Original	398	62	482	89	539	737	1
Alivio	168	116	197	131	539	737	1
del	200	116	216	131	539	737	1
dolor	219	116	246	131	539	737	1
y	248	116	254	131	539	737	1
el	257	116	266	131	539	737	1
estrés	269	116	300	131	539	737	1
al	302	116	312	131	539	737	1
vacunar.	314	116	358	131	539	737	1
Síntesis	360	116	400	131	539	737	1
de	402	116	415	131	539	737	1
la	418	116	427	131	539	737	1
evidencia.	430	116	482	131	539	737	1
Recomendaciones	184	132	277	147	539	737	1
del	279	132	295	147	539	737	1
Comité	298	132	335	147	539	737	1
Asesor	338	132	372	147	539	737	1
de	374	132	387	147	539	737	1
Vacunas	390	132	432	147	539	737	1
de	435	132	448	147	539	737	1
la	450	132	460	147	539	737	1
AEP	462	132	482	147	539	737	1
N.	173	161	181	172	539	737	1
García	183	161	207	172	539	737	1
Sánchez	208	161	239	172	539	737	1
a	239	160	242	168	539	737	1
,	242	161	244	172	539	737	1
M.	246	161	255	172	539	737	1
Merino	257	161	284	172	539	737	1
Moína	286	161	309	172	539	737	1
b	309	160	313	168	539	737	1
,	313	161	315	172	539	737	1
C.	316	161	323	172	539	737	1
García	325	161	349	172	539	737	1
Vera	350	161	367	172	539	737	1
c	367	160	369	168	539	737	1
,	369	161	371	172	539	737	1
I.	373	161	378	172	539	737	1
Lacarta	379	161	406	172	539	737	1
García	408	161	432	172	539	737	1
d	432	160	435	168	539	737	1
,	435	161	437	172	539	737	1
L.	439	161	445	172	539	737	1
Carbonell	447	161	482	172	539	737	1
Muñoz	142	174	168	185	539	737	1
,	171	174	173	185	539	737	1
B.	175	174	181	185	539	737	1
Pina	183	174	199	185	539	737	1
Marqués	201	174	234	185	539	737	1
f	234	173	236	181	539	737	1
,	235	174	237	185	539	737	1
F.	239	174	245	185	539	737	1
J.	246	174	251	185	539	737	1
Álvarez	253	174	280	185	539	737	1
García	282	174	305	185	539	737	1
g	305	173	309	181	539	737	1
,	309	174	311	185	539	737	1
J.	313	174	317	185	539	737	1
Arístegui	319	174	352	185	539	737	1
Fernández	354	174	393	185	539	737	1
h	393	173	396	181	539	737	1
;	396	174	398	185	539	737	1
en	400	174	409	185	539	737	1
nombre	411	174	440	185	539	737	1
del	442	174	453	185	539	737	1
Comité	455	174	482	185	539	737	1
Asesor	233	187	257	198	539	737	1
de	259	187	268	198	539	737	1
Vacunas	270	187	300	198	539	737	1
de	302	187	311	198	539	737	1
la	313	187	320	198	539	737	1
Asociación	321	187	361	198	539	737	1
Española	363	187	396	198	539	737	1
de	398	187	407	198	539	737	1
Pediatría	409	187	441	198	539	737	1
(CAV-AEP)	443	187	480	198	539	737	1
*	480	186	482	194	539	737	1
e	168	173	171	181	539	737	1
Publicado	70	191	95	197	539	737	1
en	97	191	103	197	539	737	1
Internet:	104	191	127	197	539	737	1
19-noviembre-2015	76	199	127	205	539	737	1
a	179	204	182	211	539	737	1
Pediatra.	182	206	210	216	539	737	1
CS	211	206	219	216	539	737	1
Delicias	221	206	246	216	539	737	1
Sur.	247	206	259	216	539	737	1
Zaragoza.	260	206	291	216	539	737	1
España.	292	206	317	216	539	737	1
Profesora	318	206	348	216	539	737	1
asociada	350	206	378	216	539	737	1
en	379	206	388	216	539	737	1
Ciencias	389	206	416	216	539	737	1
de	417	206	425	216	539	737	1
la	426	206	432	216	539	737	1
Salud.	434	206	453	216	539	737	1
Facultad	455	206	482	216	539	737	1
de	160	218	168	228	539	737	1
Medicina	169	218	199	228	539	737	1
de	201	218	209	228	539	737	1
la	210	218	216	228	539	737	1
Universidad	217	218	256	228	539	737	1
de	257	218	265	228	539	737	1
Zaragoza.	267	218	297	228	539	737	1
Vocal	298	218	316	228	539	737	1
del	317	218	327	228	539	737	1
CAV-AEP	328	218	356	228	539	737	1
•	357	218	361	227	539	737	1
b	362	216	365	223	539	737	1
Pediatra.	365	218	393	228	539	737	1
CS	394	218	402	228	539	737	1
El	404	218	410	228	539	737	1
Greco.	411	218	431	228	539	737	1
Getafe,	432	218	456	228	539	737	1
Madrid.	457	218	482	228	539	737	1
España.	170	230	194	240	539	737	1
Grupo	196	230	216	240	539	737	1
PrevInfad	218	230	248	240	539	737	1
de	249	230	257	240	539	737	1
la	258	230	264	240	539	737	1
AEPap.	266	230	287	240	539	737	1
Profesor	289	230	315	240	539	737	1
colaborador	316	230	355	240	539	737	1
de	356	230	364	240	539	737	1
la	365	230	371	240	539	737	1
Facultad	373	230	400	240	539	737	1
de	401	230	409	240	539	737	1
Medicina.	411	230	442	240	539	737	1
Universidad	444	230	482	240	539	737	1
Europea.	142	242	170	252	539	737	1
Madrid.	172	242	196	252	539	737	1
Vocal	198	242	215	252	539	737	1
del	216	242	226	252	539	737	1
CAV-AEP	227	242	255	252	539	737	1
•	256	242	260	251	539	737	1
c	261	240	264	247	539	737	1
Pediatra.	264	242	291	252	539	737	1
CS	293	242	301	252	539	737	1
Sagasta-Ruiseñores.	302	242	366	252	539	737	1
Zaragoza.	368	242	398	252	539	737	1
España.	400	242	424	252	539	737	1
Profesor	426	242	452	252	539	737	1
asociado	454	242	482	252	539	737	1
en	154	254	162	264	539	737	1
Ciencias	163	254	190	264	539	737	1
de	191	254	199	264	539	737	1
la	201	254	206	264	539	737	1
Salud.	208	254	227	264	539	737	1
Facultad	229	254	256	264	539	737	1
de	257	254	265	264	539	737	1
Medicina.	267	254	298	264	539	737	1
Universidad	300	254	338	264	539	737	1
de	339	254	347	264	539	737	1
Zaragoza.	349	254	380	264	539	737	1
Grupo	381	254	401	264	539	737	1
de	403	254	411	264	539	737	1
Pediatría	412	254	440	264	539	737	1
Basada	442	254	465	264	539	737	1
en	466	254	475	264	539	737	1
la	476	254	482	264	539	737	1
Evidencia	153	266	183	276	539	737	1
de	185	266	193	276	539	737	1
la	194	266	200	276	539	737	1
AEP/AEPap	201	266	235	276	539	737	1
•	237	266	240	275	539	737	1
d	242	264	245	271	539	737	1
MIR-Anestesiología,	245	266	308	276	539	737	1
Reanimación	310	266	351	276	539	737	1
y	353	266	356	276	539	737	1
Terapia	357	266	380	276	539	737	1
del	382	266	392	276	539	737	1
dolor.	393	266	411	276	539	737	1
Hospital	412	266	439	276	539	737	1
Universitario	441	266	482	276	539	737	1
Miguel	149	278	171	288	539	737	1
Servet.	173	278	195	288	539	737	1
Zaragoza.	196	278	227	288	539	737	1
España	228	278	251	288	539	737	1
•	253	278	256	287	539	737	1
e	258	276	261	283	539	737	1
Enfermera	261	278	294	288	539	737	1
de	296	278	304	288	539	737	1
Pediatría.	305	278	335	288	539	737	1
CS	336	278	345	288	539	737	1
Parque	346	278	368	288	539	737	1
Coimbra.	370	278	399	288	539	737	1
Móstoles.	400	278	431	288	539	737	1
Madrid.	432	278	457	288	539	737	1
España	459	278	482	288	539	737	1
•	153	290	156	299	539	737	1
f	158	288	160	295	539	737	1
Matrona	160	290	187	300	539	737	1
y	189	290	192	300	539	737	1
EIR-Pediatría.	194	290	235	300	539	737	1
Hospital	237	290	264	300	539	737	1
Infantil	265	290	288	300	539	737	1
Universitario	290	290	331	300	539	737	1
Miguel	333	290	355	300	539	737	1
Servet.	357	290	378	300	539	737	1
Zaragoza.	380	290	410	300	539	737	1
España	412	290	435	300	539	737	1
•	436	290	440	299	539	737	1
g	442	288	445	295	539	737	1
Pediatra.	444	290	472	300	539	737	1
CS	474	290	482	300	539	737	1
de	152	302	160	312	539	737	1
Llanera.	161	302	186	312	539	737	1
Asturias.	187	302	215	312	539	737	1
España.	217	302	241	312	539	737	1
Profesor	243	302	269	312	539	737	1
asociado	271	302	299	312	539	737	1
de	300	302	308	312	539	737	1
Ciencias	310	302	336	312	539	737	1
de	338	302	346	312	539	737	1
la	347	302	353	312	539	737	1
Salud.	354	302	374	312	539	737	1
Universidad	375	302	414	312	539	737	1
de	415	302	423	312	539	737	1
Oviedo.	425	302	448	312	539	737	1
Secretario	450	302	482	312	539	737	1
del	156	314	166	324	539	737	1
CAV-AEP	167	314	194	324	539	737	1
•	196	314	199	323	539	737	1
h	201	312	204	319	539	737	1
Pediatra.	204	314	232	324	539	737	1
Unidad	233	314	257	324	539	737	1
de	258	314	266	324	539	737	1
Infectología	268	314	306	324	539	737	1
Pediátrica.	307	314	340	324	539	737	1
Hospital	341	314	368	324	539	737	1
Universitario	370	314	411	324	539	737	1
de	413	314	421	324	539	737	1
Basurto.	422	314	448	324	539	737	1
Bilbao.	450	314	471	324	539	737	1
Es-	473	314	482	324	539	737	1
paña.	187	326	205	336	539	737	1
Profesor	206	326	232	336	539	737	1
de	234	326	242	336	539	737	1
Pediatría	243	326	271	336	539	737	1
de	273	326	281	336	539	737	1
la	282	326	288	336	539	737	1
Facultad	290	326	317	336	539	737	1
de	318	326	326	336	539	737	1
Medicina.	328	326	359	336	539	737	1
Universidad	360	326	399	336	539	737	1
del	400	326	410	336	539	737	1
País	412	326	424	336	539	737	1
Vasco	425	326	444	336	539	737	1
(UPV/EHU).	445	326	482	336	539	737	1
Vocal	425	338	442	348	539	737	1
del	443	338	453	348	539	737	1
CAV-AEP	455	338	482	348	539	737	1
Resumen	133	366	144	406	539	737	1
Nuria	70	212	85	219	539	737	1
García	86	212	103	219	539	737	1
Sánchez:	104	212	127	219	539	737	1
nuriagarciasanchez4@gmail.com	40	220	127	227	539	737	1
Palabras	84	528	110	537	539	737	1
clave:	112	528	130	537	539	737	1
	59	538	63	546	539	737	1
Anestesia	65	537	94	547	539	737	1
y	96	537	100	547	539	737	1
analgesia	102	537	130	547	539	737	1
	72	547	76	555	539	737	1
Control	78	546	101	556	539	737	1
del	103	546	112	556	539	737	1
dolor	114	546	130	556	539	737	1
	107	556	111	564	539	737	1
Dolor	113	555	130	565	539	737	1
	83	565	87	573	539	737	1
Inmunización	89	564	130	574	539	737	1
	89	574	93	582	539	737	1
Vacunación	95	573	130	583	539	737	1
Se	383	561	390	571	539	737	1
trata	392	561	407	571	539	737	1
además,	409	561	434	571	539	737	1
en	436	561	444	571	539	737	1
general,	446	561	471	571	539	737	1
de	157	570	165	580	539	737	1
medidas	167	570	192	580	539	737	1
técnicamente	194	570	235	580	539	737	1
sencillas	237	570	262	580	539	737	1
y	264	570	268	580	539	737	1
fáciles	270	570	289	580	539	737	1
de	291	570	298	580	539	737	1
incorporar	300	570	332	580	539	737	1
a	334	570	337	580	539	737	1
la	339	570	345	580	539	737	1
práctica.	347	570	373	580	539	737	1
*	57	622	59	631	539	737	1
D.	60	622	66	631	539	737	1
Moreno	67	622	90	631	539	737	1
Pérez,	91	622	108	631	539	737	1
F.	109	622	113	631	539	737	1
J.	114	622	117	631	539	737	1
Álvarez	119	622	139	631	539	737	1
García,	140	622	160	631	539	737	1
J.	161	622	165	631	539	737	1
Arístegui	166	622	192	631	539	737	1
Fernández,	193	622	224	631	539	737	1
M.	225	622	233	631	539	737	1
J.	234	622	237	631	539	737	1
Cilleruelo	238	622	265	631	539	737	1
Ortega,	267	622	288	631	539	737	1
J.	289	622	293	631	539	737	1
M.	294	622	301	631	539	737	1
Corretger	303	622	329	631	539	737	1
Rauet,	331	622	349	631	539	737	1
N.	350	622	356	631	539	737	1
García	357	622	376	631	539	737	1
Sánchez,	377	622	402	631	539	737	1
A.	403	622	409	631	539	737	1
Hernández	410	622	441	631	539	737	1
Merino,	443	622	464	631	539	737	1
M.	466	622	473	631	539	737	1
T.	474	622	479	631	539	737	1
Hernández-Sampelayo	57	631	121	640	539	737	1
Matos,	122	631	142	640	539	737	1
M.	143	631	150	640	539	737	1
Merino	152	631	172	640	539	737	1
Moína,	174	631	194	640	539	737	1
L.	195	631	199	640	539	737	1
Ortigosa	200	631	225	640	539	737	1
del	226	631	235	640	539	737	1
Castillo,	236	631	259	640	539	737	1
J.	260	631	263	640	539	737	1
Ruiz	265	631	276	640	539	737	1
Contreras.	278	631	307	640	539	737	1
Cómo	57	651	75	660	539	737	1
citar	78	651	91	660	539	737	1
este	93	651	105	660	539	737	1
artículo:	108	651	132	660	539	737	1
García	134	651	154	660	539	737	1
Sánchez	156	651	181	660	539	737	1
N,	183	651	190	660	539	737	1
Merino	193	651	215	660	539	737	1
Moína	217	651	237	660	539	737	1
M,	239	651	248	660	539	737	1
García	250	651	270	660	539	737	1
Vera	272	651	286	660	539	737	1
C,	288	651	295	660	539	737	1
Lacarta	297	651	319	660	539	737	1
García	322	651	341	660	539	737	1
I,	343	651	347	660	539	737	1
Carbonell	350	651	379	660	539	737	1
Muñoz	381	651	403	660	539	737	1
L,	405	651	411	660	539	737	1
Pina	413	651	426	660	539	737	1
Marqués	428	651	455	660	539	737	1
B,	458	651	464	660	539	737	1
et	466	651	472	660	539	737	1
al.	474	651	482	660	539	737	1
Alivio	57	660	74	669	539	737	1
del	76	660	85	669	539	737	1
dolor	87	660	103	669	539	737	1
y	105	660	109	669	539	737	1
el	111	660	116	669	539	737	1
estrés	118	660	135	669	539	737	1
al	137	660	142	669	539	737	1
vacunar.	145	660	170	669	539	737	1
Síntesis	172	660	194	669	539	737	1
de	196	660	204	669	539	737	1
la	206	660	211	669	539	737	1
evidencia.	213	660	244	669	539	737	1
Recomendaciones	246	660	301	669	539	737	1
del	303	660	312	669	539	737	1
Comité	314	660	336	669	539	737	1
Asesor	339	660	359	669	539	737	1
de	361	660	368	669	539	737	1
Vacunas	370	660	396	669	539	737	1
de	398	660	405	669	539	737	1
la	407	660	413	669	539	737	1
AEP.	415	660	428	669	539	737	1
Rev	430	660	441	669	539	737	1
Pediatr	444	660	465	669	539	737	1
Aten	467	660	482	669	539	737	1
Primaria.	57	669	84	678	539	737	1
2015;17:317-27.	86	669	138	678	539	737	1
Rev	351	698	362	706	539	737	1
Pediatr	364	698	385	706	539	737	1
Aten	387	698	401	706	539	737	1
Primaria.	403	698	430	706	539	737	1
2015;17:317-27	432	698	481	706	539	737	1
ISSN:	383	707	399	715	539	737	1
1139-7632	401	707	434	715	539	737	1
•	438	707	442	715	539	737	1
www.pap.es	444	707	481	715	539	737	1
317	491	696	508	707	539	737	1
García	57	18	72	28	539	737	2
Sánchez	73	18	93	28	539	737	2
N,	95	18	100	28	539	737	2
et	102	18	106	28	539	737	2
al.	108	18	114	28	539	737	2
Alivio	115	18	129	28	539	737	2
del	130	18	138	28	539	737	2
dolor	139	18	152	28	539	737	2
y	153	18	156	28	539	737	2
el	157	18	161	28	539	737	2
estrés	163	18	177	28	539	737	2
al	178	18	182	28	539	737	2
vacunar.	184	18	204	28	539	737	2
Síntesis	206	18	223	28	539	737	2
de	225	18	230	28	539	737	2
la	232	18	236	28	539	737	2
evidencia.	238	18	262	28	539	737	2
Recomendaciones	263	18	306	28	539	737	2
del	308	18	315	28	539	737	2
Comité	317	18	334	28	539	737	2
Asesor	336	18	351	28	539	737	2
de	353	18	359	28	539	737	2
Vacunas	361	18	380	28	539	737	2
de	382	18	388	28	539	737	2
la	389	18	393	28	539	737	2
AEP	395	18	405	28	539	737	2
Abstract	133	103	144	140	539	737	2
Relief	145	55	169	67	539	737	2
of	171	55	181	67	539	737	2
pain	183	55	202	67	539	737	2
and	204	55	221	67	539	737	2
distress	223	55	256	67	539	737	2
during	258	55	287	67	539	737	2
immunizations.	289	55	357	67	539	737	2
Synthesis	359	55	400	67	539	737	2
of	402	55	411	67	539	737	2
the	414	55	428	67	539	737	2
evidence.	430	55	472	67	539	737	2
Recommendations	145	67	226	79	539	737	2
of	228	67	237	79	539	737	2
the	239	67	254	79	539	737	2
Advisory	256	67	294	79	539	737	2
Committee	296	67	345	79	539	737	2
on	347	67	358	79	539	737	2
Vaccines	360	67	397	79	539	737	2
of	399	67	408	79	539	737	2
the	410	67	425	79	539	737	2
Spanish	427	67	461	79	539	737	2
Association	145	79	194	91	539	737	2
of	197	79	206	91	539	737	2
Pediatrics	208	79	250	91	539	737	2
Key	96	237	107	246	539	737	2
words:	109	237	130	246	539	737	2
	78	247	82	255	539	737	2
Anesthesia	84	246	117	256	539	737	2
and	119	246	130	256	539	737	2
analgesia	102	255	130	265	539	737	2
	68	265	72	273	539	737	2
Pain	74	264	88	274	539	737	2
management	90	264	130	274	539	737	2
	111	274	115	282	539	737	2
Pain	117	273	130	283	539	737	2
	82	283	86	291	539	737	2
Immunization	88	282	130	292	539	737	2
	89	292	93	300	539	737	2
Vaccination	95	291	130	301	539	737	2
INTRODUCCIÓN	57	373	131	385	539	737	2
Los	57	404	70	415	539	737	2
temas	73	404	99	415	539	737	2
relacionados	101	404	154	415	539	737	2
con	157	404	172	415	539	737	2
el	174	404	182	415	539	737	2
dolor	184	404	206	415	539	737	2
en	209	404	219	415	539	737	2
niños	222	404	245	415	539	737	2
pe-	248	404	261	415	539	737	2
queños	57	417	87	428	539	737	2
han	89	417	105	428	539	737	2
sido	107	417	124	428	539	737	2
objeto	126	417	152	428	539	737	2
de	154	417	165	428	539	737	2
poca	167	417	186	428	539	737	2
atención	188	417	224	428	539	737	2
en	226	417	236	428	539	737	2
déca-	238	417	261	428	539	737	2
das	57	431	71	442	539	737	2
previas,	74	431	105	442	539	737	2
posiblemente	107	431	164	442	539	737	2
concepciones	167	431	222	442	539	737	2
erróneas	225	431	261	442	539	737	2
respecto	57	444	92	455	539	737	2
a	95	444	100	455	539	737	2
la	102	444	110	455	539	737	2
percepción	112	444	158	455	539	737	2
del	160	444	173	455	539	737	2
dolor	176	444	197	455	539	737	2
y	200	444	204	455	539	737	2
el	207	444	214	455	539	737	2
desconoci-	217	444	261	455	539	737	2
miento	57	458	87	469	539	737	2
de	90	458	100	469	539	737	2
las	103	458	114	469	539	737	2
técnicas	117	458	151	469	539	737	2
analgésicas	155	458	202	469	539	737	2
y	206	458	210	469	539	737	2
anestésicas	213	458	261	469	539	737	2
nos	57	471	71	482	539	737	2
han	74	471	90	482	539	737	2
llevado	92	471	121	482	539	737	2
a	124	471	129	482	539	737	2
la	131	471	139	482	539	737	2
rutina	141	471	166	482	539	737	2
de	169	471	179	482	539	737	2
desatender	181	471	227	482	539	737	2
el	230	471	237	482	539	737	2
dolor	239	471	261	482	539	737	2
durante	57	485	90	496	539	737	2
la	94	485	101	496	539	737	2
vacunación	105	485	152	496	539	737	2
infantil	156	485	187	496	539	737	2
1	187	484	190	491	539	737	2
.	191	485	192	496	539	737	2
Investigaciones	196	485	261	496	539	737	2
bien	57	498	75	509	539	737	2
fundadas	76	498	115	509	539	737	2
sustentan	117	498	158	509	539	737	2
que	160	498	175	509	539	737	2
en	177	498	187	509	539	737	2
los	189	498	201	509	539	737	2
lactantes	202	498	240	509	539	737	2
exis-	242	498	261	509	539	737	2
te	57	512	65	523	539	737	2
capacidad	67	512	108	523	539	737	2
anatómica	110	512	153	523	539	737	2
y	155	512	159	523	539	737	2
funcional	161	512	200	523	539	737	2
para	201	512	220	523	539	737	2
percibir	221	512	252	523	539	737	2
el	254	512	261	523	539	737	2
dolor	57	526	78	536	539	737	2
2	78	524	82	532	539	737	2
,	82	526	84	536	539	737	2
y	88	526	92	536	539	737	2
se	96	526	105	536	539	737	2
han	109	526	125	536	539	737	2
observado	129	526	172	536	539	737	2
respuestas	176	526	221	536	539	737	2
tisulares	225	526	261	536	539	737	2
ante	57	539	75	550	539	737	2
una	77	539	93	550	539	737	2
agresión	95	539	130	550	539	737	2
que	132	539	148	550	539	737	2
pueden	150	539	181	550	539	737	2
interpretarse	183	539	236	550	539	737	2
como	238	539	261	550	539	737	2
respuesta	57	553	97	563	539	737	2
al	99	553	106	563	539	737	2
dolor	108	553	130	563	539	737	2
3,4	130	551	138	559	539	737	2
.	138	553	140	563	539	737	2
La	57	569	66	580	539	737	2
administración	68	569	130	580	539	737	2
de	132	569	142	580	539	737	2
vacunas	145	569	178	580	539	737	2
es	180	569	189	580	539	737	2
el	191	569	199	580	539	737	2
procedimiento	201	569	261	580	539	737	2
doloroso	57	582	93	593	539	737	2
que	95	582	111	593	539	737	2
se	114	582	123	593	539	737	2
realiza	126	582	153	593	539	737	2
con	156	582	171	593	539	737	2
más	174	582	191	593	539	737	2
frecuencia	194	582	237	593	539	737	2
en	240	582	250	593	539	737	2
la	253	582	261	593	539	737	2
infancia	57	596	90	607	539	737	2
a	92	596	97	607	539	737	2
niños	99	596	122	607	539	737	2
sanos.	124	596	150	607	539	737	2
La	152	596	161	607	539	737	2
falta	163	596	182	607	539	737	2
de	184	596	194	607	539	737	2
un	196	596	207	607	539	737	2
manejo	209	596	241	607	539	737	2
ade-	243	596	261	607	539	737	2
cuado	57	609	82	620	539	737	2
del	85	609	97	620	539	737	2
durante	124	609	157	620	539	737	2
el	160	609	167	620	539	737	2
acto	170	609	188	620	539	737	2
de	191	609	201	620	539	737	2
la	204	609	211	620	539	737	2
vacunación	214	609	261	620	539	737	2
expone	57	623	87	634	539	737	2
a	89	623	94	634	539	737	2
los	97	623	108	634	539	737	2
niños	111	623	133	634	539	737	2
a	136	623	141	634	539	737	2
un	143	623	154	634	539	737	2
sufrimiento	156	623	205	634	539	737	2
innecesario	207	623	254	634	539	737	2
y	256	623	261	634	539	737	2
puede	57	636	82	647	539	737	2
ser	84	636	97	647	539	737	2
el	99	636	106	647	539	737	2
origen	108	636	134	647	539	737	2
de	136	636	146	647	539	737	2
consecuencias	148	636	207	647	539	737	2
a	209	636	214	647	539	737	2
largo	216	636	237	647	539	737	2
plazo	239	636	261	647	539	737	2
como	57	650	79	661	539	737	2
el	82	650	89	661	539	737	2
temor	92	650	117	661	539	737	2
a	119	650	124	661	539	737	2
las	127	650	138	661	539	737	2
agujas	140	650	168	661	539	737	2
y	170	650	174	661	539	737	2
a	177	650	182	661	539	737	2
la	184	650	192	661	539	737	2
atención	194	650	230	661	539	737	2
sanita-	232	650	261	661	539	737	2
ria	57	664	68	674	539	737	2
5	68	662	71	670	539	737	2
.	71	663	73	674	539	737	2
Los	78	663	91	674	539	737	2
niños	95	663	118	674	539	737	2
entre	122	663	144	674	539	737	2
4	148	663	153	674	539	737	2
y	158	663	162	674	539	737	2
14	166	663	177	674	539	737	2
años	181	663	201	674	539	737	2
expresan	205	663	243	674	539	737	2
sus	247	663	261	674	539	737	2
318	35	696	52	707	539	737	2
Rev	62	696	74	704	539	737	2
Pediatr	76	696	97	704	539	737	2
Aten	99	696	113	704	539	737	2
Primaria.	115	696	141	704	539	737	2
2015;17:317-27	143	696	193	704	539	737	2
ISSN:	62	705	78	713	539	737	2
1139-7632	80	705	114	713	539	737	2
•	118	705	122	713	539	737	2
www.pap.es	123	705	161	713	539	737	2
deseos	278	373	306	384	539	737	2
de	308	373	318	384	539	737	2
ser	320	373	332	384	539	737	2
preparados	334	373	380	384	539	737	2
con	382	373	397	384	539	737	2
antelación	399	373	442	384	539	737	2
a	444	373	449	384	539	737	2
la	451	373	458	384	539	737	2
vacu-	460	373	482	384	539	737	2
nación	278	386	305	397	539	737	2
y	308	386	312	397	539	737	2
solicitan	315	386	349	397	539	737	2
técnicas	352	386	386	397	539	737	2
para	388	386	406	397	539	737	2
disminuir	409	386	448	397	539	737	2
el	451	386	458	397	539	737	2
dolor	461	386	482	397	539	737	2
durante	278	400	310	411	539	737	2
el	312	400	320	411	539	737	2
procedimiento	322	400	382	411	539	737	2
6	382	399	385	406	539	737	2
.	385	400	387	411	539	737	2
Muchas	278	416	311	427	539	737	2
publicaciones	313	416	369	427	539	737	2
abordan	371	416	405	427	539	737	2
esta	408	416	425	427	539	737	2
materia,	427	416	461	427	539	737	2
pero	463	416	482	427	539	737	2
pocos	278	430	302	441	539	737	2
profesionales	303	430	358	441	539	737	2
han	360	430	376	441	539	737	2
integrado	378	430	418	441	539	737	2
estas	420	430	441	441	539	737	2
recomen-	443	430	482	441	539	737	2
daciones	278	444	315	454	539	737	2
en	318	444	328	454	539	737	2
su	331	444	341	454	539	737	2
práctica	344	444	377	454	539	737	2
habitual,	380	444	417	454	539	737	2
por	421	444	434	454	539	737	2
desconoci-	438	444	482	454	539	737	2
miento	278	457	308	468	539	737	2
o	310	457	315	468	539	737	2
creencias	318	457	356	468	539	737	2
erróneas.	359	457	397	468	539	737	2
La	400	457	409	468	539	737	2
difusión	411	457	445	468	539	737	2
de	448	457	458	468	539	737	2
estas	460	457	482	468	539	737	2
técnicas	278	471	311	481	539	737	2
y	313	471	318	481	539	737	2
la	320	471	327	481	539	737	2
enseñanza	329	471	373	481	539	737	2
a	375	471	380	481	539	737	2
los	381	471	393	481	539	737	2
clínicos	395	471	425	481	539	737	2
ha	427	471	438	481	539	737	2
conducido	439	471	482	481	539	737	2
a	278	484	283	495	539	737	2
un	285	484	296	495	539	737	2
mayor	299	484	325	495	539	737	2
uso	327	484	342	495	539	737	2
de	345	484	355	495	539	737	2
las	357	484	369	495	539	737	2
mismas,	371	484	406	495	539	737	2
un	408	484	419	495	539	737	2
incremento	422	484	469	495	539	737	2
en	472	484	482	495	539	737	2
la	278	498	285	509	539	737	2
satisfacción	288	498	336	509	539	737	2
de	338	498	348	509	539	737	2
profesionales,	351	498	407	509	539	737	2
familias	410	498	443	509	539	737	2
y	445	498	449	509	539	737	2
pacien-	452	498	482	509	539	737	2
tes	278	511	290	522	539	737	2
y	293	511	297	522	539	737	2
un	299	511	310	522	539	737	2
mejor	313	511	337	522	539	737	2
cumplimiento	339	511	397	522	539	737	2
del	400	511	412	522	539	737	2
calendario	415	511	458	522	539	737	2
vacu-	460	511	482	522	539	737	2
nal	278	525	291	536	539	737	2
infantil	293	525	322	536	539	737	2
7-9	322	524	332	531	539	737	2
.	332	525	334	536	539	737	2
El	278	541	285	552	539	737	2
Comité	287	541	316	552	539	737	2
Asesor	318	541	345	552	539	737	2
de	347	541	357	552	539	737	2
Vacunas	358	541	392	552	539	737	2
de	394	541	404	552	539	737	2
la	405	541	413	552	539	737	2
Asociación	414	541	458	552	539	737	2
Espa-	460	541	482	552	539	737	2
ñola	278	555	296	566	539	737	2
de	299	555	309	566	539	737	2
Pediatría	312	555	348	566	539	737	2
(CAV-AEP)	351	555	391	566	539	737	2
ha	394	555	405	566	539	737	2
visto	408	555	427	566	539	737	2
la	430	555	438	566	539	737	2
necesidad	440	555	482	566	539	737	2
de	278	569	288	579	539	737	2
que	292	569	308	579	539	737	2
un	312	569	323	579	539	737	2
equipo	327	569	356	579	539	737	2
multidisciplinar	360	569	426	579	539	737	2
elabore	431	569	462	579	539	737	2
una	466	569	482	579	539	737	2
guía	278	582	296	593	539	737	2
o	297	582	302	593	539	737	2
conjunto	304	582	341	593	539	737	2
de	342	582	352	593	539	737	2
recomendaciones	354	582	426	593	539	737	2
basadas	428	582	461	593	539	737	2
en	463	582	473	593	539	737	2
la	474	582	482	593	539	737	2
evidencia	278	596	317	606	539	737	2
para	319	596	337	606	539	737	2
el	340	596	347	606	539	737	2
control	349	596	378	606	539	737	2
del	381	596	393	606	539	737	2
dolor	396	596	417	606	539	737	2
durante	419	596	452	606	539	737	2
el	454	596	462	606	539	737	2
acto	464	596	482	606	539	737	2
de	278	609	288	620	539	737	2
la	290	609	297	620	539	737	2
vacunación	300	609	346	620	539	737	2
infantil.	348	609	380	620	539	737	2
Los	382	609	395	620	539	737	2
objetivos	397	609	435	620	539	737	2
que	437	609	452	620	539	737	2
se	454	609	463	620	539	737	2
pre-	466	609	482	620	539	737	2
tenden	278	623	307	634	539	737	2
son:	311	623	328	634	539	737	2
hacer	332	623	355	634	539	737	2
del	358	623	371	634	539	737	2
acto	374	623	392	634	539	737	2
de	396	623	406	634	539	737	2
la	409	623	417	634	539	737	2
vacunación	420	623	467	634	539	737	2
un	471	623	482	634	539	737	2
momento	278	636	319	647	539	737	2
menos	320	636	348	647	539	737	2
estresante,	350	636	395	647	539	737	2
humanizar	397	636	441	647	539	737	2
el	443	636	450	647	539	737	2
acto	452	636	470	647	539	737	2
de	472	636	482	647	539	737	2
la	278	650	285	661	539	737	2
vacunación,	288	650	336	661	539	737	2
conseguir	339	650	379	661	539	737	2
una	382	650	398	661	539	737	2
mayor	400	650	426	661	539	737	2
adherencia	429	650	474	661	539	737	2
a	477	650	482	661	539	737	2
los	278	663	289	674	539	737	2
calendarios	291	663	338	674	539	737	2
vacunales	340	663	381	674	539	737	2
infantiles	383	663	421	674	539	737	2
y	423	663	427	674	539	737	2
disminuir	429	663	469	674	539	737	2
las	470	663	482	674	539	737	2
García	134	18	149	28	539	737	3
Sánchez	151	18	170	28	539	737	3
N,	172	18	178	28	539	737	3
et	179	18	184	28	539	737	3
al.	185	18	191	28	539	737	3
Alivio	193	18	206	28	539	737	3
del	208	18	215	28	539	737	3
dolor	216	18	229	28	539	737	3
y	230	18	233	28	539	737	3
el	235	18	239	28	539	737	3
estrés	240	18	254	28	539	737	3
al	256	18	260	28	539	737	3
vacunar.	261	18	281	28	539	737	3
Síntesis	283	18	300	28	539	737	3
de	302	18	308	28	539	737	3
la	309	18	313	28	539	737	3
evidencia.	315	18	339	28	539	737	3
Recomendaciones	340	18	384	28	539	737	3
del	385	18	392	28	539	737	3
Comité	394	18	411	28	539	737	3
Asesor	413	18	429	28	539	737	3
de	430	18	436	28	539	737	3
Vacunas	438	18	458	28	539	737	3
de	459	18	465	28	539	737	3
la	467	18	471	28	539	737	3
AEP	472	18	482	28	539	737	3
secuelas	57	55	92	66	539	737	3
psicológicas	95	55	145	66	539	737	3
a	148	55	153	66	539	737	3
largo	156	55	177	66	539	737	3
plazo	181	55	203	66	539	737	3
por	206	55	220	66	539	737	3
las	223	55	235	66	539	737	3
expe-	238	55	261	66	539	737	3
riencias	57	69	88	80	539	737	3
negativas	90	69	130	80	539	737	3
con	132	69	147	80	539	737	3
el	149	69	156	80	539	737	3
dolor.	158	69	181	80	539	737	3
MATERIAL	57	101	104	113	539	737	3
Y	105	101	112	113	539	737	3
MÉTODOS	114	101	162	113	539	737	3
Metodología	57	132	110	143	539	737	3
para	112	132	130	143	539	737	3
la	132	132	140	143	539	737	3
revisión	142	132	175	143	539	737	3
y	177	132	181	143	539	737	3
síntesis	183	132	214	143	539	737	3
de	57	146	67	157	539	737	3
la	69	146	76	157	539	737	3
evidencia	79	146	118	157	539	737	3
Para	57	163	74	174	539	737	3
realizar	76	163	106	174	539	737	3
este	108	163	125	174	539	737	3
documento,	127	163	176	174	539	737	3
el	177	163	185	174	539	737	3
equipo	186	163	215	174	539	737	3
elaborador	216	163	261	174	539	737	3
dividió	57	176	84	187	539	737	3
en	87	176	97	187	539	737	3
cuatro	100	176	127	187	539	737	3
bloques	130	176	162	187	539	737	3
los	165	176	177	187	539	737	3
aspectos	180	176	216	187	539	737	3
a	219	176	224	187	539	737	3
estudiar	227	176	261	187	539	737	3
en	57	190	67	201	539	737	3
relación	69	190	102	201	539	737	3
al	104	190	111	201	539	737	3
dolor	113	190	135	201	539	737	3
provocado	137	190	179	201	539	737	3
por	182	190	195	201	539	737	3
la	198	190	205	201	539	737	3
técnica	207	190	237	201	539	737	3
vacu-	239	190	261	201	539	737	3
nal	57	204	70	215	539	737	3
(amamantamiento	72	204	150	215	539	737	3
o	152	204	157	215	539	737	3
ingesta	160	204	190	215	539	737	3
de	193	204	203	215	539	737	3
soluciones	205	204	248	215	539	737	3
de	251	204	261	215	539	737	3
sacarosa,	57	218	94	228	539	737	3
anestésicos	97	218	145	228	539	737	3
tópicos,	148	218	179	228	539	737	3
otros	182	218	203	228	539	737	3
métodos	206	218	243	228	539	737	3
físi-	245	218	261	228	539	737	3
cos	57	231	70	242	539	737	3
incluyendo	73	231	118	242	539	737	3
maniobras	121	231	165	242	539	737	3
de	167	231	178	242	539	737	3
distracción,	180	231	227	242	539	737	3
y	230	231	234	242	539	737	3
técni-	237	231	261	242	539	737	3
cas	57	245	70	256	539	737	3
de	72	245	82	256	539	737	3
inyección).	85	245	128	256	539	737	3
El	130	245	138	256	539	737	3
equipo	140	245	168	256	539	737	3
decidió	171	245	200	256	539	737	3
asumir,	203	245	233	256	539	737	3
por	235	245	249	256	539	737	3
su	251	245	261	256	539	737	3
calidad,	57	259	88	270	539	737	3
las	90	259	101	270	539	737	3
recomendaciones	103	259	175	270	539	737	3
de	176	259	186	270	539	737	3
la	188	259	195	270	539	737	3
guía	197	259	215	270	539	737	3
de	216	259	226	270	539	737	3
práctica	228	259	261	270	539	737	3
clínica	57	273	83	283	539	737	3
basada	85	273	114	283	539	737	3
en	116	273	126	283	539	737	3
la	128	273	135	283	539	737	3
evidencia	137	273	176	283	539	737	3
de	177	273	187	283	539	737	3
Anna	189	273	211	283	539	737	3
Taddio	212	273	239	283	539	737	3
5	239	271	243	279	539	737	3
y	245	272	249	283	539	737	3
de	251	272	261	283	539	737	3
las	57	286	68	297	539	737	3
revisiones	71	286	113	297	539	737	3
sistemáticas	116	286	168	297	539	737	3
Cochrane	171	286	210	297	539	737	3
sobre	213	286	236	297	539	737	3
estos	239	286	261	297	539	737	3
temas	57	300	82	311	539	737	3
10-15	82	299	99	306	539	737	3
.	99	300	101	311	539	737	3
A	103	300	109	311	539	737	3
partir	110	300	133	311	539	737	3
de	135	300	145	311	539	737	3
las	147	300	158	311	539	737	3
fechas	160	300	186	311	539	737	3
en	188	300	198	311	539	737	3
que	200	300	215	311	539	737	3
finalizaron	217	300	261	311	539	737	3
las	57	314	68	324	539	737	3
búsquedas	70	314	115	324	539	737	3
de	117	314	127	324	539	737	3
esta	129	314	147	324	539	737	3
guía	149	314	167	324	539	737	3
o	169	314	174	324	539	737	3
las	176	314	188	324	539	737	3
correspondientes	190	314	261	324	539	737	3
revisiones	57	327	98	338	539	737	3
sistemáticas	100	327	151	338	539	737	3
mencionadas,	154	327	211	338	539	737	3
se	213	327	222	338	539	737	3
realizó	224	327	251	338	539	737	3
la	253	327	261	338	539	737	3
del	57	341	69	352	539	737	3
equipo	71	341	99	352	539	737	3
en	101	341	111	352	539	737	3
las	113	341	124	352	539	737	3
siguientes	126	341	167	352	539	737	3
bases	169	341	192	352	539	737	3
de	194	341	204	352	539	737	3
datos	205	341	228	352	539	737	3
electró-	230	341	261	352	539	737	3
nicas:	57	355	80	366	539	737	3
TripDatabase,	82	355	137	366	539	737	3
Cochrane,	139	355	180	366	539	737	3
Epistemonikos,	181	355	243	366	539	737	3
Cin-	244	355	261	366	539	737	3
hal,	57	368	72	379	539	737	3
Centre	76	368	104	379	539	737	3
for	108	368	120	379	539	737	3
Review	124	368	153	379	539	737	3
Dissemination,	157	368	220	379	539	737	3
PubMed,	224	368	261	379	539	737	3
Embase,	57	382	91	393	539	737	3
Biblioteca	95	382	136	393	539	737	3
Virtual	140	382	168	393	539	737	3
en	172	382	182	393	539	737	3
Salud	186	382	209	393	539	737	3
y	213	382	218	393	539	737	3
Sumarios	221	382	261	393	539	737	3
IME	57	396	72	407	539	737	3
y	74	396	78	407	539	737	3
CUIDEN	80	396	113	407	539	737	3
(hasta	115	396	141	407	539	737	3
febrero	142	396	172	407	539	737	3
de	173	396	183	407	539	737	3
2015).	185	396	211	407	539	737	3
No	212	396	224	407	539	737	3
se	226	396	235	407	539	737	3
aplicó	237	396	261	407	539	737	3
restricción	57	410	100	420	539	737	3
de	102	410	112	420	539	737	3
lenguaje,	115	410	152	420	539	737	3
pero	155	410	173	420	539	737	3
solamente	175	410	219	420	539	737	3
se	221	410	230	420	539	737	3
valora-	233	410	261	420	539	737	3
ron	57	423	71	434	539	737	3
ensayos	73	423	105	434	539	737	3
clínicos	108	423	138	434	539	737	3
controlados	140	423	188	434	539	737	3
o	190	423	196	434	539	737	3
no	198	423	208	434	539	737	3
controlados.	211	423	261	434	539	737	3
Se	57	437	66	448	539	737	3
revisó	68	437	92	448	539	737	3
también	94	437	129	448	539	737	3
la	130	437	138	448	539	737	3
bibliografía	139	437	186	448	539	737	3
de	188	437	198	448	539	737	3
estos	200	437	221	448	539	737	3
artículos.	223	437	261	448	539	737	3
Se	57	451	66	462	539	737	3
recuperaron	67	451	115	462	539	737	3
finalmente	116	451	159	462	539	737	3
27	161	451	171	462	539	737	3
publicaciones	172	451	225	462	539	737	3
(Tabla	227	451	250	462	539	737	3
1):	251	451	261	462	539	737	3
nueve	57	465	81	475	539	737	3
sobre	83	465	106	475	539	737	3
amamantamiento	108	465	183	475	539	737	3
y	185	465	189	475	539	737	3
soluciones	191	465	235	475	539	737	3
de	237	465	247	475	539	737	3
sa-	249	465	261	475	539	737	3
carosa,	57	478	85	489	539	737	3
cuatro	88	478	114	489	539	737	3
sobre	117	478	139	489	539	737	3
anestésicos	142	478	189	489	539	737	3
tópicos,	191	478	223	489	539	737	3
12	225	478	236	489	539	737	3
sobre	238	478	261	489	539	737	3
otros	57	492	78	503	539	737	3
métodos	81	492	117	503	539	737	3
y	120	492	125	503	539	737	3
seis	128	492	143	503	539	737	3
sobre	146	492	169	503	539	737	3
la	172	492	179	503	539	737	3
técnica	182	492	212	503	539	737	3
de	215	492	225	503	539	737	3
vacuna-	228	492	261	503	539	737	3
ción.	57	506	76	516	539	737	3
Los	79	506	92	516	539	737	3
artículos	95	506	131	516	539	737	3
fueron	134	506	162	516	539	737	3
evaluados	165	506	206	516	539	737	3
según	209	506	234	516	539	737	3
la	237	506	244	516	539	737	3
he-	247	506	261	516	539	737	3
rramienta	57	519	98	530	539	737	3
de	101	519	111	530	539	737	3
la	114	519	121	530	539	737	3
Colaboración	124	519	178	530	539	737	3
Cochrane	181	519	220	530	539	737	3
de	223	519	233	530	539	737	3
riesgo	236	519	261	530	539	737	3
de	57	533	67	544	539	737	3
sesgos	69	533	96	544	539	737	3
16	96	532	103	539	539	737	3
.	103	533	105	544	539	737	3
Para	57	550	74	560	539	737	3
clasificar	76	550	112	560	539	737	3
la	114	550	122	560	539	737	3
evidencia	123	550	162	560	539	737	3
y	164	550	168	560	539	737	3
graduar	170	550	203	560	539	737	3
la	204	550	212	560	539	737	3
fuerza	214	550	240	560	539	737	3
de	242	550	252	560	539	737	3
la	253	550	261	560	539	737	3
recomendación	57	563	121	574	539	737	3
se	123	563	132	574	539	737	3
decidió	135	563	165	574	539	737	3
utilizar	168	563	197	574	539	737	3
la	200	563	207	574	539	737	3
clasificación	210	563	261	574	539	737	3
GRADE	57	577	85	588	539	737	3
(Tablas	87	577	115	588	539	737	3
2	116	577	122	588	539	737	3
y	123	577	128	588	539	737	3
3)	129	577	137	588	539	737	3
17	137	576	145	583	539	737	3
.	145	577	147	588	539	737	3
El	148	577	155	588	539	737	3
sistema	157	577	189	588	539	737	3
GRADE	191	577	220	588	539	737	3
solo	221	577	238	588	539	737	3
tiene	240	577	261	588	539	737	3
dos	278	55	292	66	539	737	3
categorías	295	55	337	66	539	737	3
para	339	55	358	66	539	737	3
designar	360	55	395	66	539	737	3
la	398	55	405	66	539	737	3
fuerza	407	55	433	66	539	737	3
de	436	55	446	66	539	737	3
las	448	55	459	66	539	737	3
reco-	462	55	482	66	539	737	3
mendaciones:	278	69	335	80	539	737	3
	278	86	283	96	539	737	3
F	292	86	296	97	539	737	3
uerte:	296	86	322	97	539	737	3
existe	325	86	350	97	539	737	3
un	353	86	364	97	539	737	3
alto	368	86	384	97	539	737	3
grado	387	86	411	97	539	737	3
de	414	86	424	97	539	737	3
confianza	428	86	468	97	539	737	3
en	471	86	482	97	539	737	3
que	292	100	308	110	539	737	3
los	309	100	321	110	539	737	3
efectos	322	100	352	110	539	737	3
deseables	354	100	394	110	539	737	3
de	396	100	406	110	539	737	3
la	407	100	415	110	539	737	3
intervención	416	100	468	110	539	737	3
su-	469	100	482	110	539	737	3
peran	292	113	316	124	539	737	3
a	318	113	323	124	539	737	3
los	325	113	336	124	539	737	3
no	338	113	349	124	539	737	3
deseables	351	113	392	124	539	737	3
(recomendación	394	113	460	124	539	737	3
fuer-	462	113	482	124	539	737	3
te	292	127	300	138	539	737	3
a	303	127	308	138	539	737	3
favor)	311	127	335	138	539	737	3
o	338	127	343	138	539	737	3
viceversa	346	127	384	138	539	737	3
(recomendación	387	127	453	138	539	737	3
fuerte	456	127	482	138	539	737	3
en	292	141	302	152	539	737	3
contra).	304	141	335	152	539	737	3
	278	158	283	168	539	737	3
D	292	158	298	168	539	737	3
ébil:	298	158	316	168	539	737	3
probablemente	318	158	382	168	539	737	3
los	384	158	395	168	539	737	3
efectos	398	158	427	168	539	737	3
deseables	429	158	470	168	539	737	3
de	472	158	482	168	539	737	3
la	292	171	299	182	539	737	3
intervención	302	171	353	182	539	737	3
superan	355	171	389	182	539	737	3
a	391	171	396	182	539	737	3
los	398	171	410	182	539	737	3
no	412	171	423	182	539	737	3
deseables	425	171	465	182	539	737	3
(re-	468	171	482	182	539	737	3
comendación	292	185	348	196	539	737	3
débil	350	185	371	196	539	737	3
a	374	185	379	196	539	737	3
favor),	381	185	407	196	539	737	3
o	410	185	415	196	539	737	3
viceversa	418	185	456	196	539	737	3
(reco-	458	185	482	196	539	737	3
mendación	292	199	338	210	539	737	3
débil	340	199	361	210	539	737	3
en	363	199	373	210	539	737	3
contra),	375	199	406	210	539	737	3
pero	408	199	426	210	539	737	3
existe	428	199	453	210	539	737	3
menor	455	199	482	210	539	737	3
grado	292	213	316	223	539	737	3
de	318	213	328	223	539	737	3
certeza.	330	213	362	223	539	737	3
Las	278	229	291	240	539	737	3
recomendaciones	294	229	367	240	539	737	3
que	370	229	385	240	539	737	3
no	388	229	399	240	539	737	3
resulten	402	229	436	240	539	737	3
claras	439	229	463	240	539	737	3
tras	466	229	482	240	539	737	3
seguir	278	243	303	254	539	737	3
este	306	243	323	254	539	737	3
proceso,	325	243	359	254	539	737	3
pero	362	243	380	254	539	737	3
que	383	243	398	254	539	737	3
cuentan	401	243	435	254	539	737	3
con	437	243	452	254	539	737	3
el	454	243	462	254	539	737	3
con-	464	243	482	254	539	737	3
senso	278	257	302	268	539	737	3
del	304	257	317	268	539	737	3
equipo	319	257	348	268	539	737	3
revisor,	351	257	379	268	539	737	3
se	382	257	391	268	539	737	3
señalarán	394	257	434	268	539	737	3
como	437	257	460	268	539	737	3
tales	462	257	482	268	539	737	3
(recomendación	278	271	344	281	539	737	3
de	346	271	356	281	539	737	3
los	358	271	370	281	539	737	3
autores).	372	271	408	281	539	737	3
RESULTADOS	278	303	338	315	539	737	3
Amamantamiento	278	334	354	345	539	737	3
e	356	334	361	345	539	737	3
ingesta	363	334	393	345	539	737	3
de	395	334	406	345	539	737	3
soluciones	408	334	451	345	539	737	3
azucaradas	278	348	324	359	539	737	3
Amamantamiento	278	365	353	375	539	737	3
La	278	381	287	392	539	737	3
lactancia	289	381	326	392	539	737	3
al	328	381	336	392	539	737	3
pecho	338	381	363	392	539	737	3
es	365	381	374	392	539	737	3
la	376	381	383	392	539	737	3
manera	385	381	417	392	539	737	3
natural	419	381	449	392	539	737	3
y	451	381	456	392	539	737	3
mejor	458	381	482	392	539	737	3
de	278	395	288	406	539	737	3
alimentar	291	395	331	406	539	737	3
a	334	395	339	406	539	737	3
niños	342	395	365	406	539	737	3
pequeños.	368	395	411	406	539	737	3
Las	414	395	427	406	539	737	3
mujeres	430	395	463	406	539	737	3
que	466	395	482	406	539	737	3
amamantan,	278	409	331	420	539	737	3
intuitivamente,	333	409	396	420	539	737	3
ofrecen	398	409	429	420	539	737	3
a	431	409	436	420	539	737	3
sus	437	409	451	420	539	737	3
hijos	453	409	473	420	539	737	3
el	475	409	482	420	539	737	3
pecho	278	423	303	433	539	737	3
para	305	423	323	433	539	737	3
proporcionarles	326	423	390	433	539	737	3
no	392	423	403	433	539	737	3
solo	405	423	422	433	539	737	3
alimento,	424	423	463	433	539	737	3
sino	465	423	482	433	539	737	3
también	278	436	313	447	539	737	3
alivio	315	436	337	447	539	737	3
en	340	436	350	447	539	737	3
momentos	352	436	397	447	539	737	3
de	400	436	410	447	539	737	3
dolor	412	436	434	447	539	737	3
o	436	436	441	447	539	737	3
enferme-	444	436	482	447	539	737	3
dad;	278	450	296	461	539	737	3
asimismo,	298	450	340	461	539	737	3
el	342	450	350	461	539	737	3
lactante	352	450	386	461	539	737	3
busca	388	450	412	461	539	737	3
el	415	450	422	461	539	737	3
seno	424	450	444	461	539	737	3
materno	446	450	482	461	539	737	3
cuando	278	464	308	475	539	737	3
necesita	310	464	345	475	539	737	3
consuelo.	347	464	385	475	539	737	3
Disponemos	278	481	329	491	539	737	3
de	331	481	341	491	539	737	3
pruebas	344	481	377	491	539	737	3
científicas	379	481	421	491	539	737	3
claras	423	481	447	491	539	737	3
y	449	481	453	491	539	737	3
robus-	456	481	482	491	539	737	3
tas	278	494	290	505	539	737	3
de	293	494	303	505	539	737	3
que	306	494	322	505	539	737	3
el	325	494	332	505	539	737	3
amamantamiento,	335	494	412	505	539	737	3
en	415	494	425	505	539	737	3
comparación	428	494	482	505	539	737	3
con	278	508	292	519	539	737	3
el	295	508	302	519	539	737	3
placebo	304	508	336	519	539	737	3
o	338	508	343	519	539	737	3
la	346	508	353	519	539	737	3
no	355	508	366	519	539	737	3
intervención,	368	508	421	519	539	737	3
reduce	423	508	451	519	539	737	3
los	453	508	465	519	539	737	3
sig-	467	508	482	519	539	737	3
nos	278	522	292	533	539	737	3
de	294	522	304	533	539	737	3
dolor	306	522	327	533	539	737	3
derivado	329	522	364	533	539	737	3
de	365	522	375	533	539	737	3
procedimientos	377	522	441	533	539	737	3
dolorosos	443	522	482	533	539	737	3
simples	278	536	310	547	539	737	3
(venopunción,	314	536	374	547	539	737	3
inyección	378	536	417	547	539	737	3
intramuscular,	421	536	482	547	539	737	3
punción	278	550	311	560	539	737	3
del	313	550	326	560	539	737	3
talón,	328	550	351	560	539	737	3
etc.)	354	550	371	560	539	737	3
realizados	373	550	414	560	539	737	3
en	416	550	427	560	539	737	3
lactantes	429	550	467	560	539	737	3
pe-	469	550	482	560	539	737	3
queños.	278	563	310	574	539	737	3
Dar	313	563	327	574	539	737	3
de	330	563	340	574	539	737	3
mamar,	343	563	374	574	539	737	3
como	377	563	399	574	539	737	3
método	402	563	434	574	539	737	3
analgésico,	437	563	482	574	539	737	3
es	278	577	287	588	539	737	3
superior	290	577	325	588	539	737	3
a	328	577	333	588	539	737	3
la	337	577	344	588	539	737	3
administración	348	577	410	588	539	737	3
directa	414	577	443	588	539	737	3
de	446	577	456	588	539	737	3
leche	460	577	482	588	539	737	3
Tabla	60	612	80	621	539	737	3
1.	81	612	88	621	539	737	3
Total	90	612	108	621	539	737	3
de	110	612	119	621	539	737	3
nuevos	121	612	147	621	539	737	3
ensayos	149	612	178	621	539	737	3
clínicos	180	612	207	621	539	737	3
incluidos	209	612	242	621	539	737	3
según	244	612	266	621	539	737	3
las	268	612	278	621	539	737	3
cuatro	280	612	304	621	539	737	3
áreas	306	612	325	621	539	737	3
de	327	612	336	621	539	737	3
trabajo	338	612	365	621	539	737	3
Amamantamiento	60	625	121	635	539	737	3
y	123	625	126	635	539	737	3
soluciones	128	625	163	635	539	737	3
de	165	625	173	635	539	737	3
sacarosa	174	625	203	635	539	737	3
Anestésicos	60	637	99	647	539	737	3
tópicos	100	637	124	647	539	737	3
Técnicas	60	649	87	659	539	737	3
de	89	649	97	659	539	737	3
vacunación	99	649	136	659	539	737	3
Otras	60	661	78	671	539	737	3
intervenciones	80	661	128	671	539	737	3
9	288	625	292	635	539	737	3
17-22,24-26	292	624	320	631	539	737	3
4	288	637	292	647	539	737	3
18,22,27,28	292	636	319	643	539	737	3
6	288	649	292	659	539	737	3
30-35	292	648	306	655	539	737	3
12	288	661	296	671	539	737	3
20,28,38-47	296	660	324	667	539	737	3
Rev	345	696	356	704	539	737	3
Pediatr	358	696	379	704	539	737	3
Aten	381	696	396	704	539	737	3
Primaria.	397	696	424	704	539	737	3
2015;17:317-27	426	696	475	704	539	737	3
ISSN:	377	705	393	713	539	737	3
1139-7632	395	705	429	713	539	737	3
•	433	705	436	713	539	737	3
www.pap.es	438	705	475	713	539	737	3
319	486	696	502	707	539	737	3
García	57	18	72	28	539	737	4
Sánchez	73	18	93	28	539	737	4
N,	95	18	100	28	539	737	4
et	102	18	106	28	539	737	4
al.	108	18	114	28	539	737	4
Alivio	115	18	129	28	539	737	4
del	130	18	138	28	539	737	4
dolor	139	18	152	28	539	737	4
y	153	18	156	28	539	737	4
el	157	18	161	28	539	737	4
estrés	163	18	177	28	539	737	4
al	178	18	182	28	539	737	4
vacunar.	184	18	204	28	539	737	4
Síntesis	206	18	223	28	539	737	4
de	225	18	230	28	539	737	4
la	232	18	236	28	539	737	4
evidencia.	238	18	262	28	539	737	4
Recomendaciones	263	18	306	28	539	737	4
del	308	18	315	28	539	737	4
Comité	317	18	334	28	539	737	4
Asesor	336	18	351	28	539	737	4
de	353	18	359	28	539	737	4
Vacunas	361	18	380	28	539	737	4
de	382	18	388	28	539	737	4
la	389	18	393	28	539	737	4
AEP	395	18	405	28	539	737	4
Tabla	60	59	79	68	539	737	4
2.	81	59	88	68	539	737	4
Sistema	89	59	118	68	539	737	4
GRADE:	120	59	148	68	539	737	4
cuatro	149	59	173	68	539	737	4
niveles	174	59	199	68	539	737	4
de	201	59	210	68	539	737	4
clasificación	212	59	256	68	539	737	4
de	257	59	266	68	539	737	4
la	268	59	275	68	539	737	4
calidad	276	59	302	68	539	737	4
de	304	59	313	68	539	737	4
la	315	59	321	68	539	737	4
evidencia	323	59	357	68	539	737	4
16	357	57	364	64	539	737	4
Calidad	60	71	85	80	539	737	4
alta	86	71	99	80	539	737	4
Es	134	71	141	80	539	737	4
difícil	143	71	161	80	539	737	4
que	162	71	175	80	539	737	4
los	177	71	186	80	539	737	4
resultados	188	71	222	80	539	737	4
de	224	71	232	80	539	737	4
nuevos	234	71	257	80	539	737	4
estudios	259	71	287	80	539	737	4
modifiquen	288	71	327	80	539	737	4
la	329	71	335	80	539	737	4
confianza	336	71	368	80	539	737	4
en	370	71	378	80	539	737	4
la	380	71	386	80	539	737	4
estimación	387	71	424	80	539	737	4
del	426	71	436	80	539	737	4
efecto	437	71	458	80	539	737	4
Calidad	60	83	85	92	539	737	4
moderada	86	83	120	92	539	737	4
La	134	83	141	92	539	737	4
confianza	143	83	175	92	539	737	4
en	176	83	185	92	539	737	4
la	186	83	192	92	539	737	4
estimación	194	83	230	92	539	737	4
del	232	83	242	92	539	737	4
efecto	244	83	264	92	539	737	4
y	266	83	270	92	539	737	4
su	271	83	279	92	539	737	4
magnitud	281	83	313	92	539	737	4
podrían	315	83	341	92	539	737	4
cambiar	343	83	370	92	539	737	4
con	371	83	383	92	539	737	4
nuevos	385	83	408	92	539	737	4
estudios	410	83	438	92	539	737	4
Calidad	60	95	85	104	539	737	4
baja	86	95	101	104	539	737	4
Es	134	95	141	104	539	737	4
probable	143	95	172	104	539	737	4
que	174	95	186	104	539	737	4
nuevos	188	95	211	104	539	737	4
estudios	213	95	241	104	539	737	4
modifiquen	243	95	281	104	539	737	4
la	283	95	289	104	539	737	4
confianza	290	95	322	104	539	737	4
en	324	95	332	104	539	737	4
la	334	95	340	104	539	737	4
estimación	342	95	378	104	539	737	4
del	380	95	390	104	539	737	4
efecto	392	95	412	104	539	737	4
y	414	95	417	104	539	737	4
su	419	95	427	104	539	737	4
magnitud	428	95	461	104	539	737	4
Calidad	60	106	85	116	539	737	4
muy	86	106	101	116	539	737	4
baja	103	106	117	116	539	737	4
Cualquier	134	106	166	116	539	737	4
estimación	168	106	204	116	539	737	4
del	206	106	216	116	539	737	4
efecto	218	106	238	116	539	737	4
es	240	106	247	116	539	737	4
muy	249	106	263	116	539	737	4
incierta	265	106	290	116	539	737	4
Tabla	60	134	79	143	539	737	4
3.	81	134	88	143	539	737	4
Fuerza	90	134	114	143	539	737	4
de	116	134	125	143	539	737	4
la	127	134	134	143	539	737	4
recomendación	136	134	192	143	539	737	4
en	194	134	203	143	539	737	4
el	205	134	212	143	539	737	4
sistema	214	134	242	143	539	737	4
GRADE	244	134	270	143	539	737	4
16	270	133	277	139	539	737	4
Fuerte	60	146	81	155	539	737	4
a	83	146	87	155	539	737	4
favor	88	146	105	155	539	737	4
o	107	146	111	155	539	737	4
en	112	146	121	155	539	737	4
contra	122	146	143	155	539	737	4
Los	167	146	178	155	539	737	4
efectos	179	146	203	155	539	737	4
deseables	205	146	238	155	539	737	4
de	239	146	247	155	539	737	4
una	249	146	262	155	539	737	4
intervención	264	146	305	155	539	737	4
son	307	146	318	155	539	737	4
claramente	320	146	358	155	539	737	4
mayores	359	146	387	155	539	737	4
que	389	146	401	155	539	737	4
los	403	146	412	155	539	737	4
indeseables,	414	146	455	155	539	737	4
o	456	146	460	155	539	737	4
viceversa	167	156	197	166	539	737	4
Débil	60	168	77	178	539	737	4
a	79	168	83	178	539	737	4
favor	84	168	101	178	539	737	4
o	103	168	107	178	539	737	4
en	108	168	117	178	539	737	4
contra	118	168	139	178	539	737	4
Cuando	167	168	193	178	539	737	4
el	195	168	200	178	539	737	4
balance	202	168	228	178	539	737	4
entre	230	168	247	178	539	737	4
los	249	168	258	178	539	737	4
beneficios	260	168	293	178	539	737	4
y	295	168	299	178	539	737	4
riesgos	300	168	324	178	539	737	4
es	325	168	332	178	539	737	4
más	334	168	348	178	539	737	4
incierto	350	168	375	178	539	737	4
humana	57	203	91	214	539	737	4
o	93	203	98	214	539	737	4
de	100	203	110	214	539	737	4
soluciones	112	203	155	214	539	737	4
dulces,	157	203	185	214	539	737	4
al	187	203	195	214	539	737	4
uso	196	203	211	214	539	737	4
del	213	203	225	214	539	737	4
chupete	227	203	261	214	539	737	4
estando	57	216	90	227	539	737	4
el	91	216	99	227	539	737	4
niño	100	216	119	227	539	737	4
en	120	216	131	227	539	737	4
brazos	132	216	159	227	539	737	4
u	161	216	166	227	539	737	4
otros	168	216	189	227	539	737	4
métodos	190	216	227	227	539	737	4
de	228	216	238	227	539	737	4
anal-	240	216	261	227	539	737	4
gesia	57	230	78	241	539	737	4
no	80	230	91	241	539	737	4
farmacológica	93	230	151	241	539	737	4
5-10,17-21	151	229	182	236	539	737	4
.	182	230	184	241	539	737	4
También	186	230	222	241	539	737	4
se	224	230	233	241	539	737	4
ha	235	230	245	241	539	737	4
ob-	247	230	261	241	539	737	4
servado	57	243	88	254	539	737	4
su	90	243	100	254	539	737	4
acción	101	243	128	254	539	737	4
sinérgica	129	243	166	254	539	737	4
con	167	243	182	254	539	737	4
la	184	243	191	254	539	737	4
analgesia	193	243	231	254	539	737	4
farma-	233	243	261	254	539	737	4
cológica	57	257	90	268	539	737	4
tópica	92	257	118	268	539	737	4
22	118	256	125	263	539	737	4
.	125	257	127	268	539	737	4
Amamantar	57	273	107	284	539	737	4
se	109	273	118	284	539	737	4
considera	121	273	160	284	539	737	4
como	163	273	186	284	539	737	4
una	189	273	205	284	539	737	4
técnica	207	273	237	284	539	737	4
anal-	240	273	261	284	539	737	4
gésica	57	287	82	298	539	737	4
combinada,	86	287	134	298	539	737	4
pues	137	287	157	298	539	737	4
reúne	160	287	184	298	539	737	4
distracción	188	287	233	298	539	737	4
por	236	287	250	298	539	737	4
la	253	287	261	298	539	737	4
succión,	57	300	90	311	539	737	4
liberación	92	300	133	311	539	737	4
de	135	300	145	311	539	737	4
opioides	148	300	182	311	539	737	4
endógenos	185	300	230	311	539	737	4
debido	233	300	261	311	539	737	4
al	57	314	64	325	539	737	4
sabor	66	314	89	325	539	737	4
dulce,	91	314	115	325	539	737	4
contacto	117	314	152	325	539	737	4
piel	154	314	169	325	539	737	4
con	171	314	186	325	539	737	4
la	188	314	195	325	539	737	4
piel	197	314	212	325	539	737	4
y	214	314	218	325	539	737	4
efecto	220	314	245	325	539	737	4
an-	247	314	261	325	539	737	4
tiestrés	57	327	87	338	539	737	4
por	91	327	105	338	539	737	4
la	108	327	116	338	539	737	4
liberación	119	327	160	338	539	737	4
de	163	327	173	338	539	737	4
oxitocina	177	327	215	338	539	737	4
y,	219	327	224	338	539	737	4
posible-	228	327	261	338	539	737	4
mente,	57	341	86	352	539	737	4
de	88	341	98	352	539	737	4
melatonina.	100	341	149	352	539	737	4
Por	57	357	70	368	539	737	4
otro	72	357	89	368	539	737	4
lado,	90	357	110	368	539	737	4
y	111	357	116	368	539	737	4
respecto	118	357	153	368	539	737	4
a	154	357	159	368	539	737	4
la	161	357	168	368	539	737	4
recepción	170	357	210	368	539	737	4
en	211	357	222	368	539	737	4
el	223	357	231	368	539	737	4
mismo	232	357	261	368	539	737	4
acto	57	371	75	382	539	737	4
de	77	371	87	382	539	737	4
vacunas	89	371	122	382	539	737	4
vivas	124	371	144	382	539	737	4
orales,	146	371	172	382	539	737	4
estudios	174	371	209	382	539	737	4
recientes	211	371	248	382	539	737	4
no	250	371	261	382	539	737	4
han	57	384	73	395	539	737	4
encontrado	76	384	124	395	539	737	4
asociación	128	384	171	395	539	737	4
entre	175	384	197	395	539	737	4
el	201	384	208	395	539	737	4
amamanta-	212	384	261	395	539	737	4
miento	57	398	86	409	539	737	4
alrededor	89	398	128	409	539	737	4
de	130	398	140	409	539	737	4
la	143	398	150	409	539	737	4
administración	152	398	214	409	539	737	4
de	217	398	227	409	539	737	4
la	229	398	236	409	539	737	4
vacu-	239	398	261	409	539	737	4
na	57	411	67	422	539	737	4
frente	70	411	95	422	539	737	4
al	97	411	104	422	539	737	4
rotavirus	107	411	143	422	539	737	4
y	146	411	150	422	539	737	4
la	153	411	160	422	539	737	4
inmunogenicidad	163	411	235	422	539	737	4
resul-	238	411	261	422	539	737	4
tante	57	425	79	436	539	737	4
23	79	424	86	431	539	737	4
.	86	425	88	436	539	737	4
En	57	441	67	452	539	737	4
cuanto	70	441	99	452	539	737	4
a	102	441	107	452	539	737	4
la	109	441	117	452	539	737	4
técnica	120	441	149	452	539	737	4
idónea,	152	441	183	452	539	737	4
es	185	441	194	452	539	737	4
importante	197	441	244	452	539	737	4
dar	247	441	261	452	539	737	4
tiempo	57	455	86	466	539	737	4
a	88	455	93	466	539	737	4
que	96	455	111	466	539	737	4
el	113	455	120	466	539	737	4
agarre	123	455	149	466	539	737	4
al	151	455	158	466	539	737	4
pecho	161	455	186	466	539	737	4
sea	188	455	201	466	539	737	4
efectivo	204	455	236	466	539	737	4
antes	238	455	261	466	539	737	4
de	57	468	67	479	539	737	4
llevar	69	468	91	479	539	737	4
a	92	468	97	479	539	737	4
cabo	99	468	119	479	539	737	4
el	120	468	128	479	539	737	4
procedimiento	129	468	189	479	539	737	4
doloroso.	191	468	229	479	539	737	4
El	230	468	238	479	539	737	4
ama-	239	468	261	479	539	737	4
mantamiento	57	482	114	493	539	737	4
debe	117	482	138	493	539	737	4
mantenerse	141	482	191	493	539	737	4
durante	195	482	227	493	539	737	4
todo	231	482	250	493	539	737	4
el	253	482	261	493	539	737	4
tiempo	57	495	86	506	539	737	4
que	89	495	104	506	539	737	4
dure	106	495	125	506	539	737	4
la	127	495	135	506	539	737	4
administración	137	495	199	506	539	737	4
de	201	495	211	506	539	737	4
las	214	495	225	506	539	737	4
vacunas	227	495	261	506	539	737	4
inyectables	57	509	104	520	539	737	4
e	107	509	112	520	539	737	4
idealmente	116	509	163	520	539	737	4
mantenerse,	167	509	220	520	539	737	4
también,	223	509	261	520	539	737	4
después.	57	523	92	533	539	737	4
No	57	539	69	550	539	737	4
se	71	539	80	550	539	737	4
han	82	539	98	550	539	737	4
notificado	101	539	142	550	539	737	4
efectos	145	539	174	550	539	737	4
adversos,	177	539	215	550	539	737	4
del	217	539	230	550	539	737	4
tipo	232	539	248	550	539	737	4
de	251	539	261	550	539	737	4
atragantamiento	57	552	127	563	539	737	4
y	130	552	134	563	539	737	4
similares,	137	552	176	563	539	737	4
como	179	552	202	563	539	737	4
consecuencia	205	552	261	563	539	737	4
de	57	566	67	577	539	737	4
esta	69	566	87	577	539	737	4
práctica.	89	566	124	577	539	737	4
Los	127	566	140	577	539	737	4
inconvenientes	142	566	205	577	539	737	4
ergonómicos	207	566	261	577	539	737	4
que	57	579	72	590	539	737	4
puede	74	579	100	590	539	737	4
suponer	102	579	135	590	539	737	4
la	137	579	144	590	539	737	4
vacunación	146	579	193	590	539	737	4
mientras	195	579	231	590	539	737	4
el	233	579	240	590	539	737	4
niño	242	579	261	590	539	737	4
es	57	593	66	604	539	737	4
amamantado	69	593	125	604	539	737	4
son	128	593	143	604	539	737	4
menores	145	593	182	604	539	737	4
y	185	593	189	604	539	737	4
están	192	593	215	604	539	737	4
altamente	218	593	261	604	539	737	4
compensados	57	607	113	617	539	737	4
por	116	607	129	617	539	737	4
los	131	607	143	617	539	737	4
beneficios	145	607	187	617	539	737	4
de	189	607	199	617	539	737	4
esta	201	607	218	617	539	737	4
práctica.	220	607	255	617	539	737	4
Recomendación	57	623	123	634	539	737	4
1:	126	623	134	634	539	737	4
se	138	623	147	634	539	737	4
recomienda	150	623	199	634	539	737	4
amamantar	203	623	252	634	539	737	4
a	256	623	261	634	539	737	4
los	57	636	68	647	539	737	4
lactantes	71	636	109	647	539	737	4
durante	111	636	144	647	539	737	4
las	147	636	158	647	539	737	4
vacunaciones	161	636	216	647	539	737	4
como	219	636	242	647	539	737	4
me-	244	636	261	647	539	737	4
jor	57	650	68	661	539	737	4
método	70	650	102	661	539	737	4
analgésico	105	650	148	661	539	737	4
y	150	650	155	661	539	737	4
de	157	650	167	661	539	737	4
consuelo	170	650	206	661	539	737	4
(recomenda-	209	650	261	661	539	737	4
ción	57	663	74	674	539	737	4
fuerte	76	663	101	674	539	737	4
a	103	663	108	674	539	737	4
favor).	110	663	136	674	539	737	4
320	35	696	52	707	539	737	4
Rev	62	696	74	704	539	737	4
Pediatr	76	696	97	704	539	737	4
Aten	99	696	113	704	539	737	4
Primaria.	115	696	141	704	539	737	4
2015;17:317-27	143	696	193	704	539	737	4
ISSN:	62	705	78	713	539	737	4
1139-7632	80	705	114	713	539	737	4
•	118	705	122	713	539	737	4
www.pap.es	123	705	161	713	539	737	4
Soluciones	278	203	320	214	539	737	4
dulces	322	203	347	214	539	737	4
La	278	219	287	230	539	737	4
administración	290	219	353	230	539	737	4
oral	357	219	373	230	539	737	4
de	376	219	386	230	539	737	4
glucosa	390	219	421	230	539	737	4
o	425	219	430	230	539	737	4
sacarosa	433	219	469	230	539	737	4
es	473	219	482	230	539	737	4
una	278	233	294	244	539	737	4
técnica	296	233	326	244	539	737	4
analgésica	329	233	372	244	539	737	4
útil	375	233	389	244	539	737	4
y	391	233	396	244	539	737	4
segura,	398	233	428	244	539	737	4
de	431	233	441	244	539	737	4
uso	443	233	458	244	539	737	4
habi-	461	233	482	244	539	737	4
tual	278	247	294	258	539	737	4
ante	297	247	315	258	539	737	4
la	317	247	325	258	539	737	4
realización	327	247	371	258	539	737	4
de	374	247	384	258	539	737	4
procedimientos	386	247	450	258	539	737	4
doloro-	452	247	482	258	539	737	4
sos	278	261	291	272	539	737	4
en	294	261	304	272	539	737	4
neonatos	307	261	346	272	539	737	4
11	346	260	353	267	539	737	4
.	353	261	355	272	539	737	4
Hay	358	261	374	272	539	737	4
actualmente	377	261	430	272	539	737	4
más	433	261	450	272	539	737	4
de	453	261	463	272	539	737	4
100	466	261	482	272	539	737	4
ensayos	278	275	311	286	539	737	4
clínicos	313	275	344	286	539	737	4
que	347	275	362	286	539	737	4
comparan	365	275	407	286	539	737	4
la	409	275	417	286	539	737	4
administración	419	275	482	286	539	737	4
de	278	289	288	300	539	737	4
sustancias	290	289	333	300	539	737	4
dulces	336	289	362	300	539	737	4
frente	364	289	389	300	539	737	4
a	391	289	396	300	539	737	4
otras	399	289	419	300	539	737	4
intervenciones	422	289	482	300	539	737	4
y	278	303	282	313	539	737	4
placebo	284	303	316	313	539	737	4
en	318	303	329	313	539	737	4
diferentes	331	303	372	313	539	737	4
edades	374	303	403	313	539	737	4
pediátricas.	405	303	452	313	539	737	4
Junto	278	319	300	330	539	737	4
con	303	319	317	330	539	737	4
la	320	319	327	330	539	737	4
distracción,	330	319	376	330	539	737	4
el	379	319	386	330	539	737	4
efecto	388	319	414	330	539	737	4
analgésico	416	319	460	330	539	737	4
de	462	319	472	330	539	737	4
la	475	319	482	330	539	737	4
administración	278	333	341	344	539	737	4
de	344	333	354	344	539	737	4
sacarosa	358	333	394	344	539	737	4
parece	397	333	424	344	539	737	4
mediado	428	333	465	344	539	737	4
por	468	333	482	344	539	737	4
receptores	278	347	322	358	539	737	4
gustativos	325	347	369	358	539	737	4
orales	372	347	397	358	539	737	4
y	401	347	406	358	539	737	4
se	409	347	418	358	539	737	4
considera	422	347	462	358	539	737	4
que	466	347	482	358	539	737	4
es	278	361	287	372	539	737	4
debido	290	361	318	372	539	737	4
a	322	361	327	372	539	737	4
la	330	361	337	372	539	737	4
liberación	341	361	381	372	539	737	4
de	385	361	395	372	539	737	4
opioides	398	361	433	372	539	737	4
endógenos	436	361	482	372	539	737	4
mesencefálicos.	278	375	343	386	539	737	4
El	278	392	285	402	539	737	4
poder	288	392	312	402	539	737	4
analgésico	315	392	358	402	539	737	4
de	361	392	371	402	539	737	4
esta	374	392	392	402	539	737	4
intervención	394	392	446	402	539	737	4
previa	449	392	474	402	539	737	4
a	477	392	482	402	539	737	4
estímulos	278	405	319	416	539	737	4
dolorosos,	322	405	364	416	539	737	4
como	367	405	390	416	539	737	4
la	393	405	401	416	539	737	4
inyección	404	405	443	416	539	737	4
de	446	405	456	416	539	737	4
vacu-	460	405	482	416	539	737	4
nas,	278	419	294	430	539	737	4
está	296	419	313	430	539	737	4
relacionado	315	419	363	430	539	737	4
con	365	419	379	430	539	737	4
la	381	419	388	430	539	737	4
edad,	390	419	412	430	539	737	4
siendo	414	419	441	430	539	737	4
más	443	419	461	430	539	737	4
mar-	462	419	482	430	539	737	4
cado	278	433	298	444	539	737	4
en	301	433	312	444	539	737	4
neonatos,	316	433	357	444	539	737	4
apreciable	360	433	404	444	539	737	4
por	407	433	421	444	539	737	4
debajo	425	433	454	444	539	737	4
de	457	433	468	444	539	737	4
12	471	433	482	444	539	737	4
meses	278	447	304	458	539	737	4
y	308	447	312	458	539	737	4
menos	315	447	343	458	539	737	4
evidente	347	447	382	458	539	737	4
por	386	447	400	458	539	737	4
encima	403	447	434	458	539	737	4
del	437	447	449	458	539	737	4
año	453	447	468	458	539	737	4
de	472	447	482	458	539	737	4
edad	278	461	298	472	539	737	4
5,11-13,	298	460	322	467	539	737	4
24,25	323	460	340	467	539	737	4
.	340	461	342	472	539	737	4
Sin	344	461	357	472	539	737	4
embargo,	360	461	399	472	539	737	4
un	401	461	412	472	539	737	4
estudio	415	461	446	472	539	737	4
reciente	449	461	482	472	539	737	4
encuentra	278	475	320	486	539	737	4
significación	322	475	374	486	539	737	4
estadística	377	475	421	486	539	737	4
en	423	475	434	486	539	737	4
favor	436	475	457	486	539	737	4
de	460	475	470	486	539	737	4
su	472	475	482	486	539	737	4
uso	278	489	293	499	539	737	4
en	295	489	306	499	539	737	4
niños	308	489	331	499	539	737	4
de	334	489	344	499	539	737	4
16-18	347	489	371	499	539	737	4
meses,	373	489	402	499	539	737	4
especialmente	404	489	464	499	539	737	4
con	467	489	482	499	539	737	4
concentraciones	278	502	345	513	539	737	4
elevadas	347	502	382	513	539	737	4
de	384	502	394	513	539	737	4
sacarosa	396	502	432	513	539	737	4
(75%)	434	502	457	513	539	737	4
26	457	501	464	509	539	737	4
.	464	502	466	513	539	737	4
Este	278	519	295	530	539	737	4
método	297	519	329	530	539	737	4
puede	332	519	357	530	539	737	4
combinarse	359	519	407	530	539	737	4
con	410	519	424	530	539	737	4
la	427	519	434	530	539	737	4
succión	436	519	467	530	539	737	4
del	469	519	482	530	539	737	4
chupete,	278	533	313	544	539	737	4
pero	315	533	333	544	539	737	4
no	335	533	346	544	539	737	4
se	347	533	356	544	539	737	4
recomienda	358	533	406	544	539	737	4
como	408	533	431	544	539	737	4
tratamiento	432	533	482	544	539	737	4
del	278	547	290	558	539	737	4
dolor	292	547	314	558	539	737	4
en	316	547	326	558	539	737	4
otras	328	547	349	558	539	737	4
circunstancias.	351	547	412	558	539	737	4
No	278	564	290	574	539	737	4
está	293	564	310	574	539	737	4
establecida	313	564	360	574	539	737	4
la	363	564	370	574	539	737	4
pauta	373	564	397	574	539	737	4
más	400	564	418	574	539	737	4
adecuada	421	564	461	574	539	737	4
ni	464	564	472	574	539	737	4
la	475	564	482	574	539	737	4
concentración	278	577	336	588	539	737	4
y	340	577	344	588	539	737	4
volumen	348	577	384	588	539	737	4
idóneos	387	577	420	588	539	737	4
a	423	577	428	588	539	737	4
administrar,	432	577	482	588	539	737	4
pero	278	591	296	602	539	737	4
se	298	591	307	602	539	737	4
recomienda	309	591	357	602	539	737	4
aplicarlo	359	591	394	602	539	737	4
1-2	396	591	409	602	539	737	4
minutos	411	591	446	602	539	737	4
antes	447	591	470	602	539	737	4
de	472	591	482	602	539	737	4
la	278	605	285	616	539	737	4
punción.	287	605	322	616	539	737	4
Las	324	605	337	616	539	737	4
pautas	339	605	367	616	539	737	4
más	368	605	386	616	539	737	4
habituales	387	605	431	616	539	737	4
son	432	605	447	616	539	737	4
la	449	605	456	616	539	737	4
admi-	458	605	482	616	539	737	4
nistración	278	619	319	630	539	737	4
única	322	619	344	630	539	737	4
de	347	619	357	630	539	737	4
12-25	360	619	384	630	539	737	4
g	386	619	391	630	539	737	4
de	394	619	404	630	539	737	4
sacarosa	407	619	442	630	539	737	4
en	445	619	455	630	539	737	4
10	458	619	469	630	539	737	4
ml	471	619	482	630	539	737	4
de	278	633	288	644	539	737	4
agua,	290	633	312	644	539	737	4
en	314	633	325	644	539	737	4
función	327	633	358	644	539	737	4
de	360	633	370	644	539	737	4
la	373	633	380	644	539	737	4
edad	382	633	402	644	539	737	4
5,17	402	632	415	639	539	737	4
.	415	633	417	644	539	737	4
Recomendación	278	650	343	660	539	737	4
2:	346	650	354	660	539	737	4
si	357	650	363	660	539	737	4
no	366	650	377	660	539	737	4
es	379	650	388	660	539	737	4
posible	391	650	421	660	539	737	4
el	423	650	430	660	539	737	4
amamanta-	433	650	482	660	539	737	4
miento,	278	663	310	674	539	737	4
en	313	663	323	674	539	737	4
niños	326	663	349	674	539	737	4
de	353	663	363	674	539	737	4
hasta	366	663	389	674	539	737	4
18	392	663	403	674	539	737	4
meses	406	663	433	674	539	737	4
de	436	663	446	674	539	737	4
edad	449	663	470	674	539	737	4
se	473	663	482	674	539	737	4
García	134	18	149	28	539	737	5
Sánchez	151	18	170	28	539	737	5
N,	172	18	178	28	539	737	5
et	179	18	184	28	539	737	5
al.	185	18	191	28	539	737	5
Alivio	193	18	206	28	539	737	5
del	208	18	215	28	539	737	5
dolor	216	18	229	28	539	737	5
y	230	18	233	28	539	737	5
el	235	18	239	28	539	737	5
estrés	240	18	254	28	539	737	5
al	256	18	260	28	539	737	5
vacunar.	261	18	281	28	539	737	5
Síntesis	283	18	300	28	539	737	5
de	302	18	308	28	539	737	5
la	309	18	313	28	539	737	5
evidencia.	315	18	339	28	539	737	5
Recomendaciones	340	18	384	28	539	737	5
del	385	18	392	28	539	737	5
Comité	394	18	411	28	539	737	5
Asesor	413	18	429	28	539	737	5
de	430	18	436	28	539	737	5
Vacunas	438	18	458	28	539	737	5
de	459	18	465	28	539	737	5
la	467	18	471	28	539	737	5
AEP	472	18	482	28	539	737	5
recomienda	57	55	105	66	539	737	5
la	107	55	114	66	539	737	5
administración	116	55	178	66	539	737	5
oral	180	55	195	66	539	737	5
de	197	55	207	66	539	737	5
una	209	55	225	66	539	737	5
solución	226	55	261	66	539	737	5
dulce	57	69	79	80	539	737	5
de	82	69	92	80	539	737	5
agua	95	69	115	80	539	737	5
con	118	69	133	80	539	737	5
sacarosa,	136	69	173	80	539	737	5
previa	176	69	201	80	539	737	5
a	204	69	209	80	539	737	5
la	212	69	219	80	539	737	5
inyección	222	69	261	80	539	737	5
de	57	82	67	93	539	737	5
vacunas	69	82	102	93	539	737	5
(recomendación	104	82	171	93	539	737	5
fuerte	173	82	198	93	539	737	5
a	200	82	205	93	539	737	5
favor).	207	82	233	93	539	737	5
Anestésicos	57	115	105	126	539	737	5
tópicos	107	115	137	126	539	737	5
El	57	131	64	142	539	737	5
control	66	131	95	142	539	737	5
del	98	131	110	142	539	737	5
dolor	113	131	134	142	539	737	5
durante	137	131	169	142	539	737	5
la	172	131	179	142	539	737	5
vacunación	182	131	228	142	539	737	5
infantil	231	131	261	142	539	737	5
requiere	57	145	91	156	539	737	5
la	94	145	101	156	539	737	5
combinación	104	145	158	156	539	737	5
de	161	145	171	156	539	737	5
diversas	174	145	207	156	539	737	5
técnicas	210	145	244	156	539	737	5
por	247	145	261	156	539	737	5
su	57	158	66	169	539	737	5
efecto	68	158	94	169	539	737	5
sinérgico.	96	158	134	169	539	737	5
La	137	158	146	169	539	737	5
utilización	148	158	190	169	539	737	5
de	192	158	202	169	539	737	5
un	204	158	215	169	539	737	5
anestésico	217	158	261	169	539	737	5
tópico	57	172	82	183	539	737	5
solo	85	172	102	183	539	737	5
o	105	172	110	183	539	737	5
combinado	113	172	160	183	539	737	5
es	163	172	171	183	539	737	5
muy	174	172	193	183	539	737	5
eficaz.	196	172	221	183	539	737	5
Entre	224	172	246	183	539	737	5
los	249	172	261	183	539	737	5
fármacos	57	185	95	196	539	737	5
utilizados	100	185	141	196	539	737	5
destacan	145	185	183	196	539	737	5
la	187	185	195	196	539	737	5
crema	199	185	225	196	539	737	5
EMLA®,	230	185	261	196	539	737	5
mezcla	57	199	86	210	539	737	5
de	88	199	98	210	539	737	5
los	101	199	113	210	539	737	5
anestésicos	115	199	163	210	539	737	5
tópicos	166	199	196	210	539	737	5
lidocaína-prilo-	198	199	261	210	539	737	5
caína	57	212	79	223	539	737	5
(2,5%),	82	212	110	223	539	737	5
lidocaína	113	212	151	223	539	737	5
crema	154	212	180	223	539	737	5
(Lambdalina®)	183	212	243	223	539	737	5
y	246	212	250	223	539	737	5
el	254	212	261	223	539	737	5
espray	57	226	83	237	539	737	5
frío	86	226	100	237	539	737	5
de	103	226	113	237	539	737	5
cloruro	116	226	145	237	539	737	5
de	148	226	158	237	539	737	5
etilo	162	226	180	237	539	737	5
(Cloretilo	183	226	220	237	539	737	5
Chemiro-	223	226	261	237	539	737	5
sa®).	57	239	75	250	539	737	5
EMLA®	77	239	105	250	539	737	5
es	107	239	116	250	539	737	5
el	117	239	125	250	539	737	5
más	126	239	144	250	539	737	5
utilizado,	146	239	183	250	539	737	5
pues	185	239	205	250	539	737	5
puede	207	239	232	250	539	737	5
usarse	234	239	261	250	539	737	5
desde	57	253	81	264	539	737	5
el	83	253	90	264	539	737	5
periodo	91	253	123	264	539	737	5
neonatal,	124	253	163	264	539	737	5
mientras	164	253	201	264	539	737	5
que	203	253	218	264	539	737	5
Lambada-	220	253	261	264	539	737	5
lina®	57	266	77	277	539	737	5
requiere	79	266	113	277	539	737	5
una	115	266	131	277	539	737	5
edad	134	266	154	277	539	737	5
de	156	266	166	277	539	737	5
seis	169	266	184	277	539	737	5
años	187	266	206	277	539	737	5
y	209	266	213	277	539	737	5
hay	216	266	230	277	539	737	5
menos	233	266	261	277	539	737	5
experiencia	57	280	104	291	539	737	5
con	106	280	121	291	539	737	5
el	122	280	130	291	539	737	5
cloruro	132	280	161	291	539	737	5
de	162	280	173	291	539	737	5
etilo	174	280	193	291	539	737	5
(solo	195	280	214	291	539	737	5
un	216	280	227	291	539	737	5
artículo	229	280	261	291	539	737	5
y	57	293	61	304	539	737	5
fue	63	293	77	304	539	737	5
menos	79	293	107	304	539	737	5
eficaz	109	293	132	304	539	737	5
que	134	293	150	304	539	737	5
la	152	293	159	304	539	737	5
lactancia	161	293	198	304	539	737	5
materna	200	293	236	304	539	737	5
en	238	293	248	304	539	737	5
ni-	250	293	261	304	539	737	5
ños	57	307	71	318	539	737	5
menores	73	307	109	318	539	737	5
de	111	307	122	318	539	737	5
seis	124	307	139	318	539	737	5
meses)	141	307	170	318	539	737	5
18	170	306	177	313	539	737	5
.	177	307	179	318	539	737	5
Diversos	57	323	92	334	539	737	5
trabajos	96	323	130	334	539	737	5
han	134	323	150	334	539	737	5
demostrado	153	323	204	334	539	737	5
un	208	323	219	334	539	737	5
beneficio	223	323	261	334	539	737	5
claro	57	337	77	348	539	737	5
en	79	337	89	348	539	737	5
la	91	337	98	348	539	737	5
aplicación	100	337	141	348	539	737	5
de	143	337	153	348	539	737	5
estos	155	337	177	348	539	737	5
fármacos	179	337	217	348	539	737	5
para	219	337	237	348	539	737	5
mini-	239	337	261	348	539	737	5
mizar	57	350	80	361	539	737	5
el	82	350	90	361	539	737	5
dolor	92	350	113	361	539	737	5
durante	116	350	148	361	539	737	5
la	151	350	158	361	539	737	5
vacunación	160	350	207	361	539	737	5
18,22	207	349	223	356	539	737	5
.	223	350	225	361	539	737	5
Algunas	227	350	261	361	539	737	5
sociedades	57	364	102	375	539	737	5
científicas	104	364	145	375	539	737	5
incluyen,	147	364	183	375	539	737	5
en	185	364	195	375	539	737	5
sus	197	364	211	375	539	737	5
guías	213	364	235	375	539	737	5
de	237	364	247	375	539	737	5
va-	249	364	261	375	539	737	5
cunación,	57	377	97	388	539	737	5
el	101	377	108	388	539	737	5
uso	112	377	127	388	539	737	5
de	131	377	141	388	539	737	5
anestésicos	145	377	193	388	539	737	5
tópicos,	197	377	229	388	539	737	5
funda-	233	377	261	388	539	737	5
mentalmente	57	391	113	402	539	737	5
la	115	391	122	402	539	737	5
crema	124	391	149	402	539	737	5
EMLA®	151	391	179	402	539	737	5
5,14	179	389	192	397	539	737	5
.	191	391	193	402	539	737	5
Se	195	391	205	402	539	737	5
ha	206	391	217	402	539	737	5
demostra-	218	391	261	402	539	737	5
do	57	404	67	415	539	737	5
una	69	404	85	415	539	737	5
disminución	86	404	137	415	539	737	5
estadísticamente	139	404	210	415	539	737	5
significativa	212	404	261	415	539	737	5
de	57	418	67	429	539	737	5
diversas	69	418	103	429	539	737	5
escalas	106	418	135	429	539	737	5
de	138	418	148	429	539	737	5
dolor	150	418	172	429	539	737	5
validadas	175	418	213	429	539	737	5
internacio-	216	418	261	429	539	737	5
nalmente,	57	431	98	442	539	737	5
como	101	431	123	442	539	737	5
la	126	431	133	442	539	737	5
Escala	135	431	160	442	539	737	5
Visual	162	431	187	442	539	737	5
Analógica	190	431	230	442	539	737	5
(EVA)	232	431	253	442	539	737	5
27	253	430	261	437	539	737	5
y	57	445	61	456	539	737	5
otras	66	445	87	456	539	737	5
como	93	445	116	456	539	737	5
afectación	121	445	165	456	539	737	5
del	170	445	182	456	539	737	5
comportamiento,	187	445	261	456	539	737	5
tiempo	57	458	86	469	539	737	5
de	89	458	99	469	539	737	5
duración	101	458	138	469	539	737	5
del	140	458	153	469	539	737	5
llanto	155	458	179	469	539	737	5
o	182	458	187	469	539	737	5
puntuaciones	189	458	246	469	539	737	5
so-	248	458	261	469	539	737	5
bre	57	472	70	483	539	737	5
expresiones	72	472	121	483	539	737	5
faciales	123	472	154	483	539	737	5
28	154	470	161	478	539	737	5
.	161	472	163	483	539	737	5
Respecto	57	488	93	499	539	737	5
a	96	488	101	499	539	737	5
la	104	488	112	499	539	737	5
crema	115	488	140	499	539	737	5
EMLA®,	143	488	174	499	539	737	5
hay	177	488	191	499	539	737	5
que	194	488	210	499	539	737	5
destacar	213	488	248	499	539	737	5
su	251	488	261	499	539	737	5
elevado	57	502	88	512	539	737	5
nivel	90	502	109	512	539	737	5
de	112	502	122	512	539	737	5
seguridad	124	502	164	512	539	737	5
y	167	502	171	512	539	737	5
que	173	502	189	512	539	737	5
para	191	502	209	512	539	737	5
conseguir	212	502	251	512	539	737	5
el	254	502	261	512	539	737	5
efecto	57	515	82	526	539	737	5
anestésico	85	515	129	526	539	737	5
deseado	132	515	166	526	539	737	5
requiere	169	515	203	526	539	737	5
su	207	515	216	526	539	737	5
aplicación	219	515	261	526	539	737	5
una	57	529	73	539	539	737	5
hora	75	529	93	539	539	737	5
antes	96	529	118	539	539	737	5
de	121	529	131	539	539	737	5
la	133	529	140	539	539	737	5
inyección.	143	529	183	539	539	737	5
La	185	529	194	539	539	737	5
eficacia	196	529	227	539	539	737	5
del	229	529	242	539	539	737	5
pro-	244	529	261	539	539	737	5
ducto	57	542	80	553	539	737	5
radica	82	542	107	553	539	737	5
en	108	542	118	553	539	737	5
su	120	542	130	553	539	737	5
buena	131	542	157	553	539	737	5
penetración,	159	542	209	553	539	737	5
hasta	211	542	234	553	539	737	5
5	235	542	240	553	539	737	5
mm,	242	542	261	553	539	737	5
produciendo	57	556	108	566	539	737	5
anestesia	109	556	148	566	539	737	5
superficial	150	556	192	566	539	737	5
eficaz	193	556	217	566	539	737	5
como	218	556	241	566	539	737	5
para	243	556	261	566	539	737	5
realizar	57	569	87	580	539	737	5
incluso	88	569	117	580	539	737	5
pequeñas	119	569	159	580	539	737	5
intervenciones.	161	569	222	580	539	737	5
Así	224	569	236	580	539	737	5
como	238	569	261	580	539	737	5
otras	57	583	77	593	539	737	5
técnicas	80	583	114	593	539	737	5
ofrecen	116	583	147	593	539	737	5
peores	150	583	177	593	539	737	5
resultados	180	583	222	593	539	737	5
en	225	583	235	593	539	737	5
niños	238	583	261	593	539	737	5
mayores	57	596	91	607	539	737	5
(lactancia	93	596	133	607	539	737	5
materna,	135	596	172	607	539	737	5
soluciones	174	596	217	607	539	737	5
de	219	596	229	607	539	737	5
sacaro-	231	596	261	607	539	737	5
sa),	57	610	71	620	539	737	5
los	73	610	85	620	539	737	5
anestésicos	88	610	135	620	539	737	5
tópicos	137	610	167	620	539	737	5
mantienen	170	610	215	620	539	737	5
su	218	610	227	620	539	737	5
eficacia	230	610	261	620	539	737	5
en	57	623	67	634	539	737	5
cualquier	69	623	107	634	539	737	5
edad.	108	623	130	634	539	737	5
La	132	623	141	634	539	737	5
cantidad	142	623	178	634	539	737	5
requerida,	179	623	221	634	539	737	5
del	222	623	235	634	539	737	5
tama-	236	623	261	634	539	737	5
ño	57	637	67	647	539	737	5
de	70	637	80	647	539	737	5
una	82	637	98	647	539	737	5
moneda,	100	637	136	647	539	737	5
cubierto	139	637	173	647	539	737	5
por	175	637	189	647	539	737	5
un	191	637	202	647	539	737	5
apósito,	205	637	237	647	539	737	5
no	239	637	250	647	539	737	5
se	252	637	261	647	539	737	5
asocia	57	650	82	661	539	737	5
a	84	650	89	661	539	737	5
metahemoglobinemia.	91	650	184	661	539	737	5
Recomendación	278	55	344	66	539	737	5
3:	347	55	355	66	539	737	5
el	358	55	365	66	539	737	5
uso	368	55	383	66	539	737	5
de	386	55	396	66	539	737	5
anestésicos	399	55	447	66	539	737	5
tópicos,	450	55	482	66	539	737	5
como	278	69	301	80	539	737	5
cremas	304	69	333	80	539	737	5
tipo	336	69	353	80	539	737	5
EMLA®,	356	69	386	80	539	737	5
con	389	69	404	80	539	737	5
la	407	69	414	80	539	737	5
antelación	417	69	461	80	539	737	5
sufi-	464	69	482	80	539	737	5
ciente,	278	82	305	93	539	737	5
se	307	82	316	93	539	737	5
recomienda	319	82	367	93	539	737	5
a	370	82	375	93	539	737	5
cualquier	377	82	416	93	539	737	5
edad	418	82	438	93	539	737	5
pediátrica	441	82	482	93	539	737	5
para	278	96	296	107	539	737	5
la	298	96	306	107	539	737	5
prevención	308	96	353	107	539	737	5
del	356	96	368	107	539	737	5
dolor	370	96	392	107	539	737	5
asociado	394	96	430	107	539	737	5
a	433	96	437	107	539	737	5
la	440	96	447	107	539	737	5
vacuna-	450	96	482	107	539	737	5
ción	278	109	295	120	539	737	5
(recomendación	297	109	363	120	539	737	5
fuerte	365	109	391	120	539	737	5
a	393	109	398	120	539	737	5
favor).	400	109	425	120	539	737	5
Técnicas	278	142	312	153	539	737	5
de	314	142	324	153	539	737	5
administración	326	142	388	153	539	737	5
de	390	142	400	153	539	737	5
las	402	142	414	153	539	737	5
vacunas	416	142	449	153	539	737	5
Este	278	158	295	169	539	737	5
apartado	297	158	335	169	539	737	5
hace	337	158	356	169	539	737	5
referencia	359	158	400	169	539	737	5
a	402	158	407	169	539	737	5
todas	409	158	432	169	539	737	5
las	434	158	446	169	539	737	5
técnicas	448	158	482	169	539	737	5
relacionadas	278	172	330	183	539	737	5
con	332	172	347	183	539	737	5
la	349	172	357	183	539	737	5
punción	359	172	393	183	539	737	5
para	395	172	413	183	539	737	5
la	416	172	423	183	539	737	5
aplicación	426	172	467	183	539	737	5
del	469	172	482	183	539	737	5
preparado	278	185	320	196	539	737	5
vacunal.	322	185	356	196	539	737	5
Marca	278	218	303	229	539	737	5
de	305	218	315	229	539	737	5
la	317	218	325	229	539	737	5
vacuna	327	218	356	229	539	737	5
En	278	234	288	245	539	737	5
algunos	291	234	324	245	539	737	5
casos,	328	234	352	245	539	737	5
existen	355	234	385	245	539	737	5
diferentes	389	234	430	245	539	737	5
formulacio-	434	234	482	245	539	737	5
nes	278	248	292	259	539	737	5
para	294	248	312	259	539	737	5
la	314	248	322	259	539	737	5
misma	323	248	352	259	539	737	5
vacuna.	354	248	385	259	539	737	5
Determinados	387	248	445	259	539	737	5
prepara-	447	248	482	259	539	737	5
dos	278	261	292	272	539	737	5
producen	295	261	334	272	539	737	5
más	336	261	353	272	539	737	5
dolor	356	261	377	272	539	737	5
que	379	261	395	272	539	737	5
otros	397	261	418	272	539	737	5
frente	421	261	445	272	539	737	5
a	448	261	453	272	539	737	5
idénti-	455	261	482	272	539	737	5
cos	278	275	291	286	539	737	5
antígenos	293	275	334	286	539	737	5
5,29	334	274	346	281	539	737	5
.	346	275	348	286	539	737	5
Recomendación	278	291	343	302	539	737	5
4:	346	291	354	302	539	737	5
elegir	357	291	380	302	539	737	5
la	382	291	390	302	539	737	5
marca	392	291	418	302	539	737	5
de	421	291	431	302	539	737	5
vacuna	434	291	463	302	539	737	5
me-	466	291	482	302	539	737	5
nos	278	305	293	316	539	737	5
dolorosa,	295	305	332	316	539	737	5
cuando	335	305	365	316	539	737	5
sea	368	305	381	316	539	737	5
posible	384	305	413	316	539	737	5
(recomendación	416	305	482	316	539	737	5
fuerte	278	318	303	329	539	737	5
a	305	318	310	329	539	737	5
favor).	312	318	338	329	539	737	5
Posición	278	351	311	362	539	737	5
La	278	367	287	378	539	737	5
posición	289	367	323	378	539	737	5
supina	325	367	352	378	539	737	5
resulta	354	367	383	378	539	737	5
más	385	367	402	378	539	737	5
dolorosa	404	367	439	378	539	737	5
que	441	367	457	378	539	737	5
cuan-	459	367	482	378	539	737	5
do	278	381	288	392	539	737	5
el	290	381	297	392	539	737	5
niño	299	381	318	392	539	737	5
es	319	381	328	392	539	737	5
sostenido	330	381	370	392	539	737	5
por	372	381	386	392	539	737	5
sus	387	381	401	392	539	737	5
padres	403	381	431	392	539	737	5
5	431	379	434	387	539	737	5
o	435	381	441	392	539	737	5
mediante	442	381	482	392	539	737	5
el	278	394	285	405	539	737	5
contacto	288	394	324	405	539	737	5
piel	326	394	341	405	539	737	5
con	344	394	359	405	539	737	5
piel	361	394	376	405	539	737	5
en	379	394	389	405	539	737	5
el	392	394	399	405	539	737	5
periodo	402	394	433	405	539	737	5
neonatal	436	394	473	405	539	737	5
30	473	393	480	400	539	737	5
.	480	394	482	405	539	737	5
La	278	408	287	419	539	737	5
sujeción	289	408	323	419	539	737	5
no	325	408	336	419	539	737	5
debe	338	408	358	419	539	737	5
ser	360	408	373	419	539	737	5
demasiado	375	408	420	419	539	737	5
firme	422	408	444	419	539	737	5
para	447	408	465	419	539	737	5
evi-	467	408	482	419	539	737	5
tar	278	421	290	432	539	737	5
aumentar	292	421	332	432	539	737	5
el	335	421	342	432	539	737	5
temor	344	421	369	432	539	737	5
del	371	421	384	432	539	737	5
niño.	386	421	406	432	539	737	5
Recomendación	278	438	343	448	539	737	5
5:	346	438	354	448	539	737	5
evitar	356	438	379	448	539	737	5
la	382	438	389	448	539	737	5
posición	392	438	426	448	539	737	5
supina	428	438	456	448	539	737	5
(reco-	459	438	482	448	539	737	5
mendación	278	451	324	462	539	737	5
fuerte	326	451	351	462	539	737	5
a	354	451	358	462	539	737	5
favor).	361	451	386	462	539	737	5
Técnica	278	484	307	495	539	737	5
de	309	484	319	495	539	737	5
inyección	321	484	358	495	539	737	5
La	278	500	287	511	539	737	5
administración	289	500	352	511	539	737	5
lenta	354	500	375	511	539	737	5
de	378	500	388	511	539	737	5
las	390	500	402	511	539	737	5
vacunas,	404	500	440	511	539	737	5
junto	442	500	464	511	539	737	5
a	467	500	472	511	539	737	5
la	474	500	482	511	539	737	5
aspiración,	278	514	322	524	539	737	5
ha	324	514	334	524	539	737	5
resultado	336	514	375	524	539	737	5
ser	377	514	390	524	539	737	5
más	392	514	409	524	539	737	5
dolorosa	411	514	447	524	539	737	5
5,31	447	512	459	520	539	737	5
.	459	514	461	524	539	737	5
Recomendación	278	530	342	541	539	737	5
6:	344	530	352	541	539	737	5
aplicar	354	530	382	541	539	737	5
las	384	530	395	541	539	737	5
vacunas	397	530	430	541	539	737	5
intramuscu-	432	530	482	541	539	737	5
lares	278	543	297	554	539	737	5
utilizando	299	543	339	554	539	737	5
una	341	543	357	554	539	737	5
técnica	358	543	387	554	539	737	5
de	389	543	399	554	539	737	5
administración	400	543	462	554	539	737	5
rápi-	463	543	482	554	539	737	5
da	278	557	288	568	539	737	5
y	290	557	294	568	539	737	5
sin	296	557	308	568	539	737	5
aspiración	310	557	352	568	539	737	5
(recomendación	354	557	419	568	539	737	5
fuerte	421	557	447	568	539	737	5
a	449	557	454	568	539	737	5
favor).	455	557	481	568	539	737	5
Orden	278	590	303	600	539	737	5
de	305	590	314	600	539	737	5
administración	316	590	377	600	539	737	5
de	379	590	389	600	539	737	5
las	391	590	402	600	539	737	5
vacunas	404	590	437	600	539	737	5
En	278	606	288	617	539	737	5
ocasiones,	289	606	328	617	539	737	5
es	329	606	338	617	539	737	5
necesario	339	606	375	617	539	737	5
administrar	376	606	421	617	539	737	5
dos	422	606	436	617	539	737	5
o	437	606	442	617	539	737	5
más	443	606	460	617	539	737	5
vacu-	461	606	482	617	539	737	5
nas	278	619	292	630	539	737	5
en	294	619	304	630	539	737	5
una	305	619	321	630	539	737	5
misma	323	619	350	630	539	737	5
visita.	351	619	373	630	539	737	5
Debido	375	619	403	630	539	737	5
a	405	619	410	630	539	737	5
que	412	619	427	630	539	737	5
algunas	429	619	459	630	539	737	5
vacu-	461	619	482	630	539	737	5
nas	278	633	292	644	539	737	5
duelen	294	633	320	644	539	737	5
más	322	633	339	644	539	737	5
que	341	633	356	644	539	737	5
otras	358	633	378	644	539	737	5
y	380	633	384	644	539	737	5
el	386	633	393	644	539	737	5
dolor	395	633	415	644	539	737	5
puede	417	633	441	644	539	737	5
aumentar	443	633	482	644	539	737	5
con	278	646	292	657	539	737	5
cada	293	646	312	657	539	737	5
inyección,	313	646	351	657	539	737	5
el	352	646	359	657	539	737	5
orden	361	646	383	657	539	737	5
con	385	646	399	657	539	737	5
el	400	646	407	657	539	737	5
que	409	646	424	657	539	737	5
las	425	646	436	657	539	737	5
administra-	437	646	482	657	539	737	5
mos	278	660	295	671	539	737	5
puede	296	660	321	671	539	737	5
influir	322	660	345	671	539	737	5
en	346	660	356	671	539	737	5
la	358	660	365	671	539	737	5
respuesta	366	660	404	671	539	737	5
de	405	660	415	671	539	737	5
dolor	416	660	436	671	539	737	5
5,32,33	436	659	456	666	539	737	5
.	455	660	457	671	539	737	5
Rev	345	696	356	704	539	737	5
Pediatr	358	696	379	704	539	737	5
Aten	381	696	396	704	539	737	5
Primaria.	397	696	424	704	539	737	5
2015;17:317-27	426	696	475	704	539	737	5
ISSN:	377	705	393	713	539	737	5
1139-7632	395	705	429	713	539	737	5
•	433	705	436	713	539	737	5
www.pap.es	438	705	475	713	539	737	5
321	486	696	502	707	539	737	5
García	57	18	72	28	539	737	6
Sánchez	73	18	93	28	539	737	6
N,	95	18	100	28	539	737	6
et	102	18	106	28	539	737	6
al.	108	18	114	28	539	737	6
Alivio	115	18	129	28	539	737	6
del	130	18	138	28	539	737	6
dolor	139	18	152	28	539	737	6
y	153	18	156	28	539	737	6
el	157	18	161	28	539	737	6
estrés	163	18	177	28	539	737	6
al	178	18	182	28	539	737	6
vacunar.	184	18	204	28	539	737	6
Síntesis	206	18	223	28	539	737	6
de	225	18	230	28	539	737	6
la	232	18	236	28	539	737	6
evidencia.	238	18	262	28	539	737	6
Recomendaciones	263	18	306	28	539	737	6
del	308	18	315	28	539	737	6
Comité	317	18	334	28	539	737	6
Asesor	336	18	351	28	539	737	6
de	353	18	359	28	539	737	6
Vacunas	361	18	380	28	539	737	6
de	382	18	388	28	539	737	6
la	389	18	393	28	539	737	6
AEP	395	18	405	28	539	737	6
Recomendación	57	55	123	66	539	737	6
7:	126	55	134	66	539	737	6
cuando	137	55	168	66	539	737	6
se	171	55	180	66	539	737	6
administran	183	55	233	66	539	737	6
varias	237	55	261	66	539	737	6
vacunas	57	69	90	80	539	737	6
secuencialmente,	92	69	164	80	539	737	6
aplicar	166	69	194	80	539	737	6
la	196	69	203	80	539	737	6
más	206	69	223	80	539	737	6
dolorosa	225	69	261	80	539	737	6
en	57	83	67	94	539	737	6
último	69	83	96	94	539	737	6
lugar	99	83	120	94	539	737	6
(recomendación	122	83	188	94	539	737	6
débil	190	83	210	94	539	737	6
a	212	83	217	94	539	737	6
favor).	220	83	245	94	539	737	6
Vías	57	122	74	133	539	737	6
de	76	122	85	133	539	737	6
administración	87	122	148	133	539	737	6
Algunas	57	139	90	149	539	737	6
vacunas	92	139	125	149	539	737	6
pueden	127	139	158	149	539	737	6
ser	159	139	172	149	539	737	6
administradas	173	139	232	149	539	737	6
por	234	139	247	149	539	737	6
vía	249	139	261	149	539	737	6
intramuscular	57	152	115	163	539	737	6
o	117	152	122	163	539	737	6
por	124	152	138	163	539	737	6
vía	141	152	152	163	539	737	6
subcutánea.	155	152	205	163	539	737	6
Actualmente	207	152	261	163	539	737	6
no	57	166	67	177	539	737	6
existe	70	166	95	177	539	737	6
evidencia	98	166	137	177	539	737	6
de	139	166	149	177	539	737	6
que	152	166	168	177	539	737	6
una	171	166	187	177	539	737	6
u	190	166	195	177	539	737	6
otra	198	166	215	177	539	737	6
vía	218	166	230	177	539	737	6
resulte	232	166	261	177	539	737	6
menos	57	180	85	191	539	737	6
dolorosa,	87	180	124	191	539	737	6
no	126	180	137	191	539	737	6
obstante,	139	180	178	191	539	737	6
se	180	180	189	191	539	737	6
estima	191	180	219	191	539	737	6
que	222	180	237	191	539	737	6
la	239	180	247	191	539	737	6
vía	249	180	261	191	539	737	6
subcutánea	57	194	105	204	539	737	6
tiene	106	194	127	204	539	737	6
mayor	129	194	155	204	539	737	6
potencial	156	194	194	204	539	737	6
de	196	194	206	204	539	737	6
reactogenici-	208	194	261	204	539	737	6
dad	57	207	72	218	539	737	6
local	74	207	93	218	539	737	6
posterior.	95	207	134	218	539	737	6
Recomendación	57	224	121	235	539	737	6
8:	124	224	131	235	539	737	6
asegurar	134	224	169	235	539	737	6
que	171	224	187	235	539	737	6
la	189	224	196	235	539	737	6
inyección	198	224	236	235	539	737	6
intra-	239	224	261	235	539	737	6
muscular	57	238	95	249	539	737	6
se	98	238	107	249	539	737	6
pone	110	238	131	249	539	737	6
en	134	238	145	249	539	737	6
el	148	238	155	249	539	737	6
plano	158	238	181	249	539	737	6
adecuado.	185	238	226	249	539	737	6
Esto	230	238	247	249	539	737	6
no	250	238	261	249	539	737	6
supone	57	252	87	262	539	737	6
más	90	252	107	262	539	737	6
o	110	252	115	262	539	737	6
menos	118	252	146	262	539	737	6
dolor	149	252	171	262	539	737	6
en	173	252	184	262	539	737	6
el	187	252	194	262	539	737	6
momento	197	252	238	262	539	737	6
de	241	252	251	262	539	737	6
la	253	252	261	262	539	737	6
inyección,	57	265	97	276	539	737	6
pero	98	265	116	276	539	737	6
sí	118	265	124	276	539	737	6
puede	126	265	151	276	539	737	6
mejorar	153	265	185	276	539	737	6
la	186	265	194	276	539	737	6
experiencia	195	265	242	276	539	737	6
sen-	243	265	261	276	539	737	6
sorial	57	279	79	290	539	737	6
posterior	82	279	119	290	539	737	6
(recomendación	123	279	189	290	539	737	6
por	192	279	206	290	539	737	6
consenso	209	279	248	290	539	737	6
de	251	279	261	290	539	737	6
los	57	293	68	304	539	737	6
autores).	70	293	106	304	539	737	6
Inyección	57	329	94	340	539	737	6
múltiple	96	329	130	340	539	737	6
Recomendación	278	86	343	96	539	737	6
11:	345	86	359	96	539	737	6
elegir	361	86	384	96	539	737	6
la	386	86	394	96	539	737	6
zona	396	86	416	96	539	737	6
de	418	86	428	96	539	737	6
punción	430	86	464	96	539	737	6
que	466	86	482	96	539	737	6
garantice	278	99	316	110	539	737	6
la	318	99	326	110	539	737	6
administración	328	99	390	110	539	737	6
por	392	99	406	110	539	737	6
la	408	99	415	110	539	737	6
vía	417	99	429	110	539	737	6
indicada,	431	99	468	110	539	737	6
se-	470	99	482	110	539	737	6
gún	278	113	294	124	539	737	6
la	296	113	303	124	539	737	6
edad	305	113	326	124	539	737	6
y	328	113	332	124	539	737	6
características	334	113	393	124	539	737	6
del	395	113	407	124	539	737	6
niño	409	113	428	124	539	737	6
(recomenda-	430	113	482	124	539	737	6
ción	278	127	295	137	539	737	6
débil	297	127	317	137	539	737	6
a	319	127	324	137	539	737	6
favor).	326	127	352	137	539	737	6
Tamaño	278	160	311	170	539	737	6
de	313	160	322	170	539	737	6
las	325	160	336	170	539	737	6
agujas	338	160	365	170	539	737	6
La	278	176	287	187	539	737	6
elección	289	176	322	187	539	737	6
de	324	176	334	187	539	737	6
una	336	176	351	187	539	737	6
aguja	353	176	376	187	539	737	6
corta	378	176	399	187	539	737	6
hace	401	176	420	187	539	737	6
que	422	176	437	187	539	737	6
el	439	176	446	187	539	737	6
conteni-	448	176	482	187	539	737	6
do	278	190	288	201	539	737	6
de	291	190	301	201	539	737	6
la	303	190	310	201	539	737	6
vacuna	313	190	342	201	539	737	6
se	344	190	353	201	539	737	6
quede	356	190	381	201	539	737	6
en	384	190	394	201	539	737	6
el	396	190	404	201	539	737	6
tejido	406	190	429	201	539	737	6
subcutáneo,	432	190	482	201	539	737	6
provocando	278	203	325	214	539	737	6
más	327	203	344	214	539	737	6
efectos	346	203	376	214	539	737	6
adversos,	377	203	415	214	539	737	6
tales	416	203	436	214	539	737	6
como	438	203	460	214	539	737	6
reac-	462	203	482	214	539	737	6
togenicidad	278	217	326	228	539	737	6
local	328	217	347	228	539	737	6
y	350	217	354	228	539	737	6
dolor,	357	217	379	228	539	737	6
en	381	217	392	228	539	737	6
aquellas	394	217	428	228	539	737	6
vacunas	431	217	464	228	539	737	6
que	466	217	482	228	539	737	6
precisan	278	231	312	242	539	737	6
de	314	231	324	242	539	737	6
una	326	231	342	242	539	737	6
administración	344	231	405	242	539	737	6
intramuscular	407	231	464	242	539	737	6
36,37	464	229	480	237	539	737	6
.	480	231	482	242	539	737	6
Recomendación	278	247	344	258	539	737	6
12:	347	247	361	258	539	737	6
elegir	364	247	388	258	539	737	6
una	391	247	407	258	539	737	6
aguja	411	247	434	258	539	737	6
suficiente-	438	247	482	258	539	737	6
mente	278	261	305	272	539	737	6
larga	306	261	327	272	539	737	6
que	329	261	344	272	539	737	6
permita	346	261	379	272	539	737	6
llegar	381	261	404	272	539	737	6
al	405	261	413	272	539	737	6
músculo,	414	261	451	272	539	737	6
depen-	453	261	482	272	539	737	6
diendo	278	275	306	285	539	737	6
de	308	275	318	285	539	737	6
zona	320	275	340	285	539	737	6
de	342	275	352	285	539	737	6
administración,	354	275	418	285	539	737	6
edad	420	275	440	285	539	737	6
y	442	275	447	285	539	737	6
caracte-	449	275	482	285	539	737	6
rísticas	278	288	307	299	539	737	6
del	309	288	321	299	539	737	6
niño	323	288	342	299	539	737	6
(recomendación	344	288	410	299	539	737	6
débil	412	288	433	299	539	737	6
a	435	288	440	299	539	737	6
favor).	442	288	467	299	539	737	6
Otras	278	321	300	332	539	737	6
intervenciones	302	321	363	332	539	737	6
La	57	346	66	356	539	737	6
administración	68	346	130	356	539	737	6
de	132	346	142	356	539	737	6
vacunas	145	346	178	356	539	737	6
por	181	346	194	356	539	737	6
dos	197	346	211	356	539	737	6
personas	214	346	251	356	539	737	6
al	253	346	261	356	539	737	6
mismo	57	359	85	370	539	737	6
tiempo	88	359	117	370	539	737	6
se	119	359	128	370	539	737	6
postula	131	359	162	370	539	737	6
como	164	359	187	370	539	737	6
un	189	359	200	370	539	737	6
método	202	359	235	370	539	737	6
eficaz	237	359	261	370	539	737	6
en	57	373	67	384	539	737	6
la	69	373	76	384	539	737	6
reducción	78	373	119	384	539	737	6
del	121	373	133	384	539	737	6
dolor	135	373	157	384	539	737	6
en	159	373	169	384	539	737	6
lactantes	171	373	209	384	539	737	6
34,35	209	372	225	379	539	737	6
.	225	373	227	384	539	737	6
En	278	338	288	349	539	737	6
este	290	338	307	349	539	737	6
apartado	309	338	346	349	539	737	6
se	348	338	356	349	539	737	6
incluyen	358	338	393	349	539	737	6
todas	394	338	417	349	539	737	6
las	419	338	430	349	539	737	6
técnicas	432	338	465	349	539	737	6
dis-	467	338	482	349	539	737	6
tintas	278	351	302	362	539	737	6
a	304	351	309	362	539	737	6
las	312	351	323	362	539	737	6
explicadas	326	351	369	362	539	737	6
anteriormente,	371	351	433	362	539	737	6
y	436	351	440	362	539	737	6
que	443	351	458	362	539	737	6
algu-	461	351	482	362	539	737	6
nos	278	365	293	376	539	737	6
autores	295	365	326	376	539	737	6
denominan	329	365	377	376	539	737	6
intervenciones	379	365	440	376	539	737	6
psicológi-	442	365	482	376	539	737	6
cas,	278	379	293	390	539	737	6
intervenciones	295	379	355	390	539	737	6
no	357	379	368	390	539	737	6
farmacológicas,	370	379	434	390	539	737	6
etc.	436	379	451	390	539	737	6
Recomendación	57	390	122	401	539	737	6
9:	125	390	133	401	539	737	6
administrar	136	390	185	401	539	737	6
las	187	390	199	401	539	737	6
vacunas	202	390	235	401	539	737	6
a	238	390	243	401	539	737	6
lac-	246	390	261	401	539	737	6
tantes	57	404	83	414	539	737	6
de	85	404	95	414	539	737	6
forma	97	404	122	414	539	737	6
simultánea	124	404	170	414	539	737	6
y	172	404	176	414	539	737	6
no	178	404	189	414	539	737	6
secuencial,	191	404	236	414	539	737	6
si	238	404	244	414	539	737	6
hay	246	404	261	414	539	737	6
disponibilidad	57	417	116	428	539	737	6
de	120	417	130	428	539	737	6
profesionales	134	417	190	428	539	737	6
(recomendación	194	417	261	428	539	737	6
débil	57	431	77	442	539	737	6
a	79	431	84	442	539	737	6
favor).	86	431	111	442	539	737	6
Maniobras	278	412	321	423	539	737	6
de	323	412	333	423	539	737	6
distracción	335	412	378	423	539	737	6
Temperatura	57	467	108	478	539	737	6
La	57	484	66	495	539	737	6
evidencia	68	484	107	495	539	737	6
disponible	109	484	152	495	539	737	6
no	154	484	165	495	539	737	6
avala	168	484	189	495	539	737	6
el	191	484	199	495	539	737	6
calentamiento	201	484	261	495	539	737	6
de	57	498	67	508	539	737	6
la	69	498	76	508	539	737	6
vacuna	78	498	108	508	539	737	6
como	110	498	133	508	539	737	6
medida	135	498	166	508	539	737	6
para	168	498	186	508	539	737	6
disminuir	189	498	228	508	539	737	6
el	230	498	237	508	539	737	6
dolor	239	498	261	508	539	737	6
durante	57	511	89	522	539	737	6
la	91	511	99	522	539	737	6
administración	101	511	163	522	539	737	6
7,36	163	510	175	518	539	737	6
,	175	511	177	522	539	737	6
aunque	180	511	211	522	539	737	6
frotar	213	511	237	522	539	737	6
la	239	511	246	522	539	737	6
va-	249	511	261	522	539	737	6
cuna	57	525	77	536	539	737	6
entre	80	525	102	536	539	737	6
las	105	525	116	536	539	737	6
manos	119	525	147	536	539	737	6
garantiza	150	525	189	536	539	737	6
una	192	525	208	536	539	737	6
mezcla	211	525	240	536	539	737	6
más	243	525	261	536	539	737	6
homogénea	57	539	106	550	539	737	6
de	108	539	118	550	539	737	6
los	120	539	132	550	539	737	6
componentes	134	539	190	550	539	737	6
de	192	539	202	550	539	737	6
la	204	539	212	550	539	737	6
vacuna.	214	539	245	550	539	737	6
Recomendación	57	556	122	566	539	737	6
10:	124	556	137	566	539	737	6
frotar	140	556	163	566	539	737	6
la	165	556	173	566	539	737	6
vacuna	175	556	204	566	539	737	6
entre	207	556	228	566	539	737	6
las	231	556	242	566	539	737	6
ma-	244	556	261	566	539	737	6
nos	57	569	72	580	539	737	6
antes	75	569	98	580	539	737	6
de	102	569	112	580	539	737	6
la	116	569	123	580	539	737	6
administración	127	569	190	580	539	737	6
(recomendación	194	569	261	580	539	737	6
por	57	583	70	594	539	737	6
consenso	73	583	111	594	539	737	6
de	113	583	123	594	539	737	6
los	125	583	137	594	539	737	6
autores).	139	583	175	594	539	737	6
Lugar	57	619	80	630	539	737	6
de	82	619	91	630	539	737	6
inyección	93	619	131	630	539	737	6
Elegir	57	636	80	647	539	737	6
la	82	636	89	647	539	737	6
zona	92	636	111	647	539	737	6
adecuada	114	636	154	647	539	737	6
para	156	636	174	647	539	737	6
la	177	636	184	647	539	737	6
administración	186	636	248	647	539	737	6
de	251	636	261	647	539	737	6
las	57	650	68	660	539	737	6
vacunas	72	650	105	660	539	737	6
(antes	109	650	134	660	539	737	6
de	138	650	148	660	539	737	6
la	151	650	158	660	539	737	6
deambulación,	162	650	223	660	539	737	6
el	227	650	234	660	539	737	6
tercio	237	650	261	660	539	737	6
medio	57	663	83	674	539	737	6
del	88	663	101	674	539	737	6
vasto	106	663	129	674	539	737	6
externo,	134	663	168	674	539	737	6
y	173	663	178	674	539	737	6
posteriormente	183	663	248	674	539	737	6
el	253	663	261	674	539	737	6
322	35	696	52	707	539	737	6
deltoides)	278	55	318	66	539	737	6
garantiza	321	55	359	66	539	737	6
la	362	55	369	66	539	737	6
inmunogenicidad	372	55	445	66	539	737	6
y	447	55	452	66	539	737	6
reduce	454	55	482	66	539	737	6
el	278	69	285	80	539	737	6
número	287	69	320	80	539	737	6
de	322	69	332	80	539	737	6
reacciones	334	69	377	80	539	737	6
adversas	379	69	415	80	539	737	6
37	415	68	422	75	539	737	6
.	422	69	424	80	539	737	6
Rev	62	696	74	704	539	737	6
Pediatr	76	696	97	704	539	737	6
Aten	99	696	113	704	539	737	6
Primaria.	115	696	141	704	539	737	6
2015;17:317-27	143	696	193	704	539	737	6
ISSN:	62	705	78	713	539	737	6
1139-7632	80	705	114	713	539	737	6
•	118	705	122	713	539	737	6
www.pap.es	123	705	161	713	539	737	6
Algunos	278	428	311	439	539	737	6
autores	314	428	344	439	539	737	6
describen	347	428	386	439	539	737	6
estas	389	428	410	439	539	737	6
maniobras	413	428	457	439	539	737	6
como	459	428	482	439	539	737	6
una	278	442	294	453	539	737	6
de	296	442	306	453	539	737	6
las	309	442	320	453	539	737	6
intervenciones	323	442	382	453	539	737	6
clave	385	442	405	453	539	737	6
para	408	442	426	453	539	737	6
el	429	442	436	453	539	737	6
control	438	442	467	453	539	737	6
del	470	442	482	453	539	737	6
dolor	278	456	299	466	539	737	6
en	301	456	312	466	539	737	6
la	314	456	321	466	539	737	6
vacunación	324	456	370	466	539	737	6
36	370	454	377	462	539	737	6
.	377	456	379	466	539	737	6
Se	381	456	391	466	539	737	6
ha	393	456	404	466	539	737	6
teorizado	406	456	444	466	539	737	6
que	447	456	462	466	539	737	6
cen-	465	456	482	466	539	737	6
trar	278	469	292	480	539	737	6
la	295	469	302	480	539	737	6
atención	304	469	339	480	539	737	6
hacia	341	469	363	480	539	737	6
estímulos	365	469	405	480	539	737	6
distintos	407	469	442	480	539	737	6
a	444	469	449	480	539	737	6
la	451	469	458	480	539	737	6
vacu-	460	469	482	480	539	737	6
nación	278	483	305	494	539	737	6
puede	306	483	332	494	539	737	6
afectar	333	483	361	494	539	737	6
el	363	483	370	494	539	737	6
procesamiento	371	483	431	494	539	737	6
y	432	483	437	494	539	737	6
percepción	438	483	482	494	539	737	6
del	278	497	290	507	539	737	6
dolor,	293	497	315	507	539	737	6
pero	318	497	336	507	539	737	6
además,	339	497	373	507	539	737	6
estudios	376	497	410	507	539	737	6
neurofisiológicos	413	497	482	507	539	737	6
ponen	278	510	304	521	539	737	6
de	306	510	316	521	539	737	6
manifiesto	318	510	361	521	539	737	6
que	363	510	379	521	539	737	6
las	381	510	392	521	539	737	6
áreas	394	510	415	521	539	737	6
del	417	510	430	521	539	737	6
cerebro	432	510	462	521	539	737	6
rela-	464	510	482	521	539	737	6
cionadas	278	524	314	535	539	737	6
con	315	524	330	535	539	737	6
el	331	524	338	535	539	737	6
procesamiento	340	524	400	535	539	737	6
del	402	524	414	535	539	737	6
estímulo	416	524	451	535	539	737	6
doloro-	453	524	482	535	539	737	6
so	278	538	287	548	539	737	6
se	288	538	297	548	539	737	6
muestran	299	538	338	548	539	737	6
menos	339	538	367	548	539	737	6
activas	368	538	396	548	539	737	6
durante	397	538	429	548	539	737	6
la	430	538	438	548	539	737	6
realización	439	538	482	548	539	737	6
de	278	551	288	562	539	737	6
tareas	290	551	315	562	539	737	6
de	316	551	326	562	539	737	6
distracción.	328	551	374	562	539	737	6
Las	278	568	291	579	539	737	6
intervenciones	293	568	354	579	539	737	6
psicológicas	356	568	405	579	539	737	6
aplicadas	408	568	446	579	539	737	6
a	449	568	454	579	539	737	6
proce-	456	568	482	579	539	737	6
dimientos	278	582	320	592	539	737	6
dolorosos	324	582	364	592	539	737	6
y	368	582	373	592	539	737	6
estresantes	377	582	425	592	539	737	6
relacionados	429	582	482	592	539	737	6
con	278	595	292	606	539	737	6
uso	294	595	309	606	539	737	6
de	311	595	321	606	539	737	6
agujas,	323	595	352	606	539	737	6
han	354	595	370	606	539	737	6
sido	372	595	389	606	539	737	6
ampliamente	391	595	446	606	539	737	6
estudia-	448	595	482	606	539	737	6
das,	278	609	294	620	539	737	6
siendo	297	609	325	620	539	737	6
objeto	328	609	354	620	539	737	6
de	358	609	368	620	539	737	6
una	371	609	387	620	539	737	6
extensa	390	609	423	620	539	737	6
revisión	426	609	458	620	539	737	6
de	461	609	471	620	539	737	6
la	474	609	482	620	539	737	6
Cochrane	278	623	316	633	539	737	6
14	316	621	324	629	539	737	6
y	326	622	330	633	539	737	6
de	333	622	343	633	539	737	6
otra	345	622	362	633	539	737	6
revisión	364	622	396	633	539	737	6
sistemática	398	622	445	633	539	737	6
previa	448	622	473	633	539	737	6
38	473	621	480	629	539	737	6
.	480	622	482	633	539	737	6
Los	278	636	291	647	539	737	6
trabajos	294	636	328	647	539	737	6
se	331	636	340	647	539	737	6
han	343	636	359	647	539	737	6
centrado	362	636	399	647	539	737	6
en	402	636	413	647	539	737	6
niños	416	636	439	647	539	737	6
de	442	636	452	647	539	737	6
2	455	636	460	647	539	737	6
a	463	636	468	647	539	737	6
19	471	636	482	647	539	737	6
años	278	650	297	661	539	737	6
que	300	650	316	661	539	737	6
han	318	650	334	661	539	737	6
requerido	336	650	376	661	539	737	6
punciones,	379	650	423	661	539	737	6
entre	426	650	447	661	539	737	6
ellas	450	650	468	661	539	737	6
in-	471	650	482	661	539	737	6
munizaciones.	278	664	338	674	539	737	6
Como	342	664	367	674	539	737	6
resumen,	371	664	410	674	539	737	6
destacar	414	664	450	674	539	737	6
que	454	664	470	674	539	737	6
la	475	664	482	674	539	737	6
García	134	18	149	28	539	737	7
Sánchez	151	18	170	28	539	737	7
N,	172	18	178	28	539	737	7
et	179	18	184	28	539	737	7
al.	185	18	191	28	539	737	7
Alivio	193	18	206	28	539	737	7
del	208	18	215	28	539	737	7
dolor	216	18	229	28	539	737	7
y	230	18	233	28	539	737	7
el	235	18	239	28	539	737	7
estrés	240	18	254	28	539	737	7
al	256	18	260	28	539	737	7
vacunar.	261	18	281	28	539	737	7
Síntesis	283	18	300	28	539	737	7
de	302	18	308	28	539	737	7
la	309	18	313	28	539	737	7
evidencia.	315	18	339	28	539	737	7
Recomendaciones	340	18	384	28	539	737	7
del	385	18	392	28	539	737	7
Comité	394	18	411	28	539	737	7
Asesor	413	18	429	28	539	737	7
de	430	18	436	28	539	737	7
Vacunas	438	18	458	28	539	737	7
de	459	18	465	28	539	737	7
la	467	18	471	28	539	737	7
AEP	472	18	482	28	539	737	7
revisión	57	55	89	66	539	737	7
de	90	55	100	66	539	737	7
Uman	102	55	127	66	539	737	7
y	129	55	133	66	539	737	7
los	135	55	147	66	539	737	7
ensayos	148	55	181	66	539	737	7
incluidos	183	55	219	66	539	737	7
posterior-	221	55	261	66	539	737	7
mente	57	69	84	80	539	737	7
ofrecen	91	69	124	80	539	737	7
suficiente	131	69	173	80	539	737	7
evidencia	180	69	221	80	539	737	7
de	227	69	238	80	539	737	7
que	245	69	261	80	539	737	7
intervenciones	57	83	118	94	539	737	7
psicológicas,	121	83	172	94	539	737	7
como	176	83	199	94	539	737	7
las	202	83	213	94	539	737	7
maniobras	216	83	261	94	539	737	7
de	57	97	67	108	539	737	7
distracción,	69	97	117	108	539	737	7
en	119	97	129	108	539	737	7
especial	132	97	165	108	539	737	7
en	168	97	178	108	539	737	7
niños	181	97	204	108	539	737	7
de	206	97	216	108	539	737	7
edad	219	97	239	108	539	737	7
infe-	242	97	261	108	539	737	7
rior	57	111	71	121	539	737	7
a	73	111	78	121	539	737	7
12	81	111	91	121	539	737	7
años,	94	111	115	121	539	737	7
son	118	111	132	121	539	737	7
técnicas	135	111	168	121	539	737	7
efectivas	171	111	207	121	539	737	7
en	210	111	220	121	539	737	7
el	222	111	229	121	539	737	7
control	232	111	261	121	539	737	7
del	57	124	69	135	539	737	7
dolor	71	124	93	135	539	737	7
y	95	124	99	135	539	737	7
malestar	101	124	138	135	539	737	7
generado	140	124	179	135	539	737	7
por	181	124	195	135	539	737	7
el	197	124	204	135	539	737	7
procedimien-	206	124	261	135	539	737	7
to	57	138	65	149	539	737	7
14,28,39-43	65	137	100	145	539	737	7
.	100	138	102	149	539	737	7
No	106	138	118	149	539	737	7
se	121	138	130	149	539	737	7
han	134	138	150	149	539	737	7
encontrado	154	138	201	149	539	737	7
pruebas	205	138	239	149	539	737	7
para	242	138	261	149	539	737	7
otras	57	152	78	163	539	737	7
técnicas	80	152	113	163	539	737	7
disuasorias	115	152	162	163	539	737	7
14	162	151	169	158	539	737	7
.	169	152	171	163	539	737	7
La	57	169	66	180	539	737	7
revisión	69	169	102	180	539	737	7
sistemática	105	169	153	180	539	737	7
posterior	156	169	194	180	539	737	7
de	197	169	208	180	539	737	7
Chambers	211	169	253	180	539	737	7
38	253	167	261	175	539	737	7
confirma	57	183	94	193	539	737	7
la	98	183	105	193	539	737	7
eficacia	109	183	141	193	539	737	7
de	144	183	155	193	539	737	7
intervenciones	158	183	220	193	539	737	7
sencillas,	223	183	261	193	539	737	7
como	57	196	80	207	539	737	7
ejercicios	83	196	122	207	539	737	7
de	125	196	135	207	539	737	7
respiración	139	196	185	207	539	737	7
amplios	188	196	222	207	539	737	7
y	225	196	230	207	539	737	7
lentos,	233	196	261	207	539	737	7
maniobras	57	210	101	221	539	737	7
de	103	210	113	221	539	737	7
distracción	115	210	160	221	539	737	7
dirigidas	162	210	198	221	539	737	7
por	200	210	214	221	539	737	7
el	216	210	223	221	539	737	7
niño	225	210	244	221	539	737	7
o	246	210	251	221	539	737	7
el	254	210	261	221	539	737	7
profesional	57	224	103	235	539	737	7
de	106	224	116	235	539	737	7
enfermería,	120	224	167	235	539	737	7
usando	171	224	201	235	539	737	7
dispositivos	204	224	253	235	539	737	7
y	256	224	261	235	539	737	7
métodos	57	238	93	249	539	737	7
apropiados	96	238	141	249	539	737	7
para	144	238	162	249	539	737	7
la	165	238	172	249	539	737	7
edad,	175	238	197	249	539	737	7
así	199	238	211	249	539	737	7
como	213	238	236	249	539	737	7
inter-	239	238	261	249	539	737	7
venciones	57	252	97	262	539	737	7
cognitivo-conductuales	100	252	196	262	539	737	7
en	198	252	208	262	539	737	7
la	211	252	218	262	539	737	7
reducción	221	252	261	262	539	737	7
del	57	265	69	276	539	737	7
dolor	72	265	94	276	539	737	7
y	97	265	101	276	539	737	7
el	104	265	111	276	539	737	7
sufrimiento	114	265	163	276	539	737	7
durante	166	265	199	276	539	737	7
la	201	265	209	276	539	737	7
vacunación.	212	265	261	276	539	737	7
Las	57	279	70	290	539	737	7
técnicas	73	279	107	290	539	737	7
de	110	279	120	290	539	737	7
distracción	123	279	169	290	539	737	7
que	172	279	187	290	539	737	7
se	191	279	200	290	539	737	7
proponen	203	279	243	290	539	737	7
son	246	279	261	290	539	737	7
sencillas:	57	293	94	304	539	737	7
leer	96	293	112	304	539	737	7
un	114	293	125	304	539	737	7
cuento	127	293	155	304	539	737	7
o	157	293	163	304	539	737	7
historia,	165	293	198	304	539	737	7
oír	200	293	211	304	539	737	7
música,	213	293	245	304	539	737	7
mi-	247	293	261	304	539	737	7
rar	57	307	68	318	539	737	7
una	72	307	88	318	539	737	7
pantalla	92	307	127	318	539	737	7
y,	131	307	137	318	539	737	7
en	141	307	151	318	539	737	7
general,	155	307	188	318	539	737	7
concentrarse	192	307	246	318	539	737	7
en	250	307	261	318	539	737	7
cualquier	57	321	95	331	539	737	7
otra	98	321	114	331	539	737	7
cosa	117	321	135	331	539	737	7
que	138	321	153	331	539	737	7
no	156	321	166	331	539	737	7
sea	169	321	183	331	539	737	7
la	185	321	193	331	539	737	7
inyección.	195	321	236	331	539	737	7
Se	238	321	248	331	539	737	7
ha	250	321	261	331	539	737	7
descrito	57	334	90	345	539	737	7
el	93	334	100	345	539	737	7
uso	103	334	118	345	539	737	7
de	121	334	131	345	539	737	7
dispositivos	134	334	182	345	539	737	7
electrónicos	185	334	235	345	539	737	7
como	238	334	261	345	539	737	7
tabletas,	57	348	93	359	539	737	7
videojuegos,	96	348	148	359	539	737	7
aparatos	152	348	188	359	539	737	7
para	192	348	210	359	539	737	7
oír	214	348	225	359	539	737	7
música,	229	348	261	359	539	737	7
estos	57	362	78	373	539	737	7
especialmente	80	362	139	373	539	737	7
indicados	141	362	180	373	539	737	7
en	182	362	192	373	539	737	7
adolescentes.	194	362	249	373	539	737	7
En	250	362	261	373	539	737	7
el	57	376	64	387	539	737	7
grupo	66	376	90	387	539	737	7
de	92	376	102	387	539	737	7
14	103	376	114	387	539	737	7
años	115	376	135	387	539	737	7
o	137	376	142	387	539	737	7
más	143	376	161	387	539	737	7
hay	162	376	177	387	539	737	7
pocos	179	376	202	387	539	737	7
estudios,	204	376	241	387	539	737	7
pero	242	376	261	387	539	737	7
un	57	390	68	401	539	737	7
ensayo	69	390	98	401	539	737	7
clínico	99	390	125	401	539	737	7
aleatorizado	127	390	178	401	539	737	7
encuentra	179	390	221	401	539	737	7
evidencia	222	390	261	401	539	737	7
de	57	404	67	414	539	737	7
disminución	68	404	119	414	539	737	7
del	121	404	134	414	539	737	7
dolor	135	404	157	414	539	737	7
al	158	404	166	414	539	737	7
ser	167	404	180	414	539	737	7
vacunados	181	404	225	414	539	737	7
utilizan-	227	404	261	414	539	737	7
do	57	417	67	428	539	737	7
música,	70	417	101	428	539	737	7
incluso	104	417	133	428	539	737	7
sin	136	417	148	428	539	737	7
necesidad	150	417	191	428	539	737	7
de	194	417	204	428	539	737	7
cascos	207	417	233	428	539	737	7
44	233	416	240	424	539	737	7
.	240	417	242	428	539	737	7
Hay	245	417	261	428	539	737	7
que	57	431	72	442	539	737	7
destacar	75	431	111	442	539	737	7
que	113	431	129	442	539	737	7
todas	132	431	155	442	539	737	7
estas	158	431	180	442	539	737	7
intervenciones	182	431	243	442	539	737	7
son	246	431	261	442	539	737	7
sencillas,	57	445	93	456	539	737	7
no	96	445	106	456	539	737	7
requieren	109	445	148	456	539	737	7
un	151	445	162	456	539	737	7
presupuesto	164	445	215	456	539	737	7
significati-	218	445	261	456	539	737	7
vo	57	459	66	470	539	737	7
y	68	459	73	470	539	737	7
aportan	75	459	108	470	539	737	7
gran	110	459	129	470	539	737	7
beneficio.	131	459	171	470	539	737	7
En	173	459	183	470	539	737	7
caso	186	459	204	470	539	737	7
de	206	459	216	470	539	737	7
utilizar	219	459	247	470	539	737	7
ju-	250	459	261	470	539	737	7
guetes,	57	473	87	483	539	737	7
deberán	91	473	126	483	539	737	7
ser	130	473	143	483	539	737	7
limpiados	147	473	188	483	539	737	7
adecuadamente	193	473	261	483	539	737	7
entre	57	486	78	497	539	737	7
un	81	486	92	497	539	737	7
usuario	94	486	125	497	539	737	7
y	128	486	132	497	539	737	7
el	135	486	142	497	539	737	7
siguiente,	145	486	185	497	539	737	7
para	187	486	205	497	539	737	7
evitar	208	486	231	497	539	737	7
que	234	486	249	497	539	737	7
se	252	486	261	497	539	737	7
comporten	57	500	102	511	539	737	7
como	104	500	127	511	539	737	7
fómites.	129	500	162	511	539	737	7
Recomendación	57	517	122	528	539	737	7
13:	123	517	137	528	539	737	7
en	138	517	148	528	539	737	7
niños	150	517	173	528	539	737	7
de	174	517	184	528	539	737	7
2	186	517	191	528	539	737	7
a	193	517	198	528	539	737	7
19	199	517	210	528	539	737	7
años	211	517	231	528	539	737	7
utilizar	232	517	261	528	539	737	7
técnicas	57	531	91	541	539	737	7
de	94	531	104	541	539	737	7
distracción,	107	531	154	541	539	737	7
como	157	531	180	541	539	737	7
leer	183	531	199	541	539	737	7
una	202	531	218	541	539	737	7
historia	221	531	252	541	539	737	7
u	255	531	261	541	539	737	7
oír	57	545	68	555	539	737	7
música	69	545	99	555	539	737	7
(recomendación	101	545	167	555	539	737	7
fuerte	169	545	194	555	539	737	7
a	196	545	201	555	539	737	7
favor).	203	545	228	555	539	737	7
En	230	545	241	555	539	737	7
ado-	242	545	261	555	539	737	7
lescentes	57	558	95	569	539	737	7
de	97	558	107	569	539	737	7
14	110	558	120	569	539	737	7
años,	123	558	144	569	539	737	7
utilizar	147	558	175	569	539	737	7
música	178	558	207	569	539	737	7
sin	210	558	222	569	539	737	7
auricula-	224	558	261	569	539	737	7
res	57	572	69	583	539	737	7
(recomendación	71	572	137	583	539	737	7
débil	139	572	159	583	539	737	7
a	161	572	166	583	539	737	7
favor).	168	572	194	583	539	737	7
Estimulación	57	605	109	616	539	737	7
táctil	111	605	132	616	539	737	7
Acariciar,	57	622	93	633	539	737	7
frotar	95	622	118	633	539	737	7
o	121	622	126	633	539	737	7
presionar	128	622	166	633	539	737	7
la	168	622	175	633	539	737	7
piel	178	622	192	633	539	737	7
próxima	194	622	228	633	539	737	7
al	230	622	238	633	539	737	7
lugar	240	622	261	633	539	737	7
de	57	636	67	647	539	737	7
inyección	68	636	106	647	539	737	7
es	108	636	117	647	539	737	7
una	118	636	134	647	539	737	7
intervención	136	636	187	647	539	737	7
sin	188	636	200	647	539	737	7
coste	202	636	223	647	539	737	7
que	225	636	241	647	539	737	7
pue-	242	636	261	647	539	737	7
de	57	650	67	660	539	737	7
reducir	68	650	97	660	539	737	7
el	98	650	105	660	539	737	7
dolor	107	650	128	660	539	737	7
de	130	650	140	660	539	737	7
la	141	650	149	660	539	737	7
vacuna.	150	650	181	660	539	737	7
Debe	183	650	204	660	539	737	7
hacerse	205	650	237	660	539	737	7
antes	238	650	261	660	539	737	7
y	57	664	61	674	539	737	7
durante	63	664	96	674	539	737	7
la	98	664	105	674	539	737	7
inyección,	107	664	147	674	539	737	7
pero	150	664	168	674	539	737	7
no	170	664	181	674	539	737	7
después,	183	664	218	674	539	737	7
porque	221	664	250	674	539	737	7
se	252	664	261	674	539	737	7
podría	278	55	304	66	539	737	7
incrementar	306	55	357	66	539	737	7
la	359	55	367	66	539	737	7
reactogenicidad.	369	55	437	66	539	737	7
Esta	439	55	456	66	539	737	7
técni-	458	55	482	66	539	737	7
ca	278	69	287	80	539	737	7
se	289	69	298	80	539	737	7
basa	299	69	319	80	539	737	7
en	320	69	331	80	539	737	7
la	332	69	340	80	539	737	7
hipótesis	341	69	379	80	539	737	7
de	380	69	390	80	539	737	7
que	392	69	408	80	539	737	7
la	409	69	417	80	539	737	7
sensación	418	69	459	80	539	737	7
táctil	461	69	482	80	539	737	7
compite	278	83	312	94	539	737	7
con	314	83	329	94	539	737	7
la	331	83	339	94	539	737	7
sensación	341	83	382	94	539	737	7
de	385	83	395	94	539	737	7
la	397	83	405	94	539	737	7
punción	407	83	441	94	539	737	7
y	443	83	448	94	539	737	7
así	450	83	462	94	539	737	7
esta	464	83	482	94	539	737	7
resulta	278	97	306	108	539	737	7
menos	309	97	338	108	539	737	7
dolorosa.	341	97	378	108	539	737	7
Dado	381	97	403	108	539	737	7
que	406	97	422	108	539	737	7
existen	425	97	455	108	539	737	7
pocos	458	97	482	108	539	737	7
estudios	278	111	313	121	539	737	7
en	314	111	325	121	539	737	7
niños	326	111	349	121	539	737	7
pequeños,	351	111	393	121	539	737	7
en	394	111	405	121	539	737	7
los	406	111	418	121	539	737	7
que,	420	111	437	121	539	737	7
además,	439	111	473	121	539	737	7
el	475	111	482	121	539	737	7
procedimiento	278	124	338	135	539	737	7
puede	341	124	367	135	539	737	7
suponer	369	124	403	135	539	737	7
una	406	124	422	135	539	737	7
sensación	425	124	466	135	539	737	7
ne-	468	124	482	135	539	737	7
gativa,	278	138	305	149	539	737	7
estas	307	138	329	149	539	737	7
técnicas	331	138	365	149	539	737	7
se	367	138	376	149	539	737	7
recomiendan	379	138	433	149	539	737	7
para	435	138	454	149	539	737	7
mayo-	456	138	482	149	539	737	7
res	278	152	290	163	539	737	7
de	293	152	303	163	539	737	7
cuatro	306	152	333	163	539	737	7
años,	336	152	358	163	539	737	7
en	361	152	371	163	539	737	7
los	374	152	386	163	539	737	7
que	389	152	405	163	539	737	7
hay	408	152	423	163	539	737	7
estudios	426	152	461	163	539	737	7
cua-	464	152	482	163	539	737	7
siexperimentales	278	166	348	177	539	737	7
5	348	165	352	172	539	737	7
.	352	166	354	177	539	737	7
Para	356	166	373	177	539	737	7
lactantes	375	166	413	177	539	737	7
y	415	166	420	177	539	737	7
recién	422	166	447	177	539	737	7
nacidos,	449	166	482	177	539	737	7
el	278	180	285	191	539	737	7
estímulo	289	180	326	191	539	737	7
táctil	330	180	352	191	539	737	7
debería	356	180	387	191	539	737	7
ser	392	180	404	191	539	737	7
muy	408	180	427	191	539	737	7
cuidadoso	431	180	473	191	539	737	7
y	478	180	482	191	539	737	7
acompañado	278	194	331	204	539	737	7
por	333	194	347	204	539	737	7
otras	349	194	369	204	539	737	7
técnicas,	371	194	407	204	539	737	7
denominadas	408	194	465	204	539	737	7
“sa-	466	194	482	204	539	737	7
turación	278	207	312	218	539	737	7
sensorial”,	314	207	356	218	539	737	7
que	358	207	373	218	539	737	7
consisten	376	207	415	218	539	737	7
en	417	207	427	218	539	737	7
proporcionar	429	207	482	218	539	737	7
estímulos	278	221	319	232	539	737	7
multisensoriales	322	221	390	232	539	737	7
basados	393	221	427	232	539	737	7
en	430	221	441	232	539	737	7
los	444	221	455	232	539	737	7
senti-	459	221	482	232	539	737	7
dos	278	235	292	246	539	737	7
del	294	235	306	246	539	737	7
tacto,	308	235	331	246	539	737	7
gusto,	333	235	358	246	539	737	7
audición	360	235	395	246	539	737	7
y	397	235	401	246	539	737	7
visión;	403	235	430	246	539	737	7
por	431	235	445	246	539	737	7
ejemplo,	447	235	482	246	539	737	7
hablar,	278	249	306	260	539	737	7
acariciar	308	249	343	260	539	737	7
la	346	249	353	260	539	737	7
cara	356	249	373	260	539	737	7
y	376	249	380	260	539	737	7
proporcionar	383	249	436	260	539	737	7
soluciones	438	249	482	260	539	737	7
azucaradas	278	263	324	273	539	737	7
20,42,45-47	324	261	358	269	539	737	7
.	358	263	360	273	539	737	7
Recomendación	278	279	343	290	539	737	7
14:	345	279	358	290	539	737	7
en	360	279	370	290	539	737	7
niños	372	279	395	290	539	737	7
de	397	279	407	290	539	737	7
cuatro	409	279	435	290	539	737	7
años	437	279	457	290	539	737	7
o	458	279	464	290	539	737	7
ma-	465	279	482	290	539	737	7
yores,	278	293	301	304	539	737	7
frotar	304	293	328	304	539	737	7
o	331	293	336	304	539	737	7
acariciar	340	293	375	304	539	737	7
la	378	293	385	304	539	737	7
piel	388	293	403	304	539	737	7
cerca	407	293	428	304	539	737	7
del	431	293	444	304	539	737	7
lugar	447	293	469	304	539	737	7
de	472	293	482	304	539	737	7
inyección,	278	307	319	318	539	737	7
con	322	307	337	318	539	737	7
intensidad	340	307	384	318	539	737	7
moderada,	387	307	431	318	539	737	7
antes	434	307	457	318	539	737	7
y	460	307	465	318	539	737	7
du-	468	307	482	318	539	737	7
rante	278	321	300	331	539	737	7
la	304	321	311	331	539	737	7
administración	315	321	378	331	539	737	7
(recomendación	382	321	449	331	539	737	7
débil	453	321	473	331	539	737	7
a	477	321	482	331	539	737	7
favor).	278	334	303	345	539	737	7
DISCUSIÓN	278	366	330	379	539	737	7
Como	278	398	302	409	539	737	7
conclusión,	304	398	350	409	539	737	7
podemos	351	398	390	409	539	737	7
decir	391	398	411	409	539	737	7
que,	413	398	431	409	539	737	7
a	433	398	438	409	539	737	7
la	439	398	447	409	539	737	7
luz	449	398	461	409	539	737	7
de	463	398	473	409	539	737	7
la	475	398	482	409	539	737	7
evidencia	278	412	317	423	539	737	7
disponible,	318	412	363	423	539	737	7
se	365	412	374	423	539	737	7
deben	376	412	401	423	539	737	7
utilizar	403	412	432	423	539	737	7
todas	433	412	456	423	539	737	7
aque-	458	412	482	423	539	737	7
llas	278	426	292	437	539	737	7
técnicas	294	426	328	437	539	737	7
que	331	426	347	437	539	737	7
se	349	426	358	437	539	737	7
han	361	426	377	437	539	737	7
mostrado	380	426	420	437	539	737	7
efectivas	422	426	459	437	539	737	7
en	462	426	472	437	539	737	7
el	475	426	482	437	539	737	7
control	278	440	307	450	539	737	7
del	309	440	322	450	539	737	7
dolor	324	440	346	450	539	737	7
y	348	440	353	450	539	737	7
sufrimiento	355	440	404	450	539	737	7
durante	406	440	439	450	539	737	7
el	442	440	449	450	539	737	7
acto	451	440	469	450	539	737	7
de	472	440	482	450	539	737	7
la	278	453	285	464	539	737	7
vacunación	288	453	334	464	539	737	7
(Tabla	336	453	361	464	539	737	7
4).	363	453	373	464	539	737	7
No	375	453	387	464	539	737	7
se	389	453	398	464	539	737	7
justifica	401	453	433	464	539	737	7
desatender	436	453	482	464	539	737	7
este	278	467	295	478	539	737	7
aspecto	297	467	330	478	539	737	7
por	332	467	346	478	539	737	7
la	348	467	356	478	539	737	7
efectividad	358	467	404	478	539	737	7
que	406	467	422	478	539	737	7
estos	424	467	446	478	539	737	7
procedi-	448	467	482	478	539	737	7
mientos	278	481	312	492	539	737	7
han	314	481	330	492	539	737	7
mostrado.	332	481	373	492	539	737	7
La	278	498	287	509	539	737	7
complejidad	289	498	340	509	539	737	7
de	342	498	352	509	539	737	7
los	355	498	366	509	539	737	7
calendarios	369	498	416	509	539	737	7
vacunales	418	498	459	509	539	737	7
se	461	498	470	509	539	737	7
va	473	498	482	509	539	737	7
incrementando	278	512	342	522	539	737	7
conforme	346	512	386	522	539	737	7
se	389	512	398	522	539	737	7
dispone	402	512	435	522	539	737	7
de	439	512	449	522	539	737	7
nuevas	453	512	482	522	539	737	7
vacunas,	278	525	313	536	539	737	7
seguras	315	525	347	536	539	737	7
y	349	525	353	536	539	737	7
eficaces.	356	525	390	536	539	737	7
A	392	525	398	536	539	737	7
pesar	400	525	423	536	539	737	7
de	425	525	435	536	539	737	7
existir	437	525	463	536	539	737	7
mu-	465	525	482	536	539	737	7
chas	278	539	297	550	539	737	7
publicaciones	299	539	355	550	539	737	7
sobre	358	539	380	550	539	737	7
técnicas	383	539	417	550	539	737	7
que	419	539	435	550	539	737	7
pueden	437	539	468	550	539	737	7
fa-	471	539	482	550	539	737	7
cilitar	278	553	301	564	539	737	7
el	303	553	310	564	539	737	7
control	312	553	341	564	539	737	7
del	343	553	355	564	539	737	7
dolor,	357	553	380	564	539	737	7
no	382	553	393	564	539	737	7
es	395	553	403	564	539	737	7
frecuente	405	553	445	564	539	737	7
en	447	553	457	564	539	737	7
nues-	459	553	482	564	539	737	7
tro	278	567	290	578	539	737	7
medio	294	567	321	578	539	737	7
encontrar	326	567	366	578	539	737	7
profesionales	371	567	427	578	539	737	7
que	432	567	447	578	539	737	7
tengan	452	567	482	578	539	737	7
estos	278	581	300	591	539	737	7
procedimientos	304	581	369	591	539	737	7
integrados	372	581	417	591	539	737	7
en	421	581	431	591	539	737	7
su	435	581	445	591	539	737	7
práctica	448	581	482	591	539	737	7
habitual.	278	594	314	605	539	737	7
Con	316	594	332	605	539	737	7
este	334	594	351	605	539	737	7
trabajo	353	594	382	605	539	737	7
se	384	594	393	605	539	737	7
pretende	395	594	432	605	539	737	7
aportar	434	594	464	605	539	737	7
una	466	594	482	605	539	737	7
síntesis	278	608	309	619	539	737	7
de	313	608	323	619	539	737	7
la	326	608	334	619	539	737	7
evidencia	337	608	377	619	539	737	7
disponible	380	608	423	619	539	737	7
para	427	608	446	619	539	737	7
conocer	449	608	482	619	539	737	7
qué	278	622	293	633	539	737	7
técnicas	295	622	328	633	539	737	7
tienen	330	622	356	633	539	737	7
un	358	622	369	633	539	737	7
sustento	371	622	406	633	539	737	7
científico	408	622	445	633	539	737	7
suficien-	447	622	482	633	539	737	7
te	278	636	286	647	539	737	7
como	289	636	312	647	539	737	7
para	315	636	333	647	539	737	7
ser	336	636	349	647	539	737	7
recomendadas.	352	636	414	647	539	737	7
En	417	636	428	647	539	737	7
el	431	636	438	647	539	737	7
listado	441	636	469	647	539	737	7
de	472	636	482	647	539	737	7
recomendaciones	278	650	351	660	539	737	7
solo	355	650	372	660	539	737	7
hemos	376	650	405	660	539	737	7
añadido	409	650	443	660	539	737	7
aquellas	447	650	482	660	539	737	7
basadas	278	664	312	674	539	737	7
en	314	664	325	674	539	737	7
ensayos	328	664	361	674	539	737	7
clínicos	363	664	394	674	539	737	7
posteriores	397	664	443	674	539	737	7
a	446	664	451	674	539	737	7
la	454	664	461	674	539	737	7
guía	464	664	482	674	539	737	7
Rev	345	696	356	704	539	737	7
Pediatr	358	696	379	704	539	737	7
Aten	381	696	396	704	539	737	7
Primaria.	397	696	424	704	539	737	7
2015;17:317-27	426	696	475	704	539	737	7
ISSN:	377	705	393	713	539	737	7
1139-7632	395	705	429	713	539	737	7
•	433	705	436	713	539	737	7
www.pap.es	438	705	475	713	539	737	7
323	486	696	502	707	539	737	7
García	57	18	72	28	539	737	8
Sánchez	73	18	93	28	539	737	8
N,	95	18	100	28	539	737	8
et	102	18	106	28	539	737	8
al.	108	18	114	28	539	737	8
Alivio	115	18	129	28	539	737	8
del	130	18	138	28	539	737	8
dolor	139	18	152	28	539	737	8
y	153	18	156	28	539	737	8
el	157	18	161	28	539	737	8
estrés	163	18	177	28	539	737	8
al	178	18	182	28	539	737	8
vacunar.	184	18	204	28	539	737	8
Síntesis	206	18	223	28	539	737	8
de	225	18	230	28	539	737	8
la	232	18	236	28	539	737	8
evidencia.	238	18	262	28	539	737	8
Recomendaciones	263	18	306	28	539	737	8
del	308	18	315	28	539	737	8
Comité	317	18	334	28	539	737	8
Asesor	336	18	351	28	539	737	8
de	353	18	359	28	539	737	8
Vacunas	361	18	380	28	539	737	8
de	382	18	388	28	539	737	8
la	389	18	393	28	539	737	8
AEP	395	18	405	28	539	737	8
Tabla	60	59	79	68	539	737	8
4.	81	59	88	68	539	737	8
Resumen	90	59	124	68	539	737	8
de	126	59	135	68	539	737	8
las	137	59	147	68	539	737	8
intervenciones	149	59	203	68	539	737	8
recomendadas	205	59	259	68	539	737	8
para	261	59	277	68	539	737	8
el	279	59	286	68	539	737	8
control	288	59	314	68	539	737	8
del	315	59	327	68	539	737	8
dolor	329	59	348	68	539	737	8
durante	350	59	379	68	539	737	8
la	381	59	387	68	539	737	8
y	433	59	437	68	539	737	8
la	439	59	446	68	539	737	8
graduación	60	69	101	78	539	737	8
de	103	69	112	78	539	737	8
la	114	69	121	78	539	737	8
recomendación	122	69	179	78	539	737	8
Intervención	88	81	130	90	539	737	8
recomendada	131	81	177	90	539	737	8
Fuerza	213	81	235	90	539	737	8
de	237	81	245	90	539	737	8
la	247	81	253	90	539	737	8
Edad	308	81	324	90	539	737	8
Observaciones	394	81	442	90	539	737	8
recomendación	207	91	258	101	539	737	8
1	60	103	64	113	539	737	8
Amamantamiento	79	103	141	113	539	737	8
Fuerte	191	103	212	113	539	737	8
a	214	103	218	113	539	737	8
favor	219	103	236	113	539	737	8
Lactantes	281	103	312	113	539	737	8
2	60	115	64	125	539	737	8
Uso	79	115	92	125	539	737	8
de	94	115	102	125	539	737	8
soluciones	104	115	138	125	539	737	8
azucaradas	140	115	177	125	539	737	8
Fuerte	191	115	212	125	539	737	8
a	214	115	218	125	539	737	8
favor	219	115	236	125	539	737	8
Hasta	281	115	300	125	539	737	8
18	302	115	310	125	539	737	8
meses	312	115	333	125	539	737	8
Si	357	115	363	125	539	737	8
no	365	115	373	125	539	737	8
es	375	115	382	125	539	737	8
posible	384	115	407	125	539	737	8
la	409	115	415	125	539	737	8
lactancia	417	115	447	125	539	737	8
materna	448	115	477	125	539	737	8
3	60	127	64	137	539	737	8
Anestésicos	79	127	118	137	539	737	8
tópicos	120	127	144	137	539	737	8
Fuerte	191	127	212	137	539	737	8
a	214	127	218	137	539	737	8
favor	219	127	236	137	539	737	8
Todas	281	127	299	137	539	737	8
las	301	127	310	137	539	737	8
edades	312	127	335	137	539	737	8
Coste	357	127	376	137	539	737	8
adicional.	377	127	409	137	539	737	8
Requiere	411	127	439	137	539	737	8
un	441	127	450	137	539	737	8
tiempo	451	127	475	137	539	737	8
para	357	137	372	147	539	737	8
actuar	374	137	395	147	539	737	8
4	60	149	64	159	539	737	8
Utilizar	79	149	103	159	539	737	8
marcas	105	149	129	159	539	737	8
de	131	149	139	159	539	737	8
vacuna	141	149	164	159	539	737	8
Fuerte	191	149	212	159	539	737	8
a	214	149	218	159	539	737	8
favor	219	149	236	159	539	737	8
No	357	149	367	159	539	737	8
siempre	368	149	395	159	539	737	8
existen	397	149	421	159	539	737	8
varias	422	149	442	159	539	737	8
marcas	443	149	467	159	539	737	8
menos	79	160	102	170	539	737	8
dolorosas	104	160	135	170	539	737	8
5	60	172	64	182	539	737	8
Evitar	79	172	98	182	539	737	8
la	100	172	106	182	539	737	8
posición	107	172	135	182	539	737	8
supina	137	172	159	182	539	737	8
Fuerte	191	172	212	182	539	737	8
a	214	172	218	182	539	737	8
favor	219	172	236	182	539	737	8
Hasta	281	172	300	182	539	737	8
los	302	172	311	182	539	737	8
3	313	172	317	182	539	737	8
años	319	172	335	182	539	737	8
6	60	184	64	193	539	737	8
Administrar	79	184	119	193	539	737	8
rápido	120	184	142	193	539	737	8
sin	143	184	153	193	539	737	8
aspirar	155	184	177	193	539	737	8
Fuerte	191	184	212	193	539	737	8
a	214	184	218	193	539	737	8
favor	219	184	236	193	539	737	8
Todas	281	184	299	193	539	737	8
las	301	184	310	193	539	737	8
edades	312	184	335	193	539	737	8
7	60	196	64	205	539	737	8
Aplicar	79	196	102	205	539	737	8
la	104	196	110	205	539	737	8
vacuna	111	196	135	205	539	737	8
más	137	196	151	205	539	737	8
dolorosa	152	196	181	205	539	737	8
Débil	191	196	208	205	539	737	8
a	210	196	214	205	539	737	8
favor	215	196	232	205	539	737	8
Todas	281	196	299	205	539	737	8
las	301	196	310	205	539	737	8
edades	312	196	335	205	539	737	8
la	79	206	85	216	539	737	8
última	87	206	109	216	539	737	8
8	60	218	64	228	539	737	8
Asegurar	79	218	109	228	539	737	8
la	111	218	116	228	539	737	8
técnica	118	218	142	228	539	737	8
correcta	144	218	170	228	539	737	8
de	172	218	180	228	539	737	8
Consenso	191	218	223	228	539	737	8
de	224	218	232	228	539	737	8
los	234	218	244	228	539	737	8
autores	245	218	270	228	539	737	8
Todas	281	218	299	228	539	737	8
las	301	218	310	228	539	737	8
edades	312	218	335	228	539	737	8
la	79	229	85	238	539	737	8
inyección	87	229	118	238	539	737	8
intramuscular	119	229	166	238	539	737	8
Débil	191	241	208	250	539	737	8
a	210	241	214	250	539	737	8
favor	215	241	232	250	539	737	8
Lactantes	281	241	312	250	539	737	8
Requiere	357	241	386	250	539	737	8
más	387	241	402	250	539	737	8
de	403	241	411	250	539	737	8
un	413	241	422	250	539	737	8
profesional	424	241	461	250	539	737	8
9	60	241	64	250	539	737	8
Si	79	241	85	250	539	737	8
se	87	241	94	250	539	737	8
requieren	96	241	127	250	539	737	8
inyecciones	129	241	167	250	539	737	8
múltiples,	79	251	112	261	539	737	8
aplicar	114	251	136	261	539	737	8
las	138	251	147	261	539	737	8
vacunas	149	251	175	261	539	737	8
simultáneamente	79	262	138	271	539	737	8
Consenso	191	274	223	283	539	737	8
de	224	274	232	283	539	737	8
los	234	274	244	283	539	737	8
autores	245	274	270	283	539	737	8
Todas	281	274	299	283	539	737	8
las	301	274	310	283	539	737	8
edades	312	274	335	283	539	737	8
10	60	274	68	283	539	737	8
Frotar	79	274	99	283	539	737	8
la	101	274	107	283	539	737	8
vacuna	108	274	132	283	539	737	8
entre	134	274	151	283	539	737	8
las	79	284	89	294	539	737	8
manos	90	284	113	294	539	737	8
antes	115	284	133	294	539	737	8
de	134	284	143	294	539	737	8
la	144	284	150	294	539	737	8
administración	79	295	129	304	539	737	8
11	60	307	68	316	539	737	8
Elegir	79	307	98	316	539	737	8
la	99	307	105	316	539	737	8
zona	107	307	123	316	539	737	8
de	125	307	133	316	539	737	8
punción	134	307	161	316	539	737	8
Débil	191	307	208	316	539	737	8
a	210	307	214	316	539	737	8
favor	215	307	232	316	539	737	8
Todas	281	307	299	316	539	737	8
las	301	307	310	316	539	737	8
edades	312	307	335	316	539	737	8
adecuada	79	317	111	327	539	737	8
12	60	329	68	339	539	737	8
Elegir	79	329	98	339	539	737	8
agujas	99	329	121	339	539	737	8
largas	123	329	143	339	539	737	8
Débil	191	329	208	339	539	737	8
a	210	329	214	339	539	737	8
favor	215	329	232	339	539	737	8
Todas	281	329	299	339	539	737	8
las	301	329	310	339	539	737	8
edades	312	329	335	339	539	737	8
Depositar	357	329	389	339	539	737	8
el	391	329	397	339	539	737	8
preparado	398	329	432	339	539	737	8
en	434	329	442	339	539	737	8
el	444	329	450	339	539	737	8
músculo	357	340	386	349	539	737	8
genera	387	340	410	349	539	737	8
menos	412	340	434	349	539	737	8
dolor	436	340	453	349	539	737	8
Fuerte	191	352	212	361	539	737	8
a	214	352	218	361	539	737	8
favor	219	352	236	361	539	737	8
2-12	281	352	296	361	539	737	8
años	297	352	313	361	539	737	8
Centrar	357	352	382	361	539	737	8
la	383	352	389	361	539	737	8
atención	391	352	420	361	539	737	8
en	422	352	430	361	539	737	8
algo	431	352	446	361	539	737	8
diferente	447	352	477	361	539	737	8
13	60	352	68	361	539	737	8
Utilizar	79	352	103	361	539	737	8
intervenciones	105	352	154	361	539	737	8
a	357	362	361	372	539	737	8
la	363	362	369	372	539	737	8
vacuna	370	362	394	372	539	737	8
de	79	362	87	372	539	737	8
distracción,	89	362	127	372	539	737	8
ejercicios	128	362	159	372	539	737	8
respiratorios,	79	373	122	382	539	737	8
cuentos,	124	373	151	382	539	737	8
juguetes	153	373	182	382	539	737	8
Utilizar	79	384	103	394	539	737	8
música	105	384	129	394	539	737	8
sin	131	384	140	394	539	737	8
necesidad	142	384	175	394	539	737	8
de	177	384	185	394	539	737	8
Débil	191	384	208	394	539	737	8
a	210	384	214	394	539	737	8
favor	215	384	232	394	539	737	8
Adolescentes	281	384	324	394	539	737	8
auriculares	79	395	116	405	539	737	8
En	281	407	289	417	539	737	8
niños	291	407	309	417	539	737	8
mayores	310	407	338	417	539	737	8
de	340	407	348	417	539	737	8
No	357	407	367	417	539	737	8
utilizar	368	407	391	417	539	737	8
en	393	407	401	417	539	737	8
niños	403	407	421	417	539	737	8
pequeños	423	407	455	417	539	737	8
14	60	407	68	417	539	737	8
Acariciar	79	407	108	417	539	737	8
o	110	407	114	417	539	737	8
frotar	115	407	134	417	539	737	8
la	136	407	142	417	539	737	8
piel	144	407	156	417	539	737	8
próxima	157	407	185	417	539	737	8
Débil	191	407	208	417	539	737	8
a	210	407	214	417	539	737	8
favor	215	407	232	417	539	737	8
4	281	418	285	428	539	737	8
años	286	418	302	428	539	737	8
porque	357	418	381	428	539	737	8
puede	382	418	403	428	539	737	8
resultarles	405	418	439	428	539	737	8
molesto.	441	418	469	428	539	737	8
al	79	418	85	428	539	737	8
punto	87	418	107	428	539	737	8
de	109	418	117	428	539	737	8
punción	118	418	145	428	539	737	8
antes	147	418	165	428	539	737	8
No	357	428	367	438	539	737	8
frotar	368	428	387	438	539	737	8
después	389	428	416	438	539	737	8
porque	418	428	441	438	539	737	8
puede	443	428	464	438	539	737	8
y	79	428	83	438	539	737	8
durante	85	428	111	438	539	737	8
la	112	428	118	438	539	737	8
inyección	120	428	151	438	539	737	8
de	153	428	161	438	539	737	8
la	162	428	168	438	539	737	8
incrementar	357	439	398	449	539	737	8
la	399	439	405	449	539	737	8
reactogenicidad	407	439	460	449	539	737	8
vacuna	79	439	103	449	539	737	8
15	60	451	68	461	539	737	8
Preparar	79	451	107	461	539	737	8
la	109	451	115	461	539	737	8
vacuna	116	451	140	461	539	737	8
fuera	142	451	159	461	539	737	8
de	161	451	169	461	539	737	8
la	171	451	176	461	539	737	8
Consenso	191	451	223	461	539	737	8
de	224	451	232	461	539	737	8
los	234	451	243	461	539	737	8
autores	245	451	270	461	539	737	8
vista	79	461	95	471	539	737	8
del	97	461	107	471	539	737	8
niño	108	461	123	471	539	737	8
de	57	523	67	534	539	737	8
práctica	69	523	102	534	539	737	8
clínica	104	523	130	534	539	737	8
de	132	523	142	534	539	737	8
Taddio	143	523	170	534	539	737	8
5	170	522	174	529	539	737	8
y	176	523	181	534	539	737	8
las	183	523	194	534	539	737	8
revisiones	196	523	237	534	539	737	8
siste-	239	523	261	534	539	737	8
máticas	57	537	90	547	539	737	8
Cochrane	94	537	133	547	539	737	8
9-14	134	535	147	543	539	737	8
sobre	151	537	174	547	539	737	8
estos	179	537	201	547	539	737	8
temas,	205	537	233	547	539	737	8
cuyas	237	537	261	547	539	737	8
conclusiones	57	550	109	561	539	737	8
fueron	111	550	138	561	539	737	8
asumidas	140	550	179	561	539	737	8
inicialmente	181	550	232	561	539	737	8
por	234	550	247	561	539	737	8
los	249	550	261	561	539	737	8
autores.	57	564	90	574	539	737	8
Existen	57	580	87	591	539	737	8
procedimientos	92	580	158	591	539	737	8
considerados	163	580	218	591	539	737	8
como	223	580	246	591	539	737	8
de	251	580	261	591	539	737	8
buena	57	593	83	604	539	737	8
práctica	86	593	119	604	539	737	8
clínica	123	593	149	604	539	737	8
y	152	593	157	604	539	737	8
que	160	593	176	604	539	737	8
de	179	593	189	604	539	737	8
hecho	193	593	218	604	539	737	8
aconseja-	221	593	261	604	539	737	8
mos,	57	607	76	618	539	737	8
pero	78	607	96	618	539	737	8
por	98	607	112	618	539	737	8
no	114	607	124	618	539	737	8
existir	126	607	151	618	539	737	8
trabajos	153	607	187	618	539	737	8
con	188	607	203	618	539	737	8
evidencia	205	607	243	618	539	737	8
que	245	607	261	618	539	737	8
los	57	620	68	631	539	737	8
sustenten	71	620	112	631	539	737	8
figuran	114	620	144	631	539	737	8
como	146	620	169	631	539	737	8
consenso	171	620	210	631	539	737	8
de	212	620	222	631	539	737	8
los	225	620	236	631	539	737	8
auto-	239	620	261	631	539	737	8
res,	57	634	71	645	539	737	8
como	72	634	95	645	539	737	8
por	97	634	111	645	539	737	8
ejemplo	112	634	146	645	539	737	8
atemperar	147	634	190	645	539	737	8
la	192	634	199	645	539	737	8
vacuna	201	634	230	645	539	737	8
frotán-	232	634	261	645	539	737	8
dola	57	647	74	658	539	737	8
entre	77	647	98	658	539	737	8
las	101	647	112	658	539	737	8
manos,	114	647	144	658	539	737	8
o	147	647	152	658	539	737	8
bien	154	647	172	658	539	737	8
que	174	647	190	658	539	737	8
el	192	647	199	658	539	737	8
sanitario	202	647	238	658	539	737	8
haga	240	647	261	658	539	737	8
la	57	661	64	672	539	737	8
preparación	66	661	115	672	539	737	8
de	117	661	127	672	539	737	8
la	129	661	136	672	539	737	8
vacuna	138	661	167	672	539	737	8
en	169	661	180	672	539	737	8
un	182	661	193	672	539	737	8
lugar	195	661	216	672	539	737	8
fuera	218	661	239	672	539	737	8
de	241	661	251	672	539	737	8
la	253	661	261	672	539	737	8
324	35	696	52	707	539	737	8
Rev	62	696	74	704	539	737	8
Pediatr	76	696	97	704	539	737	8
Aten	99	696	113	704	539	737	8
Primaria.	115	696	141	704	539	737	8
2015;17:317-27	143	696	193	704	539	737	8
ISSN:	62	705	78	713	539	737	8
1139-7632	80	705	114	713	539	737	8
•	118	705	122	713	539	737	8
www.pap.es	123	705	161	713	539	737	8
vista	278	523	297	534	539	737	8
del	301	523	313	534	539	737	8
niño	317	523	335	534	539	737	8
que	339	523	354	534	539	737	8
va	358	523	367	534	539	737	8
a	370	523	375	534	539	737	8
recibirla	378	523	412	534	539	737	8
(recomendación	415	523	482	534	539	737	8
15)	278	537	291	547	539	737	8
y	294	537	299	547	539	737	8
asegurar	302	537	338	547	539	737	8
que	341	537	356	547	539	737	8
la	359	537	367	547	539	737	8
inyección	370	537	409	547	539	737	8
intramuscular	412	537	470	547	539	737	8
se	473	537	482	547	539	737	8
pone	278	550	299	561	539	737	8
en	301	550	311	561	539	737	8
el	313	550	320	561	539	737	8
plano	322	550	345	561	539	737	8
adecuado.	348	550	389	561	539	737	8
Una	278	566	295	577	539	737	8
vez	298	566	311	577	539	737	8
concluido	314	566	353	577	539	737	8
el	356	566	363	577	539	737	8
periodo	366	566	397	577	539	737	8
de	400	566	410	577	539	737	8
búsqueda	413	566	453	577	539	737	8
biblio-	456	566	482	577	539	737	8
gráfica	278	580	305	591	539	737	8
y	307	580	311	591	539	737	8
realización	313	580	357	591	539	737	8
de	358	580	368	591	539	737	8
este	370	580	387	591	539	737	8
trabajo	389	580	418	591	539	737	8
de	419	580	429	591	539	737	8
síntesis	431	580	461	591	539	737	8
de	463	580	473	591	539	737	8
la	475	580	482	591	539	737	8
evidencia,	278	593	318	604	539	737	8
comprobamos	321	593	380	604	539	737	8
con	382	593	397	604	539	737	8
satisfacción	399	593	447	604	539	737	8
como	450	593	472	604	539	737	8
la	475	593	482	604	539	737	8
propia	278	607	304	618	539	737	8
Organización	306	607	359	618	539	737	8
Mundial	361	607	396	618	539	737	8
de	397	607	408	618	539	737	8
la	409	607	417	618	539	737	8
Salud	419	607	441	618	539	737	8
recomen-	443	607	482	618	539	737	8
dó	278	620	288	631	539	737	8
que,	290	620	308	631	539	737	8
en	310	620	320	631	539	737	8
todo	322	620	341	631	539	737	8
lugar	343	620	365	631	539	737	8
que	367	620	382	631	539	737	8
se	384	620	393	631	539	737	8
administren	395	620	445	631	539	737	8
vacunas,	447	620	482	631	539	737	8
se	278	634	287	645	539	737	8
incluyan	288	634	323	645	539	737	8
técnicas	325	634	358	645	539	737	8
para	360	634	378	645	539	737	8
mitigar	380	634	410	645	539	737	8
el	411	634	419	645	539	737	8
dolor	420	634	442	645	539	737	8
48	441	633	449	640	539	737	8
.	449	634	451	645	539	737	8
Recien-	453	634	482	645	539	737	8
temente	278	647	313	658	539	737	8
A.	315	647	322	658	539	737	8
Taddio	324	647	351	658	539	737	8
ha	353	647	363	658	539	737	8
publicado	365	647	406	658	539	737	8
una	408	647	423	658	539	737	8
nueva	425	647	450	658	539	737	8
guía	452	647	470	658	539	737	8
de	472	647	482	658	539	737	8
práctica	278	661	310	672	539	737	8
clínica	313	661	339	672	539	737	8
49	339	660	347	667	539	737	8
que	349	661	365	672	539	737	8
actualiza	368	661	405	672	539	737	8
los	407	661	419	672	539	737	8
conocimientos	422	661	482	672	539	737	8
García	134	18	149	28	539	737	9
Sánchez	151	18	170	28	539	737	9
N,	172	18	178	28	539	737	9
et	179	18	184	28	539	737	9
al.	185	18	191	28	539	737	9
Alivio	193	18	206	28	539	737	9
del	208	18	215	28	539	737	9
dolor	216	18	229	28	539	737	9
y	230	18	233	28	539	737	9
el	235	18	239	28	539	737	9
estrés	240	18	254	28	539	737	9
al	256	18	260	28	539	737	9
vacunar.	261	18	281	28	539	737	9
Síntesis	283	18	300	28	539	737	9
de	302	18	308	28	539	737	9
la	309	18	313	28	539	737	9
evidencia.	315	18	339	28	539	737	9
Recomendaciones	340	18	384	28	539	737	9
del	385	18	392	28	539	737	9
Comité	394	18	411	28	539	737	9
Asesor	413	18	429	28	539	737	9
de	430	18	436	28	539	737	9
Vacunas	438	18	458	28	539	737	9
de	459	18	465	28	539	737	9
la	467	18	471	28	539	737	9
AEP	472	18	482	28	539	737	9
de	57	55	67	66	539	737	9
la	70	55	78	66	539	737	9
anterior	81	55	114	66	539	737	9
y	117	55	122	66	539	737	9
extiende	125	55	161	66	539	737	9
las	165	55	176	66	539	737	9
recomendaciones	180	55	253	66	539	737	9
a	256	55	261	66	539	737	9
toda	57	69	76	80	539	737	9
la	79	69	86	80	539	737	9
etapa	89	69	113	80	539	737	9
vital,	116	69	136	80	539	737	9
pues	139	69	158	80	539	737	9
incluye	161	69	191	80	539	737	9
a	194	69	199	80	539	737	9
los	202	69	213	80	539	737	9
adultos.	216	69	249	80	539	737	9
Al	252	69	261	80	539	737	9
igual	57	83	77	93	539	737	9
que	79	83	94	93	539	737	9
nosotros,	96	83	134	93	539	737	9
A.	135	83	143	93	539	737	9
Taddio	145	83	172	93	539	737	9
y	173	83	178	93	539	737	9
su	180	83	189	93	539	737	9
equipo	191	83	219	93	539	737	9
utilizan	221	83	252	93	539	737	9
el	254	83	261	93	539	737	9
sistema	57	96	89	107	539	737	9
GRADE	91	96	120	107	539	737	9
para	122	96	140	107	539	737	9
establecer	142	96	184	107	539	737	9
las	186	96	198	107	539	737	9
recomendacio-	200	96	261	107	539	737	9
nes.	57	110	73	121	539	737	9
Nos	75	110	91	121	539	737	9
sentimos	94	110	132	121	539	737	9
satisfechos	134	110	180	121	539	737	9
de	182	110	192	121	539	737	9
que	194	110	210	121	539	737	9
con	212	110	227	121	539	737	9
nuestra	229	110	261	121	539	737	9
revisión	57	124	89	134	539	737	9
hayamos	91	124	128	134	539	737	9
llegado,	131	124	163	134	539	737	9
de	165	124	175	134	539	737	9
forma	178	124	203	134	539	737	9
paralela	205	124	238	134	539	737	9
en	241	124	251	134	539	737	9
el	254	124	261	134	539	737	9
tiempo	57	137	86	148	539	737	9
y	88	137	92	148	539	737	9
sin	94	137	106	148	539	737	9
conocer	107	137	140	148	539	737	9
sus	141	137	155	148	539	737	9
investigaciones,	156	137	221	148	539	737	9
a	223	137	228	148	539	737	9
resulta-	229	137	261	148	539	737	9
dos	57	151	71	162	539	737	9
muy	73	151	91	162	539	737	9
similares.	93	151	132	162	539	737	9
Únicamente	134	151	185	162	539	737	9
pequeñas	187	151	227	162	539	737	9
diferen-	229	151	261	162	539	737	9
cias	57	165	72	175	539	737	9
podrían	75	165	107	175	539	737	9
detectarse,	109	165	154	175	539	737	9
por	156	165	170	175	539	737	9
ejemplo,	172	165	207	175	539	737	9
la	210	165	217	175	539	737	9
aplicación	219	165	261	175	539	737	9
de	57	178	67	189	539	737	9
la	70	178	77	189	539	737	9
vacuna	80	178	110	189	539	737	9
más	113	178	131	189	539	737	9
dolorosa	134	178	170	189	539	737	9
la	173	178	180	189	539	737	9
última	183	178	211	189	539	737	9
nosotros	214	178	250	189	539	737	9
lo	253	178	261	189	539	737	9
indicamos	57	192	100	203	539	737	9
como	105	192	128	203	539	737	9
recomendación	133	192	198	203	539	737	9
débil	203	192	223	203	539	737	9
a	228	192	233	203	539	737	9
favor,	238	192	261	203	539	737	9
mientras	57	205	93	216	539	737	9
que	96	205	111	216	539	737	9
Taddio	113	205	140	216	539	737	9
la	142	205	150	216	539	737	9
considera	152	205	191	216	539	737	9
fuerte	193	205	219	216	539	737	9
a	221	205	226	216	539	737	9
favor.	228	205	250	216	539	737	9
La	252	205	261	216	539	737	9
utilización	57	219	99	230	539	737	9
de	101	219	111	230	539	737	9
intervenciones	112	219	173	230	539	737	9
de	174	219	184	230	539	737	9
distracción	186	219	231	230	539	737	9
es	232	219	241	230	539	737	9
con-	243	219	261	230	539	737	9
siderada	57	233	92	244	539	737	9
por	94	233	107	244	539	737	9
Taddio	109	233	136	244	539	737	9
como	138	233	161	244	539	737	9
débil	163	233	184	244	539	737	9
a	186	233	191	244	539	737	9
favor	193	233	213	244	539	737	9
y	215	233	220	244	539	737	9
por	222	233	236	244	539	737	9
noso-	238	233	261	244	539	737	9
tros	57	246	73	257	539	737	9
fuerte	76	246	101	257	539	737	9
a	104	246	109	257	539	737	9
favor.	112	246	134	257	539	737	9
Asimismo,	137	246	179	257	539	737	9
ellos	182	246	201	257	539	737	9
añaden	204	246	235	257	539	737	9
como	238	246	261	257	539	737	9
recomendaciones	57	260	129	271	539	737	9
fuertes	132	260	162	271	539	737	9
a	164	260	169	271	539	737	9
favor	172	260	193	271	539	737	9
la	195	260	203	271	539	737	9
formación	206	260	248	271	539	737	9
de	251	260	261	271	539	737	9
profesionales,	57	274	113	284	539	737	9
padres	115	274	143	284	539	737	9
y	145	274	149	284	539	737	9
niños	151	274	173	284	539	737	9
mayores	175	274	210	284	539	737	9
de	212	274	222	284	539	737	9
tres	224	274	239	284	539	737	9
años	241	274	261	284	539	737	9
respecto	57	287	92	298	539	737	9
al	93	287	101	298	539	737	9
control	102	287	131	298	539	737	9
del	133	287	145	298	539	737	9
dolor	147	287	168	298	539	737	9
durante	170	287	202	298	539	737	9
la	204	287	211	298	539	737	9
vacunación.	213	287	261	298	539	737	9
En	57	301	67	312	539	737	9
el	69	301	76	312	539	737	9
apartado	77	301	115	312	539	737	9
de	117	301	127	312	539	737	9
soluciones	128	301	171	312	539	737	9
azucaradas	173	301	219	312	539	737	9
proponen	221	301	261	312	539	737	9
como	57	315	79	325	539	737	9
alternativa	81	315	126	325	539	737	9
el	127	315	135	325	539	737	9
uso	136	315	151	325	539	737	9
de	153	315	163	325	539	737	9
la	165	315	172	325	539	737	9
vacuna	174	315	203	325	539	737	9
oral	205	315	221	325	539	737	9
de	222	315	232	325	539	737	9
rotavi-	234	315	261	325	539	737	9
rus	57	328	70	339	539	737	9
en	72	328	82	339	539	737	9
los	84	328	96	339	539	737	9
niños	98	328	121	339	539	737	9
en	123	328	133	339	539	737	9
que	135	328	151	339	539	737	9
esté	153	328	170	339	539	737	9
programada	172	328	223	339	539	737	9
su	225	328	234	339	539	737	9
admi-	237	328	261	339	539	737	9
nistración	57	342	98	353	539	737	9
50	98	341	105	348	539	737	9
.	105	342	107	353	539	737	9
Este	57	358	74	369	539	737	9
trabajo	76	358	105	369	539	737	9
no	108	358	118	369	539	737	9
finaliza	121	358	150	369	539	737	9
con	153	358	168	369	539	737	9
la	170	358	177	369	539	737	9
elaboración	180	358	227	369	539	737	9
del	230	358	242	369	539	737	9
pre-	245	358	261	369	539	737	9
sente	57	372	79	383	539	737	9
escrito.	80	372	109	383	539	737	9
Deberíamos	111	372	160	383	539	737	9
ser	161	372	174	383	539	737	9
capaces	175	372	207	383	539	737	9
de	209	372	219	383	539	737	9
transmitir	220	372	261	383	539	737	9
a	57	386	62	396	539	737	9
los	64	386	76	396	539	737	9
pediatras	78	386	116	396	539	737	9
y	118	386	123	396	539	737	9
a	125	386	130	396	539	737	9
los	133	386	144	396	539	737	9
profesionales	147	386	201	396	539	737	9
de	203	386	213	396	539	737	9
enfermería	216	386	261	396	539	737	9
BIBLIOGRAFÍA	57	432	123	445	539	737	9
que	278	55	293	66	539	737	9
administrar	296	55	344	66	539	737	9
vacunas	346	55	379	66	539	737	9
controlando	382	55	431	66	539	737	9
(mitigando)	434	55	482	66	539	737	9
el	278	69	285	80	539	737	9
dolor	287	69	309	80	539	737	9
y	311	69	316	80	539	737	9
el	318	69	325	80	539	737	9
estrés	328	69	352	80	539	737	9
es	355	69	363	80	539	737	9
una	366	69	382	80	539	737	9
práctica	384	69	417	80	539	737	9
clínica	419	69	446	80	539	737	9
de	448	69	458	80	539	737	9
exce-	460	69	482	80	539	737	9
lencia.	278	83	305	94	539	737	9
No	309	83	321	94	539	737	9
requiere	325	83	359	94	539	737	9
nada	363	83	384	94	539	737	9
más	388	83	406	94	539	737	9
que	410	83	426	94	539	737	9
un	430	83	441	94	539	737	9
adiestra-	445	83	482	94	539	737	9
miento	278	97	308	108	539	737	9
sencillo,	311	97	344	108	539	737	9
que	347	97	362	108	539	737	9
se	365	97	374	108	539	737	9
obtiene	377	97	409	108	539	737	9
con	412	97	427	108	539	737	9
la	429	97	437	108	539	737	9
lectura	440	97	469	108	539	737	9
de	472	97	482	108	539	737	9
estas	278	111	299	121	539	737	9
recomendaciones,	301	111	375	121	539	737	9
en	377	111	387	121	539	737	9
general	389	111	419	121	539	737	9
no	421	111	432	121	539	737	9
supone	433	111	464	121	539	737	9
cos-	465	111	482	121	539	737	9
te	278	124	286	135	539	737	9
añadido,	290	124	325	135	539	737	9
ni	329	124	337	135	539	737	9
para	340	124	359	135	539	737	9
su	362	124	372	135	539	737	9
aplicación	376	124	418	135	539	737	9
se	421	124	430	135	539	737	9
requiere	434	124	468	135	539	737	9
de	472	124	482	135	539	737	9
tiempo	278	138	308	149	539	737	9
adicional.	311	138	351	149	539	737	9
Además,	354	138	389	149	539	737	9
los	393	138	404	149	539	737	9
profesionales	408	138	463	149	539	737	9
que	466	138	482	149	539	737	9
las	278	152	289	163	539	737	9
aplican	292	152	322	163	539	737	9
manifiestan	324	152	374	163	539	737	9
habitualmente	377	152	438	163	539	737	9
mayor	441	152	467	163	539	737	9
sa-	470	152	482	163	539	737	9
tisfacción	278	166	317	177	539	737	9
y	319	166	323	177	539	737	9
su	325	166	334	177	539	737	9
aplicación	336	166	377	177	539	737	9
puede	379	166	404	177	539	737	9
favorecer	406	166	444	177	539	737	9
un	445	166	456	177	539	737	9
mejor	458	166	482	177	539	737	9
cumplimiento	278	180	336	191	539	737	9
del	338	180	350	191	539	737	9
calendario	352	180	395	191	539	737	9
vacunal.	397	180	431	191	539	737	9
CONFLICTO	278	207	322	217	539	737	9
DE	324	207	334	217	539	737	9
INTERESES	336	207	377	217	539	737	9
Los	278	232	289	241	539	737	9
autores	291	232	317	241	539	737	9
declaran	318	232	348	241	539	737	9
no	350	232	359	241	539	737	9
presentar	360	232	393	241	539	737	9
conflictos	395	232	429	241	539	737	9
de	430	232	439	241	539	737	9
intereses	440	232	472	241	539	737	9
en	473	232	482	241	539	737	9
relación	278	242	305	251	539	737	9
con	307	242	319	251	539	737	9
la	321	242	327	251	539	737	9
preparación	329	242	370	251	539	737	9
y	372	242	376	251	539	737	9
publicación	377	242	417	251	539	737	9
de	419	242	427	251	539	737	9
este	429	242	444	251	539	737	9
artículo.	445	242	474	251	539	737	9
ABREVIATURAS	278	268	337	278	539	737	9
CAV-AEP:	278	292	309	301	539	737	9
Comité	312	292	337	301	539	737	9
Asesor	339	292	362	301	539	737	9
de	364	292	372	301	539	737	9
Vacunas	374	292	403	301	539	737	9
de	405	292	414	301	539	737	9
la	416	292	422	301	539	737	9
Asociación	424	292	461	301	539	737	9
Espa-	463	292	482	301	539	737	9
ñola	278	303	293	312	539	737	9
de	295	303	303	312	539	737	9
Pediatría.	305	303	337	312	539	737	9
AGRADECIMIENTOS	278	329	354	339	539	737	9
A	278	353	283	362	539	737	9
Ángel	285	353	304	362	539	737	9
Hernández	306	353	344	362	539	737	9
Merino,	346	353	373	362	539	737	9
por	375	353	386	362	539	737	9
sus	388	353	400	362	539	737	9
aportaciones	402	353	447	362	539	737	9
en	449	353	458	362	539	737	9
la	460	353	466	362	539	737	9
fase	468	353	482	362	539	737	9
de	278	364	286	373	539	737	9
redacción	288	364	321	373	539	737	9
del	323	364	333	373	539	737	9
texto.	335	364	354	373	539	737	9
Al	356	364	363	373	539	737	9
CAV-AEP,	364	364	394	373	539	737	9
por	396	364	407	373	539	737	9
el	409	364	415	373	539	737	9
apoyo	416	364	437	373	539	737	9
determinan-	438	364	482	373	539	737	9
te	278	374	285	383	539	737	9
al	287	374	293	383	539	737	9
proyecto	294	374	324	383	539	737	9
en	326	374	335	383	539	737	9
su	337	374	345	383	539	737	9
conjunto.	346	374	379	383	539	737	9
6.	278	432	284	442	539	737	9
Taddio	292	433	316	442	539	737	9
A,	319	433	326	442	539	737	9
Ilersich	329	433	355	442	539	737	9
AF,	358	433	368	442	539	737	9
Llersich	371	433	398	442	539	737	9
AN,	401	433	414	442	539	737	9
Wells	417	433	437	442	539	737	9
J.	440	433	445	442	539	737	9
From	448	433	466	442	539	737	9
the	470	433	482	442	539	737	9
mouth	292	446	317	455	539	737	9
of	319	446	327	455	539	737	9
babes:	329	446	353	455	539	737	9
getting	356	446	382	455	539	737	9
vaccinated	384	446	423	455	539	737	9
doesn't	425	446	452	455	539	737	9
have	455	446	472	455	539	737	9
to	474	446	482	455	539	737	9
1.	57	463	63	473	539	737	9
Taddio	71	464	95	473	539	737	9
A,	98	464	105	473	539	737	9
Chambers	107	464	145	473	539	737	9
C,	147	464	154	473	539	737	9
Halperin	156	464	188	473	539	737	9
S,	191	464	197	473	539	737	9
Ipp	199	464	211	473	539	737	9
M,	213	464	222	473	539	737	9
Lockett	225	464	251	473	539	737	9
D,	254	464	261	473	539	737	9
Rieder	71	476	94	486	539	737	9
MJ,	97	476	109	486	539	737	9
et	111	476	118	486	539	737	9
al.	121	476	129	486	539	737	9
Inadequate	132	476	174	486	539	737	9
pain	177	476	193	486	539	737	9
management	196	476	246	486	539	737	9
du-	248	476	261	486	539	737	9
ring	71	489	86	498	539	737	9
childhood	89	489	126	498	539	737	9
immunization:	129	489	184	498	539	737	9
the	187	489	199	498	539	737	9
nerve	202	489	223	498	539	737	9
of	225	489	233	498	539	737	9
it.	236	489	243	498	539	737	9
Clin	246	489	261	498	539	737	9
Ther.	71	501	89	511	539	737	9
2009;31:S152-67.	90	501	155	511	539	737	9
2.	57	517	63	526	539	737	9
Fitzgerald	71	517	107	527	539	737	9
M.	111	517	120	527	539	737	9
The	123	517	137	527	539	737	9
development	140	517	189	527	539	737	9
of	193	517	200	527	539	737	9
nociceptive	204	517	246	527	539	737	9
cir-	249	517	261	527	539	737	9
cuits.	71	530	90	539	539	737	9
Nat	92	530	106	539	539	737	9
Rev	108	530	120	539	539	737	9
Neurosci.	122	530	156	539	539	737	9
2005;6:507-20.	158	530	214	539	539	737	9
3.	57	545	63	554	539	737	9
Slater	71	545	92	555	539	737	9
R,	95	545	102	555	539	737	9
Cornelissen	105	545	148	555	539	737	9
L,	151	545	156	555	539	737	9
Fabrizi	159	545	183	555	539	737	9
L,	186	545	192	555	539	737	9
Patten	195	545	219	555	539	737	9
D,	222	545	229	555	539	737	9
Yoxen	232	545	253	555	539	737	9
J,	256	545	261	555	539	737	9
Worley	71	558	96	567	539	737	9
A.	99	558	106	567	539	737	9
Oral	108	558	123	567	539	737	9
sucrose	125	558	153	567	539	737	9
as	155	558	163	567	539	737	9
an	166	558	175	567	539	737	9
analgesic	177	558	212	567	539	737	9
drug	214	558	231	567	539	737	9
for	233	558	244	567	539	737	9
pro-	246	558	261	567	539	737	9
cedural	71	570	98	580	539	737	9
pain	100	570	116	580	539	737	9
in	118	570	125	580	539	737	9
newborn	127	570	160	580	539	737	9
infants:	162	570	191	580	539	737	9
a	193	570	197	580	539	737	9
randomized	199	570	243	580	539	737	9
con-	245	570	261	580	539	737	9
trolled	71	583	95	593	539	737	9
trial.	97	583	113	593	539	737	9
Lancet.	115	583	141	593	539	737	9
2010;376:1225-32.	143	583	213	593	539	737	9
hurt.	292	458	310	468	539	737	9
Can	311	458	325	468	539	737	9
J	326	458	329	468	539	737	9
Infect	330	458	350	468	539	737	9
Dis	352	458	363	468	539	737	9
Med	364	458	381	468	539	737	9
Microbiol.	382	458	417	468	539	737	9
2014;25:196-200.	419	458	482	468	539	737	9
7.	278	474	284	484	539	737	9
Schechter	292	474	328	484	539	737	9
NL,	330	474	342	484	539	737	9
Bernstein	344	474	379	484	539	737	9
BA,	381	474	393	484	539	737	9
Zempsky	395	474	428	484	539	737	9
WT,	430	474	443	484	539	737	9
Bright	445	474	468	484	539	737	9
NS,	470	474	482	484	539	737	9
Willard	292	487	318	497	539	737	9
AK.	320	487	332	497	539	737	9
Educational	334	487	377	497	539	737	9
outreach	379	487	412	497	539	737	9
to	414	487	421	497	539	737	9
reduce	423	487	448	497	539	737	9
immuni-	450	487	482	497	539	737	9
zation	292	500	315	510	539	737	9
pain	318	500	334	510	539	737	9
in	337	500	344	510	539	737	9
office	346	500	367	510	539	737	9
settings.	370	500	401	510	539	737	9
Pediatrics.	404	500	441	510	539	737	9
2010;126:	444	500	482	510	539	737	9
e1514-21.	292	513	329	523	539	737	9
8.	278	529	284	539	539	737	9
Chan	292	529	312	539	539	737	9
S,	315	529	321	539	539	737	9
Pielak	325	529	347	539	539	737	9
K,	350	529	357	539	539	737	9
McIntyre	361	529	394	539	539	737	9
C,	397	529	404	539	539	737	9
Deeter	408	529	433	539	539	737	9
B,	437	529	443	539	539	737	9
Taddio	447	529	471	539	539	737	9
A.	475	529	482	539	539	737	9
Implementation	292	542	352	552	539	737	9
of	354	542	362	552	539	737	9
a	364	542	368	552	539	737	9
new	370	542	386	552	539	737	9
clinical	389	542	414	552	539	737	9
practice	416	542	445	552	539	737	9
guideline	448	542	482	552	539	737	9
regarding	292	555	327	565	539	737	9
pain	329	555	345	565	539	737	9
management	346	555	396	565	539	737	9
during	398	555	422	565	539	737	9
childhood	423	555	460	565	539	737	9
vacci-	461	555	482	565	539	737	9
ne	292	568	301	578	539	737	9
injections.	303	568	340	578	539	737	9
Paediatr	342	568	372	578	539	737	9
Child	373	568	392	578	539	737	9
Health.	393	568	420	578	539	737	9
2013;18:367-72.	421	568	482	578	539	737	9
9.	278	583	284	593	539	737	9
Pillai	292	584	310	593	539	737	9
Riddell	313	584	338	593	539	737	9
RR,	341	584	353	593	539	737	9
Racine	356	584	380	593	539	737	9
NM,	384	584	399	593	539	737	9
Turcotte	402	584	433	593	539	737	9
K,	436	584	443	593	539	737	9
Uman	446	584	469	593	539	737	9
LS,	472	584	482	593	539	737	9
4.	57	598	63	608	539	737	9
Grunau	71	598	99	608	539	737	9
R,	101	598	107	608	539	737	9
Craig	109	598	128	608	539	737	9
KD.	130	598	142	608	539	737	9
Pain	144	598	160	608	539	737	9
expression	162	598	201	608	539	737	9
in	203	598	210	608	539	737	9
neonates:	212	598	249	608	539	737	9
fa-	251	598	261	608	539	737	9
cial	71	611	83	621	539	737	9
action	85	611	108	621	539	737	9
and	110	611	124	621	539	737	9
cry.	126	611	138	621	539	737	9
Pain.	140	611	157	621	539	737	9
1987;28:395-410.	159	611	224	621	539	737	9
Horton	292	597	318	606	539	737	9
RE,	320	597	331	606	539	737	9
Din	333	597	346	606	539	737	9
Osmun	347	597	374	606	539	737	9
L,	376	597	382	606	539	737	9
et	383	597	390	606	539	737	9
al.	392	597	401	606	539	737	9
Non-pharmacological	402	597	482	606	539	737	9
5.	57	626	63	636	539	737	9
Taddio	71	626	95	636	539	737	9
A,	99	626	106	636	539	737	9
Appleton	110	626	144	636	539	737	9
M,	148	626	157	636	539	737	9
Bortolussi	161	626	198	636	539	737	9
R,	202	626	208	636	539	737	9
Chambers	212	626	250	636	539	737	9
C,	254	626	261	636	539	737	9
Dubey	71	639	95	649	539	737	9
V,	96	639	102	649	539	737	9
Halperin	104	639	135	649	539	737	9
S,	137	639	143	649	539	737	9
et	145	639	152	649	539	737	9
al.	154	639	162	649	539	737	9
Reducing	164	639	197	649	539	737	9
the	199	639	211	649	539	737	9
pain	213	639	229	649	539	737	9
of	231	639	239	649	539	737	9
child-	240	639	261	649	539	737	9
hood	71	652	90	661	539	737	9
vaccination:	92	652	136	661	539	737	9
an	138	652	148	661	539	737	9
evidence-based	150	652	207	661	539	737	9
clinical	209	652	235	661	539	737	9
practi-	237	652	261	661	539	737	9
ce	71	664	79	674	539	737	9
guidelines	80	664	118	674	539	737	9
(summary).	120	664	162	674	539	737	9
CMAJ.	163	664	185	674	539	737	9
2010;182:e843-e55.	187	664	261	674	539	737	9
pain.	292	623	311	632	539	737	9
Cochrane	317	623	353	632	539	737	9
Database	359	623	395	632	539	737	9
Syst	401	623	416	632	539	737	9
Rev.	422	623	436	632	539	737	9
2011;(10):	442	623	482	632	539	737	9
management	292	610	342	619	539	737	9
of	345	610	352	619	539	737	9
infant	355	610	377	619	539	737	9
and	380	610	394	619	539	737	9
young	396	610	419	619	539	737	9
child	422	610	440	619	539	737	9
procedural	442	610	482	619	539	737	9
CD006275.	292	636	333	645	539	737	9
10.	278	651	288	661	539	737	9
Shah	292	651	311	661	539	737	9
PS,	318	651	329	661	539	737	9
Herbozo	336	651	368	661	539	737	9
C,	375	651	382	661	539	737	9
Aliwalas	389	651	421	661	539	737	9
LL,	428	651	438	661	539	737	9
Shah	445	651	464	661	539	737	9
VS.	470	651	482	661	539	737	9
Breastfeeding	292	664	343	674	539	737	9
or	346	664	353	674	539	737	9
breast	356	664	379	674	539	737	9
milk	382	664	398	674	539	737	9
for	401	664	411	674	539	737	9
procedural	414	664	453	674	539	737	9
pain	456	664	472	674	539	737	9
in	475	664	482	674	539	737	9
Rev	345	696	356	704	539	737	9
Pediatr	358	696	379	704	539	737	9
Aten	381	696	396	704	539	737	9
Primaria.	397	696	424	704	539	737	9
2015;17:317-27	426	696	475	704	539	737	9
ISSN:	377	705	393	713	539	737	9
1139-7632	395	705	429	713	539	737	9
•	433	705	436	713	539	737	9
www.pap.es	438	705	475	713	539	737	9
325	486	696	502	707	539	737	9
García	57	18	72	28	539	737	10
Sánchez	73	18	93	28	539	737	10
N,	95	18	100	28	539	737	10
et	102	18	106	28	539	737	10
al.	108	18	114	28	539	737	10
Alivio	115	18	129	28	539	737	10
del	130	18	138	28	539	737	10
dolor	139	18	152	28	539	737	10
y	153	18	156	28	539	737	10
el	157	18	161	28	539	737	10
estrés	163	18	177	28	539	737	10
al	178	18	182	28	539	737	10
vacunar.	184	18	204	28	539	737	10
Síntesis	206	18	223	28	539	737	10
de	225	18	230	28	539	737	10
la	232	18	236	28	539	737	10
evidencia.	238	18	262	28	539	737	10
Recomendaciones	263	18	306	28	539	737	10
del	308	18	315	28	539	737	10
Comité	317	18	334	28	539	737	10
Asesor	336	18	351	28	539	737	10
de	353	18	359	28	539	737	10
Vacunas	361	18	380	28	539	737	10
de	382	18	388	28	539	737	10
la	389	18	393	28	539	737	10
AEP	395	18	405	28	539	737	10
neonates.	71	56	107	65	539	737	10
Cochrane	111	56	147	65	539	737	10
Database	151	56	186	65	539	737	10
Syst	190	56	205	65	539	737	10
Rev.	209	56	223	65	539	737	10
2012;12:	227	56	261	65	539	737	10
CD004950.	71	68	112	78	539	737	10
pain	292	56	309	65	539	737	10
in	314	56	321	65	539	737	10
the	326	56	339	65	539	737	10
methods	344	56	377	65	539	737	10
of	382	56	390	65	539	737	10
massage	395	56	428	65	539	737	10
therapy	433	56	463	65	539	737	10
and	468	56	482	65	539	737	10
11.	57	83	67	93	539	737	10
Stevens	71	84	99	93	539	737	10
B,	102	84	108	93	539	737	10
Yamada	110	84	140	93	539	737	10
J,	142	84	147	93	539	737	10
Lee	149	84	161	93	539	737	10
GY,	164	84	175	93	539	737	10
Ohlsson	177	84	207	93	539	737	10
A.	210	84	217	93	539	737	10
Sucrose	219	84	248	93	539	737	10
for	250	84	261	93	539	737	10
analgesia	71	96	106	106	539	737	10
in	110	96	117	106	539	737	10
newborn	121	96	154	106	539	737	10
infants	158	96	184	106	539	737	10
undergoing	187	96	231	106	539	737	10
painful	234	96	261	106	539	737	10
procedures.	71	109	114	119	539	737	10
Cochrane	118	109	153	119	539	737	10
Database	157	109	192	119	539	737	10
Syst	196	109	211	119	539	737	10
Rev.	215	109	229	119	539	737	10
2013;1:	232	109	261	119	539	737	10
CD001069.	71	121	112	131	539	737	10
referring	292	81	325	91	539	737	10
to	330	81	337	91	539	737	10
Navabsafavi	342	81	388	91	539	737	10
Health	393	81	418	91	539	737	10
Care	423	81	440	91	539	737	10
Center	445	81	470	91	539	737	10
in	475	81	482	91	539	737	10
12.	57	137	67	146	539	737	10
Kassab	71	137	97	147	539	737	10
M,	100	137	110	147	539	737	10
Foster	113	137	136	147	539	737	10
JP,	140	137	148	147	539	737	10
Foureur	151	137	180	147	539	737	10
M,	184	137	193	147	539	737	10
Fowler	197	137	221	147	539	737	10
C.	225	137	232	147	539	737	10
Sweet-	235	137	261	147	539	737	10
tasting	71	150	97	159	539	737	10
solutions	99	150	133	159	539	737	10
for	135	150	145	159	539	737	10
needle-related	148	150	201	159	539	737	10
procedural	203	150	242	159	539	737	10
pain	245	150	261	159	539	737	10
in	71	162	78	172	539	737	10
infants	81	162	107	172	539	737	10
one	109	162	123	172	539	737	10
month	126	162	151	172	539	737	10
to	153	162	161	172	539	737	10
one	164	162	177	172	539	737	10
year	180	162	196	172	539	737	10
of	198	162	206	172	539	737	10
age.	208	162	223	172	539	737	10
Cochrane	226	162	261	172	539	737	10
Database	71	175	106	184	539	737	10
Syst	107	175	122	184	539	737	10
Rev.	124	175	138	184	539	737	10
2012;12:CD008411.	140	175	214	184	539	737	10
13.	57	190	67	200	539	737	10
Harrison	71	190	103	200	539	737	10
D,	105	190	112	200	539	737	10
Yamada	115	190	144	200	539	737	10
J,	147	190	151	200	539	737	10
Adams-Webber	154	190	211	200	539	737	10
T,	213	190	219	200	539	737	10
Ohlsson	221	190	251	200	539	737	10
A,	254	190	261	200	539	737	10
Beyene	71	203	97	213	539	737	10
J,	100	203	104	213	539	737	10
Stevens	107	203	135	213	539	737	10
B.	138	203	144	213	539	737	10
Sweet	147	203	170	213	539	737	10
tasting	172	203	199	213	539	737	10
solutions	201	203	235	213	539	737	10
for	238	203	248	213	539	737	10
re-	251	203	261	213	539	737	10
duction	71	215	99	225	539	737	10
of	101	215	108	225	539	737	10
needle-related	110	215	163	225	539	737	10
procedural	164	215	203	225	539	737	10
pain	205	215	221	225	539	737	10
in	222	215	230	225	539	737	10
children	231	215	261	225	539	737	10
aged	71	228	89	238	539	737	10
one	92	228	105	238	539	737	10
to	108	228	116	238	539	737	10
16	118	228	128	238	539	737	10
years.	130	228	152	238	539	737	10
Cochrane	154	228	189	238	539	737	10
Database	192	228	227	238	539	737	10
Syst	229	228	244	238	539	737	10
Rev.	247	228	261	238	539	737	10
2015;5:CD008408.	71	241	140	250	539	737	10
14.	57	256	67	266	539	737	10
Uman	71	256	94	266	539	737	10
LS,	96	256	105	266	539	737	10
Birnie	107	256	128	266	539	737	10
KA,	130	256	142	266	539	737	10
Noel	144	256	161	266	539	737	10
M,	163	256	172	266	539	737	10
Parker	174	256	197	266	539	737	10
JA,	199	256	209	266	539	737	10
Chambers	211	256	248	266	539	737	10
CT,	250	256	261	266	539	737	10
McGrath	71	269	104	278	539	737	10
PJ,	107	269	116	278	539	737	10
et	120	269	127	278	539	737	10
al.	131	269	139	278	539	737	10
Psychological	143	269	193	278	539	737	10
interventions	197	269	247	278	539	737	10
for	250	269	261	278	539	737	10
needle-related	71	281	124	291	539	737	10
procedural	127	281	166	291	539	737	10
pain	169	281	185	291	539	737	10
and	188	281	202	291	539	737	10
distress	204	281	233	291	539	737	10
in	235	281	242	291	539	737	10
chil-	245	281	261	291	539	737	10
dren	71	294	88	304	539	737	10
and	90	294	104	304	539	737	10
adolescents.	107	294	152	304	539	737	10
Cochrane	155	294	190	304	539	737	10
Database	192	294	227	304	539	737	10
Syst	229	294	244	304	539	737	10
Rev.	247	294	261	304	539	737	10
2013;10:CD005179.	71	307	144	316	539	737	10
15.	57	322	67	332	539	737	10
Higgins	71	322	99	332	539	737	10
JPT,	103	322	116	332	539	737	10
Green	120	322	142	332	539	737	10
S	146	322	151	332	539	737	10
(eds.).	154	322	176	332	539	737	10
Manual	180	322	209	332	539	737	10
Cochrane	213	322	248	332	539	737	10
de	252	322	261	332	539	737	10
Revisiones	71	335	109	344	539	737	10
Sistemáticas	112	335	159	344	539	737	10
de	162	335	172	344	539	737	10
Intervenciones,	175	335	231	344	539	737	10
versión	234	335	261	344	539	737	10
5.1.0.	71	347	90	357	539	737	10
En:	92	347	104	357	539	737	10
Cochrane	106	347	141	357	539	737	10
Iberoamérica	143	347	191	357	539	737	10
[en	193	347	205	357	539	737	10
línea]	207	347	228	357	539	737	10
[actuali-	230	347	261	357	539	737	10
zado	71	360	88	370	539	737	10
en	90	360	100	370	539	737	10
marzo	102	360	125	370	539	737	10
de	127	360	136	370	539	737	10
2011,	138	360	158	370	539	737	10
consultado	160	360	201	370	539	737	10
el	203	360	210	370	539	737	10
19/11/2015].	212	360	261	370	539	737	10
Disponible	71	373	112	382	539	737	10
en	118	373	127	382	539	737	10
http://es.cochrane.org/sites/es.co	133	373	261	382	539	737	10
chrane.org/files/uploads/Manual_Cochrane_510_	71	385	261	395	539	737	10
reduit.pdf	71	398	107	407	539	737	10
16.	57	413	67	423	539	737	10
Guyatt	71	413	96	423	539	737	10
GH,	99	413	112	423	539	737	10
Oxman	115	413	142	423	539	737	10
AD,	144	413	157	423	539	737	10
Vist	159	413	173	423	539	737	10
G,	175	413	183	423	539	737	10
Kunz	186	413	204	423	539	737	10
R,	206	413	213	423	539	737	10
Falck-Ytter	215	413	253	423	539	737	10
Y,	255	413	261	423	539	737	10
Alonso-Coello	71	426	122	436	539	737	10
P,	124	426	129	436	539	737	10
et	132	426	139	436	539	737	10
al.	141	426	150	436	539	737	10
GRADE:	152	426	180	436	539	737	10
an	182	426	192	436	539	737	10
emerging	194	426	230	436	539	737	10
consen-	232	426	261	436	539	737	10
sus	71	439	83	448	539	737	10
on	85	439	95	448	539	737	10
rating	97	439	119	448	539	737	10
quality	121	439	146	448	539	737	10
of	148	439	156	448	539	737	10
evidence	158	439	190	448	539	737	10
and	192	439	206	448	539	737	10
strength	208	439	239	448	539	737	10
of	241	439	249	448	539	737	10
re-	251	439	261	448	539	737	10
commendations.	71	451	133	461	539	737	10
BMJ.	135	451	151	461	539	737	10
2008;336:924-6.	153	451	214	461	539	737	10
17.	57	466	67	476	539	737	10
McNair	71	467	98	476	539	737	10
C,	101	467	108	476	539	737	10
Campbell	112	467	147	476	539	737	10
Yeo	150	467	163	476	539	737	10
M,	166	467	176	476	539	737	10
Johnston	179	467	213	476	539	737	10
C,	216	467	223	476	539	737	10
Taddio	226	467	251	476	539	737	10
A.	254	467	261	476	539	737	10
Nonpharmacological	71	479	149	489	539	737	10
management	152	479	202	489	539	737	10
of	206	479	213	489	539	737	10
pain	216	479	233	489	539	737	10
during	236	479	261	489	539	737	10
common	71	492	104	501	539	737	10
needle	106	492	130	501	539	737	10
puncture	132	492	166	501	539	737	10
procedures	168	492	208	501	539	737	10
in	210	492	217	501	539	737	10
infants:	219	492	247	501	539	737	10
cu-	249	492	261	501	539	737	10
rrent	71	504	89	514	539	737	10
research	91	504	122	514	539	737	10
evidence	123	504	155	514	539	737	10
and	157	504	171	514	539	737	10
practical	172	504	204	514	539	737	10
considerations.	205	504	261	514	539	737	10
Clin	71	517	85	527	539	737	10
Perinatol.	87	517	122	527	539	737	10
2013;40:493-508.	123	517	189	527	539	737	10
18.	57	532	67	542	539	737	10
Boroumandfar	71	533	125	542	539	737	10
K,	127	533	134	542	539	737	10
Khodaei	136	533	166	542	539	737	10
F,	168	533	173	542	539	737	10
Abdeyazdan	175	533	220	542	539	737	10
Z,	223	533	229	542	539	737	10
Maroufi	231	533	261	542	539	737	10
M.	71	545	80	555	539	737	10
Comparison	82	545	126	555	539	737	10
of	128	545	135	555	539	737	10
vaccination-related	137	545	207	555	539	737	10
pain	209	545	225	555	539	737	10
in	226	545	233	555	539	737	10
infants	235	545	261	555	539	737	10
who	71	558	87	567	539	737	10
receive	91	558	116	567	539	737	10
vapocoolant	120	558	165	567	539	737	10
spray	169	558	188	567	539	737	10
and	192	558	206	567	539	737	10
breastfeeding	209	558	261	567	539	737	10
during	71	570	95	580	539	737	10
injection.	99	570	133	580	539	737	10
Iran	136	570	151	580	539	737	10
J	154	570	157	580	539	737	10
Nurs	160	570	178	580	539	737	10
Midwifery	181	570	219	580	539	737	10
Res.	222	570	236	580	539	737	10
2013;	239	570	261	580	539	737	10
18:33-7.	71	583	101	593	539	737	10
19.	57	598	67	608	539	737	10
Modarres	71	598	106	608	539	737	10
M,	110	598	119	608	539	737	10
Jazayeri	123	598	151	608	539	737	10
A,	155	598	162	608	539	737	10
Rahnama	165	598	201	608	539	737	10
P,	204	598	209	608	539	737	10
Montazeri	212	598	251	608	539	737	10
A.	254	598	261	608	539	737	10
Breastfeeding	71	611	122	621	539	737	10
and	124	611	139	621	539	737	10
pain	141	611	157	621	539	737	10
relief	160	611	179	621	539	737	10
in	181	611	188	621	539	737	10
full-term	191	611	224	621	539	737	10
neonates	226	611	261	621	539	737	10
during	71	624	95	633	539	737	10
immunization	97	624	150	633	539	737	10
injections:	152	624	190	633	539	737	10
a	192	624	197	633	539	737	10
clinical	199	624	225	633	539	737	10
randomi-	227	624	261	633	539	737	10
zed	71	636	84	646	539	737	10
trial.	85	636	102	646	539	737	10
BMC	104	636	121	646	539	737	10
Anesthesiol.	123	636	168	646	539	737	10
2013;13:22.	170	636	214	646	539	737	10
20.	57	651	67	661	539	737	10
Esfahani	71	652	102	661	539	737	10
MS,	105	652	119	661	539	737	10
Sheykhi	122	652	150	661	539	737	10
S,	153	652	159	661	539	737	10
Abdeyazdan	162	652	207	661	539	737	10
Z,	210	652	216	661	539	737	10
Jodakee	219	652	248	661	539	737	10
M,	251	652	261	661	539	737	10
Boroumandfar	71	664	124	674	539	737	10
K.	125	664	132	674	539	737	10
A	134	664	139	674	539	737	10
comparative	140	664	185	674	539	737	10
study	187	664	207	674	539	737	10
on	208	664	218	674	539	737	10
vaccination	219	664	261	674	539	737	10
326	35	696	52	707	539	737	10
Rev	62	696	74	704	539	737	10
Pediatr	76	696	97	704	539	737	10
Aten	99	696	113	704	539	737	10
Primaria.	115	696	141	704	539	737	10
2015;17:317-27	143	696	193	704	539	737	10
ISSN:	62	705	78	713	539	737	10
1139-7632	80	705	114	713	539	737	10
•	118	705	122	713	539	737	10
www.pap.es	123	705	161	713	539	737	10
mothers'	292	69	325	78	539	737	10
breast	327	69	350	78	539	737	10
feeding	353	69	381	78	539	737	10
during	384	69	408	78	539	737	10
injection	411	69	443	78	539	737	10
of	446	69	453	78	539	737	10
infants	456	69	482	78	539	737	10
Isfahan.	292	94	321	104	539	737	10
Iran	323	94	337	104	539	737	10
J	339	94	342	104	539	737	10
Nurs	344	94	361	104	539	737	10
Midwifery	363	94	401	104	539	737	10
Res.	402	94	417	104	539	737	10
2013;18:494-8.	418	94	474	104	539	737	10
21.	278	110	288	120	539	737	10
Iqbal	292	110	310	120	539	737	10
A,	312	110	319	120	539	737	10
Malik	320	110	340	120	539	737	10
R,	342	110	348	120	539	737	10
Siddique	350	110	382	120	539	737	10
M,	383	110	393	120	539	737	10
Yaqub	394	110	417	120	539	737	10
M,	418	110	427	120	539	737	10
IqbalT,	429	110	453	120	539	737	10
Farrukh	454	110	482	120	539	737	10
H,	292	123	300	133	539	737	10
et	302	123	309	133	539	737	10
al.	311	123	320	133	539	737	10
Breast	322	123	345	133	539	737	10
feeding	348	123	376	133	539	737	10
of	378	123	385	133	539	737	10
pain	388	123	404	133	539	737	10
relief	406	123	425	133	539	737	10
during	427	123	452	133	539	737	10
Bacillus	454	123	482	133	539	737	10
Calmette	292	136	326	146	539	737	10
Guerin	329	136	354	146	539	737	10
(BCG)	357	136	378	146	539	737	10
vaccination	380	136	423	146	539	737	10
in	425	136	432	146	539	737	10
term	435	136	453	146	539	737	10
neona-	456	136	482	146	539	737	10
tes.	292	149	305	159	539	737	10
Pakistan	307	149	338	159	539	737	10
J	339	149	342	159	539	737	10
Med	344	149	361	159	539	737	10
Health	362	149	387	159	539	737	10
Sci.	389	149	401	159	539	737	10
2014;8:403-6.	403	149	454	159	539	737	10
22.	278	165	288	174	539	737	10
Gupta	292	165	315	175	539	737	10
NK,	319	165	332	175	539	737	10
Upadhyay	336	165	374	175	539	737	10
A,	378	165	385	175	539	737	10
Agarwal	389	165	420	175	539	737	10
A,	424	165	431	175	539	737	10
Goswami	435	165	470	175	539	737	10
G,	474	165	482	175	539	737	10
Kumar	292	178	316	188	539	737	10
J,	319	178	323	188	539	737	10
Sreenivas	325	178	360	188	539	737	10
V.	362	178	368	188	539	737	10
Randomized	370	178	416	188	539	737	10
controlled	418	178	455	188	539	737	10
trial	457	178	472	188	539	737	10
of	474	178	482	188	539	737	10
topical	292	191	317	200	539	737	10
EMLA	320	191	341	200	539	737	10
and	344	191	359	200	539	737	10
breastfeeding	362	191	413	200	539	737	10
for	416	191	427	200	539	737	10
reducing	430	191	462	200	539	737	10
pain	466	191	482	200	539	737	10
during	292	204	317	213	539	737	10
wDPT	320	204	341	213	539	737	10
vaccination.	344	204	389	213	539	737	10
Eur	392	204	404	213	539	737	10
J	407	204	410	213	539	737	10
Pediatr.	413	204	441	213	539	737	10
2013;172:	444	204	482	213	539	737	10
1527-33.	292	217	325	226	539	737	10
23.	278	232	288	242	539	737	10
Rongsen-Chandola	292	233	362	242	539	737	10
T,	366	233	371	242	539	737	10
Strand	375	233	400	242	539	737	10
TA,	403	233	414	242	539	737	10
Goyal	418	233	439	242	539	737	10
N,	442	233	450	242	539	737	10
Flem	454	233	472	242	539	737	10
E,	476	233	482	242	539	737	10
Rathore	292	246	321	255	539	737	10
SS,	322	246	332	255	539	737	10
Arya	334	246	350	255	539	737	10
A,	351	246	358	255	539	737	10
et	360	246	367	255	539	737	10
al.	368	246	377	255	539	737	10
Effect	378	246	399	255	539	737	10
of	401	246	408	255	539	737	10
withholding	410	246	455	255	539	737	10
breast-	456	246	482	255	539	737	10
feeding	292	258	320	268	539	737	10
on	322	258	331	268	539	737	10
the	334	258	346	268	539	737	10
immune	348	258	379	268	539	737	10
response	382	258	415	268	539	737	10
to	417	258	424	268	539	737	10
a	427	258	431	268	539	737	10
live	433	258	446	268	539	737	10
oral	448	258	462	268	539	737	10
rota-	464	258	482	268	539	737	10
virus	292	271	310	281	539	737	10
vaccine	312	271	339	281	539	737	10
in	341	271	348	281	539	737	10
North	350	271	372	281	539	737	10
Indian	374	271	397	281	539	737	10
infants.	400	271	427	281	539	737	10
Vaccine.	429	271	459	281	539	737	10
2014;	461	271	482	281	539	737	10
32:A134-9.	292	284	332	294	539	737	10
24.	278	300	288	310	539	737	10
Curry	292	300	312	310	539	737	10
DM,	315	300	330	310	539	737	10
Brown	333	300	357	310	539	737	10
C,	360	300	367	310	539	737	10
Wrona	370	300	394	310	539	737	10
S.	397	300	403	310	539	737	10
Effectiveness	406	300	454	310	539	737	10
of	457	300	465	310	539	737	10
oral	468	300	482	310	539	737	10
sucrose	292	313	320	323	539	737	10
for	322	313	332	323	539	737	10
pain	335	313	351	323	539	737	10
management	353	313	403	323	539	737	10
in	405	313	412	323	539	737	10
infants	415	313	441	323	539	737	10
during	443	313	467	323	539	737	10
im-	469	313	482	323	539	737	10
munizations.	292	326	340	336	539	737	10
Pain	342	326	357	336	539	737	10
Manag	359	326	385	336	539	737	10
Nurs.	387	326	406	336	539	737	10
2012;13:139-49.	408	326	469	336	539	737	10
25.	278	342	288	351	539	737	10
Goswami	292	342	327	352	539	737	10
G,	331	342	338	352	539	737	10
Upadhyay	342	342	379	352	539	737	10
A,	382	342	389	352	539	737	10
Gupta	392	342	416	352	539	737	10
NK,	419	342	432	352	539	737	10
Chaudhry	436	342	472	352	539	737	10
R,	475	342	482	352	539	737	10
Chawla	292	355	320	365	539	737	10
D,	324	355	331	365	539	737	10
Sreenivas	336	355	371	365	539	737	10
V.	375	355	381	365	539	737	10
Comparison	385	355	431	365	539	737	10
of	435	355	443	365	539	737	10
analgesic	447	355	482	365	539	737	10
effect	292	368	313	378	539	737	10
of	315	368	323	378	539	737	10
direct	325	368	346	378	539	737	10
breastfeeding,	348	368	401	378	539	737	10
oral	403	368	417	378	539	737	10
25%	419	368	435	378	539	737	10
dextrose	437	368	469	378	539	737	10
so-	471	368	482	378	539	737	10
lution	292	381	314	390	539	737	10
and	318	381	332	390	539	737	10
placebo	335	381	364	390	539	737	10
during	368	381	392	390	539	737	10
1st	396	381	407	390	539	737	10
DPT	411	381	425	390	539	737	10
vaccination	429	381	471	390	539	737	10
in	475	381	482	390	539	737	10
healthy	292	394	320	403	539	737	10
term	321	394	339	403	539	737	10
infants:	341	394	369	403	539	737	10
a	371	394	376	403	539	737	10
randomized,	378	394	423	403	539	737	10
placebo	425	394	454	403	539	737	10
contro-	455	394	482	403	539	737	10
lled	292	407	305	416	539	737	10
trial.	307	407	324	416	539	737	10
Indian	326	407	349	416	539	737	10
Pediatr.	351	407	378	416	539	737	10
2013;50:649-53.	380	407	440	416	539	737	10
26.	278	422	288	432	539	737	10
Yilmaz	292	423	316	432	539	737	10
G,	318	423	326	432	539	737	10
Caylan	328	423	352	432	539	737	10
N,	354	423	362	432	539	737	10
Oguz	364	423	383	432	539	737	10
M,	385	423	395	432	539	737	10
Karacan	396	423	426	432	539	737	10
CD.	428	423	440	432	539	737	10
Oral	442	423	457	432	539	737	10
sucro-	459	423	482	432	539	737	10
se	292	436	300	445	539	737	10
administration	304	436	359	445	539	737	10
to	363	436	371	445	539	737	10
reducepain	375	436	416	445	539	737	10
response	420	436	454	445	539	737	10
during	457	436	482	445	539	737	10
immunization	292	448	344	458	539	737	10
in	347	448	354	458	539	737	10
16-19-month	357	448	407	458	539	737	10
infants:	409	448	438	458	539	737	10
a	441	448	445	458	539	737	10
randomi-	448	448	482	458	539	737	10
zed,	292	461	306	471	539	737	10
placebo-controlled	308	461	377	471	539	737	10
trial.	379	461	395	471	539	737	10
Eur	397	461	409	471	539	737	10
J	411	461	414	471	539	737	10
Pediatr.	416	461	443	471	539	737	10
2014;173:	444	461	482	471	539	737	10
1527-32.	292	474	325	484	539	737	10
27.	278	490	288	500	539	737	10
Abuelkheir	292	490	332	500	539	737	10
M,	333	490	343	500	539	737	10
Alsourani	345	490	379	500	539	737	10
D,	381	490	388	500	539	737	10
Al-Eyadhy	390	490	426	500	539	737	10
A,	428	490	435	500	539	737	10
Temsah	436	490	465	500	539	737	10
MH,	467	490	482	500	539	737	10
Meo	292	503	309	513	539	737	10
SA,	312	503	323	513	539	737	10
Alzamil	327	503	354	513	539	737	10
F.	358	503	363	513	539	737	10
EMLA	366	503	387	513	539	737	10
©	387	502	392	509	539	737	10
cream:	394	503	419	513	539	737	10
a	423	503	427	513	539	737	10
pain-relieving	431	503	482	513	539	737	10
strategy	292	516	322	526	539	737	10
for	326	516	336	526	539	737	10
childhood	340	516	377	526	539	737	10
vaccination.	380	516	424	526	539	737	10
J	428	516	431	526	539	737	10
Int	434	516	444	526	539	737	10
Med	448	516	464	526	539	737	10
Res.	468	516	482	526	539	737	10
2014;42:329-36.	292	529	353	539	539	737	10
28.	278	545	288	554	539	737	10
Boivin	292	545	315	555	539	737	10
JM,	320	545	332	555	539	737	10
Poupon-Lemarquis	337	545	408	555	539	737	10
L,	413	545	418	555	539	737	10
Iraqi	423	545	440	555	539	737	10
W,	444	545	454	555	539	737	10
Fay	459	545	471	555	539	737	10
R,	475	545	482	555	539	737	10
Schmitt	292	558	321	567	539	737	10
C,	324	558	331	567	539	737	10
Rossignol	334	558	369	567	539	737	10
P.	372	558	377	567	539	737	10
A	380	558	385	567	539	737	10
multifactorial	387	558	438	567	539	737	10
strategy	441	558	472	567	539	737	10
of	474	558	482	567	539	737	10
pain	292	571	308	580	539	737	10
management	312	571	362	580	539	737	10
is	366	571	372	580	539	737	10
associated	375	571	414	580	539	737	10
with	417	571	435	580	539	737	10
less	438	571	452	580	539	737	10
pain	455	571	472	580	539	737	10
in	475	571	482	580	539	737	10
scheduled	292	584	330	593	539	737	10
vaccination	332	584	375	593	539	737	10
of	377	584	385	593	539	737	10
children.	387	584	419	593	539	737	10
A	422	584	427	593	539	737	10
study	430	584	450	593	539	737	10
realized	453	584	482	593	539	737	10
by	292	597	301	606	539	737	10
family	304	597	327	606	539	737	10
practitioners	331	597	378	606	539	737	10
in	382	597	389	606	539	737	10
239	392	597	406	606	539	737	10
children	410	597	440	606	539	737	10
aged	443	597	462	606	539	737	10
4-12	465	597	482	606	539	737	10
years	292	610	311	619	539	737	10
old.	313	610	326	619	539	737	10
Fam	328	610	344	619	539	737	10
Pract.	346	610	366	619	539	737	10
2008;25:423-9.	368	610	424	619	539	737	10
29.	278	625	288	635	539	737	10
Knutsson	292	625	327	635	539	737	10
N,	328	625	336	635	539	737	10
Jansson	338	625	367	635	539	737	10
UB,	369	625	381	635	539	737	10
Alm	383	625	398	635	539	737	10
B.	400	625	406	635	539	737	10
Immediate	408	625	448	635	539	737	10
injection	450	625	482	635	539	737	10
pain	292	638	308	648	539	737	10
in	311	638	318	648	539	737	10
infants	320	638	346	648	539	737	10
aged	349	638	367	648	539	737	10
18	370	638	379	648	539	737	10
months	381	638	410	648	539	737	10
during	413	638	437	648	539	737	10
vaccination	440	638	482	648	539	737	10
against	292	651	320	661	539	737	10
measles,	323	651	356	661	539	737	10
mumps	359	651	388	661	539	737	10
and	391	651	406	661	539	737	10
rubella	409	651	435	661	539	737	10
with	439	651	456	661	539	737	10
either	460	651	482	661	539	737	10
Priorix	292	664	316	674	539	737	10
or	318	664	325	674	539	737	10
MMR-II.	327	664	355	674	539	737	10
Vaccine.	357	664	387	674	539	737	10
2006;24:5800-5.	389	664	449	674	539	737	10
García	134	18	149	28	539	737	11
Sánchez	151	18	170	28	539	737	11
N,	172	18	178	28	539	737	11
et	179	18	184	28	539	737	11
al.	185	18	191	28	539	737	11
Alivio	193	18	206	28	539	737	11
del	208	18	215	28	539	737	11
dolor	216	18	229	28	539	737	11
y	230	18	233	28	539	737	11
el	235	18	239	28	539	737	11
estrés	240	18	254	28	539	737	11
al	256	18	260	28	539	737	11
vacunar.	261	18	281	28	539	737	11
Síntesis	283	18	300	28	539	737	11
de	302	18	308	28	539	737	11
la	309	18	313	28	539	737	11
evidencia.	315	18	339	28	539	737	11
Recomendaciones	340	18	384	28	539	737	11
del	385	18	392	28	539	737	11
Comité	394	18	411	28	539	737	11
Asesor	413	18	429	28	539	737	11
de	430	18	436	28	539	737	11
Vacunas	438	18	458	28	539	737	11
de	459	18	465	28	539	737	11
la	467	18	471	28	539	737	11
AEP	472	18	482	28	539	737	11
30.	57	55	67	65	539	737	11
Kostandy	71	56	105	65	539	737	11
R,	107	56	113	65	539	737	11
Anderson	115	56	150	65	539	737	11
GC,	152	56	165	65	539	737	11
Good	167	56	186	65	539	737	11
M.	188	56	198	65	539	737	11
Skin-to-skin	200	56	243	65	539	737	11
con-	245	56	261	65	539	737	11
tact	71	68	85	78	539	737	11
diminishes	88	68	128	78	539	737	11
pain	130	68	147	78	539	737	11
from	149	68	167	78	539	737	11
hepatitis	169	68	202	78	539	737	11
B	204	68	209	78	539	737	11
vaccine	211	68	238	78	539	737	11
injec-	241	68	261	78	539	737	11
tion	71	81	86	90	539	737	11
in	88	81	95	90	539	737	11
healthy	98	81	126	90	539	737	11
full-term	128	81	162	90	539	737	11
neonates.	164	81	200	90	539	737	11
Neonatal	203	81	237	90	539	737	11
Netw.	239	81	261	90	539	737	11
2013;32:274-80.	71	93	132	103	539	737	11
31.	57	108	67	118	539	737	11
Girish	71	108	93	118	539	737	11
GN,	94	108	108	118	539	737	11
Ravi	109	108	124	118	539	737	11
MD.	126	108	140	118	539	737	11
Vaccination	142	108	184	118	539	737	11
related	186	108	212	118	539	737	11
pain:	213	108	232	118	539	737	11
compa-	233	108	261	118	539	737	11
rison	71	121	89	131	539	737	11
of	92	121	100	131	539	737	11
two	103	121	117	131	539	737	11
injection	120	121	153	131	539	737	11
techniques.	156	121	199	131	539	737	11
Indian	201	121	225	131	539	737	11
J	228	121	231	131	539	737	11
Pediatr.	234	121	261	131	539	737	11
2014;81:1327-31.	71	133	136	143	539	737	11
32.	57	148	67	158	539	737	11
Sánchez-Molero	71	149	130	158	539	737	11
Martín	132	149	158	158	539	737	11
MP,	160	149	173	158	539	737	11
del	175	149	186	158	539	737	11
Cerro	188	149	208	158	539	737	11
Gutiérrez	210	149	244	158	539	737	11
AM,	246	149	261	158	539	737	11
Galán	71	161	93	171	539	737	11
Delgado	95	161	126	171	539	737	11
H,	128	161	136	171	539	737	11
Muñoz	138	161	164	171	539	737	11
Camargo	166	161	200	171	539	737	11
JC.	202	161	212	171	539	737	11
Respuesta	214	161	252	171	539	737	11
al	254	161	261	171	539	737	11
dolor	71	174	90	183	539	737	11
de	92	174	101	183	539	737	11
lactantes,	102	174	138	183	539	737	11
según	139	174	162	183	539	737	11
el	163	174	170	183	539	737	11
orden	172	174	193	183	539	737	11
de	195	174	204	183	539	737	11
administración	205	174	261	183	539	737	11
de	71	186	80	196	539	737	11
las	82	186	92	196	539	737	11
vacunas.	94	186	125	196	539	737	11
Rev	127	186	140	196	539	737	11
Enferm.	142	186	170	196	539	737	11
2014;37:50-7.	172	186	224	196	539	737	11
33.	57	201	67	211	539	737	11
Ipp	71	202	83	211	539	737	11
M,	84	202	93	211	539	737	11
Parkin	95	202	118	211	539	737	11
PC,	119	202	130	211	539	737	11
Lear	132	202	147	211	539	737	11
N,	149	202	157	211	539	737	11
Goldbach	158	202	193	211	539	737	11
M,	195	202	204	211	539	737	11
Taddio	206	202	230	211	539	737	11
A.	231	202	238	211	539	737	11
Order	240	202	261	211	539	737	11
of	71	214	78	224	539	737	11
vaccine	81	214	108	224	539	737	11
injection	111	214	143	224	539	737	11
and	146	214	160	224	539	737	11
infant	163	214	185	224	539	737	11
pain	188	214	204	224	539	737	11
response.	206	214	242	224	539	737	11
Arch	244	214	261	224	539	737	11
Pediatr	71	227	97	236	539	737	11
Adolesc	99	227	127	236	539	737	11
Med.	129	227	147	236	539	737	11
2009;163:469-72.	149	227	214	236	539	737	11
34.	57	242	67	251	539	737	11
McGowan	71	242	109	252	539	737	11
A,	114	242	121	252	539	737	11
Cottrell	125	242	153	252	539	737	11
S,	157	242	163	252	539	737	11
Roberts	168	242	196	252	539	737	11
R,	201	242	207	252	539	737	11
Lankshear	211	242	249	252	539	737	11
A.	254	242	261	252	539	737	11
Minimising	71	254	113	264	539	737	11
pain	115	254	131	264	539	737	11
response	133	254	166	264	539	737	11
during	168	254	193	264	539	737	11
routine	195	254	222	264	539	737	11
infant	224	254	246	264	539	737	11
im-	248	254	261	264	539	737	11
munization.	71	267	115	277	539	737	11
Community	117	267	160	277	539	737	11
Pract.	162	267	183	277	539	737	11
2013;86:24-8.	185	267	236	277	539	737	11
35.	57	282	67	292	539	737	11
Hanson	71	282	99	292	539	737	11
D,	101	282	108	292	539	737	11
Hall	109	282	124	292	539	737	11
W,	126	282	135	292	539	737	11
Mills	136	282	154	292	539	737	11
LL,	156	282	165	292	539	737	11
Au	166	282	176	292	539	737	11
S,	177	282	183	292	539	737	11
Bhagat	185	282	211	292	539	737	11
R,	213	282	219	292	539	737	11
Hernandez	220	282	261	292	539	737	11
M,	71	295	80	304	539	737	11
et	83	295	90	304	539	737	11
al.	92	295	101	304	539	737	11
Comparison	103	295	148	304	539	737	11
of	150	295	157	304	539	737	11
distress	160	295	188	304	539	737	11
and	190	295	204	304	539	737	11
pain	207	295	223	304	539	737	11
in	225	295	232	304	539	737	11
infants	235	295	261	304	539	737	11
randomized	71	307	116	317	539	737	11
to	120	307	128	317	539	737	11
groups	132	307	157	317	539	737	11
receiving	161	307	195	317	539	737	11
standard	199	307	233	317	539	737	11
versus	237	307	261	317	539	737	11
multiple	71	320	103	329	539	737	11
immunizations.	106	320	165	329	539	737	11
Infant	168	320	191	329	539	737	11
Behav	194	320	217	329	539	737	11
Dev.	220	320	236	329	539	737	11
2010;	239	320	261	329	539	737	11
33:289-96.	71	332	111	342	539	737	11
41.	278	55	288	65	539	737	11
Shahid	292	56	318	65	539	737	11
R,	321	56	328	65	539	737	11
Benedict	331	56	364	65	539	737	11
C,	368	56	374	65	539	737	11
Mishra	378	56	404	65	539	737	11
S,	407	56	413	65	539	737	11
Mulye	417	56	440	65	539	737	11
M,	444	56	453	65	539	737	11
Guo	456	56	472	65	539	737	11
R.	475	56	482	65	539	737	11
Using	292	68	313	78	539	737	11
iPads	315	68	334	78	539	737	11
for	336	68	346	78	539	737	11
distraction	348	68	388	78	539	737	11
to	389	68	397	78	539	737	11
reduce	399	68	424	78	539	737	11
pain	425	68	442	78	539	737	11
during	443	68	468	78	539	737	11
im-	469	68	482	78	539	737	11
munizations.	292	81	340	90	539	737	11
Clin	342	81	356	90	539	737	11
Pediatr	358	81	384	90	539	737	11
(Phila).	385	81	410	90	539	737	11
2015;54:145-8.	412	81	468	90	539	737	11
42.	278	96	288	105	539	737	11
Gray	292	96	309	106	539	737	11
L,	312	96	317	106	539	737	11
Garza	320	96	342	106	539	737	11
E,	345	96	351	106	539	737	11
Zageris	354	96	381	106	539	737	11
D,	384	96	391	106	539	737	11
Heilman	394	96	426	106	539	737	11
KJ,	429	96	438	106	539	737	11
Porges	441	96	466	106	539	737	11
SW.	469	96	482	106	539	737	11
Sucrose	292	108	321	118	539	737	11
and	323	108	337	118	539	737	11
warmth	340	108	370	118	539	737	11
for	372	108	383	118	539	737	11
analgesia	385	108	420	118	539	737	11
in	423	108	430	118	539	737	11
healthy	433	108	461	118	539	737	11
new-	463	108	482	118	539	737	11
borns:	292	121	315	131	539	737	11
an	317	121	326	131	539	737	11
RCT.	328	121	344	131	539	737	11
Pediatrics.	345	121	383	131	539	737	11
2015;135:e607-14.	384	121	454	131	539	737	11
43.	278	136	288	146	539	737	11
Hillgrove-Stuart	292	136	350	146	539	737	11
J,	351	136	355	146	539	737	11
Pillai	357	136	374	146	539	737	11
Riddell	375	136	400	146	539	737	11
R,	401	136	407	146	539	737	11
Horton	408	136	435	146	539	737	11
R,	436	136	442	146	539	737	11
Greenberg	443	136	482	146	539	737	11
S.	292	149	298	158	539	737	11
Toy-mediated	301	149	352	158	539	737	11
distraction:	356	149	398	158	539	737	11
clarifying	402	149	437	158	539	737	11
the	440	149	453	158	539	737	11
role	456	149	471	158	539	737	11
of	474	149	482	158	539	737	11
agent	292	161	313	171	539	737	11
of	316	161	323	171	539	737	11
distraction	325	161	365	171	539	737	11
and	367	161	381	171	539	737	11
preneedle	383	161	420	171	539	737	11
distress	422	161	450	171	539	737	11
in	453	161	460	171	539	737	11
todd-	462	161	482	171	539	737	11
lers.	292	174	307	183	539	737	11
Pain	309	174	324	183	539	737	11
Res	326	174	338	183	539	737	11
Manag.	340	174	368	183	539	737	11
2013;18:197-202.	370	174	435	183	539	737	11
44.	278	189	288	199	539	737	11
Kristjánsdóttir	292	189	345	199	539	737	11
O,	348	189	355	199	539	737	11
Kristjánsdóttir	357	189	411	199	539	737	11
G.	413	189	421	199	539	737	11
Randomized	423	189	469	199	539	737	11
cli-	471	189	482	199	539	737	11
nical	292	202	310	211	539	737	11
trial	312	202	327	211	539	737	11
of	330	202	338	211	539	737	11
musical	341	202	369	211	539	737	11
distraction	372	202	412	211	539	737	11
with	415	202	432	211	539	737	11
and	435	202	449	211	539	737	11
without	452	202	482	211	539	737	11
headphones	292	214	338	224	539	737	11
for	342	214	353	224	539	737	11
adolescents'	357	214	403	224	539	737	11
immunization	406	214	460	224	539	737	11
pain.	463	214	482	224	539	737	11
Scand	292	227	314	236	539	737	11
J	316	227	319	236	539	737	11
Caring	321	227	345	236	539	737	11
Sci.	346	227	358	236	539	737	11
2011;25:19-26.	360	227	416	236	539	737	11
45.	278	242	288	251	539	737	11
Taddio	292	242	316	252	539	737	11
A,	318	242	325	252	539	737	11
Ho	327	242	338	252	539	737	11
T,	339	242	345	252	539	737	11
Vyas	347	242	363	252	539	737	11
C,	365	242	372	252	539	737	11
Thivakaran	374	242	414	252	539	737	11
S,	416	242	422	252	539	737	11
Jamal	424	242	445	252	539	737	11
A,	447	242	454	252	539	737	11
Ilersich	456	242	482	252	539	737	11
AF,	292	254	302	264	539	737	11
et	304	254	311	264	539	737	11
al.	312	254	321	264	539	737	11
A	322	254	327	264	539	737	11
randomized	329	254	372	264	539	737	11
controlled	374	254	411	264	539	737	11
trial	412	254	427	264	539	737	11
of	429	254	436	264	539	737	11
clinician-led	438	254	482	264	539	737	11
tactile	292	267	315	277	539	737	11
stimulation	317	267	359	277	539	737	11
to	361	267	369	277	539	737	11
reduce	370	267	395	277	539	737	11
pain	396	267	413	277	539	737	11
during	414	267	438	277	539	737	11
vaccination	440	267	482	277	539	737	11
in	292	279	299	289	539	737	11
infants.	301	279	329	289	539	737	11
Clin	330	279	345	289	539	737	11
Pediatr	347	279	372	289	539	737	11
(Phila).	374	279	399	289	539	737	11
2014;53:639-44.	401	279	462	289	539	737	11
46.	278	294	288	304	539	737	11
Hogan	292	295	316	304	539	737	11
ME,	318	295	332	304	539	737	11
Probst	333	295	357	304	539	737	11
J,	359	295	363	304	539	737	11
Wong	365	295	386	304	539	737	11
K,	388	295	395	304	539	737	11
Riddell	396	295	421	304	539	737	11
RP,	423	295	433	304	539	737	11
Katz	434	295	450	304	539	737	11
J,	452	295	456	304	539	737	11
Taddio	458	295	482	304	539	737	11
A.	292	307	299	317	539	737	11
A	301	307	306	317	539	737	11
randomized-controlled	308	307	391	317	539	737	11
trial	393	307	408	317	539	737	11
of	410	307	417	317	539	737	11
parent-led	419	307	457	317	539	737	11
tactile	459	307	482	317	539	737	11
stimulation	292	320	335	329	539	737	11
to	337	320	344	329	539	737	11
reduce	346	320	371	329	539	737	11
pain	373	320	389	329	539	737	11
during	391	320	416	329	539	737	11
infant	417	320	440	329	539	737	11
immuniza-	442	320	482	329	539	737	11
tion	292	332	307	342	539	737	11
injections.	309	332	346	342	539	737	11
Clin	348	332	362	342	539	737	11
J	364	332	367	342	539	737	11
Pain.	369	332	386	342	539	737	11
2014;30:259-65.	388	332	449	342	539	737	11
36.	57	347	67	357	539	737	11
Schechter	71	348	108	357	539	737	11
N,	113	348	120	357	539	737	11
Zempsky	125	348	158	357	539	737	11
W,	162	348	172	357	539	737	11
Cohen	176	348	200	357	539	737	11
L,	205	348	210	357	539	737	11
McGrath	215	348	248	357	539	737	11
PJ,	252	348	261	357	539	737	11
McMurtry	71	360	108	370	539	737	11
CM,	110	360	125	370	539	737	11
Bright	127	360	150	370	539	737	11
NS.	152	360	164	370	539	737	11
Pain	166	360	182	370	539	737	11
reduction	184	360	220	370	539	737	11
during	222	360	247	370	539	737	11
pe-	249	360	261	370	539	737	11
diatric	71	373	94	382	539	737	11
immunizations:	97	373	156	382	539	737	11
evidence-based	159	373	216	382	539	737	11
review	219	373	244	382	539	737	11
and	247	373	261	382	539	737	11
recommendations.	71	385	140	395	539	737	11
Pediatrics.	142	385	179	395	539	737	11
2007;119:e1184-98.	181	385	255	395	539	737	11
47.	278	347	288	357	539	737	11
Nakashima	292	348	335	357	539	737	11
Y,	340	348	346	357	539	737	11
Harada	351	348	378	357	539	737	11
M,	384	348	393	357	539	737	11
Okayama	399	348	434	357	539	737	11
M,	439	348	449	357	539	737	11
Kajii	454	348	470	357	539	737	11
E.	476	348	482	357	539	737	11
Analgesia	292	360	328	370	539	737	11
for	331	360	342	370	539	737	11
pain	345	360	361	370	539	737	11
during	364	360	388	370	539	737	11
subcutaneous	391	360	444	370	539	737	11
injection:	447	360	482	370	539	737	11
effectiveness	292	373	340	382	539	737	11
of	342	373	349	382	539	737	11
manual	351	373	380	382	539	737	11
pressure	382	373	413	382	539	737	11
application	415	373	456	382	539	737	11
before	458	373	482	382	539	737	11
injection.	292	385	326	395	539	737	11
Int	328	385	338	395	539	737	11
J	340	385	343	395	539	737	11
Gen	345	385	360	395	539	737	11
Med.	361	385	380	395	539	737	11
2013;6:817-20.	382	385	438	395	539	737	11
37.	57	400	67	410	539	737	11
Comité	71	400	98	410	539	737	11
Asesor	100	400	124	410	539	737	11
de	127	400	136	410	539	737	11
Vacunas	138	400	168	410	539	737	11
de	171	400	180	410	539	737	11
la	182	400	188	410	539	737	11
AEP.	191	400	205	410	539	737	11
Manual	208	400	236	410	539	737	11
de	238	400	247	410	539	737	11
va-	250	400	261	410	539	737	11
cunas	71	413	93	423	539	737	11
en	95	413	105	423	539	737	11
línea	107	413	125	423	539	737	11
de	128	413	137	423	539	737	11
la	140	413	146	423	539	737	11
AEP:	149	413	165	423	539	737	11
El	168	413	174	423	539	737	11
acto	177	413	193	423	539	737	11
de	195	413	204	423	539	737	11
la	207	413	214	423	539	737	11
vacunación;	216	413	261	423	539	737	11
antes,	71	425	93	435	539	737	11
durante	95	425	124	435	539	737	11
y	125	425	129	435	539	737	11
después.	131	425	163	435	539	737	11
En:	165	425	177	435	539	737	11
CAV-AEP	178	425	209	435	539	737	11
[en	211	425	223	435	539	737	11
línea]	225	425	245	435	539	737	11
[ac-	247	425	261	435	539	737	11
tualizado	71	438	106	448	539	737	11
en	110	438	120	448	539	737	11
noviembre	124	438	165	448	539	737	11
de	169	438	178	448	539	737	11
2014,	183	438	203	448	539	737	11
consultado	208	438	250	448	539	737	11
el	254	438	261	448	539	737	11
19/11/2015].	71	450	120	460	539	737	11
Disponible	122	450	162	460	539	737	11
en	164	450	173	460	539	737	11
http://vacunasaep.org/	176	450	261	460	539	737	11
printpdf/documentos/manual/cap-5	71	463	205	473	539	737	11
48.	278	400	288	410	539	737	11
Meeting	292	400	322	410	539	737	11
of	324	400	331	410	539	737	11
the	333	400	345	410	539	737	11
Strategic	346	400	378	410	539	737	11
Advisory	379	400	410	410	539	737	11
Group	411	400	434	410	539	737	11
of	435	400	443	410	539	737	11
Experts	444	400	471	410	539	737	11
on	472	400	482	410	539	737	11
immunization,	292	413	346	423	539	737	11
April	349	413	366	423	539	737	11
2015:	369	413	390	423	539	737	11
conclusions	393	413	436	423	539	737	11
and	439	413	453	423	539	737	11
recom-	456	413	482	423	539	737	11
mendations.	292	425	337	435	539	737	11
Wkly	339	425	357	435	539	737	11
Epidemiol	358	425	394	435	539	737	11
Rec.	396	425	410	435	539	737	11
2015;90:261-78.	412	425	471	435	539	737	11
38.	57	478	67	488	539	737	11
Chambers	71	478	109	488	539	737	11
CT,	113	478	123	488	539	737	11
Taddio	127	478	151	488	539	737	11
A,	155	478	162	488	539	737	11
Uman	165	478	188	488	539	737	11
LS,	192	478	201	488	539	737	11
McMurtry	205	478	243	488	539	737	11
CM,	246	478	261	488	539	737	11
HELPinKIDS	71	491	114	500	539	737	11
Team.	115	491	137	500	539	737	11
Psychological	138	491	187	500	539	737	11
interventions	188	491	237	500	539	737	11
for	239	491	249	500	539	737	11
re-	251	491	261	500	539	737	11
ducing	71	503	96	513	539	737	11
pain	99	503	115	513	539	737	11
and	118	503	132	513	539	737	11
distress	135	503	164	513	539	737	11
during	166	503	191	513	539	737	11
routine	194	503	221	513	539	737	11
childhood	224	503	261	513	539	737	11
immunizations:	71	516	129	525	539	737	11
a	131	516	135	525	539	737	11
systematic	137	516	176	525	539	737	11
review.	178	516	203	525	539	737	11
Clin	205	516	219	525	539	737	11
Ther.	220	516	238	525	539	737	11
2009;	240	516	261	525	539	737	11
31:S77-103.	71	528	115	538	539	737	11
49.	278	440	288	450	539	737	11
Taddio	292	441	316	450	539	737	11
A,	317	441	324	450	539	737	11
McMurtry	326	441	363	450	539	737	11
CM,	364	441	379	450	539	737	11
Shah	380	441	398	450	539	737	11
V,	400	441	406	450	539	737	11
Riddell	407	441	432	450	539	737	11
RP,	433	441	443	450	539	737	11
Chambers	444	441	482	450	539	737	11
CT,	292	453	303	463	539	737	11
Noel	304	453	321	463	539	737	11
M,	323	453	333	463	539	737	11
et	334	453	341	463	539	737	11
al.	343	453	352	463	539	737	11
Reducing	353	453	387	463	539	737	11
pain	389	453	405	463	539	737	11
during	407	453	431	463	539	737	11
vaccine	433	453	460	463	539	737	11
injec-	462	453	482	463	539	737	11
tions:	292	466	313	475	539	737	11
clinical	316	466	342	475	539	737	11
practice	345	466	375	475	539	737	11
guideline.	378	466	415	475	539	737	11
CMAJ.	418	466	441	475	539	737	11
2015;187:	444	466	482	475	539	737	11
975-82.	292	478	320	488	539	737	11
50.	278	493	288	503	539	737	11
Taddio	292	494	317	503	539	737	11
A,	320	494	327	503	539	737	11
Flanders	331	494	363	503	539	737	11
D,	366	494	374	503	539	737	11
Weinberg	377	494	413	503	539	737	11
E,	417	494	423	503	539	737	11
Lamba	427	494	452	503	539	737	11
S,	456	494	462	503	539	737	11
Vyas	465	494	482	503	539	737	11
C,	292	506	299	516	539	737	11
Ilersich	302	506	328	516	539	737	11
AF,	331	506	341	516	539	737	11
et	344	506	351	516	539	737	11
al.	354	506	363	516	539	737	11
A	365	506	371	516	539	737	11
randomized	373	506	418	516	539	737	11
trial	421	506	436	516	539	737	11
of	438	506	446	516	539	737	11
rotavirus	449	506	482	516	539	737	11
vaccine	292	519	319	528	539	737	11
versus	321	519	344	528	539	737	11
sucrose	346	519	374	528	539	737	11
solution	376	519	406	528	539	737	11
for	408	519	419	528	539	737	11
vaccine	421	519	448	528	539	737	11
injection	450	519	482	528	539	737	11
pain.	292	531	310	541	539	737	11
Vaccine.	312	531	341	541	539	737	11
2015;33:2939-43.	343	531	408	541	539	737	11
39.	57	543	67	553	539	737	11
Harrington	71	544	111	553	539	737	11
JW,	113	544	125	553	539	737	11
Logan	126	544	148	553	539	737	11
S,	149	544	155	553	539	737	11
Harwell	157	544	185	553	539	737	11
C,	187	544	194	553	539	737	11
Gardner	195	544	225	553	539	737	11
J,	226	544	231	553	539	737	11
Swingle	232	544	261	553	539	737	11
J,	71	556	75	566	539	737	11
McGuire	77	556	109	566	539	737	11
E,	111	556	117	566	539	737	11
et	119	556	126	566	539	737	11
al.	128	556	136	566	539	737	11
Effective	139	556	170	566	539	737	11
analgesia	172	556	207	566	539	737	11
using	209	556	229	566	539	737	11
physical	231	556	261	566	539	737	11
interventions	71	569	120	578	539	737	11
for	123	569	134	578	539	737	11
infant	137	569	159	578	539	737	11
immunizations.	162	569	220	578	539	737	11
Pediatrics.	223	569	261	578	539	737	11
2012;129:815-22.	71	581	136	591	539	737	11
40.	57	596	67	606	539	737	11
Beran	71	596	92	606	539	737	11
TN,	93	596	105	606	539	737	11
Ramirez-Serrano	107	596	167	606	539	737	11
A,	169	596	175	606	539	737	11
Vanderkooi	177	596	218	606	539	737	11
OG,	219	596	233	606	539	737	11
Kuhn	234	596	253	606	539	737	11
S.	255	596	261	606	539	737	11
Reducing	71	609	105	619	539	737	11
children's	109	609	144	619	539	737	11
pain	147	609	164	619	539	737	11
and	167	609	181	619	539	737	11
distress	185	609	213	619	539	737	11
towards	217	609	247	619	539	737	11
flu	251	609	261	619	539	737	11
vaccinations:	71	621	119	631	539	737	11
a	120	621	125	631	539	737	11
novel	126	621	146	631	539	737	11
and	148	621	162	631	539	737	11
effective	163	621	195	631	539	737	11
application	196	621	237	631	539	737	11
of	239	621	247	631	539	737	11
hu-	248	621	261	631	539	737	11
manoid	71	634	99	644	539	737	11
robotics.	101	634	132	644	539	737	11
Vaccine.	134	634	164	644	539	737	11
2013;31:2772-7.	166	634	226	644	539	737	11
Rev	345	696	356	704	539	737	11
Pediatr	358	696	379	704	539	737	11
Aten	381	696	396	704	539	737	11
Primaria.	397	696	424	704	539	737	11
2015;17:317-27	426	696	475	704	539	737	11
ISSN:	377	705	393	713	539	737	11
1139-7632	395	705	429	713	539	737	11
•	433	705	436	713	539	737	11
www.pap.es	438	705	475	713	539	737	11
327	486	696	502	707	539	737	11
