ORIGINALES	496	12	553	27	595	794	1
Efectos	43	86	92	110	595	794	1
de	95	86	112	110	595	794	1
la	115	86	128	110	595	794	1
respiración	130	86	207	110	595	794	1
controlada	210	86	282	110	595	794	1
sobre	43	108	81	132	595	794	1
los	83	108	104	132	595	794	1
síntomas	106	108	167	132	595	794	1
de	170	108	187	132	595	794	1
estrés	190	108	231	132	595	794	1
y	43	130	51	154	595	794	1
ansiedad	53	130	115	154	595	794	1
en	118	130	135	154	595	794	1
una	137	130	163	154	595	794	1
población	166	130	233	154	595	794	1
de	43	152	60	176	595	794	1
55	62	152	78	176	595	794	1
a	80	152	89	176	595	794	1
65	92	152	107	176	595	794	1
años.	110	152	146	176	595	794	1
Estudio	148	152	198	176	595	794	1
piloto	200	152	239	176	595	794	1
Voluntary	43	185	106	210	595	794	1
management	109	185	196	210	595	794	1
breathing	199	185	263	210	595	794	1
and	43	207	68	232	595	794	1
stress	71	207	111	232	595	794	1
reduction	114	207	178	232	595	794	1
in	180	207	194	232	595	794	1
55	196	207	211	232	595	794	1
to	214	207	227	232	595	794	1
65	230	207	245	232	595	794	1
year	248	207	278	232	595	794	1
old	43	229	64	254	595	794	1
persons.	67	229	124	254	595	794	1
Pilot	126	229	157	254	595	794	1
study	160	229	196	254	595	794	1
RESUMEN	234	318	289	333	595	794	1
PALABRAS	92	464	136	476	595	794	1
CLAVE:	138	464	169	476	595	794	1
terapia	171	464	194	477	595	794	1
de	196	464	205	477	595	794	1
manejo	207	464	233	477	595	794	1
voluntario	235	464	271	477	595	794	1
de	273	464	281	477	595	794	1
la	283	464	289	477	595	794	1
respiración,	226	475	266	488	595	794	1
estrés.	268	475	289	488	595	794	1
INTRODUCCIÓN	51	527	132	542	595	794	1
La	43	552	51	565	595	794	1
respiración	53	552	91	565	595	794	1
parece	93	552	115	565	595	794	1
tener	117	552	135	565	595	794	1
una	137	552	150	565	595	794	1
influencia	152	552	187	565	595	794	1
notable	189	552	215	565	595	794	1
en	217	552	225	565	595	794	1
la	227	552	233	565	595	794	1
disminución	235	552	279	565	595	794	1
de	281	552	289	565	595	794	1
los	43	563	52	576	595	794	1
niveles	54	563	77	576	595	794	1
de	79	563	87	576	595	794	1
estrés	89	563	108	576	595	794	1
1,2	108	564	114	571	595	794	1
.	114	563	116	576	595	794	1
La	118	563	127	576	595	794	1
respiración	129	563	167	576	595	794	1
prolongada	169	563	208	576	595	794	1
se	210	563	216	576	595	794	1
ha	218	563	226	576	595	794	1
visto	228	563	245	576	595	794	1
efectiva	247	563	272	576	595	794	1
para	274	563	289	576	595	794	1
reducir	43	574	67	587	595	794	1
el	70	574	75	587	595	794	1
arousal	78	574	102	587	595	794	1
y	105	574	109	587	595	794	1
la	111	574	117	587	595	794	1
conductancia	120	574	166	587	595	794	1
de	169	574	177	587	595	794	1
la	179	574	185	587	595	794	1
piel	188	574	201	587	595	794	1
durante	203	574	230	587	595	794	1
los	233	574	242	587	595	794	1
períodos	245	574	274	587	595	794	1
res-	277	574	289	587	595	794	1
piratorios	43	585	76	598	595	794	1
caracterizados	79	585	126	598	595	794	1
por	129	585	141	598	595	794	1
inspiración	144	585	182	598	595	794	1
rápida	185	585	207	598	595	794	1
y	210	585	214	598	595	794	1
espiración	216	585	251	598	595	794	1
lenta	254	585	271	598	595	794	1
3	271	586	274	593	595	794	1
.	274	585	276	598	595	794	1
De	279	585	289	598	595	794	1
igual	43	596	59	609	595	794	1
forma,	62	596	84	609	595	794	1
se	87	596	93	609	595	794	1
han	95	596	108	609	595	794	1
encontrado	111	596	150	609	595	794	1
diferencias	152	596	189	609	595	794	1
en	191	596	199	609	595	794	1
la	202	596	207	609	595	794	1
conductancia	210	596	256	609	595	794	1
de	258	596	266	609	595	794	1
la	268	596	274	609	595	794	1
piel	276	596	289	609	595	794	1
según	43	607	62	620	595	794	1
patrones	66	607	95	620	595	794	1
de	98	607	106	620	595	794	1
respiración	110	607	148	620	595	794	1
distintos	151	607	180	620	595	794	1
4	180	608	183	615	595	794	1
.	183	607	185	620	595	794	1
Los	189	607	201	620	595	794	1
efectos	204	607	227	620	595	794	1
de	231	607	239	620	595	794	1
la	242	607	248	620	595	794	1
respiración	251	607	289	620	595	794	1
han	43	618	56	631	595	794	1
resultado	59	618	90	631	595	794	1
comparables	93	618	136	631	595	794	1
a	139	618	143	631	595	794	1
los	146	618	155	631	595	794	1
de	158	618	166	631	595	794	1
la	169	618	175	631	595	794	1
relajación	178	618	212	631	595	794	1
muscular	215	618	246	631	595	794	1
progresiva	249	618	284	631	595	794	1
5	284	619	287	626	595	794	1
.	287	618	289	631	595	794	1
Los	43	629	55	642	595	794	1
programas	57	629	93	642	595	794	1
que	95	629	108	642	595	794	1
combinan	110	629	145	642	595	794	1
los	147	629	157	642	595	794	1
asanas	159	629	180	642	595	794	1
del	182	629	193	642	595	794	1
pranayama	195	629	233	642	595	794	1
(respiración	235	629	276	642	595	794	1
yo-	278	629	289	642	595	794	1
gui	43	640	53	653	595	794	1
y	56	640	60	653	595	794	1
posturas	62	640	91	653	595	794	1
del	93	640	103	653	595	794	1
yoga)	105	640	124	653	595	794	1
y	126	640	130	653	595	794	1
la	132	640	138	653	595	794	1
meditación	140	640	179	653	595	794	1
han	182	640	195	653	595	794	1
evidenciado	197	640	238	653	595	794	1
que	240	640	253	653	595	794	1
el	255	640	261	653	595	794	1
yoga	263	640	279	653	595	794	1
de	281	640	289	653	595	794	1
Sudarshan	43	651	78	664	595	794	1
Kriya	80	651	99	664	595	794	1
(30	101	651	113	664	595	794	1
minutos	115	651	144	664	595	794	1
cada	146	651	161	664	595	794	1
día)	163	651	177	664	595	794	1
es	179	651	185	664	595	794	1
un	187	651	196	664	595	794	1
complemento	198	651	246	664	595	794	1
beneficioso,	248	651	289	664	595	794	1
poco	43	662	59	675	595	794	1
arriesgado	62	662	97	675	595	794	1
y	100	662	104	675	595	794	1
barato	107	662	129	675	595	794	1
para	132	662	147	675	595	794	1
el	149	662	155	675	595	794	1
tratamiento	158	662	199	675	595	794	1
de	202	662	210	675	595	794	1
la	213	662	218	675	595	794	1
tensión	221	662	247	675	595	794	1
nerviosa,	250	662	280	675	595	794	1
la	283	662	289	675	595	794	1
ansiedad,	43	673	75	686	595	794	1
el	77	673	83	686	595	794	1
trastorno	85	673	117	686	595	794	1
postraumático,	119	673	171	686	595	794	1
la	173	673	179	686	595	794	1
depresión,	181	673	217	686	595	794	1
enfermedades	219	673	266	686	595	794	1
médi-	269	673	289	686	595	794	1
cas	43	684	53	697	595	794	1
relacionadas	55	684	97	697	595	794	1
con	99	684	112	697	595	794	1
la	114	684	120	697	595	794	1
ansiedad	122	684	152	697	595	794	1
y	155	684	158	697	595	794	1
el	161	684	166	697	595	794	1
abuso	169	684	189	697	595	794	1
de	191	684	199	697	595	794	1
sustancias	201	684	235	697	595	794	1
6	235	685	238	692	595	794	1
.	238	684	240	697	595	794	1
Las	51	695	63	708	595	794	1
técnicas	67	695	95	708	595	794	1
respiratorias	99	695	142	708	595	794	1
han	146	695	159	708	595	794	1
obtenido	163	695	195	708	595	794	1
también	199	695	228	708	595	794	1
éxito	232	695	249	708	595	794	1
cuando	253	695	279	708	595	794	1
el	283	695	289	708	595	794	1
objetivo	43	706	71	719	595	794	1
de	74	706	83	719	595	794	1
la	86	706	92	719	595	794	1
investigación	95	706	142	719	595	794	1
ha	145	706	153	719	595	794	1
sido	157	706	171	719	595	794	1
disminuir	174	706	209	719	595	794	1
síntomas	212	706	244	719	595	794	1
de	247	706	255	719	595	794	1
ansiedad	259	706	289	719	595	794	1
en	43	717	51	730	595	794	1
pacientes	55	717	87	730	595	794	1
diagnosticados	91	717	143	730	595	794	1
de	146	717	155	730	595	794	1
trastorno	158	717	191	730	595	794	1
de	195	717	203	730	595	794	1
ansiedad	207	717	237	730	595	794	1
generalizada	241	717	284	730	595	794	1
7	284	718	287	725	595	794	1
.	287	717	289	730	595	794	1
Por	43	728	55	741	595	794	1
su	58	728	66	741	595	794	1
parte,	70	728	90	741	595	794	1
otros	94	728	111	741	595	794	1
investigadores	115	728	165	741	595	794	1
8	165	729	167	736	595	794	1
informan	171	728	204	741	595	794	1
de	208	728	216	741	595	794	1
que	220	728	233	741	595	794	1
las	237	728	246	741	595	794	1
técnicas	249	728	277	741	595	794	1
de	281	728	289	741	595	794	1
relajación	43	739	77	752	595	794	1
como	79	739	99	752	595	794	1
entrenamiento	102	739	154	752	595	794	1
autógeno	156	739	189	752	595	794	1
y	192	739	196	752	595	794	1
relajación	199	739	233	752	595	794	1
por	235	739	248	752	595	794	1
respiración	250	739	289	752	595	794	1
18	23	761	31	774	595	794	1
Gerokomos.	43	764	71	772	595	794	1
2015;26(1):18-22	72	764	111	772	595	794	1
José	306	88	323	100	595	794	1
Ignacio	325	88	351	100	595	794	1
Cea	353	88	366	100	595	794	1
Ugarte	368	88	392	100	595	794	1
1	392	89	395	96	595	794	1
Asunción	306	100	339	112	595	794	1
González-Pinto	341	100	393	112	595	794	1
Arrillaga	395	100	425	112	595	794	1
2	425	101	428	108	595	794	1
Olga	306	112	323	124	595	794	1
M.ª	325	112	337	124	595	794	1
Cabo	339	112	357	124	595	794	1
González	359	112	391	124	595	794	1
3	390	113	393	120	595	794	1
1.	306	137	311	146	595	794	1
Departamento	313	137	351	146	595	794	1
de	352	137	359	146	595	794	1
Enfermería	360	137	389	146	595	794	1
I.	390	137	394	146	595	794	1
Escuela	395	137	415	146	595	794	1
Universitaria	417	137	450	146	595	794	1
de	451	137	458	146	595	794	1
Enfermería	459	137	488	146	595	794	1
de	489	137	496	146	595	794	1
la	497	137	502	146	595	794	1
UPV/EHU.	504	137	530	146	595	794	1
Leioa	313	146	328	156	595	794	1
(Vizcaya).	329	146	353	156	595	794	1
2.	306	156	311	166	595	794	1
Departamento	313	156	351	166	595	794	1
de	352	156	359	166	595	794	1
Neurociencias.	360	156	400	166	595	794	1
Facultad	401	156	423	166	595	794	1
de	424	156	431	166	595	794	1
Medicina	432	156	457	166	595	794	1
y	459	156	462	166	595	794	1
Odontología	463	156	495	166	595	794	1
de	496	156	503	166	595	794	1
la	504	156	509	166	595	794	1
UPV/EHU.	510	156	537	166	595	794	1
Leioa	313	166	328	175	595	794	1
(Vizcaya).	329	166	353	175	595	794	1
3.	306	175	311	185	595	794	1
Servicio	313	175	334	185	595	794	1
Vasco	335	175	351	185	595	794	1
de	353	175	359	185	595	794	1
Salud	361	175	376	185	595	794	1
Osakidetza.	377	175	407	185	595	794	1
Correspondencia:	306	198	362	208	595	794	1
José	306	208	320	217	595	794	1
Ignacio	321	208	342	217	595	794	1
Cea	343	208	354	217	595	794	1
Ugarte	356	208	375	217	595	794	1
Universidad	306	217	340	227	595	794	1
País	341	217	353	227	595	794	1
Vasco.	355	217	373	227	595	794	1
Escuela	375	217	396	227	595	794	1
Universitaria	398	217	434	227	595	794	1
de	435	217	442	227	595	794	1
Enfermería	444	217	475	227	595	794	1
B.º	306	227	314	236	595	794	1
Sarriena,	316	227	341	236	595	794	1
s/n	343	227	352	236	595	794	1
48940	306	236	324	246	595	794	1
Leioa	325	236	340	246	595	794	1
(Vizcaya)	342	236	367	246	595	794	1
Tel.:	306	246	318	256	595	794	1
946	319	246	330	256	595	794	1
012	331	246	342	256	595	794	1
911	344	246	354	256	595	794	1
E-mail:	306	256	326	265	595	794	1
ignacio.cea@ehu.es	327	256	384	265	595	794	1
ABSTRACT	306	318	365	333	595	794	1
KEYWORDS:	306	464	360	476	595	794	1
Voluntary	362	464	398	477	595	794	1
management	400	464	446	477	595	794	1
breathing	448	464	482	477	595	794	1
therapy,	484	464	513	477	595	794	1
stress.	306	475	327	488	595	794	1
pueden	306	530	332	543	595	794	1
ser	334	530	344	543	595	794	1
tan	346	530	357	543	595	794	1
eficaces	359	530	385	543	595	794	1
como	387	530	407	543	595	794	1
la	409	530	415	543	595	794	1
medicación	417	530	458	543	595	794	1
ansiolítica	460	530	495	543	595	794	1
en	497	530	506	543	595	794	1
el	508	530	514	543	595	794	1
tratamien-	516	530	553	543	595	794	1
to	306	541	313	554	595	794	1
de	316	541	324	554	595	794	1
este	326	541	340	554	595	794	1
trastorno.	342	541	376	554	595	794	1
Con	315	552	330	565	595	794	1
respecto	333	552	361	565	595	794	1
a	364	552	368	565	595	794	1
nuestra	370	552	396	565	595	794	1
técnica	398	552	423	565	595	794	1
de	426	552	434	565	595	794	1
respiración	437	552	474	565	595	794	1
manejada	477	552	510	565	595	794	1
a	513	552	517	565	595	794	1
voluntad,	520	552	553	565	595	794	1
los	306	563	316	576	595	794	1
autores	317	563	342	576	595	794	1
de	344	563	352	576	595	794	1
la	354	563	360	576	595	794	1
presente	362	563	390	576	595	794	1
investigación	392	563	437	576	595	794	1
encontraron,	439	563	483	576	595	794	1
en	485	563	494	576	595	794	1
estudios	495	563	523	576	595	794	1
de	525	563	533	576	595	794	1
labo-	535	563	553	576	595	794	1
ratorio	306	574	330	587	595	794	1
previos,	332	574	359	587	595	794	1
que	361	574	374	587	595	794	1
redujo	376	574	398	587	595	794	1
la	401	574	407	587	595	794	1
hipertensión	409	574	453	587	595	794	1
arterial	455	574	479	587	595	794	1
esencial	482	574	508	587	595	794	1
9-11	508	575	518	582	595	794	1
.	518	574	520	587	595	794	1
Con	522	574	538	587	595	794	1
este	540	574	553	587	595	794	1
procedimiento	306	585	357	598	595	794	1
se	359	585	365	598	595	794	1
estimula	368	585	397	598	595	794	1
la	399	585	405	598	595	794	1
activación	407	585	441	598	595	794	1
del	444	585	454	598	595	794	1
sistema	456	585	481	598	595	794	1
nervioso	483	585	512	598	595	794	1
parasimpá-	515	585	553	598	595	794	1
tico	306	596	319	609	595	794	1
a	322	596	325	609	595	794	1
través	328	596	348	609	595	794	1
de	350	596	358	609	595	794	1
los	361	596	370	609	595	794	1
reflejos	373	596	397	609	595	794	1
carotídeos	400	596	435	609	595	794	1
y	437	596	441	609	595	794	1
aórticos,	444	596	473	609	595	794	1
los	475	596	485	609	595	794	1
cuales	488	596	508	609	595	794	1
estimulan	511	596	544	609	595	794	1
el	547	596	553	609	595	794	1
núcleo	306	607	329	620	595	794	1
del	332	607	342	620	595	794	1
haz	345	607	356	620	595	794	1
solitario,	359	607	389	620	595	794	1
que	391	607	404	620	595	794	1
comunica	407	607	440	620	595	794	1
con	443	607	456	620	595	794	1
el	458	607	464	620	595	794	1
centro	466	607	488	620	595	794	1
del	491	607	501	620	595	794	1
nervio	504	607	526	620	595	794	1
vago,	528	607	546	620	595	794	1
y	549	607	553	620	595	794	1
a	306	618	310	631	595	794	1
partir	312	618	331	631	595	794	1
de	334	618	342	631	595	794	1
aquí	344	618	359	631	595	794	1
se	361	618	368	631	595	794	1
produce	370	618	398	631	595	794	1
el	400	618	406	631	595	794	1
efecto	409	618	429	631	595	794	1
sistémico.	431	618	465	631	595	794	1
Tanto	315	629	335	642	595	794	1
el	340	629	346	642	595	794	1
Inventario	351	629	387	642	595	794	1
de	392	629	400	642	595	794	1
ansiedad	406	629	435	642	595	794	1
estado-rasgo	441	629	483	642	595	794	1
(STAI,	488	629	512	642	595	794	1
State-Trait	517	629	553	642	595	794	1
Anxiety	306	640	331	653	595	794	1
Inventory)	334	640	368	653	595	794	1
12	368	641	373	648	595	794	1
como	376	640	396	653	595	794	1
el	398	640	404	653	595	794	1
Índice	407	640	429	653	595	794	1
de	431	640	439	653	595	794	1
reactividad	442	640	480	653	595	794	1
al	483	640	489	653	595	794	1
estrés	491	640	510	653	595	794	1
(IRE)	513	640	533	653	595	794	1
13-15	533	641	545	648	595	794	1
se	546	640	553	653	595	794	1
han	306	651	319	664	595	794	1
utilizado	323	651	353	664	595	794	1
en	356	651	364	664	595	794	1
numerosas	368	651	405	664	595	794	1
investigaciones.	408	651	462	664	595	794	1
El	465	651	472	664	595	794	1
STAI	476	651	494	664	595	794	1
se	498	651	504	664	595	794	1
ha	507	651	516	664	595	794	1
empleado	519	651	553	664	595	794	1
ampliamente	306	662	351	675	595	794	1
en	354	662	363	675	595	794	1
poblaciones	366	662	407	675	595	794	1
clínicas	410	662	435	675	595	794	1
para	438	662	453	675	595	794	1
evaluar	456	662	481	675	595	794	1
los	484	662	493	675	595	794	1
síntomas	496	662	527	675	595	794	1
de	530	662	538	675	595	794	1
an-	542	662	553	675	595	794	1
siedad.	306	673	330	686	595	794	1
En	332	673	342	686	595	794	1
concreto,	344	673	376	686	595	794	1
para	379	673	394	686	595	794	1
medir	396	673	416	686	595	794	1
la	419	673	424	686	595	794	1
disminución	427	673	470	686	595	794	1
de	472	673	481	686	595	794	1
la	483	673	489	686	595	794	1
ansiedad	491	673	521	686	595	794	1
tras	523	673	535	686	595	794	1
ejer-	537	673	553	686	595	794	1
cicios	306	684	325	697	595	794	1
respiratorios.	328	684	373	697	595	794	1
Un	376	684	387	697	595	794	1
estudio	390	684	416	697	595	794	1
16	416	685	421	692	595	794	1
con	424	684	437	697	595	794	1
pacientes	440	684	471	697	595	794	1
sometidos	474	684	509	697	595	794	1
a	512	684	516	697	595	794	1
trasplante	519	684	553	697	595	794	1
celular	306	695	329	708	595	794	1
obtuvo	331	695	356	708	595	794	1
disminución	358	695	401	708	595	794	1
del	404	695	414	708	595	794	1
nivel	416	695	433	708	595	794	1
de	435	695	443	708	595	794	1
ansiedad,	446	695	478	708	595	794	1
medida	480	695	506	708	595	794	1
con	508	695	521	708	595	794	1
el	523	695	529	708	595	794	1
STAI.	531	695	552	708	595	794	1
En	315	706	325	719	595	794	1
relación	327	706	354	719	595	794	1
con	356	706	369	719	595	794	1
la	370	706	376	719	595	794	1
duración	378	706	409	719	595	794	1
necesaria	411	706	442	719	595	794	1
de	444	706	452	719	595	794	1
los	454	706	464	719	595	794	1
tratamientos	465	706	509	719	595	794	1
con	511	706	524	719	595	794	1
técnicas	526	706	553	719	595	794	1
respiratorias	306	717	348	730	595	794	1
podemos	351	717	383	730	595	794	1
señalar	386	717	410	730	595	794	1
que	413	717	426	730	595	794	1
los	429	717	438	730	595	794	1
efectos	442	717	465	730	595	794	1
beneficiosos	468	717	510	730	595	794	1
de	513	717	521	730	595	794	1
la	525	717	530	730	595	794	1
respi-	534	717	553	730	595	794	1
ración	306	728	328	741	595	794	1
lenta	330	728	347	741	595	794	1
y	350	728	354	741	595	794	1
la	357	728	363	741	595	794	1
relajación	365	728	398	741	595	794	1
mental	401	728	425	741	595	794	1
para	428	728	443	741	595	794	1
la	445	728	451	741	595	794	1
disminución	454	728	497	741	595	794	1
del	500	728	511	741	595	794	1
estrés	513	728	532	741	595	794	1
sobre	535	728	553	741	595	794	1
distintos	306	739	336	752	595	794	1
parámetros	339	739	378	752	595	794	1
autonómicos	381	739	426	752	595	794	1
se	429	739	435	752	595	794	1
han	439	739	452	752	595	794	1
observado	455	739	490	752	595	794	1
en	493	739	501	752	595	794	1
ocasiones	505	739	537	752	595	794	1
tras	540	739	553	752	595	794	1
GEROKOMOS	475	8	574	32	595	794	2
ORIGINALES	41	12	98	27	595	794	2
José	386	55	396	63	595	794	2
Ignacio	397	55	413	63	595	794	2
Cea	414	55	422	63	595	794	2
Ugarte,	423	55	439	63	595	794	2
Asunción	440	55	460	63	595	794	2
González-Pinto	461	55	492	63	595	794	2
Arrillaga	493	55	512	63	595	794	2
y	513	55	515	63	595	794	2
Olga	516	55	526	63	595	794	2
M.ª	527	55	535	63	595	794	2
Cabo	536	55	547	63	595	794	2
González	548	55	567	63	595	794	2
Efectos	246	63	265	72	595	794	2
de	266	63	273	72	595	794	2
la	274	63	279	72	595	794	2
respiración	280	63	309	72	595	794	2
controlada	310	63	338	72	595	794	2
sobre	339	63	353	72	595	794	2
los	355	63	362	72	595	794	2
síntomas	364	63	387	72	595	794	2
de	389	63	395	72	595	794	2
estrés	396	63	412	72	595	794	2
y	414	63	417	72	595	794	2
ansiedad	418	63	441	72	595	794	2
en	443	63	449	72	595	794	2
una	451	63	460	72	595	794	2
población	462	63	487	72	595	794	2
de	488	63	495	72	595	794	2
55	496	63	503	72	595	794	2
a	504	63	507	72	595	794	2
65	509	63	515	72	595	794	2
años.	516	63	530	72	595	794	2
Estudio	532	63	551	72	595	794	2
piloto	552	63	567	72	595	794	2
una	43	90	55	103	595	794	2
sola	58	90	71	103	595	794	2
sesión	74	90	95	103	595	794	2
17	95	91	100	98	595	794	2
.	100	90	102	103	595	794	2
Sin	105	90	116	103	595	794	2
embargo,	119	90	151	103	595	794	2
algunas	154	90	179	103	595	794	2
investigaciones	182	90	234	103	595	794	2
han	236	90	249	103	595	794	2
constatado	252	90	289	103	595	794	2
descensos	43	101	76	114	595	794	2
más	78	101	92	114	595	794	2
relevantes	94	101	128	114	595	794	2
a	130	101	134	114	595	794	2
partir	136	101	155	114	595	794	2
de	158	101	166	114	595	794	2
4	168	101	173	114	595	794	2
semanas	175	101	204	114	595	794	2
de	206	101	214	114	595	794	2
entrenamiento	216	101	267	114	595	794	2
18	267	102	272	109	595	794	2
y	275	101	279	114	595	794	2
de	281	101	289	114	595	794	2
6	43	112	47	125	595	794	2
semanas	50	112	78	125	595	794	2
16	78	113	84	120	595	794	2
.	84	112	86	125	595	794	2
Tras	88	112	103	125	595	794	2
4	106	112	110	125	595	794	2
semanas	113	112	141	125	595	794	2
de	144	112	152	125	595	794	2
tratamiento	155	112	196	125	595	794	2
respiratorio,	199	112	241	125	595	794	2
realizado	244	112	274	125	595	794	2
por	277	112	289	125	595	794	2
el	43	123	48	136	595	794	2
servicio	51	123	77	136	595	794	2
de	79	123	88	136	595	794	2
enfermería,	90	123	129	136	595	794	2
pudieron	132	123	164	136	595	794	2
observarse	166	123	202	136	595	794	2
igualmente	204	123	243	136	595	794	2
descensos	245	123	278	136	595	794	2
en	281	123	289	136	595	794	2
las	43	134	51	147	595	794	2
medidas	54	134	83	147	595	794	2
de	86	134	94	147	595	794	2
ansiedad	97	134	127	147	595	794	2
y	130	134	134	147	595	794	2
estrés	137	134	155	147	595	794	2
y	158	134	162	147	595	794	2
mejoras	165	134	192	147	595	794	2
en	195	134	203	147	595	794	2
la	206	134	212	147	595	794	2
calidad	215	134	240	147	595	794	2
de	243	134	251	147	595	794	2
vida,	254	134	270	147	595	794	2
aun-	273	134	289	147	595	794	2
que	43	145	55	158	595	794	2
solo	58	145	72	158	595	794	2
en	76	145	84	158	595	794	2
esta	87	145	100	158	595	794	2
última	103	145	126	158	595	794	2
con	129	145	142	158	595	794	2
significación	145	145	189	158	595	794	2
estadística	192	145	227	158	595	794	2
(p	230	145	237	158	595	794	2
=	240	145	245	158	595	794	2
0,04)	249	145	267	158	595	794	2
19	267	146	272	153	595	794	2
.	272	145	275	158	595	794	2
Un	278	145	289	158	595	794	2
entrenamiento	43	156	93	169	595	794	2
respiratorio	96	156	136	169	595	794	2
realizado	139	156	169	169	595	794	2
en	172	156	180	169	595	794	2
pacientes	183	156	215	169	595	794	2
con	218	156	230	169	595	794	2
síndrome	233	156	266	169	595	794	2
de	268	156	276	169	595	794	2
hi-	279	156	289	169	595	794	2
perventilación	43	167	92	180	595	794	2
crónica	94	167	119	180	595	794	2
mostró	121	167	146	180	595	794	2
mejoría	148	167	174	180	595	794	2
al	176	167	182	180	595	794	2
cabo	184	167	200	180	595	794	2
de	202	167	210	180	595	794	2
4	213	167	217	180	595	794	2
semanas,	219	167	250	180	595	794	2
aunque	252	167	278	180	595	794	2
los	280	167	289	180	595	794	2
resultados	43	178	77	191	595	794	2
fueron	79	178	102	191	595	794	2
claramente	104	178	142	191	595	794	2
significativos	144	178	189	191	595	794	2
(p	191	178	198	191	595	794	2
=	200	178	205	191	595	794	2
0,04)	207	178	226	191	595	794	2
tras	228	178	241	191	595	794	2
8	243	178	247	191	595	794	2
semanas	250	178	278	191	595	794	2
20	278	179	283	186	595	794	2
.	283	178	286	191	595	794	2
El	51	189	58	202	595	794	2
objetivo	61	189	88	202	595	794	2
de	90	189	98	202	595	794	2
este	101	189	113	202	595	794	2
estudio	115	189	140	202	595	794	2
fue	142	189	153	202	595	794	2
analizar	155	189	181	202	595	794	2
los	183	189	193	202	595	794	2
efectos	195	189	218	202	595	794	2
a	220	189	224	202	595	794	2
corto	226	189	244	202	595	794	2
plazo	246	189	264	202	595	794	2
de	266	189	274	202	595	794	2
una	276	189	289	202	595	794	2
técnica	43	200	66	213	595	794	2
de	68	200	76	213	595	794	2
respiración	79	200	116	213	595	794	2
manejada	118	200	151	213	595	794	2
voluntariamente,	153	200	210	213	595	794	2
junto	213	200	231	213	595	794	2
a	233	200	237	213	595	794	2
la	239	200	245	213	595	794	2
información	247	200	289	213	595	794	2
sobre	43	211	60	224	595	794	2
el	62	211	68	224	595	794	2
estrés,	70	211	90	224	595	794	2
en	92	211	100	224	595	794	2
un	102	211	111	224	595	794	2
grupo	113	211	133	224	595	794	2
de	135	211	143	224	595	794	2
sujetos	145	211	168	224	595	794	2
mayores	170	211	198	224	595	794	2
de	200	211	208	224	595	794	2
55	210	211	218	224	595	794	2
años,	220	211	238	224	595	794	2
y	240	211	244	224	595	794	2
comparar	245	211	278	224	595	794	2
di-	280	211	289	224	595	794	2
chos	43	222	58	235	595	794	2
efectos	60	222	82	235	595	794	2
con	84	222	97	235	595	794	2
los	99	222	108	235	595	794	2
obtenidos	110	222	143	235	595	794	2
en	145	222	153	235	595	794	2
un	155	222	164	235	595	794	2
grupo	166	222	186	235	595	794	2
contraste	188	222	219	235	595	794	2
que	220	222	233	235	595	794	2
asistió	235	222	255	235	595	794	2
a	257	222	261	235	595	794	2
sesiones	263	222	289	235	595	794	2
de	43	233	51	246	595	794	2
información	53	233	95	246	595	794	2
sobre	97	233	115	246	595	794	2
estrés,	117	233	137	246	595	794	2
y	139	233	143	246	595	794	2
a	145	233	149	246	595	794	2
los	151	233	160	246	595	794	2
obtenidos	162	233	196	246	595	794	2
por	198	233	209	246	595	794	2
un	212	233	221	246	595	794	2
grupo	223	233	243	246	595	794	2
en	245	233	254	246	595	794	2
espera.	256	233	279	246	595	794	2
La	281	233	289	246	595	794	2
investigación	43	244	87	257	595	794	2
fue	88	244	99	257	595	794	2
aprobada	101	244	132	257	595	794	2
por	134	244	146	257	595	794	2
la	148	244	153	257	595	794	2
Universidad	155	244	196	257	595	794	2
y	198	244	202	257	595	794	2
todos	204	244	223	257	595	794	2
los	224	244	234	257	595	794	2
participantes	236	244	279	257	595	794	2
en	281	244	289	257	595	794	2
el	43	255	48	268	595	794	2
estudio	50	255	75	268	595	794	2
firmaron,	77	255	109	268	595	794	2
tras	111	255	123	268	595	794	2
recibir	125	255	147	268	595	794	2
la	149	255	155	268	595	794	2
información,	157	255	201	268	595	794	2
su	203	255	210	268	595	794	2
consentimiento.	212	255	267	268	595	794	2
MÉTODOS	51	285	104	300	595	794	2
Sujetos	43	311	73	324	595	794	2
La	43	332	51	345	595	794	2
muestra	53	332	81	345	595	794	2
de	83	332	91	345	595	794	2
sujetos	93	332	116	345	595	794	2
estuvo	118	332	140	345	595	794	2
constituida	142	332	181	345	595	794	2
por	183	332	195	345	595	794	2
54	197	332	206	345	595	794	2
alumnos	208	332	237	345	595	794	2
de	239	332	248	345	595	794	2
primer	250	332	273	345	595	794	2
cur-	275	332	289	345	595	794	2
so	43	343	50	356	595	794	2
pertenecientes	52	343	101	356	595	794	2
a	103	343	107	356	595	794	2
los	109	343	119	356	595	794	2
estudios	121	343	149	356	595	794	2
de	151	343	159	356	595	794	2
Ciencias	162	343	191	356	595	794	2
Humanas	193	343	227	356	595	794	2
de	229	343	237	356	595	794	2
la	239	343	245	356	595	794	2
Universidad	247	343	289	356	595	794	2
del	43	354	53	367	595	794	2
_	45	356	50	368	595	794	2
País	55	354	68	367	595	794	2
Vasco	70	354	90	367	595	794	2
UPV/EHU,	92	354	134	367	595	794	2
con	136	354	149	367	595	794	2
edades	151	354	173	367	595	794	2
comprendidas	175	354	224	367	595	794	2
entre	226	354	244	367	595	794	2
55	246	354	255	367	595	794	2
y	257	354	261	367	595	794	2
65	263	354	272	367	595	794	2
años	274	354	289	367	595	794	2
(	43	365	45	378	595	794	2
X	45	366	50	376	595	794	2
=	52	365	56	378	595	794	2
61,10;	59	365	81	378	595	794	2
desviación	83	365	119	378	595	794	2
típica	121	365	141	378	595	794	2
[DT]:	143	365	164	378	595	794	2
+3,82).	166	365	192	378	595	794	2
Se	194	365	202	378	595	794	2
eligió	204	365	223	378	595	794	2
esta	225	365	238	378	595	794	2
población	240	365	274	378	595	794	2
con	276	365	289	378	595	794	2
el	43	376	48	389	595	794	2
fin	51	376	60	389	595	794	2
de	63	376	71	389	595	794	2
comprobar	74	376	112	389	595	794	2
si	115	376	120	389	595	794	2
la	122	376	128	389	595	794	2
respiración	131	376	169	389	595	794	2
manejada	172	376	205	389	595	794	2
a	207	376	211	389	595	794	2
voluntad,	214	376	247	389	595	794	2
una	249	376	262	389	595	794	2
técnica	265	376	289	389	595	794	2
de	43	387	51	400	595	794	2
respiración	52	387	90	400	595	794	2
que	92	387	105	400	595	794	2
ya	107	387	114	400	595	794	2
había	116	387	135	400	595	794	2
demostrado	137	387	177	400	595	794	2
ser	179	387	189	400	595	794	2
capaz	191	387	209	400	595	794	2
de	211	387	219	400	595	794	2
mejorar	221	387	248	400	595	794	2
marcadores	250	387	289	400	595	794	2
cardiovasculares	43	398	98	411	595	794	2
ligados	101	398	125	411	595	794	2
al	128	398	134	411	595	794	2
estrés	137	398	155	411	595	794	2
10	155	399	161	406	595	794	2
,	161	398	163	411	595	794	2
podría	166	398	188	411	595	794	2
conseguir	192	398	225	411	595	794	2
mejoras	228	398	255	411	595	794	2
en	258	398	266	411	595	794	2
sínto-	269	398	289	411	595	794	2
mas	43	409	56	422	595	794	2
de	58	409	67	422	595	794	2
ansiedad	69	409	99	422	595	794	2
y	101	409	105	422	595	794	2
estrés	107	409	126	422	595	794	2
en	128	409	136	422	595	794	2
una	139	409	152	422	595	794	2
población	154	409	188	422	595	794	2
de	190	409	198	422	595	794	2
esta	201	409	214	422	595	794	2
edad.	216	409	234	422	595	794	2
Los	51	420	63	433	595	794	2
criterios	65	420	92	433	595	794	2
de	94	420	102	433	595	794	2
exclusión	104	420	135	433	595	794	2
fueron	137	420	160	433	595	794	2
encontrarse	162	420	201	433	595	794	2
en	203	420	211	433	595	794	2
tratamiento	213	420	252	433	595	794	2
antidepre-	254	420	289	433	595	794	2
sivo	43	431	56	444	595	794	2
o	58	431	62	444	595	794	2
ansiolítico.	64	431	101	444	595	794	2
Con	103	431	118	444	595	794	2
este	120	431	133	444	595	794	2
criterio,	135	431	161	444	595	794	2
54	163	431	172	444	595	794	2
sujetos,	174	431	199	444	595	794	2
26	201	431	210	444	595	794	2
hombres	212	431	242	444	595	794	2
y	244	431	248	444	595	794	2
28	250	431	259	444	595	794	2
mujeres,	261	431	289	444	595	794	2
participaron	43	442	84	455	595	794	2
en	86	442	94	455	595	794	2
el	96	442	102	455	595	794	2
estudio:	104	442	130	455	595	794	2
20	132	442	141	455	595	794	2
sujetos	143	442	166	455	595	794	2
en	168	442	176	455	595	794	2
el	178	442	184	455	595	794	2
grupo	185	442	206	455	595	794	2
experimental,	208	442	254	455	595	794	2
18	256	442	264	455	595	794	2
sujetos	266	442	289	455	595	794	2
en	43	453	51	466	595	794	2
el	53	453	59	466	595	794	2
grupo	61	453	82	466	595	794	2
de	84	453	92	466	595	794	2
información	95	453	137	466	595	794	2
sobre	139	453	157	466	595	794	2
estrés	159	453	178	466	595	794	2
y	180	453	184	466	595	794	2
16	187	453	195	466	595	794	2
sujetos	198	453	221	466	595	794	2
en	223	453	232	466	595	794	2
el	234	453	240	466	595	794	2
grupo	242	453	262	466	595	794	2
en	265	453	273	466	595	794	2
lista	276	453	289	466	595	794	2
de	43	464	51	477	595	794	2
espera.	53	464	76	477	595	794	2
DISEÑO	51	494	91	509	595	794	2
EXPERIMENTAL	94	494	175	509	595	794	2
En	43	519	52	532	595	794	2
este	55	519	68	532	595	794	2
estudio	70	519	95	532	595	794	2
se	97	519	104	532	595	794	2
ha	106	519	114	532	595	794	2
utilizado	117	519	147	532	595	794	2
un	149	519	158	532	595	794	2
diseño	161	519	183	532	595	794	2
experimental	186	519	230	532	595	794	2
con	233	519	245	532	595	794	2
grupos	248	519	271	532	595	794	2
con-	274	519	289	532	595	794	2
trol	43	530	55	543	595	794	2
pre-post	57	530	86	543	595	794	2
de	88	530	96	543	595	794	2
medidas	99	530	128	543	595	794	2
repetidas.	130	530	163	543	595	794	2
Como	166	530	188	543	595	794	2
variables	190	530	220	543	595	794	2
independientes,	222	530	277	543	595	794	2
los	280	530	289	543	595	794	2
tipos	43	541	59	554	595	794	2
de	62	541	71	554	595	794	2
intervención,	73	541	119	554	595	794	2
y	122	541	126	554	595	794	2
como	129	541	149	554	595	794	2
variables	152	541	181	554	595	794	2
dependientes,	184	541	232	554	595	794	2
la	235	541	241	554	595	794	2
variación	244	541	275	554	595	794	2
an-	278	541	289	554	595	794	2
tes-después	43	552	81	565	595	794	2
en	84	552	92	565	595	794	2
los	94	552	104	565	595	794	2
síntomas	106	552	137	565	595	794	2
de	139	552	147	565	595	794	2
ansiedad	149	552	179	565	595	794	2
y	181	552	185	565	595	794	2
estrés.	188	552	208	565	595	794	2
La	51	563	60	576	595	794	2
asignación	62	563	98	576	595	794	2
de	100	563	108	576	595	794	2
los	111	563	120	576	595	794	2
sujetos	123	563	146	576	595	794	2
a	148	563	152	576	595	794	2
los	155	563	164	576	595	794	2
grupos	167	563	190	576	595	794	2
fue	192	563	203	576	595	794	2
aleatoria.	206	563	236	576	595	794	2
Los	239	563	251	576	595	794	2
sujetos	253	563	276	576	595	794	2
del	279	563	289	576	595	794	2
grupo	43	574	63	587	595	794	2
experimental,	65	574	111	587	595	794	2
grupo	113	574	133	587	595	794	2
1,	136	574	142	587	595	794	2
realizaron	144	574	177	587	595	794	2
la	179	574	185	587	595	794	2
respiración	187	574	224	587	595	794	2
manejada	226	574	259	587	595	794	2
a	261	574	265	587	595	794	2
volun-	267	574	289	587	595	794	2
tad	43	585	53	598	595	794	2
y	56	585	60	598	595	794	2
recibieron	63	585	97	598	595	794	2
información	100	585	141	598	595	794	2
sobre	144	585	162	598	595	794	2
el	165	585	171	598	595	794	2
estrés,	173	585	194	598	595	794	2
mientras	196	585	226	598	595	794	2
que	229	585	241	598	595	794	2
los	244	585	253	598	595	794	2
del	256	585	266	598	595	794	2
grupo	269	585	289	598	595	794	2
control-contraste,	43	596	102	609	595	794	2
gupo	105	596	123	609	595	794	2
2,	125	596	132	609	595	794	2
recibieron	135	596	169	609	595	794	2
únicamente	172	596	212	609	595	794	2
información	214	596	256	609	595	794	2
sobre	259	596	277	609	595	794	2
es-	280	596	289	609	595	794	2
trés.	43	607	57	620	595	794	2
Los	59	607	71	620	595	794	2
sujetos	74	607	97	620	595	794	2
asignados	99	607	132	620	595	794	2
al	134	607	140	620	595	794	2
grupo	143	607	163	620	595	794	2
de	166	607	174	620	595	794	2
espera,	176	607	199	620	595	794	2
grupo	202	607	222	620	595	794	2
3,	225	607	231	620	595	794	2
no	234	607	243	620	595	794	2
recibieron	246	607	280	620	595	794	2
ni	282	607	289	620	595	794	2
información	43	618	84	631	595	794	2
ni	86	618	93	631	595	794	2
realizaron	95	618	128	631	595	794	2
la	130	618	136	631	595	794	2
técnica	138	618	162	631	595	794	2
de	164	618	172	631	595	794	2
respiración	174	618	211	631	595	794	2
manejada	213	618	246	631	595	794	2
a	248	618	251	631	595	794	2
voluntad.	253	618	286	631	595	794	2
MEDIDAS	53	648	104	663	595	794	2
DE	106	648	120	663	595	794	2
EVALUACIÓN	123	648	191	663	595	794	2
•	43	673	46	686	595	794	2
Inventario	54	673	91	685	595	794	2
STAI	94	673	112	685	595	794	2
de	116	673	124	685	595	794	2
Spielberger	127	673	167	685	595	794	2
y	170	673	174	685	595	794	2
cols.	177	673	193	685	595	794	2
12	193	674	198	681	595	794	2
:	198	673	200	685	595	794	2
consta	204	673	226	686	595	794	2
de	229	673	237	686	595	794	2
20	240	673	249	686	595	794	2
ítems	252	673	271	686	595	794	2
rela-	274	673	289	686	595	794	2
cionados	54	684	84	697	595	794	2
con	88	684	101	697	595	794	2
la	104	684	110	697	595	794	2
ansiedad-rasgo	114	684	164	697	595	794	2
y	168	684	172	697	595	794	2
de	175	684	184	697	595	794	2
otros	187	684	204	697	595	794	2
20	208	684	217	697	595	794	2
relacionados	221	684	263	697	595	794	2
con	267	684	280	697	595	794	2
la	283	684	289	697	595	794	2
ansiedad-estado.	54	695	111	708	595	794	2
El	113	695	121	708	595	794	2
rango	123	695	143	708	595	794	2
de	146	695	154	708	595	794	2
las	157	695	166	708	595	794	2
puntuaciones	168	695	215	708	595	794	2
es	217	695	224	708	595	794	2
de	227	695	235	708	595	794	2
0	237	695	242	708	595	794	2
a	245	695	248	708	595	794	2
60	251	695	260	708	595	794	2
en	263	695	271	708	595	794	2
cada	274	695	289	708	595	794	2
subescala.	54	706	88	719	595	794	2
•	43	717	46	730	595	794	2
IRE	54	717	68	729	595	794	2
de	72	717	80	729	595	794	2
González	83	717	116	729	595	794	2
de	120	717	128	729	595	794	2
Rivera	131	717	154	729	595	794	2
3,14	154	718	164	725	595	794	2
:	164	717	166	729	595	794	2
se	170	717	176	730	595	794	2
trata	179	717	195	730	595	794	2
de	199	717	207	730	595	794	2
un	210	717	220	730	595	794	2
inventario	223	717	259	730	595	794	2
autoad-	262	717	289	730	595	794	2
ministrado	54	728	92	741	595	794	2
de	95	728	104	741	595	794	2
32	107	728	116	741	595	794	2
ítems	119	728	138	741	595	794	2
que	141	728	153	741	595	794	2
el	156	728	162	741	595	794	2
sujeto	165	728	186	741	595	794	2
valora	189	728	210	741	595	794	2
según	213	728	233	741	595	794	2
su	236	728	244	741	595	794	2
forma	247	728	268	741	595	794	2
habi-	271	728	289	741	595	794	2
tual	54	739	67	752	595	794	2
de	70	739	78	752	595	794	2
reaccionar	81	739	117	752	595	794	2
ante	120	739	135	752	595	794	2
situaciones	138	739	176	752	595	794	2
de	179	739	187	752	595	794	2
estrés	190	739	209	752	595	794	2
o	212	739	216	752	595	794	2
tensión	219	739	245	752	595	794	2
nerviosa.	247	739	279	752	595	794	2
El	282	739	289	752	595	794	2
rango	317	90	338	103	595	794	2
de	341	90	349	103	595	794	2
las	352	90	361	103	595	794	2
puntuaciones	364	90	411	103	595	794	2
es	414	90	421	103	595	794	2
de	424	90	432	103	595	794	2
0	435	90	440	103	595	794	2
a	443	90	447	103	595	794	2
128.	450	90	466	103	595	794	2
El	469	90	476	103	595	794	2
IRE	479	90	494	103	595	794	2
aporta,	497	90	522	103	595	794	2
además,	525	90	553	103	595	794	2
puntuaciones	317	101	365	114	595	794	2
en	367	101	375	114	595	794	2
cuatro	378	101	400	114	595	794	2
subescalas	402	101	438	114	595	794	2
de	440	101	448	114	595	794	2
estrés:	450	101	472	114	595	794	2
vegetativo,	474	101	512	114	595	794	2
emocional,	514	101	553	114	595	794	2
cognitivo	317	112	351	125	595	794	2
y	353	112	357	125	595	794	2
conductual.	359	112	401	125	595	794	2
PROCEDIMIENTO	314	142	403	157	595	794	2
Grupo	306	167	329	180	595	794	2
experimental	331	167	376	180	595	794	2
con	378	167	390	180	595	794	2
la	392	167	398	180	595	794	2
intervención	400	167	444	180	595	794	2
psicofisiológica	445	167	498	180	595	794	2
respiración	499	167	537	180	595	794	2
ma-	539	167	553	180	595	794	2
nejada	306	178	329	191	595	794	2
a	331	178	335	191	595	794	2
voluntad.	337	178	370	191	595	794	2
En	372	178	382	191	595	794	2
la	385	178	390	191	595	794	2
primera	393	178	420	191	595	794	2
sesión	422	178	443	191	595	794	2
se	445	178	452	191	595	794	2
les	454	178	463	191	595	794	2
informó	465	178	494	191	595	794	2
de	496	178	504	191	595	794	2
las	507	178	515	191	595	794	2
caracterís-	518	178	553	191	595	794	2
ticas	306	189	321	202	595	794	2
formales	324	189	353	202	595	794	2
de	355	189	363	202	595	794	2
la	365	189	371	202	595	794	2
intervención.	373	189	419	202	595	794	2
A	422	189	427	202	595	794	2
continuación	429	189	475	202	595	794	2
se	477	189	484	202	595	794	2
hizo	486	189	501	202	595	794	2
una	503	189	516	202	595	794	2
demostra-	518	189	553	202	595	794	2
ción	306	200	321	213	595	794	2
del	324	200	334	213	595	794	2
procedimiento	337	200	388	213	595	794	2
respiratorio,	390	200	432	213	595	794	2
que	435	200	448	213	595	794	2
llevaron	450	200	478	213	595	794	2
a	481	200	484	213	595	794	2
cabo	487	200	503	213	595	794	2
ayudados	506	200	538	213	595	794	2
por	541	200	553	213	595	794	2
un	306	211	315	224	595	794	2
protocolo	318	211	351	224	595	794	2
auditivo-visual	354	211	404	224	595	794	2
realizado	407	211	437	224	595	794	2
en	440	211	448	224	595	794	2
PowerPoint.	450	211	492	224	595	794	2
Las	315	222	326	235	595	794	2
siguientes	328	222	362	235	595	794	2
sesiones	364	222	391	235	595	794	2
se	393	222	399	235	595	794	2
desarrollaron	401	222	446	235	595	794	2
de	448	222	456	235	595	794	2
la	458	222	464	235	595	794	2
siguiente	466	222	496	235	595	794	2
forma:	498	222	521	235	595	794	2
mirando	523	222	553	235	595	794	2
la	306	233	312	246	595	794	2
pantalla	314	233	342	246	595	794	2
donde	344	233	366	246	595	794	2
se	368	233	374	246	595	794	2
proyectaban	376	233	419	246	595	794	2
las	421	233	430	246	595	794	2
diapositivas,	432	233	474	246	595	794	2
los	476	233	486	246	595	794	2
sujetos	488	233	511	246	595	794	2
experimen-	514	233	553	246	595	794	2
tales	306	244	321	257	595	794	2
iban	324	244	339	257	595	794	2
siguiendo	341	244	375	257	595	794	2
las	377	244	386	257	595	794	2
indicaciones	388	244	431	257	595	794	2
de	433	244	441	257	595	794	2
preparación	444	244	485	257	595	794	2
para	487	244	502	257	595	794	2
la	504	244	510	257	595	794	2
respiración,	513	244	553	257	595	794	2
culminando	306	255	348	268	595	794	2
durante	351	255	378	268	595	794	2
5	381	255	385	268	595	794	2
minutos	388	255	417	268	595	794	2
de	420	255	428	268	595	794	2
respiración	431	255	469	268	595	794	2
controlada	472	255	509	268	595	794	2
guiados	511	255	538	268	595	794	2
por	541	255	553	268	595	794	2
un	306	266	315	279	595	794	2
gráfico	318	266	342	279	595	794	2
que	345	266	357	279	595	794	2
se	360	266	367	279	595	794	2
exponía	370	266	397	279	595	794	2
en	400	266	408	279	595	794	2
la	411	266	417	279	595	794	2
pantalla,	420	266	449	279	595	794	2
el	452	266	458	279	595	794	2
cual	461	266	475	279	595	794	2
guiaba	478	266	501	279	595	794	2
los	503	266	513	279	595	794	2
momentos	516	266	553	279	595	794	2
inspiratorio	306	277	346	290	595	794	2
y	349	277	353	290	595	794	2
espiratorio.	355	277	394	290	595	794	2
Los	396	277	408	290	595	794	2
elementos	411	277	445	290	595	794	2
principales	448	277	485	290	595	794	2
de	487	277	495	290	595	794	2
estas	498	277	513	290	595	794	2
instruccio-	516	277	553	290	595	794	2
nes	306	288	317	301	595	794	2
respiratorias	320	288	361	301	595	794	2
eran:	364	288	381	301	595	794	2
1.	306	310	313	323	595	794	2
2.	306	321	313	334	595	794	2
3.	306	332	313	345	595	794	2
4.	306	343	313	356	595	794	2
Respirar	317	310	346	323	595	794	2
6	348	310	353	323	595	794	2
veces	355	310	373	323	595	794	2
por	375	310	387	323	595	794	2
minuto.	389	310	417	323	595	794	2
Tiempo	317	321	345	334	595	794	2
espiratorio	347	321	384	334	595	794	2
doble	386	321	405	334	595	794	2
que	408	321	420	334	595	794	2
el	423	321	428	334	595	794	2
inspiratorio.	431	321	473	334	595	794	2
Respiración	317	332	358	345	595	794	2
predominante	360	332	409	345	595	794	2
abdominal.	411	332	451	345	595	794	2
Respirar	317	343	346	356	595	794	2
con	348	343	361	356	595	794	2
los	363	343	373	356	595	794	2
labios	375	343	395	356	595	794	2
casi	397	343	409	356	595	794	2
unidos	411	343	435	356	595	794	2
para	437	343	452	356	595	794	2
permitir	454	343	483	356	595	794	2
que	485	343	497	356	595	794	2
un	500	343	509	356	595	794	2
poco	511	343	528	356	595	794	2
de	530	343	538	356	595	794	2
aire	540	343	553	356	595	794	2
permaneciera	317	354	364	367	595	794	2
en	366	354	374	367	595	794	2
los	376	354	386	367	595	794	2
pulmones	388	354	422	367	595	794	2
hasta	425	354	442	367	595	794	2
el	444	354	450	367	595	794	2
final	452	354	468	367	595	794	2
de	470	354	478	367	595	794	2
la	480	354	486	367	595	794	2
espiración.	488	354	526	367	595	794	2
Tras	315	376	329	389	595	794	2
finalizar	331	376	358	389	595	794	2
se	360	376	367	389	595	794	2
comentaban	369	376	411	389	595	794	2
las	413	376	422	389	595	794	2
experiencias	424	376	466	389	595	794	2
personales	467	376	503	389	595	794	2
de	505	376	513	389	595	794	2
respiración	515	376	553	389	595	794	2
controlada,	306	387	345	400	595	794	2
por	347	387	359	400	595	794	2
ser	361	387	371	400	595	794	2
inhabitual	373	387	408	400	595	794	2
esta	410	387	423	400	595	794	2
secuencia	425	387	457	400	595	794	2
respiratoria,	459	387	500	400	595	794	2
y	502	387	506	400	595	794	2
se	508	387	515	400	595	794	2
informaba	517	387	553	400	595	794	2
sobre	306	398	324	411	595	794	2
la	328	398	334	411	595	794	2
ansiedad	337	398	367	411	595	794	2
y	371	398	375	411	595	794	2
el	378	398	384	411	595	794	2
estrés.	387	398	408	411	595	794	2
El	412	398	419	411	595	794	2
total	423	398	438	411	595	794	2
de	442	398	450	411	595	794	2
sesiones	453	398	481	411	595	794	2
presenciales	484	398	525	411	595	794	2
realiza-	528	398	553	411	595	794	2
das	306	409	317	422	595	794	2
con	320	409	333	422	595	794	2
PowerPoint,	336	409	378	422	595	794	2
y	381	409	385	422	595	794	2
por	387	409	399	422	595	794	2
tanto	402	409	421	422	595	794	2
guiadas	423	409	449	422	595	794	2
por	452	409	464	422	595	794	2
el	467	409	473	422	595	794	2
terapeuta,	475	409	510	422	595	794	2
fueron	513	409	535	422	595	794	2
tres,	538	409	553	422	595	794	2
una	306	420	319	433	595	794	2
por	322	420	334	433	595	794	2
semana	337	420	363	433	595	794	2
durante	366	420	393	433	595	794	2
3	396	420	400	433	595	794	2
semanas,	403	420	434	433	595	794	2
recomendándose	437	420	495	433	595	794	2
la	498	420	504	433	595	794	2
repetición	507	420	542	433	595	794	2
de	545	420	553	433	595	794	2
los	306	431	316	444	595	794	2
ciclos	319	431	338	444	595	794	2
respiratorios	342	431	384	444	595	794	2
tres	388	431	400	444	595	794	2
veces	404	431	421	444	595	794	2
al	425	431	430	444	595	794	2
día,	434	431	447	444	595	794	2
y	450	431	454	444	595	794	2
centrándose	458	431	499	444	595	794	2
estos	503	431	519	444	595	794	2
entre	523	431	540	444	595	794	2
las	544	431	553	444	595	794	2
6-9	306	442	318	455	595	794	2
horas	320	442	339	455	595	794	2
de	341	442	349	455	595	794	2
la	352	442	357	455	595	794	2
mañana,	360	442	389	455	595	794	2
las	392	442	400	455	595	794	2
13-15	403	442	424	455	595	794	2
horas,	426	442	447	455	595	794	2
y	449	442	453	455	595	794	2
las	455	442	464	455	595	794	2
18-20	466	442	487	455	595	794	2
horas	489	442	508	455	595	794	2
a	510	442	514	455	595	794	2
lo	516	442	523	455	595	794	2
largo	525	442	542	455	595	794	2
de	545	442	553	455	595	794	2
las	306	453	315	466	595	794	2
3	317	453	322	466	595	794	2
semanas.	324	453	355	466	595	794	2
Grupo	315	464	337	477	595	794	2
contraste	340	464	371	477	595	794	2
(grupo	374	464	397	477	595	794	2
de	400	464	408	477	595	794	2
información	411	464	454	477	595	794	2
sobre	457	464	475	477	595	794	2
estrés).	478	464	501	477	595	794	2
En	504	464	514	477	595	794	2
la	517	464	523	477	595	794	2
primera	526	464	553	477	595	794	2
sesión	306	475	327	488	595	794	2
se	329	475	336	488	595	794	2
les	338	475	347	488	595	794	2
informó	349	475	378	488	595	794	2
de	380	475	389	488	595	794	2
las	391	475	400	488	595	794	2
características	402	475	449	488	595	794	2
formales	452	475	481	488	595	794	2
de	484	475	492	488	595	794	2
la	494	475	500	488	595	794	2
intervención	503	475	546	488	595	794	2
y	549	475	553	488	595	794	2
se	306	486	313	499	595	794	2
inició	315	486	335	499	595	794	2
la	337	486	343	499	595	794	2
tarea	345	486	361	499	595	794	2
de	364	486	372	499	595	794	2
información	374	486	417	499	595	794	2
sobre	419	486	437	499	595	794	2
estrés	439	486	458	499	595	794	2
y	460	486	464	499	595	794	2
ansiedad.	467	486	499	499	595	794	2
Durante	315	497	344	510	595	794	2
el	347	497	352	510	595	794	2
resto	355	497	372	510	595	794	2
de	375	497	383	510	595	794	2
las	386	497	394	510	595	794	2
sesiones,	397	497	427	510	595	794	2
realizadas	430	497	462	510	595	794	2
con	465	497	478	510	595	794	2
la	481	497	487	510	595	794	2
misma	489	497	513	510	595	794	2
frecuencia,	515	497	553	510	595	794	2
duración	306	508	337	521	595	794	2
y	339	508	343	521	595	794	2
formato	345	508	373	521	595	794	2
que	376	508	388	521	595	794	2
las	391	508	399	521	595	794	2
del	402	508	412	521	595	794	2
grupo	414	508	435	521	595	794	2
experimental,	437	508	484	521	595	794	2
se	487	508	493	521	595	794	2
siguieron	495	508	527	521	595	794	2
impar-	529	508	553	521	595	794	2
tiendo	306	519	328	532	595	794	2
contenidos	331	519	369	532	595	794	2
teóricos	371	519	398	532	595	794	2
sobre	400	519	418	532	595	794	2
el	421	519	426	532	595	794	2
estrés	429	519	447	532	595	794	2
y	449	519	453	532	595	794	2
la	456	519	461	532	595	794	2
ansiedad.	464	519	496	532	595	794	2
Grupo	315	530	337	543	595	794	2
control	340	530	364	543	595	794	2
(grupo	366	530	390	543	595	794	2
en	392	530	401	543	595	794	2
espera).	403	530	430	543	595	794	2
Los	432	530	444	543	595	794	2
sujetos	447	530	470	543	595	794	2
asignados	473	530	506	543	595	794	2
a	508	530	512	543	595	794	2
este	515	530	527	543	595	794	2
grupo,	530	530	553	543	595	794	2
a	306	541	310	554	595	794	2
diferencia	313	541	347	554	595	794	2
de	350	541	358	554	595	794	2
los	361	541	370	554	595	794	2
sujetos	373	541	397	554	595	794	2
de	400	541	408	554	595	794	2
las	411	541	420	554	595	794	2
modalidades	423	541	466	554	595	794	2
anteriormente	469	541	518	554	595	794	2
descritas,	521	541	553	554	595	794	2
no	306	552	315	565	595	794	2
asistieron	318	552	350	565	595	794	2
a	352	552	356	565	595	794	2
sesiones	359	552	386	565	595	794	2
específicas	388	552	424	565	595	794	2
y	426	552	430	565	595	794	2
por	432	552	444	565	595	794	2
tanto	447	552	465	565	595	794	2
no	467	552	476	565	595	794	2
tuvieron	479	552	508	565	595	794	2
relación	510	552	538	565	595	794	2
con	540	552	553	565	595	794	2
los	306	563	316	576	595	794	2
terapeutas,	319	563	356	576	595	794	2
y	359	563	363	576	595	794	2
no	366	563	375	576	595	794	2
realizaron	378	563	412	576	595	794	2
ninguna	415	563	444	576	595	794	2
intervención	447	563	490	576	595	794	2
específica	494	563	526	576	595	794	2
para	529	563	544	576	595	794	2
la	547	563	553	576	595	794	2
reducción	306	574	340	587	595	794	2
del	343	574	353	587	595	794	2
estrés	355	574	374	587	595	794	2
y/o	376	574	387	587	595	794	2
ansiedad,	389	574	421	587	595	794	2
ni	423	574	430	587	595	794	2
recibieron	433	574	467	587	595	794	2
información	470	574	512	587	595	794	2
sobre	514	574	533	587	595	794	2
estas.	535	574	553	587	595	794	2
La	315	585	323	598	595	794	2
totalidad	326	585	357	598	595	794	2
de	360	585	368	598	595	794	2
los	371	585	381	598	595	794	2
sujetos	384	585	407	598	595	794	2
respondió	410	585	444	598	595	794	2
al	447	585	453	598	595	794	2
inicio	456	585	476	598	595	794	2
y	479	585	483	598	595	794	2
al	486	585	491	598	595	794	2
final	494	585	510	598	595	794	2
del	513	585	523	598	595	794	2
período	526	585	553	598	595	794	2
experimental	306	596	351	609	595	794	2
a	353	596	357	609	595	794	2
los	359	596	369	609	595	794	2
cuestionarios	371	596	416	609	595	794	2
STAI	418	596	437	609	595	794	2
e	439	596	442	609	595	794	2
IRE.	445	596	461	609	595	794	2
El	315	607	322	620	595	794	2
grupo	324	607	345	620	595	794	2
experimental	347	607	392	620	595	794	2
fue	395	607	405	620	595	794	2
dirigido	408	607	435	620	595	794	2
por	438	607	450	620	595	794	2
un	452	607	461	620	595	794	2
psicólogo	464	607	497	620	595	794	2
con	499	607	512	620	595	794	2
experiencia	514	607	553	620	595	794	2
en	306	618	314	631	595	794	2
respiración	318	618	355	631	595	794	2
manejada	359	618	392	631	595	794	2
a	395	618	399	631	595	794	2
voluntad;	402	618	435	631	595	794	2
los	438	618	447	631	595	794	2
grupos	451	618	474	631	595	794	2
de	477	618	485	631	595	794	2
información	489	618	531	631	595	794	2
sobre	535	618	553	631	595	794	2
estrés	306	629	325	642	595	794	2
y	328	629	332	642	595	794	2
de	335	629	343	642	595	794	2
espera	347	629	368	642	595	794	2
fueron	371	629	394	642	595	794	2
dirigidos	397	629	428	642	595	794	2
por	431	629	443	642	595	794	2
una	446	629	459	642	595	794	2
psicóloga	463	629	495	642	595	794	2
con	498	629	511	642	595	794	2
experiencia	514	629	553	642	595	794	2
grupal	306	640	328	653	595	794	2
y	330	640	334	653	595	794	2
docente	336	640	363	653	595	794	2
en	365	640	373	653	595	794	2
el	375	640	381	653	595	794	2
campo	383	640	406	653	595	794	2
de	408	640	416	653	595	794	2
la	418	640	424	653	595	794	2
ansiedad	426	640	456	653	595	794	2
y	457	640	461	653	595	794	2
el	463	640	469	653	595	794	2
estrés.	471	640	492	653	595	794	2
Todos	493	640	514	653	595	794	2
los	516	640	526	653	595	794	2
pacien-	527	640	553	653	595	794	2
tes	306	651	315	664	595	794	2
firmaron	318	651	348	664	595	794	2
el	350	651	356	664	595	794	2
consentimiento	358	651	412	664	595	794	2
informado.	414	651	453	664	595	794	2
RESULTADOS	317	681	385	696	595	794	2
No	306	706	317	719	595	794	2
se	320	706	326	719	595	794	2
aprecian	329	706	358	719	595	794	2
diferencias	361	706	398	719	595	794	2
significativas,	400	706	446	719	595	794	2
mediante	449	706	481	719	595	794	2
ANOVA	484	706	514	719	595	794	2
de	517	706	525	719	595	794	2
un	528	706	537	719	595	794	2
fac-	540	706	553	719	595	794	2
tor,	306	717	318	730	595	794	2
entre	320	717	338	730	595	794	2
los	340	717	350	730	595	794	2
tres	352	717	364	730	595	794	2
grupos	366	717	390	730	595	794	2
formados	392	717	425	730	595	794	2
según	427	717	447	730	595	794	2
tratamiento	449	717	490	730	595	794	2
en	492	717	500	730	595	794	2
ninguna	502	717	531	730	595	794	2
de	534	717	542	730	595	794	2
las	544	717	553	730	595	794	2
tres	306	728	318	741	595	794	2
variables	320	728	350	741	595	794	2
analizadas	352	728	387	741	595	794	2
antes	389	728	406	741	595	794	2
de	408	728	416	741	595	794	2
la	418	728	424	741	595	794	2
administración	426	728	478	741	595	794	2
del	480	728	491	741	595	794	2
mismo:	493	728	519	741	595	794	2
STAI(R),	521	728	553	741	595	794	2
p	306	739	310	752	595	794	2
=	312	739	317	752	595	794	2
0,235;	320	739	342	752	595	794	2
STAI(E),	344	739	376	752	595	794	2
p	378	739	382	752	595	794	2
=	385	739	390	752	595	794	2
0,194;	392	739	414	752	595	794	2
IRE,	417	739	433	752	595	794	2
p	435	739	439	752	595	794	2
=	442	739	447	752	595	794	2
0,918.	449	739	471	752	595	794	2
Gerokomos.	484	764	512	772	595	794	2
2015;26(1):18-22	514	764	553	772	595	794	2
19	564	761	573	774	595	794	2
ORIGINALES	496	12	553	27	595	794	3
José	28	55	38	63	595	794	3
Ignacio	40	55	55	63	595	794	3
Cea	56	55	64	63	595	794	3
Ugarte,	66	55	81	63	595	794	3
Asunción	82	55	102	63	595	794	3
González-Pinto	103	55	134	63	595	794	3
Arrillaga	136	55	154	63	595	794	3
y	155	55	157	63	595	794	3
Olga	159	55	168	63	595	794	3
M.ª	170	55	177	63	595	794	3
Cabo	178	55	189	63	595	794	3
González	190	55	209	63	595	794	3
Efectos	28	63	47	72	595	794	3
de	49	63	55	72	595	794	3
la	57	63	62	72	595	794	3
respiración	63	63	91	72	595	794	3
controlada	93	63	120	72	595	794	3
sobre	121	63	136	72	595	794	3
los	137	63	145	72	595	794	3
síntomas	146	63	170	72	595	794	3
de	171	63	178	72	595	794	3
estrés	179	63	195	72	595	794	3
y	196	63	199	72	595	794	3
ansiedad	201	63	224	72	595	794	3
en	225	63	232	72	595	794	3
una	233	63	243	72	595	794	3
población	244	63	269	72	595	794	3
de	271	63	277	72	595	794	3
55	279	63	285	72	595	794	3
a	287	63	290	72	595	794	3
65	291	63	298	72	595	794	3
años.	299	63	313	72	595	794	3
Estudio	314	63	333	72	595	794	3
piloto	335	63	350	72	595	794	3
Con	51	90	66	103	595	794	3
respecto	69	90	98	103	595	794	3
a	100	90	104	103	595	794	3
la	107	90	113	103	595	794	3
normalidad	116	90	156	103	595	794	3
de	159	90	167	103	595	794	3
las	170	90	179	103	595	794	3
distribuciones,	181	90	232	103	595	794	3
se	235	90	241	103	595	794	3
ha	244	90	253	103	595	794	3
verificado	256	90	289	103	595	794	3
que,	43	101	57	114	595	794	3
mediante	60	101	92	114	595	794	3
la	94	101	100	114	595	794	3
prueba	102	101	126	114	595	794	3
de	128	101	136	114	595	794	3
normalidad	139	101	179	114	595	794	3
de	181	101	189	114	595	794	3
Kolmogorov-Smirnov,	191	101	269	114	595	794	3
tanto	271	101	289	114	595	794	3
las	43	112	51	125	595	794	3
escalas	54	112	76	125	595	794	3
de	79	112	87	125	595	794	3
las	89	112	98	125	595	794	3
variables	101	112	130	125	595	794	3
STAI(R)	133	112	163	125	595	794	3
p	165	112	169	125	595	794	3
=	172	112	177	125	595	794	3
0,291,	179	112	202	125	595	794	3
STAI(E)	204	112	234	125	595	794	3
p	236	112	240	125	595	794	3
=	243	112	248	125	595	794	3
0,294,	250	112	273	125	595	794	3
IRE	275	112	289	125	595	794	3
p	43	123	47	136	595	794	3
=	49	123	54	136	595	794	3
0,812	56	123	76	136	595	794	3
antes,	78	123	98	136	595	794	3
así	100	123	108	136	595	794	3
como,	110	123	132	136	595	794	3
las	134	123	143	136	595	794	3
distribuciones	145	123	193	136	595	794	3
de	195	123	203	136	595	794	3
las	205	123	214	136	595	794	3
diferencias	216	123	253	136	595	794	3
antes-des-	255	123	289	136	595	794	3
pués	43	134	58	147	595	794	3
(p	61	134	68	147	595	794	3
=	71	134	76	147	595	794	3
0,846,	79	134	102	147	595	794	3
0,865	105	134	125	147	595	794	3
y	128	134	132	147	595	794	3
0,808)	135	134	158	147	595	794	3
y	161	134	165	147	595	794	3
las	168	134	177	147	595	794	3
subescalas	180	134	215	147	595	794	3
del	218	134	228	147	595	794	3
IRE	231	134	245	147	595	794	3
(p	249	134	255	147	595	794	3
=	259	134	264	147	595	794	3
0,713,	267	134	289	147	595	794	3
0,621,	43	145	65	158	595	794	3
0,524	67	145	88	158	595	794	3
y	90	145	94	158	595	794	3
0,858	96	145	116	158	595	794	3
Kolmogorov-Smirnov)	118	145	197	158	595	794	3
cumplen	199	145	230	158	595	794	3
la	232	145	238	158	595	794	3
ley	240	145	250	158	595	794	3
normal.	252	145	279	158	595	794	3
Resultados	43	168	87	181	595	794	3
intragrupales	89	168	143	181	595	794	3
En	43	189	52	202	595	794	3
la	55	189	61	202	595	794	3
tabla	63	189	80	202	595	794	3
1	82	189	87	202	595	794	3
se	89	189	95	202	595	794	3
aprecian	98	189	127	202	595	794	3
diferencias	129	189	166	202	595	794	3
significativas	168	189	212	202	595	794	3
de	214	189	222	202	595	794	3
medias	224	189	248	202	595	794	3
en	251	189	259	202	595	794	3
la	261	189	267	202	595	794	3
escala	270	189	289	202	595	794	3
del	43	200	53	213	595	794	3
IRE	55	200	69	213	595	794	3
y	72	200	76	213	595	794	3
en	78	200	86	213	595	794	3
la	89	200	94	213	595	794	3
subescala	97	200	128	213	595	794	3
del	131	200	141	213	595	794	3
IRE	143	200	157	213	595	794	3
vegetativo	160	200	194	213	595	794	3
t	197	200	199	213	595	794	3
de	202	200	210	213	595	794	3
Student	212	200	239	213	595	794	3
para	242	200	256	213	595	794	3
muestras	259	200	289	213	595	794	3
relacionadas,	43	211	87	224	595	794	3
bajo	89	211	104	224	595	794	3
la	106	211	112	224	595	794	3
hipótesis	114	211	145	224	595	794	3
alternativa	147	211	183	224	595	794	3
µ	185	211	190	224	595	794	3
d	190	216	192	224	595	794	3
=	195	211	199	224	595	794	3
µ	201	211	206	224	595	794	3
antes	206	216	216	224	595	794	3
–	219	211	223	224	595	794	3
µ	225	211	230	224	595	794	3
después	230	216	245	224	595	794	3
>	248	211	252	224	595	794	3
0.	254	211	261	224	595	794	3
Debido	51	222	77	235	595	794	3
al	81	222	86	235	595	794	3
tamaño	90	222	116	235	595	794	3
de	119	222	127	235	595	794	3
la	131	222	137	235	595	794	3
muestra	140	222	167	235	595	794	3
y	171	222	175	235	595	794	3
a	178	222	182	235	595	794	3
que	185	222	197	235	595	794	3
la	201	222	207	235	595	794	3
potencia	210	222	239	235	595	794	3
estadística	243	222	278	235	595	794	3
de	281	222	289	235	595	794	3
las	43	233	51	246	595	794	3
pruebas	54	233	81	246	595	794	3
obtenidas	84	233	117	246	595	794	3
está	120	233	133	246	595	794	3
limitada	136	233	164	246	595	794	3
por	167	233	179	246	595	794	3
el	182	233	188	246	595	794	3
mismo	191	233	215	246	595	794	3
hecho,	218	233	241	246	595	794	3
se	244	233	250	246	595	794	3
ha	253	233	261	246	595	794	3
obteni-	264	233	289	246	595	794	3
do	306	90	315	103	595	794	3
también	318	90	346	103	595	794	3
el	349	90	354	103	595	794	3
tamaño	357	90	383	103	595	794	3
del	386	90	396	103	595	794	3
efecto,	398	90	421	103	595	794	3
mediante	424	90	456	103	595	794	3
la	458	90	464	103	595	794	3
aproximación	467	90	514	103	595	794	3
de	516	90	525	103	595	794	3
Cohen,	527	90	553	103	595	794	3
para	306	101	321	114	595	794	3
realizar	323	101	348	114	595	794	3
una	350	101	363	114	595	794	3
interpretación	365	101	414	114	595	794	3
clínica	416	101	438	114	595	794	3
de	440	101	449	114	595	794	3
la	451	101	457	114	595	794	3
relevancia	459	101	493	114	595	794	3
de	495	101	503	114	595	794	3
las	505	101	514	114	595	794	3
diferencias	516	101	553	114	595	794	3
observadas.	306	112	345	125	595	794	3
Como	315	123	336	136	595	794	3
vemos	338	123	360	136	595	794	3
en	361	123	370	136	595	794	3
la	371	123	377	136	595	794	3
figura	379	123	398	136	595	794	3
1,	400	123	407	136	595	794	3
la	409	123	414	136	595	794	3
diferencia	416	123	449	136	595	794	3
antes-después	451	123	497	136	595	794	3
resulta	499	123	521	136	595	794	3
significa-	522	123	553	136	595	794	3
tiva	306	134	318	147	595	794	3
en	320	134	329	147	595	794	3
el	330	134	336	147	595	794	3
estrés	338	134	356	147	595	794	3
medido	358	134	384	147	595	794	3
a	386	134	390	147	595	794	3
través	392	134	411	147	595	794	3
del	413	134	423	147	595	794	3
IRE,	425	134	441	147	595	794	3
y	443	134	447	147	595	794	3
es	449	134	455	147	595	794	3
el	457	134	463	147	595	794	3
grupo	465	134	485	147	595	794	3
experimental	487	134	531	147	595	794	3
el	533	134	538	147	595	794	3
que	540	134	553	147	595	794	3
evidencia	306	145	338	158	595	794	3
el	339	145	345	158	595	794	3
mayor	347	145	369	158	595	794	3
descenso.	370	145	402	158	595	794	3
La	404	145	412	158	595	794	3
prueba	414	145	438	158	595	794	3
de	439	145	448	158	595	794	3
Cohen	449	145	473	158	595	794	3
indicó	474	145	496	158	595	794	3
un	498	145	507	158	595	794	3
efecto	509	145	529	158	595	794	3
mode-	531	145	553	158	595	794	3
rado	306	156	321	169	595	794	3
tanto	324	156	341	169	595	794	3
para	343	156	358	169	595	794	3
el	360	156	366	169	595	794	3
IRE	368	156	382	169	595	794	3
global	384	156	404	169	595	794	3
(0,48)	406	156	428	169	595	794	3
como	430	156	449	169	595	794	3
para	451	156	465	169	595	794	3
el	467	156	473	169	595	794	3
IRE	475	156	489	169	595	794	3
vegetativo	491	156	525	169	595	794	3
(0,52).	527	156	550	169	595	794	3
Diferencias	306	179	353	192	595	794	3
intergrupales	355	179	409	192	595	794	3
Se	306	200	314	213	595	794	3
compararon	316	200	358	213	595	794	3
las	360	200	368	213	595	794	3
medias	370	200	394	213	595	794	3
de	396	200	404	213	595	794	3
las	406	200	415	213	595	794	3
diferencias	417	200	453	213	595	794	3
(antes-después)	455	200	508	213	595	794	3
de	510	200	518	213	595	794	3
las	520	200	529	213	595	794	3
escalas	530	200	553	213	595	794	3
y	306	211	310	224	595	794	3
subescalas	313	211	347	224	595	794	3
entre	350	211	367	224	595	794	3
los	370	211	379	224	595	794	3
tres	382	211	394	224	595	794	3
grupos	397	211	420	224	595	794	3
según	423	211	442	224	595	794	3
tratamiento	445	211	486	224	595	794	3
asignado.	488	211	520	224	595	794	3
Para	523	211	538	224	595	794	3
ello	540	211	553	224	595	794	3
se	306	222	313	235	595	794	3
realizó	316	222	338	235	595	794	3
el	341	222	347	235	595	794	3
ANOVA	350	222	381	235	595	794	3
de	384	222	392	235	595	794	3
un	395	222	404	235	595	794	3
factor	407	222	427	235	595	794	3
sobre	430	222	449	235	595	794	3
las	452	222	461	235	595	794	3
variables	464	222	493	235	595	794	3
obtenidas	496	222	530	235	595	794	3
de	533	222	541	235	595	794	3
las	544	222	553	235	595	794	3
diferencias	306	233	343	246	595	794	3
de	345	233	353	246	595	794	3
puntuaciones	355	233	402	246	595	794	3
entre	404	233	422	246	595	794	3
el	424	233	430	246	595	794	3
antes	432	233	450	246	595	794	3
y	452	233	456	246	595	794	3
el	458	233	464	246	595	794	3
después.	466	233	495	246	595	794	3
Tabla	43	266	61	277	595	794	3
1.	63	266	68	277	595	794	3
Diferencias	70	267	104	277	595	794	3
intragrupales	106	267	145	277	595	794	3
globales	147	267	172	277	595	794	3
entre	174	267	190	277	595	794	3
la	191	267	197	277	595	794	3
evaluación	198	267	231	277	595	794	3
previa	232	267	251	277	595	794	3
y	253	267	256	277	595	794	3
el	258	267	263	277	595	794	3
postratamiento	265	267	311	277	595	794	3
en	312	267	320	277	595	794	3
los	321	267	330	277	595	794	3
tres	332	267	343	277	595	794	3
grupos	345	267	366	277	595	794	3
_	181	279	186	291	595	794	3
_	241	279	246	291	595	794	3
X	181	289	186	299	595	794	3
antes	188	287	207	300	595	794	3
X	241	289	246	299	595	794	3
después	248	287	277	300	595	794	3
(S)	191	298	201	311	595	794	3
29,87	186	317	203	329	595	794	3
(27)	188	328	200	340	595	794	3
35,93	186	343	203	355	595	794	3
(26,8)	186	354	203	366	595	794	3
0,90	187	369	201	381	595	794	3
(0,46)	186	380	203	392	595	794	3
0,83	187	394	201	406	595	794	3
(0,45)	186	405	203	417	595	794	3
1,19	187	420	201	432	595	794	3
(0,65)	186	431	203	443	595	794	3
1,14	187	446	201	458	595	794	3
(0,61)	186	457	203	469	595	794	3
STAI	47	323	63	335	595	794	3
(E)	65	323	74	335	595	794	3
STAI	47	348	63	361	595	794	3
(R)	65	348	74	361	595	794	3
IRE	47	374	58	386	595	794	3
IREvegetativo	47	400	94	412	595	794	3
IREemocional	47	425	95	437	595	794	3
IREcognitivo	47	451	91	463	595	794	3
Dif.	305	293	317	305	595	794	3
medias	319	293	344	305	595	794	3
(S)	256	298	266	311	595	794	3
25,21	251	317	268	329	595	794	3
(24,6)	251	328	268	340	595	794	3
32,17	251	343	268	355	595	794	3
(27,1)	251	354	268	366	595	794	3
0,72	253	369	266	381	595	794	3
(0,37)	251	380	268	392	595	794	3
0,61	253	394	266	406	595	794	3
(0,38)	251	405	268	417	595	794	3
1,04	253	420	266	432	595	794	3
(0,58)	251	431	268	443	595	794	3
0,99	253	446	266	458	595	794	3
(0,58)	251	457	268	469	595	794	3
4,66	318	323	331	335	595	794	3
3,76	318	349	331	361	595	794	3
0,18	318	374	331	386	595	794	3
0,22	318	400	331	412	595	794	3
0,15	318	425	331	437	595	794	3
0,15	318	451	331	463	595	794	3
T	388	287	392	300	595	794	3
(gl)	384	298	395	311	595	794	3
1,179	381	317	398	329	595	794	3
(28)	384	328	395	340	595	794	3
1,103	381	343	398	355	595	794	3
(28)	384	354	395	366	595	794	3
2,638	381	369	398	381	595	794	3
(29)	384	380	395	392	595	794	3
2,514	381	394	398	406	595	794	3
(22)	384	405	395	417	595	794	3
0,947	381	420	398	432	595	794	3
(22)	384	431	395	443	595	794	3
1,445	381	446	398	458	595	794	3
(22)	384	457	395	469	595	794	3
P	452	287	457	300	595	794	3
(unilat.)	442	298	468	311	595	794	3
Tamaño	506	287	534	300	595	794	3
del	502	298	513	311	595	794	3
efecto	514	298	537	311	595	794	3
1	536	299	539	306	595	794	3
0,124	446	323	464	335	595	794	3
0,22	513	323	527	335	595	794	3
0,140	446	349	464	361	595	794	3
0,20	513	349	527	361	595	794	3
0,007*	444	374	466	386	595	794	3
0,48**	511	374	532	386	595	794	3
0,010*	444	400	466	412	595	794	3
0,52**	510	400	531	412	595	794	3
0,172	446	425	464	437	595	794	3
0,20	513	425	527	437	595	794	3
0,082	446	451	464	463	595	794	3
0,30	513	451	527	463	595	794	3
Procedimiento	43	472	74	481	595	794	3
efectuado	75	472	96	481	595	794	3
mediante	98	472	118	481	595	794	3
prueba	119	472	134	481	595	794	3
t	135	472	137	481	595	794	3
de	138	472	144	481	595	794	3
Student	145	472	162	481	595	794	3
para	163	472	173	481	595	794	3
muestras	174	472	194	481	595	794	3
relacionadas,	195	472	224	481	595	794	3
bajo	225	472	235	481	595	794	3
la	236	472	240	481	595	794	3
hipótesis	241	472	261	481	595	794	3
alternativa	262	472	285	481	595	794	3
µ	286	472	289	481	595	794	3
d	289	476	291	481	595	794	3
=	292	472	295	481	595	794	3
µ	296	472	299	481	595	794	3
antes	298	476	305	481	595	794	3
–	307	472	310	481	595	794	3
µ	311	472	314	481	595	794	3
después	314	476	324	481	595	794	3
>	325	472	328	481	595	794	3
0.	329	472	333	481	595	794	3
1	43	481	44	486	595	794	3
Prueba	44	481	59	489	595	794	3
de	60	481	66	489	595	794	3
Cohen.	67	481	82	489	595	794	3
*	43	489	45	497	595	794	3
p	46	489	49	497	595	794	3
≤	50	489	53	497	595	794	3
0,05.	55	489	65	497	595	794	3
**Efecto	66	489	85	497	595	794	3
moderado.	87	489	110	497	595	794	3
0,50	50	519	62	529	595	794	3
0,40	50	534	62	543	595	794	3
0,36	322	536	333	546	595	794	3
0,30	50	548	62	557	595	794	3
0,20	50	562	62	572	595	794	3
0,12	414	570	426	580	595	794	3
0,10	50	576	62	586	595	794	3
0,0	137	588	146	598	595	794	3
0	59	590	62	600	595	794	3
–0,10	46	605	62	615	595	794	3
–0,02	227	606	242	616	595	794	3
–0,20	46	619	62	629	595	794	3
–0,30	46	633	62	643	595	794	3
–0,24	90	637	106	646	595	794	3
–0,15	298	623	314	633	595	794	3
–0,20	112	630	127	639	595	794	3
–0,30	183	644	199	654	595	794	3
–0,40	46	647	62	657	595	794	3
–0,15	391	623	407	633	595	794	3
–0,16	484	623	500	633	595	794	3
–0,11	505	617	521	627	595	794	3
–0,22	462	634	478	644	595	794	3
–0,24	205	637	220	646	595	794	3
–0,34	369	651	385	661	595	794	3
–0,50	46	662	62	671	595	794	3
–0,51	276	675	292	685	595	794	3
–0,60	46	676	62	685	595	794	3
IRE	114	698	126	709	595	794	3
VEGETATIVO	191	698	236	709	595	794	3
Experimental	213	717	251	727	595	794	3
EMOCIONAL	285	698	331	709	595	794	3
Contraste	299	717	327	727	595	794	3
Figura	43	739	64	750	595	794	3
1.	66	739	71	750	595	794	3
Disminución	75	740	112	750	595	794	3
antes-después	113	740	158	750	595	794	3
en	159	740	167	750	595	794	3
el	168	740	174	750	595	794	3
IRE	175	740	185	750	595	794	3
global	187	740	205	750	595	794	3
y	207	740	210	750	595	794	3
de	212	740	220	750	595	794	3
los	221	740	230	750	595	794	3
factores	231	740	256	750	595	794	3
del	257	740	267	750	595	794	3
IRE	268	740	278	750	595	794	3
en	280	740	287	750	595	794	3
los	289	740	298	750	595	794	3
tres	299	740	311	750	595	794	3
grupos.	313	740	335	750	595	794	3
20	23	761	31	774	595	794	3
Gerokomos.	43	764	71	772	595	794	3
2015;26(1):18-22	72	764	111	772	595	794	3
COGNITIVO	381	698	423	709	595	794	3
Espera	374	717	394	727	595	794	3
CONDUCTUAL	470	698	522	709	595	794	3
GEROKOMOS	475	8	574	32	595	794	4
ORIGINALES	41	12	98	27	595	794	4
José	386	55	396	63	595	794	4
Ignacio	397	55	413	63	595	794	4
Cea	414	55	422	63	595	794	4
Ugarte,	423	55	439	63	595	794	4
Asunción	440	55	460	63	595	794	4
González-Pinto	461	55	492	63	595	794	4
Arrillaga	493	55	512	63	595	794	4
y	513	55	515	63	595	794	4
Olga	516	55	526	63	595	794	4
M.ª	527	55	535	63	595	794	4
Cabo	536	55	547	63	595	794	4
González	548	55	567	63	595	794	4
Efectos	246	63	265	72	595	794	4
de	266	63	273	72	595	794	4
la	274	63	279	72	595	794	4
respiración	280	63	309	72	595	794	4
controlada	310	63	338	72	595	794	4
sobre	339	63	353	72	595	794	4
los	355	63	362	72	595	794	4
síntomas	364	63	387	72	595	794	4
de	389	63	395	72	595	794	4
estrés	396	63	412	72	595	794	4
y	414	63	417	72	595	794	4
ansiedad	418	63	441	72	595	794	4
en	443	63	449	72	595	794	4
una	451	63	460	72	595	794	4
población	462	63	487	72	595	794	4
de	488	63	495	72	595	794	4
55	496	63	503	72	595	794	4
a	504	63	507	72	595	794	4
65	509	63	515	72	595	794	4
años.	516	63	530	72	595	794	4
Estudio	532	63	551	72	595	794	4
piloto	552	63	567	72	595	794	4
Tabla	43	90	61	101	595	794	4
2.	63	90	68	101	595	794	4
Diferencias	70	91	104	101	595	794	4
intergrupales	106	91	145	101	595	794	4
entre	147	91	163	101	595	794	4
los	164	91	173	101	595	794	4
tres	175	91	186	101	595	794	4
grupos	188	91	208	101	595	794	4
Experimental	170	117	218	129	595	794	4
Contraste	242	117	277	129	595	794	4
Espera	313	117	337	129	595	794	4
F	388	117	392	129	595	794	4
P	452	117	457	129	595	794	4
Tamaño	500	111	527	124	595	794	4
del	529	111	540	124	595	794	4
efecto	508	122	530	135	595	794	4
1	530	123	532	130	595	794	4
STAI	47	146	63	158	595	794	4
(E)	65	146	74	158	595	794	4
4,23	178	146	192	158	595	794	4
(16,1)	193	146	210	158	595	794	4
4,50	243	146	257	158	595	794	4
(30,3)	258	146	275	158	595	794	4
5,83	308	146	322	158	595	794	4
(15,9)	324	146	341	158	595	794	4
0,011	381	146	398	158	595	794	4
0,989	446	146	464	158	595	794	4
0	518	146	522	158	595	794	4
STAI	47	170	63	183	595	794	4
(R)	65	170	74	183	595	794	4
4,23	178	171	192	183	595	794	4
(14,5)	193	171	210	183	595	794	4
–2,00	241	171	259	183	595	794	4
(18,3)	261	171	278	183	595	794	4
11,50	307	171	324	183	595	794	4
(23,2)	325	171	343	183	595	794	4
1,094	381	171	398	183	595	794	4
0,35	448	171	462	183	595	794	4
0,08	513	171	527	183	595	794	4
IRE	47	195	58	207	595	794	4
global	60	195	82	207	595	794	4
0,24	178	195	192	207	595	794	4
(0,44)	193	195	210	207	595	794	4
0,20	243	195	257	207	595	794	4
(0,37)	258	195	275	207	595	794	4
0,00	308	195	322	207	595	794	4
(0,14)	324	195	341	207	595	794	4
0,763	381	195	398	207	595	794	4
0,476	446	195	464	207	595	794	4
0,05	513	195	527	207	595	794	4
IREvegetativo	47	219	94	231	595	794	4
–0,30	176	219	194	231	595	794	4
(0,52)	195	219	212	231	595	794	4
–0,24	241	219	259	231	595	794	4
(0,41)	261	219	278	231	595	794	4
–0,02	306	219	324	231	595	794	4
(0,12)	326	219	343	231	595	794	4
0,701	381	219	398	231	595	794	4
0,508	446	219	464	231	595	794	4
0,07	513	219	527	231	595	794	4
IREemocional	47	243	95	255	595	794	4
–0,51	176	243	194	255	595	794	4
(1,04)	195	243	212	255	595	794	4
–0,15	241	243	259	255	595	794	4
(0,59)	261	243	278	255	595	794	4
0,36	308	243	322	255	595	794	4
(0,22)	324	243	341	255	595	794	4
2,206	381	243	398	255	595	794	4
0,136	446	243	464	255	595	794	4
0,18	513	243	527	255	595	794	4
IREcognitivo	47	267	91	280	595	794	4
–0,34	176	268	194	280	595	794	4
(0,44)	195	268	212	280	595	794	4
–0,15	241	268	259	280	595	794	4
(0,44)	261	268	278	280	595	794	4
0,12	308	268	322	280	595	794	4
(0,63)	324	268	341	280	595	794	4
1,338	381	268	398	280	595	794	4
0,285	446	268	464	280	595	794	4
0,12	513	268	527	280	595	794	4
IREconductual	47	292	97	304	595	794	4
–0,22	178	292	196	304	595	794	4
(0,7)	197	292	211	304	595	794	4
–0,16	241	292	259	304	595	794	4
(0,68)	261	292	278	304	595	794	4
–0,11	306	292	324	304	595	794	4
(0,54)	326	292	343	304	595	794	4
0,044	381	292	398	304	595	794	4
0,957	446	292	464	304	595	794	4
0,00	513	292	527	304	595	794	4
N.º	47	316	57	328	595	794	4
de	58	316	67	328	595	794	4
sujetos	69	316	94	328	595	794	4
20	190	316	198	328	595	794	4
18	255	316	263	328	595	794	4
16	321	316	328	328	595	794	4
Procedimiento	43	336	74	345	595	794	4
efectuado:	75	336	98	345	595	794	4
ANOVA	99	336	116	345	595	794	4
de	117	336	122	345	595	794	4
un	123	336	129	345	595	794	4
factor.	130	336	143	345	595	794	4
1	43	345	44	350	595	794	4
Prueba	44	345	59	353	595	794	4
de	60	345	66	353	595	794	4
Cohen.	67	345	82	353	595	794	4
Se	51	365	59	378	595	794	4
ha	61	365	69	378	595	794	4
considerado	71	365	113	378	595	794	4
interesante	115	365	152	378	595	794	4
mostrar	154	365	181	378	595	794	4
los	183	365	192	378	595	794	4
tamaños	194	365	224	378	595	794	4
del	226	365	236	378	595	794	4
efecto	238	365	258	378	595	794	4
median-	260	365	289	378	595	794	4
te	43	376	49	389	595	794	4
el	51	376	57	389	595	794	4
coeficiente	58	376	95	389	595	794	4
eta.	97	376	109	389	595	794	4
Sin	111	376	122	389	595	794	4
embargo,	124	376	157	389	595	794	4
no	159	376	168	389	595	794	4
se	170	376	176	389	595	794	4
ha	178	376	186	389	595	794	4
podido	188	376	213	389	595	794	4
constatar	215	376	246	389	595	794	4
la	248	376	254	389	595	794	4
existencia	256	376	289	389	595	794	4
de	43	387	51	400	595	794	4
una	53	387	66	400	595	794	4
diferencia	68	387	102	400	595	794	4
significativa	105	387	145	400	595	794	4
entre	148	387	165	400	595	794	4
las	168	387	176	400	595	794	4
medias	179	387	203	400	595	794	4
de	205	387	213	400	595	794	4
los	216	387	225	400	595	794	4
diferentes	228	387	261	400	595	794	4
grupos.	263	387	289	400	595	794	4
Estadísticamente	43	398	101	411	595	794	4
hablando,	103	398	138	411	595	794	4
esto	140	398	153	411	595	794	4
ha	155	398	164	411	595	794	4
sido	166	398	180	411	595	794	4
así	182	398	191	411	595	794	4
por	193	398	205	411	595	794	4
el	207	398	213	411	595	794	4
tamaño	215	398	241	411	595	794	4
de	243	398	251	411	595	794	4
la	254	398	259	411	595	794	4
muestra	262	398	289	411	595	794	4
y	43	409	46	422	595	794	4
sobre	49	409	67	422	595	794	4
todo	69	409	85	422	595	794	4
por	88	409	100	422	595	794	4
la	102	409	108	422	595	794	4
elevada	110	409	135	422	595	794	4
variabilidad	137	409	178	422	595	794	4
de	180	409	188	422	595	794	4
las	190	409	199	422	595	794	4
variables	201	409	231	422	595	794	4
en	233	409	242	422	595	794	4
los	244	409	253	422	595	794	4
diferentes	256	409	289	422	595	794	4
subgrupos,	43	420	80	433	595	794	4
lo	83	420	89	433	595	794	4
que	92	420	104	433	595	794	4
hace	107	420	122	433	595	794	4
aumentar	125	420	158	433	595	794	4
de	160	420	168	433	595	794	4
manera	171	420	196	433	595	794	4
relevante	199	420	229	433	595	794	4
el	232	420	238	433	595	794	4
error	240	420	257	433	595	794	4
aleatorio	259	420	289	433	595	794	4
(tabla	43	431	62	444	595	794	4
2,	64	431	71	444	595	794	4
figs.	73	431	87	444	595	794	4
1	90	431	94	444	595	794	4
y	96	431	100	444	595	794	4
2).	102	431	112	444	595	794	4
0,30	47	474	59	484	595	794	4
0,25	47	508	59	518	595	794	4
0,20	47	543	59	552	595	794	4
0,15	47	577	59	587	595	794	4
0,10	47	611	59	621	595	794	4
0,05	47	646	59	655	595	794	4
0	56	680	59	690	595	794	4
GRUPO	100	695	124	707	595	794	4
1	126	695	130	707	595	794	4
GRUPO	162	695	186	707	595	794	4
2	188	695	192	707	595	794	4
GRUPO	223	695	248	707	595	794	4
3	250	695	253	707	595	794	4
Figura	43	728	64	739	595	794	4
2.	66	728	71	739	595	794	4
Disminución	75	729	112	739	595	794	4
antes-después	113	729	158	739	595	794	4
en	159	729	167	739	595	794	4
el	168	729	174	739	595	794	4
IRE	175	729	185	739	595	794	4
global	187	729	205	739	595	794	4
en	207	729	215	739	595	794	4
los	216	729	225	739	595	794	4
tres	226	729	238	739	595	794	4
grupos.	240	729	262	739	595	794	4
Diferencias.	43	739	79	750	595	794	4
DISCUSIÓN	314	362	374	377	595	794	4
El	306	387	314	400	595	794	4
interés	316	387	339	400	595	794	4
de	341	387	349	400	595	794	4
este	352	387	364	400	595	794	4
trabajo	367	387	391	400	595	794	4
se	393	387	400	400	595	794	4
centra	402	387	423	400	595	794	4
en	426	387	434	400	595	794	4
verificar	436	387	464	400	595	794	4
si	466	387	472	400	595	794	4
la	474	387	480	400	595	794	4
respiración	482	387	520	400	595	794	4
a	522	387	526	400	595	794	4
0,1	529	387	540	400	595	794	4
Hz	542	387	553	400	595	794	4
manejada	306	398	339	411	595	794	4
a	342	398	345	411	595	794	4
voluntad	348	398	378	411	595	794	4
es	381	398	387	411	595	794	4
capaz	389	398	408	411	595	794	4
de	411	398	419	411	595	794	4
reducir	421	398	446	411	595	794	4
los	448	398	457	411	595	794	4
niveles	460	398	483	411	595	794	4
de	485	398	493	411	595	794	4
estrés	496	398	514	411	595	794	4
y	517	398	521	411	595	794	4
ansiedad	523	398	553	411	595	794	4
en	306	409	314	422	595	794	4
sujetos	317	409	341	422	595	794	4
sin	343	409	353	422	595	794	4
patología	356	409	388	422	595	794	4
psiquiátrica.	391	409	433	422	595	794	4
Hemos	436	409	461	422	595	794	4
querido	464	409	491	422	595	794	4
estudiar,	493	409	522	422	595	794	4
además,	525	409	553	422	595	794	4
si	306	420	311	433	595	794	4
un	314	420	323	433	595	794	4
número	326	420	353	433	595	794	4
breve	356	420	374	433	595	794	4
de	377	420	385	433	595	794	4
sesiones	388	420	415	433	595	794	4
era	418	420	428	433	595	794	4
capaz	430	420	449	433	595	794	4
de	452	420	460	433	595	794	4
disminuir	463	420	496	433	595	794	4
los	499	420	509	433	595	794	4
síntomas	511	420	542	433	595	794	4
de	545	420	553	433	595	794	4
estrés	306	431	325	444	595	794	4
y	328	431	332	444	595	794	4
ansiedad.	335	431	367	444	595	794	4
Este	371	431	385	444	595	794	4
tipo	388	431	402	444	595	794	4
de	406	431	414	444	595	794	4
respiración	417	431	455	444	595	794	4
había	458	431	477	444	595	794	4
evidenciado	480	431	521	444	595	794	4
en	525	431	533	444	595	794	4
estu-	536	431	553	444	595	794	4
dios	306	442	320	455	595	794	4
previos	324	442	348	455	595	794	4
su	351	442	359	455	595	794	4
utilidad	362	442	389	455	595	794	4
para	393	442	407	455	595	794	4
reducir	411	442	435	455	595	794	4
los	438	442	448	455	595	794	4
niveles	451	442	474	455	595	794	4
de	478	442	486	455	595	794	4
cortisol	489	442	515	455	595	794	4
(hormona	518	442	553	455	595	794	4
del	306	453	317	466	595	794	4
estrés)	319	453	340	466	595	794	4
medido	343	453	369	466	595	794	4
en	372	453	380	466	595	794	4
saliva	382	453	401	466	595	794	4
en	403	453	412	466	595	794	4
sujetos	414	453	438	466	595	794	4
sanos	440	453	459	466	595	794	4
21	459	454	464	461	595	794	4
,	464	453	466	466	595	794	4
y	468	453	472	466	595	794	4
para	475	453	490	466	595	794	4
reducir	492	453	517	466	595	794	4
la	519	453	525	466	595	794	4
tensión	527	453	553	466	595	794	4
arterial	306	464	330	477	595	794	4
9-11	330	465	340	472	595	794	4
.	340	464	342	477	595	794	4
Nuestros	315	475	345	488	595	794	4
hallazgos	348	475	379	488	595	794	4
son	381	475	393	488	595	794	4
similares	396	475	426	488	595	794	4
a	428	475	432	488	595	794	4
los	434	475	444	488	595	794	4
encontrados	446	475	489	488	595	794	4
por	491	475	503	488	595	794	4
otros	506	475	523	488	595	794	4
autores	525	475	550	488	595	794	4
5	550	476	553	483	595	794	4
utilizando	306	486	341	499	595	794	4
respiración	344	486	382	499	595	794	4
lenta	384	486	401	499	595	794	4
y	404	486	408	499	595	794	4
prolongada,	410	486	452	499	595	794	4
en	454	486	462	499	595	794	4
contraposición	465	486	516	499	595	794	4
a	519	486	523	499	595	794	4
la	525	486	531	499	595	794	4
respi-	534	486	553	499	595	794	4
ración	306	497	328	510	595	794	4
rápida.	331	497	355	510	595	794	4
También	357	497	388	510	595	794	4
coinciden	391	497	425	510	595	794	4
nuestros	427	497	456	510	595	794	4
resultados	459	497	494	510	595	794	4
con	496	497	509	510	595	794	4
los	512	497	522	510	595	794	4
de	524	497	533	510	595	794	4
otros	535	497	553	510	595	794	4
estudios	306	508	334	521	595	794	4
11,14,15	334	509	353	516	595	794	4
tras	355	508	368	521	595	794	4
entrenamiento	371	508	421	521	595	794	4
autógeno	424	508	456	521	595	794	4
más	459	508	473	521	595	794	4
relajación	476	508	509	521	595	794	4
por	512	508	524	521	595	794	4
respira-	527	508	553	521	595	794	4
ción	306	519	321	532	595	794	4
en	324	519	332	532	595	794	4
el	335	519	341	532	595	794	4
tratamiento	343	519	384	532	595	794	4
de	387	519	395	532	595	794	4
pacientes	398	519	429	532	595	794	4
con	432	519	445	532	595	794	4
ansiedad	447	519	477	532	595	794	4
generalizada,	480	519	524	532	595	794	4
aunque	527	519	553	532	595	794	4
el	306	530	312	543	595	794	4
tiempo	315	530	340	543	595	794	4
dedicado	342	530	374	543	595	794	4
a	377	530	380	543	595	794	4
este	383	530	396	543	595	794	4
tratamiento	399	530	439	543	595	794	4
fue	442	530	453	543	595	794	4
el	456	530	462	543	595	794	4
doble	465	530	484	543	595	794	4
(6	487	530	494	543	595	794	4
semanas)	497	530	529	543	595	794	4
que	531	530	544	543	595	794	4
el	547	530	553	543	595	794	4
dedicado	306	541	337	554	595	794	4
en	340	541	348	554	595	794	4
nuestro	350	541	376	554	595	794	4
estudio.	378	541	405	554	595	794	4
Según	315	552	336	565	595	794	4
los	338	552	347	565	595	794	4
resultados	350	552	384	565	595	794	4
obtenidos	386	552	420	565	595	794	4
en	422	552	431	565	595	794	4
esta	433	552	445	565	595	794	4
investigación,	448	552	495	565	595	794	4
hemos	497	552	519	565	595	794	4
obtenido	522	552	553	565	595	794	4
indicios	306	563	333	576	595	794	4
para	335	563	350	576	595	794	4
considerar	352	563	388	576	595	794	4
que	390	563	402	576	595	794	4
la	404	563	410	576	595	794	4
técnica	412	563	436	576	595	794	4
de	438	563	446	576	595	794	4
respiración	448	563	486	576	595	794	4
a	488	563	492	576	595	794	4
0,1	494	563	505	576	595	794	4
Hz	507	563	518	576	595	794	4
manejada	520	563	553	576	595	794	4
a	306	574	310	587	595	794	4
voluntad	313	574	343	587	595	794	4
puede	346	574	367	587	595	794	4
resultar	370	574	396	587	595	794	4
un	399	574	408	587	595	794	4
procedimiento	411	574	462	587	595	794	4
de	465	574	473	587	595	794	4
interés	476	574	498	587	595	794	4
para	501	574	516	587	595	794	4
disminuir	519	574	553	587	595	794	4
los	306	585	316	598	595	794	4
niveles	318	585	341	598	595	794	4
de	343	585	351	598	595	794	4
estrés	354	585	372	598	595	794	4
y	374	585	378	598	595	794	4
ansiedad	381	585	410	598	595	794	4
en	413	585	421	598	595	794	4
sujetos	423	585	447	598	595	794	4
de	449	585	457	598	595	794	4
edades	459	585	482	598	595	794	4
comprendidas	484	585	533	598	595	794	4
entre	535	585	553	598	595	794	4
55	306	596	315	609	595	794	4
y	317	596	321	609	595	794	4
65	324	596	333	609	595	794	4
años.	335	596	353	609	595	794	4
Algunas	315	607	342	620	595	794	4
limitaciones	345	607	387	620	595	794	4
del	389	607	400	620	595	794	4
estudio	402	607	428	620	595	794	4
son	430	607	442	620	595	794	4
las	445	607	454	620	595	794	4
características	456	607	503	620	595	794	4
de	506	607	514	620	595	794	4
la	517	607	523	620	595	794	4
muestra	525	607	553	620	595	794	4
utilizada,	306	618	338	631	595	794	4
la	340	618	346	631	595	794	4
edad	349	618	365	631	595	794	4
de	367	618	376	631	595	794	4
los	378	618	388	631	595	794	4
sujetos	390	618	413	631	595	794	4
y	416	618	420	631	595	794	4
la	422	618	428	631	595	794	4
variabilidad	431	618	471	631	595	794	4
de	474	618	482	631	595	794	4
la	484	618	490	631	595	794	4
muestra,	492	618	522	631	595	794	4
que	525	618	537	631	595	794	4
han	540	618	553	631	595	794	4
influido	306	629	334	642	595	794	4
en	336	629	344	642	595	794	4
que	346	629	359	642	595	794	4
no	361	629	370	642	595	794	4
se	372	629	378	642	595	794	4
hayan	380	629	401	642	595	794	4
producido	403	629	439	642	595	794	4
descensos	441	629	474	642	595	794	4
mayores.	476	629	506	642	595	794	4
Una	508	629	523	642	595	794	4
muestra	525	629	553	642	595	794	4
mayor	306	640	328	653	595	794	4
seguramente	330	640	374	653	595	794	4
detectaría	376	640	410	653	595	794	4
diferencias	412	640	449	653	595	794	4
más	451	640	465	653	595	794	4
claras.	467	640	488	653	595	794	4
Siempre	491	640	519	653	595	794	4
es	521	640	528	653	595	794	4
el	530	640	536	653	595	794	4
gru-	538	640	553	653	595	794	4
po	306	651	315	664	595	794	4
experimental	318	651	363	664	595	794	4
el	366	651	371	664	595	794	4
que	374	651	387	664	595	794	4
presenta	390	651	418	664	595	794	4
una	421	651	434	664	595	794	4
mayor	437	651	459	664	595	794	4
reducción	462	651	496	664	595	794	4
en	499	651	507	664	595	794	4
los	510	651	519	664	595	794	4
síntomas	522	651	553	664	595	794	4
de	306	662	314	675	595	794	4
estrés	317	662	335	675	595	794	4
medidos	337	662	367	675	595	794	4
con	369	662	382	675	595	794	4
el	384	662	390	675	595	794	4
IRE.	392	662	408	675	595	794	4
Pensamos	315	673	348	686	595	794	4
que	351	673	363	686	595	794	4
el	366	673	372	686	595	794	4
procedimiento	374	673	425	686	595	794	4
empleado	427	673	461	686	595	794	4
puede	464	673	484	686	595	794	4
ser	487	673	496	686	595	794	4
de	499	673	507	686	595	794	4
mucha	510	673	533	686	595	794	4
utili-	536	673	553	686	595	794	4
dad	306	684	319	697	595	794	4
en	321	684	330	697	595	794	4
el	332	684	338	697	595	794	4
tratamiento	340	684	381	697	595	794	4
de	383	684	391	697	595	794	4
síntomas	394	684	424	697	595	794	4
de	427	684	435	697	595	794	4
estrés	437	684	456	697	595	794	4
durante	458	684	485	697	595	794	4
los	487	684	497	697	595	794	4
procedimientos	499	684	553	697	595	794	4
preoperatorios	306	695	356	708	595	794	4
y	358	695	362	708	595	794	4
posoperatorios,	364	695	417	708	595	794	4
así	419	695	428	708	595	794	4
como	430	695	450	708	595	794	4
en	452	695	460	708	595	794	4
procedimientos	462	695	516	708	595	794	4
habituales	518	695	553	708	595	794	4
de	306	706	314	719	595	794	4
enfermería	317	706	354	719	595	794	4
(punción	356	706	388	719	595	794	4
venosa,	390	706	415	719	595	794	4
cura	417	706	432	719	595	794	4
de	434	706	443	719	595	794	4
úlceras,	445	706	471	719	595	794	4
etc.).	473	706	490	719	595	794	4
Futuras	315	717	341	730	595	794	4
investigaciones	344	717	395	730	595	794	4
deberán	399	717	426	730	595	794	4
realizarse	429	717	460	730	595	794	4
con	464	717	476	730	595	794	4
muestras	480	717	510	730	595	794	4
mayores	513	717	541	730	595	794	4
de	545	717	553	730	595	794	4
sujetos	306	728	330	741	595	794	4
y	333	728	337	741	595	794	4
más	340	728	353	741	595	794	4
homogéneas,	356	728	401	741	595	794	4
así	405	728	413	741	595	794	4
como	416	728	436	741	595	794	4
aumentar	439	728	472	741	595	794	4
el	475	728	481	741	595	794	4
número	484	728	511	741	595	794	4
de	514	728	522	741	595	794	4
sesiones	526	728	553	741	595	794	4
presenciales	306	739	347	752	595	794	4
y	349	739	353	752	595	794	4
con	355	739	368	752	595	794	4
ello	370	739	382	752	595	794	4
la	385	739	390	752	595	794	4
duración	393	739	424	752	595	794	4
de	426	739	434	752	595	794	4
la	436	739	442	752	595	794	4
intervención	444	739	488	752	595	794	4
Gerokomos.	484	764	512	772	595	794	4
2015;26(1):18-22	514	764	553	772	595	794	4
21	564	761	573	774	595	794	4
ORIGINALES	496	12	553	27	595	794	5
José	28	55	38	63	595	794	5
Ignacio	40	55	55	63	595	794	5
Cea	56	55	64	63	595	794	5
Ugarte,	66	55	81	63	595	794	5
Asunción	82	55	102	63	595	794	5
González-Pinto	103	55	134	63	595	794	5
Arrillaga	136	55	154	63	595	794	5
y	155	55	157	63	595	794	5
Olga	159	55	168	63	595	794	5
M.ª	170	55	177	63	595	794	5
Cabo	178	55	189	63	595	794	5
González	190	55	209	63	595	794	5
Efectos	28	63	47	72	595	794	5
de	49	63	55	72	595	794	5
la	57	63	62	72	595	794	5
respiración	63	63	91	72	595	794	5
controlada	93	63	120	72	595	794	5
sobre	121	63	136	72	595	794	5
los	137	63	145	72	595	794	5
síntomas	146	63	170	72	595	794	5
de	171	63	178	72	595	794	5
estrés	179	63	195	72	595	794	5
y	196	63	199	72	595	794	5
ansiedad	201	63	224	72	595	794	5
en	225	63	232	72	595	794	5
una	233	63	243	72	595	794	5
población	244	63	269	72	595	794	5
de	271	63	277	72	595	794	5
55	279	63	285	72	595	794	5
a	287	63	290	72	595	794	5
65	291	63	298	72	595	794	5
años.	299	63	313	72	595	794	5
Estudio	314	63	333	72	595	794	5
piloto	335	63	350	72	595	794	5
BIBLIOGRAFÍA	51	87	126	102	595	794	5
1.	47	109	51	117	595	794	5
Sharma	54	109	71	117	595	794	5
H,	74	109	78	117	595	794	5
Sen	81	109	89	117	595	794	5
S,	92	109	96	117	595	794	5
Singh	98	109	111	117	595	794	5
A,	113	109	118	117	595	794	5
Bhardwaj	120	109	142	117	595	794	5
NK,	144	109	153	117	595	794	5
Kochupillai	155	109	180	117	595	794	5
V,	182	109	186	117	595	794	5
Singh	188	109	201	117	595	794	5
N.	54	117	59	125	595	794	5
Sudarshan	60	117	85	125	595	794	5
Kriya	86	117	97	125	595	794	5
practitioners	99	117	127	125	595	794	5
exhibit	129	117	144	125	595	794	5
better	145	117	159	125	595	794	5
antioxidant	160	117	186	125	595	794	5
status	187	117	201	125	595	794	5
and	54	125	62	134	595	794	5
lower	64	125	77	134	595	794	5
blood	78	125	91	134	595	794	5
lactate	92	125	108	134	595	794	5
levels.	109	125	124	134	595	794	5
Biol	125	125	134	134	595	794	5
Psychol.	135	125	154	134	595	794	5
2003;63:281-91.	155	125	192	134	595	794	5
2.	47	133	51	142	595	794	5
Krisanaprakornkit	54	133	94	142	595	794	5
T,	95	133	99	142	595	794	5
Krisanaprakornkit	101	133	141	142	595	794	5
W,	142	133	148	142	595	794	5
Piyavhatkul	150	133	176	142	595	794	5
N,	178	133	183	142	595	794	5
Laopai-	184	133	201	142	595	794	5
boon	54	141	65	150	595	794	5
M.	67	141	73	150	595	794	5
Terapia	75	141	91	150	595	794	5
de	93	141	99	150	595	794	5
meditación	100	141	125	150	595	794	5
para	127	141	137	150	595	794	5
los	139	141	146	150	595	794	5
trastornos	147	141	170	150	595	794	5
de	172	141	178	150	595	794	5
ansiedad.	179	141	201	150	595	794	5
(on	54	149	61	158	595	794	5
line).	62	149	73	158	595	794	5
Disponible	75	149	99	158	595	794	5
en:	100	149	107	158	595	794	5
http//www.update-software.com	109	149	184	158	595	794	5
3.	47	158	51	166	595	794	5
Cappo	54	158	68	166	595	794	5
BM,	70	158	79	166	595	794	5
Holmes	80	158	98	166	595	794	5
DS.	99	158	107	166	595	794	5
The	108	158	117	166	595	794	5
utility	118	158	131	166	595	794	5
of	133	158	137	166	595	794	5
prolonged	139	158	161	166	595	794	5
respiratory	163	158	187	166	595	794	5
exha-	189	158	201	166	595	794	5
lation	54	166	67	174	595	794	5
for	69	166	75	174	595	794	5
reducing	77	166	97	174	595	794	5
and	99	166	107	174	595	794	5
psychological	109	166	140	174	595	794	5
arousal	142	166	159	174	595	794	5
in	160	166	165	174	595	794	5
nonthreatening	167	166	201	174	595	794	5
situations.	54	174	78	182	595	794	5
J	79	174	82	182	595	794	5
Psychosom	83	174	108	182	595	794	5
Res.	110	174	120	182	595	794	5
1984;28:265-73.	121	174	158	182	595	794	5
4.	47	182	51	190	595	794	5
Conde	54	182	68	190	595	794	5
M,	70	182	76	190	595	794	5
Menéndez	78	182	102	190	595	794	5
FJ,	104	182	111	190	595	794	5
Santéd	112	182	129	190	595	794	5
MA,	130	182	140	190	595	794	5
Estrada	142	182	159	190	595	794	5
JD.	161	182	169	190	595	794	5
Incidencia	171	182	194	190	595	794	5
de	196	182	201	190	595	794	5
la	54	190	58	199	595	794	5
frecuencia	60	190	83	199	595	794	5
respiratoria	85	190	111	199	595	794	5
en	113	190	118	199	595	794	5
la	120	190	124	199	595	794	5
conductancia	126	190	156	199	595	794	5
eléctrica	157	190	177	199	595	794	5
de	179	190	184	199	595	794	5
la	186	190	190	199	595	794	5
piel.	191	190	201	199	595	794	5
Revista	54	198	71	207	595	794	5
Electrónica	73	198	98	207	595	794	5
de	100	198	106	207	595	794	5
Motivación	108	198	133	207	595	794	5
y	135	198	138	207	595	794	5
Emoción.	140	198	160	207	595	794	5
1999.	162	198	175	207	595	794	5
Disponible	177	198	201	207	595	794	5
en:	54	206	61	215	595	794	5
http://reme.uji.es/llista/llista.htm	62	206	139	215	595	794	5
5.	47	215	51	223	595	794	5
Labrador	54	215	74	223	595	794	5
FJ,	75	215	82	223	595	794	5
Arce,	83	215	95	223	595	794	5
F,	96	215	99	223	595	794	5
Florit	101	215	112	223	595	794	5
A.	114	215	118	223	595	794	5
Entrenamiento	120	215	153	223	595	794	5
en	154	215	160	223	595	794	5
respiración	161	215	186	223	595	794	5
frente	188	215	201	223	595	794	5
a	54	223	57	231	595	794	5
entrenamiento	58	223	91	231	595	794	5
en	92	223	98	231	595	794	5
relajación:	99	223	123	231	595	794	5
diferencias	124	223	150	231	595	794	5
en	151	223	156	231	595	794	5
medidas	158	223	177	231	595	794	5
psicofisio-	178	223	201	231	595	794	5
lógicas.	54	231	71	239	595	794	5
Análisis	73	231	91	239	595	794	5
y	92	231	95	239	595	794	5
Modificación	96	231	126	239	595	794	5
de	127	231	133	239	595	794	5
Conducta.	134	231	157	239	595	794	5
1996;22:93-114.	158	231	195	239	595	794	5
6.	47	239	51	247	595	794	5
Brown	54	239	68	247	595	794	5
RP,	69	239	76	247	595	794	5
Gerbarg	77	239	95	247	595	794	5
PL.	96	239	102	247	595	794	5
Sudarshan	103	239	127	247	595	794	5
Kriya	128	239	139	247	595	794	5
yogic	140	239	152	247	595	794	5
breathing	153	239	174	247	595	794	5
in	175	239	180	247	595	794	5
the	181	239	188	247	595	794	5
treat-	189	239	201	247	595	794	5
ment	54	247	65	255	595	794	5
of	66	247	71	255	595	794	5
stress,	72	247	87	255	595	794	5
anxiety,	88	247	105	255	595	794	5
and	107	247	115	255	595	794	5
depression:	116	247	142	255	595	794	5
part	143	247	152	255	595	794	5
ii-clinical	153	247	173	255	595	794	5
applications	174	247	201	255	595	794	5
and	54	255	62	264	595	794	5
guidelines.	63	255	88	264	595	794	5
J	89	255	92	264	595	794	5
Altern	93	255	107	264	595	794	5
Complement	108	255	136	264	595	794	5
Med.	137	255	149	264	595	794	5
2005;11:711-7.	150	255	183	264	595	794	5
7.	47	263	51	272	595	794	5
Aivazyan	54	263	74	272	595	794	5
TA,	77	263	85	272	595	794	5
Zaitsev	87	263	104	272	595	794	5
VP,	107	263	113	272	595	794	5
Yurenev	116	263	135	272	595	794	5
AP.	138	263	144	272	595	794	5
Autogenic	147	263	170	272	595	794	5
training	173	263	191	272	595	794	5
the	194	263	201	272	595	794	5
treatment	54	271	76	280	595	794	5
and	78	271	87	280	595	794	5
secondary	89	271	112	280	595	794	5
prevention	114	271	139	280	595	794	5
of	141	271	145	280	595	794	5
essential	148	271	168	280	595	794	5
hypertension:	170	271	201	280	595	794	5
Five-year	54	280	75	288	595	794	5
follow-up.	76	280	99	288	595	794	5
Health	100	280	115	288	595	794	5
Psychol.	117	280	135	288	595	794	5
1988;7	137	280	152	288	595	794	5
Suppl:	154	280	168	288	595	794	5
201-8.	169	280	184	288	595	794	5
22	23	761	31	774	595	794	5
Gerokomos.	43	764	71	772	595	794	5
2015;26(1):18-22	72	764	111	772	595	794	5
8.	223	109	227	117	595	794	5
Kohli	230	109	241	117	595	794	5
A,	243	109	248	117	595	794	5
Varma	250	109	264	117	595	794	5
VK,	266	109	274	117	595	794	5
Nehra	276	109	290	117	595	794	5
R.	292	109	296	117	595	794	5
Comparison	298	109	325	117	595	794	5
of	327	109	332	117	595	794	5
efficacy	334	109	351	117	595	794	5
of	353	109	358	117	595	794	5
psycho-	360	109	377	117	595	794	5
relaxation	230	117	252	125	595	794	5
and	254	117	262	125	595	794	5
pharmacotherapy	264	117	304	125	595	794	5
in	305	117	310	125	595	794	5
generalized	311	117	338	125	595	794	5
anxiety	339	117	356	125	595	794	5
disorder.	358	117	377	125	595	794	5
J	230	125	232	134	595	794	5
Person	234	125	249	134	595	794	5
Clin	251	125	259	134	595	794	5
Studies.	261	125	279	134	595	794	5
2001;16:43-8.	281	125	312	134	595	794	5
9.	223	133	227	142	595	794	5
Cea	230	133	238	142	595	794	5
JI.	240	133	245	142	595	794	5
Abordaje	247	133	267	142	595	794	5
psicofisiológico	268	133	303	142	595	794	5
de	305	133	310	142	595	794	5
la	312	133	316	142	595	794	5
hipertensión	317	133	345	142	595	794	5
arterial	347	133	363	142	595	794	5
esen-	364	133	377	142	595	794	5
cial.	230	141	239	150	595	794	5
[Tesis	240	141	253	150	595	794	5
Doctoral].	255	141	277	150	595	794	5
Universidad	278	141	305	150	595	794	5
País	306	141	316	150	595	794	5
Vasco:	317	141	332	150	595	794	5
2002.	334	141	346	150	595	794	5
10.	220	149	227	158	595	794	5
Reyes	230	149	243	158	595	794	5
del	245	149	252	158	595	794	5
Paso	255	149	266	158	595	794	5
GA,	268	149	276	158	595	794	5
Cea	278	149	287	158	595	794	5
JI,	289	149	295	158	595	794	5
González-Pinto	297	149	331	158	595	794	5
A,	333	149	338	158	595	794	5
Cabo	340	149	352	158	595	794	5
OM,	354	149	364	158	595	794	5
Caso	366	149	377	158	595	794	5
R,	230	158	234	166	595	794	5
Brazal	236	158	250	166	595	794	5
J,	252	158	256	166	595	794	5
et	258	158	263	166	595	794	5
al.	265	158	271	166	595	794	5
Short-term	273	158	297	166	595	794	5
of	317	158	322	166	595	794	5
a	324	158	326	166	595	794	5
brief	328	158	339	166	595	794	5
respiratory	341	158	366	166	595	794	5
trai-	368	158	377	166	595	794	5
ning	230	166	239	174	595	794	5
on	241	166	246	174	595	794	5
baroreceptor	248	166	277	174	595	794	5
cardiac	279	166	295	174	595	794	5
reflex	296	166	309	174	595	794	5
function	311	166	329	174	595	794	5
in	331	166	335	174	595	794	5
normotensive	336	166	367	174	595	794	5
and	369	166	377	174	595	794	5
mild	230	174	239	182	595	794	5
hypertensive	243	174	272	182	595	794	5
subjects.	275	174	295	182	595	794	5
Appl	299	174	309	182	595	794	5
Psychophysiol	312	174	344	182	595	794	5
Biofeedback.	348	174	377	182	595	794	5
2006;1:37-49.	230	182	261	190	595	794	5
11.	220	190	227	199	595	794	5
Cea	230	190	238	199	595	794	5
JI,	240	190	246	199	595	794	5
Caso	248	190	259	199	595	794	5
R,	261	190	265	199	595	794	5
Reyes	267	190	281	199	595	794	5
del	283	190	290	199	595	794	5
Paso	292	190	303	199	595	794	5
GA,	304	190	313	199	595	794	5
González-Pinto	315	190	348	199	595	794	5
A,	350	190	355	199	595	794	5
Brazal	357	190	371	199	595	794	5
J,	373	190	377	199	595	794	5
Martinez	230	198	250	207	595	794	5
B.	252	198	257	207	595	794	5
Blood	259	198	272	207	595	794	5
pressure	274	198	294	207	595	794	5
is	296	198	300	207	595	794	5
reduced	302	198	320	207	595	794	5
after	323	198	334	207	595	794	5
a	336	198	339	207	595	794	5
breathing	341	198	363	207	595	794	5
inter-	365	198	377	207	595	794	5
vention	230	206	246	215	595	794	5
in	248	206	252	215	595	794	5
mild	254	206	264	215	595	794	5
hypertensive	266	206	295	215	595	794	5
patients.	296	206	316	215	595	794	5
Society	318	206	335	215	595	794	5
for	337	206	343	215	595	794	5
Psychophysio-	345	206	377	215	595	794	5
logical	230	215	245	223	595	794	5
Research	247	215	268	223	595	794	5
45th	270	215	280	223	595	794	5
Annual	282	215	298	223	595	794	5
Meeting:	300	215	321	223	595	794	5
2005	323	215	334	223	595	794	5
September	336	215	361	223	595	794	5
21-24:	363	215	377	223	595	794	5
Lisbon,	230	223	246	231	595	794	5
Portugal.	247	223	267	231	595	794	5
12.	220	231	227	239	595	794	5
Spielberger	230	231	256	239	595	794	5
CD,	257	231	265	239	595	794	5
Goursuch	267	231	288	239	595	794	5
RL,	290	231	297	239	595	794	5
Lushene	298	231	317	239	595	794	5
RE.	319	231	326	239	595	794	5
STAI,	328	231	340	239	595	794	5
Cuestionario	341	231	370	239	595	794	5
de	371	231	377	239	595	794	5
Ansiedad	230	239	251	247	595	794	5
Estado/Rasgo.	252	239	285	247	595	794	5
Madrid:	287	239	304	247	595	794	5
TEA;	306	239	316	247	595	794	5
2008.	318	239	330	247	595	794	5
13.	220	247	227	255	595	794	5
González	230	247	250	255	595	794	5
de	251	247	257	255	595	794	5
Rivera	258	247	272	255	595	794	5
JL.	273	247	280	255	595	794	5
Stress	281	247	296	255	595	794	5
reactivity	297	247	318	255	595	794	5
in	319	247	323	255	595	794	5
the	325	247	332	255	595	794	5
population	333	247	357	255	595	794	5
general.	358	247	377	255	595	794	5
Eur	230	255	237	264	595	794	5
J	238	255	241	264	595	794	5
Psychiat.	243	255	263	264	595	794	5
1993;7:5-11.	264	255	293	264	595	794	5
14.	220	263	227	272	595	794	5
González	230	263	250	272	595	794	5
de	251	263	257	272	595	794	5
Rivera	258	263	272	272	595	794	5
JL.	273	263	280	272	595	794	5
Crisis	281	263	294	272	595	794	5
emocionales.	295	263	325	272	595	794	5
Madrid:	326	263	344	272	595	794	5
Espasa	345	263	361	272	595	794	5
Calpe;	363	263	377	272	595	794	5
2005.	230	271	242	280	595	794	5
15.	220	280	227	288	595	794	5
González	230	280	250	288	595	794	5
de	251	280	257	288	595	794	5
Rivera	258	280	273	288	595	794	5
JL.	274	280	281	288	595	794	5
Reducción	283	280	306	288	595	794	5
de	307	280	313	288	595	794	5
la	315	280	319	288	595	794	5
reactividad	320	280	345	288	595	794	5
neurovegeta-	347	280	377	288	595	794	5
16.	396	125	403	134	595	794	5
17.	396	149	403	158	595	794	5
18.	396	174	403	182	595	794	5
19.	396	198	403	207	595	794	5
20.	396	231	403	239	595	794	5
21.	395	255	402	264	595	794	5
tiva	405	109	414	117	595	794	5
ante	416	109	426	117	595	794	5
el	427	109	432	117	595	794	5
estrés	433	109	447	117	595	794	5
en	449	109	455	117	595	794	5
asmáticos	457	109	480	117	595	794	5
crónicos	482	109	500	117	595	794	5
con	502	109	510	117	595	794	5
terapia	512	109	528	117	595	794	5
autógena.	530	109	553	117	595	794	5
Psiquis.	405	117	423	125	595	794	5
1991;12:255-61.	424	117	461	125	595	794	5
Kim	405	125	414	134	595	794	5
SD,	417	125	425	134	595	794	5
Kim	427	125	436	134	595	794	5
HS.	438	125	446	134	595	794	5
Effects	449	125	465	134	595	794	5
of	467	125	472	134	595	794	5
a	474	125	477	134	595	794	5
relaxation	479	125	502	134	595	794	5
breating	504	125	523	134	595	794	5
exercise	526	125	545	134	595	794	5
on	547	125	553	134	595	794	5
anxiety,	405	133	423	142	595	794	5
depression,	426	133	452	142	595	794	5
and	455	133	464	142	595	794	5
leukocyte	467	133	489	142	595	794	5
in	492	133	496	142	595	794	5
hemopoietic	499	133	527	142	595	794	5
stem	530	133	542	142	595	794	5
cell	545	133	553	142	595	794	5
transplantation	405	141	440	150	595	794	5
patients.	441	141	461	150	595	794	5
Cancer	463	141	478	150	595	794	5
Nurs.	480	141	492	150	595	794	5
2005;28:79-83.	494	141	527	150	595	794	5
Kaushik	405	149	423	158	595	794	5
RM,	425	149	434	158	595	794	5
Kaushik	436	149	453	158	595	794	5
R,	455	149	459	158	595	794	5
Mahajan	461	149	481	158	595	794	5
SK,	483	149	490	158	595	794	5
Rajesh	492	149	507	158	595	794	5
V.	508	149	512	158	595	794	5
Effects	514	149	530	158	595	794	5
of	531	149	536	158	595	794	5
mental	537	149	553	158	595	794	5
relaxation	405	158	428	166	595	794	5
and	429	158	438	166	595	794	5
slow	439	158	450	166	595	794	5
breathing	451	158	473	166	595	794	5
in	474	158	478	166	595	794	5
essential	480	158	500	166	595	794	5
hypertension.	502	158	533	166	595	794	5
Comple-	534	158	553	166	595	794	5
ment	405	166	417	174	595	794	5
Ther	418	166	428	174	595	794	5
Med.	430	166	442	174	595	794	5
2006;14:120-6.	443	166	477	174	595	794	5
Matsumoto	405	174	432	182	595	794	5
M,	434	174	440	182	595	794	5
Smith	442	174	456	182	595	794	5
JC.	458	174	465	182	595	794	5
Progressive	468	174	494	182	595	794	5
muscle	496	174	512	182	595	794	5
relaxation,	514	174	539	182	595	794	5
brea-	541	174	553	182	595	794	5
thing	405	182	417	190	595	794	5
exercises,	420	182	443	190	595	794	5
and	446	182	455	190	595	794	5
ABC	458	182	468	190	595	794	5
relaxation	471	182	494	190	595	794	5
theory.	497	182	513	190	595	794	5
J	516	182	519	190	595	794	5
Clin	522	182	531	190	595	794	5
Psychol.	534	182	553	190	595	794	5
2001;57:1551-7.	405	190	442	199	595	794	5
Kim	405	198	414	207	595	794	5
KS,	416	198	424	207	595	794	5
Lee	425	198	433	207	595	794	5
SW,	435	198	444	207	595	794	5
Choe	446	198	458	207	595	794	5
MA,	459	198	469	207	595	794	5
Yi	471	198	475	207	595	794	5
MS,	477	198	486	207	595	794	5
Choi	488	198	498	207	595	794	5
S,	500	198	505	207	595	794	5
Kwon	506	198	519	207	595	794	5
SH.	521	198	529	207	595	794	5
Effects	531	198	547	207	595	794	5
of	548	198	553	207	595	794	5
abdominal	405	206	429	215	595	794	5
breathing	431	206	452	215	595	794	5
training	454	206	471	215	595	794	5
using	472	206	485	215	595	794	5
biofeedback	486	206	514	215	595	794	5
on	515	206	521	215	595	794	5
stress,	522	206	537	215	595	794	5
immu-	538	206	553	215	595	794	5
ne	405	215	411	223	595	794	5
response	412	215	433	223	595	794	5
and	434	215	443	223	595	794	5
quality	444	215	460	223	595	794	5
of	461	215	466	223	595	794	5
life	467	215	474	223	595	794	5
in	476	215	480	223	595	794	5
patients	482	215	500	223	595	794	5
with	502	215	512	223	595	794	5
a	513	215	516	223	595	794	5
mastectomy	517	215	545	223	595	794	5
for	546	215	553	223	595	794	5
breast	405	223	420	231	595	794	5
cancer.	421	223	437	231	595	794	5
J	438	223	441	231	595	794	5
Korean	443	223	459	231	595	794	5
Acad	460	223	472	231	595	794	5
Nurs.	473	223	485	231	595	794	5
2005;35:1295-303.	487	223	529	231	595	794	5
Monday	405	231	424	239	595	794	5
J,	426	231	431	239	595	794	5
Gautrin	433	231	450	239	595	794	5
D,	452	231	457	239	595	794	5
Cartier	459	231	475	239	595	794	5
A.	477	231	482	239	595	794	5
Chronic	485	231	502	239	595	794	5
hyperventilation	504	231	541	239	595	794	5
syn-	543	231	553	239	595	794	5
drome.	405	239	421	247	595	794	5
The	423	239	431	247	595	794	5
role	433	239	442	247	595	794	5
of	443	239	448	247	595	794	5
respiratory	449	239	474	247	595	794	5
re-training.	476	239	501	247	595	794	5
Rev	502	239	511	247	595	794	5
Mal	512	239	522	247	595	794	5
Respir.	523	239	539	247	595	794	5
1995;	540	239	553	247	595	794	5
12:291-8.	405	247	427	255	595	794	5
Cea	405	255	414	264	595	794	5
Ugarte	417	255	434	264	595	794	5
JI,	437	255	443	264	595	794	5
González-Pinto	445	255	481	264	595	794	5
Arrillaga	484	255	505	264	595	794	5
A,	508	255	513	264	595	794	5
Cabo	516	255	528	264	595	794	5
González	531	255	553	264	595	794	5
OM.	405	263	416	272	595	794	5
Respiración	418	263	446	272	595	794	5
controlada	449	263	475	272	595	794	5
para	477	263	488	272	595	794	5
reducir	490	263	507	272	595	794	5
el	509	263	514	272	595	794	5
estrés.	516	263	532	272	595	794	5
Estudio	535	263	553	272	595	794	5
preliminar	405	271	430	280	595	794	5
de	433	271	439	280	595	794	5
su	442	271	447	280	595	794	5
eficacia	450	271	470	280	595	794	5
sobre	473	271	486	280	595	794	5
el	489	271	493	280	595	794	5
cortisol.	496	271	516	280	595	794	5
Rev	519	271	528	280	595	794	5
ROL	531	271	540	280	595	794	5
Enf.	543	271	553	280	595	794	5
2010;33:368-74.	405	280	445	288	595	794	5
