceptible	374	647	412	658	595	794	5
al	415	647	421	658	595	794	5
desarrollo	423	647	456	658	595	794	5
de	459	647	467	658	595	794	5
diabetes	470	647	498	658	595	794	5
y	501	647	504	658	595	794	5
síndrome	507	647	538	658	595	794	5
metabólico	312	659	349	670	595	794	5
que	351	659	364	670	595	794	5
la	365	659	371	670	595	794	5
población	373	659	406	670	595	794	5
de	407	659	416	670	595	794	5
ascendencia	418	659	460	670	595	794	5
europea	462	659	490	670	595	794	5
(7,24).	492	659	514	670	595	794	5
Si	516	659	522	670	595	794	5
bien	524	659	539	670	595	794	5
factores	312	671	339	682	595	794	5
sociodemográficos	341	671	405	682	595	794	5
se	407	671	415	682	595	794	5
asocian	416	671	442	682	595	794	5
a	444	671	449	682	595	794	5
un	450	671	459	682	595	794	5
mayor	461	671	482	682	595	794	5
riesgo	484	671	505	682	595	794	5
de	506	671	515	682	595	794	5
diabe-	517	671	539	682	595	794	5
tes	312	683	322	694	595	794	5
y	323	683	327	694	595	794	5
síndrome	329	683	360	694	595	794	5
metabólico,	362	683	400	694	595	794	5
el	401	683	407	694	595	794	5
efecto	409	683	429	694	595	794	5
de	431	683	439	694	595	794	5
estos	441	683	459	694	595	794	5
factores	460	683	487	694	595	794	5
en	489	683	497	694	595	794	5
marcadores	499	683	538	694	595	794	5
de	312	695	320	706	595	794	5
salud	322	695	341	706	595	794	5
metabólica	343	695	380	706	595	794	5
es	382	695	390	706	595	794	5
similar	392	695	415	706	595	794	5
en	417	695	425	706	595	794	5
ambos	427	695	450	706	595	794	5
grupos	453	695	476	706	595	794	5
étnicos	478	695	502	706	595	794	5
(7,8).	505	695	523	706	595	794	5
Los	320	707	333	718	595	794	5
resultados	335	707	371	718	595	794	5
del	373	707	383	718	595	794	5
presente	386	707	416	718	595	794	5
estudio	419	707	444	718	595	794	5
deben	446	707	467	718	595	794	5
considerarse	470	707	514	718	595	794	5
dentro	517	707	539	718	595	794	5
de	312	719	320	730	595	794	5
sus	322	719	334	730	595	794	5
limitantes.	336	719	371	730	595	794	5
Si	372	719	378	730	595	794	5
bien	380	719	395	730	595	794	5
la	396	719	402	730	595	794	5
clasificación	404	719	445	730	595	794	5
de	447	719	456	730	595	794	5
grupo	457	719	477	730	595	794	5
étnico	479	719	499	730	595	794	5
fue	501	719	512	730	595	794	5
realiza-	513	719	538	730	595	794	5
da	312	731	320	742	595	794	5
según	322	731	343	742	595	794	5
los	345	731	354	742	595	794	5
apellidos	356	731	386	742	595	794	5
del	387	731	397	742	595	794	5
sujeto,	399	731	422	742	595	794	5
esto	423	731	437	742	595	794	5
no	439	731	448	742	595	794	5
excluye	449	731	474	742	595	794	5
que	476	731	489	742	595	794	5
ambos	491	731	514	742	595	794	5
grupos	515	731	539	742	595	794	5
[	431	758	434	774	595	794	5
Nutr	434	763	447	773	595	794	5
Hosp	450	763	466	773	595	794	5
2016;33(2):220-225	468	763	535	773	595	794	5
]	535	758	539	774	595	794	5
HIPERTENSIÓN	57	40	110	52	595	794	6
EN	112	40	122	52	595	794	6
RELACIÓN	124	40	161	52	595	794	6
CON	163	40	179	52	595	794	6
ESTADO	182	40	211	52	595	794	6
NUTRICIONAL,	213	40	265	52	595	794	6
ACTIVIDAD	266	40	305	52	595	794	6
FÍSICA	307	40	330	52	595	794	6
Y	332	40	337	52	595	794	6
ETNICIDAD	339	40	378	52	595	794	6
EN	380	40	390	52	595	794	6
NIÑOS	393	40	415	52	595	794	6
CHILENOS	418	40	455	52	595	794	6
ENTRE	457	40	481	52	595	794	6
6	57	52	61	64	595	794	6
Y	64	52	68	64	595	794	6
13	70	52	80	64	595	794	6
AÑOS	82	52	103	64	595	794	6
DE	105	52	115	64	595	794	6
EDAD	117	52	138	64	595	794	6
sean	57	83	73	94	595	794	6
100%	76	83	97	94	595	794	6
puros.	100	83	122	94	595	794	6
Aunque	124	83	150	94	595	794	6
se	153	83	161	94	595	794	6
podría	164	83	185	94	595	794	6
aplicar	188	83	211	94	595	794	6
la	214	83	220	94	595	794	6
técnica	222	83	247	94	595	794	6
de	250	83	259	94	595	794	6
carac-	261	83	284	94	595	794	6
terización	57	95	89	106	595	794	6
genética	92	95	121	106	595	794	6
para	123	95	139	106	595	794	6
determinar	141	95	178	106	595	794	6
la	180	95	186	106	595	794	6
descendencia,	189	95	238	106	595	794	6
hay	240	95	253	106	595	794	6
estudios	255	95	283	106	595	794	6
previos	57	107	81	118	595	794	6
que	83	107	95	118	595	794	6
muestran	97	107	129	118	595	794	6
que	131	107	144	118	595	794	6
la	146	107	151	118	595	794	6
clasificación	153	107	195	118	595	794	6
mediante	196	107	228	118	595	794	6
apellidos	230	107	259	118	595	794	6
es	261	107	269	118	595	794	6
una	271	107	284	118	595	794	6
herramienta	57	119	99	130	595	794	6
válida	102	119	122	130	595	794	6
para	125	119	140	130	595	794	6
estudios	143	119	172	130	595	794	6
de	175	119	183	130	595	794	6
cohorte	186	119	212	130	595	794	6
(7,8).	215	119	234	130	595	794	6
Otra	236	119	251	130	595	794	6
limitante	253	119	283	130	595	794	6
es	57	131	65	142	595	794	6
la	67	131	73	142	595	794	6
medición	76	131	107	142	595	794	6
de	110	131	118	142	595	794	6
AF	121	131	130	142	595	794	6
mediante	132	131	165	142	595	794	6
cuestionario.	167	131	211	142	595	794	6
Si	213	131	220	142	595	794	6
bien	223	131	237	142	595	794	6
hay	240	131	252	142	595	794	6
estudios	255	131	284	142	595	794	6
previos	57	143	81	154	595	794	6
que	83	143	96	154	595	794	6
muestran	98	143	130	154	595	794	6
que	132	143	145	154	595	794	6
la	147	143	153	154	595	794	6
aplicación	154	143	189	154	595	794	6
de	190	143	199	154	595	794	6
cuestionarios	201	143	246	154	595	794	6
de	248	143	256	154	595	794	6
AF	258	143	267	154	595	794	6
pre-	269	143	283	154	595	794	6
senta	57	155	76	166	595	794	6
cierto	78	155	97	166	595	794	6
grado	99	155	118	166	595	794	6
de	120	155	129	166	595	794	6
error	131	155	147	166	595	794	6
(25),	149	155	165	166	595	794	6
el	167	155	173	166	595	794	6
objetivo	175	155	201	166	595	794	6
de	203	155	212	166	595	794	6
nuestro	214	155	240	166	595	794	6
cuestionario	242	155	283	166	595	794	6
no	57	167	65	178	595	794	6
fue	68	167	79	178	595	794	6
cuantificar	81	167	117	178	595	794	6
el	119	167	125	178	595	794	6
tiempo	128	167	151	178	595	794	6
destinado	154	167	187	178	595	794	6
a	190	167	194	178	595	794	6
distintos	196	167	225	178	595	794	6
tipos	227	167	244	178	595	794	6
de	246	167	255	178	595	794	6
AF,	257	167	267	178	595	794	6
sino	269	167	283	178	595	794	6
caracterizar	57	179	98	190	595	794	6
la	100	179	106	190	595	794	6
práctica	109	179	137	190	595	794	6
de	139	179	148	190	595	794	6
AF	150	179	160	190	595	794	6
curricular	162	179	195	190	595	794	6
(en	198	179	209	190	595	794	6
el	211	179	217	190	595	794	6
establecimiento)	220	179	277	190	595	794	6
y	280	179	283	190	595	794	6
extracurricular	57	191	106	202	595	794	6
(fuera	109	191	129	202	595	794	6
del	131	191	142	202	595	794	6
establecimiento);	144	191	203	202	595	794	6
por	205	191	217	202	595	794	6
ende,	219	191	239	202	595	794	6
la	241	191	247	202	595	794	6
aplicación	249	191	284	202	595	794	6
de	57	203	65	214	595	794	6
estas	68	203	86	214	595	794	6
preguntas	88	203	123	214	595	794	6
son	125	203	138	214	595	794	6
válidas	140	203	163	214	595	794	6
para	166	203	181	214	595	794	6
la	184	203	190	214	595	794	6
recolección	192	203	231	214	595	794	6
de	233	203	242	214	595	794	6
dicha	244	203	263	214	595	794	6
infor-	265	203	283	214	595	794	6
mación.	57	215	84	226	595	794	6
Es	87	215	95	226	595	794	6
necesario	97	215	131	226	595	794	6
que	133	215	146	226	595	794	6
futuros	149	215	173	226	595	794	6
estudios	176	215	204	226	595	794	6
incluyan	207	215	235	226	595	794	6
la	238	215	244	226	595	794	6
evaluación	247	215	283	226	595	794	6
de	57	227	65	238	595	794	6
características	67	227	116	238	595	794	6
sociodemográficas	118	227	182	238	595	794	6
tanto	184	227	201	238	595	794	6
del	203	227	213	238	595	794	6
alumno	215	227	241	238	595	794	6
como	242	227	261	238	595	794	6
de	263	227	272	238	595	794	6
las	274	227	283	238	595	794	6
familias,	57	239	85	250	595	794	6
las	86	239	96	250	595	794	6
cuales	98	239	120	250	595	794	6
no	121	239	130	250	595	794	6
fueron	132	239	153	250	595	794	6
recolectadas	155	239	198	250	595	794	6
en	200	239	209	250	595	794	6
el	210	239	216	250	595	794	6
presente	218	239	248	250	595	794	6
estudio.	249	239	276	250	595	794	6
El	277	239	284	250	595	794	6
hecho	57	251	78	262	595	794	6
de	80	251	88	262	595	794	6
que	91	251	103	262	595	794	6
nuestra	106	251	131	262	595	794	6
muestra	134	251	162	262	595	794	6
fuera	164	251	182	262	595	794	6
reclutada	184	251	216	262	595	794	6
de	218	251	226	262	595	794	6
un	229	251	237	262	595	794	6
solo	239	251	253	262	595	794	6
estable-	255	251	283	262	595	794	6
cimiento	57	263	86	274	595	794	6
educacional	87	263	128	274	595	794	6
resta	130	263	147	274	595	794	6
representatividad	149	263	207	274	595	794	6
a	209	263	213	274	595	794	6
nuestros	215	263	244	274	595	794	6
resultados,	246	263	284	274	595	794	6
ya	57	275	65	286	595	794	6
que	67	275	80	286	595	794	6
el	82	275	88	286	595	794	6
estrato	91	275	114	286	595	794	6
socioeconómico	117	275	172	286	595	794	6
del	175	275	185	286	595	794	6
establecimiento	187	275	241	286	595	794	6
pudo	244	275	261	286	595	794	6
haber	264	275	283	286	595	794	6
sido	57	287	71	298	595	794	6
diferente	73	287	103	298	595	794	6
a	106	287	110	298	595	794	6
otros	112	287	129	298	595	794	6
establecimientos	131	287	189	298	595	794	6
educacionales	191	287	240	298	595	794	6
del	243	287	253	298	595	794	6
país.	255	287	272	298	595	794	6
Dentro	65	299	89	310	595	794	6
de	91	299	99	310	595	794	6
las	101	299	111	310	595	794	6
fortalezas	113	299	147	310	595	794	6
del	149	299	159	310	595	794	6
estudio	161	299	187	310	595	794	6
se	189	299	197	310	595	794	6
encuentra	199	299	234	310	595	794	6
el	236	299	242	310	595	794	6
uso	244	299	256	310	595	794	6
de	258	299	267	310	595	794	6
pro-	269	299	284	310	595	794	6
tocolos	57	311	82	322	595	794	6
estandarizados	84	311	137	322	595	794	6
para	139	311	154	322	595	794	6
la	157	311	163	322	595	794	6
medición	165	311	197	322	595	794	6
y	199	311	202	322	595	794	6
clasificación	205	311	248	322	595	794	6
de	250	311	258	322	595	794	6
la	260	311	267	322	595	794	6
pre-	269	311	283	322	595	794	6
sión	57	323	71	334	595	794	6
arterial,	73	323	100	334	595	794	6
como	102	323	121	334	595	794	6
también	123	323	152	334	595	794	6
la	154	323	160	334	595	794	6
clasificación	162	323	205	334	595	794	6
del	207	323	217	334	595	794	6
estado	219	323	243	334	595	794	6
nutricional.	245	323	284	334	595	794	6
Las	65	335	78	346	595	794	6
implicaciones	81	335	129	346	595	794	6
de	132	335	141	346	595	794	6
nuestros	144	335	175	346	595	794	6
resultados	178	335	215	346	595	794	6
en	218	335	226	346	595	794	6
líneas	229	335	250	346	595	794	6
de	253	335	262	346	595	794	6
salud	264	335	284	346	595	794	6
pública	57	347	82	358	595	794	6
son	84	347	97	358	595	794	6
importantes,	99	347	143	358	595	794	6
ya	145	347	153	358	595	794	6
que	155	347	168	358	595	794	6
confirman	170	347	205	358	595	794	6
lo	207	347	214	358	595	794	6
reportado	216	347	250	358	595	794	6
por	252	347	263	358	595	794	6
estu-	265	347	283	358	595	794	6
dios	57	359	71	370	595	794	6
previos,	73	359	101	370	595	794	6
que	102	359	116	370	595	794	6
señalan	118	359	145	370	595	794	6
que	147	359	160	370	595	794	6
grupos	162	359	187	370	595	794	6
étnicos	189	359	214	370	595	794	6
de	216	359	225	370	595	794	6
origen	227	359	249	370	595	794	6
mapuche	251	359	283	370	595	794	6
presentan	57	371	92	382	595	794	6
una	94	371	107	382	595	794	6
mayor	109	371	131	382	595	794	6
susceptibilidad	133	371	186	382	595	794	6
a	188	371	192	382	595	794	6
enfermedades	194	371	245	382	595	794	6
cardiovas-	247	371	283	382	595	794	6
culares,	57	383	85	394	595	794	6
en	88	383	97	394	595	794	6
comparación	100	383	147	394	595	794	6
a	149	383	154	394	595	794	6
población	157	383	191	394	595	794	6
no	194	383	203	394	595	794	6
mapuche	206	383	240	394	595	794	6
(7,8,21).	243	383	274	394	595	794	6
Al	277	383	284	394	595	794	6
mismo	57	395	81	406	595	794	6
tiempo,	83	395	110	406	595	794	6
entrega	112	395	140	406	595	794	6
evidencia	142	395	176	406	595	794	6
en	179	395	187	406	595	794	6
un	190	395	199	406	595	794	6
grupo	202	395	222	406	595	794	6
etario	225	395	245	406	595	794	6
infantil	248	395	272	406	595	794	6
de	274	395	283	406	595	794	6
menores	57	407	87	418	595	794	6
de	89	407	97	418	595	794	6
15	99	407	109	418	595	794	6
años	111	407	127	418	595	794	6
(que	129	407	144	418	595	794	6
no	146	407	155	418	595	794	6
se	157	407	165	418	595	794	6
incluye	167	407	191	418	595	794	6
en	193	407	201	418	595	794	6
la	203	407	209	418	595	794	6
ENS),	211	407	230	418	595	794	6
mostrando	231	407	268	418	595	794	6
que	270	407	283	418	595	794	6
el	57	419	63	430	595	794	6
riesgo	65	419	86	430	595	794	6
para	88	419	103	430	595	794	6
desarrollar	105	419	142	430	595	794	6
enfermedades	144	419	193	430	595	794	6
cardiovasculares	195	419	253	430	595	794	6
del	255	419	265	430	595	794	6
pue-	267	419	283	430	595	794	6
blo	57	431	67	442	595	794	6
mapuche	69	431	101	442	595	794	6
podría	103	431	125	442	595	794	6
manifestarse	127	431	172	442	595	794	6
desde	174	431	195	442	595	794	6
edades	196	431	222	442	595	794	6
tempranas,	224	431	263	442	595	794	6
por	264	431	276	442	595	794	6
lo	278	431	284	442	595	794	6
cual	57	443	71	454	595	794	6
las	74	443	84	454	595	794	6
iniciativas	86	443	120	454	595	794	6
de	122	443	131	454	595	794	6
control	133	443	157	454	595	794	6
y	160	443	163	454	595	794	6
prevención	166	443	204	454	595	794	6
deberían	206	443	237	454	595	794	6
centrarse	239	443	273	454	595	794	6
en	275	443	283	454	595	794	6
la	57	455	63	466	595	794	6
adquisición	65	455	105	466	595	794	6
de	107	455	116	466	595	794	6
estilos	118	455	140	466	595	794	6
de	142	455	151	466	595	794	6
vida	153	455	167	466	595	794	6
saludable	170	455	203	466	595	794	6
desde	206	455	227	466	595	794	6
la	229	455	235	466	595	794	6
edad	237	455	255	466	595	794	6
escolar.	257	455	284	466	595	794	6
En	65	467	74	478	595	794	6
conclusión,	77	467	117	478	595	794	6
escolares	119	467	152	478	595	794	6
de	155	467	164	478	595	794	6
ascendencia	166	467	210	478	595	794	6
mapuche	213	467	246	478	595	794	6
presentan	248	467	283	478	595	794	6
un	57	479	66	490	595	794	6
mayor	68	479	90	490	595	794	6
riesgo	92	479	113	490	595	794	6
de	115	479	124	490	595	794	6
tener	126	479	144	490	595	794	6
pre-HTA	146	479	175	490	595	794	6
y	177	479	181	490	595	794	6
HTA	183	479	197	490	595	794	6
en	199	479	208	490	595	794	6
comparación	210	479	255	490	595	794	6
a	257	479	262	490	595	794	6
esco-	264	479	284	490	595	794	6
lares	57	491	73	502	595	794	6
de	75	491	84	502	595	794	6
ascendencia	86	491	130	502	595	794	6
europea,	132	491	162	502	595	794	6
siendo	164	491	187	502	595	794	6
el	188	491	195	502	595	794	6
incremento	196	491	236	502	595	794	6
de	237	491	246	502	595	794	6
los	248	491	258	502	595	794	6
niveles	260	491	284	502	595	794	6
de	57	503	65	514	595	794	6
obesidad	67	503	99	514	595	794	6
y	101	503	105	514	595	794	6
los	107	503	117	514	595	794	6
bajos	119	503	137	514	595	794	6
niveles	139	503	163	514	595	794	6
de	165	503	174	514	595	794	6
AF	175	503	185	514	595	794	6
dos	187	503	199	514	595	794	6
factores	201	503	229	514	595	794	6
que	231	503	244	514	595	794	6
se	246	503	254	514	595	794	6
asocian	256	503	283	514	595	794	6
a	57	515	61	526	595	794	6
un	64	515	73	526	595	794	6
incremento	76	515	116	526	595	794	6
de	119	515	127	526	595	794	6
la	130	515	136	526	595	794	6
prevalencia	139	515	180	526	595	794	6
de	183	515	192	526	595	794	6
HTA	195	515	209	526	595	794	6
en	212	515	220	526	595	794	6
escolares	223	515	257	526	595	794	6
de	260	515	269	526	595	794	6
6	272	515	276	526	595	794	6
a	279	515	284	526	595	794	6
13	57	527	66	538	595	794	6
años	69	527	86	538	595	794	6
de	88	527	97	538	595	794	6
edad.	99	527	119	538	595	794	6
2.	316	101	322	110	595	794	6
3.	316	128	322	137	595	794	6
4.	316	146	322	156	595	794	6
5.	316	174	322	183	595	794	6
6.	316	210	322	219	595	794	6
7.	316	237	322	246	595	794	6
8.	316	273	322	282	595	794	6
9.	316	309	322	318	595	794	6
10.	312	336	322	345	595	794	6
11.	312	363	322	372	595	794	6
12.	312	381	322	390	595	794	6
13.	312	408	322	417	595	794	6
14.	312	435	322	444	595	794	6
15.	312	462	322	471	595	794	6
16.	312	480	322	489	595	794	6
17.	312	498	322	507	595	794	6
18.	312	525	322	534	595	794	6
19.	312	552	322	561	595	794	6
AGRADECIMIENTOS	57	562	156	574	595	794	6
Este	65	587	80	598	595	794	6
proyecto	83	587	114	598	595	794	6
fue	117	587	128	598	595	794	6
financiado	131	587	168	598	595	794	6
con	171	587	184	598	595	794	6
fondos	187	587	211	598	595	794	6
del	214	587	225	598	595	794	6
Hospital	228	587	256	598	595	794	6
de	259	587	268	598	595	794	6
Los	271	587	284	598	595	794	6
Lagos,	57	599	81	610	595	794	6
con	84	599	97	610	595	794	6
aportaciones	100	599	147	610	595	794	6
del	150	599	161	610	595	794	6
Centro	164	599	188	610	595	794	6
de	191	599	200	610	595	794	6
Salud	203	599	224	610	595	794	6
Familiar	227	599	256	610	595	794	6
de	259	599	268	610	595	794	6
Los	271	599	284	610	595	794	6
Lagos	57	611	78	622	595	794	6
y	80	611	83	622	595	794	6
con	86	611	98	622	595	794	6
fondos	100	611	124	622	595	794	6
de	126	611	135	622	595	794	6
la	137	611	143	622	595	794	6
Secretaría	145	611	180	622	595	794	6
Regional	182	611	213	622	595	794	6
Ministerial	215	611	251	622	595	794	6
de	253	611	262	622	595	794	6
Salud	264	611	283	622	595	794	6
de	57	623	66	634	595	794	6
Los	69	623	81	634	595	794	6
Ríos,	85	623	103	634	595	794	6
Valdivia,	105	623	135	634	595	794	6
Chile.	138	623	159	634	595	794	6
Queremos	161	623	199	634	595	794	6
agradecer	202	623	239	634	595	794	6
a	242	623	246	634	595	794	6
Fernando	249	623	284	634	595	794	6
Garrido	57	635	83	646	595	794	6
y	86	635	89	646	595	794	6
Gabriel	92	635	117	646	595	794	6
Bilbao,	120	635	145	646	595	794	6
coautores	147	635	182	646	595	794	6
que	185	635	199	646	595	794	6
hicieron	201	635	230	646	595	794	6
posible	233	635	258	646	595	794	6
que	261	635	274	646	595	794	6
el	277	635	283	646	595	794	6
estudio	57	647	82	658	595	794	6
se	85	647	93	658	595	794	6
llevara	95	647	118	658	595	794	6
a	121	647	125	658	595	794	6
cabo.	127	647	147	658	595	794	6
20.	312	570	322	579	595	794	6
21.	312	588	322	597	595	794	6
22.	312	616	322	625	595	794	6
23.	313	643	322	652	595	794	6
24.	312	661	322	670	595	794	6
BIBLIOGRAFÍA	57	682	128	694	595	794	6
1.	61	706	67	715	595	794	6
Chobanian	71	706	102	715	595	794	6
AV,	104	706	113	715	595	794	6
Bakris	115	706	133	715	595	794	6
GL,	136	706	145	715	595	794	6
Black	148	706	163	715	595	794	6
HR,	166	706	176	715	595	794	6
Cushman	178	706	206	715	595	794	6
WC,	208	706	220	715	595	794	6
Green	222	706	240	715	595	794	6
LA,	242	706	252	715	595	794	6
Izzo	254	706	265	715	595	794	6
JL,	267	706	276	715	595	794	6
et	278	706	284	715	595	794	6
al.	71	715	78	724	595	794	6
Seventh	80	715	103	724	595	794	6
Report	105	715	124	724	595	794	6
of	126	715	132	724	595	794	6
the	134	715	143	724	595	794	6
Joint	145	715	159	724	595	794	6
National	161	715	185	724	595	794	6
Committee	187	715	218	724	595	794	6
on	221	715	228	724	595	794	6
Prevention,	230	715	262	724	595	794	6
Detec-	264	715	284	724	595	794	6
[	57	758	60	774	595	794	6
Nutr	60	763	74	773	595	794	6
Hosp	76	763	92	773	595	794	6
2016;33(2):220-225	94	763	161	773	595	794	6
]	161	758	165	774	595	794	6
25.	312	688	322	697	595	794	6
225	524	40	539	52	595	794	6
tion,	326	83	339	92	595	794	6
Evaluation,	342	83	375	92	595	794	6
and	377	83	388	92	595	794	6
Treatment	391	83	421	92	595	794	6
of	424	83	429	92	595	794	6
High	432	83	446	92	595	794	6
Blood	449	83	465	92	595	794	6
Pressure.	468	83	497	92	595	794	6
Hypertension	500	83	539	92	595	794	6
2003;42(6):1206-52.	326	92	388	101	595	794	6
Hansen	326	101	347	110	595	794	6
ML,	349	101	360	110	595	794	6
Gunn	362	101	377	110	595	794	6
PW,	379	101	390	110	595	794	6
Kaelber	392	101	413	110	595	794	6
DC.	415	101	426	110	595	794	6
Underdiagnosis	428	101	471	110	595	794	6
of	473	101	479	110	595	794	6
hypertension	481	101	517	110	595	794	6
in	519	101	524	110	595	794	6
chil-	526	101	539	110	595	794	6
dren	326	110	339	119	595	794	6
and	341	110	352	119	595	794	6
adolescents.	354	110	390	119	595	794	6
Jama-Journal	392	110	431	119	595	794	6
of	434	110	439	119	595	794	6
the	441	110	450	119	595	794	6
American	452	110	479	119	595	794	6
Medical	482	110	504	119	595	794	6
Association	506	110	538	119	595	794	6
2007;298(8):874-9.	326	119	384	128	595	794	6
Sorof	326	128	341	137	595	794	6
J,	343	128	348	137	595	794	6
Daniels	349	128	370	137	595	794	6
S.	372	128	378	137	595	794	6
Obesity	379	128	400	137	595	794	6
hypertension	402	128	438	137	595	794	6
in	440	128	445	137	595	794	6
children	447	128	469	137	595	794	6
-	471	128	474	137	595	794	6
A	475	128	479	137	595	794	6
problem	481	128	504	137	595	794	6
of	506	128	511	137	595	794	6
epidemic	513	128	539	137	595	794	6
proportions.	326	137	360	146	595	794	6
Hypertension	361	137	398	146	595	794	6
2002;40(4):441-7.	400	137	454	146	595	794	6
Hallal	326	146	341	156	595	794	6
PC,	343	146	353	156	595	794	6
Andersen	354	146	380	156	595	794	6
LB,	382	146	391	156	595	794	6
Bull	392	146	403	156	595	794	6
FC,	404	146	414	156	595	794	6
Guthold	415	146	437	156	595	794	6
R,	438	146	444	156	595	794	6
Haskell	446	146	466	156	595	794	6
W,	467	146	474	156	595	794	6
Ekelund	475	146	498	156	595	794	6
U,	499	146	505	156	595	794	6
et	506	146	512	156	595	794	6
al.	513	146	520	156	595	794	6
Global	521	146	539	156	595	794	6
physical	326	155	349	165	595	794	6
activity	351	155	370	165	595	794	6
levels:	372	155	390	165	595	794	6
surveillance	391	155	425	165	595	794	6
progress,	426	155	453	165	595	794	6
pitfalls,	454	155	475	165	595	794	6
and	476	155	487	165	595	794	6
prospects.	489	155	518	165	595	794	6
Lancet	520	155	539	165	595	794	6
2012;380(9838):247-57.	326	164	399	174	595	794	6
Tapia-Castillo	326	174	364	183	595	794	6
A,	365	174	371	183	595	794	6
Carvajal	373	174	396	183	595	794	6
CA,	398	174	408	183	595	794	6
Campino	409	174	434	183	595	794	6
C,	436	174	442	183	595	794	6
Vecchiola	444	174	470	183	595	794	6
A,	472	174	478	183	595	794	6
Allende	479	174	500	183	595	794	6
F,	502	174	507	183	595	794	6
Solari	508	174	524	183	595	794	6
S,	526	174	532	183	595	794	6
et	533	174	539	183	595	794	6
al.	326	183	333	192	595	794	6
Polymorphisms	334	183	377	192	595	794	6
in	379	183	384	192	595	794	6
the	386	183	395	192	595	794	6
RAC1	397	183	413	192	595	794	6
Gene	414	183	429	192	595	794	6
Are	430	183	440	192	595	794	6
Associated	442	183	472	192	595	794	6
With	474	183	486	192	595	794	6
Hypertension	488	183	525	192	595	794	6
Risk	527	183	539	192	595	794	6
Factors	326	192	347	201	595	794	6
in	349	192	354	201	595	794	6
a	356	192	359	201	595	794	6
Chilean	361	192	382	201	595	794	6
Pediatric	384	192	408	201	595	794	6
Population.	410	192	442	201	595	794	6
American	443	192	470	201	595	794	6
Journal	472	192	493	201	595	794	6
of	495	192	500	201	595	794	6
Hypertension	502	192	539	201	595	794	6
2014;27(3):299-307.	326	201	388	210	595	794	6
Minsal.	326	210	346	219	595	794	6
Ministerio	348	210	376	219	595	794	6
de	378	210	385	219	595	794	6
Salud.	387	210	404	219	595	794	6
Gobierno	406	210	431	219	595	794	6
de	433	210	440	219	595	794	6
Chile.	442	210	458	219	595	794	6
Encuesta	460	210	486	219	595	794	6
Nacional	488	210	512	219	595	794	6
de	514	210	521	219	595	794	6
Salud	523	210	539	219	595	794	6
ENS	326	219	338	228	595	794	6
Chile	339	219	353	228	595	794	6
2009-2010.	355	219	390	228	595	794	6
Disponible	392	219	421	228	595	794	6
en:	423	219	432	228	595	794	6
http://www.redsalud.gov.cl/portal/url/	433	219	539	228	595	794	6
item/99c12b89738d80d5e04001011e0113f8.pdf;	326	228	472	237	595	794	6
2011.	474	228	491	237	595	794	6
Celis-Morales	326	237	367	246	595	794	6
CA,	370	237	380	246	595	794	6
Pérez-Bravo	383	237	419	246	595	794	6
F,	422	237	426	246	595	794	6
Ibañes	429	237	448	246	595	794	6
L,	451	237	456	246	595	794	6
Sanzana	459	237	484	246	595	794	6
R,	487	237	493	246	595	794	6
Hormazabal	495	237	530	246	595	794	6
E,	533	237	539	246	595	794	6
Ulloa	326	246	340	255	595	794	6
N,	342	246	349	255	595	794	6
et	351	246	356	255	595	794	6
al.	358	246	365	255	595	794	6
Insulin	367	246	386	255	595	794	6
Resistance	389	246	420	255	595	794	6
in	422	246	427	255	595	794	6
Chileans	430	246	454	255	595	794	6
of	457	246	462	255	595	794	6
European	465	246	492	255	595	794	6
and	494	246	505	255	595	794	6
Indigenous	507	246	539	255	595	794	6
Descent:	326	255	352	264	595	794	6
Evidence	354	255	380	264	595	794	6
for	383	255	390	264	595	794	6
an	393	255	400	264	595	794	6
Ethnicity	403	255	427	264	595	794	6
x	430	255	433	264	595	794	6
Environment	435	255	472	264	595	794	6
Interaction.	474	255	507	264	595	794	6
PLoS	510	255	525	264	595	794	6
One	527	255	539	264	595	794	6
2011;6(9):e24690.	326	264	381	273	595	794	6
Ibanez	326	273	344	282	595	794	6
L,	347	273	352	282	595	794	6
Sanzana	354	273	378	282	595	794	6
R,	380	273	386	282	595	794	6
Salas	388	273	404	282	595	794	6
C,	406	273	412	282	595	794	6
Navarrete	414	273	442	282	595	794	6
C,	444	273	450	282	595	794	6
Cartes-Velásquez	452	273	502	282	595	794	6
R,	504	273	510	282	595	794	6
Rainqueo	512	273	539	282	595	794	6
A,	326	282	332	291	595	794	6
et	334	282	339	291	595	794	6
al.	341	282	348	291	595	794	6
Prevalence	350	282	381	291	595	794	6
of	383	282	388	291	595	794	6
metabolic	390	282	418	291	595	794	6
syndrome	420	282	447	291	595	794	6
in	450	282	455	291	595	794	6
Mapuche	457	282	483	291	595	794	6
individuals	485	282	515	291	595	794	6
living	517	282	531	291	595	794	6
in	533	282	538	291	595	794	6
urban	326	291	342	300	595	794	6
and	344	291	354	300	595	794	6
rural	356	291	369	300	595	794	6
environment	371	291	406	300	595	794	6
in	407	291	412	300	595	794	6
Chile.	414	291	430	300	595	794	6
Revista	431	291	452	300	595	794	6
Médica	453	291	474	300	595	794	6
De	476	291	483	300	595	794	6
Chile	485	291	499	300	595	794	6
2014;142(8):	501	291	539	300	595	794	6
953-60.	326	300	350	309	595	794	6
Field	326	309	339	318	595	794	6
AE,	341	309	350	318	595	794	6
Cook	352	309	366	318	595	794	6
NR,	368	309	378	318	595	794	6
Gillman	380	309	401	318	595	794	6
MW.	403	309	415	318	595	794	6
Weight	417	309	436	318	595	794	6
status	438	309	455	318	595	794	6
in	457	309	462	318	595	794	6
childhood	464	309	491	318	595	794	6
as	493	309	499	318	595	794	6
a	501	309	505	318	595	794	6
predictor	506	309	531	318	595	794	6
of	533	309	539	318	595	794	6
becoming	326	318	354	327	595	794	6
overweight	356	318	387	327	595	794	6
or	389	318	395	327	595	794	6
hypertensive	397	318	432	327	595	794	6
in	435	318	440	327	595	794	6
early	442	318	455	327	595	794	6
adulthood.	457	318	487	327	595	794	6
Obesity	489	318	510	327	595	794	6
Research	512	318	539	327	595	794	6
2005;13(1):163-9.	326	327	380	336	595	794	6
Franks	326	336	345	345	595	794	6
PW,	348	336	359	345	595	794	6
Hanson	361	336	382	345	595	794	6
RL,	384	336	394	345	595	794	6
Knowler	396	336	419	345	595	794	6
WC,	421	336	433	345	595	794	6
Sievers	435	336	455	345	595	794	6
ML,	458	336	469	345	595	794	6
Bennett	470	336	493	345	595	794	6
PH,	495	336	505	345	595	794	6
Looker	507	336	526	345	595	794	6
HC.	529	336	539	345	595	794	6
Childhood	326	345	354	354	595	794	6
Obesity,	356	345	378	354	595	794	6
Other	379	345	395	354	595	794	6
Cardiovascular	397	345	438	354	595	794	6
Risk	440	345	452	354	595	794	6
Factors,	453	345	476	354	595	794	6
and	477	345	488	354	595	794	6
Premature	489	345	519	354	595	794	6
Death.	521	345	539	354	595	794	6
New	326	354	338	363	595	794	6
England	340	354	363	363	595	794	6
Journal	365	354	386	363	595	794	6
of	388	354	393	363	595	794	6
Medicine	395	354	421	363	595	794	6
2010;362(6):485-93.	422	354	484	363	595	794	6
Cole	326	363	338	372	595	794	6
TJ,	340	363	349	372	595	794	6
Lobstein	351	363	375	372	595	794	6
T.	377	363	381	372	595	794	6
Extended	383	363	409	372	595	794	6
international	411	363	446	372	595	794	6
(IOTF)	448	363	465	372	595	794	6
body	467	363	480	372	595	794	6
mass	482	363	498	372	595	794	6
index	500	363	515	372	595	794	6
cut-offs	517	363	539	372	595	794	6
for	326	372	334	381	595	794	6
thinness,	335	372	361	381	595	794	6
overweight	363	372	393	381	595	794	6
and	395	372	406	381	595	794	6
obesity.	408	372	429	381	595	794	6
Pediatric	431	372	455	381	595	794	6
Obesity	457	372	478	381	595	794	6
2012;7(4):284-94.	480	372	534	381	595	794	6
Khan	326	381	340	390	595	794	6
N,	342	381	349	390	595	794	6
Couper	350	381	371	390	595	794	6
J,	373	381	378	390	595	794	6
Dixit	379	381	391	390	595	794	6
M,	393	381	401	390	595	794	6
Couper	403	381	423	390	595	794	6
R.	425	381	431	390	595	794	6
Ambulatory	432	381	464	390	595	794	6
Blood	466	381	482	390	595	794	6
Pressure	484	381	509	390	595	794	6
and	511	381	521	390	595	794	6
Heart	523	381	539	390	595	794	6
Rate	326	390	339	399	595	794	6
in	341	390	347	399	595	794	6
Adolescents	349	390	384	399	595	794	6
With	386	390	399	399	595	794	6
Insulin-Dependent	401	390	455	399	595	794	6
Diabetes	457	390	482	399	595	794	6
Mellitus.	485	390	509	399	595	794	6
American	511	390	539	399	595	794	6
Journal	326	399	347	408	595	794	6
of	349	399	354	408	595	794	6
Hypertension	356	399	393	408	595	794	6
1994;7(10	395	399	425	408	595	794	6
Pt	427	399	433	408	595	794	6
1):937-40.	435	399	466	408	595	794	6
National	326	408	350	417	595	794	6
High	352	408	365	417	595	794	6
Blood	367	408	383	417	595	794	6
Pressure	386	408	411	417	595	794	6
Education	413	408	442	417	595	794	6
Program	444	408	469	417	595	794	6
Working	471	408	494	417	595	794	6
Group	497	408	514	417	595	794	6
on	516	408	523	417	595	794	6
High	526	408	539	417	595	794	6
Blood	326	417	342	426	595	794	6
Pressure	344	417	369	426	595	794	6
in	371	417	376	426	595	794	6
Children	379	417	402	426	595	794	6
and	404	417	415	426	595	794	6
Adolescents.	417	417	453	426	595	794	6
Pediatrics	455	417	483	426	595	794	6
2004;114(Supple-	485	417	538	426	595	794	6
ment	326	426	340	435	595	794	6
2):iv.	342	426	356	435	595	794	6
Aglony	326	435	345	444	595	794	6
I	347	435	348	444	595	794	6
M,	350	435	357	444	595	794	6
Arnaiz	358	435	376	444	595	794	6
G	377	435	382	444	595	794	6
P,	383	435	388	444	595	794	6
Acevedo	389	435	413	444	595	794	6
B	415	435	419	444	595	794	6
M,	420	435	428	444	595	794	6
Barja	429	435	443	444	595	794	6
Y	445	435	448	444	595	794	6
S,	450	435	456	444	595	794	6
Márquez	457	435	482	444	595	794	6
U	483	435	487	444	595	794	6
S,	489	435	495	444	595	794	6
Guzmán	496	435	519	444	595	794	6
A	520	435	524	444	595	794	6
B,	526	435	532	444	595	794	6
et	533	435	539	444	595	794	6
al.	326	444	333	453	595	794	6
Perfil	334	444	349	453	595	794	6
de	350	444	357	453	595	794	6
presión	359	444	380	453	595	794	6
arterial	381	444	401	453	595	794	6
e	402	444	406	453	595	794	6
historia	408	444	428	453	595	794	6
familiar	430	444	451	453	595	794	6
de	452	444	459	453	595	794	6
hipertensión	461	444	496	453	595	794	6
en	497	444	504	453	595	794	6
niños	506	444	521	453	595	794	6
esco-	523	444	539	453	595	794	6
lares	326	453	340	462	595	794	6
sanos	341	453	358	462	595	794	6
de	359	453	366	462	595	794	6
Santiago	368	453	392	462	595	794	6
de	394	453	401	462	595	794	6
Chile.	403	453	419	462	595	794	6
Revista	420	453	440	462	595	794	6
Médica	442	453	462	462	595	794	6
de	464	453	471	462	595	794	6
Chile	472	453	486	462	595	794	6
2009;137:39-45.	488	453	539	462	595	794	6
Chakraborty	326	462	360	471	595	794	6
R	362	462	366	471	595	794	6
BSA,	368	462	382	471	595	794	6
Ferrell	383	462	401	471	595	794	6
RE,	403	462	412	471	595	794	6
Schull	414	462	431	471	595	794	6
WJ.	432	462	443	471	595	794	6
Ethnicity	445	462	469	471	595	794	6
determination	471	462	509	471	595	794	6
by	511	462	518	471	595	794	6
names	520	462	539	471	595	794	6
among	326	471	345	480	595	794	6
the	347	471	356	480	595	794	6
Aymara	357	471	379	480	595	794	6
of	380	471	386	480	595	794	6
Chile	387	471	402	480	595	794	6
and	403	471	414	480	595	794	6
Bolivia.	415	471	436	480	595	794	6
Human	437	471	457	480	595	794	6
Biology	459	471	479	480	595	794	6
1989;61(2):159-77.	481	471	539	480	595	794	6
Morgan	326	480	348	489	595	794	6
RO,	350	480	360	489	595	794	6
Wei	362	480	373	489	595	794	6
II,	375	480	380	489	595	794	6
Virnig	381	480	398	489	595	794	6
BA.	400	480	410	489	595	794	6
Improving	412	480	440	489	595	794	6
Identification	442	480	478	489	595	794	6
of	480	480	486	489	595	794	6
Hispanic	488	480	512	489	595	794	6
Males	514	480	531	489	595	794	6
in	534	480	539	489	595	794	6
Medicare:	326	489	354	498	595	794	6
Use	356	489	366	498	595	794	6
of	368	489	374	498	595	794	6
Surname	375	489	401	498	595	794	6
Matching.	403	489	431	498	595	794	6
Medical	433	489	455	498	595	794	6
Care	457	489	470	498	595	794	6
2004;42(8):810-6.	472	489	526	498	595	794	6
Celis-Morales	326	498	365	507	595	794	6
CA,	367	498	377	507	595	794	6
Pérez-Bravo	379	498	413	507	595	794	6
F,	415	498	419	507	595	794	6
Ibanes	421	498	440	507	595	794	6
L,	442	498	447	507	595	794	6
Sanzana	449	498	473	507	595	794	6
R,	475	498	481	507	595	794	6
Hormazabal	482	498	516	507	595	794	6
E,	518	498	523	507	595	794	6
Ulloa	525	498	539	507	595	794	6
N,	326	507	332	516	595	794	6
et	334	507	339	516	595	794	6
al.	341	507	348	516	595	794	6
Insulin	349	507	367	516	595	794	6
Resistance	369	507	400	516	595	794	6
in	401	507	406	516	595	794	6
Chileans	408	507	432	516	595	794	6
of	434	507	439	516	595	794	6
European	441	507	468	516	595	794	6
and	469	507	480	516	595	794	6
Indigenous	482	507	512	516	595	794	6
Descent:	514	507	539	516	595	794	6
Evidence	326	516	351	525	595	794	6
for	353	516	361	525	595	794	6
an	363	516	370	525	595	794	6
Ethnicity	371	516	395	525	595	794	6
x	397	516	400	525	595	794	6
Environment	402	516	437	525	595	794	6
Interaction.	439	516	470	525	595	794	6
Plos	472	516	484	525	595	794	6
One	486	516	497	525	595	794	6
2011;6(9).	499	516	530	525	595	794	6
Bancalari	326	525	352	534	595	794	6
R,	354	525	360	534	595	794	6
Díaz	362	525	374	534	595	794	6
C,	376	525	382	534	595	794	6
Martinez-Aguayo	384	525	431	534	595	794	6
A,	433	525	439	534	595	794	6
Aglony	441	525	460	534	595	794	6
M,	462	525	469	534	595	794	6
Zamorano	471	525	499	534	595	794	6
J,	501	525	506	534	595	794	6
Cerda	508	525	525	534	595	794	6
V,	527	525	532	534	595	794	6
et	533	525	539	534	595	794	6
al.	326	534	333	543	595	794	6
Prevalence	334	534	365	543	595	794	6
of	367	534	372	543	595	794	6
hypertension	374	534	410	543	595	794	6
in	411	534	416	543	595	794	6
school	418	534	436	543	595	794	6
age	438	534	448	543	595	794	6
children	450	534	472	543	595	794	6
and	474	534	484	543	595	794	6
its	486	534	492	543	595	794	6
association	494	534	525	543	595	794	6
with	527	534	539	543	595	794	6
obesity.	326	543	347	552	595	794	6
Revista	349	543	369	552	595	794	6
Médica	371	543	392	552	595	794	6
De	394	543	401	552	595	794	6
Chile	403	543	417	552	595	794	6
2011;139(7):872-9.	419	543	477	552	595	794	6
Norero	326	552	345	561	595	794	6
CV,	346	552	355	561	595	794	6
N;	357	552	363	561	595	794	6
Mayne,	364	552	385	561	595	794	6
D;	386	552	392	561	595	794	6
Fernández,	394	552	425	561	595	794	6
C;.	426	552	434	561	595	794	6
Cifras	435	552	452	561	595	794	6
tensionales	453	552	485	561	595	794	6
en	486	552	493	561	595	794	6
poblacion	495	552	521	561	595	794	6
esco-	523	552	539	561	595	794	6
lar	326	561	333	570	595	794	6
chilena	335	561	355	570	595	794	6
urbana:	357	561	379	570	595	794	6
I.Parte.	380	561	400	570	595	794	6
Revista	402	561	422	570	595	794	6
chilena	424	561	444	570	595	794	6
de	446	561	453	570	595	794	6
pediatría	455	561	480	570	595	794	6
1980;51:184-93.	482	561	532	570	595	794	6
Barja	326	570	340	579	595	794	6
S,	342	570	348	579	595	794	6
Arteaga	349	570	371	579	595	794	6
A,	373	570	379	579	595	794	6
Acosta	380	570	399	579	595	794	6
AM,	401	570	412	579	595	794	6
Hodgson	413	570	438	579	595	794	6
MI.	440	570	449	579	595	794	6
Insulin	450	570	469	579	595	794	6
resistance	470	570	499	579	595	794	6
in	501	570	506	579	595	794	6
obese	508	570	525	579	595	794	6
Chi-	527	570	539	579	595	794	6
lean	326	579	338	588	595	794	6
children.	340	579	364	588	595	794	6
Revista	366	579	386	588	595	794	6
Médica	388	579	409	588	595	794	6
de	410	579	417	588	595	794	6
Chile	419	579	433	588	595	794	6
2003;131(3):259-68.	435	579	497	588	595	794	6
Riffo	326	588	339	597	595	794	6
B,	341	588	347	597	595	794	6
Asenjo	349	588	368	597	595	794	6
S,	370	588	376	597	595	794	6
Sáez	378	588	392	597	595	794	6
K,	394	588	400	597	595	794	6
Aguayo	401	588	422	597	595	794	6
C,	425	588	431	597	595	794	6
Muñoz	433	588	452	597	595	794	6
I,	454	588	457	597	595	794	6
Bustos	459	588	479	597	595	794	6
P,	481	588	486	597	595	794	6
et	488	588	493	597	595	794	6
al.	495	588	502	597	595	794	6
FTO	504	588	515	597	595	794	6
gene	518	588	532	597	595	794	6
is	534	588	539	597	595	794	6
related	326	597	346	606	595	794	6
to	348	597	353	606	595	794	6
obesity	356	597	376	606	595	794	6
in	378	597	383	606	595	794	6
Chilean	385	597	407	606	595	794	6
Amerindian	409	597	441	606	595	794	6
children	443	597	466	606	595	794	6
and	469	597	479	606	595	794	6
impairs	481	597	502	606	595	794	6
HOMA-IR	505	597	531	606	595	794	6
in	533	597	539	606	595	794	6
prepubertal	326	606	358	615	595	794	6
girls.	360	606	374	615	595	794	6
Pediatric	376	606	400	615	595	794	6
Diabetes	402	606	427	615	595	794	6
2012;13(5):392-9.	429	606	483	615	595	794	6
Celis-Morales	326	616	365	625	595	794	6
CA,	367	616	377	625	595	794	6
Ghouri	378	616	397	625	595	794	6
N,	399	616	405	625	595	794	6
Bailey	406	616	423	625	595	794	6
MES,	425	616	440	625	595	794	6
Sattar	441	616	458	625	595	794	6
N,	460	616	466	625	595	794	6
Gill	468	616	476	625	595	794	6
JMR.	478	616	493	625	595	794	6
Should	494	616	514	625	595	794	6
Physical	516	616	539	625	595	794	6
Activity	326	625	346	634	595	794	6
Recommendations	347	625	399	634	595	794	6
Be	400	625	408	634	595	794	6
Ethnicity-Specific?	409	625	460	634	595	794	6
Evidence	462	625	486	634	595	794	6
from	488	625	501	634	595	794	6
a	502	625	506	634	595	794	6
Cross-Sec-	507	625	539	634	595	794	6
tional	326	634	341	643	595	794	6
Study	343	634	359	643	595	794	6
of	361	634	366	643	595	794	6
South	368	634	384	643	595	794	6
Asian	386	634	402	643	595	794	6
and	404	634	414	643	595	794	6
European	416	634	443	643	595	794	6
Men.	445	634	459	643	595	794	6
Plos	461	634	472	643	595	794	6
One	474	634	486	643	595	794	6
2013;8(12).	488	634	522	643	595	794	6
Gill	326	643	334	652	595	794	6
JMR,	336	643	350	652	595	794	6
Celis-Morales	351	643	389	652	595	794	6
CA,	390	643	400	652	595	794	6
Ghouri	401	643	419	652	595	794	6
N.	420	643	426	652	595	794	6
Physical	428	643	450	652	595	794	6
activity,	451	643	471	652	595	794	6
ethnicity	472	643	495	652	595	794	6
and	496	643	507	652	595	794	6
cardio-me-	508	643	539	652	595	794	6
tabolic	326	652	344	661	595	794	6
health:	346	652	365	661	595	794	6
Does	366	652	380	661	595	794	6
one	382	652	392	661	595	794	6
size	394	652	404	661	595	794	6
fit	406	652	411	661	595	794	6
all?	413	652	423	661	595	794	6
Atherosclerosis	424	652	466	661	595	794	6
2014;232(2):319-33.	468	652	528	661	595	794	6
Pérez	326	661	342	670	595	794	6
F,	344	661	349	670	595	794	6
Carrasco	351	661	377	670	595	794	6
E,	379	661	385	670	595	794	6
Santos	387	661	407	670	595	794	6
JL,	409	661	418	670	595	794	6
Calvillan	420	661	444	670	595	794	6
M,	446	661	454	670	595	794	6
Albala	455	661	473	670	595	794	6
C.	476	661	482	670	595	794	6
Obesity	484	661	505	670	595	794	6
and	508	661	518	670	595	794	6
serum	521	661	539	670	595	794	6
lipid	326	670	338	679	595	794	6
profiles	340	670	362	679	595	794	6
in	364	670	369	679	595	794	6
Chilean	371	670	393	679	595	794	6
aboriginal	395	670	424	679	595	794	6
communities.	426	670	466	679	595	794	6
Revista	468	670	489	679	595	794	6
Médica	491	670	512	679	595	794	6
de	514	670	522	679	595	794	6
Chile	524	670	538	679	595	794	6
1999;127(10):1169-75.	326	679	396	688	595	794	6
Celis-Morales	326	688	365	697	595	794	6
CA,	368	688	378	697	595	794	6
Pérez-Bravo	380	688	415	697	595	794	6
F,	417	688	421	697	595	794	6
Ibáñez	423	688	442	697	595	794	6
L,	444	688	449	697	595	794	6
Salas	451	688	467	697	595	794	6
C,	469	688	475	697	595	794	6
Bailey	477	688	494	697	595	794	6
MES,	496	688	511	697	595	794	6
Gill	513	688	522	697	595	794	6
JMR.	524	688	539	697	595	794	6
Objective	326	697	353	706	595	794	6
vs.	355	697	363	706	595	794	6
Self-Reported	365	697	405	706	595	794	6
Physical	408	697	431	706	595	794	6
Activity	433	697	454	706	595	794	6
and	456	697	467	706	595	794	6
Sedentary	469	697	499	706	595	794	6
Time:	501	697	517	706	595	794	6
Effects	519	697	539	706	595	794	6
of	326	706	331	715	595	794	6
Measurement	334	706	373	715	595	794	6
Method	375	706	397	715	595	794	6
on	399	706	406	715	595	794	6
Relationships	408	706	446	715	595	794	6
with	448	706	460	715	595	794	6
Risk	463	706	474	715	595	794	6
Biomarkers.	477	706	511	715	595	794	6
Plos	513	706	525	715	595	794	6
One	527	706	539	715	595	794	6
2012;7(5).	326	715	356	724	595	794	6
