Ramos	436	59	464	70	680	842	1
Cordero	467	59	500	70	680	842	1
P,	503	59	510	70	680	842	1
Pinto	512	59	533	70	680	842	1
Fontanillo	536	59	577	70	680	842	1
JA.	580	59	594	70	680	842	1
Las	388	71	403	82	680	842	1
personas	405	71	442	82	680	842	1
mayores	444	71	478	82	680	842	1
y	481	71	485	82	680	842	1
su	488	71	497	82	680	842	1
salud:	500	71	525	82	680	842	1
Situación	528	71	566	82	680	842	1
actual	568	71	594	82	680	842	1
Las	81	105	121	139	680	842	1
personas	129	105	234	139	680	842	1
mayores	242	105	341	139	680	842	1
y	349	105	361	139	680	842	1
su	369	105	396	139	680	842	1
salud:	404	105	473	139	680	842	1
Situación	81	133	189	167	680	842	1
actual	197	133	266	167	680	842	1
Health	81	172	129	191	680	842	1
status	134	172	179	191	680	842	1
of	184	172	198	191	680	842	1
the	204	172	227	191	680	842	1
elderly.	232	172	287	191	680	842	1
Current	292	172	348	191	680	842	1
situation	353	172	417	191	680	842	1
Ramos	81	203	122	220	680	842	1
Cordero	127	203	176	220	680	842	1
P*,	180	203	199	220	680	842	1
Pinto	204	203	235	220	680	842	1
Fontanillo	239	203	298	220	680	842	1
JA**	303	203	332	220	680	842	1
RESUMEN	314	247	363	259	680	842	1
Palabras	100	396	140	408	680	842	1
clave:	143	396	169	408	680	842	1
Envejecimiento,	173	396	242	408	680	842	1
salud	245	396	268	408	680	842	1
oral,	271	396	291	408	680	842	1
salud	294	396	317	408	680	842	1
general,	320	396	355	408	680	842	1
personas	359	396	398	408	680	842	1
mayores.	401	396	441	408	680	842	1
SUMMARY	314	431	363	443	680	842	1
Key	100	544	118	556	680	842	1
words:	121	544	151	556	680	842	1
Ageing,	154	544	188	556	680	842	1
oral	191	544	207	556	680	842	1
health,	210	544	240	556	680	842	1
systemic	243	544	281	556	680	842	1
health,	284	544	314	556	680	842	1
older	317	544	339	556	680	842	1
adults.	342	544	371	556	680	842	1
Fecha	100	576	128	588	680	842	1
de	131	576	142	588	680	842	1
recepción:	146	576	193	588	680	842	1
2	197	576	202	588	680	842	1
de	205	576	216	588	680	842	1
mayo	219	576	243	588	680	842	1
2015.	247	576	272	588	680	842	1
Aceptado	100	590	144	602	680	842	1
para	147	590	168	602	680	842	1
publicación:	171	590	227	602	680	842	1
6	230	590	236	602	680	842	1
de	239	590	249	602	680	842	1
mayo	253	590	277	602	680	842	1
2015.	280	590	305	602	680	842	1
Ramos	100	624	130	636	680	842	1
Cordero	133	624	168	636	680	842	1
P,	170	624	177	636	680	842	1
Pinto	179	624	201	636	680	842	1
Fontanillo	204	624	246	636	680	842	1
JA.	249	624	262	636	680	842	1
Las	265	624	280	636	680	842	1
personas	282	624	321	636	680	842	1
mayores	323	624	360	636	680	842	1
y	363	624	367	636	680	842	1
su	369	624	379	636	680	842	1
salud:	382	624	407	636	680	842	1
Situación	410	624	450	636	680	842	1
actual.	453	624	482	636	680	842	1
Av.	484	624	497	636	680	842	1
Odontoestomatol	499	624	577	636	680	842	1
2015;	100	635	126	647	680	842	1
31	129	635	140	647	680	842	1
(3):	143	635	158	647	680	842	1
107-116.	161	635	201	647	680	842	1
*	100	665	105	677	680	842	1
**	100	700	111	712	680	842	1
Médico	129	665	160	677	680	842	1
Especialista	164	665	215	677	680	842	1
en	220	665	230	677	680	842	1
Geriatría.	234	665	274	677	680	842	1
Máster	278	665	307	677	680	842	1
en	311	665	322	677	680	842	1
Gestión	326	665	359	677	680	842	1
y	363	665	368	677	680	842	1
Administración	372	665	437	677	680	842	1
Sanitaria.	441	665	482	677	680	842	1
Coordinador	487	665	541	677	680	842	1
Médico	545	665	577	677	680	842	1
Asistencial	129	677	175	689	680	842	1
del	179	677	191	689	680	842	1
Servicio	195	677	229	689	680	842	1
Regional	233	677	271	689	680	842	1
de	274	677	285	689	680	842	1
Bienestar	289	677	330	689	680	842	1
Social.	333	677	363	689	680	842	1
Consejería	366	677	412	689	680	842	1
de	416	677	426	689	680	842	1
Asuntos	430	677	465	689	680	842	1
Sociales.	469	677	508	689	680	842	1
Comunidad	511	677	562	689	680	842	1
de	566	677	577	689	680	842	1
Madrid.	129	688	161	700	680	842	1
Secretario	165	688	209	700	680	842	1
General	212	688	246	700	680	842	1
de	249	688	260	700	680	842	1
la	263	688	270	700	680	842	1
Sociedad	273	688	314	700	680	842	1
Española	317	688	357	700	680	842	1
de	360	688	371	700	680	842	1
Geriatría	374	688	411	700	680	842	1
y	414	688	419	700	680	842	1
Gerontología.	422	688	481	700	680	842	1
Técnico	129	700	164	712	680	842	1
Superior	167	700	204	712	680	842	1
de	208	700	219	712	680	842	1
Salud	222	700	247	712	680	842	1
Pública.	251	700	285	712	680	842	1
Responsable	289	700	344	712	680	842	1
del	348	700	361	712	680	842	1
Programa	364	700	407	712	680	842	1
de	411	700	421	712	680	842	1
Mayores.	425	700	464	712	680	842	1
Subdirección	468	700	525	712	680	842	1
General	529	700	562	712	680	842	1
de	566	700	577	712	680	842	1
Prevención	129	712	177	724	680	842	1
y	181	712	185	724	680	842	1
Promoción	189	712	237	724	680	842	1
de	241	712	251	724	680	842	1
la	255	712	263	724	680	842	1
Salud.	267	712	294	724	680	842	1
Dirección	298	712	340	724	680	842	1
General	344	712	377	724	680	842	1
de	381	712	392	724	680	842	1
Atención	396	712	434	724	680	842	1
Primaria.	438	712	477	724	680	842	1
Servicio	481	712	516	724	680	842	1
Madrileño	520	712	562	724	680	842	1
de	566	712	577	724	680	842	1
Salud.	129	724	156	736	680	842	1
Comunidad	160	724	211	736	680	842	1
de	214	724	224	736	680	842	1
Madrid.	228	724	260	736	680	842	1
AVANCES	404	774	446	784	680	842	1
EN	448	774	460	784	680	842	1
ODONTOESTOMATOLOGÍA/107	462	774	594	784	680	842	1
AVANCES	86	59	132	70	680	842	2
EN	135	59	148	70	680	842	2
ODONTOESTOMATOLOGÍA	151	59	277	70	680	842	2
Vol.	86	71	103	82	680	842	2
31	105	71	115	82	680	842	2
-	118	71	121	82	680	842	2
Núm.	124	71	146	82	680	842	2
3	149	71	154	82	680	842	2
-	157	71	160	82	680	842	2
2015	162	71	183	82	680	842	2
INTRODUCCIÓN	86	111	172	125	680	842	2
El	86	137	96	151	680	842	2
envejecimiento	100	137	171	151	680	842	2
de	175	137	187	151	680	842	2
la	191	137	199	151	680	842	2
población	203	137	250	151	680	842	2
es	254	137	264	151	680	842	2
un	268	137	280	151	680	842	2
fenómeno	285	137	333	151	680	842	2
que	86	150	104	164	680	842	2
hemos	108	150	140	164	680	842	2
de	144	150	155	164	680	842	2
contemplarlo	159	150	222	164	680	842	2
como	226	150	253	164	680	842	2
un	257	150	269	164	680	842	2
éxito	273	150	295	164	680	842	2
o	299	150	305	164	680	842	2
logro	308	150	333	164	680	842	2
de	86	163	98	177	680	842	2
la	101	163	110	177	680	842	2
salud	113	163	139	177	680	842	2
en	142	163	154	177	680	842	2
general	157	163	193	177	680	842	2
y	196	163	201	177	680	842	2
de	205	163	216	177	680	842	2
la	220	163	228	177	680	842	2
salud	231	163	257	177	680	842	2
pública	260	163	295	177	680	842	2
en	299	163	310	177	680	842	2
par-	314	163	333	177	680	842	2
ticular.	86	176	118	190	680	842	2
Si	122	176	131	190	680	842	2
bien,	135	176	159	190	680	842	2
es	163	176	173	190	680	842	2
cierto	177	176	204	190	680	842	2
que,	208	176	229	190	680	842	2
a	233	176	239	190	680	842	2
menudo,	243	176	286	190	680	842	2
su	290	176	301	190	680	842	2
grado	305	176	333	190	680	842	2
de	86	189	98	203	680	842	2
desarrollo	102	189	150	203	680	842	2
y	154	189	159	203	680	842	2
sus	163	189	179	203	680	842	2
efectos	183	189	218	203	680	842	2
se	222	189	232	203	680	842	2
observan	236	189	280	203	680	842	2
con	284	189	302	203	680	842	2
cierta	306	189	333	203	680	842	2
preocupación	86	202	153	216	680	842	2
por	157	202	173	216	680	842	2
los	177	202	190	216	680	842	2
distintos	194	202	235	216	680	842	2
responsables	239	202	302	216	680	842	2
de	306	202	318	216	680	842	2
su	322	202	333	216	680	842	2
gestión,	86	215	126	229	680	842	2
en	129	215	141	229	680	842	2
la	144	215	152	229	680	842	2
medida	155	215	192	229	680	842	2
que	195	215	213	229	680	842	2
plantean	216	215	259	229	680	842	2
un	262	215	274	229	680	842	2
reto	277	215	297	229	680	842	2
para	300	215	322	229	680	842	2
el	325	215	333	229	680	842	2
sistema	86	228	124	242	680	842	2
sanitario	127	228	170	242	680	842	2
y	173	228	178	242	680	842	2
para	181	228	203	242	680	842	2
la	206	228	215	242	680	842	2
sociedad	218	228	262	242	680	842	2
en	266	228	277	242	680	842	2
su	281	228	292	242	680	842	2
conjun-	295	228	333	242	680	842	2
to	86	241	96	255	680	842	2
(1).	100	241	117	255	680	842	2
En	86	267	99	281	680	842	2
la	103	267	111	281	680	842	2
actualidad,	114	267	169	281	680	842	2
España	172	267	208	281	680	842	2
es	212	267	222	281	680	842	2
el	226	267	234	281	680	842	2
país	237	267	257	281	680	842	2
de	261	267	272	281	680	842	2
Europa	276	267	311	281	680	842	2
con	315	267	333	281	680	842	2
una	86	280	105	294	680	842	2
mayor	109	280	139	294	680	842	2
esperanza	143	280	193	294	680	842	2
de	197	280	209	294	680	842	2
vida	213	280	232	294	680	842	2
y	236	280	241	294	680	842	2
el	245	280	253	294	680	842	2
segundo	257	280	300	294	680	842	2
país	304	280	323	294	680	842	2
a	327	280	333	294	680	842	2
nivel	86	293	109	307	680	842	2
mundial	112	293	152	307	680	842	2
tras	156	293	174	307	680	842	2
Japón,	178	293	211	307	680	842	2
un	215	293	227	307	680	842	2
objetivo	231	293	270	307	680	842	2
al	273	293	282	307	680	842	2
que	285	293	303	307	680	842	2
se	307	293	317	307	680	842	2
ha	321	293	333	307	680	842	2
llegado	86	306	122	320	680	842	2
en	126	306	137	320	680	842	2
gran	141	306	163	320	680	842	2
medida	166	306	203	320	680	842	2
a	206	306	212	320	680	842	2
través	215	306	244	320	680	842	2
de	248	306	259	320	680	842	2
las	263	306	276	320	680	842	2
estrategias	280	306	333	320	680	842	2
sanitarias	86	319	133	333	680	842	2
que	137	319	155	333	680	842	2
se	160	319	170	333	680	842	2
han	174	319	192	333	680	842	2
venido	197	319	229	333	680	842	2
en	304	319	315	333	680	842	2
las	320	319	333	333	680	842	2
últimas	86	332	122	346	680	842	2
décadas	125	332	165	346	680	842	2
según	168	332	198	346	680	842	2
queda	200	332	231	346	680	842	2
constancia	234	332	286	346	680	842	2
en	289	332	301	346	680	842	2
el	304	332	312	346	680	842	2
Ter-	315	332	333	346	680	842	2
cer	86	345	101	359	680	842	2
Informe	107	345	146	359	680	842	2
sobre	151	345	178	359	680	842	2
Demografía	184	345	243	359	680	842	2
publicado	249	345	297	359	680	842	2
por	303	345	319	359	680	842	2
la	325	345	333	359	680	842	2
Comisión	86	358	133	372	680	842	2
Europea	137	358	178	372	680	842	2
de	182	358	194	372	680	842	2
Estadísticas	198	358	256	372	680	842	2
(Eurostat)	260	358	309	372	680	842	2
(2).	313	358	330	372	680	842	2
Para	86	384	108	398	680	842	2
comprender	113	384	173	398	680	842	2
mejor	177	384	206	398	680	842	2
esta	211	384	231	398	680	842	2
situación	235	384	280	398	680	842	2
es	285	384	295	398	680	842	2
conve-	300	384	333	398	680	842	2
niente	86	397	117	411	680	842	2
echar	120	397	147	411	680	842	2
una	150	397	169	411	680	842	2
mirada	172	397	206	411	680	842	2
a	209	397	215	411	680	842	2
su	218	397	229	411	680	842	2
evolución	232	397	280	411	680	842	2
histórica	283	397	325	411	680	842	2
y	328	397	333	411	680	842	2
en	86	410	98	424	680	842	2
tal	103	410	115	424	680	842	2
sentido	120	410	156	424	680	842	2
encontramos	161	410	226	424	680	842	2
que	231	410	250	424	680	842	2
a	255	410	260	424	680	842	2
principios	265	410	313	424	680	842	2
del	318	410	333	424	680	842	2
siglo	86	423	109	437	680	842	2
XX,	113	423	129	437	680	842	2
más	133	423	153	437	680	842	2
de	156	423	168	437	680	842	2
la	171	423	180	437	680	842	2
mitad	183	423	211	437	680	842	2
de	214	423	226	437	680	842	2
la	229	423	237	437	680	842	2
población	240	423	289	437	680	842	2
se	292	423	303	437	680	842	2
halla-	306	423	333	437	680	842	2
ba	86	436	98	450	680	842	2
por	102	436	119	450	680	842	2
debajo	122	436	156	450	680	842	2
de	160	436	171	450	680	842	2
los	175	436	189	450	680	842	2
24	193	436	206	450	680	842	2
años	209	436	233	450	680	842	2
y	237	436	242	450	680	842	2
su	246	436	257	450	680	842	2
esperanza	261	436	310	450	680	842	2
me-	314	436	333	450	680	842	2
dia	86	449	101	463	680	842	2
de	104	449	116	463	680	842	2
vida	119	449	138	463	680	842	2
al	141	449	150	463	680	842	2
nacer	153	449	180	463	680	842	2
se	183	449	193	463	680	842	2
situaba	196	449	232	463	680	842	2
en	235	449	246	463	680	842	2
torno	249	449	276	463	680	842	2
a	279	449	284	463	680	842	2
los	287	449	301	463	680	842	2
30-35	304	449	333	463	680	842	2
años	86	462	110	476	680	842	2
de	113	462	125	476	680	842	2
promedio.	129	462	180	476	680	842	2
En	183	462	196	476	680	842	2
la	200	462	208	476	680	842	2
actualidad,	211	462	266	476	680	842	2
un	269	462	282	476	680	842	2
siglo	285	462	308	476	680	842	2
des-	312	462	333	476	680	842	2
pués,	86	475	113	489	680	842	2
más	117	475	137	489	680	842	2
de	141	475	153	489	680	842	2
la	156	475	165	489	680	842	2
mitad	168	475	196	489	680	842	2
de	200	475	212	489	680	842	2
la	216	475	224	489	680	842	2
población	228	475	276	489	680	842	2
se	280	475	290	489	680	842	2
sitúa	294	475	317	489	680	842	2
en	321	475	333	489	680	842	2
los	86	488	100	502	680	842	2
39	105	488	118	502	680	842	2
años,	122	488	149	502	680	842	2
pero	154	488	176	502	680	842	2
con	181	488	199	502	680	842	2
una	204	488	222	502	680	842	2
tendencia	227	488	276	502	680	842	2
verdadera-	280	488	333	502	680	842	2
mente	86	501	117	515	680	842	2
progresiva	122	501	174	515	680	842	2
que	178	501	197	515	680	842	2
nos	202	501	219	515	680	842	2
advierte	224	501	263	515	680	842	2
que	268	501	286	515	680	842	2
en	291	501	303	515	680	842	2
2020	308	501	333	515	680	842	2
puede	86	514	117	528	680	842	2
ser	120	514	135	528	680	842	2
ya	138	514	149	528	680	842	2
de	152	514	164	528	680	842	2
43	167	514	180	528	680	842	2
años	183	514	207	528	680	842	2
y	210	514	215	528	680	842	2
que,	218	514	240	528	680	842	2
si	243	514	251	528	680	842	2
sigue	254	514	280	528	680	842	2
la	283	514	292	528	680	842	2
tenden-	295	514	333	528	680	842	2
cia,	86	527	104	541	680	842	2
en	107	527	119	541	680	842	2
2049	122	527	147	541	680	842	2
la	150	527	158	541	680	842	2
mitad	162	527	190	541	680	842	2
de	193	527	205	541	680	842	2
la	208	527	216	541	680	842	2
población	219	527	268	541	680	842	2
se	271	527	282	541	680	842	2
situará	285	527	318	541	680	842	2
en	321	527	333	541	680	842	2
el	86	540	95	554	680	842	2
límite	100	540	128	554	680	842	2
de	134	540	145	554	680	842	2
los	151	540	165	554	680	842	2
47	171	540	184	554	680	842	2
años.	189	540	216	554	680	842	2
Consiguientemente	222	540	319	554	680	842	2
la	325	540	333	554	680	842	2
población	86	553	135	567	680	842	2
se	139	553	149	567	680	842	2
configura	153	553	200	567	680	842	2
en	204	553	216	567	680	842	2
una	220	553	238	567	680	842	2
serie	242	553	265	567	680	842	2
de	269	553	281	567	680	842	2
pirámides	285	553	333	567	680	842	2
progresivas	86	566	143	580	680	842	2
que	146	566	165	580	680	842	2
nos	168	566	186	580	680	842	2
dejan	189	566	216	580	680	842	2
esa	220	566	236	580	680	842	2
imagen	240	566	277	580	680	842	2
estructural	280	566	333	580	680	842	2
de	86	579	98	593	680	842	2
un	101	579	113	593	680	842	2
envejecimiento	116	579	190	593	680	842	2
cada	193	579	216	593	680	842	2
vez	219	579	234	593	680	842	2
más	236	579	257	593	680	842	2
evidente	260	579	300	593	680	842	2
y	303	579	308	593	680	842	2
con-	311	579	333	593	680	842	2
solidado	86	592	128	606	680	842	2
(Fig.	132	592	155	606	680	842	2
1).	158	592	171	606	680	842	2
Para	86	618	107	632	680	842	2
desarrollar	110	618	160	632	680	842	2
la	163	618	171	632	680	842	2
presente	174	618	215	632	680	842	2
división	218	618	254	632	680	842	2
nos	257	618	274	632	680	842	2
planteamos	277	618	333	632	680	842	2
dividir	86	631	115	645	680	842	2
el	118	631	126	645	680	842	2
problema	129	631	175	645	680	842	2
en	178	631	190	645	680	842	2
varios	193	631	221	645	680	842	2
apartados:	224	631	275	645	680	842	2
1.	86	644	96	658	680	842	2
Evolución	103	644	150	658	680	842	2
de	153	644	165	658	680	842	2
la	168	644	176	658	680	842	2
población	180	644	227	658	680	842	2
mayor.	230	644	262	658	680	842	2
2.	86	657	96	671	680	842	2
Esperanza	103	657	152	671	680	842	2
de	155	657	167	671	680	842	2
vida.	170	657	192	671	680	842	2
3.	86	670	95	684	680	842	2
Tendencias.	103	670	159	684	680	842	2
4.	86	683	96	697	680	842	2
Mortalidad:	103	683	157	697	680	842	2
hacia	160	683	185	697	680	842	2
un	189	683	201	697	680	842	2
nuevo	204	683	233	697	680	842	2
patrón.	236	683	270	697	680	842	2
5.	86	696	96	710	680	842	2
Carga	103	696	132	710	680	842	2
de	135	696	147	710	680	842	2
enfermedad.	150	696	210	710	680	842	2
6.	86	709	96	723	680	842	2
Uso	103	709	122	723	680	842	2
del	125	709	139	723	680	842	2
sistema	143	709	179	723	680	842	2
sanitario.	182	709	226	723	680	842	2
7.	86	722	96	736	680	842	2
Algunos	103	722	142	736	680	842	2
indicadores	145	722	200	736	680	842	2
positivos	203	722	244	736	680	842	2
en	247	722	259	736	680	842	2
los	261	722	275	736	680	842	2
mayores	278	722	318	736	680	842	2
de	321	722	333	736	680	842	2
cara	103	735	124	749	680	842	2
al	127	735	135	749	680	842	2
futuro.	138	735	170	749	680	842	2
108	86	774	100	784	680	842	2
/AVANCES	101	774	145	784	680	842	2
EN	147	774	159	784	680	842	2
ODONTOESTOMATOLOGÍA	161	774	276	784	680	842	2
Fig.	363	270	377	279	680	842	2
1.	380	270	387	279	680	842	2
Evolución	390	270	424	279	680	842	2
de	427	270	436	279	680	842	2
la	438	270	444	279	680	842	2
población	447	270	481	279	680	842	2
española.	484	270	518	279	680	842	2
Pirámides	520	270	555	279	680	842	2
de	558	270	566	279	680	842	2
2010,	569	270	589	279	680	842	2
2020	362	280	380	289	680	842	2
y	382	280	386	289	680	842	2
2049.	388	280	409	289	680	842	2
Fuente:	411	280	438	289	680	842	2
INE/INEBASE.	440	280	491	289	680	842	2
Proyecciones	494	280	540	289	680	842	2
de	543	280	551	289	680	842	2
población.	554	280	591	289	680	842	2
Base	444	290	461	299	680	842	2
censo	464	290	485	299	680	842	2
2001.	487	290	508	299	680	842	2
1.	353	332	362	346	680	842	2
EVOLUCIÓN	366	332	431	346	680	842	2
DE	434	332	450	346	680	842	2
LA	453	332	467	346	680	842	2
POBLACIÓN	470	332	535	346	680	842	2
MAYOR	539	332	577	346	680	842	2
Especial	353	358	392	372	680	842	2
relevancia	396	358	444	372	680	842	2
tiene	448	358	471	372	680	842	2
la	475	358	483	372	680	842	2
proporción	487	358	540	372	680	842	2
e	544	358	549	372	680	842	2
influencia	554	358	599	372	680	842	2
de	353	371	364	385	680	842	2
las	367	371	380	385	680	842	2
personas	384	371	427	385	680	842	2
mayores	430	371	470	385	680	842	2
en	473	371	485	385	680	842	2
el	488	371	496	385	680	842	2
conjunto	499	371	541	385	680	842	2
global	544	371	573	385	680	842	2
de	576	371	588	385	680	842	2
la	591	371	599	385	680	842	2
población.	353	384	402	398	680	842	2
Según	407	384	437	398	680	842	2
datos	442	384	467	398	680	842	2
del	472	384	486	398	680	842	2
Censo	491	384	520	398	680	842	2
de	525	384	537	398	680	842	2
Población	541	384	589	398	680	842	2
y	593	384	599	398	680	842	2
Viviendas	353	397	398	411	680	842	2
de	401	397	413	411	680	842	2
Noviembre	415	397	467	411	680	842	2
de	470	397	482	411	680	842	2
2011	484	397	509	411	680	842	2
del	511	397	526	411	680	842	2
INE	529	397	546	411	680	842	2
(6),	549	397	565	411	680	842	2
actual-	568	397	599	411	680	842	2
mente	353	410	382	424	680	842	2
8.116.347	386	410	434	424	680	842	2
personas	437	410	479	424	680	842	2
tienen	483	410	511	424	680	842	2
65	515	410	527	424	680	842	2
años	530	410	552	424	680	842	2
o	555	410	562	424	680	842	2
más,	565	410	588	424	680	842	2
lo	591	410	599	424	680	842	2
que	353	423	370	437	680	842	2
representa	373	423	422	437	680	842	2
al	424	423	432	437	680	842	2
17,3%	435	423	464	437	680	842	2
de	466	423	478	437	680	842	2
la	480	423	488	437	680	842	2
población,	491	423	540	437	680	842	2
es	542	423	552	437	680	842	2
decir,	555	423	579	437	680	842	2
que	582	423	599	437	680	842	2
tenemos	353	436	393	450	680	842	2
una	398	436	415	450	680	842	2
población	420	436	466	450	680	842	2
muy	470	436	491	450	680	842	2
envejecida.	495	436	547	450	680	842	2
Dentro	551	436	583	450	680	842	2
de	588	436	599	450	680	842	2
este	353	449	372	463	680	842	2
colectivo,	374	449	419	463	680	842	2
casi	421	449	439	463	680	842	2
la	442	449	450	463	680	842	2
tercera,	452	449	488	463	680	842	2
2.438.535	490	449	539	463	680	842	2
personas,	541	449	587	463	680	842	2
es	589	449	599	463	680	842	2
decir	353	462	376	476	680	842	2
un	379	462	391	476	680	842	2
5,2%	394	462	417	476	680	842	2
del	421	462	435	476	680	842	2
total	438	462	458	476	680	842	2
de	462	462	473	476	680	842	2
la	476	462	484	476	680	842	2
población	487	462	533	476	680	842	2
española,	537	462	581	476	680	842	2
tie-	585	462	599	476	680	842	2
nen	353	475	370	489	680	842	2
80	374	475	386	489	680	842	2
años	389	475	412	489	680	842	2
o	415	475	421	489	680	842	2
más,	425	475	448	489	680	842	2
con	451	475	469	489	680	842	2
una	472	475	490	489	680	842	2
clara	493	475	516	489	680	842	2
tendencia	519	475	565	489	680	842	2
demo-	568	475	599	489	680	842	2
gráfica	353	488	384	502	680	842	2
hacia	387	488	412	502	680	842	2
la	415	488	423	502	680	842	2
feminización	426	488	484	502	680	842	2
de	487	488	499	502	680	842	2
la	502	488	510	502	680	842	2
población	513	488	558	502	680	842	2
(59%	561	488	585	502	680	842	2
de	588	488	599	502	680	842	2
mujeres	353	501	390	515	680	842	2
y	393	501	398	515	680	842	2
41%	401	501	421	515	680	842	2
de	424	501	436	515	680	842	2
hombres).	439	501	486	515	680	842	2
Más	489	501	508	515	680	842	2
significativo	511	501	566	515	680	842	2
aún	569	501	586	515	680	842	2
es	589	501	599	515	680	842	2
el	353	514	361	528	680	842	2
dato	364	514	385	528	680	842	2
de	388	514	400	528	680	842	2
su	403	514	414	528	680	842	2
evolución	418	514	462	528	680	842	2
demográfica	466	514	524	528	680	842	2
que	528	514	545	528	680	842	2
se	549	514	559	528	680	842	2
halla	562	514	584	528	680	842	2
en	588	514	599	528	680	842	2
torno	353	527	378	541	680	842	2
al	380	527	388	541	680	842	2
3%	391	527	405	541	680	842	2
en	408	527	419	541	680	842	2
cada	422	527	444	541	680	842	2
una	447	527	464	541	680	842	2
de	467	527	479	541	680	842	2
las	481	527	494	541	680	842	2
últimas	496	527	530	541	680	842	2
décadas	533	527	572	541	680	842	2
y	574	527	579	541	680	842	2
que	582	527	599	541	680	842	2
puede	353	540	382	554	680	842	2
mantener	385	540	430	554	680	842	2
ese	433	540	448	554	680	842	2
crecimiento	451	540	507	554	680	842	2
ya	509	540	520	554	680	842	2
un	522	540	535	554	680	842	2
poco	537	540	561	554	680	842	2
atenua-	563	540	599	554	680	842	2
do	353	553	365	567	680	842	2
del	368	553	383	567	680	842	2
2%	386	553	400	567	680	842	2
hasta	404	553	429	567	680	842	2
la	433	553	441	567	680	842	2
mitad	444	553	471	567	680	842	2
del	475	553	489	567	680	842	2
presente	492	553	533	567	680	842	2
siglo	536	553	559	567	680	842	2
(1).	562	553	578	567	680	842	2
La	353	579	364	593	680	842	2
previsión	368	579	410	593	680	842	2
de	413	579	425	593	680	842	2
este	428	579	448	593	680	842	2
envejecimiento	451	579	522	593	680	842	2
es	526	579	536	593	680	842	2
que	540	579	557	593	680	842	2
se	561	579	571	593	680	842	2
man-	574	579	599	593	680	842	2
tenga	353	592	379	606	680	842	2
una	382	592	400	606	680	842	2
proyección	402	592	455	606	680	842	2
constante	457	592	504	606	680	842	2
y	507	592	511	606	680	842	2
que	514	592	532	606	680	842	2
afecte	534	592	563	606	680	842	2
ponde-	566	592	599	606	680	842	2
ralmente	353	605	395	619	680	842	2
tanto	398	605	422	619	680	842	2
al	425	605	433	619	680	842	2
grupo	436	605	465	619	680	842	2
de	468	605	479	619	680	842	2
los	482	605	496	619	680	842	2
mayores	499	605	539	619	680	842	2
de	542	605	554	619	680	842	2
65	557	605	569	619	680	842	2
como	572	605	599	619	680	842	2
al	353	618	361	632	680	842	2
grupo	363	618	392	632	680	842	2
de	394	618	406	632	680	842	2
los	408	618	422	632	680	842	2
mayores	424	618	465	632	680	842	2
de	468	618	479	632	680	842	2
80,	482	618	497	632	680	842	2
lo	500	618	508	632	680	842	2
que	511	618	529	632	680	842	2
se	531	618	542	632	680	842	2
viene	544	618	569	632	680	842	2
cono-	571	618	599	632	680	842	2
ciendo	353	631	385	645	680	842	2
como	387	631	415	645	680	842	2
el	418	631	425	645	680	842	2
envejecimiento	428	631	500	645	680	842	2
del	502	631	516	645	680	842	2
envejecimiento	519	631	590	645	680	842	2
o	593	631	599	645	680	842	2
sobreenvejecimiento	353	644	451	658	680	842	2
de	454	644	466	658	680	842	2
la	470	644	478	658	680	842	2
población:	481	644	531	658	680	842	2
un	535	644	547	658	680	842	2
fenómeno	551	644	599	658	680	842	2
de	353	657	364	671	680	842	2
impacto	368	657	407	671	680	842	2
todavía	410	657	444	671	680	842	2
inevaluable	448	657	501	671	680	842	2
(Fig.	504	657	526	671	680	842	2
2).	529	657	542	671	680	842	2
En	353	683	366	697	680	842	2
concreto,	370	683	415	697	680	842	2
lo	420	683	429	697	680	842	2
esperable	433	683	479	697	680	842	2
es	483	683	494	697	680	842	2
que,	498	683	519	697	680	842	2
a	524	683	529	697	680	842	2
mediados	534	683	581	697	680	842	2
del	585	683	599	697	680	842	2
siglo,	353	696	378	710	680	842	2
las	383	696	396	710	680	842	2
personas	400	696	444	710	680	842	2
mayores	448	696	489	710	680	842	2
constituirán	493	696	549	710	680	842	2
algo	554	696	575	710	680	842	2
más	579	696	599	710	680	842	2
del	353	709	367	723	680	842	2
32%	369	709	390	723	680	842	2
de	392	709	404	723	680	842	2
la	406	709	414	723	680	842	2
población,	417	709	467	723	680	842	2
o	469	709	475	723	680	842	2
en	478	709	490	723	680	842	2
términos	492	709	534	723	680	842	2
absolutos,	536	709	585	723	680	842	2
en	588	709	599	723	680	842	2
torno	353	722	378	736	680	842	2
a	382	722	387	736	680	842	2
los	391	722	404	736	680	842	2
15	408	722	420	736	680	842	2
millones	423	722	463	736	680	842	2
de	466	722	478	736	680	842	2
personas.	482	722	528	736	680	842	2
Se	531	722	543	736	680	842	2
estima	547	722	578	736	680	842	2
que	582	722	599	736	680	842	2
en	353	735	364	749	680	842	2
el	368	735	376	749	680	842	2
año	379	735	397	749	680	842	2
2052,	400	735	428	749	680	842	2
en	431	735	443	749	680	842	2
España,	446	735	484	749	680	842	2
habrá	488	735	515	749	680	842	2
más	518	735	538	749	680	842	2
de	541	735	553	749	680	842	2
15	556	735	569	749	680	842	2
millo-	572	735	599	749	680	842	2
Ramos	436	59	464	70	680	842	3
Cordero	467	59	500	70	680	842	3
P,	503	59	510	70	680	842	3
Pinto	512	59	533	70	680	842	3
Fontanillo	536	59	577	70	680	842	3
JA.	580	59	594	70	680	842	3
Las	388	71	403	82	680	842	3
personas	405	71	442	82	680	842	3
mayores	444	71	478	82	680	842	3
y	481	71	485	82	680	842	3
su	488	71	497	82	680	842	3
salud:	500	71	525	82	680	842	3
Situación	528	71	566	82	680	842	3
actual	568	71	594	82	680	842	3
Fig.	86	247	100	257	680	842	3
2.	103	247	110	257	680	842	3
Evolución	113	247	147	257	680	842	3
de	150	247	159	257	680	842	3
la	161	247	167	257	680	842	3
población	170	247	204	257	680	842	3
e	207	247	211	257	680	842	3
personas	214	247	245	257	680	842	3
mayores	248	247	278	257	680	842	3
1900-2049.	281	247	322	257	680	842	3
Fuente:	90	257	117	267	680	842	3
INE/INEBASE.	119	257	170	267	680	842	3
Proyecciones	173	257	219	267	680	842	3
de	222	257	230	267	680	842	3
población	233	257	267	267	680	842	3
a	270	257	274	267	680	842	3
largo	277	257	294	267	680	842	3
plazo.	297	257	317	267	680	842	3
Febrero	179	267	206	277	680	842	3
2010.	209	267	229	277	680	842	3
nes	81	306	97	320	680	842	3
de	101	306	113	320	680	842	3
personas	117	306	160	320	680	842	3
con	163	306	181	320	680	842	3
65	185	306	197	320	680	842	3
años	201	306	224	320	680	842	3
o	228	306	234	320	680	842	3
más,	238	306	261	320	680	842	3
lo	265	306	273	320	680	842	3
que	277	306	295	320	680	842	3
repre-	299	306	327	320	680	842	3
sentará	81	319	115	333	680	842	3
el	119	319	127	333	680	842	3
37,2%	130	319	160	333	680	842	3
de	163	319	175	333	680	842	3
su	178	319	189	333	680	842	3
población	192	319	239	333	680	842	3
(1,3).	243	319	268	333	680	842	3
Muchos	81	345	118	359	680	842	3
son	121	345	138	359	680	842	3
los	140	345	154	359	680	842	3
factores	156	345	194	359	680	842	3
que	197	345	215	359	680	842	3
han	217	345	235	359	680	842	3
permitido	238	345	283	359	680	842	3
una	286	345	304	359	680	842	3
evo-	307	345	327	359	680	842	3
lución	81	358	110	372	680	842	3
de	114	358	126	372	680	842	3
esta	130	358	149	372	680	842	3
naturaleza,	154	358	205	372	680	842	3
singularmente	210	358	277	372	680	842	3
la	282	358	290	372	680	842	3
mejora	294	358	327	372	680	842	3
en	81	371	92	385	680	842	3
los	96	371	110	385	680	842	3
hábitos	114	371	149	385	680	842	3
de	153	371	164	385	680	842	3
vida,	168	371	190	385	680	842	3
el	195	371	202	385	680	842	3
seguimiento	207	371	265	385	680	842	3
y	269	371	274	385	680	842	3
control	278	371	312	385	680	842	3
de	316	371	327	385	680	842	3
las	81	384	94	398	680	842	3
enfermedades	96	384	163	398	680	842	3
crónicas	166	384	206	398	680	842	3
y	208	384	213	398	680	842	3
la	216	384	224	398	680	842	3
mejora	226	384	259	398	680	842	3
de	262	384	273	398	680	842	3
la	276	384	284	398	680	842	3
atención	286	384	327	398	680	842	3
sociosanitaria	81	397	146	411	680	842	3
en	149	397	160	411	680	842	3
general.	163	397	201	411	680	842	3
De	204	397	218	411	680	842	3
una	220	397	238	411	680	842	3
forma	241	397	269	411	680	842	3
más	272	397	292	411	680	842	3
directa	295	397	327	411	680	842	3
debe	81	410	104	424	680	842	3
relacionarse	108	410	166	424	680	842	3
con	170	410	188	424	680	842	3
la	192	410	200	424	680	842	3
caída	205	410	230	424	680	842	3
de	234	410	246	424	680	842	3
la	250	410	258	424	680	842	3
mortalidad	263	410	314	424	680	842	3
lo	319	410	327	424	680	842	3
que	81	423	98	437	680	842	3
converge	101	423	145	437	680	842	3
en	148	423	159	437	680	842	3
el	162	423	170	437	680	842	3
aumento	173	423	215	437	680	842	3
de	218	423	230	437	680	842	3
la	233	423	241	437	680	842	3
esperanza	244	423	291	437	680	842	3
de	294	423	305	437	680	842	3
vida	308	423	327	437	680	842	3
como	81	436	108	450	680	842	3
indicador	111	436	156	450	680	842	3
global.	159	436	191	450	680	842	3
Paralelamente	81	462	148	476	680	842	3
se	151	462	161	476	680	842	3
producirá	164	462	209	476	680	842	3
otro	212	462	231	476	680	842	3
fenómeno	234	462	282	476	680	842	3
de	285	462	297	476	680	842	3
ajuste	299	462	327	476	680	842	3
y	81	475	85	489	680	842	3
es	89	475	99	489	680	842	3
que	103	475	120	489	680	842	3
España	124	475	159	489	680	842	3
parece	162	475	194	489	680	842	3
que	198	475	215	489	680	842	3
empieza	219	475	258	489	680	842	3
a	261	475	267	489	680	842	3
estabilizarse	270	475	327	489	680	842	3
demográficamente	81	488	171	502	680	842	3
e	175	488	181	502	680	842	3
incluso	186	488	219	502	680	842	3
a	224	488	230	502	680	842	3
perder	235	488	265	502	680	842	3
población	270	488	317	502	680	842	3
a	322	488	327	502	680	842	3
partir	81	501	106	515	680	842	3
del	109	501	123	515	680	842	3
2045.	126	501	153	515	680	842	3
Las	156	501	173	515	680	842	3
previsiones	176	501	228	515	680	842	3
en	231	501	243	515	680	842	3
forma	246	501	274	515	680	842	3
de	277	501	289	515	680	842	3
proyec-	292	501	327	515	680	842	3
ción	81	514	101	528	680	842	3
del	104	514	118	528	680	842	3
INE	121	514	138	528	680	842	3
sugieren	141	514	181	528	680	842	3
que	184	514	202	528	680	842	3
habrá	205	514	232	528	680	842	3
un	235	514	247	528	680	842	3
descenso	250	514	295	528	680	842	3
paula-	298	514	327	528	680	842	3
tino,	81	527	102	541	680	842	3
habiendo	104	527	149	541	680	842	3
llegado	151	527	186	541	680	842	3
entonces	188	527	232	541	680	842	3
a	234	527	240	541	680	842	3
los	242	527	256	541	680	842	3
48	258	527	271	541	680	842	3
millones	273	527	313	541	680	842	3
de	316	527	327	541	680	842	3
habitantes.	81	540	133	554	680	842	3
Este	137	540	158	554	680	842	3
descenso	162	540	207	554	680	842	3
desequilibra	211	540	268	554	680	842	3
aun	273	540	291	554	680	842	3
más	295	540	315	554	680	842	3
la	319	540	327	554	680	842	3
estructura	81	553	129	567	680	842	3
de	132	553	143	567	680	842	3
las	146	553	159	567	680	842	3
edades	162	553	196	567	680	842	3
y	199	553	204	567	680	842	3
se	207	553	217	567	680	842	3
espera	220	553	252	567	680	842	3
que	255	553	272	567	680	842	3
ni	275	553	284	567	680	842	3
la	287	553	295	567	680	842	3
natali-	298	553	327	567	680	842	3
dad	81	566	99	580	680	842	3
ni	102	566	111	580	680	842	3
el	114	566	122	580	680	842	3
proceso	126	566	164	580	680	842	3
inmigratorio	167	566	226	580	680	842	3
neutralicen	229	566	282	580	680	842	3
las	285	566	298	580	680	842	3
cifras	302	566	327	580	680	842	3
de	81	579	92	593	680	842	3
mortalidad	96	579	147	593	680	842	3
(1,3).	150	579	176	593	680	842	3
2.	81	618	90	632	680	842	3
ESPERANZA	94	618	159	632	680	842	3
DE	163	618	178	632	680	842	3
VIDA	181	618	207	632	680	842	3
Constituye	81	644	131	658	680	842	3
un	134	644	146	658	680	842	3
dato	149	644	170	658	680	842	3
relacionado	173	644	228	658	680	842	3
con	231	644	249	658	680	842	3
una	251	644	269	658	680	842	3
mejor	272	644	299	658	680	842	3
salud	302	644	327	658	680	842	3
relativa	81	657	114	671	680	842	3
y,	119	657	126	671	680	842	3
de	131	657	142	671	680	842	3
manera	147	657	183	671	680	842	3
más	188	657	208	671	680	842	3
indirecta,	213	657	257	671	680	842	3
con	262	657	280	671	680	842	3
la	284	657	292	671	680	842	3
propia	297	657	327	671	680	842	3
calidad	81	670	115	684	680	842	3
de	118	670	130	684	680	842	3
vida	133	670	152	684	680	842	3
(2).	156	670	172	684	680	842	3
En	81	696	93	710	680	842	3
Europa,	96	696	134	710	680	842	3
este	137	696	156	710	680	842	3
indicador	159	696	204	710	680	842	3
ha	207	696	218	710	680	842	3
evolucionado	221	696	285	710	680	842	3
positiva-	288	696	327	710	680	842	3
mente	81	709	111	723	680	842	3
especialmente	116	709	184	723	680	842	3
en	189	709	201	723	680	842	3
las	205	709	218	723	680	842	3
últimas	223	709	258	723	680	842	3
décadas	263	709	302	723	680	842	3
y	307	709	312	723	680	842	3
se	317	709	327	723	680	842	3
reconoce	81	722	125	736	680	842	3
a	130	722	136	736	680	842	3
España	141	722	176	736	680	842	3
como	181	722	208	736	680	842	3
uno	214	722	232	736	680	842	3
de	237	722	249	736	680	842	3
los	254	722	267	736	680	842	3
paises	273	722	302	736	680	842	3
más	307	722	327	736	680	842	3
destacados	81	735	134	749	680	842	3
(2)	137	735	149	749	680	842	3
(Eurostat	152	735	195	749	680	842	3
2011).	197	735	228	749	680	842	3
La	231	735	242	749	680	842	3
esperanza	245	735	292	749	680	842	3
de	294	735	306	749	680	842	3
vida	308	735	327	749	680	842	3
para	347	111	368	125	680	842	3
la	371	111	380	125	680	842	3
mujer	383	111	410	125	680	842	3
española	414	111	456	125	680	842	3
ha	460	111	471	125	680	842	3
alcanzado	475	111	522	125	680	842	3
los	526	111	539	125	680	842	3
84,1	543	111	564	125	680	842	3
años,	568	111	594	125	680	842	3
ocupando	347	124	395	138	680	842	3
el	400	124	408	138	680	842	3
segundo	413	124	454	138	680	842	3
lugar,	459	124	485	138	680	842	3
mientras	490	124	532	138	680	842	3
que	537	124	555	138	680	842	3
para	560	124	581	138	680	842	3
el	586	124	594	138	680	842	3
hombre	347	137	384	151	680	842	3
es	387	137	397	151	680	842	3
de	400	137	412	151	680	842	3
77,8,	414	137	439	151	680	842	3
lo	442	137	450	151	680	842	3
que	453	137	471	151	680	842	3
le	474	137	482	151	680	842	3
sitúa	484	137	507	151	680	842	3
en	509	137	521	151	680	842	3
el	524	137	532	151	680	842	3
quinto	534	137	565	151	680	842	3
lugar.	568	137	594	151	680	842	3
Estos	347	150	373	164	680	842	3
mismos	377	150	414	164	680	842	3
datos,	418	150	447	164	680	842	3
recogidos	450	150	497	164	680	842	3
en	501	150	512	164	680	842	3
nuestro	516	150	552	164	680	842	3
país	555	150	574	164	680	842	3
por	578	150	594	164	680	842	3
el	347	163	355	177	680	842	3
INE	359	163	376	177	680	842	3
(referidos	380	163	424	177	680	842	3
al	428	163	436	177	680	842	3
Movimiento	440	163	495	177	680	842	3
Natural	499	163	533	177	680	842	3
de	537	163	549	177	680	842	3
la	552	163	560	177	680	842	3
Pobla-	564	163	594	177	680	842	3
ción	347	176	367	190	680	842	3
2011),	372	176	403	190	680	842	3
ofrecen	408	176	443	190	680	842	3
unas	448	176	471	190	680	842	3
cifras	475	176	501	190	680	842	3
aún	505	176	523	190	680	842	3
mayores,	528	176	571	190	680	842	3
con	576	176	594	190	680	842	3
una	347	189	365	203	680	842	3
esperanza	370	189	417	203	680	842	3
de	422	189	434	203	680	842	3
vida	439	189	458	203	680	842	3
para	463	189	484	203	680	842	3
las	489	189	502	203	680	842	3
mujeres	507	189	545	203	680	842	3
de	549	189	561	203	680	842	3
85,21	566	189	594	203	680	842	3
años	347	202	370	216	680	842	3
y	374	202	378	216	680	842	3
de	382	202	394	216	680	842	3
79,3	398	202	419	216	680	842	3
años	423	202	446	216	680	842	3
para	449	202	470	216	680	842	3
los	474	202	488	216	680	842	3
hombres.	491	202	537	216	680	842	3
Esto	541	202	562	216	680	842	3
repre-	565	202	594	216	680	842	3
sentaría	347	215	384	229	680	842	3
la	388	215	396	229	680	842	3
mayor	399	215	429	229	680	842	3
expectativa	432	215	485	229	680	842	3
de	488	215	499	229	680	842	3
longevidad	503	215	554	229	680	842	3
femeni-	557	215	594	229	680	842	3
na	347	228	359	242	680	842	3
de	363	228	375	242	680	842	3
la	379	228	387	242	680	842	3
UE	391	228	405	242	680	842	3
y	410	228	414	242	680	842	3
la	419	228	427	242	680	842	3
tercera	431	228	464	242	680	842	3
masculina	468	228	517	242	680	842	3
(sólo	521	228	544	242	680	842	3
detrás	549	228	578	242	680	842	3
de	582	228	594	242	680	842	3
Suecia	347	241	379	255	680	842	3
e	382	241	388	255	680	842	3
Italia)	391	241	417	255	680	842	3
(2,3).	420	241	446	255	680	842	3
Aunque	347	267	384	281	680	842	3
sigue	387	267	412	281	680	842	3
siendo	415	267	446	281	680	842	3
notoria	449	267	483	281	680	842	3
la	486	267	494	281	680	842	3
diferencia	497	267	543	281	680	842	3
por	546	267	562	281	680	842	3
sexos,	565	267	594	281	680	842	3
se	347	280	357	294	680	842	3
constata	362	280	403	294	680	842	3
una	408	280	425	294	680	842	3
progresión	430	280	481	294	680	842	3
constante	486	280	533	294	680	842	3
sobre	538	280	564	294	680	842	3
estos	569	280	594	294	680	842	3
datos,	347	293	376	307	680	842	3
sea	381	293	397	307	680	842	3
cual	402	293	422	307	680	842	3
sea	426	293	442	307	680	842	3
la	447	293	455	307	680	842	3
fuente,	460	293	493	307	680	842	3
lo	498	293	506	307	680	842	3
cierto	511	293	538	307	680	842	3
es	543	293	553	307	680	842	3
que	558	293	576	307	680	842	3
las	581	293	594	307	680	842	3
proyecciones	347	306	410	320	680	842	3
vienen	413	306	444	320	680	842	3
también	447	306	486	320	680	842	3
a	489	306	495	320	680	842	3
poner	498	306	526	320	680	842	3
de	529	306	541	320	680	842	3
manifiesto	544	306	594	320	680	842	3
una	347	319	365	333	680	842	3
cierta	367	319	393	333	680	842	3
suavización	396	319	450	333	680	842	3
o	453	319	459	333	680	842	3
ralentización	461	319	520	333	680	842	3
de	523	319	535	333	680	842	3
esas	537	319	558	333	680	842	3
ganan-	560	319	594	333	680	842	3
cias.	347	332	369	346	680	842	3
Del	372	332	387	346	680	842	3
mismo	390	332	423	346	680	842	3
modo	426	332	454	346	680	842	3
y	457	332	462	346	680	842	3
de	465	332	477	346	680	842	3
forma	479	332	508	346	680	842	3
paralela	511	332	548	346	680	842	3
se	551	332	561	346	680	842	3
obser-	564	332	594	346	680	842	3
va	347	345	357	359	680	842	3
un	361	345	373	359	680	842	3
acortamiento	377	345	440	359	680	842	3
progresivo	444	345	493	359	680	842	3
de	497	345	509	359	680	842	3
la	512	345	520	359	680	842	3
marca	524	345	554	359	680	842	3
diferen-	557	345	594	359	680	842	3
cial	347	358	363	372	680	842	3
entre	366	358	390	372	680	842	3
hombres	392	358	434	372	680	842	3
y	437	358	442	372	680	842	3
mujeres,	444	358	485	372	680	842	3
lo	487	358	496	372	680	842	3
que	498	358	516	372	680	842	3
se	519	358	529	372	680	842	3
achaca	532	358	565	372	680	842	3
a	568	358	573	372	680	842	3
una	576	358	594	372	680	842	3
serie	347	371	369	385	680	842	3
de	373	371	384	385	680	842	3
factores	388	371	426	385	680	842	3
comportamentales	429	371	519	385	680	842	3
que	523	371	540	385	680	842	3
convergen	544	371	594	385	680	842	3
en	347	384	359	398	680	842	3
una	362	384	379	398	680	842	3
evidenciable	382	384	441	398	680	842	3
superior	444	384	483	398	680	842	3
reducción	486	384	533	398	680	842	3
de	536	384	548	398	680	842	3
la	551	384	559	398	680	842	3
morta-	562	384	594	398	680	842	3
lidad	347	397	370	411	680	842	3
masculina	373	397	421	411	680	842	3
en	424	397	436	411	680	842	3
comparación	439	397	502	411	680	842	3
con	504	397	522	411	680	842	3
la	525	397	533	411	680	842	3
femenina,	536	397	583	411	680	842	3
si	586	397	594	411	680	842	3
bien	347	410	367	424	680	842	3
siga	371	410	390	424	680	842	3
siendo	394	410	425	424	680	842	3
aun	428	410	446	424	680	842	3
más	450	410	470	424	680	842	3
alta.	473	410	494	424	680	842	3
Al	497	410	506	424	680	842	3
día	510	410	524	424	680	842	3
de	528	410	539	424	680	842	3
hoy,	543	410	562	424	680	842	3
el	566	410	574	424	680	842	3
tre-	577	410	594	424	680	842	3
cho	347	423	365	437	680	842	3
de	367	423	379	437	680	842	3
la	382	423	390	437	680	842	3
esperanza	392	423	440	437	680	842	3
de	442	423	454	437	680	842	3
vida	457	423	476	437	680	842	3
por	478	423	494	437	680	842	3
sexos	497	423	523	437	680	842	3
es	526	423	536	437	680	842	3
de	539	423	550	437	680	842	3
6,1	553	423	568	437	680	842	3
años	571	423	594	437	680	842	3
y	347	436	352	450	680	842	3
se	354	436	365	450	680	842	3
espera	367	436	398	450	680	842	3
que	401	436	419	450	680	842	3
vaya	421	436	442	450	680	842	3
suavizándose	444	436	507	450	680	842	3
hasta	509	436	535	450	680	842	3
los	537	436	551	450	680	842	3
5,6	553	436	569	450	680	842	3
años	571	436	594	450	680	842	3
en	347	449	359	463	680	842	3
2049	362	449	386	463	680	842	3
(1,2).	390	449	415	463	680	842	3
Más	347	475	366	489	680	842	3
sensible	370	475	408	489	680	842	3
es	411	475	422	489	680	842	3
el	426	475	434	489	680	842	3
indicador	437	475	482	489	680	842	3
que	485	475	503	489	680	842	3
mide	507	475	531	489	680	842	3
la	534	475	542	489	680	842	3
esperanza	546	475	594	489	680	842	3
de	347	488	359	502	680	842	3
vida	361	488	381	502	680	842	3
una	383	488	401	502	680	842	3
vez	404	488	419	502	680	842	3
llegados	421	488	461	502	680	842	3
a	464	488	469	502	680	842	3
la	472	488	480	502	680	842	3
teórica	483	488	515	502	680	842	3
marca	518	488	548	502	680	842	3
de	551	488	562	502	680	842	3
los	565	488	579	502	680	842	3
65	581	488	594	502	680	842	3
años.	347	501	373	515	680	842	3
Actualmente	377	501	437	515	680	842	3
la	441	501	449	515	680	842	3
expectativa	453	501	505	515	680	842	3
para	509	501	530	515	680	842	3
las	534	501	547	515	680	842	3
personas	551	501	594	515	680	842	3
de	347	514	359	528	680	842	3
65	362	514	375	528	680	842	3
años	378	514	401	528	680	842	3
es	405	514	415	528	680	842	3
que	419	514	437	528	680	842	3
puedan	441	514	476	528	680	842	3
vivir	480	514	498	528	680	842	3
una	502	514	520	528	680	842	3
media	524	514	553	528	680	842	3
de	557	514	568	528	680	842	3
20,5	572	514	594	528	680	842	3
años	347	527	370	541	680	842	3
más.	372	527	395	541	680	842	3
A	398	527	405	541	680	842	3
las	407	527	420	541	680	842	3
mujeres	422	527	460	541	680	842	3
se	463	527	473	541	680	842	3
le	476	527	483	541	680	842	3
atribuye	486	527	524	541	680	842	3
una	526	527	544	541	680	842	3
esperanza	546	527	594	541	680	842	3
adicional	347	540	390	554	680	842	3
de	393	540	404	554	680	842	3
22,3	407	540	428	554	680	842	3
años	431	540	454	554	680	842	3
y	457	540	462	554	680	842	3
al	464	540	473	554	680	842	3
hombre	475	540	513	554	680	842	3
de	515	540	527	554	680	842	3
18,4	530	540	551	554	680	842	3
según	554	540	583	554	680	842	3
el	586	540	594	554	680	842	3
INE	347	553	364	567	680	842	3
(Movimiento	368	553	426	567	680	842	3
Natural	430	553	464	567	680	842	3
de	468	553	479	567	680	842	3
la	482	553	490	567	680	842	3
Población,	494	553	543	567	680	842	3
2011)	546	553	574	567	680	842	3
(1).	578	553	594	567	680	842	3
Este	347	566	368	580	680	842	3
dato	371	566	392	580	680	842	3
incide	396	566	425	580	680	842	3
aún	428	566	446	580	680	842	3
más	450	566	470	580	680	842	3
en	474	566	485	580	680	842	3
el	489	566	497	580	680	842	3
encabezamiento	501	566	578	580	680	842	3
de	582	566	594	580	680	842	3
la	347	579	355	593	680	842	3
esperanza	358	579	405	593	680	842	3
de	408	579	419	593	680	842	3
vida	422	579	441	593	680	842	3
de	444	579	455	593	680	842	3
la	458	579	466	593	680	842	3
población	469	579	516	593	680	842	3
mayor	518	579	548	593	680	842	3
española	551	579	594	593	680	842	3
en	347	592	359	606	680	842	3
Europa	362	592	396	606	680	842	3
y	400	592	405	606	680	842	3
también	408	592	447	606	680	842	3
en	450	592	462	606	680	842	3
el	465	592	473	606	680	842	3
resto	477	592	500	606	680	842	3
del	504	592	518	606	680	842	3
mundo.	521	592	558	606	680	842	3
Y,	347	618	355	632	680	842	3
más	358	618	378	632	680	842	3
sensible	380	618	419	632	680	842	3
aún,	421	618	442	632	680	842	3
si	445	618	452	632	680	842	3
lo	455	618	464	632	680	842	3
relacionamos	466	618	530	632	680	842	3
con	533	618	551	632	680	842	3
el	554	618	562	632	680	842	3
verda-	564	618	594	632	680	842	3
dero	347	631	369	645	680	842	3
estado	371	631	403	645	680	842	3
de	406	631	417	645	680	842	3
salud	420	631	445	645	680	842	3
y	448	631	453	645	680	842	3
de	455	631	467	645	680	842	3
la	470	631	478	645	680	842	3
llamada	480	631	518	645	680	842	3
calidad	520	631	555	645	680	842	3
de	557	631	569	645	680	842	3
vida,	571	631	594	645	680	842	3
es	347	644	357	658	680	842	3
el	360	644	368	658	680	842	3
índice	371	644	399	658	680	842	3
de	402	644	413	658	680	842	3
esperanza	416	644	464	658	680	842	3
vida	466	644	485	658	680	842	3
libre	488	644	508	658	680	842	3
de	511	644	523	658	680	842	3
incapacidad	525	644	583	658	680	842	3
al	586	644	594	658	680	842	3
cumplir	347	657	383	671	680	842	3
los	386	657	399	671	680	842	3
65	402	657	415	671	680	842	3
años	417	657	440	671	680	842	3
que	443	657	461	671	680	842	3
nos	464	657	481	671	680	842	3
dice	483	657	503	671	680	842	3
que	506	657	524	671	680	842	3
para	527	657	548	671	680	842	3
las	550	657	563	671	680	842	3
muje-	566	657	594	671	680	842	3
res	347	670	361	684	680	842	3
es	365	670	376	684	680	842	3
de	380	670	391	684	680	842	3
10	396	670	408	684	680	842	3
años	412	670	435	684	680	842	3
y	439	670	444	684	680	842	3
algo	448	670	468	684	680	842	3
más,	472	670	495	684	680	842	3
10,3	500	670	521	684	680	842	3
para	525	670	546	684	680	842	3
los	550	670	564	684	680	842	3
hom-	568	670	594	684	680	842	3
bres.	347	683	370	697	680	842	3
Por	374	683	390	697	680	842	3
lo	393	683	402	697	680	842	3
tanto,	405	683	433	697	680	842	3
la	437	683	445	697	680	842	3
situación	448	683	491	697	680	842	3
resultante	495	683	542	697	680	842	3
es	545	683	556	697	680	842	3
que	559	683	577	697	680	842	3
las	581	683	594	697	680	842	3
mujeres	347	696	385	710	680	842	3
tienen	388	696	418	710	680	842	3
un	421	696	433	710	680	842	3
horizonte	437	696	481	710	680	842	3
de	484	696	496	710	680	842	3
vida	499	696	518	710	680	842	3
en	521	696	533	710	680	842	3
condiciones	536	696	594	710	680	842	3
de	347	709	359	723	680	842	3
incapacidad	362	709	419	723	680	842	3
de	422	709	434	723	680	842	3
11	437	709	449	723	680	842	3
años	452	709	475	723	680	842	3
y	478	709	483	723	680	842	3
los	486	709	499	723	680	842	3
hombres	502	709	544	723	680	842	3
de	547	709	559	723	680	842	3
7	562	709	568	723	680	842	3
(1,3-	571	709	594	723	680	842	3
5).	347	722	360	736	680	842	3
Es	362	722	374	736	680	842	3
decir,	376	722	402	736	680	842	3
la	404	722	413	736	680	842	3
opción	415	722	448	736	680	842	3
de	450	722	462	736	680	842	3
una	465	722	482	736	680	842	3
vida	485	722	504	736	680	842	3
larga	507	722	530	736	680	842	3
no	533	722	545	736	680	842	3
se	548	722	558	736	680	842	3
corres-	561	722	594	736	680	842	3
ponde	347	735	377	749	680	842	3
en	380	735	391	749	680	842	3
nuestro	394	735	430	749	680	842	3
país	433	735	452	749	680	842	3
con	454	735	472	749	680	842	3
la	475	735	483	749	680	842	3
realidad	485	735	523	749	680	842	3
de	526	735	537	749	680	842	3
una	540	735	558	749	680	842	3
vida	560	735	579	749	680	842	3
en	582	735	594	749	680	842	3
AVANCES	404	774	446	784	680	842	3
EN	448	774	460	784	680	842	3
ODONTOESTOMATOLOGÍA/109	462	774	594	784	680	842	3
AVANCES	86	59	132	70	680	842	4
EN	135	59	148	70	680	842	4
ODONTOESTOMATOLOGÍA	151	59	277	70	680	842	4
Vol.	86	71	103	82	680	842	4
31	105	71	115	82	680	842	4
-	118	71	121	82	680	842	4
Núm.	124	71	146	82	680	842	4
3	149	71	154	82	680	842	4
-	157	71	160	82	680	842	4
2015	162	71	183	82	680	842	4
buena	86	111	116	125	680	842	4
salud	119	111	144	125	680	842	4
(3-5).	147	111	173	125	680	842	4
Quiere	177	111	209	125	680	842	4
esto	212	111	232	125	680	842	4
decir	235	111	258	125	680	842	4
lo	261	111	270	125	680	842	4
que	273	111	291	125	680	842	4
ya	294	111	305	125	680	842	4
se	308	111	318	125	680	842	4
ha	321	111	333	125	680	842	4
puesto	86	124	118	138	680	842	4
de	121	124	133	138	680	842	4
manifiesto	135	124	184	138	680	842	4
por	187	124	203	138	680	842	4
diferentes	205	124	252	138	680	842	4
sociedades	254	124	307	138	680	842	4
cien-	310	124	333	138	680	842	4
tíficas,	86	137	117	151	680	842	4
en	119	137	131	151	680	842	4
particular	133	137	178	151	680	842	4
con	180	137	198	151	680	842	4
las	201	137	213	151	680	842	4
relacionadas	216	137	276	151	680	842	4
con	278	137	296	151	680	842	4
la	298	137	306	151	680	842	4
aten-	309	137	333	151	680	842	4
ción	86	150	107	164	680	842	4
a	111	150	116	164	680	842	4
los	120	150	134	164	680	842	4
mayores	138	150	178	164	680	842	4
como	182	150	209	164	680	842	4
la	213	150	221	164	680	842	4
Sociedad	225	150	270	164	680	842	4
Española	274	150	317	164	680	842	4
de	321	150	333	164	680	842	4
Geriatría	86	163	127	177	680	842	4
y	131	163	136	177	680	842	4
Gerontología,	139	163	204	177	680	842	4
cuando	208	163	244	177	680	842	4
alertan	248	163	280	177	680	842	4
de	284	163	296	177	680	842	4
que	300	163	317	177	680	842	4
en	321	163	333	177	680	842	4
España	86	176	121	190	680	842	4
debe	125	176	148	190	680	842	4
hacerse	152	176	189	190	680	842	4
hincapié	193	176	233	190	680	842	4
en	237	176	248	190	680	842	4
promover	252	176	298	190	680	842	4
un	302	176	314	190	680	842	4
en-	318	176	333	190	680	842	4
vejecimiento	86	189	146	203	680	842	4
de	151	189	162	203	680	842	4
más	167	189	187	203	680	842	4
calidad.	192	189	229	203	680	842	4
A	234	189	241	203	680	842	4
este	245	189	265	203	680	842	4
fenómeno	269	189	318	203	680	842	4
es	323	189	333	203	680	842	4
especialmente	86	202	155	216	680	842	4
sensible	158	202	196	216	680	842	4
la	199	202	207	216	680	842	4
mujer	209	202	237	216	680	842	4
mayor	240	202	270	216	680	842	4
que	273	202	290	216	680	842	4
vive	293	202	311	216	680	842	4
esta	314	202	333	216	680	842	4
etapa	86	215	113	229	680	842	4
con	116	215	134	229	680	842	4
más	137	215	157	229	680	842	4
carga	160	215	187	229	680	842	4
de	190	215	202	229	680	842	4
enfermedad,	205	215	265	229	680	842	4
dolor	268	215	293	229	680	842	4
y	296	215	301	229	680	842	4
disca-	305	215	333	229	680	842	4
pacidad	86	228	124	242	680	842	4
las	127	228	140	242	680	842	4
mujeres	144	228	182	242	680	842	4
(1,6).	185	228	210	242	680	842	4
3.	86	267	96	281	680	842	4
TENDENCIAS	99	267	170	281	680	842	4
Dando	86	293	118	307	680	842	4
por	121	293	137	307	680	842	4
hecho	140	293	169	307	680	842	4
que	172	293	190	307	680	842	4
el	193	293	201	307	680	842	4
envejecimiento	204	293	275	307	680	842	4
poblacional	278	293	333	307	680	842	4
es	86	306	97	320	680	842	4
la	101	306	109	320	680	842	4
tendencia	114	306	160	320	680	842	4
guía	165	306	185	320	680	842	4
a	190	306	195	320	680	842	4
la	200	306	208	320	680	842	4
que	212	306	230	320	680	842	4
hay	234	306	251	320	680	842	4
que	255	306	273	320	680	842	4
prestar	278	306	311	320	680	842	4
una	315	306	333	320	680	842	4
atención	86	319	127	333	680	842	4
genérica,	132	319	175	333	680	842	4
no	180	319	192	333	680	842	4
es	196	319	207	333	680	842	4
menos	211	319	243	333	680	842	4
relevante	248	319	290	333	680	842	4
la	295	319	303	333	680	842	4
cues-	307	319	333	333	680	842	4
tión	86	332	104	346	680	842	4
de	107	332	119	346	680	842	4
los	121	332	135	346	680	842	4
desequilibrios	137	332	203	346	680	842	4
demográficos	205	332	271	346	680	842	4
que	273	332	291	346	680	842	4
se	294	332	304	346	680	842	4
cons-	307	332	333	346	680	842	4
tituyen	86	345	118	359	680	842	4
en	121	345	132	359	680	842	4
subtendencias	135	345	204	359	680	842	4
y	206	345	211	359	680	842	4
que	214	345	231	359	680	842	4
tienen	234	345	263	359	680	842	4
una	266	345	283	359	680	842	4
importan-	286	345	333	359	680	842	4
cia	86	358	100	372	680	842	4
considerable	104	358	165	372	680	842	4
en	169	358	181	372	680	842	4
futuro	185	358	213	372	680	842	4
de	218	358	229	372	680	842	4
inequidad	234	358	281	372	680	842	4
global.	285	358	317	372	680	842	4
La	321	358	333	372	680	842	4
llamada	86	371	124	385	680	842	4
“reestructuración	126	371	207	385	680	842	4
de	210	371	221	385	680	842	4
las	223	371	236	385	680	842	4
edades”	239	371	277	385	680	842	4
subsiguien-	279	371	333	385	680	842	4
te	86	384	95	398	680	842	4
al	97	384	105	398	680	842	4
proceso	108	384	145	398	680	842	4
de	147	384	159	398	680	842	4
envejecimiento	161	384	231	398	680	842	4
altera	233	384	259	398	680	842	4
profundamente	261	384	333	398	680	842	4
las	86	397	99	411	680	842	4
relaciones	102	397	150	411	680	842	4
intergeneracionales	153	397	246	411	680	842	4
en	249	397	261	411	680	842	4
lo	263	397	272	411	680	842	4
que	275	397	293	411	680	842	4
se	296	397	306	411	680	842	4
refie-	309	397	333	411	680	842	4
re	86	410	96	424	680	842	4
a	100	410	105	424	680	842	4
la	110	410	118	424	680	842	4
convivencia,	122	410	181	424	680	842	4
la	185	410	193	424	680	842	4
solidaridad	197	410	249	424	680	842	4
y	254	410	258	424	680	842	4
los	263	410	276	424	680	842	4
cuidados	281	410	324	424	680	842	4
y	328	410	333	424	680	842	4
atenciones	86	423	138	437	680	842	4
mutuas.	143	423	182	437	680	842	4
Entre	187	423	212	437	680	842	4
estas	217	423	241	437	680	842	4
evidencias,	247	423	299	437	680	842	4
cabría	304	423	333	437	680	842	4
destacar,	86	436	129	450	680	842	4
al	132	436	140	450	680	842	4
menos,	143	436	179	450	680	842	4
estos	182	436	207	450	680	842	4
dos:	211	436	231	450	680	842	4
a)	86	449	95	463	680	842	4
La	103	449	115	463	680	842	4
primera	118	449	155	463	680	842	4
subtendencia	158	449	222	463	680	842	4
observable	225	449	276	463	680	842	4
en	280	449	291	463	680	842	4
España,	295	449	333	463	680	842	4
así	103	462	116	476	680	842	4
como	120	462	148	476	680	842	4
en	152	462	164	476	680	842	4
los	168	462	181	476	680	842	4
países	185	462	215	476	680	842	4
del	219	462	233	476	680	842	4
entorno	238	462	275	476	680	842	4
y	279	462	284	476	680	842	4
que	288	462	306	476	680	842	4
tiene	310	462	333	476	680	842	4
cierto	103	475	130	489	680	842	4
carácter	134	475	172	489	680	842	4
de	176	475	187	489	680	842	4
emergente	191	475	242	489	680	842	4
es	246	475	256	489	680	842	4
la	260	475	268	489	680	842	4
inversión	271	475	314	489	680	842	4
de-	317	475	333	489	680	842	4
mográfica.	103	488	154	502	680	842	4
Es	158	488	170	502	680	842	4
el	174	488	182	502	680	842	4
fenómeno	186	488	234	502	680	842	4
que	238	488	256	502	680	842	4
se	260	488	271	502	680	842	4
da	275	488	286	502	680	842	4
en	290	488	302	502	680	842	4
la	306	488	314	502	680	842	4
ac-	318	488	333	502	680	842	4
tualidad	103	501	141	515	680	842	4
y	144	501	149	515	680	842	4
por	151	501	167	515	680	842	4
primera	170	501	207	515	680	842	4
vez	209	501	224	515	680	842	4
y	226	501	231	515	680	842	4
que	234	501	252	515	680	842	4
se	254	501	265	515	680	842	4
cifra	267	501	288	515	680	842	4
en	290	501	302	515	680	842	4
que	304	501	322	515	680	842	4
la	325	501	333	515	680	842	4
población	103	514	150	528	680	842	4
de	153	514	165	528	680	842	4
personas	168	514	211	528	680	842	4
de	214	514	226	528	680	842	4
65	229	514	241	528	680	842	4
años	244	514	267	528	680	842	4
y	270	514	275	528	680	842	4
más	278	514	298	528	680	842	4
supera	301	514	333	528	680	842	4
en	103	527	115	541	680	842	4
número	118	527	155	541	680	842	4
a	158	527	164	541	680	842	4
la	167	527	175	541	680	842	4
de	178	527	189	541	680	842	4
los	192	527	206	541	680	842	4
niños	209	527	235	541	680	842	4
de	238	527	249	541	680	842	4
0	252	527	258	541	680	842	4
a	262	527	267	541	680	842	4
14	270	527	282	541	680	842	4
años	285	527	308	541	680	842	4
(Fig.	311	527	333	541	680	842	4
3).	103	540	116	554	680	842	4
El	119	540	128	554	680	842	4
crecimiento	132	540	188	554	680	842	4
del	191	540	205	554	680	842	4
primer	209	540	240	554	680	842	4
grupo	243	540	272	554	680	842	4
y	275	540	280	554	680	842	4
el	283	540	291	554	680	842	4
decreci-	295	540	333	554	680	842	4
Fig.	86	718	101	728	680	842	4
3.	104	718	111	728	680	842	4
Inversión	113	718	145	728	680	842	4
de	148	718	156	728	680	842	4
la	159	718	165	728	680	842	4
tendencia	167	718	202	728	680	842	4
demográfica.	204	718	251	728	680	842	4
Fuente:	253	718	279	728	680	842	4
INE/INEBASE.	282	718	333	728	680	842	4
Datos	105	728	125	738	680	842	4
reales,	128	728	151	738	680	842	4
1900	153	728	171	738	680	842	4
a	174	728	178	738	680	842	4
2007.	181	728	201	738	680	842	4
INE/INEBASE.	204	728	254	738	680	842	4
Proyecciones	257	728	303	738	680	842	4
de	306	728	314	738	680	842	4
población	145	738	180	748	680	842	4
a	182	738	186	748	680	842	4
largo	189	738	207	748	680	842	4
plazo,	210	738	230	748	680	842	4
2009-2049.	233	738	274	748	680	842	4
110	86	774	100	784	680	842	4
/AVANCES	101	774	145	784	680	842	4
EN	147	774	159	784	680	842	4
ODONTOESTOMATOLOGÍA	161	774	276	784	680	842	4
miento	370	111	403	125	680	842	4
del	406	111	420	125	680	842	4
segundo	424	111	465	125	680	842	4
confluyen	468	111	514	125	680	842	4
en	517	111	529	125	680	842	4
un	532	111	544	125	680	842	4
punto	547	111	575	125	680	842	4
críti-	578	111	599	125	680	842	4
co	370	124	381	138	680	842	4
que	385	124	402	138	680	842	4
cuanto	405	124	438	138	680	842	4
más	441	124	462	138	680	842	4
se	465	124	475	138	680	842	4
acentúa	478	124	516	138	680	842	4
más	519	124	539	138	680	842	4
pone	542	124	566	138	680	842	4
en	569	124	581	138	680	842	4
pe-	584	124	599	138	680	842	4
ligro	370	137	391	151	680	842	4
la	395	137	403	151	680	842	4
sostenibilidad	406	137	471	151	680	842	4
del	475	137	489	151	680	842	4
sistema	493	137	529	151	680	842	4
de	533	137	545	151	680	842	4
protección	549	137	599	151	680	842	4
sociosanitaria	370	150	435	164	680	842	4
(1,3-6).	438	150	473	164	680	842	4
b)	353	163	362	177	680	842	4
La	370	163	381	177	680	842	4
segunda	385	163	425	177	680	842	4
subtendencia	429	163	493	177	680	842	4
recoge	496	163	529	177	680	842	4
el	532	163	540	177	680	842	4
hecho	543	163	573	177	680	842	4
de	576	163	588	177	680	842	4
la	591	163	599	177	680	842	4
reducción	370	176	417	190	680	842	4
diferencial	420	176	469	190	680	842	4
progresiva	471	176	521	190	680	842	4
de	523	176	535	190	680	842	4
esperanza	538	176	585	190	680	842	4
de	588	176	599	190	680	842	4
vida	370	189	389	203	680	842	4
entre	393	189	417	203	680	842	4
hombres	422	189	464	203	680	842	4
y	468	189	473	203	680	842	4
mujeres	477	189	515	203	680	842	4
mayores	520	189	560	203	680	842	4
a	565	189	570	203	680	842	4
partir	574	189	599	203	680	842	4
de	370	202	381	216	680	842	4
los	385	202	398	216	680	842	4
65	401	202	413	216	680	842	4
años.	417	202	442	216	680	842	4
Si	445	202	455	216	680	842	4
el	458	202	466	216	680	842	4
índice	469	202	497	216	680	842	4
general	500	202	535	216	680	842	4
disminuía	539	202	585	216	680	842	4
de	588	202	599	216	680	842	4
6,1	370	215	385	229	680	842	4
años	388	215	410	229	680	842	4
a	413	215	418	229	680	842	4
5,6,	421	215	439	229	680	842	4
tomando	441	215	484	229	680	842	4
como	487	215	514	229	680	842	4
referencia	517	215	563	229	680	842	4
la	566	215	574	229	680	842	4
edad	576	215	599	229	680	842	4
de	370	228	381	242	680	842	4
jubilación	385	228	430	242	680	842	4
se	433	228	444	242	680	842	4
invierte	447	228	481	242	680	842	4
este	484	228	503	242	680	842	4
patrón:	507	228	541	242	680	842	4
pasa	544	228	566	242	680	842	4
de	569	228	581	242	680	842	4
3,9	584	228	599	242	680	842	4
años	370	241	393	255	680	842	4
actuales	397	241	436	255	680	842	4
a	440	241	446	255	680	842	4
4,3	450	241	465	255	680	842	4
en	469	241	481	255	680	842	4
2049.	485	241	513	255	680	842	4
Es	517	241	529	255	680	842	4
decir	533	241	556	255	680	842	4
vuelve	560	241	590	255	680	842	4
a	594	241	599	255	680	842	4
evidenciar	370	254	418	268	680	842	4
un	421	254	434	268	680	842	4
desequilibrio	437	254	498	268	680	842	4
entre	501	254	526	268	680	842	4
sexos	529	254	555	268	680	842	4
entre	559	254	583	268	680	842	4
las	586	254	599	268	680	842	4
personas	370	267	413	281	680	842	4
mayores	416	267	456	281	680	842	4
que	459	267	476	281	680	842	4
tendrá	479	267	510	281	680	842	4
consecuencias	512	267	582	281	680	842	4
sa-	585	267	599	281	680	842	4
nitarias,	370	280	407	294	680	842	4
sociales	411	280	448	294	680	842	4
y	452	280	456	294	680	842	4
vitales	460	280	489	294	680	842	4
(1).	492	280	508	294	680	842	4
4.	353	319	362	333	680	842	4
MORTALIDAD:	366	319	441	333	680	842	4
HACIA	445	319	479	333	680	842	4
UN	482	319	498	333	680	842	4
NUEVO	502	319	540	333	680	842	4
PATRÓN	544	319	587	333	680	842	4
Son	353	345	372	359	680	842	4
apreciable	376	345	425	359	680	842	4
cambios	429	345	469	359	680	842	4
evidentes	473	345	518	359	680	842	4
en	522	345	533	359	680	842	4
la	537	345	545	359	680	842	4
conforma-	550	345	599	359	680	842	4
ción	353	358	373	372	680	842	4
del	376	358	391	372	680	842	4
patrón	394	358	425	372	680	842	4
de	429	358	440	372	680	842	4
mortalidad	444	358	495	372	680	842	4
actual.	498	358	530	372	680	842	4
El	534	358	543	372	680	842	4
más	546	358	566	372	680	842	4
singu-	570	358	599	372	680	842	4
lar	353	371	365	385	680	842	4
es	367	371	378	385	680	842	4
que	381	371	398	385	680	842	4
es	401	371	412	385	680	842	4
asignable	414	371	459	385	680	842	4
en	462	371	474	385	680	842	4
una	477	371	495	385	680	842	4
gran	498	371	519	385	680	842	4
medida	522	371	557	385	680	842	4
a	560	371	566	385	680	842	4
perso-	569	371	599	385	680	842	4
nas	353	384	369	398	680	842	4
mayores,	372	384	416	398	680	842	4
habiéndose	419	384	473	398	680	842	4
producido	476	384	525	398	680	842	4
en	528	384	540	398	680	842	4
este	542	384	562	398	680	842	4
sentido	565	384	599	398	680	842	4
un	353	397	365	411	680	842	4
cambio	368	397	404	411	680	842	4
de	407	397	419	411	680	842	4
paradigma.	422	397	476	411	680	842	4
Mientras	480	397	520	411	680	842	4
que	523	397	541	411	680	842	4
a	544	397	550	411	680	842	4
principios	553	397	599	411	680	842	4
del	353	410	367	424	680	842	4
siglo	371	410	393	424	680	842	4
pasado	397	410	431	424	680	842	4
se	435	410	445	424	680	842	4
adscribía	449	410	492	424	680	842	4
preferentemente	495	410	574	424	680	842	4
a	578	410	583	424	680	842	4
ni-	587	410	599	424	680	842	4
ños	353	423	370	437	680	842	4
de	373	423	385	437	680	842	4
corta	388	423	412	437	680	842	4
edad,	415	423	442	437	680	842	4
a	445	423	450	437	680	842	4
principios	453	423	500	437	680	842	4
de	503	423	514	437	680	842	4
este	517	423	537	437	680	842	4
se	540	423	550	437	680	842	4
adscriben	553	423	599	437	680	842	4
a	353	436	358	450	680	842	4
personas	361	436	404	450	680	842	4
de	408	436	419	450	680	842	4
edad	422	436	446	450	680	842	4
avanzada.	449	436	496	450	680	842	4
En	499	436	512	450	680	842	4
un	515	436	527	450	680	842	4
siglo,	530	436	556	450	680	842	4
ha	559	436	570	450	680	842	4
pasa-	573	436	599	450	680	842	4
do	353	449	365	463	680	842	4
del	368	449	382	463	680	842	4
30%	385	449	405	463	680	842	4
al	408	449	416	463	680	842	4
85%	418	449	439	463	680	842	4
la	442	449	450	463	680	842	4
proporción	452	449	505	463	680	842	4
de	507	449	519	463	680	842	4
fallecidos	522	449	566	463	680	842	4
mayo-	569	449	599	463	680	842	4
res	353	462	367	476	680	842	4
en	370	462	382	476	680	842	4
el	385	462	393	476	680	842	4
conjunto	396	462	439	476	680	842	4
de	442	462	454	476	680	842	4
la	457	462	465	476	680	842	4
población	468	462	515	476	680	842	4
(3-5).	519	462	544	476	680	842	4
Por	353	488	368	502	680	842	4
otro	372	488	391	502	680	842	4
lado,	394	488	418	502	680	842	4
se	421	488	431	502	680	842	4
ha	435	488	446	502	680	842	4
producido	450	488	498	502	680	842	4
una	502	488	519	502	680	842	4
cierta	523	488	549	502	680	842	4
estandari-	552	488	599	502	680	842	4
zación	353	501	383	515	680	842	4
de	387	501	398	515	680	842	4
fallecimientos	402	501	467	515	680	842	4
en	471	501	483	515	680	842	4
edades	486	501	520	515	680	842	4
y	524	501	529	515	680	842	4
procesos	532	501	575	515	680	842	4
des-	579	501	599	515	680	842	4
encadenantes;	353	514	422	528	680	842	4
en	426	514	437	528	680	842	4
general	441	514	476	528	680	842	4
se	480	514	491	528	680	842	4
concentra	495	514	542	528	680	842	4
en	546	514	558	528	680	842	4
las	562	514	574	528	680	842	4
eda-	578	514	599	528	680	842	4
des	353	527	369	541	680	842	4
muy	373	527	394	541	680	842	4
avanzadas.	398	527	449	541	680	842	4
Esto	453	527	474	541	680	842	4
no	478	527	490	541	680	842	4
es	494	527	505	541	680	842	4
óbice	509	527	534	541	680	842	4
para	538	527	559	541	680	842	4
que,	563	527	584	541	680	842	4
en	588	527	599	541	680	842	4
general,	353	540	391	554	680	842	4
se	395	540	406	554	680	842	4
constate	410	540	450	554	680	842	4
un	454	540	467	554	680	842	4
descenso	471	540	516	554	680	842	4
de	520	540	531	554	680	842	4
la	536	540	544	554	680	842	4
mortalidad	548	540	599	554	680	842	4
en	353	553	364	567	680	842	4
todas	368	553	394	567	680	842	4
las	398	553	411	567	680	842	4
edades,	415	553	452	567	680	842	4
también	455	553	494	567	680	842	4
en	498	553	510	567	680	842	4
lo	513	553	522	567	680	842	4
que	526	553	543	567	680	842	4
atañe	547	553	573	567	680	842	4
a	577	553	583	567	680	842	4
las	586	553	599	567	680	842	4
personas	353	566	396	580	680	842	4
mayores,	399	566	442	580	680	842	4
lo	445	566	454	580	680	842	4
que	457	566	474	580	680	842	4
supone	477	566	512	580	680	842	4
longevidad	515	566	567	580	680	842	4
añadi-	570	566	599	580	680	842	4
da	353	579	364	593	680	842	4
o	368	579	374	593	680	842	4
sobreenvejecimiento;	378	579	479	593	680	842	4
una	483	579	501	593	680	842	4
situación	505	579	548	593	680	842	4
sostenible	552	579	599	593	680	842	4
previsiblemente	353	592	427	606	680	842	4
en	430	592	442	606	680	842	4
el	445	592	452	606	680	842	4
tiempo.	455	592	492	606	680	842	4
Así,	495	592	512	606	680	842	4
la	515	592	523	606	680	842	4
tasa	525	592	545	606	680	842	4
de	548	592	559	606	680	842	4
mortali-	562	592	599	606	680	842	4
dad	353	605	371	619	680	842	4
de	373	605	385	619	680	842	4
la	387	605	395	619	680	842	4
población	398	605	445	619	680	842	4
española	447	605	490	619	680	842	4
era	492	605	507	619	680	842	4
de	510	605	521	619	680	842	4
8,4	524	605	539	619	680	842	4
por	542	605	558	619	680	842	4
mil	560	605	575	619	680	842	4
en	577	605	589	619	680	842	4
el	591	605	599	619	680	842	4
año	353	618	371	632	680	842	4
2008,	374	618	402	632	680	842	4
mientras	405	618	447	632	680	842	4
que	450	618	468	632	680	842	4
sólo	472	618	491	632	680	842	4
la	495	618	503	632	680	842	4
de	506	618	518	632	680	842	4
65	522	618	534	632	680	842	4
y	537	618	542	632	680	842	4
más	546	618	566	632	680	842	4
era	569	618	584	632	680	842	4
de	588	618	599	632	680	842	4
42,1	353	631	374	645	680	842	4
por	377	631	393	645	680	842	4
mil,	395	631	413	645	680	842	4
pero	416	631	437	645	680	842	4
habiendo	440	631	484	645	680	842	4
descendido	487	631	541	645	680	842	4
con	544	631	562	645	680	842	4
respec-	564	631	599	645	680	842	4
to	353	644	362	658	680	842	4
a	367	644	373	658	680	842	4
una	377	644	395	658	680	842	4
década	400	644	435	658	680	842	4
anterior	440	644	476	658	680	842	4
en	481	644	493	658	680	842	4
8	498	644	504	658	680	842	4
puntos	509	644	541	658	680	842	4
(IMSERSO,	546	644	599	658	680	842	4
Libro	353	657	377	671	680	842	4
Blanco,	381	657	417	671	680	842	4
2011)	421	657	449	671	680	842	4
y	453	657	458	671	680	842	4
a	461	657	467	671	680	842	4
comienzos	471	657	522	671	680	842	4
de	525	657	537	671	680	842	4
siglo	541	657	563	671	680	842	4
era	567	657	581	671	680	842	4
del	585	657	599	671	680	842	4
21,9	353	670	374	684	680	842	4
por	378	670	394	684	680	842	4
mil	397	670	412	684	680	842	4
(4,5).	415	670	440	684	680	842	4
La	353	696	364	710	680	842	4
mortalidad	368	696	419	710	680	842	4
en	423	696	434	710	680	842	4
relación	438	696	475	710	680	842	4
al	479	696	487	710	680	842	4
sexo	490	696	511	710	680	842	4
se	515	696	525	710	680	842	4
mantiene	528	696	573	710	680	842	4
en	576	696	588	710	680	842	4
la	591	696	599	710	680	842	4
vejez	353	709	375	723	680	842	4
con	378	709	396	723	680	842	4
predominio	399	709	454	723	680	842	4
masculino	457	709	506	723	680	842	4
(algo	509	709	533	723	680	842	4
que	536	709	554	723	680	842	4
está	557	709	576	723	680	842	4
des-	579	709	599	723	680	842	4
apareciendo	353	722	411	736	680	842	4
en	414	722	426	736	680	842	4
el	429	722	437	736	680	842	4
resto	440	722	463	736	680	842	4
de	466	722	478	736	680	842	4
edades),	481	722	521	736	680	842	4
consolidando	524	722	588	736	680	842	4
el	591	722	599	736	680	842	4
diferencial	353	735	402	749	680	842	4
y	406	735	410	749	680	842	4
la	414	735	422	749	680	842	4
resultante	426	735	473	749	680	842	4
de	477	735	489	749	680	842	4
más	493	735	513	749	680	842	4
mujeres	517	735	555	749	680	842	4
mayores	559	735	599	749	680	842	4
Ramos	436	59	464	70	680	842	5
Cordero	467	59	500	70	680	842	5
P,	503	59	510	70	680	842	5
Pinto	512	59	533	70	680	842	5
Fontanillo	536	59	577	70	680	842	5
JA.	580	59	594	70	680	842	5
Las	388	71	403	82	680	842	5
personas	405	71	442	82	680	842	5
mayores	444	71	478	82	680	842	5
y	481	71	485	82	680	842	5
su	488	71	497	82	680	842	5
salud:	500	71	525	82	680	842	5
Situación	528	71	566	82	680	842	5
actual	568	71	594	82	680	842	5
solas	81	111	105	125	680	842	5
a	109	111	115	125	680	842	5
cierta	120	111	146	125	680	842	5
edad,	150	111	177	125	680	842	5
tanto	182	111	206	125	680	842	5
en	211	111	222	125	680	842	5
la	227	111	235	125	680	842	5
casa	240	111	261	125	680	842	5
como	266	111	293	125	680	842	5
en	298	111	310	125	680	842	5
las	314	111	327	125	680	842	5
instituciones.	81	124	143	138	680	842	5
En	147	124	160	138	680	842	5
cuanto	163	124	196	138	680	842	5
a	200	124	205	138	680	842	5
las	209	124	222	138	680	842	5
causas	225	124	258	138	680	842	5
de	261	124	273	138	680	842	5
muerte,	276	124	313	138	680	842	5
se	317	124	327	138	680	842	5
ve	81	137	91	151	680	842	5
un	95	137	107	151	680	842	5
cambio	111	137	147	151	680	842	5
de	151	137	163	151	680	842	5
tendencia	167	137	213	151	680	842	5
muy	218	137	238	151	680	842	5
notable	242	137	278	151	680	842	5
desde	282	137	310	151	680	842	5
las	314	137	327	151	680	842	5
últimas	81	150	115	164	680	842	5
décadas	119	150	158	164	680	842	5
(Fig.	161	150	183	164	680	842	5
4).	187	150	199	164	680	842	5
En	81	176	93	190	680	842	5
este	96	176	116	190	680	842	5
cambio	119	176	154	190	680	842	5
se	157	176	167	190	680	842	5
observa	170	176	207	190	680	842	5
como	210	176	237	190	680	842	5
hecho	240	176	270	190	680	842	5
más	273	176	293	190	680	842	5
signifi-	296	176	327	190	680	842	5
cativo	81	189	109	203	680	842	5
el	111	189	119	203	680	842	5
que	122	189	140	203	680	842	5
las	142	189	155	203	680	842	5
enfermedades	158	189	225	203	680	842	5
degenerativas	228	189	294	203	680	842	5
toman	296	189	327	203	680	842	5
el	81	202	89	216	680	842	5
relevo	92	202	121	216	680	842	5
y	124	202	129	216	680	842	5
desbancan	133	202	185	216	680	842	5
a	188	202	194	216	680	842	5
otras	197	202	221	216	680	842	5
más	225	202	245	216	680	842	5
tradicionales,	249	202	312	216	680	842	5
de	316	202	327	216	680	842	5
relevancia	81	215	128	229	680	842	5
histórica,	131	215	175	229	680	842	5
preferentemente	178	215	257	229	680	842	5
agudas	260	215	294	229	680	842	5
y	298	215	302	229	680	842	5
con-	306	215	327	229	680	842	5
tagiosas	81	228	120	242	680	842	5
(1).	124	228	140	242	680	842	5
En	144	228	156	242	680	842	5
este	160	228	180	242	680	842	5
cambio	184	228	219	242	680	842	5
se	223	228	233	242	680	842	5
ven	237	228	254	242	680	842	5
inmersos	258	228	301	242	680	842	5
tam-	305	228	327	242	680	842	5
bién	81	241	101	255	680	842	5
los	104	241	118	255	680	842	5
mayores	121	241	162	255	680	842	5
(Fig.	165	241	187	255	680	842	5
5).	190	241	203	255	680	842	5
El	81	267	90	281	680	842	5
patrón	93	267	124	281	680	842	5
de	127	267	139	281	680	842	5
mortalidad	143	267	193	281	680	842	5
predominante	197	267	262	281	680	842	5
en	266	267	277	281	680	842	5
las	281	267	294	281	680	842	5
perso-	297	267	327	281	680	842	5
nas	81	280	97	294	680	842	5
mayores	101	280	141	294	680	842	5
por	146	280	161	294	680	842	5
grandes	166	280	203	294	680	842	5
grupos	208	280	240	294	680	842	5
de	245	280	256	294	680	842	5
enfermedades	261	280	327	294	680	842	5
viene	81	293	105	307	680	842	5
definido	108	293	146	307	680	842	5
por	150	293	165	307	680	842	5
las	169	293	182	307	680	842	5
enfermedades	185	293	252	307	680	842	5
del	255	293	269	307	680	842	5
sistema	273	293	309	307	680	842	5
cir-	313	293	327	307	680	842	5
culatorio	81	306	121	320	680	842	5
(30,5%	125	306	157	320	680	842	5
del	160	306	174	320	680	842	5
total	177	306	198	320	680	842	5
de	201	306	212	320	680	842	5
defunciones),	216	306	279	320	680	842	5
los	282	306	295	320	680	842	5
tumo-	298	306	327	320	680	842	5
res	81	319	94	333	680	842	5
(28,2%)	97	319	133	333	680	842	5
y	136	319	141	333	680	842	5
las	143	319	156	333	680	842	5
enfermedades	159	319	225	333	680	842	5
del	228	319	241	333	680	842	5
sistema	244	319	280	333	680	842	5
respirato-	282	319	327	333	680	842	5
rio	81	332	93	346	680	842	5
(10,9%).	96	332	135	346	680	842	5
Manteniendo	138	332	199	346	680	842	5
la	202	332	210	346	680	842	5
tendencia	213	332	258	346	680	842	5
de	262	332	273	346	680	842	5
los	276	332	290	346	680	842	5
últimos	293	332	327	346	680	842	5
años,	81	345	106	359	680	842	5
ascendente	109	345	163	359	680	842	5
para	166	345	186	359	680	842	5
los	190	345	203	359	680	842	5
tumores	206	345	245	359	680	842	5
(2,0%	248	345	274	359	680	842	5
más	277	345	297	359	680	842	5
de	300	345	312	359	680	842	5
fa-	315	345	327	359	680	842	5
llecidos)	81	358	119	372	680	842	5
y	122	358	127	372	680	842	5
descendente	130	358	189	372	680	842	5
para	192	358	213	372	680	842	5
las	216	358	228	372	680	842	5
enfermedades	231	358	298	372	680	842	5
circu-	301	358	327	372	680	842	5
latorias	81	371	114	385	680	842	5
(0,7%	117	371	144	385	680	842	5
menos	146	371	178	385	680	842	5
de	181	371	193	385	680	842	5
fallecidos)	195	371	242	385	680	842	5
e	245	371	250	385	680	842	5
irrumpiendo	253	371	310	385	680	842	5
as-	313	371	327	385	680	842	5
cendentemente	347	111	420	125	680	842	5
las	423	111	436	125	680	842	5
muertes	439	111	477	125	680	842	5
por	480	111	495	125	680	842	5
enfermedades	498	111	565	125	680	842	5
respi-	568	111	594	125	680	842	5
ratorias	347	124	382	138	680	842	5
(4,9%	385	124	411	138	680	842	5
más	415	124	435	138	680	842	5
de	438	124	449	138	680	842	5
fallecimientos)	452	124	520	138	680	842	5
(1,3).	523	124	548	138	680	842	5
Dentro	347	150	379	164	680	842	5
de	382	150	394	164	680	842	5
las	396	150	409	164	680	842	5
principales	412	150	462	164	680	842	5
causas	465	150	497	164	680	842	5
de	500	150	511	164	680	842	5
muerte,	514	150	550	164	680	842	5
éstas	553	150	577	164	680	842	5
va-	580	150	594	164	680	842	5
rían	347	163	365	177	680	842	5
según	367	163	395	177	680	842	5
el	398	163	406	177	680	842	5
sexo;	408	163	432	177	680	842	5
siendo	434	163	465	177	680	842	5
los	467	163	481	177	680	842	5
tumores	483	163	522	177	680	842	5
la	524	163	532	177	680	842	5
primera	535	163	571	177	680	842	5
cau-	573	163	594	177	680	842	5
sa	347	176	357	190	680	842	5
de	361	176	372	190	680	842	5
muerte	376	176	409	190	680	842	5
en	413	176	424	190	680	842	5
los	428	176	441	190	680	842	5
hombres	445	176	487	190	680	842	5
(2,95‰)	490	176	530	190	680	842	5
y	534	176	539	190	680	842	5
la	542	176	550	190	680	842	5
segunda	554	176	594	190	680	842	5
en	347	189	358	203	680	842	5
mujeres	361	189	397	203	680	842	5
(1,8‰.	400	189	433	203	680	842	5
Dentro	435	189	467	203	680	842	5
de	469	189	480	203	680	842	5
éstos,	483	189	510	203	680	842	5
el	512	189	520	203	680	842	5
cáncer	522	189	553	203	680	842	5
de	555	189	566	203	680	842	5
bron-	569	189	594	203	680	842	5
quios	347	202	372	216	680	842	5
y	376	202	381	216	680	842	5
pulmón	385	202	422	216	680	842	5
es	426	202	436	216	680	842	5
el	440	202	448	216	680	842	5
que	452	202	469	216	680	842	5
más	473	202	493	216	680	842	5
muertes	497	202	535	216	680	842	5
produce	539	202	578	216	680	842	5
en	582	202	594	216	680	842	5
hombres	347	215	389	229	680	842	5
frente	393	215	419	229	680	842	5
al	424	215	431	229	680	842	5
cáncer	436	215	467	229	680	842	5
de	471	215	483	229	680	842	5
mama	487	215	517	229	680	842	5
en	521	215	532	229	680	842	5
las	537	215	549	229	680	842	5
mujeres.	553	215	594	229	680	842	5
Por	347	228	362	242	680	842	5
el	366	228	374	242	680	842	5
contrario,	377	228	422	242	680	842	5
en	426	228	437	242	680	842	5
las	441	228	453	242	680	842	5
mujeres,	457	228	497	242	680	842	5
la	500	228	508	242	680	842	5
primera	512	228	548	242	680	842	5
causa	551	228	579	242	680	842	5
de	582	228	594	242	680	842	5
muertes	347	241	385	255	680	842	5
son	388	241	405	255	680	842	5
las	409	241	421	255	680	842	5
enfermedades	425	241	491	255	680	842	5
circulatorias,	494	241	554	255	680	842	5
las	557	241	570	255	680	842	5
cua-	573	241	594	255	680	842	5
les	347	254	360	268	680	842	5
han	363	254	380	268	680	842	5
descendido	384	254	437	268	680	842	5
respecto	440	254	480	268	680	842	5
al	484	254	491	268	680	842	5
año	495	254	512	268	680	842	5
anterior.	515	254	553	268	680	842	5
En	347	280	360	294	680	842	5
las	364	280	377	294	680	842	5
últimas	381	280	416	294	680	842	5
décadas,	420	280	463	294	680	842	5
se	467	280	478	294	680	842	5
observa	482	280	519	294	680	842	5
un	523	280	535	294	680	842	5
incremento	539	280	594	294	680	842	5
verdaderamente	347	293	424	307	680	842	5
significativo	429	293	485	307	680	842	5
atribuible	489	293	533	307	680	842	5
a	538	293	544	307	680	842	5
las	549	293	562	307	680	842	5
enfer-	566	293	594	307	680	842	5
medades	347	306	391	320	680	842	5
del	394	306	408	320	680	842	5
sistema	411	306	447	320	680	842	5
nervioso	450	306	490	320	680	842	5
(5,0%),	493	306	527	320	680	842	5
hasta	530	306	555	320	680	842	5
conver-	558	306	594	320	680	842	5
tirse	347	319	367	333	680	842	5
en	372	319	383	333	680	842	5
la	388	319	396	333	680	842	5
cuarta	400	319	430	333	680	842	5
causa	435	319	462	333	680	842	5
de	467	319	478	333	680	842	5
muerte	483	319	517	333	680	842	5
más	521	319	541	333	680	842	5
frecuente,	546	319	594	333	680	842	5
especialmente	347	332	415	346	680	842	5
las	417	332	430	346	680	842	5
enfermedades	432	332	499	346	680	842	5
neurodegenerativas	502	332	594	346	680	842	5
cuyo	347	345	370	359	680	842	5
principal	373	345	414	359	680	842	5
protagonista	417	345	476	359	680	842	5
viene	479	345	504	359	680	842	5
definido	507	345	545	359	680	842	5
por	548	345	564	359	680	842	5
la	567	345	575	359	680	842	5
de-	578	345	594	359	680	842	5
mencia	347	358	382	372	680	842	5
tipo	387	358	405	372	680	842	5
Alzheimer	410	358	457	372	680	842	5
con	462	358	479	372	680	842	5
11.907	484	358	518	372	680	842	5
muertes,	523	358	565	372	680	842	5
(más	570	358	594	372	680	842	5
del	347	371	361	385	680	842	5
doble	364	371	391	385	680	842	5
de	394	371	406	385	680	842	5
fallecimientos	409	371	475	385	680	842	5
que	478	371	496	385	680	842	5
en	499	371	511	385	680	842	5
el	514	371	522	385	680	842	5
año	525	371	543	385	680	842	5
2000,	546	371	574	385	680	842	5
po-	577	371	594	385	680	842	5
siblemente	347	384	399	398	680	842	5
fruto	404	384	426	398	680	842	5
de	431	384	442	398	680	842	5
una	447	384	465	398	680	842	5
mejor	470	384	497	398	680	842	5
codificación	502	384	559	398	680	842	5
de	564	384	576	398	680	842	5
las	581	384	594	398	680	842	5
causas	347	397	380	411	680	842	5
de	383	397	395	411	680	842	5
muerte)	398	397	435	411	680	842	5
(1,3).	438	397	464	411	680	842	5
La	467	397	479	411	680	842	5
más	482	397	502	411	680	842	5
afectada	505	397	546	411	680	842	5
es	549	397	560	411	680	842	5
la	563	397	571	411	680	842	5
mu-	574	397	594	411	680	842	5
jer	347	410	359	424	680	842	5
en	362	410	374	424	680	842	5
tanto	377	410	402	424	680	842	5
que	405	410	423	424	680	842	5
es	426	410	437	424	680	842	5
más	440	410	460	424	680	842	5
superviviente	463	410	525	424	680	842	5
en	528	410	540	424	680	842	5
las	543	410	556	424	680	842	5
edades	560	410	594	424	680	842	5
más	347	423	367	437	680	842	5
avanzadas	371	423	419	437	680	842	5
(Fig.	423	423	444	437	680	842	5
6).	448	423	460	437	680	842	5
Los	347	449	364	463	680	842	5
fallecidos	367	449	412	463	680	842	5
por	415	449	430	463	680	842	5
accidentes	433	449	484	463	680	842	5
de	487	449	499	463	680	842	5
tráfico	502	449	532	463	680	842	5
se	534	449	545	463	680	842	5
han	548	449	566	463	680	842	5
redu-	568	449	594	463	680	842	5
cido	347	462	367	476	680	842	5
respecto	370	462	410	476	680	842	5
al	412	462	420	476	680	842	5
año	423	462	440	476	680	842	5
2010	443	462	467	476	680	842	5
a	470	462	475	476	680	842	5
2.116	478	462	505	476	680	842	5
personas	507	462	550	476	680	842	5
(un	552	462	568	476	680	842	5
9,4%	570	462	594	476	680	842	5
menos).	347	475	386	489	680	842	5
Desde	389	475	419	489	680	842	5
comienzos	422	475	473	489	680	842	5
de	477	475	488	489	680	842	5
la	492	475	500	489	680	842	5
década	503	475	537	489	680	842	5
anterior	541	475	577	489	680	842	5
las	581	475	594	489	680	842	5
muertes	347	488	386	502	680	842	5
por	391	488	407	502	680	842	5
accidente	412	488	457	502	680	842	5
de	462	488	474	502	680	842	5
tráfico	479	488	509	502	680	842	5
se	514	488	524	502	680	842	5
han	529	488	547	502	680	842	5
reducido	552	488	594	502	680	842	5
aproximadamente	347	501	433	515	680	842	5
a	436	501	442	515	680	842	5
la	445	501	453	515	680	842	5
tercera	457	501	490	515	680	842	5
parte.	493	501	520	515	680	842	5
Fig.	85	544	99	553	680	842	5
4.	102	544	109	553	680	842	5
Defunciones	112	544	156	553	680	842	5
y	158	544	162	553	680	842	5
causas,	165	544	191	553	680	842	5
1950	194	544	212	553	680	842	5
y	214	544	218	553	680	842	5
2008.	220	544	241	553	680	842	5
Fuente:	243	544	270	553	680	842	5
INE/INEBASE.	272	544	323	553	680	842	5
Defunciones	98	554	142	563	680	842	5
por	144	554	156	563	680	842	5
causa	159	554	179	563	680	842	5
de	182	554	190	563	680	842	5
muerte.	193	554	220	563	680	842	5
Tablas	223	554	245	563	680	842	5
nacionales.	247	554	287	563	680	842	5
2011.	290	554	310	563	680	842	5
Fig.	81	728	96	738	680	842	5
5.	99	728	106	738	680	842	5
Defunción	108	728	144	738	680	842	5
por	147	728	159	738	680	842	5
causa	162	728	182	738	680	842	5
y	185	728	188	738	680	842	5
grupo	191	728	212	738	680	842	5
de	214	728	223	738	680	842	5
edad.	225	728	245	738	680	842	5
2008-11.	248	728	280	738	680	842	5
Fuente:	282	728	309	738	680	842	5
INE/	311	728	327	738	680	842	5
INEBASE.	117	738	153	748	680	842	5
Defunción	155	738	192	748	680	842	5
por	194	738	206	748	680	842	5
causa	209	738	229	748	680	842	5
de	232	738	240	748	680	842	5
muerte	243	738	268	748	680	842	5
2011.	270	738	291	748	680	842	5
Fig.	353	718	367	728	680	842	5
6.	370	718	377	728	680	842	5
Evolución	380	718	414	728	680	842	5
de	417	718	425	728	680	842	5
la	428	718	434	728	680	842	5
mortalidad	437	718	475	728	680	842	5
por	477	718	489	728	680	842	5
demencia	492	718	526	728	680	842	5
y	528	718	532	728	680	842	5
enfermedad	535	718	577	728	680	842	5
de	579	718	588	728	680	842	5
Alzheimer	361	728	395	738	680	842	5
según	398	728	419	738	680	842	5
sexo.	422	728	440	738	680	842	5
Comunidad	442	728	483	738	680	842	5
de	486	728	495	738	680	842	5
Madrid.	497	728	524	738	680	842	5
1975-2007	526	728	565	738	680	842	5
por	568	728	580	738	680	842	5
100.000	373	738	402	748	680	842	5
habitantes/año	405	738	457	748	680	842	5
estandarizada	459	738	507	748	680	842	5
por	510	738	522	748	680	842	5
edad	524	738	542	748	680	842	5
y	544	738	548	748	680	842	5
sexo.	550	738	568	748	680	842	5
AVANCES	404	774	446	784	680	842	5
EN	448	774	460	784	680	842	5
ODONTOESTOMATOLOGÍA/111	462	774	594	784	680	842	5
AVANCES	86	59	132	70	680	842	6
EN	135	59	148	70	680	842	6
ODONTOESTOMATOLOGÍA	151	59	277	70	680	842	6
Vol.	86	71	103	82	680	842	6
31	105	71	115	82	680	842	6
-	118	71	121	82	680	842	6
Núm.	124	71	146	82	680	842	6
3	149	71	154	82	680	842	6
-	157	71	160	82	680	842	6
2015	162	71	183	82	680	842	6
Sabemos	86	111	131	125	680	842	6
que	135	111	153	125	680	842	6
las	158	111	170	125	680	842	6
enfermedades	175	111	242	125	680	842	6
crónicas	247	111	287	125	680	842	6
constitu-	291	111	333	125	680	842	6
yen	86	124	103	138	680	842	6
la	107	124	115	138	680	842	6
principal	120	124	160	138	680	842	6
causa	164	124	192	138	680	842	6
de	196	124	208	138	680	842	6
mortalidad	212	124	263	138	680	842	6
en	268	124	279	138	680	842	6
el	284	124	292	138	680	842	6
mundo,	296	124	333	138	680	842	6
representando	86	137	154	151	680	842	6
hasta	157	137	182	151	680	842	6
el	185	137	192	151	680	842	6
63%	195	137	216	151	680	842	6
de	218	137	230	151	680	842	6
las	233	137	246	151	680	842	6
muertes	248	137	287	151	680	842	6
anuales	289	137	325	151	680	842	6
y	328	137	333	151	680	842	6
se	86	150	97	164	680	842	6
estima	100	150	131	164	680	842	6
que	134	150	152	164	680	842	6
en	155	150	167	164	680	842	6
los	170	150	183	164	680	842	6
próximos	187	150	230	164	680	842	6
años	233	150	256	164	680	842	6
esta	259	150	278	164	680	842	6
proporción	282	150	333	164	680	842	6
se	86	163	97	177	680	842	6
elevará	99	163	132	177	680	842	6
alcanzando	134	163	187	177	680	842	6
casi	189	163	207	177	680	842	6
al	210	163	217	177	680	842	6
80%.	220	163	243	177	680	842	6
Así,	245	163	262	177	680	842	6
en	265	163	276	177	680	842	6
el	279	163	286	177	680	842	6
año	289	163	306	177	680	842	6
2008	309	163	333	177	680	842	6
según	86	176	115	190	680	842	6
la	120	176	128	190	680	842	6
OMS,	133	176	159	190	680	842	6
36	165	176	177	190	680	842	6
millones	182	176	221	190	680	842	6
de	226	176	238	190	680	842	6
personas	243	176	285	190	680	842	6
murieron	290	176	333	190	680	842	6
como	86	189	113	203	680	842	6
consecuencia	116	189	180	203	680	842	6
de	182	189	194	203	680	842	6
una	196	189	214	203	680	842	6
enfermedad	216	189	273	203	680	842	6
crónica	275	189	310	203	680	842	6
y,	312	189	319	203	680	842	6
de	321	189	333	203	680	842	6
éstas,	86	202	113	216	680	842	6
unos	115	202	138	216	680	842	6
27	141	202	153	216	680	842	6
millones	155	202	194	216	680	842	6
se	196	202	207	216	680	842	6
concentraron	209	202	271	216	680	842	6
en	274	202	285	216	680	842	6
los	287	202	301	216	680	842	6
mayo-	303	202	333	216	680	842	6
res	86	215	100	229	680	842	6
de	104	215	115	229	680	842	6
60	119	215	131	229	680	842	6
años.	134	215	159	229	680	842	6
En	163	215	176	229	680	842	6
España,	179	215	216	229	680	842	6
el	220	215	228	229	680	842	6
84,9%	231	215	260	229	680	842	6
de	264	215	275	229	680	842	6
las	279	215	291	229	680	842	6
muertes	295	215	333	229	680	842	6
acontecen	86	228	135	242	680	842	6
en	138	228	150	242	680	842	6
personas	153	228	195	242	680	842	6
de	198	228	210	242	680	842	6
65	213	228	225	242	680	842	6
años	228	228	251	242	680	842	6
o	254	228	260	242	680	842	6
más	263	228	283	242	680	842	6
(7,8).	286	228	311	242	680	842	6
Según	86	254	117	268	680	842	6
los	121	254	134	268	680	842	6
últimos	138	254	174	268	680	842	6
datos	178	254	204	268	680	842	6
disponibles	208	254	261	268	680	842	6
sobre	265	254	292	268	680	842	6
mortali-	296	254	333	268	680	842	6
dad	86	267	104	281	680	842	6
general	108	267	143	281	680	842	6
en	147	267	159	281	680	842	6
España,	163	267	201	281	680	842	6
se	205	267	215	281	680	842	6
han	219	267	237	281	680	842	6
producido	241	267	289	281	680	842	6
387.911	293	267	333	281	680	842	6
defunciones,	86	280	147	294	680	842	6
que	151	280	168	294	680	842	6
arrojan	172	280	205	294	680	842	6
una	209	280	226	294	680	842	6
tasa	230	280	249	294	680	842	6
bruta	253	280	277	294	680	842	6
de	281	280	292	294	680	842	6
mortali-	296	280	333	294	680	842	6
dad	86	293	104	307	680	842	6
del	108	293	123	307	680	842	6
8,41‰,	127	293	164	307	680	842	6
188.057	168	293	208	307	680	842	6
mujeres	212	293	250	307	680	842	6
y	254	293	259	307	680	842	6
199.854	263	293	303	307	680	842	6
hom-	307	293	333	307	680	842	6
bres.	86	306	110	320	680	842	6
Por	113	306	129	320	680	842	6
sexo,	133	306	157	320	680	842	6
la	160	306	168	320	680	842	6
tasa	172	306	192	320	680	842	6
femenina	195	306	239	320	680	842	6
se	243	306	253	320	680	842	6
situó	257	306	280	320	680	842	6
en	284	306	295	320	680	842	6
8‰	299	306	318	320	680	842	6
en	321	306	333	320	680	842	6
mujeres	86	319	124	333	680	842	6
y	128	319	132	333	680	842	6
8,8‰	136	319	164	333	680	842	6
en	167	319	179	333	680	842	6
hombres	182	319	224	333	680	842	6
(7,8).	228	319	253	333	680	842	6
5.	86	358	96	372	680	842	6
CARGA	100	358	138	372	680	842	6
DE	142	358	157	372	680	842	6
ENFERMEDAD	160	358	236	372	680	842	6
El	86	384	96	398	680	842	6
cambio	100	384	135	398	680	842	6
anteriormente	140	384	207	398	680	842	6
referido	211	384	247	398	680	842	6
en	251	384	263	398	680	842	6
el	267	384	275	398	680	842	6
perfil	280	384	303	398	680	842	6
o	307	384	313	398	680	842	6
pa-	318	384	333	398	680	842	6
trón	86	397	106	411	680	842	6
de	108	397	120	411	680	842	6
mortalidad	123	397	174	411	680	842	6
en	177	397	189	411	680	842	6
los	191	397	205	411	680	842	6
mayores,	208	397	251	411	680	842	6
viene	254	397	278	411	680	842	6
determina-	281	397	333	411	680	842	6
do	86	410	99	424	680	842	6
por	102	410	118	424	680	842	6
el	121	410	129	424	680	842	6
propio	132	410	163	424	680	842	6
cambio	166	410	202	424	680	842	6
en	205	410	217	424	680	842	6
los	220	410	233	424	680	842	6
patrones	236	410	278	424	680	842	6
de	281	410	293	424	680	842	6
morbili-	296	410	333	424	680	842	6
dad	86	423	104	437	680	842	6
(enfermedad).	109	423	176	437	680	842	6
Las	182	423	198	437	680	842	6
enfermedades	203	423	271	437	680	842	6
crónicas	276	423	316	437	680	842	6
de	321	423	333	437	680	842	6
tipo	86	436	104	450	680	842	6
clásico	108	436	140	450	680	842	6
junto	144	436	168	450	680	842	6
con	171	436	189	450	680	842	6
las	192	436	205	450	680	842	6
enfermedades	209	436	276	450	680	842	6
de	279	436	291	450	680	842	6
carácter	294	436	333	450	680	842	6
degenerativo	86	449	148	463	680	842	6
se	151	449	162	463	680	842	6
van	166	449	182	463	680	842	6
imponiendo,	186	449	246	463	680	842	6
en	250	449	262	463	680	842	6
detrimento	265	449	318	463	680	842	6
de	321	449	333	463	680	842	6
las	86	462	99	476	680	842	6
enfermedades	102	462	170	476	680	842	6
infecciosas	173	462	225	476	680	842	6
tradicionales	228	462	288	476	680	842	6
y	292	462	296	476	680	842	6
mucho	299	462	333	476	680	842	6
más	86	475	106	489	680	842	6
de	110	475	121	489	680	842	6
las	125	475	138	489	680	842	6
de	141	475	153	489	680	842	6
tipo	156	475	174	489	680	842	6
parasitario	178	475	227	489	680	842	6
en	231	475	242	489	680	842	6
franca	246	475	275	489	680	842	6
retirada.	279	475	318	489	680	842	6
El	86	501	96	515	680	842	6
patrón	99	501	130	515	680	842	6
de	133	501	144	515	680	842	6
morbilidad	147	501	199	515	680	842	6
viene	202	501	226	515	680	842	6
definido	229	501	267	515	680	842	6
por	271	501	286	515	680	842	6
las	290	501	303	515	680	842	6
enfer-	306	501	333	515	680	842	6
medades	86	514	130	528	680	842	6
de	134	514	145	528	680	842	6
la	149	514	157	528	680	842	6
“civilización”	161	514	220	528	680	842	6
o	224	514	230	528	680	842	6
del	234	514	248	528	680	842	6
“progreso”,	252	514	307	528	680	842	6
fruto	311	514	333	528	680	842	6
de	86	527	98	541	680	842	6
determinados	102	527	168	541	680	842	6
hábitos	172	527	207	541	680	842	6
y	211	527	216	541	680	842	6
estilos	220	527	250	541	680	842	6
de	254	527	266	541	680	842	6
vida	270	527	289	541	680	842	6
como	293	527	321	541	680	842	6
el	325	527	333	541	680	842	6
sedentarismo,	86	540	154	554	680	842	6
el	157	540	165	554	680	842	6
estrés,	168	540	199	554	680	842	6
la	202	540	210	554	680	842	6
alimentación	214	540	275	554	680	842	6
inadecuada	278	540	333	554	680	842	6
y	86	553	91	567	680	842	6
el	95	553	103	567	680	842	6
consumo	107	553	151	567	680	842	6
de	155	553	167	567	680	842	6
tóxicos:	171	553	207	567	680	842	6
alcohol,	211	553	249	567	680	842	6
tabaco,	252	553	288	567	680	842	6
drogas	292	553	324	567	680	842	6
y	328	553	333	567	680	842	6
medicamentos.	86	566	160	580	680	842	6
Este	163	566	184	580	680	842	6
patrón	187	566	218	580	680	842	6
viene	221	566	245	580	680	842	6
representado	248	566	311	580	680	842	6
fun-	314	566	333	580	680	842	6
damentalmente	86	579	161	593	680	842	6
por	166	579	181	593	680	842	6
las	186	579	199	593	680	842	6
enfermedades	203	579	271	593	680	842	6
circulatorias	275	579	333	593	680	842	6
(21,4%),	86	592	126	606	680	842	6
respiratorias	131	592	189	606	680	842	6
(15,5%)	194	592	230	606	680	842	6
y	235	592	240	606	680	842	6
el	244	592	252	606	680	842	6
cáncer	257	592	289	606	680	842	6
(12,4%),	293	592	333	606	680	842	6
seguidas	86	605	128	619	680	842	6
de	132	605	143	619	680	842	6
otras	147	605	170	619	680	842	6
como	174	605	201	619	680	842	6
la	204	605	212	619	680	842	6
diabetes,	216	605	259	619	680	842	6
las	262	605	275	619	680	842	6
enfermeda-	278	605	333	619	680	842	6
des	86	618	103	632	680	842	6
neurodegenerativas,	108	618	205	632	680	842	6
enfermedades	210	618	278	632	680	842	6
digestivas,	283	618	333	632	680	842	6
etc.	86	631	104	645	680	842	6
(7,8).	107	631	132	645	680	842	6
Se	86	657	99	671	680	842	6
trata	102	657	123	671	680	842	6
de	126	657	138	671	680	842	6
enfermedades	141	657	209	671	680	842	6
de	212	657	224	671	680	842	6
carácter	227	657	265	671	680	842	6
degenerativo,	269	657	333	671	680	842	6
con	86	670	104	684	680	842	6
tendencia	108	670	155	684	680	842	6
a	159	670	165	684	680	842	6
la	169	670	177	684	680	842	6
cronicidad	181	670	231	684	680	842	6
y	235	670	240	684	680	842	6
a	244	670	250	684	680	842	6
la	254	670	262	684	680	842	6
asociación	266	670	317	684	680	842	6
de	321	670	333	684	680	842	6
enfermedades	86	683	154	697	680	842	6
en	158	683	170	697	680	842	6
una	174	683	192	697	680	842	6
misma	196	683	228	697	680	842	6
persona	232	683	270	697	680	842	6
(pluripatolo-	274	683	333	697	680	842	6
gía	86	696	101	710	680	842	6
o	104	696	110	710	680	842	6
comorbilidad),	113	696	183	710	680	842	6
que	186	696	204	710	680	842	6
le	207	696	215	710	680	842	6
imprimen	219	696	265	710	680	842	6
un	268	696	280	710	680	842	6
cierto	284	696	310	710	680	842	6
gra-	314	696	333	710	680	842	6
do	86	709	99	723	680	842	6
de	101	709	113	723	680	842	6
fragilidad	116	709	160	723	680	842	6
clínica,	162	709	196	723	680	842	6
con	199	709	216	723	680	842	6
deterioro	219	709	262	723	680	842	6
funcional,	265	709	312	723	680	842	6
pér-	314	709	333	723	680	842	6
dida	86	722	107	736	680	842	6
de	110	722	122	736	680	842	6
su	125	722	136	736	680	842	6
autonomía	140	722	191	736	680	842	6
y	195	722	200	736	680	842	6
discapacidad	203	722	265	736	680	842	6
y	269	722	274	736	680	842	6
tendencia	277	722	324	736	680	842	6
a	327	722	333	736	680	842	6
la	86	735	94	749	680	842	6
polimedicación	98	735	171	749	680	842	6
(9).	174	735	190	749	680	842	6
La	194	735	206	749	680	842	6
carga	209	735	236	749	680	842	6
de	240	735	251	749	680	842	6
enfermedad	255	735	312	749	680	842	6
hoy	316	735	333	749	680	842	6
112	86	774	100	784	680	842	6
/AVANCES	101	774	145	784	680	842	6
EN	147	774	159	784	680	842	6
ODONTOESTOMATOLOGÍA	161	774	276	784	680	842	6
bascula	353	111	389	125	680	842	6
entre	394	111	418	125	680	842	6
dos	423	111	440	125	680	842	6
tendencias:	445	111	500	125	680	842	6
la	505	111	513	125	680	842	6
relevancia	517	111	565	125	680	842	6
de	570	111	581	125	680	842	6
las	586	111	599	125	680	842	6
enfermedades	353	124	420	138	680	842	6
degenerativas	424	124	489	138	680	842	6
y	492	124	497	138	680	842	6
la	501	124	509	138	680	842	6
mejora	512	124	545	138	680	842	6
en	548	124	560	138	680	842	6
el	563	124	571	138	680	842	6
abor-	574	124	599	138	680	842	6
daje	353	137	372	151	680	842	6
de	375	137	387	151	680	842	6
la	390	137	398	151	680	842	6
discapacidad.	401	137	466	151	680	842	6
De	469	137	483	151	680	842	6
esta	486	137	505	151	680	842	6
forma,	508	137	539	151	680	842	6
la	542	137	550	151	680	842	6
pluripato-	553	137	599	151	680	842	6
logía,	353	150	379	164	680	842	6
la	381	150	389	164	680	842	6
comorbilidad	392	150	454	164	680	842	6
y	457	150	462	164	680	842	6
la	464	150	472	164	680	842	6
limitación	475	150	521	164	680	842	6
de	524	150	535	164	680	842	6
las	538	150	551	164	680	842	6
funciones	553	150	599	164	680	842	6
básicas	353	163	388	177	680	842	6
de	392	163	403	177	680	842	6
la	407	163	415	177	680	842	6
vida	419	163	438	177	680	842	6
diaria,	441	163	471	177	680	842	6
han	474	163	492	177	680	842	6
pasado	496	163	530	177	680	842	6
a	534	163	540	177	680	842	6
constituir	543	163	588	177	680	842	6
la	591	163	599	177	680	842	6
prioridad	353	176	395	190	680	842	6
en	398	176	410	190	680	842	6
el	413	176	421	190	680	842	6
abordaje	424	176	465	190	680	842	6
terapéutico	468	176	522	190	680	842	6
más	525	176	545	190	680	842	6
que	548	176	565	190	680	842	6
la	568	176	576	190	680	842	6
pro-	579	176	599	190	680	842	6
pia	353	189	367	203	680	842	6
enfermedad	369	189	426	203	680	842	6
aislada	429	189	462	203	680	842	6
en	464	189	476	203	680	842	6
sí	478	189	486	203	680	842	6
misma.	488	189	524	203	680	842	6
En	526	189	539	203	680	842	6
este	541	189	561	203	680	842	6
modelo	563	189	599	203	680	842	6
o	353	202	359	216	680	842	6
patrón	361	202	392	216	680	842	6
de	395	202	406	216	680	842	6
morbilidad,	409	202	463	216	680	842	6
“la	466	202	478	216	680	842	6
enfermedad	481	202	537	216	680	842	6
aislada”	540	202	577	216	680	842	6
deja	580	202	599	216	680	842	6
de	353	215	364	229	680	842	6
acaparar	367	215	408	229	680	842	6
todo	411	215	433	229	680	842	6
el	435	215	443	229	680	842	6
protagonismo,	446	215	515	229	680	842	6
para	518	215	539	229	680	842	6
adquirir	541	215	578	229	680	842	6
ma-	580	215	599	229	680	842	6
yor	353	228	367	242	680	842	6
relieve	371	228	402	242	680	842	6
la	406	228	414	242	680	842	6
comorbilidad	418	228	480	242	680	842	6
y	484	228	489	242	680	842	6
la	493	228	501	242	680	842	6
limitación	505	228	552	242	680	842	6
funcional	556	228	599	242	680	842	6
que	353	241	371	255	680	842	6
estas	373	241	398	255	680	842	6
enfermedades	400	241	468	255	680	842	6
imprimen	471	241	517	255	680	842	6
al	519	241	528	255	680	842	6
paciente	530	241	571	255	680	842	6
(7-9).	574	241	599	255	680	842	6
La	353	267	364	281	680	842	6
metodología	367	267	427	281	680	842	6
de	430	267	442	281	680	842	6
los	445	267	458	281	680	842	6
cuidados,	461	267	507	281	680	842	6
la	510	267	518	281	680	842	6
rehabilitación,	521	267	588	281	680	842	6
la	591	267	599	281	680	842	6
propia	353	280	383	294	680	842	6
fortaleza	386	280	426	294	680	842	6
del	430	280	444	294	680	842	6
sistema	447	280	484	294	680	842	6
sanitario	487	280	528	294	680	842	6
son,	531	280	551	294	680	842	6
junto	555	280	579	294	680	842	6
a	582	280	588	294	680	842	6
la	591	280	599	294	680	842	6
innovación	353	293	404	307	680	842	6
en	408	293	420	307	680	842	6
los	424	293	438	307	680	842	6
tratamientos	442	293	501	307	680	842	6
farmacológicos,	505	293	582	307	680	842	6
los	586	293	599	307	680	842	6
principales	353	306	404	320	680	842	6
retos	408	306	431	320	680	842	6
para	435	306	456	320	680	842	6
alcanzar	459	306	498	320	680	842	6
o	502	306	508	320	680	842	6
preservar	512	306	555	320	680	842	6
una	559	306	577	320	680	842	6
ma-	580	306	599	320	680	842	6
yor	353	319	367	333	680	842	6
autonomía	371	319	422	333	680	842	6
del	425	319	439	333	680	842	6
paciente	442	319	483	333	680	842	6
y	486	319	491	333	680	842	6
un	494	319	506	333	680	842	6
retraso	509	319	542	333	680	842	6
de	545	319	557	333	680	842	6
los	560	319	573	333	680	842	6
falle-	576	319	599	333	680	842	6
cimientos.	353	332	402	346	680	842	6
La	353	358	364	372	680	842	6
cronicidad	369	358	419	372	680	842	6
está	424	358	443	372	680	842	6
muy	448	358	469	372	680	842	6
presente	474	358	515	372	680	842	6
en	519	358	531	372	680	842	6
las	536	358	549	372	680	842	6
cortes	554	358	583	372	680	842	6
de	588	358	599	372	680	842	6
edad	353	371	376	385	680	842	6
avanzada.	379	371	426	385	680	842	6
Según	429	371	460	385	680	842	6
datos	463	371	489	385	680	842	6
de	493	371	504	385	680	842	6
la	507	371	515	385	680	842	6
Encuesta	519	371	563	385	680	842	6
Nacio-	567	371	599	385	680	842	6
nal	353	385	368	398	680	842	6
de	371	385	383	398	680	842	6
Salud	386	385	414	398	680	842	6
del	417	385	432	398	680	842	6
año	435	385	453	398	680	842	6
2011-2012	456	385	509	398	680	842	6
(3),	512	384	528	398	680	842	6
existe	531	384	557	398	680	842	6
una	560	384	578	398	680	842	6
ten-	581	384	599	398	680	842	6
dencia	353	397	384	411	680	842	6
ascendente	387	397	442	411	680	842	6
de	445	397	457	411	680	842	6
las	460	397	473	411	680	842	6
patologías	476	397	525	411	680	842	6
crónicas	529	397	569	411	680	842	6
como	572	397	599	411	680	842	6
la	353	410	361	424	680	842	6
hipertensión	363	410	422	424	680	842	6
arterial,	424	410	460	424	680	842	6
diabetes,	463	410	505	424	680	842	6
dislipemias	508	410	561	424	680	842	6
y	563	410	568	424	680	842	6
obesi-	571	410	599	424	680	842	6
dad,	353	423	374	437	680	842	6
todos	378	423	405	437	680	842	6
ellos	410	423	431	437	680	842	6
factores	436	423	474	437	680	842	6
de	479	423	490	437	680	842	6
riesgo	495	423	524	437	680	842	6
cardiovascular,	529	423	599	437	680	842	6
hasta	353	436	378	450	680	842	6
el	383	436	391	450	680	842	6
punto	396	436	424	450	680	842	6
que	429	436	447	450	680	842	6
el	452	436	460	450	680	842	6
73%	465	436	485	450	680	842	6
de	490	436	502	450	680	842	6
los	507	436	520	450	680	842	6
mayores	525	436	566	450	680	842	6
de	571	436	582	450	680	842	6
65	587	436	599	450	680	842	6
años	353	449	375	463	680	842	6
declaran	379	449	420	463	680	842	6
presentar	424	449	469	463	680	842	6
al	472	449	481	463	680	842	6
menos	484	449	517	463	680	842	6
una	521	449	538	463	680	842	6
enfermedad	542	449	599	463	680	842	6
crónica,	353	462	391	476	680	842	6
elevándose	395	462	447	476	680	842	6
al	451	462	459	476	680	842	6
78,5%	463	462	492	476	680	842	6
en	496	462	507	476	680	842	6
los	511	462	524	476	680	842	6
mayores	528	462	568	476	680	842	6
de	572	462	584	476	680	842	6
75	587	462	599	476	680	842	6
años	353	475	375	489	680	842	6
(77,3%	380	475	413	489	680	842	6
de	417	475	428	489	680	842	6
los	433	475	446	489	680	842	6
hombres	450	475	492	489	680	842	6
y	496	475	501	489	680	842	6
79,2%	505	475	535	489	680	842	6
de	539	475	551	489	680	842	6
las	555	475	568	489	680	842	6
muje-	572	475	599	489	680	842	6
res).	353	488	373	502	680	842	6
Se	379	488	391	502	680	842	6
estima	396	488	428	502	680	842	6
que	434	488	451	502	680	842	6
realmente,	457	488	508	502	680	842	6
hasta	513	488	539	502	680	842	6
un	544	488	556	502	680	842	6
95%	562	488	582	502	680	842	6
de	588	488	599	502	680	842	6
mayores,	353	501	396	515	680	842	6
padece	399	501	434	515	680	842	6
alguna	437	501	469	515	680	842	6
dolencia	472	501	512	515	680	842	6
de	515	501	527	515	680	842	6
carácter	530	501	569	515	680	842	6
cróni-	572	501	599	515	680	842	6
co	353	514	364	528	680	842	6
pese	368	514	390	528	680	842	6
a	394	514	399	528	680	842	6
que	403	514	421	528	680	842	6
en	424	514	436	528	680	842	6
algunos	440	514	477	528	680	842	6
casos	481	514	508	528	680	842	6
estos	511	514	536	528	680	842	6
no	540	514	552	528	680	842	6
las	556	514	569	528	680	842	6
perci-	572	514	599	528	680	842	6
ban	353	527	371	541	680	842	6
como	373	527	401	541	680	842	6
ocurre	403	527	434	541	680	842	6
con	436	527	454	541	680	842	6
la	457	527	465	541	680	842	6
diabetes,	467	527	510	541	680	842	6
dislipemia,	513	527	564	541	680	842	6
catara-	566	527	599	541	680	842	6
tas,	353	540	370	554	680	842	6
etc.	373	540	390	554	680	842	6
(3-5).	394	540	420	554	680	842	6
La	353	566	364	580	680	842	6
obesidad	369	566	412	580	680	842	6
tiene	417	566	440	580	680	842	6
una	444	566	462	580	680	842	6
curva	467	566	492	580	680	842	6
bimodal,	497	566	539	580	680	842	6
siendo	543	566	575	580	680	842	6
más	579	566	599	580	680	842	6
frecuente	353	579	397	593	680	842	6
a	400	579	406	593	680	842	6
medida	408	579	444	593	680	842	6
que	447	579	465	593	680	842	6
avanza	467	579	499	593	680	842	6
la	502	579	510	593	680	842	6
edad,	513	579	540	593	680	842	6
hasta	542	579	568	593	680	842	6
los	571	579	584	593	680	842	6
74	587	579	599	593	680	842	6
años,	353	592	379	606	680	842	6
momento	384	592	430	606	680	842	6
en	435	592	447	606	680	842	6
el	452	592	460	606	680	842	6
que	465	592	482	606	680	842	6
comienza	487	592	533	606	680	842	6
a	538	592	543	606	680	842	6
descender.	548	592	599	606	680	842	6
Entre	353	605	378	619	680	842	6
el	381	605	389	619	680	842	6
70	391	605	404	619	680	842	6
al	406	605	414	619	680	842	6
80%	417	605	437	619	680	842	6
de	440	605	452	619	680	842	6
las	454	605	467	619	680	842	6
personas	470	605	513	619	680	842	6
mayores	516	605	556	619	680	842	6
padecen	559	605	599	619	680	842	6
problemas	353	618	403	632	680	842	6
cardiovasculares.	406	618	488	632	680	842	6
La	490	618	502	632	680	842	6
enfermedad	505	618	562	632	680	842	6
pulmo-	565	618	599	632	680	842	6
nar	353	631	368	645	680	842	6
obstructiva	371	631	423	645	680	842	6
crónica	426	631	461	645	680	842	6
está	464	631	484	645	680	842	6
presente	487	631	527	645	680	842	6
entre	530	631	555	645	680	842	6
el	558	631	565	645	680	842	6
20	568	631	581	645	680	842	6
y	584	631	588	645	680	842	6
el	591	631	599	645	680	842	6
30%	353	644	373	658	680	842	6
de	376	644	388	658	680	842	6
los	391	644	405	658	680	842	6
mayores.	408	644	451	658	680	842	6
En	454	644	467	658	680	842	6
torno	470	644	496	658	680	842	6
al	499	644	507	658	680	842	6
90%	510	644	531	658	680	842	6
presentan	534	644	581	658	680	842	6
dé-	584	644	599	658	680	842	6
ficits	353	657	375	671	680	842	6
sensoriales	378	657	430	671	680	842	6
de	434	657	445	671	680	842	6
algún	449	657	475	671	680	842	6
tipo	479	657	497	671	680	842	6
(4).	500	657	516	671	680	842	6
Un	353	683	366	697	680	842	6
53%	371	683	391	697	680	842	6
de	396	683	407	697	680	842	6
las	412	683	425	697	680	842	6
personas	429	683	472	697	680	842	6
mayores	477	683	517	697	680	842	6
tiene	522	683	545	697	680	842	6
problemas	549	683	599	697	680	842	6
articulares	353	696	402	710	680	842	6
y	405	696	410	710	680	842	6
periarticulares	413	696	480	710	680	842	6
de	483	696	495	710	680	842	6
tipo	498	696	516	710	680	842	6
artrosis,	519	696	557	710	680	842	6
artritis	560	696	590	710	680	842	6
o	593	696	599	710	680	842	6
problemas	353	709	403	723	680	842	6
reumáticos.	406	709	462	723	680	842	6
Esta	465	709	485	723	680	842	6
proporción	488	709	540	723	680	842	6
aumenta	543	709	585	723	680	842	6
en	588	709	599	723	680	842	6
las	353	722	366	736	680	842	6
mujeres	370	722	408	736	680	842	6
que	412	722	430	736	680	842	6
además	434	722	472	736	680	842	6
presentan	476	722	523	736	680	842	6
más	528	722	548	736	680	842	6
lesiones	552	722	590	736	680	842	6
y	595	722	599	736	680	842	6
problemas	353	735	403	749	680	842	6
en	406	735	418	749	680	842	6
general	421	735	457	749	680	842	6
que	460	735	478	749	680	842	6
cursan	481	735	513	749	680	842	6
con	516	735	534	749	680	842	6
dolor	537	735	562	749	680	842	6
(3).	565	735	581	749	680	842	6
Ramos	436	59	464	70	680	842	7
Cordero	467	59	500	70	680	842	7
P,	503	59	510	70	680	842	7
Pinto	512	59	533	70	680	842	7
Fontanillo	536	59	577	70	680	842	7
JA.	580	59	594	70	680	842	7
Las	388	71	403	82	680	842	7
personas	405	71	442	82	680	842	7
mayores	444	71	478	82	680	842	7
y	481	71	485	82	680	842	7
su	488	71	497	82	680	842	7
salud:	500	71	525	82	680	842	7
Situación	528	71	566	82	680	842	7
actual	568	71	594	82	680	842	7
La	81	111	92	125	680	842	7
presencia	97	111	143	125	680	842	7
de	147	111	159	125	680	842	7
dolor,	164	111	190	125	680	842	7
globalmente	195	111	254	125	680	842	7
considerado	259	111	318	125	680	842	7
y	322	111	327	125	680	842	7
de	81	124	92	138	680	842	7
cualquier	96	124	140	138	680	842	7
etiología,	143	124	187	138	680	842	7
es	190	124	201	138	680	842	7
muy	204	124	225	138	680	842	7
frecuente	229	124	273	138	680	842	7
en	277	124	288	138	680	842	7
las	292	124	305	138	680	842	7
per-	309	124	327	138	680	842	7
sonas	81	137	108	151	680	842	7
mayores,	112	137	155	151	680	842	7
aumenta	159	137	201	151	680	842	7
con	204	137	222	151	680	842	7
la	225	137	233	151	680	842	7
edad	236	137	260	151	680	842	7
y	263	137	268	151	680	842	7
en	271	137	283	151	680	842	7
la	286	137	294	151	680	842	7
mujer,	298	137	327	151	680	842	7
encontrando	81	150	141	164	680	842	7
que	144	150	161	164	680	842	7
en	164	150	175	164	680	842	7
el	178	150	186	164	680	842	7
hombre	188	150	226	164	680	842	7
lo	228	150	237	164	680	842	7
padecen	239	150	280	164	680	842	7
el	282	150	290	164	680	842	7
32%	293	150	313	164	680	842	7
de	316	150	327	164	680	842	7
las	81	163	94	177	680	842	7
personas	97	163	140	177	680	842	7
entre	144	163	168	177	680	842	7
los	172	163	185	177	680	842	7
de	189	163	200	177	680	842	7
65	204	163	216	177	680	842	7
a	220	163	225	177	680	842	7
74	229	163	241	177	680	842	7
años,	244	163	270	177	680	842	7
asciende	274	163	316	177	680	842	7
al	319	163	327	177	680	842	7
43%	81	176	101	190	680	842	7
entre	104	176	128	190	680	842	7
los	132	176	145	190	680	842	7
de	148	176	160	190	680	842	7
75	163	176	175	190	680	842	7
a	178	176	184	190	680	842	7
84	187	176	199	190	680	842	7
años	202	176	225	190	680	842	7
y	228	176	233	190	680	842	7
hasta	236	176	261	190	680	842	7
el	264	176	272	190	680	842	7
60%	276	176	296	190	680	842	7
en	299	176	311	190	680	842	7
los	314	176	327	190	680	842	7
mayores	81	189	121	203	680	842	7
de	125	189	137	203	680	842	7
85	141	189	153	203	680	842	7
años;	158	189	184	203	680	842	7
mientras	188	189	229	203	680	842	7
que	234	189	251	203	680	842	7
en	256	189	267	203	680	842	7
la	271	189	279	203	680	842	7
mujer	284	189	311	203	680	842	7
al-	316	189	327	203	680	842	7
canza	81	202	108	216	680	842	7
al	111	202	119	216	680	842	7
53%	122	202	143	216	680	842	7
entre	146	202	170	216	680	842	7
las	174	202	187	216	680	842	7
de	190	202	202	216	680	842	7
65	205	202	217	216	680	842	7
a	221	202	226	216	680	842	7
74	229	202	242	216	680	842	7
años,	245	202	271	216	680	842	7
asciende	274	202	316	216	680	842	7
al	319	202	327	216	680	842	7
65%	81	215	101	229	680	842	7
entre	104	215	128	229	680	842	7
las	132	215	145	229	680	842	7
de	148	215	159	229	680	842	7
75	163	215	175	229	680	842	7
a	178	215	184	229	680	842	7
84	187	215	199	229	680	842	7
años	202	215	225	229	680	842	7
y	228	215	233	229	680	842	7
hasta	236	215	262	229	680	842	7
el	265	215	273	229	680	842	7
75%	276	215	296	229	680	842	7
en	300	215	311	229	680	842	7
las	314	215	327	229	680	842	7
mayores	81	228	121	242	680	842	7
de	124	228	136	242	680	842	7
85	140	228	152	242	680	842	7
años	155	228	178	242	680	842	7
(3).	181	228	197	242	680	842	7
En	81	254	93	268	680	842	7
cuanto	96	254	129	268	680	842	7
las	132	254	145	268	680	842	7
enfermedades	148	254	216	268	680	842	7
infecciosas	219	254	271	268	680	842	7
y	274	254	279	268	680	842	7
las	282	254	295	268	680	842	7
tumo-	298	254	327	268	680	842	7
rales,	81	267	106	281	680	842	7
ven	111	267	127	281	680	842	7
agravados	132	267	181	281	680	842	7
sus	186	267	202	281	680	842	7
pronósticos	206	267	262	281	680	842	7
y,	267	267	274	281	680	842	7
en	279	267	290	281	680	842	7
conse-	295	267	327	281	680	842	7
cuencia,	81	280	121	294	680	842	7
su	123	280	134	294	680	842	7
prevalencia	137	280	190	294	680	842	7
al	193	280	201	294	680	842	7
ser	203	280	217	294	680	842	7
coadyuvados	220	280	282	294	680	842	7
por	285	280	300	294	680	842	7
otros	303	280	327	294	680	842	7
procesos	81	293	124	307	680	842	7
convergentes	127	293	190	307	680	842	7
con	194	293	212	307	680	842	7
el	215	293	223	307	680	842	7
propio	226	293	257	307	680	842	7
envejecer.	260	293	307	307	680	842	7
Por	81	319	96	333	680	842	7
último,	101	319	136	333	680	842	7
los	140	319	154	333	680	842	7
accidentes	159	319	212	333	680	842	7
también	216	319	257	333	680	842	7
aumenta	261	319	304	333	680	842	7
con	309	319	327	333	680	842	7
la	81	332	89	346	680	842	7
edad	93	332	117	346	680	842	7
y	122	332	126	346	680	842	7
en	131	332	143	346	680	842	7
la	147	332	155	346	680	842	7
mujer,	159	332	190	346	680	842	7
encontrando	194	332	257	346	680	842	7
que	261	332	280	346	680	842	7
entre	284	332	309	346	680	842	7
los	313	332	327	346	680	842	7
65	81	345	93	359	680	842	7
a	96	345	101	359	680	842	7
74	104	345	116	359	680	842	7
años	119	345	142	359	680	842	7
sufren	145	345	175	359	680	842	7
accidentes	178	345	230	359	680	842	7
el	233	345	241	359	680	842	7
3,6%	243	345	267	359	680	842	7
de	270	345	282	359	680	842	7
los	285	345	298	359	680	842	7
hom-	301	345	327	359	680	842	7
bres	81	358	102	372	680	842	7
y	107	358	111	372	680	842	7
el	116	358	125	372	680	842	7
10%	130	358	151	372	680	842	7
de	156	358	167	372	680	842	7
las	172	358	186	372	680	842	7
mujeres,	191	358	233	372	680	842	7
entre	238	358	264	372	680	842	7
los	269	358	282	372	680	842	7
75	288	358	300	372	680	842	7
y	305	358	310	372	680	842	7
84	315	358	327	372	680	842	7
años	81	371	104	385	680	842	7
aumentan	107	371	157	385	680	842	7
al	160	371	168	385	680	842	7
4,5%	171	371	196	385	680	842	7
en	199	371	210	385	680	842	7
los	214	371	228	385	680	842	7
hombres	231	371	274	385	680	842	7
y	277	371	282	385	680	842	7
al	285	371	294	385	680	842	7
12,1%	297	371	327	385	680	842	7
en	81	384	92	398	680	842	7
las	95	384	108	398	680	842	7
mujeres	111	384	150	398	680	842	7
y,	153	384	160	398	680	842	7
en	163	384	175	398	680	842	7
los	178	384	191	398	680	842	7
mayores	194	384	235	398	680	842	7
de	238	384	250	398	680	842	7
85	253	384	265	398	680	842	7
años,	268	384	295	398	680	842	7
alcan-	298	384	327	398	680	842	7
zan	81	397	97	411	680	842	7
al	100	397	108	411	680	842	7
10,2%	112	397	142	411	680	842	7
de	145	397	157	411	680	842	7
los	160	397	174	411	680	842	7
hombres	178	397	220	411	680	842	7
y	224	397	229	411	680	842	7
al	232	397	240	411	680	842	7
14%	244	397	264	411	680	842	7
de	268	397	279	411	680	842	7
las	283	397	296	411	680	842	7
muje-	299	397	327	411	680	842	7
res	81	410	95	424	680	842	7
(3).	99	410	115	424	680	842	7
Aún	81	436	100	450	680	842	7
con	103	436	121	450	680	842	7
este	125	436	144	450	680	842	7
perfil	148	436	171	450	680	842	7
de	175	436	187	450	680	842	7
enfermedad	190	436	247	450	680	842	7
descrito,	251	436	292	450	680	842	7
sólo	296	436	316	450	680	842	7
el	319	436	327	450	680	842	7
15%	81	449	101	463	680	842	7
del	105	449	119	463	680	842	7
conjunto	123	449	165	463	680	842	7
de	169	449	181	463	680	842	7
la	184	449	193	463	680	842	7
población	196	449	243	463	680	842	7
mayor	247	449	277	463	680	842	7
considera	281	449	327	463	680	842	7
su	81	462	92	476	680	842	7
estado	97	462	128	476	680	842	7
de	134	462	145	476	680	842	7
salud	150	462	176	476	680	842	7
como	181	462	208	476	680	842	7
malo,	213	462	240	476	680	842	7
o	245	462	251	476	680	842	7
muy	257	462	277	476	680	842	7
malo	282	462	306	476	680	842	7
(5).	311	462	327	476	680	842	7
Según	81	475	111	489	680	842	7
datos	115	475	141	489	680	842	7
de	144	475	156	489	680	842	7
la	159	475	167	489	680	842	7
Encuesta	170	475	215	489	680	842	7
Nacional	219	475	263	489	680	842	7
de	266	475	278	489	680	842	7
Salud	281	475	309	489	680	842	7
del	313	475	327	489	680	842	7
año	81	488	99	502	680	842	7
2011-2012	104	488	157	502	680	842	7
(6)	161	488	174	502	680	842	7
solo	179	488	199	502	680	842	7
el	204	488	212	502	680	842	7
24,7%	216	488	246	502	680	842	7
de	251	488	263	502	680	842	7
la	268	488	276	502	680	842	7
población	280	488	327	502	680	842	7
total	81	501	102	515	680	842	7
cree	105	501	125	515	680	842	7
padecer	128	501	166	515	680	842	7
problemas	170	501	220	515	680	842	7
en	223	501	235	515	680	842	7
su	238	501	249	515	680	842	7
estado	252	501	284	515	680	842	7
de	287	501	299	515	680	842	7
salud	302	501	327	515	680	842	7
(20,7%	81	514	114	528	680	842	7
en	117	514	129	528	680	842	7
hombres	132	514	174	528	680	842	7
y	177	514	182	528	680	842	7
28,7%	185	514	215	528	680	842	7
en	218	514	230	528	680	842	7
mujeres)	233	514	275	528	680	842	7
y	278	514	283	528	680	842	7
esta	286	514	305	528	680	842	7
per-	309	514	327	528	680	842	7
cepción	81	527	118	541	680	842	7
va	124	527	134	541	680	842	7
aumentando	140	527	201	541	680	842	7
a	206	527	212	541	680	842	7
medida	217	527	253	541	680	842	7
que	258	527	276	541	680	842	7
avanza	281	527	314	541	680	842	7
la	319	527	327	541	680	842	7
edad,	81	540	107	554	680	842	7
encontrando	110	540	170	554	680	842	7
que	173	540	190	554	680	842	7
entre	193	540	217	554	680	842	7
los	220	540	233	554	680	842	7
65	236	540	248	554	680	842	7
a	250	540	256	554	680	842	7
74	258	540	271	554	680	842	7
años	273	540	296	554	680	842	7
alcan-	298	540	327	554	680	842	7
za	81	553	90	567	680	842	7
39,5%	94	553	123	567	680	842	7
de	127	553	138	567	680	842	7
los	141	553	155	567	680	842	7
hombres	158	553	200	567	680	842	7
y	203	553	208	567	680	842	7
al	211	553	219	567	680	842	7
51,7%	223	553	252	567	680	842	7
de	255	553	267	567	680	842	7
las	270	553	283	567	680	842	7
mujeres;	286	553	327	567	680	842	7
entre	81	566	105	580	680	842	7
los	109	566	122	580	680	842	7
75	126	566	138	580	680	842	7
a	142	566	148	580	680	842	7
84	152	566	164	580	680	842	7
años	168	566	191	580	680	842	7
al	195	566	203	580	680	842	7
58%	207	566	227	580	680	842	7
de	231	566	243	580	680	842	7
los	247	566	260	580	680	842	7
hombres	264	566	306	580	680	842	7
y	310	566	315	580	680	842	7
al	319	566	327	580	680	842	7
68,7%	81	579	110	593	680	842	7
de	113	579	125	593	680	842	7
las	128	579	141	593	680	842	7
mujeres	143	579	181	593	680	842	7
y	184	579	189	593	680	842	7
para	192	579	213	593	680	842	7
los	216	579	229	593	680	842	7
mayores	232	579	272	593	680	842	7
de	275	579	287	593	680	842	7
85	289	579	302	593	680	842	7
años	305	579	327	593	680	842	7
llega	81	592	103	606	680	842	7
hasta	106	592	132	606	680	842	7
el	135	592	143	606	680	842	7
67,9%	146	592	176	606	680	842	7
de	179	592	191	606	680	842	7
los	194	592	208	606	680	842	7
hombres	211	592	253	606	680	842	7
y	256	592	261	606	680	842	7
el	264	592	272	606	680	842	7
71%	276	592	296	606	680	842	7
de	299	592	311	606	680	842	7
las	314	592	327	606	680	842	7
mujeres	81	605	119	619	680	842	7
(3).	122	605	138	619	680	842	7
Del	81	631	97	645	680	842	7
mismo	100	631	133	645	680	842	7
modo	137	631	165	645	680	842	7
la	169	631	177	645	680	842	7
percepción	180	631	233	645	680	842	7
de	237	631	249	645	680	842	7
presentar	252	631	297	645	680	842	7
algún	301	631	327	645	680	842	7
problema	81	644	126	658	680	842	7
de	128	644	140	658	680	842	7
salud	142	644	167	658	680	842	7
o	170	644	176	658	680	842	7
enfermedad	178	644	235	658	680	842	7
crónica,	238	644	275	658	680	842	7
va	278	644	288	658	680	842	7
aumen-	291	644	327	658	680	842	7
tando	81	657	108	671	680	842	7
con	113	657	130	671	680	842	7
la	135	657	143	671	680	842	7
edad	148	657	171	671	680	842	7
y	176	657	180	671	680	842	7
siempre	185	657	223	671	680	842	7
con	228	657	245	671	680	842	7
mayor	250	657	280	671	680	842	7
carga	285	657	311	671	680	842	7
de	316	657	327	671	680	842	7
enfermedad	81	670	138	684	680	842	7
en	141	670	153	684	680	842	7
la	156	670	164	684	680	842	7
mujer,	168	670	197	684	680	842	7
encontrando	201	670	261	684	680	842	7
que	265	670	283	684	680	842	7
entre	286	670	310	684	680	842	7
los	314	670	327	684	680	842	7
65	81	683	93	697	680	842	7
a	96	683	102	697	680	842	7
74	105	683	117	697	680	842	7
años	120	683	143	697	680	842	7
lo	146	683	154	697	680	842	7
perciben	158	683	199	697	680	842	7
el	202	683	210	697	680	842	7
65,3%	213	683	243	697	680	842	7
de	246	683	257	697	680	842	7
los	260	683	274	697	680	842	7
hombres	277	683	319	697	680	842	7
y	322	683	327	697	680	842	7
el	81	696	89	710	680	842	7
70,8%	92	696	122	710	680	842	7
de	125	696	137	710	680	842	7
las	141	696	153	710	680	842	7
mujeres;	157	696	198	710	680	842	7
entre	202	696	226	710	680	842	7
los	229	696	243	710	680	842	7
75	246	696	259	710	680	842	7
a	262	696	268	710	680	842	7
84	271	696	283	710	680	842	7
años	287	696	310	710	680	842	7
as-	313	696	327	710	680	842	7
ciende	81	709	112	723	680	842	7
al	117	709	125	723	680	842	7
77,6%	130	709	160	723	680	842	7
en	165	709	177	723	680	842	7
los	182	709	196	723	680	842	7
hombres	201	709	243	723	680	842	7
y	248	709	253	723	680	842	7
al	259	709	267	723	680	842	7
78%	272	709	292	723	680	842	7
en	298	709	309	723	680	842	7
las	314	709	327	723	680	842	7
mujeres	81	722	118	736	680	842	7
y	120	722	125	736	680	842	7
en	127	722	139	736	680	842	7
los	141	722	154	736	680	842	7
mayores	156	722	196	736	680	842	7
de	198	722	210	736	680	842	7
85	212	722	224	736	680	842	7
años	227	722	249	736	680	842	7
alcanza	251	722	286	736	680	842	7
al	288	722	296	736	680	842	7
76,8%	298	722	327	736	680	842	7
en	81	735	92	749	680	842	7
los	96	735	109	749	680	842	7
hombres	113	735	155	749	680	842	7
y	158	735	163	749	680	842	7
al	166	735	174	749	680	842	7
82,7%	178	735	207	749	680	842	7
en	211	735	222	749	680	842	7
las	226	735	239	749	680	842	7
mujeres.	242	735	283	749	680	842	7
Respecto	347	111	390	125	680	842	7
a	393	111	398	125	680	842	7
los	401	111	414	125	680	842	7
hábitos	417	111	451	125	680	842	7
y	453	111	458	125	680	842	7
estilos	461	111	490	125	680	842	7
de	493	111	504	125	680	842	7
vida	507	111	525	125	680	842	7
solo	528	111	547	125	680	842	7
un	550	111	562	125	680	842	7
59,1%	564	111	594	125	680	842	7
de	347	124	359	138	680	842	7
la	362	124	370	138	680	842	7
población	373	124	420	138	680	842	7
española	423	124	465	138	680	842	7
reconoce	469	124	513	138	680	842	7
que	516	124	534	138	680	842	7
realiza	537	124	567	138	680	842	7
algu-	570	124	594	138	680	842	7
na	347	137	359	151	680	842	7
actividad	362	137	404	151	680	842	7
física	407	137	431	151	680	842	7
en	434	137	446	151	680	842	7
su	449	137	460	151	680	842	7
tiempo	463	137	496	151	680	842	7
libre	499	137	519	151	680	842	7
como	522	137	550	151	680	842	7
caminar,	553	137	594	151	680	842	7
practicar	347	150	389	164	680	842	7
deporte,	392	150	431	164	680	842	7
gimnasia	434	150	477	164	680	842	7
etc.	480	150	498	164	680	842	7
(64,7%	501	150	534	164	680	842	7
en	537	150	549	164	680	842	7
los	552	150	565	164	680	842	7
hom-	568	150	594	164	680	842	7
bres	347	163	367	177	680	842	7
y	371	163	375	177	680	842	7
53,8%	379	163	409	177	680	842	7
en	412	163	424	177	680	842	7
las	427	163	440	177	680	842	7
mujeres).	443	163	488	177	680	842	7
En	347	189	360	203	680	842	7
relación	364	189	401	203	680	842	7
a	405	189	410	203	680	842	7
los	414	189	427	203	680	842	7
hábitos	431	189	466	203	680	842	7
tóxicos,	470	189	506	203	680	842	7
se	510	189	520	203	680	842	7
observa	524	189	561	203	680	842	7
que	564	189	582	203	680	842	7
el	586	189	594	203	680	842	7
consumo	347	202	392	216	680	842	7
de	395	202	407	216	680	842	7
tabaco	410	202	442	216	680	842	7
va	446	202	456	216	680	842	7
descendiendo	460	202	526	216	680	842	7
con	529	202	547	216	680	842	7
la	551	202	559	216	680	842	7
edad	562	202	585	216	680	842	7
y	589	202	594	216	680	842	7
siempre	347	215	385	229	680	842	7
es	388	215	398	229	680	842	7
menor	401	215	433	229	680	842	7
en	436	215	447	229	680	842	7
la	450	215	458	229	680	842	7
mujer,	461	215	491	229	680	842	7
encontrando	494	215	554	229	680	842	7
que	558	215	575	229	680	842	7
en-	578	215	594	229	680	842	7
tre	347	228	360	242	680	842	7
los	364	228	377	242	680	842	7
65	382	228	394	242	680	842	7
y	398	228	403	242	680	842	7
74	407	228	419	242	680	842	7
años	423	228	446	242	680	842	7
el	450	228	458	242	680	842	7
16,2%	463	228	492	242	680	842	7
de	497	228	508	242	680	842	7
los	512	228	526	242	680	842	7
hombres	530	228	572	242	680	842	7
y	577	228	581	242	680	842	7
el	586	228	594	242	680	842	7
4,6%	347	241	370	255	680	842	7
de	373	241	384	255	680	842	7
las	387	241	399	255	680	842	7
mujeres	402	241	439	255	680	842	7
son	442	241	459	255	680	842	7
fumadores	461	241	511	255	680	842	7
habituales,	514	241	564	255	680	842	7
mien-	567	241	594	255	680	842	7
tras	347	254	365	268	680	842	7
que	368	254	386	268	680	842	7
entre	390	254	414	268	680	842	7
los	418	254	431	268	680	842	7
75	435	254	447	268	680	842	7
y	451	254	456	268	680	842	7
84	460	254	472	268	680	842	7
años	476	254	498	268	680	842	7
baja	502	254	522	268	680	842	7
al	526	254	534	268	680	842	7
8,9%	537	254	561	268	680	842	7
en	565	254	576	268	680	842	7
los	580	254	594	268	680	842	7
hombres	347	267	389	281	680	842	7
y	392	267	397	281	680	842	7
0,9%	400	267	424	281	680	842	7
en	427	267	439	281	680	842	7
las	442	267	455	281	680	842	7
mujeres	458	267	496	281	680	842	7
y	499	267	504	281	680	842	7
en	507	267	519	281	680	842	7
los	522	267	535	281	680	842	7
mayores	538	267	579	281	680	842	7
de	582	267	594	281	680	842	7
85	347	280	359	294	680	842	7
años	362	280	385	294	680	842	7
desciende	387	280	435	294	680	842	7
hasta	438	280	463	294	680	842	7
el	466	280	474	294	680	842	7
4,4%	477	280	500	294	680	842	7
en	503	280	515	294	680	842	7
los	517	280	531	294	680	842	7
hombres	533	280	576	294	680	842	7
y	578	280	583	294	680	842	7
el	586	280	594	294	680	842	7
0,5%	347	293	371	307	680	842	7
en	374	293	386	307	680	842	7
las	389	293	402	307	680	842	7
mujeres	405	293	443	307	680	842	7
(3).	447	293	462	307	680	842	7
Del	347	319	363	333	680	842	7
mismo	365	319	398	333	680	842	7
modo	401	319	429	333	680	842	7
el	431	319	439	333	680	842	7
consumo	442	319	486	333	680	842	7
de	489	319	501	333	680	842	7
alcohol,	503	319	541	333	680	842	7
va	543	319	554	333	680	842	7
descen-	556	319	594	333	680	842	7
diendo	347	332	380	346	680	842	7
con	385	332	403	346	680	842	7
la	408	332	416	346	680	842	7
edad	421	332	444	346	680	842	7
y	449	332	454	346	680	842	7
el	459	332	467	346	680	842	7
sexo,	472	332	496	346	680	842	7
aunque	502	332	537	346	680	842	7
aún	542	332	560	346	680	842	7
ha	565	332	577	346	680	842	7
de	582	332	594	346	680	842	7
mejorar,	347	345	386	359	680	842	7
ya	391	345	401	359	680	842	7
que	407	345	424	359	680	842	7
en	429	345	441	359	680	842	7
el	446	345	454	359	680	842	7
último	459	345	489	359	680	842	7
año	495	345	512	359	680	842	7
han	517	345	535	359	680	842	7
consumido	540	345	594	359	680	842	7
alcohol	347	358	382	372	680	842	7
el	386	358	394	372	680	842	7
67,4%	398	358	427	372	680	842	7
de	431	358	443	372	680	842	7
los	447	358	460	372	680	842	7
hombres	464	358	507	372	680	842	7
y	511	358	515	372	680	842	7
el	519	358	527	372	680	842	7
34,2%	531	358	561	372	680	842	7
de	565	358	577	372	680	842	7
las	581	358	594	372	680	842	7
mujeres;	347	371	388	385	680	842	7
presentando	393	371	452	385	680	842	7
un	457	371	469	385	680	842	7
consumo	473	371	518	385	680	842	7
intensivo	523	371	565	385	680	842	7
de	569	371	581	385	680	842	7
al	586	371	594	385	680	842	7
menos	347	384	379	398	680	842	7
una	383	384	401	398	680	842	7
vez	404	384	419	398	680	842	7
al	422	384	430	398	680	842	7
mes,	434	384	457	398	680	842	7
el	461	384	469	398	680	842	7
3,2%	472	384	496	398	680	842	7
de	499	384	511	398	680	842	7
los	515	384	528	398	680	842	7
hombres	532	384	574	398	680	842	7
y	577	384	582	398	680	842	7
el	586	384	594	398	680	842	7
0,7%	347	397	371	411	680	842	7
de	373	397	385	411	680	842	7
las	388	397	401	411	680	842	7
mujeres	404	397	442	411	680	842	7
entre	444	397	469	411	680	842	7
los	471	397	485	411	680	842	7
65	488	397	500	411	680	842	7
a	503	397	508	411	680	842	7
74	511	397	523	411	680	842	7
años	526	397	549	411	680	842	7
y	552	397	557	411	680	842	7
el	559	397	567	411	680	842	7
1,4%	570	397	594	411	680	842	7
de	347	410	359	424	680	842	7
los	362	410	375	424	680	842	7
hombres	379	410	421	424	680	842	7
y	424	410	429	424	680	842	7
el	432	410	440	424	680	842	7
0,2%	444	410	467	424	680	842	7
de	471	410	482	424	680	842	7
las	486	410	498	424	680	842	7
mujeres	502	410	540	424	680	842	7
en	543	410	555	424	680	842	7
los	558	410	571	424	680	842	7
ma-	575	410	594	424	680	842	7
yores	347	423	372	437	680	842	7
de	376	423	387	437	680	842	7
75	391	423	403	437	680	842	7
años	406	423	429	437	680	842	7
(3-5).	432	423	458	437	680	842	7
Estas	347	449	372	463	680	842	7
enfermedades	377	449	445	463	680	842	7
crónicas	449	449	489	463	680	842	7
asociadas,	494	449	544	463	680	842	7
tienden	548	449	584	463	680	842	7
a	588	449	594	463	680	842	7
producir	347	462	387	476	680	842	7
diferentes	390	462	437	476	680	842	7
grados	439	462	472	476	680	842	7
de	475	462	487	476	680	842	7
discapacidad	490	462	552	476	680	842	7
afectan-	555	462	594	476	680	842	7
do	347	475	359	489	680	842	7
a	363	475	368	489	680	842	7
la	372	475	380	489	680	842	7
autonomía	383	475	435	489	680	842	7
funcional.	438	475	485	489	680	842	7
Así,	489	475	506	489	680	842	7
encontramos	509	475	572	489	680	842	7
que	576	475	594	489	680	842	7
la	347	488	355	502	680	842	7
autonomía	359	488	410	502	680	842	7
funcional	413	488	457	502	680	842	7
de	461	488	472	502	680	842	7
la	476	488	484	502	680	842	7
población	488	488	534	502	680	842	7
fue	538	488	553	502	680	842	7
descen-	556	488	594	502	680	842	7
diendo	347	501	380	515	680	842	7
desde	382	501	411	515	680	842	7
1993	413	501	438	515	680	842	7
a	441	501	446	515	680	842	7
2006,	449	501	477	515	680	842	7
tanto	479	501	504	515	680	842	7
en	507	501	518	515	680	842	7
hombres	521	501	563	515	680	842	7
como	566	501	594	515	680	842	7
en	347	514	359	528	680	842	7
mujeres,	362	514	403	528	680	842	7
y	407	514	412	528	680	842	7
presenta	415	514	456	528	680	842	7
ahora	460	514	487	528	680	842	7
una	490	514	508	528	680	842	7
ligera	512	514	538	528	680	842	7
mejora.	541	514	577	528	680	842	7
En	581	514	594	528	680	842	7
1993,	347	527	375	541	680	842	7
el	379	527	387	541	680	842	7
62,9%	391	527	421	541	680	842	7
de	425	527	437	541	680	842	7
la	441	527	449	541	680	842	7
población	454	527	500	541	680	842	7
de	505	527	516	541	680	842	7
65	521	527	533	541	680	842	7
y	537	527	542	541	680	842	7
más	547	527	567	541	680	842	7
años	571	527	594	541	680	842	7
(70,1%	347	540	380	554	680	842	7
de	384	540	395	554	680	842	7
los	399	540	412	554	680	842	7
hombres	416	540	458	554	680	842	7
y	461	540	466	554	680	842	7
58,0%	470	540	499	554	680	842	7
de	503	540	514	554	680	842	7
las	518	540	531	554	680	842	7
mujeres)	534	540	575	554	680	842	7
era	579	540	594	554	680	842	7
capaz	347	553	374	567	680	842	7
de	377	553	389	567	680	842	7
realizar	392	553	426	567	680	842	7
sin	429	553	442	567	680	842	7
ayuda	445	553	474	567	680	842	7
las	477	553	490	567	680	842	7
actividades	493	553	546	567	680	842	7
de	549	553	560	567	680	842	7
la	563	553	571	567	680	842	7
vida	575	553	594	567	680	842	7
diaria.	347	566	376	580	680	842	7
En	379	566	392	580	680	842	7
2012,	394	566	422	580	680	842	7
este	424	566	443	580	680	842	7
porcentaje	446	566	496	580	680	842	7
es	499	566	509	580	680	842	7
del	512	566	526	580	680	842	7
53,5%	528	566	558	580	680	842	7
(61,3%	561	566	594	580	680	842	7
de	347	579	359	593	680	842	7
los	361	579	375	593	680	842	7
hombres	378	579	420	593	680	842	7
y	423	579	428	593	680	842	7
47,7%	431	579	460	593	680	842	7
de	463	579	475	593	680	842	7
las	477	579	490	593	680	842	7
mujeres),	493	579	538	593	680	842	7
algo	540	579	561	593	680	842	7
mayor	564	579	594	593	680	842	7
que	347	592	365	606	680	842	7
en	368	592	380	606	680	842	7
2006	383	592	408	606	680	842	7
(51,4%)	411	592	448	606	680	842	7
(8,9).	451	592	476	606	680	842	7
En	347	618	360	632	680	842	7
lo	364	618	373	632	680	842	7
que	377	618	395	632	680	842	7
respecta	399	618	440	632	680	842	7
a	444	618	450	632	680	842	7
la	453	618	462	632	680	842	7
permanencia	465	618	530	632	680	842	7
en	533	618	545	632	680	842	7
situación	549	618	594	632	680	842	7
de	347	631	359	645	680	842	7
autonomía,	362	631	419	645	680	842	7
existen	422	631	456	645	680	842	7
estudios	460	631	501	645	680	842	7
que	505	631	523	645	680	842	7
ponen	526	631	557	645	680	842	7
en	561	631	573	645	680	842	7
evi-	576	631	594	645	680	842	7
dencia	347	644	380	658	680	842	7
que	384	644	402	658	680	842	7
se	406	644	416	658	680	842	7
está	420	644	440	658	680	842	7
produciendo	444	644	507	658	680	842	7
un	511	644	523	658	680	842	7
cierto	527	644	555	658	680	842	7
retraso	559	644	594	658	680	842	7
en	347	657	359	671	680	842	7
la	362	657	370	671	680	842	7
entrada	373	657	411	671	680	842	7
en	414	657	426	671	680	842	7
discapacidad	429	657	493	671	680	842	7
y	497	657	501	671	680	842	7
dependencia	504	657	568	671	680	842	7
(4,5)	571	657	594	671	680	842	7
si	347	670	355	684	680	842	7
bien	358	670	379	684	680	842	7
aun	383	670	401	684	680	842	7
no	405	670	417	684	680	842	7
puedan	421	670	457	684	680	842	7
considerarse	461	670	524	684	680	842	7
del	527	670	542	684	680	842	7
todo	545	670	568	684	680	842	7
con-	572	670	594	684	680	842	7
cluyentes	347	683	393	697	680	842	7
por	399	683	415	697	680	842	7
la	420	683	428	697	680	842	7
metodología	434	683	496	697	680	842	7
y	501	683	506	697	680	842	7
muestras	511	683	556	697	680	842	7
utiliza-	561	683	594	697	680	842	7
das.	347	696	367	710	680	842	7
A	347	722	354	736	680	842	7
la	357	722	365	736	680	842	7
luz	368	722	381	736	680	842	7
de	384	722	396	736	680	842	7
los	399	722	413	736	680	842	7
datos	416	722	442	736	680	842	7
de	445	722	457	736	680	842	7
los	460	722	473	736	680	842	7
que	477	722	494	736	680	842	7
disponemos	498	722	556	736	680	842	7
a	559	722	565	736	680	842	7
fecha	568	722	594	736	680	842	7
de	347	735	359	749	680	842	7
2012,	362	735	390	749	680	842	7
el	394	735	402	749	680	842	7
46,5%	406	735	435	749	680	842	7
presenta	439	735	480	749	680	842	7
algún	484	735	510	749	680	842	7
problema	514	735	559	749	680	842	7
de	563	735	575	749	680	842	7
de-	578	735	594	749	680	842	7
AVANCES	404	774	446	784	680	842	7
EN	448	774	460	784	680	842	7
ODONTOESTOMATOLOGÍA/113	462	774	594	784	680	842	7
AVANCES	86	59	132	70	680	842	8
EN	135	59	148	70	680	842	8
ODONTOESTOMATOLOGÍA	151	59	277	70	680	842	8
Vol.	86	71	103	82	680	842	8
31	105	71	115	82	680	842	8
-	118	71	121	82	680	842	8
Núm.	124	71	146	82	680	842	8
3	149	71	154	82	680	842	8
-	157	71	160	82	680	842	8
2015	162	71	183	82	680	842	8
pendencia	86	111	136	125	680	842	8
funcional	140	111	184	125	680	842	8
y	188	111	193	125	680	842	8
el	197	111	205	125	680	842	8
35%	209	111	229	125	680	842	8
de	234	111	245	125	680	842	8
estos	249	111	274	125	680	842	8
son	278	111	296	125	680	842	8
depen-	300	111	333	125	680	842	8
dientes	86	124	120	138	680	842	8
para	123	124	144	138	680	842	8
alguna	147	124	179	138	680	842	8
actividad	182	124	224	138	680	842	8
básica	227	124	257	138	680	842	8
de	260	124	271	138	680	842	8
la	274	124	282	138	680	842	8
vida	285	124	304	138	680	842	8
diaria	307	124	333	138	680	842	8
(tales	86	137	112	151	680	842	8
como	115	137	143	151	680	842	8
vestirse,	146	137	184	151	680	842	8
asearse,	188	137	227	151	680	842	8
etc.),	230	137	254	151	680	842	8
presentando	258	137	317	151	680	842	8
un	321	137	333	151	680	842	8
Índice	86	150	115	164	680	842	8
de	119	150	130	164	680	842	8
Barthel	134	150	168	164	680	842	8
inferior	171	150	205	164	680	842	8
a	208	150	214	164	680	842	8
60	217	150	229	164	680	842	8
puntos,	233	150	269	164	680	842	8
siendo	272	150	304	164	680	842	8
espe-	307	150	333	164	680	842	8
cialmente	86	163	133	177	680	842	8
frecuente	136	163	181	177	680	842	8
en	184	163	196	177	680	842	8
los	200	163	213	177	680	842	8
mayores	217	163	257	177	680	842	8
de	261	163	272	177	680	842	8
80	276	163	288	177	680	842	8
años,	292	163	318	177	680	842	8
en	321	163	333	177	680	842	8
los	86	176	100	190	680	842	8
que	103	176	121	190	680	842	8
más	125	176	145	190	680	842	8
del	149	176	163	190	680	842	8
50%	166	176	187	190	680	842	8
presenta	190	176	231	190	680	842	8
alguna	235	176	267	190	680	842	8
discapacidad	271	176	333	190	680	842	8
que	86	189	104	203	680	842	8
le	109	189	117	203	680	842	8
causa	123	189	150	203	680	842	8
problemas	156	189	206	203	680	842	8
para	211	189	232	203	680	842	8
el	238	189	246	203	680	842	8
desarrollo	251	189	298	203	680	842	8
de	303	189	315	203	680	842	8
las	320	189	333	203	680	842	8
ABVD.	86	202	117	216	680	842	8
En	121	202	134	216	680	842	8
todos	137	202	164	216	680	842	8
estos	167	202	192	216	680	842	8
casos,	196	202	226	216	680	842	8
globalmente	230	202	289	216	680	842	8
conside-	292	202	333	216	680	842	8
rados,	86	215	116	229	680	842	8
la	119	215	127	229	680	842	8
mujer	130	215	158	229	680	842	8
presenta	161	215	202	229	680	842	8
un	205	215	217	229	680	842	8
mayor	221	215	251	229	680	842	8
grado	254	215	282	229	680	842	8
de	285	215	296	229	680	842	8
depen-	300	215	333	229	680	842	8
dencia	86	228	118	242	680	842	8
que	121	228	139	242	680	842	8
el	142	228	150	242	680	842	8
hombre	153	228	191	242	680	842	8
(32,4%	194	228	227	242	680	842	8
de	230	228	242	242	680	842	8
las	245	228	258	242	680	842	8
mujeres	261	228	299	242	680	842	8
mayo-	302	228	333	242	680	842	8
res	86	241	100	255	680	842	8
reconocen	105	241	156	255	680	842	8
limitaciones	161	241	218	255	680	842	8
frente	223	241	250	255	680	842	8
al	255	241	263	255	680	842	8
23,7%	268	241	298	255	680	842	8
de	303	241	314	255	680	842	8
los	319	241	333	255	680	842	8
hombres),	86	254	135	268	680	842	8
pero	139	254	160	268	680	842	8
si	164	254	171	268	680	842	8
se	174	254	185	268	680	842	8
desdoblan	188	254	238	268	680	842	8
por	241	254	257	268	680	842	8
tareas,	261	254	292	268	680	842	8
el	296	254	304	268	680	842	8
hom-	307	254	333	268	680	842	8
bre	86	267	102	281	680	842	8
presenta	104	267	145	281	680	842	8
una	148	267	166	281	680	842	8
mayor	168	267	198	281	680	842	8
dependencia	201	267	262	281	680	842	8
para	265	267	286	281	680	842	8
las	288	267	301	281	680	842	8
tareas	304	267	333	281	680	842	8
domésticas,	86	280	145	294	680	842	8
mientras	149	280	191	294	680	842	8
que	196	280	213	294	680	842	8
la	218	280	226	294	680	842	8
mujer	230	280	258	294	680	842	8
para	262	280	284	294	680	842	8
la	288	280	296	294	680	842	8
movili-	300	280	333	294	680	842	8
dad	86	293	104	307	680	842	8
(5).	108	293	124	307	680	842	8
Se	86	319	99	333	680	842	8
estima	101	319	132	333	680	842	8
que	135	319	153	333	680	842	8
en	155	319	167	333	680	842	8
un	169	319	181	333	680	842	8
futuro	184	319	212	333	680	842	8
la	215	319	223	333	680	842	8
población	225	319	272	333	680	842	8
dependiente	275	319	333	333	680	842	8
alcanzará	86	332	131	346	680	842	8
en	133	332	145	346	680	842	8
2020	147	332	172	346	680	842	8
en	174	332	186	346	680	842	8
torno	188	332	214	346	680	842	8
a	216	332	222	346	680	842	8
2.300.000	224	332	273	346	680	842	8
personas	276	332	319	346	680	842	8
en	321	332	333	346	680	842	8
todos	86	345	113	359	680	842	8
los	117	345	130	359	680	842	8
grados	133	345	166	359	680	842	8
(5)	170	345	182	359	680	842	8
(Fig.	186	345	208	359	680	842	8
7).	211	345	224	359	680	842	8
6.	86	384	96	398	680	842	8
USO	100	384	124	398	680	842	8
DEL	127	384	149	398	680	842	8
SISTEMA	153	384	201	398	680	842	8
SANITARIO	205	384	263	398	680	842	8
En	86	410	99	424	680	842	8
las	102	410	115	424	680	842	8
últimas	118	410	152	424	680	842	8
décadas,	155	410	198	424	680	842	8
se	201	410	211	424	680	842	8
ha	214	410	226	424	680	842	8
triplicado	229	410	273	424	680	842	8
la	276	410	284	424	680	842	8
asistencia	286	410	333	424	680	842	8
y	86	423	91	437	680	842	8
utilización	94	423	142	437	680	842	8
del	145	423	159	437	680	842	8
sistema	162	423	199	437	680	842	8
sanitario	202	423	242	437	680	842	8
por	246	423	262	437	680	842	8
paciente,	265	423	308	437	680	842	8
pero	311	423	333	437	680	842	8
con	86	436	104	450	680	842	8
especial	110	436	149	450	680	842	8
significación	154	436	215	450	680	842	8
por	220	436	236	450	680	842	8
parte	242	436	267	450	680	842	8
del	272	436	286	450	680	842	8
paciente	292	436	333	450	680	842	8
mayor.	86	449	118	463	680	842	8
a)	86	487	97	502	680	842	8
Atención	101	487	149	502	680	842	8
Primaria	154	487	199	502	680	842	8
Según	86	514	117	528	680	842	8
la	122	514	130	528	680	842	8
Encuesta	135	514	179	528	680	842	8
de	184	514	196	528	680	842	8
Salud	201	514	228	528	680	842	8
2011-2012	233	514	286	528	680	842	8
(3)	291	514	303	528	680	842	8
en	308	514	320	528	680	842	8
el	325	514	333	528	680	842	8
último	86	527	117	541	680	842	8
año,	120	527	141	541	680	842	8
han	145	527	163	541	680	842	8
asistido	166	527	202	541	680	842	8
a	206	527	212	541	680	842	8
alguna	215	527	247	541	680	842	8
consulta	251	527	291	541	680	842	8
médica,	295	527	333	541	680	842	8
el	86	540	94	554	680	842	8
88,1%	98	540	128	554	680	842	8
de	131	540	143	554	680	842	8
los	147	540	160	554	680	842	8
hombres	164	540	206	554	680	842	8
y	210	540	215	554	680	842	8
el	218	540	226	554	680	842	8
92,3%	230	540	260	554	680	842	8
de	263	540	275	554	680	842	8
las	278	540	291	554	680	842	8
mujeres	295	540	333	554	680	842	8
Fig.	87	708	101	718	680	842	8
7.	104	708	111	718	680	842	8
Evolución	114	708	148	718	680	842	8
del	151	708	162	718	680	842	8
ratio	164	708	180	718	680	842	8
de	183	708	191	718	680	842	8
dependencia	194	708	239	718	680	842	8
de	241	708	250	718	680	842	8
la	253	708	259	718	680	842	8
población	261	708	296	718	680	842	8
española.	298	708	332	718	680	842	8
%	93	718	99	728	680	842	8
Personas	102	718	133	728	680	842	8
≥	136	719	140	729	680	842	8
65	143	718	152	728	680	842	8
años/%	155	718	180	728	680	842	8
personas	182	718	214	728	680	842	8
activas	217	718	240	728	680	842	8
(20	243	718	255	728	680	842	8
a	257	718	261	728	680	842	8
64	264	718	273	728	680	842	8
años).	275	718	297	728	680	842	8
Fuente:	299	718	326	728	680	842	8
INE/INEBASE.	95	728	145	738	680	842	8
Censos	148	728	173	738	680	842	8
y	176	728	180	738	680	842	8
proyecciones	182	728	229	738	680	842	8
de	231	728	240	738	680	842	8
población	242	728	277	738	680	842	8
a	279	728	284	738	680	842	8
largo	286	728	304	738	680	842	8
plazo	307	728	325	738	680	842	8
2010-2049.	189	738	230	748	680	842	8
114	86	774	100	784	680	842	8
/AVANCES	101	774	145	784	680	842	8
EN	147	774	159	784	680	842	8
ODONTOESTOMATOLOGÍA	161	774	276	784	680	842	8
entre	353	111	377	125	680	842	8
los	381	111	394	125	680	842	8
65	398	111	410	125	680	842	8
y	414	111	419	125	680	842	8
74	423	111	435	125	680	842	8
años,	439	111	465	125	680	842	8
sube	469	111	491	125	680	842	8
al	495	111	503	125	680	842	8
94,9%	507	111	537	125	680	842	8
de	541	111	553	125	680	842	8
los	556	111	570	125	680	842	8
hom-	574	111	599	125	680	842	8
bres	353	124	373	138	680	842	8
y	376	124	380	138	680	842	8
al	383	124	391	138	680	842	8
95,9%	394	124	423	138	680	842	8
de	426	124	438	138	680	842	8
las	440	124	453	138	680	842	8
mujeres	456	124	494	138	680	842	8
entre	496	124	521	138	680	842	8
los	523	124	537	138	680	842	8
75	539	124	552	138	680	842	8
y	554	124	559	138	680	842	8
84	562	124	574	138	680	842	8
años	577	124	599	138	680	842	8
y	353	137	358	151	680	842	8
alcanza	361	137	396	151	680	842	8
al	399	137	407	151	680	842	8
92,2%	410	137	440	151	680	842	8
de	443	137	455	151	680	842	8
los	458	137	471	151	680	842	8
hombres	474	137	517	151	680	842	8
y	520	137	525	151	680	842	8
al	528	137	536	151	680	842	8
93,8%	539	137	569	151	680	842	8
de	572	137	583	151	680	842	8
las	586	137	599	151	680	842	8
mujeres	353	150	391	164	680	842	8
en	395	150	407	164	680	842	8
los	412	150	425	164	680	842	8
mayores	430	150	470	164	680	842	8
de	475	150	487	164	680	842	8
85	491	150	504	164	680	842	8
años,	508	150	534	164	680	842	8
siempre	539	150	577	164	680	842	8
con	582	150	599	164	680	842	8
mayor	353	163	383	177	680	842	8
frecuencia	388	163	438	177	680	842	8
en	443	163	455	177	680	842	8
la	460	163	468	177	680	842	8
mujer.	473	163	503	177	680	842	8
Del	508	163	524	177	680	842	8
mismo	530	163	563	177	680	842	8
modo,	568	163	599	177	680	842	8
cuando	353	176	388	190	680	842	8
se	392	176	402	190	680	842	8
analiza	405	176	437	190	680	842	8
la	440	176	448	190	680	842	8
asistencia	452	176	498	190	680	842	8
a	501	176	507	190	680	842	8
la	510	176	518	190	680	842	8
consulta	521	176	561	190	680	842	8
médica	564	176	599	190	680	842	8
en	353	189	364	203	680	842	8
último	368	189	398	203	680	842	8
mes,	401	189	424	203	680	842	8
este	428	189	447	203	680	842	8
fenómeno	450	189	498	203	680	842	8
se	502	189	512	203	680	842	8
reproduce,	515	189	567	203	680	842	8
alcan-	570	189	599	203	680	842	8
zando	353	202	381	216	680	842	8
en	385	202	397	216	680	842	8
el	401	202	409	216	680	842	8
grupo	414	202	442	216	680	842	8
comprendido	446	202	510	216	680	842	8
entre	515	202	539	216	680	842	8
los	543	202	557	216	680	842	8
65	561	202	573	216	680	842	8
y	578	202	583	216	680	842	8
74	587	202	599	216	680	842	8
años	353	215	375	229	680	842	8
un	378	215	390	229	680	842	8
39,25%	393	215	429	229	680	842	8
en	431	215	443	229	680	842	8
hombres	445	215	487	229	680	842	8
y	490	215	495	229	680	842	8
un	497	215	510	229	680	842	8
44,4%	512	215	542	229	680	842	8
en	544	215	556	229	680	842	8
mujeres;	558	215	599	229	680	842	8
en	353	228	364	242	680	842	8
las	367	228	380	242	680	842	8
personas	382	228	425	242	680	842	8
entre	427	228	451	242	680	842	8
75	454	228	466	242	680	842	8
y	468	228	473	242	680	842	8
84	476	228	488	242	680	842	8
años	490	228	513	242	680	842	8
asciende	515	228	557	242	680	842	8
al	559	228	567	242	680	842	8
49,8%	570	228	599	242	680	842	8
en	353	241	364	255	680	842	8
hombres	367	241	409	255	680	842	8
y	412	241	417	255	680	842	8
al	420	241	428	255	680	842	8
50,6%	431	241	460	255	680	842	8
en	463	241	475	255	680	842	8
mujeres	478	241	516	255	680	842	8
y,	518	241	525	255	680	842	8
en	528	241	540	255	680	842	8
los	543	241	556	255	680	842	8
mayores	559	241	599	255	680	842	8
de	353	254	364	268	680	842	8
85	369	254	382	268	680	842	8
años,	386	254	412	268	680	842	8
desciende	417	254	465	268	680	842	8
al	470	254	478	268	680	842	8
46,6%	483	254	513	268	680	842	8
en	518	254	529	268	680	842	8
hombres	534	254	577	268	680	842	8
y	581	254	586	268	680	842	8
al	591	254	599	268	680	842	8
48%	353	267	373	281	680	842	8
en	377	267	388	281	680	842	8
mujeres	392	267	429	281	680	842	8
(3).	433	267	449	281	680	842	8
En	353	293	366	307	680	842	8
el	368	293	376	307	680	842	8
año	379	293	397	307	680	842	8
2013,	400	293	428	307	680	842	8
un	431	293	443	307	680	842	8
91,7%	446	293	475	307	680	842	8
del	478	293	492	307	680	842	8
global	495	293	524	307	680	842	8
de	527	293	539	307	680	842	8
la	542	293	550	307	680	842	8
población	553	293	599	307	680	842	8
madrileña	353	306	400	320	680	842	8
mayor	403	306	433	320	680	842	8
de	436	306	448	320	680	842	8
64	451	306	463	320	680	842	8
años	466	306	489	320	680	842	8
con	492	306	509	320	680	842	8
derecho	512	306	551	320	680	842	8
a	554	306	560	320	680	842	8
asisten-	563	306	599	320	680	842	8
cia	353	319	366	333	680	842	8
sanitaria	369	319	409	333	680	842	8
pública	412	319	446	333	680	842	8
fue	449	319	463	333	680	842	8
atendida	466	319	507	333	680	842	8
en	510	319	521	333	680	842	8
las	524	319	537	333	680	842	8
consultas	540	319	585	333	680	842	8
de	588	319	599	333	680	842	8
Atención	353	332	395	346	680	842	8
Primaria	397	332	437	346	680	842	8
(muy	440	332	464	346	680	842	8
similar	466	332	498	346	680	842	8
a	500	332	506	346	680	842	8
otras	509	332	532	346	680	842	8
comunidades	535	332	599	346	680	842	8
autónomas).	353	345	413	359	680	842	8
La	418	345	429	359	680	842	8
del	483	345	497	359	680	842	8
aparato	502	345	538	359	680	842	8
circulatorio,	543	345	599	359	680	842	8
básicamente	353	358	414	372	680	842	8
crónica,	417	358	456	372	680	842	8
constituye	459	358	508	372	680	842	8
el	511	358	519	372	680	842	8
motivo	522	358	555	372	680	842	8
principal	558	358	599	372	680	842	8
de	353	371	364	385	680	842	8
consulta	369	371	410	385	680	842	8
en	414	371	425	385	680	842	8
Atención	429	371	472	385	680	842	8
Primaria	476	371	517	385	680	842	8
en	521	371	532	385	680	842	8
hombres	536	371	579	385	680	842	8
(hi-	583	371	599	385	680	842	8
pertensión	353	384	404	398	680	842	8
arterial	408	384	441	398	680	842	8
no	446	384	458	398	680	842	8
complicada	462	384	519	398	680	842	8
especialmente),	523	384	599	398	680	842	8
mientras	353	397	395	411	680	842	8
que	398	397	416	411	680	842	8
las	419	397	433	411	680	842	8
patologías	436	397	486	411	680	842	8
del	489	397	504	411	680	842	8
aparato	507	397	544	411	680	842	8
locomotor,	547	397	599	411	680	842	8
sobre	353	410	380	424	680	842	8
todo	383	410	405	424	680	842	8
agudas,	408	410	446	424	680	842	8
son	449	410	466	424	680	842	8
la	469	410	478	424	680	842	8
primera	481	410	518	424	680	842	8
consulta	521	410	562	424	680	842	8
en	565	410	577	424	680	842	8
mu-	580	410	599	424	680	842	8
jeres	353	423	375	437	680	842	8
(3).	379	423	395	437	680	842	8
Se	353	449	365	463	680	842	8
calcula	370	449	403	463	680	842	8
que	408	449	426	463	680	842	8
las	431	449	444	463	680	842	8
enfermedades	449	449	517	463	680	842	8
crónicas	522	449	562	463	680	842	8
consu-	567	449	599	463	680	842	8
men	353	462	374	476	680	842	8
el	377	462	385	476	680	842	8
80%	389	462	409	476	680	842	8
de	413	462	424	476	680	842	8
todas	428	462	454	476	680	842	8
las	457	462	470	476	680	842	8
consultas	474	462	519	476	680	842	8
de	523	462	534	476	680	842	8
Atención	538	462	580	476	680	842	8
Pri-	583	462	599	476	680	842	8
maria	353	475	380	489	680	842	8
(7,8).	383	475	408	489	680	842	8
El	353	501	362	515	680	842	8
88,9%	365	501	394	515	680	842	8
de	397	501	409	515	680	842	8
los	412	501	425	515	680	842	8
mayores	428	501	468	515	680	842	8
de	471	501	483	515	680	842	8
65	486	501	498	515	680	842	8
años	501	501	523	515	680	842	8
consume	526	501	570	515	680	842	8
algún	573	501	599	515	680	842	8
medicamento,	353	514	422	528	680	842	8
llegando	426	514	466	528	680	842	8
al	470	514	478	528	680	842	8
93,4%	483	514	512	528	680	842	8
cuando	516	514	552	528	680	842	8
se	556	514	566	528	680	842	8
consi-	570	514	599	528	680	842	8
deran	353	527	380	541	680	842	8
a	385	527	390	541	680	842	8
los	395	527	409	541	680	842	8
mayores	414	527	454	541	680	842	8
de	460	527	471	541	680	842	8
75	476	527	488	541	680	842	8
años	493	527	516	541	680	842	8
y	521	527	526	541	680	842	8
el	531	527	539	541	680	842	8
94%	544	527	565	541	680	842	8
de	570	527	581	541	680	842	8
las	586	527	599	541	680	842	8
personas	353	540	396	554	680	842	8
que	398	540	416	554	680	842	8
padecen	419	540	459	554	680	842	8
enfermedades	462	540	529	554	680	842	8
crónicas	531	540	571	554	680	842	8
están	574	540	599	554	680	842	8
polimedicadas	353	553	422	567	680	842	8
(9).	426	553	442	567	680	842	8
Esto	447	553	468	567	680	842	8
conlleva	473	553	512	567	680	842	8
que	516	553	534	567	680	842	8
las	539	553	552	567	680	842	8
personas	556	553	599	567	680	842	8
mayores	353	566	393	580	680	842	8
que	397	566	414	580	680	842	8
representan	418	566	474	580	680	842	8
al	478	566	486	580	680	842	8
17,3%	489	566	519	580	680	842	8
de	523	566	534	580	680	842	8
la	538	566	546	580	680	842	8
población,	549	566	599	580	680	842	8
consuman	353	579	403	593	680	842	8
el	406	579	414	593	680	842	8
30-40%	417	579	453	593	680	842	8
de	456	579	468	593	680	842	8
la	471	579	479	593	680	842	8
prescripción	482	579	540	593	680	842	8
y	543	579	548	593	680	842	8
el	551	579	559	593	680	842	8
70%	562	579	582	593	680	842	8
del	585	579	599	593	680	842	8
gasto	353	592	379	606	680	842	8
farmacéutico	383	592	445	606	680	842	8
del	450	592	464	606	680	842	8
Sistema	468	592	506	606	680	842	8
Nacional	510	592	552	606	680	842	8
de	556	592	568	606	680	842	8
Salud	572	592	599	606	680	842	8
(9,10).	353	605	384	619	680	842	8
Además	353	631	391	645	680	842	8
sabemos	395	631	437	645	680	842	8
que	441	631	459	645	680	842	8
están	462	631	487	645	680	842	8
polimedicados	491	631	560	645	680	842	8
(consu-	563	631	599	645	680	842	8
mo	353	644	368	658	680	842	8
de	372	644	384	658	680	842	8
forma	387	644	415	658	680	842	8
continuada	419	644	472	658	680	842	8
durante	475	644	512	658	680	842	8
los	515	644	529	658	680	842	8
últimos	532	644	568	658	680	842	8
6	571	644	577	658	680	842	8
me-	581	644	599	658	680	842	8
ses,	353	657	371	671	680	842	8
de	376	657	388	671	680	842	8
6	392	657	399	671	680	842	8
o	403	657	409	671	680	842	8
más	414	657	434	671	680	842	8
principios	439	657	485	671	680	842	8
activos),	490	657	530	671	680	842	8
siendo	534	657	566	671	680	842	8
en	571	657	582	671	680	842	8
no	587	657	599	671	680	842	8
pocas	353	670	381	684	680	842	8
ocasiones	384	670	432	684	680	842	8
responsables	435	670	497	684	680	842	8
en	501	670	512	684	680	842	8
los	516	670	529	684	680	842	8
mayores	533	670	573	684	680	842	8
de	576	670	588	684	680	842	8
la	591	670	599	684	680	842	8
falta	353	683	373	697	680	842	8
de	377	683	388	697	680	842	8
cumplimentación	392	683	475	697	680	842	8
y	479	683	483	697	680	842	8
adherencia	487	683	540	697	680	842	8
terapéutica,	543	683	599	697	680	842	8
de	353	696	364	710	680	842	8
reacciones	369	696	420	710	680	842	8
adversas,	424	696	469	710	680	842	8
de	473	696	485	710	680	842	8
entre	489	696	514	710	680	842	8
un	518	696	530	710	680	842	8
7-17%	535	696	565	710	680	842	8
de	570	696	581	710	680	842	8
los	586	696	599	710	680	842	8
ingresos	353	709	393	723	680	842	8
hospitalarios,	398	709	462	723	680	842	8
e	467	709	473	723	680	842	8
incluso	478	709	512	723	680	842	8
algunos	518	709	555	723	680	842	8
de	561	709	572	723	680	842	8
esos	578	709	599	723	680	842	8
eventos	353	722	389	736	680	842	8
en	392	722	403	736	680	842	8
un	406	722	418	736	680	842	8
2-3%	420	722	444	736	680	842	8
de	447	722	459	736	680	842	8
los	461	722	475	736	680	842	8
casos	477	722	504	736	680	842	8
se	507	722	517	736	680	842	8
relacionan	519	722	569	736	680	842	8
con	571	722	589	736	680	842	8
la	591	722	599	736	680	842	8
causa	353	735	380	749	680	842	8
de	384	735	395	749	680	842	8
la	399	735	407	749	680	842	8
muerte	410	735	444	749	680	842	8
(9).	448	735	464	749	680	842	8
Ramos	436	59	464	70	680	842	9
Cordero	467	59	500	70	680	842	9
P,	503	59	510	70	680	842	9
Pinto	512	59	533	70	680	842	9
Fontanillo	536	59	577	70	680	842	9
JA.	580	59	594	70	680	842	9
Las	388	71	403	82	680	842	9
personas	405	71	442	82	680	842	9
mayores	444	71	478	82	680	842	9
y	481	71	485	82	680	842	9
su	488	71	497	82	680	842	9
salud:	500	71	525	82	680	842	9
Situación	528	71	566	82	680	842	9
actual	568	71	594	82	680	842	9
b)	81	111	92	125	680	842	9
Atención	96	111	144	125	680	842	9
especializada	149	111	221	125	680	842	9
En	81	137	93	151	680	842	9
el	97	137	105	151	680	842	9
nivel	108	137	130	151	680	842	9
de	133	137	145	151	680	842	9
Atención	148	137	190	151	680	842	9
Especializada	194	137	257	151	680	842	9
se	261	137	271	151	680	842	9
observa	275	137	312	151	680	842	9
un	315	137	327	151	680	842	9
incremento	81	150	135	164	680	842	9
de	138	150	149	164	680	842	9
la	152	150	160	164	680	842	9
frecuentación	163	150	228	164	680	842	9
por	231	150	247	164	680	842	9
causas	250	150	282	164	680	842	9
y	285	150	290	164	680	842	9
asigna-	293	150	327	164	680	842	9
ble	81	163	95	177	680	842	9
en	98	163	109	177	680	842	9
buena	112	163	142	177	680	842	9
medida	145	163	180	177	680	842	9
a	183	163	188	177	680	842	9
las	191	163	204	177	680	842	9
personas	207	163	250	177	680	842	9
mayores.	253	163	297	177	680	842	9
Sabe-	300	163	327	177	680	842	9
mos	81	176	101	190	680	842	9
que	106	176	124	190	680	842	9
en	129	176	141	190	680	842	9
España	146	176	181	190	680	842	9
el	186	176	194	190	680	842	9
41,90%	199	176	235	190	680	842	9
de	240	176	251	190	680	842	9
todas	256	176	282	190	680	842	9
las	287	176	300	190	680	842	9
altas	305	176	327	190	680	842	9
hospitalarias,	81	189	143	203	680	842	9
se	146	189	156	203	680	842	9
producen	159	189	204	203	680	842	9
en	207	189	219	203	680	842	9
personas	221	189	264	203	680	842	9
de	267	189	278	203	680	842	9
65	281	189	293	203	680	842	9
años	296	189	319	203	680	842	9
o	321	189	327	203	680	842	9
más,	81	202	104	216	680	842	9
con	108	202	126	216	680	842	9
unas	130	202	153	216	680	842	9
estancias	157	202	201	216	680	842	9
medias	206	202	240	216	680	842	9
hospitalarias	244	202	304	216	680	842	9
glo-	308	202	327	216	680	842	9
balmente	81	215	125	229	680	842	9
consideradas,	127	215	193	229	680	842	9
más	196	215	216	229	680	842	9
prolongadas	218	215	277	229	680	842	9
que	280	215	297	229	680	842	9
en	300	215	311	229	680	842	9
los	314	215	327	229	680	842	9
adultos	81	228	115	242	680	842	9
(9).	119	228	135	242	680	842	9
Las	81	254	97	268	680	842	9
tasas	101	254	126	268	680	842	9
de	130	254	142	268	680	842	9
altas	146	254	168	268	680	842	9
hospitalarias	172	254	232	268	680	842	9
en	236	254	248	268	680	842	9
personas	252	254	295	268	680	842	9
de	299	254	311	268	680	842	9
65	315	254	327	268	680	842	9
años	81	267	103	281	680	842	9
o	106	267	112	281	680	842	9
más,	115	267	138	281	680	842	9
han	141	267	159	281	680	842	9
aumentado	161	267	216	281	680	842	9
un	219	267	231	281	680	842	9
32,3%	233	267	263	281	680	842	9
en	266	267	278	281	680	842	9
el	280	267	288	281	680	842	9
periodo	291	267	327	281	680	842	9
2003-2013.	81	280	137	294	680	842	9
Parte	140	280	164	294	680	842	9
de	167	280	179	294	680	842	9
ese	182	280	197	294	680	842	9
aumento	201	280	243	294	680	842	9
puede	246	280	276	294	680	842	9
deberse	279	280	316	294	680	842	9
al	319	280	327	294	680	842	9
aumento	81	293	123	307	680	842	9
de	126	293	137	307	680	842	9
longevidad	140	293	192	307	680	842	9
en	194	293	206	307	680	842	9
ese	208	293	224	307	680	842	9
periodo.	227	293	266	307	680	842	9
La	269	293	281	307	680	842	9
patología	283	293	327	307	680	842	9
del	81	306	95	320	680	842	9
sistema	97	306	134	320	680	842	9
nervioso	136	306	176	320	680	842	9
y	179	306	183	320	680	842	9
de	186	306	198	320	680	842	9
los	200	306	214	320	680	842	9
órganos	216	306	255	320	680	842	9
de	257	306	269	320	680	842	9
los	272	306	285	320	680	842	9
sentidos	288	306	327	320	680	842	9
y	81	319	85	333	680	842	9
la	89	319	97	333	680	842	9
del	101	319	115	333	680	842	9
aparato	119	319	155	333	680	842	9
circulatorio,	159	319	215	333	680	842	9
son	219	319	236	333	680	842	9
por	240	319	256	333	680	842	9
este	260	319	279	333	680	842	9
orden	283	319	311	333	680	842	9
las	314	319	327	333	680	842	9
dos	81	332	98	346	680	842	9
primeras	102	332	143	346	680	842	9
causas	147	332	180	346	680	842	9
de	184	332	196	346	680	842	9
alta	200	332	217	346	680	842	9
hospitalaria	221	332	275	346	680	842	9
en	279	332	291	346	680	842	9
ambos	295	332	327	346	680	842	9
sexos.	81	345	110	359	680	842	9
Actualmente,	81	371	143	385	680	842	9
más	145	371	165	385	680	842	9
del	167	371	181	385	680	842	9
50%	184	371	204	385	680	842	9
de	207	371	218	385	680	842	9
las	221	371	233	385	680	842	9
estancias	236	371	279	385	680	842	9
hospitala-	282	371	327	385	680	842	9
rias	81	384	97	398	680	842	9
corresponden	99	384	164	398	680	842	9
a	167	384	172	398	680	842	9
personas	175	384	217	398	680	842	9
de	219	384	231	398	680	842	9
65	233	384	245	398	680	842	9
y	248	384	253	398	680	842	9
más	255	384	275	398	680	842	9
años	278	384	300	398	680	842	9
(8,9).	303	384	327	398	680	842	9
Según	81	410	111	424	680	842	9
la	113	410	121	424	680	842	9
Encuesta	124	410	168	424	680	842	9
Nacional	171	410	215	424	680	842	9
de	217	410	229	424	680	842	9
Salud	231	410	259	424	680	842	9
del	261	410	276	424	680	842	9
año	279	410	297	424	680	842	9
2011-	299	410	327	424	680	842	9
2012	81	423	105	437	680	842	9
(3)	109	423	122	437	680	842	9
los	127	423	140	437	680	842	9
ingresos	145	423	185	437	680	842	9
hospitalarios	189	423	249	437	680	842	9
producidos	253	423	307	437	680	842	9
du-	311	423	327	437	680	842	9
rante	81	436	105	450	680	842	9
el	107	436	115	450	680	842	9
último	117	436	147	450	680	842	9
año,	149	436	170	450	680	842	9
en	173	436	184	450	680	842	9
personas	186	436	229	450	680	842	9
mayores	231	436	271	450	680	842	9
de	273	436	285	450	680	842	9
65	287	436	299	450	680	842	9
años,	302	436	327	450	680	842	9
aumentan	81	449	129	463	680	842	9
con	133	449	151	463	680	842	9
la	155	449	163	463	680	842	9
edad	167	449	190	463	680	842	9
y	195	449	200	463	680	842	9
con	204	449	221	463	680	842	9
el	226	449	234	463	680	842	9
sexo	238	449	259	463	680	842	9
(hombre);	263	449	310	463	680	842	9
así	314	449	327	463	680	842	9
encontramos	81	462	144	476	680	842	9
que	147	462	165	476	680	842	9
entre	168	462	192	476	680	842	9
los	196	462	209	476	680	842	9
65	213	462	225	476	680	842	9
y	228	462	233	476	680	842	9
74	237	462	249	476	680	842	9
años	252	462	275	476	680	842	9
han	278	462	296	476	680	842	9
ingre-	300	462	327	476	680	842	9
sado	81	475	103	489	680	842	9
el	107	475	115	489	680	842	9
11,7%	119	475	149	489	680	842	9
de	153	475	164	489	680	842	9
los	168	475	181	489	680	842	9
hombres	185	475	227	489	680	842	9
y	231	475	236	489	680	842	9
el	240	475	248	489	680	842	9
9,4	252	475	267	489	680	842	9
de	271	475	282	489	680	842	9
mujeres;	286	475	327	489	680	842	9
entre	81	488	105	502	680	842	9
los	108	488	121	502	680	842	9
75	124	488	136	502	680	842	9
y	139	488	143	502	680	842	9
84	146	488	158	502	680	842	9
años	161	488	184	502	680	842	9
han	186	488	204	502	680	842	9
ingresado	207	488	254	502	680	842	9
el	256	488	264	502	680	842	9
19,9%	267	488	297	502	680	842	9
de	299	488	311	502	680	842	9
los	314	488	327	502	680	842	9
hombres	81	501	123	515	680	842	9
y	127	501	131	515	680	842	9
el	135	501	143	515	680	842	9
14,8%	147	501	176	515	680	842	9
de	180	501	192	515	680	842	9
las	195	501	208	515	680	842	9
mujeres	212	501	250	515	680	842	9
y	253	501	258	515	680	842	9
finalmente	262	501	312	515	680	842	9
en	316	501	327	515	680	842	9
los	81	514	94	528	680	842	9
mayores	98	514	138	528	680	842	9
de	142	514	153	528	680	842	9
85	157	514	169	528	680	842	9
años	173	514	195	528	680	842	9
han	199	514	217	528	680	842	9
ingresado	220	514	267	528	680	842	9
el	271	514	279	528	680	842	9
22,5%	282	514	312	528	680	842	9
de	316	514	327	528	680	842	9
los	81	527	94	541	680	842	9
hombres	98	527	140	541	680	842	9
y	143	527	148	541	680	842	9
el	151	527	159	541	680	842	9
16,1%	163	527	192	541	680	842	9
de	196	527	207	541	680	842	9
las	211	527	224	541	680	842	9
mujeres	227	527	265	541	680	842	9
(Fig.	268	527	290	541	680	842	9
8).	294	527	306	541	680	842	9
7.	347	111	357	125	680	842	9
ALGUNOS	364	111	418	125	680	842	9
INDICADORES	422	111	499	125	680	842	9
POSITIVOS	503	111	562	125	680	842	9
EN	565	111	580	125	680	842	9
LOS	364	124	387	138	680	842	9
MAYORES	391	124	443	138	680	842	9
DE	447	124	462	138	680	842	9
CARA	466	124	496	138	680	842	9
AL	500	124	513	138	680	842	9
FUTURO	517	124	563	138	680	842	9
—	347	150	358	164	680	842	9
El	364	150	373	164	680	842	9
53%	376	150	397	164	680	842	9
de	400	150	411	164	680	842	9
personas	414	150	457	164	680	842	9
mayores	460	150	500	164	680	842	9
inician	503	150	534	164	680	842	9
nuevas	537	150	570	164	680	842	9
acti-	573	150	594	164	680	842	9
vidades	364	163	400	177	680	842	9
después	403	163	442	177	680	842	9
de	446	163	457	177	680	842	9
los	461	163	474	177	680	842	9
65	478	163	490	177	680	842	9
años.	493	163	519	177	680	842	9
—	347	176	358	190	680	842	9
El	364	176	373	190	680	842	9
43%	378	176	399	190	680	842	9
de	404	176	416	190	680	842	9
los	421	176	434	190	680	842	9
mayores	440	176	480	190	680	842	9
manifiesta	485	176	534	190	680	842	9
querer	539	176	570	190	680	842	9
vivir	575	176	594	190	680	842	9
activamente	364	189	422	203	680	842	9
y	426	189	431	203	680	842	9
de	435	189	447	203	680	842	9
forma	451	189	479	203	680	842	9
autónoma	484	189	533	203	680	842	9
en	537	189	549	203	680	842	9
la	553	189	561	203	680	842	9
socie-	565	189	594	203	680	842	9
dad	364	202	382	216	680	842	9
española	385	202	428	216	680	842	9
(4).	431	202	447	216	680	842	9
—	347	215	358	229	680	842	9
Las	364	215	381	229	680	842	9
personas	386	215	429	229	680	842	9
mayores	434	215	475	229	680	842	9
expresan	480	215	523	229	680	842	9
una	528	215	546	229	680	842	9
clarísima	551	215	594	229	680	842	9
voluntad	364	228	405	242	680	842	9
de	409	228	420	242	680	842	9
autonomía,	424	228	479	242	680	842	9
como	483	228	510	242	680	842	9
manifiesta	514	228	563	242	680	842	9
el	567	228	574	242	680	842	9
he-	578	228	594	242	680	842	9
cho	364	241	382	255	680	842	9
de	387	241	399	255	680	842	9
que	404	241	422	255	680	842	9
un	427	241	439	255	680	842	9
87%	444	241	465	255	680	842	9
desea	470	241	497	255	680	842	9
vivir	503	241	521	255	680	842	9
en	526	241	538	255	680	842	9
su	543	241	554	255	680	842	9
casa	559	241	581	255	680	842	9
el	586	241	594	255	680	842	9
mayor	364	254	394	268	680	842	9
tiempo	397	254	430	268	680	842	9
posible.	433	254	470	268	680	842	9
No	473	254	487	268	680	842	9
obstante,	490	254	534	268	680	842	9
también	537	254	575	268	680	842	9
de-	578	254	594	268	680	842	9
sean	364	267	386	281	680	842	9
fuertemente	389	267	446	281	680	842	9
mantener	449	267	495	281	680	842	9
relaciones	497	267	545	281	680	842	9
familiares	548	267	594	281	680	842	9
intensas,	364	280	406	294	680	842	9
de	410	280	422	294	680	842	9
las	425	280	438	294	680	842	9
que	442	280	460	294	680	842	9
ya	463	280	474	294	680	842	9
disfruta	478	280	513	294	680	842	9
el	517	280	525	294	680	842	9
89	529	280	541	294	680	842	9
%.	544	280	556	294	680	842	9
Incluso	559	280	594	294	680	842	9
un	364	293	376	307	680	842	9
70	380	293	392	307	680	842	9
%	396	293	404	307	680	842	9
contribuyen	408	293	464	307	680	842	9
al	468	293	476	307	680	842	9
cuidado	480	293	518	307	680	842	9
de	522	293	534	307	680	842	9
sus	537	293	553	307	680	842	9
nietas	557	293	585	307	680	842	9
y	589	293	594	307	680	842	9
nietos.	364	306	396	320	680	842	9
—	347	319	358	333	680	842	9
Un	364	319	378	333	680	842	9
28%	381	319	402	333	680	842	9
pertenecen	406	319	459	333	680	842	9
a	463	319	468	333	680	842	9
alguna	472	319	504	333	680	842	9
organización	508	319	569	333	680	842	9
y	573	319	578	333	680	842	9
un	581	319	594	333	680	842	9
8%,	364	332	382	346	680	842	9
concretamente,	385	332	460	346	680	842	9
a	464	332	470	346	680	842	9
organizaciones	474	332	545	346	680	842	9
de	549	332	560	346	680	842	9
volun-	564	332	594	346	680	842	9
tariado.	364	345	400	359	680	842	9
—	347	358	358	372	680	842	9
La	364	358	376	372	680	842	9
formación	380	358	429	372	680	842	9
educativa	433	358	479	372	680	842	9
es	483	358	493	372	680	842	9
una	497	358	515	372	680	842	9
actividad	519	358	562	372	680	842	9
emer-	566	358	594	372	680	842	9
gente	364	371	391	385	680	842	9
entre	396	371	420	385	680	842	9
las	425	371	438	385	680	842	9
personas	443	371	486	385	680	842	9
mayores:	491	371	535	385	680	842	9
el	540	371	548	385	680	842	9
86	552	371	565	385	680	842	9
%	569	371	577	385	680	842	9
de	582	371	594	385	680	842	9
las	364	384	377	398	680	842	9
personas	381	384	425	398	680	842	9
mayores	429	384	470	398	680	842	9
no	474	384	487	398	680	842	9
han	491	384	509	398	680	842	9
superado	513	384	558	398	680	842	9
los	562	384	575	398	680	842	9
es-	579	384	594	398	680	842	9
tudios	364	397	394	411	680	842	9
primarios,	397	397	446	411	680	842	9
si	450	397	457	411	680	842	9
bien	461	397	481	411	680	842	9
se	485	397	495	411	680	842	9
están	499	397	525	411	680	842	9
incorporando	528	397	594	411	680	842	9
a	364	410	370	424	680	842	9
alguna	373	410	405	424	680	842	9
actividad	408	410	452	424	680	842	9
educativa	455	410	501	424	680	842	9
de	504	410	516	424	680	842	9
forma	519	410	547	424	680	842	9
progresi-	550	410	594	424	680	842	9
va	364	423	375	437	680	842	9
(4).	378	423	395	437	680	842	9
—	347	436	358	450	680	842	9
La	364	436	376	450	680	842	9
actividad	380	436	422	450	680	842	9
física	427	436	451	450	680	842	9
es	455	436	466	450	680	842	9
una	470	436	488	450	680	842	9
asignatura	493	436	542	450	680	842	9
pendiente	547	436	594	450	680	842	9
entre	364	449	388	463	680	842	9
la	392	449	400	463	680	842	9
población	403	449	450	463	680	842	9
de	454	449	465	463	680	842	9
edad.	469	449	495	463	680	842	9
Si	499	449	508	463	680	842	9
bien	511	449	532	463	680	842	9
en	535	449	547	463	680	842	9
forma	550	449	579	463	680	842	9
de	582	449	594	463	680	842	9
participación	364	462	425	476	680	842	9
lúdica	429	462	457	476	680	842	9
empieza	460	462	499	476	680	842	9
a	502	462	508	476	680	842	9
paliarse	511	462	547	476	680	842	9
este	550	462	570	476	680	842	9
défi-	573	462	594	476	680	842	9
cit.	364	475	378	489	680	842	9
—	347	488	358	502	680	842	9
El	364	488	373	502	680	842	9
45,5%	377	488	407	502	680	842	9
de	411	488	423	502	680	842	9
las	427	488	440	502	680	842	9
personas	444	488	487	502	680	842	9
mayores	491	488	531	502	680	842	9
destaca	535	488	572	502	680	842	9
que	576	488	594	502	680	842	9
goza	364	501	386	515	680	842	9
de	389	501	401	515	680	842	9
buena	404	501	433	515	680	842	9
salud.	436	501	464	515	680	842	9
Este	467	501	488	515	680	842	9
porcentaje	491	501	541	515	680	842	9
ha	544	501	556	515	680	842	9
crecido	559	501	594	515	680	842	9
8	364	514	370	528	680	842	9
puntos	374	514	407	528	680	842	9
y	411	514	416	528	680	842	9
medio.	420	514	453	528	680	842	9
Paralelamente,	457	514	527	528	680	842	9
el	532	514	539	528	680	842	9
porcentaje	544	514	594	528	680	842	9
de	364	527	376	541	680	842	9
las	379	527	392	541	680	842	9
personas	395	527	438	541	680	842	9
que	441	527	459	541	680	842	9
afirman	462	527	498	541	680	842	9
tener	501	527	525	541	680	842	9
mala	529	527	552	541	680	842	9
salud	555	527	580	541	680	842	9
se	583	527	594	541	680	842	9
ha	364	540	376	554	680	842	9
reducido	380	540	421	554	680	842	9
significativamente	425	540	511	554	680	842	9
en	514	540	526	554	680	842	9
el	530	540	538	554	680	842	9
mismo	542	540	574	554	680	842	9
pe-	578	540	594	554	680	842	9
riodo:	364	553	392	567	680	842	9
del	396	553	410	567	680	842	9
24	415	553	427	567	680	842	9
%	431	553	439	567	680	842	9
al	444	553	452	567	680	842	9
14,5%.	456	553	489	567	680	842	9
Este	493	553	514	567	680	842	9
es	518	553	528	567	680	842	9
un	533	553	545	567	680	842	9
indicador	549	553	594	567	680	842	9
muy	364	566	385	580	680	842	9
positivo	388	566	424	580	680	842	9
aunque	427	566	463	580	680	842	9
puesto	466	566	498	580	680	842	9
en	501	566	512	580	680	842	9
tela	515	566	532	580	680	842	9
de	535	566	547	580	680	842	9
juicio	550	566	575	580	680	842	9
por	578	566	594	580	680	842	9
los	364	579	378	593	680	842	9
expertos	381	579	421	593	680	842	9
(4).	424	579	440	593	680	842	9
BIBLIOGRAFÍA	347	618	425	632	680	842	9
1.	352	644	361	658	680	842	9
INE/INEBASE.	366	644	434	658	680	842	9
Proyecciones	436	644	498	658	680	842	9
de	501	644	512	658	680	842	9
población.	515	644	564	658	680	842	9
“Cen-	567	644	594	658	680	842	9
sos	366	657	381	671	680	842	9
de	386	657	398	671	680	842	9
Población	402	657	449	671	680	842	9
y	453	657	458	671	680	842	9
Vivienda	462	657	502	671	680	842	9
2001”.	507	657	539	671	680	842	9
Disponible	543	657	594	671	680	842	9
en:	366	670	380	684	680	842	9
http://www.ine.es.	383	670	467	684	680	842	9
Fig.	81	728	95	738	680	842	9
8.	98	728	105	738	680	842	9
Diagnósticos	108	728	154	738	680	842	9
al	156	728	162	738	680	842	9
alta	165	728	177	738	680	842	9
en	180	728	189	738	680	842	9
≥	191	728	196	739	680	842	9
65	199	728	207	738	680	842	9
años/100.000	210	728	259	738	680	842	9
habitantes	261	728	298	738	680	842	9
(ambos	300	728	327	738	680	842	9
sexos).	81	738	105	748	680	842	9
(1985-2009).	108	738	154	748	680	842	9
Fuente.	157	738	183	748	680	842	9
INE/INEBASE.	186	738	237	748	680	842	9
Padrón	239	738	264	748	680	842	9
municipal.	267	738	303	748	680	842	9
2009.	306	738	326	748	680	842	9
2.	352	696	361	710	680	842	9
Tercer	366	696	395	710	680	842	9
Informe	398	696	435	710	680	842	9
sobre	438	696	464	710	680	842	9
Demografía.	467	696	526	710	680	842	9
Comisión	529	696	574	710	680	842	9
Eu-	577	696	594	710	680	842	9
ropea	366	709	393	723	680	842	9
de	396	709	407	723	680	842	9
Estadísticas	411	709	467	723	680	842	9
(Eurostat).	470	709	520	723	680	842	9
2011.	523	709	550	723	680	842	9
Disponi-	554	709	594	723	680	842	9
ble	366	722	380	736	680	842	9
en	386	722	397	736	680	842	9
http://ec.europa.eu/social/BlobServlet?	403	722	594	736	680	842	9
docId=6688&langId=en.	366	735	487	749	680	842	9
AVANCES	404	774	446	784	680	842	9
EN	448	774	460	784	680	842	9
ODONTOESTOMATOLOGÍA/115	462	774	594	784	680	842	9
AVANCES	86	59	132	70	680	842	10
EN	135	59	148	70	680	842	10
ODONTOESTOMATOLOGÍA	151	59	277	70	680	842	10
Vol.	86	71	103	82	680	842	10
31	105	71	115	82	680	842	10
-	118	71	121	82	680	842	10
Núm.	124	71	146	82	680	842	10
3	149	71	154	82	680	842	10
-	157	71	160	82	680	842	10
2015	162	71	183	82	680	842	10
3.	91	111	101	125	680	842	10
Ministerio	105	111	151	125	680	842	10
de	154	111	166	125	680	842	10
Sanidad	169	111	208	125	680	842	10
y	212	111	217	125	680	842	10
Consumo.	220	111	270	125	680	842	10
Instituto	273	111	312	125	680	842	10
Na-	316	111	333	125	680	842	10
cional	105	124	133	138	680	842	10
de	137	124	148	138	680	842	10
Estadística.	152	124	206	138	680	842	10
Encuesta	209	124	253	138	680	842	10
Nacional	257	124	298	138	680	842	10
de	302	124	313	138	680	842	10
Sa-	317	124	333	138	680	842	10
lud	105	137	119	151	680	842	10
(Período	123	137	162	151	680	842	10
2011-2012).	165	137	225	151	680	842	10
Año	228	137	247	151	680	842	10
2013.	250	137	278	151	680	842	10
4.	91	163	101	177	680	842	10
Libro	105	163	129	177	680	842	10
Blanco	132	163	165	177	680	842	10
del	168	163	182	177	680	842	10
Envejecimiento	185	163	258	177	680	842	10
Activo.	261	163	293	177	680	842	10
Ministe-	296	163	333	177	680	842	10
rio	105	176	117	190	680	842	10
de	120	176	132	190	680	842	10
Sanidad	135	176	174	190	680	842	10
Política	178	176	212	190	680	842	10
Social	215	176	244	190	680	842	10
e	248	176	253	190	680	842	10
Igualdad.	256	176	301	190	680	842	10
Direc-	304	176	333	190	680	842	10
ción	105	189	125	203	680	842	10
General	128	189	165	203	680	842	10
del	169	189	183	203	680	842	10
IMSERSO.	186	189	236	203	680	842	10
Madrid.	239	189	275	203	680	842	10
2011.	278	189	306	203	680	842	10
5.	91	215	101	229	680	842	10
Libro	105	215	129	229	680	842	10
Blanco	133	215	166	229	680	842	10
de	170	215	182	229	680	842	10
la	186	215	194	229	680	842	10
Coordinación	198	215	262	229	680	842	10
Sociosanitaria	266	215	333	229	680	842	10
en	105	228	116	242	680	842	10
España	121	228	155	242	680	842	10
2011.	160	228	187	242	680	842	10
Ministerio	192	228	236	242	680	842	10
de	241	228	252	242	680	842	10
Sanidad	257	228	295	242	680	842	10
Política	300	228	333	242	680	842	10
Social	105	241	133	255	680	842	10
e	135	241	140	255	680	842	10
Igualdad.	142	241	185	255	680	842	10
Dirección	187	241	231	255	680	842	10
General	233	241	269	255	680	842	10
del	271	241	285	255	680	842	10
IMSERSO	287	241	333	255	680	842	10
y	105	254	110	268	680	842	10
Dirección	113	254	157	268	680	842	10
General	160	254	197	268	680	842	10
de	200	254	211	268	680	842	10
la	214	254	222	268	680	842	10
Agencia	225	254	263	268	680	842	10
de	266	254	277	268	680	842	10
Calidad	281	254	316	268	680	842	10
del	319	254	333	268	680	842	10
Sistema	105	267	142	281	680	842	10
Nacional	145	267	186	281	680	842	10
de	190	267	201	281	680	842	10
Salud.	204	267	234	281	680	842	10
Madrid.	237	267	272	281	680	842	10
2011.	275	267	303	281	680	842	10
6.	91	293	101	307	680	842	10
Abellán	105	293	139	307	680	842	10
García	142	293	172	307	680	842	10
A,	176	293	186	307	680	842	10
Vilches	190	293	222	307	680	842	10
Fuentes	226	293	262	307	680	842	10
J,	266	293	274	307	680	842	10
Pujol	278	293	301	307	680	842	10
Rodrí-	305	293	333	307	680	842	10
guez	105	306	126	320	680	842	10
R.	129	306	139	320	680	842	10
“Un	142	306	159	320	680	842	10
perfil	162	306	185	320	680	842	10
de	188	306	199	320	680	842	10
las	202	306	214	320	680	842	10
personas	217	306	259	320	680	842	10
mayores	262	306	301	320	680	842	10
en	304	306	315	320	680	842	10
Es-	318	306	333	320	680	842	10
paña,	105	319	130	333	680	842	10
2014.	133	319	159	333	680	842	10
Indicadores	161	319	215	333	680	842	10
estadísticos	217	319	270	333	680	842	10
básicos”.	272	319	313	333	680	842	10
Ma-	316	319	333	333	680	842	10
drid.	105	332	125	346	680	842	10
Informes	127	332	166	346	680	842	10
Envejecimiento	168	332	235	346	680	842	10
en	237	332	248	346	680	842	10
red	250	332	264	346	680	842	10
nº	266	332	276	346	680	842	10
6	278	332	284	346	680	842	10
Disponible	286	332	333	346	680	842	10
en:	105	345	119	359	680	842	10
http://envejecimiento.csic.es/documentos/docu-	120	345	333	359	680	842	10
mentos/enred-indicadoresbasicos14.	105	358	280	372	680	842	10
pdf.	283	358	301	372	680	842	10
2014.	304	358	331	372	680	842	10
7.	91	384	101	398	680	842	10
Estrategia	105	384	151	398	680	842	10
para	154	384	175	398	680	842	10
el	177	384	185	398	680	842	10
Abordaje	188	384	230	398	680	842	10
de	232	384	244	398	680	842	10
la	247	384	254	398	680	842	10
Cronicidad	257	384	308	398	680	842	10
en	311	384	322	398	680	842	10
el	325	384	333	398	680	842	10
Sistema	105	397	142	411	680	842	10
Nacional	146	397	186	411	680	842	10
de	190	397	202	411	680	842	10
Salud.	206	397	235	411	680	842	10
Estrategia	240	397	285	411	680	842	10
aprobada	289	397	333	411	680	842	10
por	105	410	120	424	680	842	10
el	123	410	131	424	680	842	10
Consejo	133	410	171	424	680	842	10
Interterritorial	173	410	234	424	680	842	10
del	237	410	250	424	680	842	10
Sistema	253	410	290	424	680	842	10
Nacional	292	410	333	424	680	842	10
de	105	423	116	437	680	842	10
Salud	119	423	145	437	680	842	10
el	148	423	156	437	680	842	10
27	158	423	170	437	680	842	10
de	173	423	185	437	680	842	10
junio	187	423	210	437	680	842	10
de	213	423	224	437	680	842	10
2012.	227	423	254	437	680	842	10
Ministerio	257	423	300	437	680	842	10
de	303	423	315	437	680	842	10
Sa-	317	423	333	437	680	842	10
nidad,	105	436	133	450	680	842	10
Servicios	135	436	176	450	680	842	10
Sociales	178	436	216	450	680	842	10
e	218	436	223	450	680	842	10
Igualdad.	225	436	268	450	680	842	10
Madrid,	270	436	304	450	680	842	10
2012.	306	436	333	450	680	842	10
116	86	774	100	784	680	842	10
/AVANCES	101	774	145	784	680	842	10
EN	147	774	159	784	680	842	10
ODONTOESTOMATOLOGÍA	161	774	276	784	680	842	10
8.	358	111	367	125	680	842	10
Estrategia	371	111	419	125	680	842	10
de	423	111	435	125	680	842	10
Promoción	439	111	491	125	680	842	10
de	495	111	507	125	680	842	10
la	511	111	519	125	680	842	10
Salud	523	111	550	125	680	842	10
y	555	111	559	125	680	842	10
Preven-	564	111	599	125	680	842	10
ción	371	124	391	138	680	842	10
en	396	124	407	138	680	842	10
el	411	124	419	138	680	842	10
Sistema	424	124	462	138	680	842	10
Nacional	466	124	508	138	680	842	10
de	512	124	524	138	680	842	10
la	528	124	536	138	680	842	10
Salud.	540	124	570	138	680	842	10
En	574	124	587	138	680	842	10
el	591	124	599	138	680	842	10
marco	371	137	402	151	680	842	10
del	405	137	420	151	680	842	10
abordaje	423	137	464	151	680	842	10
de	468	137	480	151	680	842	10
la	483	137	491	151	680	842	10
cronicidad	495	137	545	151	680	842	10
en	548	137	560	151	680	842	10
el	563	137	571	151	680	842	10
SNS.	575	137	599	151	680	842	10
Ministerio	371	150	417	164	680	842	10
de	419	150	431	164	680	842	10
Sanidad,	433	150	475	164	680	842	10
Servicios	478	150	520	164	680	842	10
Sociales	523	150	562	164	680	842	10
e	565	150	570	164	680	842	10
Igual-	572	150	599	164	680	842	10
dad.	371	163	392	177	680	842	10
Madrid.	396	163	431	177	680	842	10
18	435	163	447	177	680	842	10
de	450	163	462	177	680	842	10
diciembre	465	163	512	177	680	842	10
de	516	163	527	177	680	842	10
2013.	531	163	558	177	680	842	10
9.	358	189	367	203	680	842	10
Blasco	371	189	403	203	680	842	10
Patiño	406	189	436	203	680	842	10
F,	439	189	447	203	680	842	10
Martínez	450	189	490	203	680	842	10
López	493	189	521	203	680	842	10
de	524	189	536	203	680	842	10
Letona	539	189	572	203	680	842	10
J,	575	189	584	203	680	842	10
Vi-	587	189	599	203	680	842	10
llares	371	202	396	216	680	842	10
P,	399	202	406	216	680	842	10
Jiménez	409	202	448	216	680	842	10
AI.	451	202	464	216	680	842	10
El	467	202	476	216	680	842	10
paciente	479	202	519	216	680	842	10
anciano	522	202	560	216	680	842	10
polime-	563	202	599	216	680	842	10
dicado:	371	215	406	229	680	842	10
efectos	409	215	443	229	680	842	10
sobre	446	215	472	229	680	842	10
su	475	215	486	229	680	842	10
salud	488	215	513	229	680	842	10
y	516	215	521	229	680	842	10
sobre	523	215	550	229	680	842	10
el	552	215	560	229	680	842	10
sistema	563	215	599	229	680	842	10
sanitario.	371	228	415	242	680	842	10
Información	420	228	477	242	680	842	10
Terapéutica	482	228	537	242	680	842	10
del	542	228	556	242	680	842	10
Sistema	561	228	599	242	680	842	10
Nacional	371	241	413	255	680	842	10
de	416	241	428	255	680	842	10
Salud	431	241	458	255	680	842	10
2005;	462	241	489	255	680	842	10
29:6.	493	241	517	255	680	842	10
10.	353	267	368	281	680	842	10
Palop	371	267	398	281	680	842	10
Larrea	401	267	431	281	680	842	10
V,	434	267	442	281	680	842	10
Martínez	445	267	485	281	680	842	10
Mir	488	267	503	281	680	842	10
I.	506	267	512	281	680	842	10
Adherencia	515	267	568	281	680	842	10
al	572	267	580	281	680	842	10
tra-	583	267	599	281	680	842	10
tamiento	371	280	414	294	680	842	10
en	419	280	431	294	680	842	10
el	436	280	444	294	680	842	10
paciente	449	280	490	294	680	842	10
anciano.	495	280	536	294	680	842	10
Información	542	280	599	294	680	842	10
Terapéutica	371	293	425	307	680	842	10
del	428	293	442	307	680	842	10
Sistema	444	293	482	307	680	842	10
Nacional	485	293	526	307	680	842	10
de	529	293	540	307	680	842	10
Salud	543	293	569	307	680	842	10
2004;	572	293	599	307	680	842	10
28(5):113-20.	371	306	437	320	680	842	10
CORRESPONDENCIA	353	358	464	372	680	842	10
Primitivo	353	384	394	398	680	842	10
Ramos	398	384	431	398	680	842	10
Cordero	434	384	473	398	680	842	10
Agustín	353	397	389	411	680	842	10
de	392	397	404	411	680	842	10
Foxá,	407	397	432	411	680	842	10
31,	436	397	451	411	680	842	10
11ª	454	397	471	411	680	842	10
planta	474	397	503	411	680	842	10
dcha.	507	397	533	411	680	842	10
28036	353	410	383	424	680	842	10
Madrid	387	410	419	424	680	842	10
Email:	353	436	383	450	680	842	10
primitivo.ramos@madrid.org	386	436	525	450	680	842	10
