GEROKOMOS	475	8	574	32	595	794	1
ORIGINALES	41	12	98	27	595	794	1
Dolor	328	86	365	110	595	794	1
y	368	86	376	110	595	794	1
demencia	378	86	445	110	595	794	1
en	448	86	465	110	595	794	1
las	468	86	488	110	595	794	1
personas	491	86	553	110	595	794	1
que	392	108	417	132	595	794	1
viven	420	108	456	132	595	794	1
en	458	108	476	132	595	794	1
una	478	108	504	132	595	794	1
unidad	506	108	553	132	595	794	1
de	437	130	455	154	595	794	1
larga	457	130	492	154	595	794	1
estancia	495	130	553	154	595	794	1
Margarida	43	88	79	100	595	794	1
Sotto	81	88	101	100	595	794	1
Mayor	103	88	125	100	595	794	1
1	125	89	128	96	595	794	1
Helena	43	100	68	112	595	794	1
Pestana	70	100	98	112	595	794	1
2	98	101	100	108	595	794	1
Gorete	43	112	66	124	595	794	1
Reis	68	112	84	124	595	794	1
3	84	113	86	120	595	794	1
Constância	43	124	82	136	595	794	1
Carneiro	84	124	113	136	595	794	1
4	113	125	116	132	595	794	1
Marcos	43	136	69	148	595	794	1
Valente	71	136	98	148	595	794	1
5	98	137	101	144	595	794	1
1.	43	161	48	171	595	794	1
Doctora	51	161	73	171	595	794	1
en	75	161	82	171	595	794	1
Ciencias	83	161	107	171	595	794	1
Biomédicas.	109	161	143	171	595	794	1
Enfermera	145	161	174	171	595	794	1
especialista	176	161	209	171	595	794	1
en	211	161	218	171	595	794	1
Salud	220	161	236	171	595	794	1
Mental	237	161	258	171	595	794	1
y	259	161	263	171	595	794	1
Psiquia-	264	161	287	171	595	794	1
tría.	51	171	62	180	595	794	1
Hospital	64	171	87	180	595	794	1
Magalhães	89	171	121	180	595	794	1
Lemos.	122	171	142	180	595	794	1
UNIFAI.	144	171	166	180	595	794	1
Porto.	167	171	184	180	595	794	1
Portugal.	185	171	210	180	595	794	1
2.	43	180	48	190	595	794	1
Doctora	51	180	73	190	595	794	1
en	75	180	82	190	595	794	1
Métodos	83	180	109	190	595	794	1
Cuantitativos	110	180	148	190	595	794	1
en	149	180	156	190	595	794	1
Gestión.	160	180	183	190	595	794	1
Profesor	185	180	208	190	595	794	1
auxiliar.	210	180	232	190	595	794	1
Instituto	233	180	257	190	595	794	1
Superior	258	180	282	190	595	794	1
das	51	190	61	200	595	794	1
Ciências	63	190	87	200	595	794	1
do	88	190	95	200	595	794	1
Trabalho	97	190	121	200	595	794	1
e	123	190	126	200	595	794	1
Emprego.	128	190	154	200	595	794	1
UNIFAI.	156	190	178	200	595	794	1
Lisboa.	179	190	199	200	595	794	1
Portugal.	201	190	226	200	595	794	1
3.	43	200	48	209	595	794	1
Doctora	51	200	73	209	595	794	1
en	75	200	82	209	595	794	1
Enfermería.	83	200	116	209	595	794	1
Profesor	118	200	141	209	595	794	1
coordinador.	143	200	177	209	595	794	1
Universidade	179	200	216	209	595	794	1
de	217	200	224	209	595	794	1
Évora.	226	200	243	209	595	794	1
Escola	245	200	263	209	595	794	1
Superior	265	200	289	209	595	794	1
de	51	209	58	219	595	794	1
Enfermagem	60	209	95	219	595	794	1
de	97	209	104	219	595	794	1
S.	106	209	111	219	595	794	1
João	113	209	127	219	595	794	1
de	129	209	136	219	595	794	1
Deus.	137	209	153	219	595	794	1
UNIFAI.	155	209	176	219	595	794	1
Évora.	178	209	195	219	595	794	1
Portugal.	197	209	222	219	595	794	1
4.	43	219	48	228	595	794	1
Licenciada.	51	219	83	228	595	794	1
Enfermera.	84	219	115	228	595	794	1
Centre	117	219	135	228	595	794	1
Hospitalier	137	219	168	228	595	794	1
Regional	169	219	194	228	595	794	1
d'Orleans.	196	219	224	228	595	794	1
New	226	219	240	228	595	794	1
Orleans.	241	219	265	228	595	794	1
Francia.	266	219	288	228	595	794	1
5.	43	228	48	238	595	794	1
Estudiante.	51	228	83	238	595	794	1
Instituto	84	228	108	238	595	794	1
Superior	109	228	133	238	595	794	1
do	135	228	142	238	595	794	1
Serviço	143	228	164	238	595	794	1
Social.	166	228	185	238	595	794	1
Porto.	187	228	203	238	595	794	1
Portugal.	205	228	230	238	595	794	1
Pain	363	163	394	188	595	794	1
and	397	163	422	188	595	794	1
dementia	425	163	488	188	595	794	1
of	491	163	504	188	595	794	1
people	506	163	553	188	595	794	1
living	394	185	432	210	595	794	1
in	434	185	448	210	595	794	1
a	450	185	459	210	595	794	1
nursing	462	185	512	210	595	794	1
home	515	185	553	210	595	794	1
Correspondencia:	43	251	99	261	595	794	1
Gorete	43	260	62	270	595	794	1
Reis	63	260	75	270	595	794	1
greis@uevora.pt	43	270	89	280	595	794	1
RESUMEN	234	318	289	333	595	794	1
PALABRAS	70	519	114	531	595	794	1
CLAVE:	116	519	145	531	595	794	1
demencia,	148	519	182	532	595	794	1
dolor,	184	519	204	532	595	794	1
unidad	206	519	230	532	595	794	1
de	232	519	240	532	595	794	1
larga	242	519	258	532	595	794	1
estancia.	260	519	289	532	595	794	1
INTRODUCCIÓN	51	571	136	586	595	794	1
El	43	596	50	609	595	794	1
dolor	53	596	71	609	595	794	1
presenta	74	596	103	609	595	794	1
una	105	596	118	609	595	794	1
elevada	121	596	146	609	595	794	1
prevalencia	149	596	188	609	595	794	1
en	190	596	199	609	595	794	1
las	201	596	210	609	595	794	1
personas	213	596	243	609	595	794	1
que	245	596	258	609	595	794	1
padecen	261	596	289	609	595	794	1
demencia.	43	607	78	620	595	794	1
Algunos	80	607	109	620	595	794	1
estudios	111	607	139	620	595	794	1
han	142	607	155	620	595	794	1
demostrado	157	607	198	620	595	794	1
que	200	607	213	620	595	794	1
la	215	607	221	620	595	794	1
prevalencia	224	607	262	620	595	794	1
del	265	607	275	620	595	794	1
do-	277	607	289	620	595	794	1
lor	43	618	52	631	595	794	1
en	54	618	62	631	595	794	1
la	64	618	70	631	595	794	1
comunidad	72	618	111	631	595	794	1
es	113	618	120	631	595	794	1
de	122	618	130	631	595	794	1
cerca	132	618	149	631	595	794	1
del	151	618	161	631	595	794	1
50%,	163	618	182	631	595	794	1
y	184	618	188	631	595	794	1
en	190	618	198	631	595	794	1
las	200	618	208	631	595	794	1
residencias	210	618	247	631	595	794	1
de	249	618	257	631	595	794	1
ancianos	259	618	289	631	595	794	1
puede	43	629	63	642	595	794	1
alcanzar	66	629	94	642	595	794	1
hasta	96	629	114	642	595	794	1
el	116	629	122	642	595	794	1
80%	124	629	141	642	595	794	1
1-4	141	630	148	637	595	794	1
.	148	629	150	642	595	794	1
Las	152	629	164	642	595	794	1
estimaciones	166	629	210	642	595	794	1
oscilan	212	629	236	642	595	794	1
entre	238	629	256	642	595	794	1
el	258	629	264	642	595	794	1
45%	266	629	283	642	595	794	1
y	285	629	289	642	595	794	1
el	43	640	48	653	595	794	1
80%,	51	640	70	653	595	794	1
dependiendo	72	640	117	653	595	794	1
de	119	640	127	653	595	794	1
las	130	640	139	653	595	794	1
características	141	640	188	653	595	794	1
específicas	191	640	226	653	595	794	1
de	228	640	236	653	595	794	1
los	239	640	248	653	595	794	1
enfermos	251	640	282	653	595	794	1
o	285	640	289	653	595	794	1
de	43	651	51	664	595	794	1
los	53	651	62	664	595	794	1
instrumentos	65	651	110	664	595	794	1
de	113	651	121	664	595	794	1
medición	123	651	156	664	595	794	1
utilizados	158	651	191	664	595	794	1
5	191	652	194	659	595	794	1
.	194	651	196	664	595	794	1
En	51	662	61	675	595	794	1
un	64	662	73	675	595	794	1
estudio	75	662	100	675	595	794	1
internacional	103	662	147	675	595	794	1
realizado	150	662	180	675	595	794	1
por	182	662	194	675	595	794	1
Achterberg	197	662	234	675	595	794	1
(2013)	237	662	260	675	595	794	1
5	260	663	263	670	595	794	1
en	265	662	274	675	595	794	1
una	276	662	289	675	595	794	1
unidad	43	673	67	686	595	794	1
de	70	673	78	686	595	794	1
larga	81	673	97	686	595	794	1
estancia	100	673	127	686	595	794	1
(ULE)	130	673	152	686	595	794	1
se	155	673	161	686	595	794	1
verificó	165	673	189	686	595	794	1
que	192	673	205	686	595	794	1
la	208	673	214	686	595	794	1
prevalencia	217	673	255	686	595	794	1
del	258	673	268	686	595	794	1
dolor	271	673	289	686	595	794	1
–definido	43	684	75	697	595	794	1
como	78	684	97	697	595	794	1
cualquier	99	684	130	697	595	794	1
tipo	133	684	146	697	595	794	1
de	149	684	157	697	595	794	1
dolor–	159	684	182	697	595	794	1
oscilaba	184	684	211	697	595	794	1
entre	213	684	230	697	595	794	1
el	233	684	238	697	595	794	1
32%	241	684	257	697	595	794	1
en	259	684	268	697	595	794	1
Italia,	270	684	289	697	595	794	1
el	43	695	48	708	595	794	1
43%	50	695	67	708	595	794	1
en	69	695	77	708	595	794	1
Holanda	79	695	109	708	595	794	1
y	111	695	115	708	595	794	1
el	117	695	123	708	595	794	1
57%	125	695	141	708	595	794	1
en	143	695	152	708	595	794	1
Finlandia.	154	695	188	708	595	794	1
En	190	695	200	708	595	794	1
casi	202	695	214	708	595	794	1
el	216	695	222	708	595	794	1
50%	224	695	241	708	595	794	1
de	243	695	251	708	595	794	1
los	253	695	262	708	595	794	1
casos	264	695	281	708	595	794	1
el	283	695	289	708	595	794	1
dolor	43	706	61	719	595	794	1
estaba	64	706	84	719	595	794	1
presente	88	706	116	719	595	794	1
diariamente,	119	706	161	719	595	794	1
y	164	706	168	719	595	794	1
mediante	171	706	203	719	595	794	1
un	206	706	215	719	595	794	1
análisis	219	706	243	719	595	794	1
multivariado	246	706	289	719	595	794	1
se	43	717	49	730	595	794	1
concluyó	51	717	82	730	595	794	1
que	85	717	97	730	595	794	1
el	99	717	105	730	595	794	1
dolor	108	717	126	730	595	794	1
estaba	128	717	149	730	595	794	1
positivamente	151	717	198	730	595	794	1
asociado	201	717	230	730	595	794	1
a	232	717	236	730	595	794	1
una	238	717	251	730	595	794	1
deficiencia	253	717	289	730	595	794	1
física	43	728	59	741	595	794	1
más	63	728	76	741	595	794	1
grave,	79	728	99	741	595	794	1
a	102	728	106	741	595	794	1
depresión	109	728	142	741	595	794	1
clínica	145	728	167	741	595	794	1
y	170	728	174	741	595	794	1
al	177	728	182	741	595	794	1
diagnóstico	186	728	224	741	595	794	1
de	227	728	235	741	595	794	1
osteoporosis,	239	728	282	741	595	794	1
y	285	728	289	741	595	794	1
negativamente	43	739	92	752	595	794	1
relacionado	93	739	132	752	595	794	1
con	134	739	147	752	595	794	1
el	148	739	154	752	595	794	1
diagnóstico	156	739	195	752	595	794	1
de	196	739	204	752	595	794	1
demencia	206	739	238	752	595	794	1
y	240	739	244	752	595	794	1
con	246	739	258	752	595	794	1
las	260	739	269	752	595	794	1
situa-	270	739	289	752	595	794	1
ABSTRACT	306	318	365	333	595	794	1
KEYWORDS:	306	519	360	531	595	794	1
dementia,	362	519	398	532	595	794	1
pain,	400	519	418	532	595	794	1
long	420	519	436	532	595	794	1
standing	438	519	469	532	595	794	1
unit.	471	519	488	532	595	794	1
ciones	306	574	327	587	595	794	1
más	330	574	343	587	595	794	1
graves	346	574	366	587	595	794	1
de	369	574	377	587	595	794	1
deterioro	380	574	410	587	595	794	1
cognitivo	413	574	445	587	595	794	1
5	445	575	447	582	595	794	1
.	447	574	449	587	595	794	1
Se	452	574	460	587	595	794	1
concluyó	462	574	493	587	595	794	1
que	496	574	508	587	595	794	1
el	511	574	517	587	595	794	1
dolor	519	574	538	587	595	794	1
está	540	574	553	587	595	794	1
presente	306	585	334	598	595	794	1
con	336	585	348	598	595	794	1
frecuencia	350	585	384	598	595	794	1
en	386	585	394	598	595	794	1
las	396	585	405	598	595	794	1
ULE	407	585	423	598	595	794	1
en	425	585	433	598	595	794	1
Europa	435	585	460	598	595	794	1
y	462	585	466	598	595	794	1
que	467	585	480	598	595	794	1
a	482	585	485	598	595	794	1
pesar	487	585	504	598	595	794	1
de	506	585	514	598	595	794	1
las	516	585	524	598	595	794	1
diferen-	526	585	553	598	595	794	1
cias	306	596	318	609	595	794	1
culturales	320	596	353	609	595	794	1
y	355	596	359	609	595	794	1
de	361	596	369	609	595	794	1
la	371	596	377	609	595	794	1
multitud	379	596	409	609	595	794	1
de	411	596	419	609	595	794	1
casos,	421	596	440	609	595	794	1
el	443	596	448	609	595	794	1
dolor	450	596	469	609	595	794	1
solo	471	596	484	609	595	794	1
habla	486	596	505	609	595	794	1
una	507	596	519	609	595	794	1
lengua	521	596	544	609	595	794	1
1	544	597	546	604	595	794	1
.	546	596	548	609	595	794	1
Durante	315	607	344	620	595	794	1
el	346	607	352	620	595	794	1
transcurso	355	607	390	620	595	794	1
normal	393	607	418	620	595	794	1
de	421	607	429	620	595	794	1
la	431	607	437	620	595	794	1
enfermedad	440	607	481	620	595	794	1
y	483	607	487	620	595	794	1
en	490	607	498	620	595	794	1
la	501	607	507	620	595	794	1
secuencia	509	607	542	620	595	794	1
de	545	607	553	620	595	794	1
la	306	618	312	631	595	794	1
disfunción	314	618	351	631	595	794	1
cognitiva	353	618	385	631	595	794	1
aparecen	387	618	417	631	595	794	1
evidentes	419	618	451	631	595	794	1
síntomas	454	618	484	631	595	794	1
neuropsiquiátricos.	487	618	553	631	595	794	1
Estos	306	629	324	642	595	794	1
síntomas	327	629	358	642	595	794	1
incluyen	361	629	390	642	595	794	1
delirios/alucinaciones,	393	629	470	642	595	794	1
agitación/agresión,	472	629	537	642	595	794	1
dis-	540	629	553	642	595	794	1
foria/depresión,	306	640	361	653	595	794	1
ansiedad,	364	640	396	653	595	794	1
apatía/indiferencia,	399	640	466	653	595	794	1
desinhibición,	469	640	518	653	595	794	1
irritabili-	522	640	553	653	595	794	1
dad/labilidad,	306	651	354	664	595	794	1
comportamiento	356	651	414	664	595	794	1
motor	416	651	438	664	595	794	1
anormal	440	651	468	664	595	794	1
y	470	651	474	664	595	794	1
alteración	476	651	510	664	595	794	1
en	512	651	520	664	595	794	1
el	522	651	528	664	595	794	1
patrón	530	651	553	664	595	794	1
del	306	662	317	675	595	794	1
sueño	319	662	339	675	595	794	1
y	341	662	345	675	595	794	1
del	347	662	358	675	595	794	1
apetito	360	662	384	675	595	794	1
5	384	663	387	670	595	794	1
.	387	662	389	675	595	794	1
A	391	662	397	675	595	794	1
lo	399	662	406	675	595	794	1
largo	408	662	425	675	595	794	1
de	427	662	435	675	595	794	1
la	438	662	444	675	595	794	1
vida,	446	662	462	675	595	794	1
cerca	465	662	482	675	595	794	1
del	484	662	495	675	595	794	1
80-85%	497	662	525	675	595	794	1
presen-	528	662	553	675	595	794	1
tan	306	673	317	686	595	794	1
uno	320	673	333	686	595	794	1
o	335	673	340	686	595	794	1
más	342	673	356	686	595	794	1
de	358	673	366	686	595	794	1
estos	368	673	385	686	595	794	1
síntomas	387	673	418	686	595	794	1
neuropsiquiátricos	420	673	484	686	595	794	1
6-8	484	674	491	681	595	794	1
.	493	673	495	686	595	794	1
Existen	315	684	339	697	595	794	1
procesos	341	684	369	697	595	794	1
neuronales	371	684	407	697	595	794	1
especializados	408	684	454	697	595	794	1
que	456	684	468	697	595	794	1
actúan	470	684	492	697	595	794	1
simultáneamente,	493	684	553	697	595	794	1
teniendo	306	695	336	708	595	794	1
como	338	695	357	708	595	794	1
base	359	695	373	708	595	794	1
los	375	695	384	708	595	794	1
tres	387	695	398	708	595	794	1
aspectos	400	695	428	708	595	794	1
psicológicos	430	695	470	708	595	794	1
del	472	695	482	708	595	794	1
dolor:	484	695	504	708	595	794	1
sensación-dis-	506	695	553	708	595	794	1
criminación,	306	706	349	719	595	794	1
afectividad-motivación	351	706	428	719	595	794	1
y	430	706	434	719	595	794	1
cognición-valoración	437	706	507	719	595	794	1
9	507	707	509	714	595	794	1
.	509	706	512	719	595	794	1
En	514	706	524	719	595	794	1
los	527	706	536	719	595	794	1
pro-	538	706	553	719	595	794	1
cesos	306	717	323	730	595	794	1
demenciales,	325	717	368	730	595	794	1
estos	370	717	386	730	595	794	1
aspectos	388	717	416	730	595	794	1
están	418	717	435	730	595	794	1
alterados,	437	717	469	730	595	794	1
es	471	717	477	730	595	794	1
decir,	480	717	498	730	595	794	1
las	500	717	508	730	595	794	1
personas	511	717	539	730	595	794	1
tie-	542	717	553	730	595	794	1
nen	306	728	319	741	595	794	1
dificultad	321	728	353	741	595	794	1
para	354	728	369	741	595	794	1
expresarse	371	728	404	741	595	794	1
e	406	728	409	741	595	794	1
interpretar	411	728	447	741	595	794	1
lo	448	728	455	741	595	794	1
que	457	728	469	741	595	794	1
les	471	728	479	741	595	794	1
sucede	481	728	503	741	595	794	1
cuando	505	728	530	741	595	794	1
tienen	532	728	553	741	595	794	1
dolor.	306	739	326	752	595	794	1
La	327	739	336	752	595	794	1
demencia	338	739	370	752	595	794	1
y	372	739	376	752	595	794	1
el	377	739	383	752	595	794	1
dolor	385	739	403	752	595	794	1
son	405	739	416	752	595	794	1
dos	418	739	430	752	595	794	1
fenómenos	431	739	468	752	595	794	1
complejos,	470	739	506	752	595	794	1
considerando	508	739	553	752	595	794	1
Gerokomos.	484	764	512	772	595	794	1
2015;26(1):23-27	514	764	553	772	595	794	1
23	564	761	573	774	595	794	1
ORIGINALES	496	12	553	27	595	794	2
Margarida	28	55	51	63	595	794	2
Sotto	52	55	63	63	595	794	2
Mayor,	64	55	79	63	595	794	2
Helena	80	55	95	63	595	794	2
Pestana,	96	55	115	63	595	794	2
Gorete	116	55	130	63	595	794	2
Reis,	131	55	142	63	595	794	2
Constância	143	55	167	63	595	794	2
Carneiro	168	55	186	63	595	794	2
y	187	55	189	63	595	794	2
Marcos	190	55	206	63	595	794	2
Valente	208	55	224	63	595	794	2
Dolor	28	63	42	72	595	794	2
y	44	63	47	72	595	794	2
demencia	48	63	73	72	595	794	2
en	75	63	81	72	595	794	2
las	82	63	90	72	595	794	2
personas	91	63	115	72	595	794	2
que	116	63	126	72	595	794	2
viven	127	63	141	72	595	794	2
en	142	63	149	72	595	794	2
una	150	63	160	72	595	794	2
unidad	161	63	179	72	595	794	2
de	180	63	187	72	595	794	2
larga	188	63	201	72	595	794	2
estancia	202	63	224	72	595	794	2
los	43	90	52	103	595	794	2
diferentes	54	90	86	103	595	794	2
subtipos	89	90	117	103	595	794	2
de	119	90	127	103	595	794	2
demencia	129	90	161	103	595	794	2
y	164	90	167	103	595	794	2
las	170	90	178	103	595	794	2
diversas	181	90	206	103	595	794	2
formas	209	90	232	103	595	794	2
en	234	90	242	103	595	794	2
las	244	90	253	103	595	794	2
que	255	90	267	103	595	794	2
el	270	90	275	103	595	794	2
do-	278	90	289	103	595	794	2
lor	43	101	52	114	595	794	2
puede	54	101	75	114	595	794	2
manifestarse	77	101	119	114	595	794	2
(dolor	121	101	142	114	595	794	2
nociceptivo,	145	101	185	114	595	794	2
neuropático	188	101	228	114	595	794	2
y	231	101	235	114	595	794	2
central)	237	101	263	114	595	794	2
10	263	102	268	109	595	794	2
.	268	101	270	114	595	794	2
Tal	272	101	283	114	595	794	2
y	285	101	289	114	595	794	2
como	43	112	62	125	595	794	2
sucede	64	112	86	125	595	794	2
con	89	112	101	125	595	794	2
el	104	112	109	125	595	794	2
dolor,	112	112	132	125	595	794	2
el	134	112	140	125	595	794	2
sufrimiento	142	112	181	125	595	794	2
es	184	112	190	125	595	794	2
subjetivo,	193	112	225	125	595	794	2
es	227	112	234	125	595	794	2
algo	236	112	250	125	595	794	2
personal,	253	112	283	125	595	794	2
y	285	112	289	125	595	794	2
solo	43	123	56	136	595	794	2
la	58	123	64	136	595	794	2
propia	66	123	88	136	595	794	2
persona	91	123	117	136	595	794	2
conoce	119	123	142	136	595	794	2
su	145	123	152	136	595	794	2
dimensión	155	123	190	136	595	794	2
real	193	123	204	136	595	794	2
9	204	124	207	131	595	794	2
.	207	123	209	136	595	794	2
La	212	123	220	136	595	794	2
subjetividad	222	123	263	136	595	794	2
relativa	265	123	289	136	595	794	2
al	43	134	48	147	595	794	2
dolor	50	134	68	147	595	794	2
provoca	70	134	97	147	595	794	2
que	99	134	111	147	595	794	2
sea	113	134	123	147	595	794	2
extremamente	125	134	173	147	595	794	2
difícil	175	134	194	147	595	794	2
(…)	196	134	211	147	595	794	2
es	213	134	219	147	595	794	2
una	221	134	234	147	595	794	2
experiencia	236	134	273	147	595	794	2
sen-	275	134	289	147	595	794	2
sorial	43	145	60	158	595	794	2
y	63	145	67	158	595	794	2
emocional	70	145	105	158	595	794	2
desagradable	108	145	151	158	595	794	2
asociada	154	145	182	158	595	794	2
a	185	145	188	158	595	794	2
una	191	145	204	158	595	794	2
lesión	207	145	227	158	595	794	2
tisular	230	145	250	158	595	794	2
concreta	253	145	282	158	595	794	2
o	285	145	289	158	595	794	2
potencial,	43	156	75	169	595	794	2
o	78	156	82	169	595	794	2
que	84	156	97	169	595	794	2
es	99	156	105	169	595	794	2
descrita	107	156	133	169	595	794	2
como	135	156	154	169	595	794	2
tal,	156	156	167	169	595	794	2
por	169	156	181	169	595	794	2
lo	183	156	189	169	595	794	2
que	192	156	204	169	595	794	2
puede	206	156	227	169	595	794	2
existir	229	156	249	169	595	794	2
dolor	251	156	269	169	595	794	2
sin	271	156	281	169	595	794	2
la	283	156	289	169	595	794	2
presencia	43	167	73	180	595	794	2
objetiva	75	167	101	180	595	794	2
de	103	167	111	180	595	794	2
lesión	113	167	132	180	595	794	2
o	134	167	139	180	595	794	2
estímulo	141	167	169	180	595	794	2
9	169	168	172	175	595	794	2
.	172	167	174	180	595	794	2
En	176	167	186	180	595	794	2
varios	188	167	207	180	595	794	2
estudios	209	167	235	180	595	794	2
se	237	167	244	180	595	794	2
ha	246	167	254	180	595	794	2
demostra-	256	167	289	180	595	794	2
do	43	178	51	191	595	794	2
que	53	178	65	191	595	794	2
existe	67	178	85	191	595	794	2
una	86	178	99	191	595	794	2
gran	100	178	115	191	595	794	2
variabilidad	117	178	155	191	595	794	2
interindividual	157	178	206	191	595	794	2
en	207	178	215	191	595	794	2
la	217	178	222	191	595	794	2
intensidad	224	178	258	191	595	794	2
del	260	178	270	191	595	794	2
dolor	271	178	289	191	595	794	2
que	43	189	55	202	595	794	2
se	57	189	63	202	595	794	2
atribuye	65	189	93	202	595	794	2
a	95	189	99	202	595	794	2
un	101	189	110	202	595	794	2
mismo	112	189	135	202	595	794	2
estímulo	137	189	166	202	595	794	2
nociceptivo.	169	189	209	202	595	794	2
La	211	189	220	202	595	794	2
valoración	222	189	256	202	595	794	2
cognitiva	259	189	289	202	595	794	2
de	43	200	51	213	595	794	2
la	53	200	59	213	595	794	2
información	61	200	102	213	595	794	2
nociceptiva	104	200	142	213	595	794	2
aferente,	145	200	173	213	595	794	2
al	175	200	181	213	595	794	2
colocarla	183	200	213	213	595	794	2
en	215	200	223	213	595	794	2
un	226	200	235	213	595	794	2
contexto	237	200	266	213	595	794	2
perso-	269	200	289	213	595	794	2
nal	43	211	53	224	595	794	2
(experiencias	55	211	98	224	595	794	2
pasadas,	100	211	128	224	595	794	2
situación	130	211	160	224	595	794	2
presente	162	211	190	224	595	794	2
e	192	211	196	224	595	794	2
implicaciones	198	211	244	224	595	794	2
futuras)	246	211	272	224	595	794	2
bajo	275	211	289	224	595	794	2
influencia	43	222	76	235	595	794	2
de	79	222	87	235	595	794	2
factores	90	222	115	235	595	794	2
genéticos	118	222	149	235	595	794	2
y	152	222	156	235	595	794	2
psicológicos,	159	222	201	235	595	794	2
contribuye	204	222	240	235	595	794	2
a	243	222	247	235	595	794	2
transformar	250	222	289	235	595	794	2
la	43	233	48	246	595	794	2
información	51	233	92	246	595	794	2
sensitiva	95	233	123	246	595	794	2
en	125	233	134	246	595	794	2
una	136	233	149	246	595	794	2
experiencia	152	233	189	246	595	794	2
única	192	233	210	246	595	794	2
y	213	233	217	246	595	794	2
subjetiva	219	233	249	246	595	794	2
del	251	233	261	246	595	794	2
dolor	264	233	282	246	595	794	2
11	282	234	287	241	595	794	2
.	287	233	289	246	595	794	2
El	43	244	50	257	595	794	2
modo	52	244	72	257	595	794	2
en	74	244	82	257	595	794	2
que	84	244	96	257	595	794	2
el	99	244	104	257	595	794	2
anciano	106	244	132	257	595	794	2
interpreta	134	244	167	257	595	794	2
el	169	244	175	257	595	794	2
dolor	177	244	195	257	595	794	2
puede	197	244	217	257	595	794	2
interferir	219	244	249	257	595	794	2
en	251	244	259	257	595	794	2
la	261	244	267	257	595	794	2
forma	269	244	289	257	595	794	2
de	43	255	51	268	595	794	2
expresar	53	255	80	268	595	794	2
dicho	83	255	102	268	595	794	2
dolor	105	255	123	268	595	794	2
10	122	256	128	263	595	794	2
.	127	255	130	268	595	794	2
En	132	255	142	268	595	794	2
este	145	255	157	268	595	794	2
contexto,	160	255	191	268	595	794	2
la	194	255	200	268	595	794	2
verbalización	202	255	246	268	595	794	2
de	248	255	256	268	595	794	2
gemidos,	259	255	289	268	595	794	2
suspiros,	43	266	71	279	595	794	2
gritos,	73	266	94	279	595	794	2
coprolalia	97	266	129	279	595	794	2
o	132	266	136	279	595	794	2
expresiones	138	266	176	279	595	794	2
faciales	178	266	202	279	595	794	2
(arrugar	204	266	231	279	595	794	2
el	233	266	239	279	595	794	2
ceño,	241	266	259	279	595	794	2
muecas)	262	266	289	279	595	794	2
o	43	277	47	290	595	794	2
también	50	277	77	290	595	794	2
las	80	277	88	290	595	794	2
expresiones	91	277	129	290	595	794	2
corporales	132	277	166	290	595	794	2
de	168	277	176	290	595	794	2
inquietud	179	277	212	290	595	794	2
o	214	277	219	290	595	794	2
aumento	221	277	251	290	595	794	2
de	254	277	262	290	595	794	2
tensión	265	277	289	290	595	794	2
(rigidez,	43	288	70	301	595	794	2
balanceado),	72	288	114	301	595	794	2
agitación/agresividad	116	288	186	301	595	794	2
o	187	288	192	301	595	794	2
resistencia	194	288	227	301	595	794	2
a	229	288	233	301	595	794	2
los	235	288	244	301	595	794	2
cuidados	246	288	276	301	595	794	2
son	277	288	289	301	595	794	2
con	43	299	55	312	595	794	2
frecuencia	57	299	91	312	595	794	2
la	93	299	98	312	595	794	2
única	100	299	119	312	595	794	2
característica	120	299	163	312	595	794	2
de	165	299	173	312	595	794	2
dolor	175	299	193	312	595	794	2
12	193	300	198	307	595	794	2
y	199	299	203	312	595	794	2
no	205	299	214	312	595	794	2
pueden	216	299	240	312	595	794	2
pasar	242	299	260	312	595	794	2
desaper-	261	299	289	312	595	794	2
cibidos	43	310	66	323	595	794	2
a	69	310	72	323	595	794	2
los	75	310	84	323	595	794	2
profesionales	86	310	129	323	595	794	2
de	132	310	140	323	595	794	2
la	142	310	148	323	595	794	2
salud	150	310	168	323	595	794	2
ni	170	310	177	323	595	794	2
a	179	310	183	323	595	794	2
los	185	310	195	323	595	794	2
familiares/cuidadores	197	310	268	323	595	794	2
13	267	311	273	318	595	794	2
.	273	310	275	323	595	794	2
Los	277	310	289	323	595	794	2
profesionales	43	321	86	334	595	794	2
de	87	321	95	334	595	794	2
enfermería	97	321	133	334	595	794	2
desempeñan	134	321	176	334	595	794	2
un	178	321	187	334	595	794	2
papel	189	321	207	334	595	794	2
importante	208	321	246	334	595	794	2
al	248	321	253	334	595	794	2
identificar	255	321	289	334	595	794	2
y	43	332	46	345	595	794	2
valorar	49	332	72	345	595	794	2
el	75	332	81	345	595	794	2
dolor	83	332	101	345	595	794	2
en	104	332	112	345	595	794	2
estas	115	332	130	345	595	794	2
personas	133	332	162	345	595	794	2
14	162	333	167	340	595	794	2
.	167	332	169	345	595	794	2
A	172	332	177	345	595	794	2
menudo	180	332	208	345	595	794	2
estos	211	332	227	345	595	794	2
comportamientos	230	332	289	345	595	794	2
son	43	343	54	356	595	794	2
interpretados	56	343	100	356	595	794	2
como	102	343	121	356	595	794	2
síntomas	122	343	152	356	595	794	2
de	154	343	162	356	595	794	2
demencia	164	343	196	356	595	794	2
y,	198	343	203	356	595	794	2
por	205	343	216	356	595	794	2
consiguiente,	218	343	262	356	595	794	2
el	264	343	269	356	595	794	2
dolor	271	343	289	356	595	794	2
está	43	354	55	367	595	794	2
infratratado	58	354	98	367	595	794	2
e	101	354	105	367	595	794	2
infravalorado.	108	354	154	367	595	794	2
Asimismo,	157	354	193	367	595	794	2
en	196	354	204	367	595	794	2
publicaciones	208	354	253	367	595	794	2
científicas	256	354	289	367	595	794	2
figura	43	365	62	378	595	794	2
que	64	365	77	378	595	794	2
el	79	365	85	378	595	794	2
dolor	87	365	105	378	595	794	2
es	108	365	114	378	595	794	2
infravalorado	116	365	161	378	595	794	2
frecuentemente,	163	365	217	378	595	794	2
tanto	219	365	237	378	595	794	2
en	240	365	248	378	595	794	2
los	250	365	259	378	595	794	2
aspectos	262	365	289	378	595	794	2
farmacológicos	43	376	92	389	595	794	2
como	94	376	113	389	595	794	2
en	115	376	123	389	595	794	2
las	124	376	133	389	595	794	2
medidas	135	376	162	389	595	794	2
de	164	376	172	389	595	794	2
confort	174	376	198	389	595	794	2
15,16	198	377	210	384	595	794	2
,	210	376	212	389	595	794	2
lo	213	376	220	389	595	794	2
que	221	376	234	389	595	794	2
provoca	235	376	262	389	595	794	2
un	263	376	273	389	595	794	2
gran	274	376	289	389	595	794	2
impacto	43	387	70	400	595	794	2
en	72	387	80	400	595	794	2
la	82	387	88	400	595	794	2
calidad	90	387	114	400	595	794	2
de	116	387	124	400	595	794	2
vida	126	387	140	400	595	794	2
de	142	387	150	400	595	794	2
la	152	387	158	400	595	794	2
persona	160	387	186	400	595	794	2
enferma,	188	387	217	400	595	794	2
así	219	387	228	400	595	794	2
como	230	387	249	400	595	794	2
en	251	387	259	400	595	794	2
la	261	387	267	400	595	794	2
de	269	387	277	400	595	794	2
sus	279	387	289	400	595	794	2
cuidadores	43	398	78	411	595	794	2
al	80	398	86	411	595	794	2
ver	87	398	97	411	595	794	2
su	99	398	106	411	595	794	2
sufrimiento.	108	398	149	411	595	794	2
Las	150	398	162	411	595	794	2
personas	163	398	192	411	595	794	2
con	193	398	206	411	595	794	2
demencia	207	398	240	411	595	794	2
reciben	241	398	265	411	595	794	2
menos	267	398	289	411	595	794	2
analgesia	43	409	72	422	595	794	2
en	75	409	83	422	595	794	2
comparación	86	409	130	422	595	794	2
con	133	409	146	422	595	794	2
las	149	409	157	422	595	794	2
personas	160	409	189	422	595	794	2
sin	192	409	202	422	595	794	2
déficit	205	409	226	422	595	794	2
cognitivo,	229	409	262	422	595	794	2
incluso	265	409	289	422	595	794	2
ante	43	420	57	433	595	794	2
la	60	420	65	433	595	794	2
misma	68	420	90	433	595	794	2
situación	93	420	123	433	595	794	2
médica	126	420	150	433	595	794	2
14	150	421	155	428	595	794	2
.	155	420	157	433	595	794	2
Generalmente,	160	420	210	433	595	794	2
cuanto	212	420	235	433	595	794	2
más	238	420	252	433	595	794	2
grave	254	420	272	433	595	794	2
es	274	420	281	433	595	794	2
el	283	420	289	433	595	794	2
estado	43	431	64	444	595	794	2
demencial,	66	431	103	444	595	794	2
mayor	105	431	127	444	595	794	2
dificultad	130	431	162	444	595	794	2
tiene	164	431	181	444	595	794	2
la	183	431	189	444	595	794	2
persona	192	431	218	444	595	794	2
para	221	431	235	444	595	794	2
expresar	238	431	265	444	595	794	2
lo	268	431	274	444	595	794	2
que	277	431	289	444	595	794	2
siente	43	442	62	455	595	794	2
y	64	442	68	455	595	794	2
demostrar	70	442	103	455	595	794	2
su	105	442	113	455	595	794	2
desaliento	115	442	148	455	595	794	2
17	148	443	153	450	595	794	2
.	153	442	155	455	595	794	2
Es	51	453	59	466	595	794	2
necesario	61	453	91	466	595	794	2
realizar	93	453	117	466	595	794	2
una	119	453	132	466	595	794	2
valoración	134	453	168	466	595	794	2
clínica	170	453	191	466	595	794	2
global	193	453	213	466	595	794	2
y	215	453	219	466	595	794	2
minuciosa	221	453	256	466	595	794	2
y	258	453	262	466	595	794	2
los	264	453	273	466	595	794	2
pro-	275	453	289	466	595	794	2
fesionales	43	464	74	477	595	794	2
de	76	464	84	477	595	794	2
enfermería	86	464	121	477	595	794	2
deben	123	464	144	477	595	794	2
observar	146	464	173	477	595	794	2
constantemente	176	464	228	477	595	794	2
las	230	464	239	477	595	794	2
múltiples	241	464	271	477	595	794	2
face-	274	464	289	477	595	794	2
tas	43	475	51	488	595	794	2
en	54	475	62	488	595	794	2
las	65	475	73	488	595	794	2
que	76	475	88	488	595	794	2
el	90	475	96	488	595	794	2
dolor	99	475	116	488	595	794	2
se	119	475	125	488	595	794	2
presenta	128	475	155	488	595	794	2
18	155	476	160	483	595	794	2
.	160	475	162	488	595	794	2
Estudios	165	475	193	488	595	794	2
recientes	196	475	224	488	595	794	2
indican	227	475	252	488	595	794	2
que	254	475	266	488	595	794	2
“el	269	475	278	488	595	794	2
no	280	475	289	488	595	794	2
reconocimiento	43	486	94	499	595	794	2
del	97	486	107	499	595	794	2
dolor”	109	486	130	499	595	794	2
funciona	132	486	162	499	595	794	2
como	164	486	183	499	595	794	2
una	185	486	198	499	595	794	2
barrera	200	486	223	499	595	794	2
para	226	486	240	499	595	794	2
los	242	486	251	499	595	794	2
cuidadores	254	486	289	499	595	794	2
y	43	497	46	510	595	794	2
simultáneamente	48	497	105	510	595	794	2
provoca	106	497	132	510	595	794	2
que	134	497	146	510	595	794	2
las	148	497	156	510	595	794	2
personas	158	497	186	510	595	794	2
enfermas	188	497	218	510	595	794	2
reciban	219	497	243	510	595	794	2
más	245	497	258	510	595	794	2
psicotró-	260	497	289	510	595	794	2
picos	43	508	60	521	595	794	2
de	62	508	70	521	595	794	2
lo	72	508	78	521	595	794	2
que	80	508	92	521	595	794	2
sería	94	508	109	521	595	794	2
necesario,	111	508	143	521	595	794	2
lo	145	508	152	521	595	794	2
que	154	508	166	521	595	794	2
las	168	508	177	521	595	794	2
hace	179	508	194	521	595	794	2
más	196	508	209	521	595	794	2
vulnerables	211	508	248	521	595	794	2
a	250	508	254	521	595	794	2
los	256	508	265	521	595	794	2
efectos	267	508	289	521	595	794	2
ANTECEDENTES	85	542	145	553	595	794	2
(%)	147	542	159	553	595	794	2
Afasias	132	559	159	570	595	794	2
Caídas	135	574	159	585	595	794	2
Cáncer	133	588	159	599	595	794	2
Alcoholismo	115	603	159	614	595	794	2
Dislipidemia	115	617	159	628	595	794	2
MÉTODO	315	219	362	234	595	794	2
Participantes	306	245	360	258	595	794	2
Participan	306	266	341	279	595	794	2
un	345	266	355	279	595	794	2
total	359	266	374	279	595	794	2
de	378	266	387	279	595	794	2
80	391	266	400	279	595	794	2
ancianos	404	266	433	279	595	794	2
con	437	266	450	279	595	794	2
trastorno	454	266	486	279	595	794	2
mental	490	266	514	279	595	794	2
(universo/	518	266	553	279	595	794	2
muestra),	306	277	339	290	595	794	2
residentes	341	277	375	290	595	794	2
en	378	277	386	290	595	794	2
una	389	277	402	290	595	794	2
ULE	404	277	421	290	595	794	2
de	424	277	432	290	595	794	2
un	435	277	444	290	595	794	2
hospital	447	277	474	290	595	794	2
del	477	277	487	290	595	794	2
centro	490	277	512	290	595	794	2
de	514	277	522	290	595	794	2
Francia.	525	277	553	290	595	794	2
Se	306	288	314	301	595	794	2
trata	316	288	332	301	595	794	2
de	334	288	342	301	595	794	2
un	345	288	354	301	595	794	2
estudio	356	288	381	301	595	794	2
transversal,	384	288	422	301	595	794	2
descriptivo	424	288	462	301	595	794	2
y	464	288	468	301	595	794	2
correlacional.	471	288	517	301	595	794	2
Instrumento	306	311	354	324	595	794	2
para	356	311	374	324	595	794	2
la	377	311	384	324	595	794	2
recogida	386	311	422	324	595	794	2
de	424	311	434	324	595	794	2
datos	436	311	458	324	595	794	2
Escala	306	332	328	344	595	794	2
Aggir	331	332	350	344	595	794	2
21	350	333	356	340	595	794	2
para	359	332	374	344	595	794	2
la	377	332	383	344	595	794	2
dependencia/independencia.	386	332	487	344	595	794	2
Los	490	332	502	345	595	794	2
grados	505	332	528	345	595	794	2
de	531	332	539	345	595	794	2
de-	542	332	553	345	595	794	2
pendencia	306	343	341	356	595	794	2
de	345	343	353	356	595	794	2
la	356	343	362	356	595	794	2
escala	365	343	385	356	595	794	2
Aggir	388	343	407	356	595	794	2
van	411	343	423	356	595	794	2
del	426	343	437	356	595	794	2
1	440	343	444	356	595	794	2
al	448	343	454	356	595	794	2
6,	457	343	464	356	595	794	2
donde	467	343	489	356	595	794	2
6	492	343	497	356	595	794	2
es	500	343	507	356	595	794	2
el	510	343	516	356	595	794	2
nivel	519	343	536	356	595	794	2
más	539	343	553	356	595	794	2
bajo	306	354	321	367	595	794	2
para	323	354	338	367	595	794	2
la	340	354	346	367	595	794	2
independencia;	349	354	401	367	595	794	2
valoración	404	354	439	367	595	794	2
del	442	354	452	367	595	794	2
estado	454	354	476	367	595	794	2
mental	478	354	502	367	595	794	2
(atención,	505	354	540	367	595	794	2
co-	542	354	553	367	595	794	2
herencia;	306	365	337	378	595	794	2
comportamiento	340	365	398	378	595	794	2
adecuado,	401	365	436	378	595	794	2
orientación	439	365	478	378	595	794	2
espacial	481	365	507	378	595	794	2
y	510	365	514	378	595	794	2
temporal);	516	365	553	378	595	794	2
presencia	306	376	338	389	595	794	2
de	340	376	348	389	595	794	2
enfermedad;	350	376	393	389	595	794	2
número	396	376	423	389	595	794	2
de	425	376	433	389	595	794	2
medicamentos;	435	376	488	389	595	794	2
aparición	490	376	522	389	595	794	2
de	524	376	532	389	595	794	2
dolor	534	376	553	389	595	794	2
e	306	387	310	400	595	794	2
implementación	312	387	368	400	595	794	2
de	371	387	379	400	595	794	2
medidas	381	387	410	400	595	794	2
de	412	387	420	400	595	794	2
seguridad.	422	387	458	400	595	794	2
La	315	398	323	411	595	794	2
variable	326	398	352	411	595	794	2
en	355	398	363	411	595	794	2
estudio	366	398	391	411	595	794	2
es	393	398	400	411	595	794	2
la	402	398	408	411	595	794	2
prevalencia	410	398	449	411	595	794	2
del	451	398	462	411	595	794	2
dolor	464	398	483	411	595	794	2
en	485	398	493	411	595	794	2
los	496	398	505	411	595	794	2
ancianos	508	398	538	411	595	794	2
con	540	398	553	411	595	794	2
demencia	306	409	339	422	595	794	2
(incluyendo	342	409	383	422	595	794	2
otros	386	409	403	422	595	794	2
trastornos	406	409	440	422	595	794	2
mentales	443	409	474	422	595	794	2
con	476	409	489	422	595	794	2
deterioro	492	409	523	422	595	794	2
cogniti-	526	409	553	422	595	794	2
vo),	306	420	319	433	595	794	2
comprobada	322	420	365	433	595	794	2
a	368	420	371	433	595	794	2
través	374	420	393	433	595	794	2
de	396	420	404	433	595	794	2
la	407	420	412	433	595	794	2
evidencia	415	420	447	433	595	794	2
de	449	420	458	433	595	794	2
dolor	460	420	479	433	595	794	2
y	481	420	485	433	595	794	2
de	487	420	496	433	595	794	2
su	498	420	506	433	595	794	2
registro	508	420	534	433	595	794	2
en	536	420	545	433	595	794	2
el	547	420	553	433	595	794	2
proceso	306	431	332	444	595	794	2
clínico.	335	431	360	444	595	794	2
Procedimientos	306	454	369	467	595	794	2
Los	306	475	318	488	595	794	2
datos	321	475	340	488	595	794	2
fueron	342	475	365	488	595	794	2
recogidos	368	475	401	488	595	794	2
por	404	475	416	488	595	794	2
el	419	475	424	488	595	794	2
personal	427	475	456	488	595	794	2
de	459	475	467	488	595	794	2
enfermería	470	475	507	488	595	794	2
previamente	510	475	553	488	595	794	2
instruido.	306	486	340	499	595	794	2
El	343	486	351	499	595	794	2
estudio	354	486	379	499	595	794	2
tuvo	382	486	398	499	595	794	2
lugar	401	486	419	499	595	794	2
en	422	486	430	499	595	794	2
el	434	486	440	499	595	794	2
año	443	486	456	499	595	794	2
2013	459	486	477	499	595	794	2
y	480	486	484	499	595	794	2
no	488	486	497	499	595	794	2
se	500	486	506	499	595	794	2
alteraron	510	486	541	499	595	794	2
las	544	486	553	499	595	794	2
rutinas	306	497	330	510	595	794	2
diarias	332	497	354	510	595	794	2
de	356	497	365	510	595	794	2
la	366	497	372	510	595	794	2
prestación	374	497	410	510	595	794	2
de	411	497	420	510	595	794	2
cuidados.	422	497	454	510	595	794	2
Así	456	497	467	510	595	794	2
mismo,	469	497	495	510	595	794	2
se	497	497	503	510	595	794	2
respetaron	505	497	541	510	595	794	2
los	543	497	553	510	595	794	2
principios	306	508	341	521	595	794	2
éticos	343	508	363	521	595	794	2
que	365	508	377	521	595	794	2
orientan	380	508	409	521	595	794	2
la	411	508	417	521	595	794	2
investigación	419	508	464	521	595	794	2
con	466	508	479	521	595	794	2
personas.	481	508	513	521	595	794	2
10	295	542	302	552	595	794	2
4,1%	226	604	241	614	595	794	2
5,2%	240	618	254	628	595	794	2
8,8%	284	647	298	657	595	794	2
Demencia	123	704	159	715	595	794	2
Hipertensión	113	719	159	730	595	794	2
Figura	43	739	64	750	595	794	2
1.	66	739	71	750	595	794	2
Condiciones	73	740	110	750	595	794	2
patológicas	111	740	146	750	595	794	2
previas.	147	740	171	750	595	794	2
Gerokomos.	43	764	71	772	595	794	2
2015;26(1):23-27	72	764	111	772	595	794	2
25	468	542	475	552	595	794	2
3,1%	213	590	228	599	595	794	2
8,8%	284	633	298	643	595	794	2
Depresión	122	690	159	701	595	794	2
20	411	542	417	552	595	794	2
2,1%	202	575	217	585	595	794	2
Diabetes	127	632	159	643	595	794	2
Accidente	61	675	98	686	595	794	2
cerebrovascular	100	675	159	686	595	794	2
15	353	542	360	552	595	794	2
1,6%	196	561	210	570	595	794	2
Problemas	83	646	121	657	595	794	2
cardíacos	123	646	159	657	595	794	2
Enfermedades	65	661	117	672	595	794	2
reumáticas	119	661	159	672	595	794	2
24	23	761	31	774	595	794	2
5	237	542	241	552	595	794	2
0	179	542	183	552	595	794	2
secundarios	306	90	345	103	595	794	2
de	347	90	355	103	595	794	2
estos	358	90	374	103	595	794	2
medicamentos	377	90	425	103	595	794	2
(como	428	90	450	103	595	794	2
por	453	90	464	103	595	794	2
ejemplo	467	90	494	103	595	794	2
mayor	496	90	518	103	595	794	2
riesgo	521	90	540	103	595	794	2
del	543	90	553	103	595	794	2
dolor,	306	101	325	114	595	794	2
somnolencia,	328	101	372	114	595	794	2
estado	374	101	395	114	595	794	2
de	397	101	405	114	595	794	2
ánimo	407	101	429	114	595	794	2
deprimido).	431	101	471	114	595	794	2
Se	473	101	481	114	595	794	2
conoce	483	101	506	114	595	794	2
poco	509	101	525	114	595	794	2
sobre	527	101	545	114	595	794	2
la	547	101	553	114	595	794	2
relación	306	112	332	125	595	794	2
entre	335	112	352	125	595	794	2
el	355	112	361	125	595	794	2
dolor	364	112	382	125	595	794	2
y	385	112	389	125	595	794	2
los	392	112	401	125	595	794	2
episodios	404	112	434	125	595	794	2
de	437	112	445	125	595	794	2
alteración	448	112	481	125	595	794	2
del	484	112	494	125	595	794	2
comportamiento	497	112	553	125	595	794	2
(comportamiento	306	123	365	136	595	794	2
desafiador	368	123	401	136	595	794	2
8,19	401	124	410	131	595	794	2
),	410	123	415	136	595	794	2
aunque	418	123	443	136	595	794	2
varios	446	123	465	136	595	794	2
estudios	468	123	495	136	595	794	2
han	498	123	510	136	595	794	2
demostrado	514	123	553	136	595	794	2
su	306	134	313	147	595	794	2
correlación	316	134	353	147	595	794	2
20	353	135	358	142	595	794	2
.	358	134	360	147	595	794	2
Aliviar	363	134	385	147	595	794	2
el	388	134	393	147	595	794	2
dolor	396	134	414	147	595	794	2
ha	417	134	425	147	595	794	2
sido	428	134	442	147	595	794	2
uno	445	134	458	147	595	794	2
de	461	134	469	147	595	794	2
los	472	134	481	147	595	794	2
grandes	484	134	509	147	595	794	2
objetivos	512	134	542	147	595	794	2
de	545	134	553	147	595	794	2
los	306	145	315	158	595	794	2
profesionales	318	145	361	158	595	794	2
de	363	145	371	158	595	794	2
la	374	145	380	158	595	794	2
salud	383	145	400	158	595	794	2
9	400	146	402	153	595	794	2
.	402	145	404	158	595	794	2
Con	407	145	422	158	595	794	2
este	425	145	437	158	595	794	2
trabajo	440	145	463	158	595	794	2
se	466	145	472	158	595	794	2
pretende	475	145	504	158	595	794	2
dar	507	145	517	158	595	794	2
a	520	145	524	158	595	794	2
conocer	527	145	553	158	595	794	2
los	306	156	315	169	595	794	2
resultados	318	156	351	169	595	794	2
de	354	156	362	169	595	794	2
una	364	156	377	169	595	794	2
investigación	380	156	422	169	595	794	2
realizada	425	156	454	169	595	794	2
en	456	156	464	169	595	794	2
una	467	156	480	169	595	794	2
ULE	483	156	499	169	595	794	2
en	502	156	510	169	595	794	2
el	513	156	518	169	595	794	2
centro	521	156	542	169	595	794	2
de	545	156	553	169	595	794	2
Francia.	306	167	333	180	595	794	2
El	335	167	342	180	595	794	2
objetivo	345	167	371	180	595	794	2
de	374	167	382	180	595	794	2
este	384	167	396	180	595	794	2
estudio	399	167	423	180	595	794	2
ha	425	167	433	180	595	794	2
sido	436	167	449	180	595	794	2
identificar	452	167	485	180	595	794	2
la	488	167	493	180	595	794	2
relación	496	167	522	180	595	794	2
entre	524	167	541	180	595	794	2
los	544	167	553	180	595	794	2
episodios	306	178	337	191	595	794	2
de	339	178	347	191	595	794	2
dolor	350	178	367	191	595	794	2
y	370	178	374	191	595	794	2
las	376	178	385	191	595	794	2
variables	387	178	415	191	595	794	2
sociodemográficas,	418	178	480	191	595	794	2
clínicas	482	178	506	191	595	794	2
y	509	178	513	191	595	794	2
funcionales	515	178	553	191	595	794	2
de	306	189	314	202	595	794	2
las	316	189	324	202	595	794	2
80	326	189	335	202	595	794	2
personas	337	189	365	202	595	794	2
residentes	367	189	399	202	595	794	2
en	401	189	409	202	595	794	2
una	411	189	424	202	595	794	2
ULE	426	189	442	202	595	794	2
del	444	189	454	202	595	794	2
centro	456	189	477	202	595	794	2
de	479	189	487	202	595	794	2
Francia.	489	189	515	202	595	794	2
9,3%	290	662	305	672	595	794	2
9,8%	296	676	310	686	595	794	2
10,4%	303	691	321	701	595	794	2
14,0%	348	705	366	715	595	794	2
22,8%	456	720	474	729	595	794	2
30	526	542	533	552	595	794	2
GEROKOMOS	475	8	574	32	595	794	3
ORIGINALES	41	12	98	27	595	794	3
Margarida	372	55	394	63	595	794	3
Sotto	395	55	406	63	595	794	3
Mayor,	408	55	422	63	595	794	3
Helena	423	55	438	63	595	794	3
Pestana,	440	55	458	63	595	794	3
Gorete	459	55	473	63	595	794	3
Reis,	475	55	485	63	595	794	3
Constância	486	55	510	63	595	794	3
Carneiro	511	55	529	63	595	794	3
y	530	55	532	63	595	794	3
Marcos	534	55	550	63	595	794	3
Valente	551	55	567	63	595	794	3
Dolor	371	63	385	72	595	794	3
y	386	63	389	72	595	794	3
demencia	391	63	416	72	595	794	3
en	417	63	424	72	595	794	3
las	425	63	433	72	595	794	3
personas	434	63	457	72	595	794	3
que	459	63	469	72	595	794	3
viven	470	63	483	72	595	794	3
en	485	63	491	72	595	794	3
una	493	63	502	72	595	794	3
unidad	504	63	521	72	595	794	3
de	523	63	529	72	595	794	3
larga	531	63	544	72	595	794	3
estancia	545	63	567	72	595	794	3
El	51	90	58	103	595	794	3
tratamiento	61	90	102	103	595	794	3
estadístico	104	90	140	103	595	794	3
es	142	90	149	103	595	794	3
descriptivo	151	90	189	103	595	794	3
y	192	90	196	103	595	794	3
correlacional	198	90	242	103	595	794	3
con	245	90	257	103	595	794	3
modelos	260	90	289	103	595	794	3
de	43	101	51	114	595	794	3
análisis	53	101	78	114	595	794	3
categórico	80	101	115	114	595	794	3
22,23	115	102	127	109	595	794	3
.	127	101	129	114	595	794	3
RESULTADOS	51	131	122	146	595	794	3
Se	43	156	50	169	595	794	3
trata	54	156	70	169	595	794	3
de	74	156	82	169	595	794	3
una	86	156	98	169	595	794	3
población	102	156	137	169	595	794	3
envejecida	140	156	176	169	595	794	3
donde	180	156	201	169	595	794	3
la	205	156	211	169	595	794	3
mayoría	215	156	243	169	595	794	3
son	246	156	258	169	595	794	3
mujeres	262	156	289	169	595	794	3
(76,3%)	43	167	72	180	595	794	3
y	75	167	79	180	595	794	3
viudas	83	167	105	180	595	794	3
(62,5%).	108	167	139	180	595	794	3
La	143	167	152	180	595	794	3
media	155	167	176	180	595	794	3
de	180	167	188	180	595	794	3
edad	191	167	208	180	595	794	3
es	211	167	218	180	595	794	3
de	221	167	229	180	595	794	3
83,05	233	167	253	180	595	794	3
años	257	167	272	180	595	794	3
y	276	167	280	180	595	794	3
el	283	167	289	180	595	794	3
50%	43	178	59	191	595	794	3
de	61	178	70	191	595	794	3
las	72	178	81	191	595	794	3
personas	83	178	113	191	595	794	3
tiene	115	178	132	191	595	794	3
entre	134	178	152	191	595	794	3
76	154	178	163	191	595	794	3
y	166	178	170	191	595	794	3
90,5	172	178	188	191	595	794	3
años.	190	178	208	191	595	794	3
A	210	178	216	191	595	794	3
pesar	218	178	236	191	595	794	3
de	238	178	247	191	595	794	3
que	249	178	262	191	595	794	3
el	264	178	270	191	595	794	3
valor	272	178	289	191	595	794	3
predictivo	43	189	77	202	595	794	3
del	80	189	90	202	595	794	3
dolor	93	189	111	202	595	794	3
en	114	189	122	202	595	794	3
las	125	189	134	202	595	794	3
personas	136	189	166	202	595	794	3
con	168	189	181	202	595	794	3
más	184	189	197	202	595	794	3
de	200	189	208	202	595	794	3
80	210	189	219	202	595	794	3
años	222	189	238	202	595	794	3
sea	240	189	250	202	595	794	3
del	253	189	263	202	595	794	3
62,5%	266	189	289	202	595	794	3
y	43	200	46	213	595	794	3
en	49	200	57	213	595	794	3
las	60	200	69	213	595	794	3
personas	72	200	101	213	595	794	3
con	104	200	117	213	595	794	3
menos	119	200	142	213	595	794	3
de	145	200	153	213	595	794	3
79	155	200	164	213	595	794	3
años	167	200	183	213	595	794	3
del	185	200	196	213	595	794	3
37,5%,	198	200	224	213	595	794	3
las	227	200	235	213	595	794	3
diferencias	238	200	275	213	595	794	3
ob-	277	200	289	213	595	794	3
servadas	43	211	71	224	595	794	3
no	73	211	82	224	595	794	3
son	84	211	96	224	595	794	3
estadísticamente	98	211	155	224	595	794	3
significativas.	157	211	203	224	595	794	3
Existe	205	211	225	224	595	794	3
una	227	211	240	224	595	794	3
débil	243	211	260	224	595	794	3
relación	262	211	289	224	595	794	3
positiva	43	222	69	235	595	794	3
entre	72	222	90	235	595	794	3
el	93	222	99	235	595	794	3
aumento	102	222	133	235	595	794	3
de	136	222	144	235	595	794	3
la	147	222	153	235	595	794	3
edad	157	222	173	235	595	794	3
y	176	222	180	235	595	794	3
del	183	222	194	235	595	794	3
dolor,	197	222	217	235	595	794	3
según	220	222	240	235	595	794	3
el	243	222	249	235	595	794	3
coeficiente	252	222	289	235	595	794	3
de	43	233	51	246	595	794	3
correlación	53	233	92	246	595	794	3
biserial	94	233	119	246	595	794	3
que	121	233	134	246	595	794	3
es	136	233	143	246	595	794	3
igual	146	233	162	246	595	794	3
a	165	233	169	246	595	794	3
0,1158.	171	233	198	246	595	794	3
Solo	201	233	216	246	595	794	3
el	219	233	224	246	595	794	3
1,3%	227	233	246	246	595	794	3
del	249	233	259	246	595	794	3
dolor	262	233	280	246	595	794	3
es	283	233	289	246	595	794	3
atribuible	43	244	76	257	595	794	3
a	78	244	82	257	595	794	3
la	84	244	90	257	595	794	3
edad.	92	244	111	257	595	794	3
Aunque	51	255	78	268	595	794	3
la	81	255	87	268	595	794	3
mayoría	89	255	117	268	595	794	3
de	120	255	128	268	595	794	3
las	130	255	139	268	595	794	3
personas	141	255	171	268	595	794	3
son	174	255	186	268	595	794	3
viudas,	188	255	212	268	595	794	3
no	215	255	224	268	595	794	3
existen	226	255	250	268	595	794	3
diferencias	252	255	289	268	595	794	3
estadísticamente	43	266	99	279	595	794	3
significativas	102	266	145	279	595	794	3
con	148	266	161	279	595	794	3
relación	163	266	191	279	595	794	3
al	193	266	199	279	595	794	3
estado	202	266	223	279	595	794	3
civil,	226	266	243	279	595	794	3
sexo	245	266	260	279	595	794	3
y	262	266	266	279	595	794	3
dolor,	269	266	289	279	595	794	3
según	43	277	62	290	595	794	3
el	65	277	71	290	595	794	3
test	74	277	86	290	595	794	3
de	89	277	97	290	595	794	3
independencia	100	277	151	290	595	794	3
condicional	154	277	194	290	595	794	3
de	197	277	205	290	595	794	3
Mantel-Haenszel,	208	277	270	290	595	794	3
sien-	273	277	289	290	595	794	3
do	43	288	51	301	595	794	3
p	55	288	59	301	595	794	3
=	62	288	66	301	595	794	3
0,503.	70	288	92	301	595	794	3
Las	95	288	107	301	595	794	3
personas	110	288	140	301	595	794	3
con	143	288	155	301	595	794	3
dolor	159	288	177	301	595	794	3
son	180	288	192	301	595	794	3
mayoritariamente	196	288	257	301	595	794	3
mujeres,	260	288	289	301	595	794	3
independientemente	43	299	114	312	595	794	3
de	117	299	125	312	595	794	3
su	128	299	136	312	595	794	3
estado	139	299	161	312	595	794	3
civil,	164	299	181	312	595	794	3
aunque	184	299	210	312	595	794	3
las	213	299	222	312	595	794	3
diferencias	225	299	262	312	595	794	3
no	265	299	274	312	595	794	3
son	277	299	289	312	595	794	3
significativas,	43	310	88	323	595	794	3
según	91	310	111	323	595	794	3
el	114	310	119	323	595	794	3
test	122	310	134	323	595	794	3
de	137	310	145	323	595	794	3
χ	148	311	153	322	595	794	3
2	153	311	155	318	595	794	3
de	158	310	166	323	595	794	3
homogeneidad	169	310	220	323	595	794	3
de	223	310	231	323	595	794	3
las	234	310	243	323	595	794	3
odds	245	310	260	323	595	794	3
ratio	263	310	278	323	595	794	3
de	281	310	289	323	595	794	3
Breslow-Day,	43	321	89	334	595	794	3
siendo	91	321	113	334	595	794	3
sig	116	321	125	334	595	794	3
=	127	321	132	334	595	794	3
0,306.	134	321	156	334	595	794	3
La	51	332	60	345	595	794	3
prevalencia	62	332	101	345	595	794	3
del	103	332	113	345	595	794	3
dolor	116	332	134	345	595	794	3
en	137	332	145	345	595	794	3
la	148	332	153	345	595	794	3
muestra	156	332	183	345	595	794	3
es	186	332	192	345	595	794	3
del	195	332	205	345	595	794	3
70%,	208	332	226	345	595	794	3
lo	229	332	235	345	595	794	3
que	238	332	251	345	595	794	3
difiere	253	332	275	345	595	794	3
sig-	277	332	289	345	595	794	3
nificativamente	43	343	96	356	595	794	3
de	98	343	106	356	595	794	3
aquellos	109	343	137	356	595	794	3
que	139	343	152	356	595	794	3
no	154	343	164	356	595	794	3
tienen	166	343	188	356	595	794	3
dolor,	190	343	210	356	595	794	3
según	213	343	233	356	595	794	3
el	235	343	241	356	595	794	3
test	243	343	255	356	595	794	3
binomial	258	343	289	356	595	794	3
(p	43	354	49	367	595	794	3
<	52	354	57	367	595	794	3
0,001).	59	354	85	367	595	794	3
El	87	354	95	367	595	794	3
valor	98	354	115	367	595	794	3
predictivo	117	354	152	367	595	794	3
del	155	354	165	367	595	794	3
dolor	168	354	186	367	595	794	3
en	189	354	197	367	595	794	3
las	200	354	209	367	595	794	3
mujeres	212	354	239	367	595	794	3
es	241	354	248	367	595	794	3
del	250	354	261	367	595	794	3
73,8%,	264	354	289	367	595	794	3
mientras	43	365	72	378	595	794	3
que	75	365	88	378	595	794	3
en	90	365	99	378	595	794	3
los	101	365	111	378	595	794	3
hombres	113	365	143	378	595	794	3
es	146	365	152	378	595	794	3
del	155	365	165	378	595	794	3
57,9%.	168	365	193	378	595	794	3
De	196	365	206	378	595	794	3
esta	209	365	222	378	595	794	3
forma,	224	365	247	378	595	794	3
el	250	365	256	378	595	794	3
riesgo	258	365	278	378	595	794	3
de	281	365	289	378	595	794	3
dolor	43	376	61	389	595	794	3
es	64	376	70	389	595	794	3
un	73	376	82	389	595	794	3
27%	84	376	101	389	595	794	3
mayor	104	376	126	389	595	794	3
en	128	376	136	389	595	794	3
las	139	376	148	389	595	794	3
mujeres	150	376	177	389	595	794	3
que	180	376	192	389	595	794	3
en	195	376	203	389	595	794	3
los	206	376	215	389	595	794	3
hombres,	218	376	250	389	595	794	3
aunque	252	376	278	389	595	794	3
las	280	376	289	389	595	794	3
diferencias	43	387	79	400	595	794	3
no	81	387	91	400	595	794	3
sean	93	387	108	400	595	794	3
estadísticamente	110	387	166	400	595	794	3
significativas,	169	387	215	400	595	794	3
según	217	387	237	400	595	794	3
el	239	387	245	400	595	794	3
test	247	387	259	400	595	794	3
de	261	387	269	400	595	794	3
χ	271	388	276	399	595	794	3
2	276	388	279	395	595	794	3
de	281	387	289	400	595	794	3
Fisher,	43	398	65	411	595	794	3
donde	67	398	89	411	595	794	3
sig	91	398	101	411	595	794	3
=	103	398	107	411	595	794	3
0,252.	110	398	132	411	595	794	3
La	51	409	60	422	595	794	3
mayoría	62	409	90	422	595	794	3
de	92	409	100	422	595	794	3
las	103	409	111	422	595	794	3
profesiones	114	409	153	422	595	794	3
representadas	155	409	201	422	595	794	3
son	203	409	215	422	595	794	3
las	218	409	226	422	595	794	3
del	229	409	239	422	595	794	3
grupo	241	409	262	422	595	794	3
de	264	409	272	422	595	794	3
ama	275	409	289	422	595	794	3
de	43	420	51	433	595	794	3
casa	54	420	68	433	595	794	3
y	72	420	76	433	595	794	3
las	80	420	88	433	595	794	3
menos	92	420	115	433	595	794	3
representadas	118	420	165	433	595	794	3
son	168	420	180	433	595	794	3
las	184	420	193	433	595	794	3
del	197	420	207	433	595	794	3
grupo	211	420	231	433	595	794	3
de	235	420	243	433	595	794	3
agricultores.	247	420	289	433	595	794	3
El	43	431	50	444	595	794	3
dolor	53	431	71	444	595	794	3
predomina	75	431	112	444	595	794	3
en	115	431	124	444	595	794	3
las	127	431	135	444	595	794	3
amas	139	431	156	444	595	794	3
de	159	431	167	444	595	794	3
casa,	170	431	186	444	595	794	3
y	189	431	193	444	595	794	3
se	196	431	203	444	595	794	3
presenta	206	431	234	444	595	794	3
conforme	237	431	271	444	595	794	3
a	274	431	277	444	595	794	3
las	280	431	289	444	595	794	3
proporciones	43	442	88	455	595	794	3
observadas	90	442	127	455	595	794	3
en	130	442	138	455	595	794	3
las	141	442	149	455	595	794	3
profesiones,	152	442	193	455	595	794	3
seguida	196	442	221	455	595	794	3
de	224	442	232	455	595	794	3
los	234	442	244	455	595	794	3
obreros	246	442	272	455	595	794	3
y	274	442	278	455	595	794	3
en	281	442	289	455	595	794	3
menor	43	453	65	466	595	794	3
proporción	69	453	108	466	595	794	3
de	111	453	119	466	595	794	3
los	123	453	132	466	595	794	3
agricultores.	136	453	178	466	595	794	3
No	182	453	193	466	595	794	3
obstante,	196	453	228	466	595	794	3
el	231	453	237	466	595	794	3
dolor	241	453	259	466	595	794	3
se	263	453	269	466	595	794	3
sitúa	273	453	289	466	595	794	3
ligeramente	43	464	83	477	595	794	3
por	85	464	97	477	595	794	3
encima	99	464	124	477	595	794	3
de	127	464	135	477	595	794	3
lo	137	464	144	477	595	794	3
esperado	146	464	176	477	595	794	3
en	178	464	187	477	595	794	3
3,1	189	464	200	477	595	794	3
de	202	464	211	477	595	794	3
las	213	464	222	477	595	794	3
personas	224	464	254	477	595	794	3
(14-11,9)	256	464	289	477	595	794	3
que	43	475	55	488	595	794	3
tuvieron	58	475	87	488	595	794	3
como	90	475	109	488	595	794	3
actividad	112	475	143	488	595	794	3
dominante	146	475	184	488	595	794	3
los	186	475	196	488	595	794	3
servicios,	198	475	230	488	595	794	3
según	232	475	252	488	595	794	3
la	255	475	261	488	595	794	3
medida	263	475	289	488	595	794	3
de	306	90	314	103	595	794	3
asociación	317	90	353	103	595	794	3
direccional	355	90	393	103	595	794	3
de	396	90	404	103	595	794	3
Goodman	407	90	442	103	595	794	3
y	445	90	449	103	595	794	3
Kruskal,	452	90	481	103	595	794	3
siendo	484	90	506	103	595	794	3
tau	509	90	520	103	595	794	3
=	523	90	527	103	595	794	3
0,04	530	90	546	103	595	794	3
y	549	90	553	103	595	794	3
sig	306	101	315	114	595	794	3
=	318	101	322	114	595	794	3
0,043.	324	101	347	114	595	794	3
La	315	112	323	125	595	794	3
gran	326	112	341	125	595	794	3
mayoría	344	112	372	125	595	794	3
de	374	112	382	125	595	794	3
los	385	112	394	125	595	794	3
antecedentes	397	112	441	125	595	794	3
patológicos	443	112	482	125	595	794	3
personales	485	112	520	125	595	794	3
recae	523	112	540	125	595	794	3
so-	543	112	553	125	595	794	3
bre	306	123	317	136	595	794	3
la	319	123	325	136	595	794	3
hipertensión	327	123	371	136	595	794	3
(22,8%),	373	123	404	136	595	794	3
seguida	406	123	432	136	595	794	3
de	434	123	442	136	595	794	3
la	444	123	450	136	595	794	3
demencia	452	123	485	136	595	794	3
(14%),	487	123	512	136	595	794	3
y	514	123	518	136	595	794	3
en	520	123	528	136	595	794	3
menor	530	123	553	136	595	794	3
proporción	306	134	345	147	595	794	3
figuran	347	134	372	147	595	794	3
las	374	134	383	147	595	794	3
afasias	385	134	407	147	595	794	3
y	409	134	413	147	595	794	3
el	416	134	421	147	595	794	3
dolor.	424	134	444	147	595	794	3
Cuando	446	134	474	147	595	794	3
se	477	134	483	147	595	794	3
analizan	486	134	514	147	595	794	3
los	516	134	526	147	595	794	3
antece-	528	134	553	147	595	794	3
dentes	306	145	328	158	595	794	3
patológicos	331	145	370	158	595	794	3
personales	372	145	408	158	595	794	3
se	410	145	416	158	595	794	3
verifican	419	145	448	158	595	794	3
dos	451	145	462	158	595	794	3
comportamientos	465	145	526	158	595	794	3
con	528	145	541	158	595	794	3
re-	543	145	553	158	595	794	3
ferencia	306	156	333	169	595	794	3
a	335	156	339	169	595	794	3
episodios	341	156	373	169	595	794	3
de	375	156	383	169	595	794	3
dolor	386	156	404	169	595	794	3
(modelo	407	156	436	169	595	794	3
de	438	156	446	169	595	794	3
regresión	448	156	479	169	595	794	3
logística	482	156	510	169	595	794	3
binaria,	512	156	539	169	595	794	3
test	541	156	553	169	595	794	3
Hosmer-and	306	167	350	180	595	794	3
Lemeshow;	352	167	392	180	595	794	3
sig	394	167	403	180	595	794	3
=	405	167	410	180	595	794	3
0,261):	412	167	438	180	595	794	3
por	440	167	452	180	595	794	3
un	454	167	464	180	595	794	3
lado,	466	167	483	180	595	794	3
las	486	167	494	180	595	794	3
personas	497	167	526	180	595	794	3
que	529	167	541	180	595	794	3
no	544	167	553	180	595	794	3
indicaron	306	178	339	191	595	794	3
episodios	342	178	374	191	595	794	3
de	377	178	385	191	595	794	3
dolor	388	178	406	191	595	794	3
sufren	409	178	430	191	595	794	3
accidente	433	178	465	191	595	794	3
vascular	468	178	495	191	595	794	3
cerebral	498	178	525	191	595	794	3
(AVC),	528	178	553	191	595	794	3
demencia,	306	189	341	202	595	794	3
depresión,	345	189	380	202	595	794	3
dislipidemia	383	189	426	202	595	794	3
o	429	189	433	202	595	794	3
hipertensión,	436	189	482	202	595	794	3
aunque	485	189	511	202	595	794	3
las	514	189	523	202	595	794	3
diferen-	526	189	553	202	595	794	3
cias	306	200	319	213	595	794	3
no	321	200	331	213	595	794	3
sean	333	200	348	213	595	794	3
estadísticamente	351	200	408	213	595	794	3
significativas;	411	200	457	213	595	794	3
por	459	200	471	213	595	794	3
otro	474	200	489	213	595	794	3
lado,	492	200	509	213	595	794	3
las	511	200	520	213	595	794	3
personas	523	200	553	213	595	794	3
que	306	211	319	224	595	794	3
indicaron	321	211	354	224	595	794	3
episodios	356	211	388	224	595	794	3
de	390	211	398	224	595	794	3
dolor	400	211	419	224	595	794	3
tienen	421	211	443	224	595	794	3
antecedentes	445	211	489	224	595	794	3
de	491	211	499	224	595	794	3
afasias,	501	211	525	224	595	794	3
alcoho-	527	211	553	224	595	794	3
lismo,	306	222	327	235	595	794	3
cáncer,	330	222	353	235	595	794	3
enfermedades	356	222	403	235	595	794	3
reumáticas,	406	222	445	235	595	794	3
problemas	447	222	483	235	595	794	3
cardíacos,	485	222	519	235	595	794	3
dolores	522	222	546	235	595	794	3
y	549	222	553	235	595	794	3
diabetes,	306	233	336	246	595	794	3
aunque	338	233	364	246	595	794	3
solo	366	233	380	246	595	794	3
esta	382	233	395	246	595	794	3
última	398	233	420	246	595	794	3
es	422	233	429	246	595	794	3
estadísticamente	431	233	488	246	595	794	3
significativa.	490	233	533	246	595	794	3
Únicamente	315	244	357	257	595	794	3
las	360	244	369	257	595	794	3
personas	371	244	401	257	595	794	3
con	404	244	417	257	595	794	3
antecedentes	420	244	463	257	595	794	3
de	466	244	474	257	595	794	3
diabetes	477	244	505	257	595	794	3
tienen	508	244	530	257	595	794	3
5,225	533	244	553	257	595	794	3
veces	306	255	324	268	595	794	3
más	326	255	339	268	595	794	3
probabilidad	342	255	386	268	595	794	3
de	388	255	396	268	595	794	3
manifestar	399	255	435	268	595	794	3
dolor	437	255	456	268	595	794	3
(p	458	255	465	268	595	794	3
=	467	255	471	268	595	794	3
0,06)	474	255	492	268	595	794	3
que	495	255	507	268	595	794	3
el	509	255	515	268	595	794	3
resto.	518	255	536	268	595	794	3
La	315	266	323	279	595	794	3
media	326	266	347	279	595	794	3
de	349	266	357	279	595	794	3
medicamentos	360	266	410	279	595	794	3
consumidos	412	266	454	279	595	794	3
se	456	266	463	279	595	794	3
sitúa	465	266	482	279	595	794	3
entre	484	266	501	279	595	794	3
5,25	504	266	520	279	595	794	3
(dolor)	522	266	546	279	595	794	3
y	549	266	553	279	595	794	3
11,41	306	277	326	290	595	794	3
(diabetes),	329	277	365	290	595	794	3
con	368	277	381	290	595	794	3
diferencias	384	277	420	290	595	794	3
estadísticamente	423	277	480	290	595	794	3
significativas	483	277	527	290	595	794	3
en	530	277	538	290	595	794	3
dos	541	277	553	290	595	794	3
sentidos:	306	288	337	301	595	794	3
menor	339	288	361	301	595	794	3
consumo	364	288	395	301	595	794	3
de	397	288	406	301	595	794	3
medicamentos	408	288	458	301	595	794	3
en	460	288	468	301	595	794	3
las	470	288	479	301	595	794	3
personas	481	288	511	301	595	794	3
con	513	288	526	301	595	794	3
antece-	528	288	553	301	595	794	3
dentes	306	299	328	312	595	794	3
de	331	299	339	312	595	794	3
alcoholismo,	341	299	385	312	595	794	3
demencia	388	299	421	312	595	794	3
y	423	299	427	312	595	794	3
dolor,	430	299	450	312	595	794	3
y	452	299	456	312	595	794	3
mayor	459	299	481	312	595	794	3
consumo	483	299	515	312	595	794	3
en	517	299	526	312	595	794	3
los	528	299	538	312	595	794	3
que	540	299	553	312	595	794	3
presentan	306	310	339	323	595	794	3
antecedentes	342	310	386	323	595	794	3
de	388	310	396	323	595	794	3
diabetes	398	310	426	323	595	794	3
y	428	310	432	323	595	794	3
depresión.	435	310	470	323	595	794	3
RELACIÓN	315	340	370	355	595	794	3
ENTRE	372	340	408	355	595	794	3
LOS	411	340	432	355	595	794	3
ANTECEDENTES	435	340	521	355	595	794	3
PATOLÓGICOS	315	356	391	371	595	794	3
PERSONALES	393	356	466	371	595	794	3
Los	306	387	318	400	595	794	3
que	321	387	333	400	595	794	3
tienen	335	387	357	400	595	794	3
antecedentes	359	387	403	400	595	794	3
de	405	387	413	400	595	794	3
hipertensión	416	387	459	400	595	794	3
(44)	461	387	476	400	595	794	3
comparten	478	387	516	400	595	794	3
igualmen-	518	387	553	400	595	794	3
te,	306	398	315	411	595	794	3
por	318	398	330	411	595	794	3
orden	333	398	353	411	595	794	3
decreciente	356	398	395	411	595	794	3
de	398	398	406	411	595	794	3
importancia,	409	398	454	411	595	794	3
el	457	398	463	411	595	794	3
diagnóstico	466	398	505	411	595	794	3
de	508	398	517	411	595	794	3
demencia	520	398	553	411	595	794	3
(17),	306	409	323	422	595	794	3
depresión	326	409	359	422	595	794	3
(13),	362	409	379	422	595	794	3
AVC	382	409	399	422	595	794	3
(12),	401	409	418	422	595	794	3
problemas	421	409	457	422	595	794	3
cardíacos	460	409	491	422	595	794	3
(12),	494	409	511	422	595	794	3
enfermeda-	514	409	553	422	595	794	3
des	306	420	317	433	595	794	3
reumáticas	319	420	356	433	595	794	3
(11)	359	420	373	433	595	794	3
y	376	420	380	433	595	794	3
diabetes	382	420	410	433	595	794	3
(11).	412	420	429	433	595	794	3
La	315	431	323	444	595	794	3
hipertensión	326	431	370	444	595	794	3
comparte	372	431	405	444	595	794	3
en	408	431	416	444	595	794	3
menor	419	431	441	444	595	794	3
proporción	444	431	483	444	595	794	3
los	486	431	495	444	595	794	3
antecedentes	498	431	542	444	595	794	3
de	545	431	553	444	595	794	3
dolor,	306	442	326	455	595	794	3
afasias,	329	442	353	455	595	794	3
alcoholismo,	355	442	399	455	595	794	3
cáncer	401	442	423	455	595	794	3
y	425	442	429	455	595	794	3
dislipidemia.	432	442	476	455	595	794	3
Según	315	453	336	466	595	794	3
puede	338	453	359	466	595	794	3
observarse	361	453	396	466	595	794	3
en	398	453	406	466	595	794	3
el	408	453	414	466	595	794	3
gráfico	416	453	439	466	595	794	3
Category	441	453	470	466	595	794	3
Web	471	453	486	466	595	794	3
(fig.	488	453	502	466	595	794	3
2),	504	453	513	466	595	794	3
la	515	453	521	466	595	794	3
distribu-	523	453	553	466	595	794	3
ción	306	464	321	477	595	794	3
de	324	464	332	477	595	794	3
los	334	464	344	477	595	794	3
antecedentes	346	464	390	477	595	794	3
patológicos	393	464	432	477	595	794	3
relacionados	434	464	477	477	595	794	3
con	479	464	492	477	595	794	3
el	495	464	500	477	595	794	3
dolor	503	464	521	477	595	794	3
tiene	524	464	541	477	595	794	3
lu-	543	464	553	477	595	794	3
gar	306	475	317	488	595	794	3
con	319	475	332	488	595	794	3
mayor	334	475	356	488	595	794	3
intensidad	358	475	394	488	595	794	3
en	397	475	405	488	595	794	3
las	407	475	416	488	595	794	3
líneas	418	475	437	488	595	794	3
por	440	475	452	488	595	794	3
orden	454	475	474	488	595	794	3
decreciente	476	475	515	488	595	794	3
de	517	475	525	488	595	794	3
grosor.	528	475	551	488	595	794	3
AFASIAS	177	518	198	525	595	794	3
(2)	200	518	206	525	595	794	3
DEPRESIÓN	355	546	384	553	595	794	3
(13)	386	546	394	553	595	794	3
CAÍDAS	63	570	82	577	595	794	3
(2)	83	570	89	577	595	794	3
ALCOHOLISMO	486	569	523	577	595	794	3
(2)	524	569	530	577	595	794	3
HIPERTENSIÓN	205	573	243	581	595	794	3
(44)	245	573	253	581	595	794	3
AVC	337	600	347	608	595	794	3
(12)	348	600	357	608	595	794	3
PROBLEMAS	87	638	119	645	595	794	3
CARDÍACOS	120	638	150	645	595	794	3
(12)	151	638	160	645	595	794	3
DEMENCIA	426	654	454	661	595	794	3
(17)	455	654	464	661	595	794	3
DISLIPIDEMIA	116	695	151	702	595	794	3
(8)	152	695	158	702	595	794	3
DIABETES	365	683	390	691	595	794	3
(11)	391	683	400	691	595	794	3
ENFERMEDADES	200	688	241	695	595	794	3
REUMÁTICAS	242	688	276	695	595	794	3
(11)	277	688	286	695	595	794	3
CÁNCER	291	716	312	723	595	794	3
(4)	313	716	319	723	595	794	3
AVC:	475	719	486	727	595	794	3
accidente	487	719	508	727	595	794	3
cerebrovascular.	509	719	544	727	595	794	3
Figura	43	739	64	750	595	794	3
2.	66	739	71	750	595	794	3
Grado	73	740	91	750	595	794	3
de	93	740	100	750	595	794	3
asociación	102	740	134	750	595	794	3
entre	135	740	151	750	595	794	3
los	153	740	162	750	595	794	3
antecedentes	163	740	204	750	595	794	3
patológicos	206	740	240	750	595	794	3
y	242	740	245	750	595	794	3
el	247	740	253	750	595	794	3
dolor.	254	740	270	750	595	794	3
Gerokomos.	484	764	512	772	595	794	3
2015;26(1):23-27	514	764	553	772	595	794	3
25	564	761	573	774	595	794	3
ORIGINALES	496	12	553	27	595	794	4
Margarida	28	55	51	63	595	794	4
Sotto	52	55	63	63	595	794	4
Mayor,	64	55	79	63	595	794	4
Helena	80	55	95	63	595	794	4
Pestana,	96	55	115	63	595	794	4
Gorete	116	55	130	63	595	794	4
Reis,	131	55	142	63	595	794	4
Constância	143	55	167	63	595	794	4
Carneiro	168	55	186	63	595	794	4
y	187	55	189	63	595	794	4
Marcos	190	55	206	63	595	794	4
Valente	208	55	224	63	595	794	4
Dolor	28	63	42	72	595	794	4
y	44	63	47	72	595	794	4
demencia	48	63	73	72	595	794	4
en	75	63	81	72	595	794	4
las	82	63	90	72	595	794	4
personas	91	63	115	72	595	794	4
que	116	63	126	72	595	794	4
viven	127	63	141	72	595	794	4
en	142	63	149	72	595	794	4
una	150	63	160	72	595	794	4
unidad	161	63	179	72	595	794	4
de	180	63	187	72	595	794	4
larga	188	63	201	72	595	794	4
estancia	202	63	224	72	595	794	4
En	51	90	61	103	595	794	4
el	64	90	70	103	595	794	4
análisis	73	90	98	103	595	794	4
del	101	90	111	103	595	794	4
estado	115	90	136	103	595	794	4
mental	140	90	164	103	595	794	4
(atención,	167	90	202	103	595	794	4
coherencia	205	90	242	103	595	794	4
del	245	90	255	103	595	794	4
discurso,	259	90	289	103	595	794	4
adecuación	43	101	81	114	595	794	4
del	85	101	95	114	595	794	4
comportamiento,	99	101	160	114	595	794	4
orientación	164	101	203	114	595	794	4
espacial	207	101	233	114	595	794	4
y	237	101	241	114	595	794	4
temporal)	245	101	279	114	595	794	4
se	283	101	289	114	595	794	4
constata	43	112	71	125	595	794	4
que	74	112	87	125	595	794	4
la	91	112	96	125	595	794	4
mayoría,	100	112	130	125	595	794	4
el	133	112	139	125	595	794	4
47,5%,	143	112	168	125	595	794	4
presenta	172	112	200	125	595	794	4
atención	204	112	234	125	595	794	4
captable	237	112	266	125	595	794	4
y	269	112	273	125	595	794	4
que	276	112	289	125	595	794	4
la	43	123	48	136	595	794	4
atención	51	123	81	136	595	794	4
varía	83	123	100	136	595	794	4
en	102	123	111	136	595	794	4
función	113	123	140	136	595	794	4
de	143	123	151	136	595	794	4
los	153	123	163	136	595	794	4
episodios	166	123	197	136	595	794	4
de	200	123	208	136	595	794	4
dolor.	211	123	231	136	595	794	4
Sin	234	123	245	136	595	794	4
embargo,	248	123	280	136	595	794	4
se	283	123	289	136	595	794	4
observa	43	134	68	147	595	794	4
que	70	134	83	147	595	794	4
las	85	134	94	147	595	794	4
personas	96	134	125	147	595	794	4
que	127	134	140	147	595	794	4
tienen	142	134	163	147	595	794	4
atención	165	134	195	147	595	794	4
captable	197	134	225	147	595	794	4
“a	227	134	234	147	595	794	4
veces”	236	134	257	147	595	794	4
y	259	134	263	147	595	794	4
las	264	134	273	147	595	794	4
per-	275	134	289	147	595	794	4
sonas	43	145	61	158	595	794	4
que	63	145	76	158	595	794	4
tienen	78	145	100	158	595	794	4
atención	102	145	132	158	595	794	4
“preservada”	134	145	176	158	595	794	4
presentan	179	145	212	158	595	794	4
respectivamente	214	145	270	158	595	794	4
2,4	272	145	283	158	595	794	4
y	285	145	289	158	595	794	4
2,2	43	156	54	169	595	794	4
veces	56	156	74	169	595	794	4
más	76	156	90	169	595	794	4
dolor	92	156	111	169	595	794	4
que	113	156	126	169	595	794	4
las	128	156	137	169	595	794	4
personas	139	156	169	169	595	794	4
cuya	171	156	187	169	595	794	4
atención	189	156	219	169	595	794	4
no	222	156	231	169	595	794	4
se	233	156	240	169	595	794	4
consigue	242	156	272	169	595	794	4
cap-	274	156	289	169	595	794	4
tar.	43	167	54	180	595	794	4
No	56	167	67	180	595	794	4
obstante,	69	167	100	180	595	794	4
estas	103	167	118	180	595	794	4
diferencias	120	167	157	180	595	794	4
no	159	167	168	180	595	794	4
son	170	167	182	180	595	794	4
estadísticamente	184	167	241	180	595	794	4
significativas.	243	167	289	180	595	794	4
La	51	178	60	191	595	794	4
mayoría	62	178	90	191	595	794	4
de	93	178	101	191	595	794	4
las	104	178	112	191	595	794	4
personas	115	178	145	191	595	794	4
no	147	178	156	191	595	794	4
tiene	159	178	176	191	595	794	4
un	179	178	188	191	595	794	4
discurso	191	178	219	191	595	794	4
coherente	221	178	255	191	595	794	4
(47,5%),	258	178	289	191	595	794	4
aunque	43	189	68	202	595	794	4
se	70	189	77	202	595	794	4
observa	79	189	105	202	595	794	4
que	107	189	120	202	595	794	4
las	122	189	131	202	595	794	4
que	133	189	146	202	595	794	4
tienen	148	189	169	202	595	794	4
coherencia	172	189	208	202	595	794	4
en	211	189	219	202	595	794	4
el	221	189	227	202	595	794	4
discurso	229	189	257	202	595	794	4
“a	260	189	266	202	595	794	4
veces”	268	189	289	202	595	794	4
y	43	200	46	213	595	794	4
las	49	200	58	213	595	794	4
que	61	200	73	213	595	794	4
tienen	76	200	98	213	595	794	4
siempre	100	200	127	213	595	794	4
coherencia	130	200	167	213	595	794	4
en	170	200	178	213	595	794	4
el	181	200	186	213	595	794	4
discurso	189	200	217	213	595	794	4
presentan	220	200	253	213	595	794	4
respetiva-	256	200	289	213	595	794	4
mente	43	211	64	224	595	794	4
1,5	67	211	78	224	595	794	4
y	80	211	84	224	595	794	4
1,4	87	211	98	224	595	794	4
veces	100	211	118	224	595	794	4
más	120	211	134	224	595	794	4
dolor	136	211	155	224	595	794	4
que	157	211	170	224	595	794	4
las	172	211	181	224	595	794	4
que	183	211	196	224	595	794	4
no	198	211	207	224	595	794	4
la	210	211	216	224	595	794	4
tienen;	218	211	242	224	595	794	4
sin	244	211	254	224	595	794	4
embargo,	257	211	289	224	595	794	4
las	43	222	51	235	595	794	4
diferencias	54	222	90	235	595	794	4
no	92	222	102	235	595	794	4
son	104	222	116	235	595	794	4
significativas.	118	222	164	235	595	794	4
La	51	233	60	246	595	794	4
mayoría	62	233	90	246	595	794	4
de	93	233	101	246	595	794	4
las	103	233	112	246	595	794	4
personas	115	233	144	246	595	794	4
no	147	233	156	246	595	794	4
presenta	159	233	187	246	595	794	4
un	190	233	199	246	595	794	4
comportamiento	202	233	260	246	595	794	4
adecua-	263	233	289	246	595	794	4
do,	43	244	54	257	595	794	4
aunque	56	244	81	257	595	794	4
se	83	244	90	257	595	794	4
observa	92	244	117	257	595	794	4
que	119	244	132	257	595	794	4
las	134	244	143	257	595	794	4
personas	145	244	174	257	595	794	4
que	176	244	189	257	595	794	4
tienen	191	244	212	257	595	794	4
comportamiento	214	244	273	257	595	794	4
ade-	275	244	289	257	595	794	4
cuado	43	255	63	268	595	794	4
“a	66	255	73	268	595	794	4
veces”	76	255	97	268	595	794	4
y	100	255	104	268	595	794	4
las	107	255	116	268	595	794	4
que	119	255	131	268	595	794	4
tienen	134	255	156	268	595	794	4
comportamiento	159	255	217	268	595	794	4
adecuado	220	255	253	268	595	794	4
“siempre”	256	255	289	268	595	794	4
presentan,	43	266	78	279	595	794	4
respetivamente,	81	266	135	279	595	794	4
1,8	138	266	149	279	595	794	4
y	152	266	156	279	595	794	4
1,2	159	266	170	279	595	794	4
veces	173	266	190	279	595	794	4
más	193	266	207	279	595	794	4
episodios	209	266	241	279	595	794	4
de	244	266	252	279	595	794	4
dolor	255	266	274	279	595	794	4
que	276	266	289	279	595	794	4
las	43	277	51	290	595	794	4
que	54	277	67	290	595	794	4
tienen	70	277	92	290	595	794	4
un	95	277	104	290	595	794	4
comportamiento	107	277	166	290	595	794	4
“inadecuado”.	169	277	217	290	595	794	4
Sin	221	277	232	290	595	794	4
embargo,	235	277	267	290	595	794	4
no	270	277	280	290	595	794	4
se	283	277	289	290	595	794	4
diferencian	43	288	81	301	595	794	4
significativamente	83	288	146	301	595	794	4
entre	148	288	166	301	595	794	4
ellas.	168	288	185	301	595	794	4
Con	51	299	66	312	595	794	4
respecto	70	299	98	312	595	794	4
a	101	299	105	312	595	794	4
la	108	299	114	312	595	794	4
orientación	117	299	157	312	595	794	4
espacial,	160	299	189	312	595	794	4
la	192	299	198	312	595	794	4
mayoría	201	299	229	312	595	794	4
(52%)	232	299	255	312	595	794	4
no	258	299	267	312	595	794	4
posee	270	299	289	312	595	794	4
orientación,	43	310	84	323	595	794	4
aunque	86	310	112	323	595	794	4
se	114	310	120	323	595	794	4
observa	122	310	148	323	595	794	4
que	150	310	163	323	595	794	4
las	165	310	174	323	595	794	4
que	176	310	189	323	595	794	4
tienen	191	310	212	323	595	794	4
“siempre”	214	310	248	323	595	794	4
orientación	250	310	289	323	595	794	4
espacial	43	321	69	334	595	794	4
sufren	72	321	93	334	595	794	4
1,6	96	321	107	334	595	794	4
veces	110	321	127	334	595	794	4
más	130	321	144	334	595	794	4
episodios	146	321	178	334	595	794	4
de	181	321	189	334	595	794	4
dolor	192	321	211	334	595	794	4
que	213	321	226	334	595	794	4
las	229	321	237	334	595	794	4
que	240	321	253	334	595	794	4
no	256	321	265	334	595	794	4
tienen	268	321	289	334	595	794	4
orientación,	43	332	84	345	595	794	4
aunque	86	332	112	345	595	794	4
las	114	332	123	345	595	794	4
diferencias	125	332	162	345	595	794	4
no	164	332	173	345	595	794	4
son	176	332	188	345	595	794	4
significativas.	190	332	236	345	595	794	4
Lo	51	343	60	356	595	794	4
mismo	63	343	87	356	595	794	4
sucede	90	343	113	356	595	794	4
con	116	343	128	356	595	794	4
la	131	343	137	356	595	794	4
variable	140	343	167	356	595	794	4
orientación	169	343	209	356	595	794	4
temporal,	212	343	245	356	595	794	4
en	248	343	256	356	595	794	4
la	259	343	265	356	595	794	4
que	268	343	280	356	595	794	4
la	283	343	289	356	595	794	4
mayoría	43	354	70	367	595	794	4
(53,8%)	73	354	102	367	595	794	4
no	104	354	113	367	595	794	4
posee	115	354	134	367	595	794	4
dicha	136	354	155	367	595	794	4
orientación,	157	354	198	367	595	794	4
aunque	201	354	226	367	595	794	4
se	228	354	235	367	595	794	4
observa	237	354	263	367	595	794	4
que	265	354	278	367	595	794	4
los	280	354	289	367	595	794	4
que	43	365	55	378	595	794	4
tienen	58	365	79	378	595	794	4
orientación	82	365	121	378	595	794	4
“a	123	365	130	378	595	794	4
veces”	133	365	153	378	595	794	4
y	156	365	160	378	595	794	4
“siempre”	162	365	196	378	595	794	4
presentan	198	365	231	378	595	794	4
respectivamente	234	365	289	378	595	794	4
1,8	43	376	54	389	595	794	4
y	56	376	60	389	595	794	4
1,6	61	376	73	389	595	794	4
veces	75	376	92	389	595	794	4
más	94	376	108	389	595	794	4
episodios	109	376	141	389	595	794	4
de	143	376	151	389	595	794	4
dolor	153	376	172	389	595	794	4
que	174	376	186	389	595	794	4
las	188	376	197	389	595	794	4
que	199	376	211	389	595	794	4
no	213	376	222	389	595	794	4
poseen	224	376	248	389	595	794	4
orientación	250	376	289	389	595	794	4
temporal,	43	387	76	400	595	794	4
aunque	78	387	104	400	595	794	4
las	106	387	115	400	595	794	4
diferencias	117	387	154	400	595	794	4
no	156	387	165	400	595	794	4
son	167	387	179	400	595	794	4
estadísticamente	182	387	238	400	595	794	4
significativas.	241	387	286	400	595	794	4
Por	51	398	63	411	595	794	4
lo	66	398	72	411	595	794	4
tanto,	75	398	95	411	595	794	4
por	98	398	110	411	595	794	4
lo	113	398	119	411	595	794	4
que	122	398	135	411	595	794	4
respecta	138	398	165	411	595	794	4
al	168	398	174	411	595	794	4
estado	176	398	198	411	595	794	4
mental,	201	398	227	411	595	794	4
se	230	398	236	411	595	794	4
observa	239	398	265	411	595	794	4
que	268	398	281	411	595	794	4
la	283	398	289	411	595	794	4
orientación	43	409	82	422	595	794	4
preservada,	84	409	123	422	595	794	4
la	125	409	131	422	595	794	4
coherencia	134	409	170	422	595	794	4
del	173	409	183	422	595	794	4
discurso	186	409	214	422	595	794	4
y	216	409	220	422	595	794	4
el	223	409	228	422	595	794	4
comportamiento	231	409	289	422	595	794	4
adecuado	43	420	75	433	595	794	4
en	78	420	86	433	595	794	4
cuanto	88	420	112	433	595	794	4
a	114	420	118	433	595	794	4
la	120	420	126	433	595	794	4
orientación	129	420	168	433	595	794	4
espacial	170	420	197	433	595	794	4
y	199	420	203	433	595	794	4
temporal	206	420	237	433	595	794	4
están	239	420	257	433	595	794	4
más	259	420	273	433	595	794	4
aso-	275	420	289	433	595	794	4
ciados	43	431	64	444	595	794	4
a	66	431	70	444	595	794	4
los	72	431	82	444	595	794	4
episodios	84	431	116	444	595	794	4
de	118	431	126	444	595	794	4
dolor	128	431	147	444	595	794	4
que	149	431	162	444	595	794	4
los	164	431	174	444	595	794	4
opuestos.	176	431	208	444	595	794	4
En	51	442	61	455	595	794	4
cuanto	63	442	87	455	595	794	4
a	89	442	93	455	595	794	4
las	95	442	104	455	595	794	4
enfermedades	106	442	154	455	595	794	4
psicológicas,	156	442	199	455	595	794	4
psiquiátricas	201	442	245	455	595	794	4
y	247	442	251	455	595	794	4
neurológi-	253	442	289	455	595	794	4
cas	43	453	53	466	595	794	4
que	55	453	68	466	595	794	4
estas	70	453	86	466	595	794	4
personas	89	453	118	466	595	794	4
padecen,	121	453	151	466	595	794	4
se	154	453	160	466	595	794	4
comprueba	163	453	202	466	595	794	4
que	204	453	217	466	595	794	4
la	220	453	225	466	595	794	4
mayoría	228	453	256	466	595	794	4
no	258	453	268	466	595	794	4
posee	270	453	289	466	595	794	4
ninguna	43	464	71	477	595	794	4
enfermedad	73	464	114	477	595	794	4
psicológica	116	464	154	477	595	794	4
ni	157	464	164	477	595	794	4
psiquiátrica	166	464	206	477	595	794	4
(82,5%),	208	464	239	477	595	794	4
aunque	241	464	267	477	595	794	4
en	269	464	277	477	595	794	4
los	280	464	289	477	595	794	4
registros	43	475	71	488	595	794	4
clínicos	73	475	100	488	595	794	4
figura	102	475	122	488	595	794	4
una	124	475	137	488	595	794	4
incidencia	139	475	175	488	595	794	4
del	177	475	187	488	595	794	4
17,5%;	190	475	215	488	595	794	4
sin	218	475	228	488	595	794	4
embargo,	230	475	262	488	595	794	4
son	265	475	277	488	595	794	4
va-	279	475	289	488	595	794	4
lores	43	486	58	499	595	794	4
insignificantes	61	486	111	499	595	794	4
para	114	486	128	499	595	794	4
el	131	486	137	499	595	794	4
dolor.	140	486	160	499	595	794	4
Existen	163	486	188	499	595	794	4
otras	191	486	208	499	595	794	4
enfermedades,	211	486	261	499	595	794	4
aunque	264	486	289	499	595	794	4
con	43	497	55	510	595	794	4
baja	59	497	73	510	595	794	4
prevalencia,	76	497	117	510	595	794	4
entre	120	497	138	510	595	794	4
las	141	497	150	510	595	794	4
que	153	497	166	510	595	794	4
destacan	170	497	199	510	595	794	4
las	202	497	211	510	595	794	4
cardiovasculares	215	497	270	510	595	794	4
y	273	497	277	510	595	794	4
las	280	497	289	510	595	794	4
metabólicas;	43	508	85	521	595	794	4
no	89	508	98	521	595	794	4
obstante,	101	508	133	521	595	794	4
únicamente	136	508	177	521	595	794	4
la	180	508	186	521	595	794	4
diabetes	189	508	217	521	595	794	4
presenta	220	508	249	521	595	794	4
diferencias	252	508	289	521	595	794	4
significativas	43	519	86	532	595	794	4
con	88	519	101	532	595	794	4
relación	103	519	131	532	595	794	4
al	133	519	139	532	595	794	4
dolor	141	519	160	532	595	794	4
(p	162	519	169	532	595	794	4
<	171	519	176	532	595	794	4
0,001).	178	519	203	532	595	794	4
En	51	530	61	543	595	794	4
lo	64	530	70	543	595	794	4
referente	73	530	103	543	595	794	4
a	106	530	109	543	595	794	4
la	112	530	118	543	595	794	4
funcionalidad,	121	530	171	543	595	794	4
las	173	530	182	543	595	794	4
ocho	185	530	202	543	595	794	4
variables	205	530	234	543	595	794	4
que	237	530	249	543	595	794	4
componen	252	530	289	543	595	794	4
la	43	541	48	554	595	794	4
escala	52	541	71	554	595	794	4
Aggir	75	541	94	554	595	794	4
pueden	97	541	123	554	595	794	4
resumirse	127	541	159	554	595	794	4
claramente	163	541	201	554	595	794	4
en	204	541	212	554	595	794	4
un	216	541	225	554	595	794	4
único	229	541	248	554	595	794	4
índice	252	541	273	554	595	794	4
que	276	541	289	554	595	794	4
explica	43	552	66	565	595	794	4
el	69	552	74	565	595	794	4
71,6%	77	552	100	565	595	794	4
de	102	552	110	565	595	794	4
la	113	552	118	565	595	794	4
información	121	552	163	565	595	794	4
de	166	552	174	565	595	794	4
dichas	176	552	198	565	595	794	4
variables.	200	552	232	565	595	794	4
Y	234	552	239	565	595	794	4
las	241	552	250	565	595	794	4
diferencias	252	552	289	565	595	794	4
encontradas	43	563	84	576	595	794	4
no	86	563	95	576	595	794	4
varían	98	563	119	576	595	794	4
significativamente	121	563	183	576	595	794	4
con	186	563	198	576	595	794	4
el	201	563	206	576	595	794	4
dolor.	209	563	229	576	595	794	4
Respecto	51	574	82	587	595	794	4
a	84	574	88	587	595	794	4
los	90	574	99	587	595	794	4
utensilios,	101	574	136	587	595	794	4
se	138	574	145	587	595	794	4
constata	147	574	175	587	595	794	4
que	177	574	190	587	595	794	4
la	192	574	198	587	595	794	4
mayoría	200	574	227	587	595	794	4
(80%)	229	574	252	587	595	794	4
no	254	574	263	587	595	794	4
se	265	574	271	587	595	794	4
sirve	273	574	289	587	595	794	4
los	43	585	52	598	595	794	4
alimentos	54	585	87	598	595	794	4
de	89	585	97	598	595	794	4
la	99	585	105	598	595	794	4
bandeja,	107	585	136	598	595	794	4
y	138	585	142	598	595	794	4
presentan	144	585	177	598	595	794	4
un	179	585	188	598	595	794	4
riesgo	190	585	210	598	595	794	4
de	212	585	220	598	595	794	4
no	222	585	231	598	595	794	4
manifestar	233	585	269	598	595	794	4
dolor	271	585	289	598	595	794	4
1,061	43	596	63	609	595	794	4
veces	65	596	83	609	595	794	4
superior	85	596	113	609	595	794	4
al	115	596	121	609	595	794	4
de	124	596	132	609	595	794	4
los	134	596	144	609	595	794	4
que	146	596	159	609	595	794	4
son	161	596	173	609	595	794	4
capaces	175	596	201	609	595	794	4
de	203	596	211	609	595	794	4
hacerlo,	213	596	241	609	595	794	4
independien-	243	596	289	609	595	794	4
temente	43	607	71	620	595	794	4
del	74	607	84	620	595	794	4
sexo.	87	607	104	620	595	794	4
Lo	107	607	116	620	595	794	4
mismo	119	607	143	620	595	794	4
sucede	146	607	168	620	595	794	4
con	171	607	184	620	595	794	4
las	187	607	196	620	595	794	4
variables	199	607	228	620	595	794	4
relacionadas	231	607	273	620	595	794	4
con	276	607	289	620	595	794	4
ordenar	43	618	69	631	595	794	4
la	71	618	77	631	595	794	4
casa,	80	618	96	631	595	794	4
ir	98	618	103	631	595	794	4
a	105	618	109	631	595	794	4
la	111	618	117	631	595	794	4
compra,	119	618	148	631	595	794	4
gestionar	150	618	181	631	595	794	4
el	183	618	189	631	595	794	4
dinero,	191	618	216	631	595	794	4
utilizar	218	618	243	631	595	794	4
transportes	245	618	283	631	595	794	4
y	285	618	289	631	595	794	4
con	43	629	55	642	595	794	4
las	57	629	66	642	595	794	4
medidas	68	629	97	642	595	794	4
de	99	629	107	642	595	794	4
seguridad	109	629	142	642	595	794	4
en	144	629	153	642	595	794	4
la	155	629	161	642	595	794	4
silla	163	629	176	642	595	794	4
o	178	629	182	642	595	794	4
cama,	184	629	205	642	595	794	4
con	207	629	219	642	595	794	4
un	221	629	231	642	595	794	4
riesgo	233	629	253	642	595	794	4
semejante	255	629	289	642	595	794	4
de	43	640	51	653	595	794	4
no	53	640	62	653	595	794	4
manifestar	63	640	100	653	595	794	4
dolor,	102	640	122	653	595	794	4
sin	124	640	134	653	595	794	4
presentar	135	640	167	653	595	794	4
diferencias	169	640	206	653	595	794	4
significativas	207	640	251	653	595	794	4
entre	253	640	271	653	595	794	4
ellas.	272	640	289	653	595	794	4
Discusión	43	663	83	676	595	794	4
Este	43	684	57	697	595	794	4
trabajo	60	684	84	697	595	794	4
presenta	87	684	115	697	595	794	4
una	118	684	131	697	595	794	4
población	134	684	168	697	595	794	4
institucionalizada	171	684	232	697	595	794	4
envejecida,	235	684	272	697	595	794	4
pre-	275	684	289	697	595	794	4
dominantemente	43	695	102	708	595	794	4
de	105	695	113	708	595	794	4
sexo	116	695	131	708	595	794	4
femenino	133	695	166	708	595	794	4
y	169	695	173	708	595	794	4
con	176	695	189	708	595	794	4
dolor.	192	695	212	708	595	794	4
La	215	695	223	708	595	794	4
mayor	226	695	248	708	595	794	4
longevidad	251	695	289	708	595	794	4
induce	43	706	66	719	595	794	4
a	68	706	72	719	595	794	4
la	74	706	80	719	595	794	4
morbilidad,	82	706	123	719	595	794	4
coexistiendo	125	706	168	719	595	794	4
pluripatología	170	706	219	719	595	794	4
en	221	706	230	719	595	794	4
los	232	706	241	719	595	794	4
residentes.	243	706	280	719	595	794	4
El	282	706	289	719	595	794	4
dolor	43	717	61	730	595	794	4
es	63	717	69	730	595	794	4
uno	71	717	85	730	595	794	4
de	87	717	95	730	595	794	4
los	97	717	107	730	595	794	4
síntomas	109	717	139	730	595	794	4
descritos	141	717	171	730	595	794	4
con	173	717	186	730	595	794	4
mayor	188	717	210	730	595	794	4
frecuencia	212	717	247	730	595	794	4
en	249	717	257	730	595	794	4
ancianos	259	717	289	730	595	794	4
con	43	728	55	741	595	794	4
demencia,	58	728	93	741	595	794	4
con	95	728	108	741	595	794	4
tasas	111	728	126	741	595	794	4
de	129	728	137	741	595	794	4
prevalencia	139	728	178	741	595	794	4
que	180	728	193	741	595	794	4
varían	196	728	217	741	595	794	4
del	219	728	229	741	595	794	4
12%	232	728	248	741	595	794	4
al	251	728	257	741	595	794	4
83%.	259	728	278	741	595	794	4
La	280	728	289	741	595	794	4
prevalencia	43	739	81	752	595	794	4
del	83	739	93	752	595	794	4
dolor	95	739	114	752	595	794	4
en	116	739	124	752	595	794	4
esta	126	739	139	752	595	794	4
investigación	140	739	185	752	595	794	4
es	187	739	194	752	595	794	4
del	196	739	206	752	595	794	4
70%,	208	739	227	752	595	794	4
cifra	229	739	244	752	595	794	4
que	246	739	258	752	595	794	4
coincide	260	739	289	752	595	794	4
26	23	761	31	774	595	794	4
Gerokomos.	43	764	71	772	595	794	4
2015;26(1):23-27	72	764	111	772	595	794	4
con	306	90	319	103	595	794	4
las	322	90	331	103	595	794	4
de	334	90	342	103	595	794	4
otros	345	90	362	103	595	794	4
estudios	366	90	394	103	595	794	4
en	397	90	405	103	595	794	4
los	408	90	418	103	595	794	4
que	421	90	433	103	595	794	4
figuran	436	90	461	103	595	794	4
valores	464	90	488	103	595	794	4
entre	491	90	508	103	595	794	4
el	511	90	517	103	595	794	4
45%	520	90	537	103	595	794	4
y	540	90	544	103	595	794	4
el	547	90	553	103	595	794	4
80%	306	101	323	114	595	794	4
1-4	323	102	330	109	595	794	4
.	330	101	332	114	595	794	4
Las	334	101	346	114	595	794	4
diferencias	348	101	384	114	595	794	4
de	387	101	395	114	595	794	4
género	397	101	420	114	595	794	4
en	422	101	430	114	595	794	4
relación	433	101	460	114	595	794	4
con	462	101	475	114	595	794	4
las	477	101	486	114	595	794	4
manifestaciones	488	101	542	114	595	794	4
de	545	101	553	114	595	794	4
dolor	306	112	325	125	595	794	4
coinciden	327	112	361	125	595	794	4
con	363	112	376	125	595	794	4
las	378	112	387	125	595	794	4
de	389	112	397	125	595	794	4
otros	400	112	417	125	595	794	4
autores	419	112	444	125	595	794	4
24	444	113	449	120	595	794	4
.	449	112	452	125	595	794	4
El	454	112	461	125	595	794	4
dolor	464	112	482	125	595	794	4
está	485	112	498	125	595	794	4
asociado	500	112	529	125	595	794	4
a	532	112	535	125	595	794	4
tras-	538	112	553	125	595	794	4
tornos	306	123	328	136	595	794	4
del	331	123	341	136	595	794	4
humor,	343	123	369	136	595	794	4
y	371	123	375	136	595	794	4
muchas	377	123	403	136	595	794	4
veces	406	123	423	136	595	794	4
da	425	123	434	136	595	794	4
lugar	436	123	453	136	595	794	4
a	456	123	459	136	595	794	4
depresión	461	123	495	136	595	794	4
y/o	497	123	508	136	595	794	4
ansiedad	511	123	541	136	595	794	4
25	541	124	546	131	595	794	4
.	546	123	548	136	595	794	4
Los	315	134	327	147	595	794	4
residentes	329	134	363	147	595	794	4
prescriben	366	134	401	147	595	794	4
medicamentos	404	134	454	147	595	794	4
diariamente	456	134	497	147	595	794	4
y	500	134	504	147	595	794	4
no	506	134	515	147	595	794	4
se	518	134	524	147	595	794	4
utilizan	527	134	553	147	595	794	4
alternativas	306	145	345	158	595	794	4
a	348	145	351	158	595	794	4
los	354	145	363	158	595	794	4
fármacos	366	145	397	158	595	794	4
en	399	145	408	158	595	794	4
esta	410	145	423	158	595	794	4
unidad	426	145	450	158	595	794	4
26	450	146	456	153	595	794	4
.	456	145	458	158	595	794	4
La	460	145	469	158	595	794	4
mayoría	472	145	499	158	595	794	4
de	502	145	510	158	595	794	4
las	513	145	522	158	595	794	4
antiguas	524	145	553	158	595	794	4
profesiones	306	156	345	169	595	794	4
representadas	348	156	394	169	595	794	4
no	397	156	406	169	595	794	4
presentan	410	156	443	169	595	794	4
ninguna	446	156	475	169	595	794	4
asociación	478	156	513	169	595	794	4
con	516	156	529	169	595	794	4
episo-	532	156	553	169	595	794	4
dios	306	167	320	180	595	794	4
de	322	167	330	180	595	794	4
dolor,	332	167	353	180	595	794	4
lo	354	167	361	180	595	794	4
que	363	167	376	180	595	794	4
coincide	377	167	407	180	595	794	4
con	408	167	421	180	595	794	4
otros	423	167	440	180	595	794	4
autores	442	167	467	180	595	794	4
que	469	167	482	180	595	794	4
tampoco	484	167	514	180	595	794	4
identifican	516	167	553	180	595	794	4
ninguna	306	178	335	191	595	794	4
asociación	337	178	373	191	595	794	4
entre	375	178	392	191	595	794	4
las	395	178	403	191	595	794	4
profesiones	406	178	444	191	595	794	4
y	447	178	451	191	595	794	4
el	453	178	459	191	595	794	4
dolor	461	178	479	191	595	794	4
24	479	179	485	186	595	794	4
.	485	178	487	191	595	794	4
Está	315	189	329	202	595	794	4
presente	332	189	361	202	595	794	4
la	364	189	370	202	595	794	4
pluripatología	373	189	422	202	595	794	4
y	425	189	429	202	595	794	4
la	432	189	438	202	595	794	4
fragilidad,	441	189	476	202	595	794	4
al	479	189	485	202	595	794	4
igual	488	189	505	202	595	794	4
que	508	189	521	202	595	794	4
en	524	189	532	202	595	794	4
otros	535	189	553	202	595	794	4
estudios	306	200	334	213	595	794	4
13	334	201	339	208	595	794	4
.	339	200	342	213	595	794	4
Verificamos	344	200	384	213	595	794	4
en	386	200	394	213	595	794	4
esta	396	200	409	213	595	794	4
investigación	411	200	457	213	595	794	4
que	459	200	471	213	595	794	4
los	473	200	483	213	595	794	4
que	485	200	498	213	595	794	4
presentan	500	200	533	213	595	794	4
ante-	535	200	553	213	595	794	4
cedentes	306	211	335	224	595	794	4
de	337	211	346	224	595	794	4
hipertensión	348	211	391	224	595	794	4
comparten,	393	211	433	224	595	794	4
igualmente,	435	211	476	224	595	794	4
por	478	211	490	224	595	794	4
orden	492	211	512	224	595	794	4
decreciente	514	211	553	224	595	794	4
de	306	222	314	235	595	794	4
importancia,	316	222	360	235	595	794	4
el	362	222	368	235	595	794	4
diagnóstico	370	222	410	235	595	794	4
de	411	222	420	235	595	794	4
demencia,	421	222	457	235	595	794	4
depresión,	459	222	494	235	595	794	4
ACV,	496	222	515	235	595	794	4
problemas	517	222	553	235	595	794	4
cardíacos,	306	233	340	246	595	794	4
enfermedades	342	233	390	246	595	794	4
reumáticas	392	233	429	246	595	794	4
y	432	233	435	246	595	794	4
diabetes.	438	233	468	246	595	794	4
Según	470	233	492	246	595	794	4
la	494	233	500	246	595	794	4
mayoría	502	233	530	246	595	794	4
de	533	233	541	246	595	794	4
los	543	233	553	246	595	794	4
autores	306	244	331	257	595	794	4
27	331	245	336	252	595	794	4
,	336	244	338	257	595	794	4
la	340	244	346	257	595	794	4
hipertensión	348	244	392	257	595	794	4
sufre	394	244	411	257	595	794	4
un	413	244	422	257	595	794	4
aumento	424	244	455	257	595	794	4
de	457	244	465	257	595	794	4
prevalencia	467	244	506	257	595	794	4
con	508	244	520	257	595	794	4
la	522	244	528	257	595	794	4
edad	530	244	547	257	595	794	4
y	549	244	553	257	595	794	4
está	306	255	319	268	595	794	4
relacionada	322	255	361	268	595	794	4
con	364	255	377	268	595	794	4
otras	379	255	396	268	595	794	4
comorbilidades,	399	255	454	268	595	794	4
concretamente	457	255	508	268	595	794	4
con	511	255	523	268	595	794	4
algunos	526	255	553	268	595	794	4
cambios	306	266	335	279	595	794	4
estructurales	337	266	380	279	595	794	4
y	383	266	387	279	595	794	4
con	389	266	402	279	595	794	4
una	405	266	418	279	595	794	4
mayor	420	266	442	279	595	794	4
rigidez	445	266	468	279	595	794	4
y	470	266	474	279	595	794	4
envejecimiento	477	266	529	279	595	794	4
de	532	266	540	279	595	794	4
ór-	543	266	553	279	595	794	4
ganos	306	277	326	290	595	794	4
y	328	277	332	290	595	794	4
sistemas	334	277	362	290	595	794	4
27	362	278	367	285	595	794	4
,	367	277	369	290	595	794	4
lo	371	277	378	290	595	794	4
que	380	277	392	290	595	794	4
coincide	394	277	423	290	595	794	4
con	425	277	438	290	595	794	4
los	440	277	449	290	595	794	4
datos	451	277	469	290	595	794	4
encontrados	471	277	514	290	595	794	4
en	516	277	524	290	595	794	4
la	526	277	532	290	595	794	4
ULE.	534	277	553	290	595	794	4
Únicamente	306	288	349	301	595	794	4
las	351	288	360	301	595	794	4
personas	362	288	392	301	595	794	4
con	394	288	407	301	595	794	4
antecedentes	409	288	453	301	595	794	4
de	456	288	464	301	595	794	4
diabetes	466	288	494	301	595	794	4
presentan	497	288	530	301	595	794	4
5,225	532	288	553	301	595	794	4
veces	306	299	324	312	595	794	4
mayor	326	299	348	312	595	794	4
probabilidad	350	299	394	312	595	794	4
de	396	299	404	312	595	794	4
manifestar	406	299	443	312	595	794	4
dolor	445	299	463	312	595	794	4
que	465	299	478	312	595	794	4
el	480	299	486	312	595	794	4
resto.	488	299	507	312	595	794	4
Este	509	299	523	312	595	794	4
dolor	526	299	544	312	595	794	4
es	546	299	553	312	595	794	4
conocido	306	310	338	323	595	794	4
como	341	310	360	323	595	794	4
dolor	363	310	382	323	595	794	4
neuropático,	385	310	429	323	595	794	4
y	432	310	436	323	595	794	4
consiste	439	310	466	323	595	794	4
en	469	310	477	323	595	794	4
un	480	310	489	323	595	794	4
dolor	492	310	511	323	595	794	4
complejo	514	310	546	323	595	794	4
y	549	310	553	323	595	794	4
multifocal	306	321	342	334	595	794	4
grave	344	321	362	334	595	794	4
que	363	321	376	334	595	794	4
aumenta	378	321	408	334	595	794	4
a	410	321	414	334	595	794	4
lo	416	321	422	334	595	794	4
largo	424	321	441	334	595	794	4
del	443	321	454	334	595	794	4
tiempo	456	321	480	334	595	794	4
10	480	322	486	329	595	794	4
.	486	321	488	334	595	794	4
Las	490	321	501	334	595	794	4
personas	503	321	533	334	595	794	4
insti-	535	321	553	334	595	794	4
tucionalizadas	306	332	355	345	595	794	4
están	357	332	374	345	595	794	4
frecuentemente	376	332	430	345	595	794	4
polimedicadas	432	332	481	345	595	794	4
13	481	333	487	340	595	794	4
.	487	332	489	345	595	794	4
En	491	332	501	345	595	794	4
este	503	332	516	345	595	794	4
estudio,	518	332	545	345	595	794	4
la	547	332	553	345	595	794	4
media	306	343	327	356	595	794	4
de	329	343	338	356	595	794	4
medicamentos	340	343	390	356	595	794	4
consumidos	392	343	433	356	595	794	4
se	436	343	442	356	595	794	4
sitúa	444	343	460	356	595	794	4
entre	463	343	480	356	595	794	4
5,25	482	343	498	356	595	794	4
(dolor)	500	343	524	356	595	794	4
y	526	343	530	356	595	794	4
11,41	532	343	553	356	595	794	4
(diabetes).	306	354	342	367	595	794	4
Dicho	344	354	366	367	595	794	4
valor	368	354	385	367	595	794	4
también	387	354	416	367	595	794	4
ha	418	354	426	367	595	794	4
sido	428	354	442	367	595	794	4
referido	444	354	471	367	595	794	4
por	473	354	485	367	595	794	4
otros	487	354	505	367	595	794	4
autores	507	354	531	367	595	794	4
(8,8),	534	354	553	367	595	794	4
que	306	365	319	378	595	794	4
añaden	322	365	347	378	595	794	4
que	350	365	363	378	595	794	4
el	366	365	372	378	595	794	4
tipo	375	365	389	378	595	794	4
de	392	365	400	378	595	794	4
medicación,	403	365	445	378	595	794	4
psicotrópicos,	448	365	496	378	595	794	4
cardiotónicos	499	365	546	378	595	794	4
y	549	365	553	378	595	794	4
analgésicos	306	376	344	389	595	794	4
están	347	376	364	389	595	794	4
asociados	367	376	399	389	595	794	4
a	402	376	405	389	595	794	4
caídas	408	376	429	389	595	794	4
28	429	377	434	384	595	794	4
,	434	376	436	389	595	794	4
por	439	376	451	389	595	794	4
lo	453	376	460	389	595	794	4
que	463	376	475	389	595	794	4
esta	478	376	491	389	595	794	4
puede	493	376	514	389	595	794	4
ser	517	376	526	389	595	794	4
una	529	376	542	389	595	794	4
de	545	376	553	389	595	794	4
las	306	387	315	400	595	794	4
protagonistas	317	387	363	400	595	794	4
de	366	387	374	400	595	794	4
los	377	387	386	400	595	794	4
episodios	389	387	420	400	595	794	4
de	423	387	431	400	595	794	4
dolor	434	387	452	400	595	794	4
de	455	387	463	400	595	794	4
las	465	387	474	400	595	794	4
personas	477	387	506	400	595	794	4
instituciona-	509	387	553	400	595	794	4
lizadas.	306	398	331	411	595	794	4
Los	315	409	327	422	595	794	4
resultados	329	409	363	422	595	794	4
relativos	365	409	394	422	595	794	4
al	396	409	402	422	595	794	4
estado	403	409	425	422	595	794	4
mental	427	409	451	422	595	794	4
coinciden	453	409	487	422	595	794	4
con	489	409	502	422	595	794	4
lo	503	409	510	422	595	794	4
referido	512	409	539	422	595	794	4
por	541	409	553	422	595	794	4
otros	306	420	323	433	595	794	4
autores	326	420	351	433	595	794	4
en	354	420	362	433	595	794	4
cuanto	365	420	388	433	595	794	4
a	391	420	395	433	595	794	4
que	398	420	410	433	595	794	4
las	413	420	422	433	595	794	4
personas	425	420	454	433	595	794	4
que	457	420	470	433	595	794	4
padecen	472	420	501	433	595	794	4
demencia	503	420	536	433	595	794	4
ma-	539	420	553	433	595	794	4
nifiestan	306	431	335	444	595	794	4
menos	338	431	360	444	595	794	4
dolor	363	431	381	444	595	794	4
9	381	432	384	439	595	794	4
.	384	431	386	444	595	794	4
De	388	431	399	444	595	794	4
esta	401	431	414	444	595	794	4
forma,	416	431	439	444	595	794	4
en	441	431	450	444	595	794	4
relación	452	431	479	444	595	794	4
con	482	431	494	444	595	794	4
el	497	431	502	444	595	794	4
estado	505	431	526	444	595	794	4
mental	529	431	553	444	595	794	4
se	306	442	313	455	595	794	4
observa	315	442	341	455	595	794	4
que	343	442	356	455	595	794	4
la	358	442	364	455	595	794	4
orientación	367	442	406	455	595	794	4
preservada,	409	442	447	455	595	794	4
la	450	442	455	455	595	794	4
coherencia	458	442	495	455	595	794	4
del	497	442	508	455	595	794	4
discurso	510	442	538	455	595	794	4
y	541	442	545	455	595	794	4
el	547	442	553	455	595	794	4
comportamiento	306	453	364	466	595	794	4
adecuado	368	453	400	466	595	794	4
en	403	453	412	466	595	794	4
cuanto	415	453	438	466	595	794	4
a	442	453	445	466	595	794	4
la	448	453	454	466	595	794	4
orientación	457	453	497	466	595	794	4
espacial	500	453	526	466	595	794	4
y	529	453	533	466	595	794	4
tem-	536	453	553	466	595	794	4
poral	306	464	324	477	595	794	4
están	326	464	344	477	595	794	4
más	346	464	360	477	595	794	4
asociados	362	464	395	477	595	794	4
al	397	464	403	477	595	794	4
riesgo	405	464	426	477	595	794	4
de	428	464	436	477	595	794	4
presentar	439	464	470	477	595	794	4
dolor	473	464	491	477	595	794	4
que	493	464	506	477	595	794	4
los	509	464	518	477	595	794	4
opuestos,	520	464	553	477	595	794	4
y	306	475	310	488	595	794	4
se	313	475	319	488	595	794	4
manifiestan	322	475	362	488	595	794	4
sobre	365	475	383	488	595	794	4
todo	386	475	402	488	595	794	4
en	404	475	413	488	595	794	4
los	415	475	425	488	595	794	4
que	427	475	440	488	595	794	4
están	443	475	460	488	595	794	4
menos	463	475	486	488	595	794	4
deteriorados	488	475	531	488	595	794	4
desde	534	475	553	488	595	794	4
el	306	486	312	499	595	794	4
punto	315	486	336	499	595	794	4
de	339	486	347	499	595	794	4
vista	350	486	365	499	595	794	4
cognitivo.	368	486	403	499	595	794	4
Esto	405	486	421	499	595	794	4
es	424	486	430	499	595	794	4
debido	433	486	457	499	595	794	4
al	460	486	466	499	595	794	4
problema	468	486	501	499	595	794	4
de	504	486	512	499	595	794	4
la	515	486	521	499	595	794	4
descodi-	524	486	553	499	595	794	4
ficación	306	497	333	510	595	794	4
interna	336	497	361	510	595	794	4
y	364	497	368	510	595	794	4
subjetiva	371	497	402	510	595	794	4
de	405	497	413	510	595	794	4
la	416	497	422	510	595	794	4
sensación	425	497	458	510	595	794	4
de	461	497	470	510	595	794	4
dolor	473	497	491	510	595	794	4
deficitaria	494	497	529	510	595	794	4
en	532	497	540	510	595	794	4
los	543	497	553	510	595	794	4
procesos	306	508	335	521	595	794	4
demenciales,	338	508	382	521	595	794	4
también	384	508	412	521	595	794	4
referido	415	508	442	521	595	794	4
por	444	508	456	521	595	794	4
otros	458	508	475	521	595	794	4
autores	478	508	502	521	595	794	4
12	502	509	508	516	595	794	4
.	508	508	510	521	595	794	4
La	315	519	323	532	595	794	4
mayoría	325	519	353	532	595	794	4
de	355	519	363	532	595	794	4
las	365	519	374	532	595	794	4
personas	376	519	405	532	595	794	4
no	407	519	416	532	595	794	4
presenta	418	519	447	532	595	794	4
un	449	519	458	532	595	794	4
comportamiento	460	519	518	532	595	794	4
adecuado	520	519	553	532	595	794	4
y	306	530	310	543	595	794	4
no	313	530	322	543	595	794	4
manifiesta	325	530	360	543	595	794	4
dolor.	363	530	384	543	595	794	4
Algunos	387	530	415	543	595	794	4
autores	418	530	443	543	595	794	4
lo	446	530	452	543	595	794	4
denominan	455	530	495	543	595	794	4
necesidades	498	530	538	543	595	794	4
po-	541	530	553	543	595	794	4
tencialmente	306	541	351	554	595	794	4
no	353	541	362	554	595	794	4
satisfechas	365	541	400	554	595	794	4
5	400	542	403	549	595	794	4
.	403	541	405	554	595	794	4
Normalmente,	407	541	458	554	595	794	4
la	461	541	467	554	595	794	4
alteración	469	541	503	554	595	794	4
de	505	541	513	554	595	794	4
estos	516	541	532	554	595	794	4
com-	535	541	553	554	595	794	4
portamientos	306	552	352	565	595	794	4
es	355	552	361	565	595	794	4
interpretada	364	552	406	565	595	794	4
como	408	552	428	565	595	794	4
síntoma	430	552	458	565	595	794	4
de	461	552	469	565	595	794	4
demencia	471	552	504	565	595	794	4
y	507	552	511	565	595	794	4
tratada	513	552	537	565	595	794	4
con	540	552	553	565	595	794	4
psicotrópicos,	306	563	354	576	595	794	4
y	356	563	360	576	595	794	4
por	362	563	374	576	595	794	4
lo	376	563	382	576	595	794	4
tanto,	384	563	405	576	595	794	4
el	406	563	412	576	595	794	4
dolor	414	563	433	576	595	794	4
está	435	563	447	576	595	794	4
infratratado	449	563	490	576	595	794	4
e	492	563	496	576	595	794	4
infravalorado	498	563	544	576	595	794	4
5,25	544	564	553	571	595	794	4
tanto	306	574	324	587	595	794	4
en	326	574	334	587	595	794	4
los	336	574	346	587	595	794	4
aspectos	347	574	376	587	595	794	4
farmacológicos	378	574	429	587	595	794	4
como	431	574	450	587	595	794	4
en	452	574	461	587	595	794	4
las	462	574	471	587	595	794	4
medidas	473	574	502	587	595	794	4
de	503	574	511	587	595	794	4
confort	513	574	539	587	595	794	4
15,16	539	575	551	582	595	794	4
.	551	574	553	587	595	794	4
Otros	306	585	326	598	595	794	4
autores	330	585	354	598	595	794	4
proponen	358	585	392	598	595	794	4
el	395	585	401	598	595	794	4
uso	404	585	416	598	595	794	4
de	420	585	428	598	595	794	4
protocolos	431	585	468	598	595	794	4
para	471	585	486	598	595	794	4
el	489	585	495	598	595	794	4
tratamiento	498	585	539	598	595	794	4
del	542	585	553	598	595	794	4
dolor	306	596	325	609	595	794	4
29	325	597	330	604	595	794	4
y	333	596	337	609	595	794	4
alertan	340	596	363	609	595	794	4
del	366	596	377	609	595	794	4
peligro	380	596	404	609	595	794	4
de	407	596	415	609	595	794	4
sobredosis	418	596	453	609	595	794	4
de	456	596	464	609	595	794	4
analgésicos	467	596	505	609	595	794	4
en	508	596	517	609	595	794	4
los	520	596	529	609	595	794	4
ancia-	532	596	553	609	595	794	4
nos,	306	607	320	620	595	794	4
debido	323	607	347	620	595	794	4
a	350	607	353	620	595	794	4
infravalorción	356	607	405	620	595	794	4
en	407	607	416	620	595	794	4
cuanto	418	607	442	620	595	794	4
a	445	607	448	620	595	794	4
la	451	607	457	620	595	794	4
existencia	460	607	493	620	595	794	4
de	496	607	504	620	595	794	4
dolor,	507	607	527	620	595	794	4
ya	530	607	537	620	595	794	4
que	540	607	553	620	595	794	4
se	306	618	313	631	595	794	4
receta	316	618	336	631	595	794	4
el	339	618	344	631	595	794	4
analgésico	347	618	382	631	595	794	4
pero	385	618	401	631	595	794	4
no	404	618	413	631	595	794	4
se	416	618	422	631	595	794	4
realiza	425	618	447	631	595	794	4
una	450	618	463	631	595	794	4
valoración	465	618	501	631	595	794	4
permanente	504	618	545	631	595	794	4
26	545	619	551	626	595	794	4
.	551	618	553	631	595	794	4
Por	306	629	318	642	595	794	4
lo	321	629	327	642	595	794	4
que	330	629	343	642	595	794	4
respecta	346	629	373	642	595	794	4
a	376	629	380	642	595	794	4
las	383	629	392	642	595	794	4
enfermedades	395	629	442	642	595	794	4
psicológicas	445	629	486	642	595	794	4
y	489	629	493	642	595	794	4
psiquiátricas,	495	629	541	642	595	794	4
no	544	629	553	642	595	794	4
se	306	640	313	653	595	794	4
han	315	640	328	653	595	794	4
encontrado	331	640	371	653	595	794	4
valores	374	640	397	653	595	794	4
significativos	400	640	444	653	595	794	4
en	447	640	455	653	595	794	4
el	458	640	464	653	595	794	4
estudio,	467	640	494	653	595	794	4
aunque	497	640	523	653	595	794	4
muchos	526	640	553	653	595	794	4
autores	306	651	331	664	595	794	4
refieren	333	651	359	664	595	794	4
mayor	361	651	383	664	595	794	4
presencia	386	651	417	664	595	794	4
de	420	651	428	664	595	794	4
dolor	430	651	449	664	595	794	4
en	451	651	459	664	595	794	4
las	462	651	470	664	595	794	4
personas	473	651	502	664	595	794	4
que	505	651	517	664	595	794	4
presentan	519	651	553	664	595	794	4
estas	306	662	322	675	595	794	4
patologías	324	662	359	675	595	794	4
14,26,29,30	359	663	384	670	595	794	4
.	384	662	386	675	595	794	4
En	388	662	398	675	595	794	4
cuanto	400	662	424	675	595	794	4
a	426	662	430	675	595	794	4
la	432	662	438	675	595	794	4
funcionalidad,	440	662	490	675	595	794	4
el	493	662	498	675	595	794	4
compromiso	500	662	544	675	595	794	4
es	546	662	553	675	595	794	4
elevado,	306	673	334	686	595	794	4
pero	336	673	352	686	595	794	4
la	354	673	360	686	595	794	4
asociación	362	673	398	686	595	794	4
con	400	673	413	686	595	794	4
el	415	673	421	686	595	794	4
dolor	423	673	441	686	595	794	4
no	444	673	453	686	595	794	4
es	455	673	462	686	595	794	4
significativa.	464	673	507	686	595	794	4
CONCLUSIÓN	315	703	387	718	595	794	4
Los	306	728	319	741	595	794	4
residentes	322	728	358	741	595	794	4
de	361	728	369	741	595	794	4
las	373	728	382	741	595	794	4
ULE	385	728	402	741	595	794	4
presentan	406	728	441	741	595	794	4
un	444	728	454	741	595	794	4
elevado	457	728	484	741	595	794	4
nivel	487	728	505	741	595	794	4
de	508	728	516	741	595	794	4
dolor.	519	728	541	741	595	794	4
La	544	728	553	741	595	794	4
vulnerabilidad,	306	739	361	752	595	794	4
fragilidad,	365	739	402	752	595	794	4
morbilidad	406	739	446	752	595	794	4
y	450	739	454	752	595	794	4
polimedicación	457	739	513	752	595	794	4
relaciona-	517	739	553	752	595	794	4
GEROKOMOS	475	8	574	32	595	794	5
ORIGINALES	41	12	98	27	595	794	5
Margarida	372	55	394	63	595	794	5
Sotto	395	55	406	63	595	794	5
Mayor,	408	55	422	63	595	794	5
Helena	423	55	438	63	595	794	5
Pestana,	440	55	458	63	595	794	5
Gorete	459	55	473	63	595	794	5
Reis,	475	55	485	63	595	794	5
Constância	486	55	510	63	595	794	5
Carneiro	511	55	529	63	595	794	5
y	530	55	532	63	595	794	5
Marcos	534	55	550	63	595	794	5
Valente	551	55	567	63	595	794	5
Dolor	371	63	385	72	595	794	5
y	386	63	389	72	595	794	5
demencia	391	63	416	72	595	794	5
en	417	63	424	72	595	794	5
las	425	63	433	72	595	794	5
personas	434	63	457	72	595	794	5
que	459	63	469	72	595	794	5
viven	470	63	483	72	595	794	5
en	485	63	491	72	595	794	5
una	493	63	502	72	595	794	5
unidad	504	63	521	72	595	794	5
de	523	63	529	72	595	794	5
larga	531	63	544	72	595	794	5
estancia	545	63	567	72	595	794	5
das	43	90	54	103	595	794	5
con	57	90	70	103	595	794	5
los	73	90	83	103	595	794	5
ancianos	85	90	117	103	595	794	5
que	120	90	133	103	595	794	5
presentan	135	90	171	103	595	794	5
deterioro	173	90	206	103	595	794	5
cognitivo	209	90	243	103	595	794	5
son	246	90	258	103	595	794	5
factores	261	90	289	103	595	794	5
que	43	101	56	114	595	794	5
revelan	58	101	84	114	595	794	5
la	86	101	92	114	595	794	5
necesidad	95	101	130	114	595	794	5
de	133	101	141	114	595	794	5
que	143	101	156	114	595	794	5
los	159	101	169	114	595	794	5
cuidadores	171	101	210	114	595	794	5
formales	213	101	244	114	595	794	5
y	246	101	250	114	595	794	5
no	253	101	262	114	595	794	5
forma-	264	101	289	114	595	794	5
les	43	112	52	125	595	794	5
aprendan	55	112	89	125	595	794	5
a	92	112	96	125	595	794	5
reconocer	99	112	135	125	595	794	5
otras	138	112	156	125	595	794	5
expresiones	159	112	200	125	595	794	5
de	204	112	212	125	595	794	5
dolor	216	112	235	125	595	794	5
además	238	112	265	125	595	794	5
de	268	112	277	125	595	794	5
las	280	112	289	125	595	794	5
verbalizadas	43	123	86	136	595	794	5
y	89	123	93	136	595	794	5
a	96	123	100	136	595	794	5
llevar	103	123	123	136	595	794	5
a	126	123	129	136	595	794	5
cabo	132	123	149	136	595	794	5
otro	152	123	167	136	595	794	5
tipo	170	123	185	136	595	794	5
de	188	123	196	136	595	794	5
actuaciones	199	123	241	136	595	794	5
no	244	123	254	136	595	794	5
farmaco-	257	123	289	136	595	794	5
lógicas	43	134	67	147	595	794	5
que,	69	134	85	147	595	794	5
junto	87	134	107	147	595	794	5
con	109	134	122	147	595	794	5
la	125	134	131	147	595	794	5
analgesia,	133	134	168	147	595	794	5
proporcionen	170	134	220	147	595	794	5
mejor	222	134	243	147	595	794	5
calidad	246	134	272	147	595	794	5
vida	274	134	289	147	595	794	5
a	43	145	46	158	595	794	5
los	49	145	59	158	595	794	5
ancianos	62	145	94	158	595	794	5
que	97	145	110	158	595	794	5
residen	113	145	139	158	595	794	5
en	142	145	150	158	595	794	5
instituciones.	153	145	202	158	595	794	5
Asimismo,	205	145	244	158	595	794	5
controlar	247	145	280	158	595	794	5
el	283	145	289	158	595	794	5
dolor	43	156	62	169	595	794	5
y	65	156	69	169	595	794	5
realizar	72	156	98	169	595	794	5
protocolos	102	156	140	169	595	794	5
de	143	156	152	169	595	794	5
valoración	155	156	193	169	595	794	5
y	196	156	200	169	595	794	5
tratamiento	203	156	246	169	595	794	5
es	249	156	256	169	595	794	5
de	259	156	267	169	595	794	5
suma	270	156	289	169	595	794	5
importancia.	43	167	89	180	595	794	5
LIMITACIONES	314	88	390	103	595	794	5
DEL	393	88	412	103	595	794	5
ESTUDIO	415	88	461	103	595	794	5
En	306	112	316	125	595	794	5
primer	318	112	342	125	595	794	5
lugar,	344	112	363	125	595	794	5
consideramos	365	112	412	125	595	794	5
que	414	112	427	125	595	794	5
conocer	429	112	456	125	595	794	5
la	458	112	464	125	595	794	5
tasa	466	112	479	125	595	794	5
de	481	112	490	125	595	794	5
consumo	492	112	523	125	595	794	5
de	525	112	534	125	595	794	5
anal-	536	112	553	125	595	794	5
gésicos	306	123	330	136	595	794	5
y	332	123	336	136	595	794	5
psicotrópicos	339	123	384	136	595	794	5
sería	387	123	402	136	595	794	5
importante	404	123	443	136	595	794	5
para	446	123	460	136	595	794	5
saber	463	123	480	136	595	794	5
qué	483	123	495	136	595	794	5
tipo	498	123	512	136	595	794	5
de	514	123	522	136	595	794	5
fármaco	525	123	553	136	595	794	5
es	306	134	313	147	595	794	5
el	315	134	321	147	595	794	5
más	323	134	337	147	595	794	5
consumido	339	134	377	147	595	794	5
en	380	134	388	147	595	794	5
una	390	134	403	147	595	794	5
ULE.	405	134	425	147	595	794	5
En	315	145	325	158	595	794	5
segundo	327	145	356	158	595	794	5
lugar,	359	145	378	158	595	794	5
no	380	145	390	158	595	794	5
hacer	392	145	411	158	595	794	5
referencia	413	145	447	158	595	794	5
al	449	145	455	158	595	794	5
tipo	458	145	472	158	595	794	5
de	474	145	482	158	595	794	5
dolor,	485	145	505	158	595	794	5
es	508	145	514	158	595	794	5
decir,	517	145	536	158	595	794	5
si	538	145	544	158	595	794	5
se	546	145	553	158	595	794	5
trata	306	156	322	169	595	794	5
de	325	156	333	169	595	794	5
un	336	156	345	169	595	794	5
dolor	348	156	366	169	595	794	5
agudo	369	156	390	169	595	794	5
o	393	156	397	169	595	794	5
crónico,	400	156	428	169	595	794	5
también	431	156	460	169	595	794	5
nos	463	156	475	169	595	794	5
ha	477	156	486	169	595	794	5
parecido	488	156	518	169	595	794	5
un	521	156	530	169	595	794	5
factor	533	156	553	169	595	794	5
limitante	306	167	338	180	595	794	5
del	340	167	350	180	595	794	5
estudio	352	167	378	180	595	794	5
BIBLIOGRAFÍA	51	208	126	223	595	794	5
1.	47	230	51	238	595	794	5
Achterberg	54	230	78	238	595	794	5
WP,	79	230	88	238	595	794	5
Gambassi	89	230	110	238	595	794	5
G,	112	230	116	238	595	794	5
Finne-Soveri	118	230	144	238	595	794	5
H,	146	230	151	238	595	794	5
Liperoti	152	230	168	238	595	794	5
R,	169	230	174	238	595	794	5
Noro	175	230	186	238	595	794	5
A,	187	230	192	238	595	794	5
Frij-	193	230	201	238	595	794	5
ters	54	238	62	246	595	794	5
DH,	63	238	72	246	595	794	5
et	73	238	77	246	595	794	5
al.	78	238	84	246	595	794	5
Pain	85	238	94	246	595	794	5
in	95	238	99	246	595	794	5
European	101	238	121	246	595	794	5
long-term	122	238	143	246	595	794	5
care	144	238	154	246	595	794	5
facilities:	155	238	175	246	595	794	5
cross-natio-	176	238	201	246	595	794	5
nal	54	246	61	254	595	794	5
study	62	246	73	254	595	794	5
in	75	246	79	254	595	794	5
Finland,	80	246	97	254	595	794	5
Italy	98	246	107	254	595	794	5
and	108	246	117	254	595	794	5
The	118	246	126	254	595	794	5
Netherlands.	127	246	155	254	595	794	5
Pain.	156	246	167	254	595	794	5
2010;148:70-4.	168	246	200	254	595	794	5
2.	47	254	51	262	595	794	5
Boerlage	54	254	74	262	595	794	5
AA,	76	254	84	262	595	794	5
van	86	254	94	262	595	794	5
Dijk	96	254	104	262	595	794	5
M,	106	254	112	262	595	794	5
Stronks	114	254	131	262	595	794	5
DL,	133	254	140	262	595	794	5
de	142	254	147	262	595	794	5
Wit	149	254	158	262	595	794	5
R,	159	254	164	262	595	794	5
van	165	254	173	262	595	794	5
der	175	254	183	262	595	794	5
Rijt	184	254	192	262	595	794	5
CC.	194	254	201	262	595	794	5
Pain	54	262	64	270	595	794	5
prevalence	66	262	91	270	595	794	5
and	94	262	102	270	595	794	5
characteristics	104	262	138	270	595	794	5
in	140	262	144	270	595	794	5
three	147	262	159	270	595	794	5
Dutch	161	262	175	270	595	794	5
residential	177	262	201	270	595	794	5
homes.	54	270	70	278	595	794	5
Eur	72	270	79	278	595	794	5
J	80	270	83	278	595	794	5
Pain.	85	270	96	278	595	794	5
2008;12:910-6.	97	270	131	278	595	794	5
3.	47	278	51	286	595	794	5
Takai	54	278	66	286	595	794	5
Y,	68	278	72	286	595	794	5
Yamamoto-Mitani	74	278	115	286	595	794	5
N,	118	278	123	286	595	794	5
Okamoto	125	278	146	286	595	794	5
Y,	148	278	152	286	595	794	5
Koyama	154	278	172	286	595	794	5
K,Honda	175	278	194	286	595	794	5
A.	196	278	201	286	595	794	5
Literature	54	286	76	294	595	794	5
review	78	286	94	294	595	794	5
of	96	286	100	294	595	794	5
pain	103	286	113	294	595	794	5
prevalence	115	286	140	294	595	794	5
among	142	286	157	294	595	794	5
older	160	286	171	294	595	794	5
residents	173	286	194	294	595	794	5
of	197	286	201	294	595	794	5
nursing	54	294	71	302	595	794	5
homes.	72	294	88	302	595	794	5
Pain	90	294	100	302	595	794	5
Manag	101	294	117	302	595	794	5
Nurs.	119	294	131	302	595	794	5
2010;11:209-23.	132	294	169	302	595	794	5
4.	47	302	51	310	595	794	5
Zwakhalen	54	302	79	310	595	794	5
SMG,	81	302	94	310	595	794	5
Koopmans	96	302	120	310	595	794	5
RTCM,	123	302	138	310	595	794	5
Geels	140	302	153	310	595	794	5
PJEM,	156	302	171	310	595	794	5
Berger	173	302	188	310	595	794	5
MPF,	190	302	201	310	595	794	5
Hamers	54	310	71	318	595	794	5
JPH.	73	310	84	318	595	794	5
The	86	310	94	318	595	794	5
prevalence	96	310	121	318	595	794	5
of	123	310	127	318	595	794	5
pain	129	310	139	318	595	794	5
in	141	310	145	318	595	794	5
nursing	147	310	164	318	595	794	5
home	166	310	178	318	595	794	5
residents	180	310	201	318	595	794	5
with	54	318	64	327	595	794	5
dementia	66	318	87	327	595	794	5
measured	89	318	111	327	595	794	5
using	113	318	125	327	595	794	5
an	127	318	133	327	595	794	5
observational	135	318	165	327	595	794	5
pain	167	318	177	327	595	794	5
scale.	179	318	192	327	595	794	5
Eur	194	318	201	327	595	794	5
J	54	326	57	335	595	794	5
Pain	59	326	69	335	595	794	5
[Internet].	71	326	93	335	595	794	5
European	95	326	116	335	595	794	5
Federation	118	326	142	335	595	794	5
of	144	326	149	335	595	794	5
Chapters	151	326	171	335	595	794	5
of	173	326	178	335	595	794	5
the	180	326	187	335	595	794	5
Inter-	189	326	201	335	595	794	5
national	54	334	72	343	595	794	5
Association	74	334	101	343	595	794	5
for	102	334	109	343	595	794	5
the	110	334	118	343	595	794	5
Study	119	334	132	343	595	794	5
of	134	334	138	343	595	794	5
Pain;	140	334	151	343	595	794	5
2009	153	334	164	343	595	794	5
Jan	166	334	174	343	595	794	5
[cited	176	334	188	343	595	794	5
2013	190	334	201	343	595	794	5
Oct	54	342	62	351	595	794	5
13];13(1):89-93.	63	342	98	351	595	794	5
Disponible	100	342	124	351	595	794	5
en:	125	342	132	351	595	794	5
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/	134	342	201	351	595	794	5
pubmed/18486509	54	350	97	359	595	794	5
5.	47	358	51	367	595	794	5
Pieper	54	358	68	367	595	794	5
MJC,	70	358	83	367	595	794	5
van	85	358	93	367	595	794	5
Dalen-Kok	95	358	118	367	595	794	5
AH,	120	358	129	367	595	794	5
Francke	131	358	148	367	595	794	5
AL,	150	358	158	367	595	794	5
van	160	358	168	367	595	794	5
der	170	358	177	367	595	794	5
Steen	179	358	193	367	595	794	5
JT,	195	358	201	367	595	794	5
Scherder	54	366	74	375	595	794	5
EJ,	76	366	83	375	595	794	5
Husebø	86	366	103	375	595	794	5
BS,	105	366	113	375	595	794	5
et	115	366	120	375	595	794	5
al.	122	366	127	375	595	794	5
Interventions	130	366	159	375	595	794	5
targeting	162	366	182	375	595	794	5
pain	185	366	194	375	595	794	5
or	197	366	201	375	595	794	5
behaviour	54	374	76	383	595	794	5
in	79	374	83	383	595	794	5
dementia:	85	374	108	383	595	794	5
A	111	374	114	383	595	794	5
systematic	117	374	141	383	595	794	5
review.	143	374	160	383	595	794	5
Ageing	162	374	178	383	595	794	5
Res	181	374	189	383	595	794	5
Rev.	192	374	201	383	595	794	5
[Internet].	54	382	76	391	595	794	5
2013	77	382	89	391	595	794	5
May	90	382	100	391	595	794	5
28	102	382	107	391	595	794	5
[cited	109	382	122	391	595	794	5
2013	123	382	134	391	595	794	5
Oct	136	382	144	391	595	794	5
6];	145	382	151	391	595	794	5
Disponible	152	382	176	391	595	794	5
en:	178	382	185	391	595	794	5
http://	187	382	201	391	595	794	5
www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23727161	54	391	149	399	595	794	5
6.	47	399	51	407	595	794	5
Kverno	54	399	70	407	595	794	5
KS,	71	399	79	407	595	794	5
Rabins	81	399	96	407	595	794	5
PV,	98	399	105	407	595	794	5
Blass	107	399	119	407	595	794	5
DM,	121	399	131	407	595	794	5
Hicks	133	399	145	407	595	794	5
KL,	147	399	154	407	595	794	5
Black	156	399	168	407	595	794	5
B.	170	399	175	407	595	794	5
Prevalence	176	399	201	407	595	794	5
and	54	407	62	415	595	794	5
treatment	63	407	86	415	595	794	5
of	87	407	92	415	595	794	5
neuropsychiatric	93	407	130	415	595	794	5
symptoms	131	407	155	415	595	794	5
in	156	407	160	415	595	794	5
advanced	161	407	183	415	595	794	5
demen-	184	407	201	415	595	794	5
tia.	54	415	61	423	595	794	5
S	63	415	66	423	595	794	5
J	67	415	70	423	595	794	5
Gerontol	71	415	91	423	595	794	5
Nurs.	92	415	105	423	595	794	5
2008;34(12):8-15.	106	415	145	423	595	794	5
7.	47	423	51	431	595	794	5
Norton	54	423	70	431	595	794	5
MJ,	71	423	80	431	595	794	5
Allen	81	423	93	431	595	794	5
RS,	95	423	102	431	595	794	5
Snow	104	423	117	431	595	794	5
AL,	118	423	125	431	595	794	5
Hardin	127	423	142	431	595	794	5
JM,	143	423	152	431	595	794	5
Burgio	154	423	168	431	595	794	5
LD.	170	423	177	431	595	794	5
Predictors	179	423	201	431	595	794	5
of	54	431	58	439	595	794	5
need-driven	60	431	87	439	595	794	5
behaviors	88	431	110	439	595	794	5
in	112	431	116	439	595	794	5
nursing	118	431	134	439	595	794	5
home	136	431	148	439	595	794	5
residents	150	431	171	439	595	794	5
with	172	431	183	439	595	794	5
demen-	184	431	201	439	595	794	5
tia	54	439	60	447	595	794	5
and	61	439	69	447	595	794	5
associated	71	439	95	447	595	794	5
certified	96	439	115	447	595	794	5
nursing	116	439	133	447	595	794	5
assistant	134	439	155	447	595	794	5
burden.	156	439	173	447	595	794	5
Aging	174	439	188	447	595	794	5
Ment	189	439	201	447	595	794	5
Heal.	54	447	66	455	595	794	5
2010;14:303-9.	67	447	101	455	595	794	5
8.	47	455	51	463	595	794	5
Zuidema	54	455	73	463	595	794	5
SU,	75	455	83	463	595	794	5
de	85	455	90	463	595	794	5
Jonghe	92	455	109	463	595	794	5
JF,	110	455	116	463	595	794	5
Verhey	118	455	134	463	595	794	5
FR,	135	455	142	463	595	794	5
Koopmans	144	455	168	463	595	794	5
RT.	169	455	176	463	595	794	5
Neuropsy-	178	455	201	463	595	794	5
chiatric	54	463	71	471	595	794	5
symptoms	72	463	95	471	595	794	5
in	96	463	100	471	595	794	5
nursing	101	463	118	471	595	794	5
home	119	463	132	471	595	794	5
patients:	133	463	153	471	595	794	5
factor	154	463	167	471	595	794	5
structure	169	463	189	471	595	794	5
inva-	190	463	201	471	595	794	5
riance	54	471	68	479	595	794	5
of	69	471	74	479	595	794	5
the	75	471	83	479	595	794	5
Dutch	84	471	97	479	595	794	5
nursing	99	471	116	479	595	794	5
home	117	471	130	479	595	794	5
version	131	471	148	479	595	794	5
of	149	471	154	479	595	794	5
the	155	471	162	479	595	794	5
neuropsychiatric	164	471	201	479	595	794	5
inventory	54	479	75	487	595	794	5
in	77	479	81	487	595	794	5
different	83	479	102	487	595	794	5
stages	104	479	119	487	595	794	5
of	121	479	126	487	595	794	5
dementia.	128	479	150	487	595	794	5
Dement	152	479	170	487	595	794	5
Geriatr	172	479	188	487	595	794	5
Cogn	190	479	201	487	595	794	5
Disord.	54	487	70	495	595	794	5
2007;24:169-76.	71	487	108	495	595	794	5
9.	47	495	51	504	595	794	5
Cardoso	54	495	72	504	595	794	5
A.	73	495	78	504	595	794	5
Manual	79	495	96	504	595	794	5
de	97	495	102	504	595	794	5
tratamento	103	495	127	504	595	794	5
da	129	495	134	504	595	794	5
dor.	135	495	143	504	595	794	5
Lisboa:	144	495	160	504	595	794	5
Lidel;	161	495	172	504	595	794	5
2013.	173	495	185	504	595	794	5
p.	187	495	191	504	595	794	5
127.	192	495	201	504	595	794	5
10.	44	503	51	512	595	794	5
Scherder	54	503	74	512	595	794	5
E,	76	503	80	512	595	794	5
Herr	81	503	91	512	595	794	5
K,	93	503	97	512	595	794	5
Pickering	99	503	119	512	595	794	5
G,	121	503	126	512	595	794	5
Gibson	127	503	143	512	595	794	5
S,	144	503	149	512	595	794	5
Benedetti	150	503	172	512	595	794	5
F,	174	503	177	512	595	794	5
Lautenba-	179	503	201	512	595	794	5
cher	54	511	64	520	595	794	5
S.	65	511	69	520	595	794	5
Pain	70	511	80	520	595	794	5
in	81	511	86	520	595	794	5
dementia.	87	511	109	520	595	794	5
Pain	110	511	120	520	595	794	5
[Internet].	121	511	143	520	595	794	5
International	145	511	174	520	595	794	5
Association	175	511	201	520	595	794	5
for	54	519	60	528	595	794	5
the	62	519	69	528	595	794	5
Study	71	519	84	528	595	794	5
of	85	519	90	528	595	794	5
Pain;	92	519	103	528	595	794	5
2009	104	519	116	528	595	794	5
Oct	117	519	125	528	595	794	5
[cited	127	519	139	528	595	794	5
2013	141	519	152	528	595	794	5
Oct	154	519	161	528	595	794	5
13];145(3):276-8.	163	519	201	528	595	794	5
Disponible	54	527	78	536	595	794	5
en:	79	527	86	536	595	794	5
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19409705	88	527	198	536	595	794	5
11.	44	535	51	544	595	794	5
Correia	54	535	70	544	595	794	5
ASA,	73	535	84	544	595	794	5
Branco	87	535	102	544	595	794	5
JC.	105	535	112	544	595	794	5
Fisiopatologia	115	535	146	544	595	794	5
da	149	535	154	544	595	794	5
dor.	157	535	165	544	595	794	5
1.ª	168	535	173	544	595	794	5
ed.	176	535	183	544	595	794	5
Lisboa:	185	535	201	544	595	794	5
Lidel;	54	543	66	552	595	794	5
2012.	67	543	80	552	595	794	5
p.	81	543	86	552	595	794	5
137.	87	543	97	552	595	794	5
12.	44	551	51	560	595	794	5
Kovach	54	551	70	560	595	794	5
CR,	73	551	80	560	595	794	5
Noonan	82	551	100	560	595	794	5
PE,	103	551	110	560	595	794	5
Griffie	112	551	126	560	595	794	5
J,	128	551	132	560	595	794	5
Muchka	134	551	153	560	595	794	5
S,	155	551	159	560	595	794	5
Weissman	162	551	186	560	595	794	5
DE.	188	551	196	560	595	794	5
O	198	551	201	560	595	794	5
uso	54	559	62	568	595	794	5
da	63	559	69	568	595	794	5
avaliação	70	559	92	568	595	794	5
de	94	559	99	568	595	794	5
desconforto	101	559	128	568	595	794	5
no	129	559	135	568	595	794	5
protocolo	136	559	157	568	595	794	5
de	159	559	164	568	595	794	5
demência.	166	559	189	568	595	794	5
Appl	191	559	201	568	595	794	5
Enfermagem	54	568	83	576	595	794	5
Res.	84	568	94	576	595	794	5
2001;14:193-200.	95	568	135	576	595	794	5
13.	220	230	227	238	595	794	5
Souto	230	230	243	238	595	794	5
P	245	230	248	238	595	794	5
De,	251	230	258	238	595	794	5
Lapeyre-mestre	261	230	296	238	595	794	5
M,	299	230	305	238	595	794	5
Vellas	307	230	321	238	595	794	5
B,	324	230	328	238	595	794	5
Rolland	331	230	348	238	595	794	5
Y.	350	230	354	238	595	794	5
Potential	357	230	377	238	595	794	5
underuse	230	238	251	246	595	794	5
of	253	238	257	246	595	794	5
analgesics	259	238	283	246	595	794	5
for	285	238	291	246	595	794	5
recognized	293	238	318	246	595	794	5
pain	320	238	329	246	595	794	5
in	331	238	336	246	595	794	5
nursing	337	238	354	246	595	794	5
home	356	238	369	246	595	794	5
re-	371	238	377	246	595	794	5
sidents	230	246	246	254	595	794	5
with	248	246	258	254	595	794	5
dementia:	261	246	283	254	595	794	5
A	285	246	289	254	595	794	5
cross-sectional	291	246	325	254	595	794	5
study.	328	246	341	254	595	794	5
Pain	343	246	353	254	595	794	5
[Internet].	355	246	377	254	595	794	5
International	230	254	259	262	595	794	5
Association	260	254	287	262	595	794	5
for	289	254	295	262	595	794	5
the	297	254	304	262	595	794	5
Study	306	254	319	262	595	794	5
of	321	254	325	262	595	794	5
Pain;	327	254	338	262	595	794	5
2013;(0304):0-4.	340	254	377	262	595	794	5
Disponible	230	262	254	270	595	794	5
en:	255	262	262	270	595	794	5
http://dx.doi.org/10.1016/j.pain.2013.07.017	264	262	365	270	595	794	5
14.	220	270	227	278	595	794	5
Brorson	230	270	247	278	595	794	5
H,	249	270	254	278	595	794	5
Plymoth	255	270	273	278	595	794	5
H,	275	270	280	278	595	794	5
Ormon	282	270	297	278	595	794	5
K,	298	270	303	278	595	794	5
Bolmsjö	304	270	323	278	595	794	5
I.	324	270	327	278	595	794	5
Pain	329	270	338	278	595	794	5
relief	340	270	352	278	595	794	5
at	354	270	358	278	595	794	5
the	360	270	367	278	595	794	5
end	369	270	377	278	595	794	5
of	230	278	234	286	595	794	5
life:	235	278	244	286	595	794	5
nurses'	245	278	262	286	595	794	5
experiences	263	278	291	286	595	794	5
regarding	292	278	314	286	595	794	5
end-of-life	315	278	339	286	595	794	5
pain	340	278	350	286	595	794	5
relief	351	278	363	286	595	794	5
in	364	278	368	286	595	794	5
pa-	370	278	377	286	595	794	5
tients	230	286	243	294	595	794	5
with	244	286	255	294	595	794	5
dementia.	256	286	279	294	595	794	5
Pain	281	286	291	294	595	794	5
Manag	293	286	309	294	595	794	5
Nurs.	311	286	323	294	595	794	5
[Internet].	325	286	347	294	595	794	5
2013	348	286	360	294	595	794	5
Feb	362	286	370	294	595	794	5
28	371	286	377	294	595	794	5
[cited	230	294	242	302	595	794	5
2013	244	294	256	302	595	794	5
Oct	258	294	265	302	595	794	5
6];1-9.	268	294	282	302	595	794	5
Disponible	284	294	308	302	595	794	5
en:	310	294	317	302	595	794	5
http://www.ncbi.nlm.nih.	320	294	377	302	595	794	5
gov/pubmed/23453467	230	302	282	310	595	794	5
15.	220	310	227	318	595	794	5
Horgas	230	310	246	318	595	794	5
AL,	247	310	255	318	595	794	5
Nichols	256	310	274	318	595	794	5
AL,	275	310	283	318	595	794	5
Schapson	284	310	306	318	595	794	5
C,	308	310	313	318	595	794	5
Vietes	314	310	329	318	595	794	5
K.	330	310	335	318	595	794	5
Assessing	337	310	360	318	595	794	5
pain	361	310	371	318	595	794	5
in	373	310	377	318	595	794	5
persons	230	318	247	327	595	794	5
with	250	318	260	327	595	794	5
dementia:	263	318	286	327	595	794	5
relationships	288	318	318	327	595	794	5
among	321	318	336	327	595	794	5
the	339	318	346	327	595	794	5
non-commu-	349	318	377	327	595	794	5
nicative	230	326	247	335	595	794	5
patient's	250	326	269	335	595	794	5
pain	271	326	281	335	595	794	5
assessment	284	326	311	335	595	794	5
instrument,	313	326	339	335	595	794	5
self-report,	341	326	366	335	595	794	5
and	369	326	377	335	595	794	5
behavioral	230	334	253	343	595	794	5
observations.	255	334	286	343	595	794	5
Pain	288	334	297	343	595	794	5
Manag	299	334	315	343	595	794	5
Nurs.	317	334	330	343	595	794	5
[Internet].	332	334	354	343	595	794	5
2007	356	334	367	343	595	794	5
Jun	369	334	377	343	595	794	5
[cited	230	342	242	351	595	794	5
2013	244	342	256	351	595	794	5
Oct	258	342	265	351	595	794	5
12];8(2):77-85.	268	342	300	351	595	794	5
Disponible	302	342	326	351	595	794	5
en:	329	342	336	351	595	794	5
http://www.ncbi.	338	342	377	351	595	794	5
nlm.nih.gov/pubmed/17544127	230	350	301	359	595	794	5
16.	220	358	227	367	595	794	5
Tait	230	358	238	367	595	794	5
RC,	239	358	247	367	595	794	5
Chibnall	248	358	266	367	595	794	5
JT.	268	358	274	367	595	794	5
Under-treatment	275	358	313	367	595	794	5
of	314	358	318	367	595	794	5
pain	320	358	329	367	595	794	5
in	331	358	335	367	595	794	5
dementia:	336	358	359	367	595	794	5
assess-	360	358	377	367	595	794	5
ment	230	366	241	375	595	794	5
is	243	366	246	375	595	794	5
key.	248	366	257	375	595	794	5
J	258	366	261	375	595	794	5
Am	262	366	270	375	595	794	5
Med	271	366	282	375	595	794	5
Dir	283	366	290	375	595	794	5
Assoc.	291	366	306	375	595	794	5
[Internet].	308	366	330	375	595	794	5
2008	331	366	342	375	595	794	5
Jul	344	366	350	375	595	794	5
[cited	352	366	364	375	595	794	5
2013	366	366	377	375	595	794	5
Oct	230	374	237	383	595	794	5
13];9(6):372-4.	239	374	272	383	595	794	5
Disponible	274	374	298	383	595	794	5
en:	300	374	307	383	595	794	5
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/	309	374	377	383	595	794	5
pubmed/18585637	230	382	272	391	595	794	5
17.	220	391	227	399	595	794	5
McAuliffe	230	391	252	399	595	794	5
L,	254	391	258	399	595	794	5
Brown	260	391	275	399	595	794	5
DF.	277	391	284	399	595	794	5
Pain	286	391	296	399	595	794	5
and	298	391	306	399	595	794	5
dementia:	308	391	331	399	595	794	5
an	333	391	338	399	595	794	5
overview	340	391	361	399	595	794	5
of	363	391	368	399	595	794	5
the	370	391	377	399	595	794	5
literature.	230	399	252	407	595	794	5
Int	253	399	259	407	595	794	5
J	261	399	264	407	595	794	5
Older	265	399	277	407	595	794	5
People	279	399	294	407	595	794	5
Nurs.	295	399	308	407	595	794	5
2012;7:219-26.	309	399	343	407	595	794	5
18.	220	407	227	415	595	794	5
Ballard	230	407	246	415	595	794	5
C,	247	407	252	415	595	794	5
Smith	253	407	267	415	595	794	5
J,	268	407	272	415	595	794	5
Husebo	274	407	291	415	595	794	5
B,	293	407	297	415	595	794	5
Aarsland	299	407	319	415	595	794	5
D,	321	407	326	415	595	794	5
Corbett	327	407	344	415	595	794	5
A.	346	407	351	415	595	794	5
The	352	407	361	415	595	794	5
role	362	407	371	415	595	794	5
of	372	407	377	415	595	794	5
pain	230	415	239	423	595	794	5
treatment	242	415	264	423	595	794	5
in	266	415	270	423	595	794	5
managing	273	415	295	423	595	794	5
the	297	415	305	423	595	794	5
behavioural	307	415	333	423	595	794	5
and	336	415	344	423	595	794	5
psychological	346	415	377	423	595	794	5
symptoms	230	423	253	431	595	794	5
of	255	423	259	431	595	794	5
dementia	261	423	283	431	595	794	5
(BPSD).	285	423	302	431	595	794	5
Int	304	423	310	431	595	794	5
J	312	423	315	431	595	794	5
Palliat	317	423	331	431	595	794	5
Nurs.	333	423	346	431	595	794	5
2011;17:420,	348	423	377	431	595	794	5
422,	230	431	239	439	595	794	5
424.	241	431	251	439	595	794	5
19.	220	439	227	447	595	794	5
Kverno	230	439	245	447	595	794	5
KS,	248	439	256	447	595	794	5
Black	258	439	271	447	595	794	5
BS,	273	439	281	447	595	794	5
Blass	284	439	296	447	595	794	5
DM,	299	439	309	447	595	794	5
Geiger-Brown	311	439	343	447	595	794	5
J,	345	439	349	447	595	794	5
Rabins	352	439	368	447	595	794	5
PV.	370	439	377	447	595	794	5
Neuropsychiatric	230	447	268	455	595	794	5
symptom	271	447	291	455	595	794	5
patterns	294	447	313	455	595	794	5
in	315	447	319	455	595	794	5
hospice-eligible	322	447	358	455	595	794	5
nursing	360	447	377	455	595	794	5
home	230	455	242	463	595	794	5
residents	244	455	265	463	595	794	5
with	267	455	277	463	595	794	5
advanced	279	455	301	463	595	794	5
dementia.	302	455	325	463	595	794	5
J	327	455	330	463	595	794	5
Am	332	455	339	463	595	794	5
Med	341	455	352	463	595	794	5
Dir	353	455	360	463	595	794	5
Assoc.	362	455	377	463	595	794	5
[Internet].	230	463	252	471	595	794	5
2008	254	463	265	471	595	794	5
Sep	267	463	276	471	595	794	5
[cited	278	463	290	471	595	794	5
2013	292	463	304	471	595	794	5
Oct	306	463	313	471	595	794	5
12];9(7):509-15.	316	463	351	471	595	794	5
Disponible	353	463	377	471	595	794	5
en:	230	471	237	479	595	794	5
http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=	241	471	377	479	595	794	5
2570193&tool=pmcentrez&rendertype=abstract	230	479	338	487	595	794	5
20.	220	487	227	495	595	794	5
Tosato	230	487	245	495	595	794	5
M,	247	487	253	495	595	794	5
Lukas	255	487	268	495	595	794	5
A,	270	487	275	495	595	794	5
van	277	487	285	495	595	794	5
der	287	487	294	495	595	794	5
Roest	296	487	309	495	595	794	5
HG,	311	487	320	495	595	794	5
Danese	322	487	339	495	595	794	5
P,	341	487	344	495	595	794	5
Antocicco	346	487	369	495	595	794	5
M,	371	487	377	495	595	794	5
Finne-Soveri	230	495	258	504	595	794	5
H,	260	495	265	504	595	794	5
et	267	495	272	504	595	794	5
al.	274	495	280	504	595	794	5
Association	282	495	309	504	595	794	5
of	311	495	316	504	595	794	5
pain	318	495	328	504	595	794	5
with	330	495	340	504	595	794	5
behavioral	343	495	366	504	595	794	5
and	369	495	377	504	595	794	5
psychiatric	230	503	254	512	595	794	5
symptoms	256	503	279	512	595	794	5
among	280	503	295	512	595	794	5
nursing	297	503	314	512	595	794	5
home	315	503	328	512	595	794	5
residents	329	503	350	512	595	794	5
with	351	503	362	512	595	794	5
cogni-	363	503	377	512	595	794	5
tive	230	511	238	520	595	794	5
impairment:	240	511	267	520	595	794	5
results	269	511	284	520	595	794	5
from	286	511	296	520	595	794	5
the	298	511	305	520	595	794	5
SHELTER	307	511	327	520	595	794	5
study.	329	511	342	520	595	794	5
Pain	344	511	353	520	595	794	5
[Internet].	355	511	377	520	595	794	5
International	230	519	259	528	595	794	5
Association	261	519	287	528	595	794	5
for	289	519	295	528	595	794	5
the	297	519	305	528	595	794	5
Study	307	519	320	528	595	794	5
of	322	519	326	528	595	794	5
Pain;	328	519	339	528	595	794	5
2012	341	519	352	528	595	794	5
Feb	354	519	362	528	595	794	5
[cited	364	519	377	528	595	794	5
2013	230	527	241	536	595	794	5
Oct	242	527	250	536	595	794	5
13];153(2):305-10.	251	527	292	536	595	794	5
Disponible	294	527	318	536	595	794	5
en:	320	527	327	536	595	794	5
http://www.ncbi.nlm.	328	527	377	536	595	794	5
nih.gov/pubmed/22093815	230	535	291	544	595	794	5
21.	220	543	227	552	595	794	5
CNAMTS.	230	543	252	552	595	794	5
Aggir	254	543	266	552	595	794	5
-	268	543	270	552	595	794	5
Guide	271	543	284	552	595	794	5
d'utilisation	286	543	313	552	595	794	5
Paris:	315	543	327	552	595	794	5
Securite	329	543	348	552	595	794	5
Sociale	349	543	366	552	595	794	5
Lás-	368	543	377	552	595	794	5
surence	230	551	247	560	595	794	5
Maladie	249	551	268	560	595	794	5
[Internet].	270	551	292	560	595	794	5
France;	294	551	311	560	595	794	5
2008.	313	551	325	560	595	794	5
Disponible	327	551	351	560	595	794	5
en:	353	551	360	560	595	794	5
http://	362	551	377	560	595	794	5
vosdroits.service-public.fr/particuliers/F1229.xhtml	230	559	345	568	595	794	5
22.	220	568	227	576	595	794	5
Pestana	230	568	248	576	595	794	5
MH,	249	568	259	576	595	794	5
Gageiro	260	568	278	576	595	794	5
JN.	279	568	287	576	595	794	5
Análise	288	568	305	576	595	794	5
Categórica,	306	568	332	576	595	794	5
Árvores	333	568	351	576	595	794	5
de	352	568	358	576	595	794	5
Decisão	359	568	377	576	595	794	5
23.	396	254	403	263	595	794	5
24.	396	287	403	296	595	794	5
25.	396	337	403	345	595	794	5
26.	396	386	403	395	595	794	5
27.	396	427	403	436	595	794	5
28.	395	460	402	469	595	794	5
29.	395	510	402	518	595	794	5
30.	396	559	403	568	595	794	5
e	405	230	408	238	595	794	5
Análise	410	230	427	238	595	794	5
de	429	230	435	238	595	794	5
Conteúdo	437	230	459	238	595	794	5
em	461	230	468	238	595	794	5
Ciências	470	230	489	238	595	794	5
Sociais	491	230	508	238	595	794	5
e	510	230	512	238	595	794	5
da	514	230	520	238	595	794	5
Saúde	522	230	536	238	595	794	5
com	538	230	548	238	595	794	5
o	550	230	553	238	595	794	5
SPSS	405	238	418	246	595	794	5
[Internet].	419	238	441	246	595	794	5
Lda,	442	238	451	246	595	794	5
editor.	453	238	467	246	595	794	5
Lisboa:	468	238	484	246	595	794	5
Lidel;	485	238	497	246	595	794	5
2009.	499	238	511	246	595	794	5
p.	512	238	517	246	595	794	5
576.	518	238	527	246	595	794	5
Disponible	529	238	553	246	595	794	5
en:	405	246	412	255	595	794	5
www//Lidel	414	246	441	255	595	794	5
edições	443	246	460	255	595	794	5
técnicas,	462	246	482	255	595	794	5
Lda	483	246	491	255	595	794	5
Pestana	405	254	424	263	595	794	5
MH,	426	254	435	263	595	794	5
Gageiro	438	254	455	263	595	794	5
JN.	458	254	466	263	595	794	5
Análise	468	254	485	263	595	794	5
de	487	254	493	263	595	794	5
Dados	495	254	509	263	595	794	5
para	511	254	522	263	595	794	5
Ciências	524	254	543	263	595	794	5
So-	545	254	553	263	595	794	5
ciais:	405	263	417	271	595	794	5
a	419	263	422	271	595	794	5
Complementaridade	424	263	470	271	595	794	5
do	472	263	477	271	595	794	5
SPSS	479	263	491	271	595	794	5
[Internet].	493	263	515	271	595	794	5
Lisboa;	517	263	533	271	595	794	5
Edições	535	263	553	271	595	794	5
Sí;	405	271	411	279	595	794	5
2008.	413	271	426	279	595	794	5
p.	428	271	432	279	595	794	5
694.	434	271	444	279	595	794	5
Disponible	446	271	470	279	595	794	5
en:	472	271	479	279	595	794	5
www//Edições	481	271	515	279	595	794	5
Sílabo;	517	271	533	279	595	794	5
Google;	535	271	553	279	595	794	5
Scielo	405	279	419	287	595	794	5
Network;	421	279	442	287	595	794	5
ABC	443	279	453	287	595	794	5
Barry	405	287	417	296	595	794	5
DT,	419	287	426	296	595	794	5
Pilver	428	287	441	296	595	794	5
CE,	443	287	450	296	595	794	5
Hoff	452	287	462	296	595	794	5
R,	464	287	469	296	595	794	5
Potenza	471	287	489	296	595	794	5
MN.	491	287	501	296	595	794	5
Pain	503	287	513	296	595	794	5
interference	515	287	542	296	595	794	5
and	544	287	553	296	595	794	5
incident	405	296	424	304	595	794	5
mood,	426	296	440	304	595	794	5
anxiety,	443	296	460	304	595	794	5
and	463	296	472	304	595	794	5
substance-use	474	296	507	304	595	794	5
disorders:	510	296	532	304	595	794	5
findings	535	296	553	304	595	794	5
from	405	304	416	312	595	794	5
a	418	304	420	312	595	794	5
representative	422	304	455	312	595	794	5
sample	457	304	473	312	595	794	5
of	475	304	479	312	595	794	5
men	481	304	491	312	595	794	5
and	492	304	501	312	595	794	5
women	502	304	519	312	595	794	5
in	521	304	525	312	595	794	5
the	527	304	534	312	595	794	5
general	536	304	553	312	595	794	5
population.	405	312	431	320	595	794	5
J	432	312	435	320	595	794	5
Psychiatr	437	312	457	320	595	794	5
Res.	459	312	469	320	595	794	5
[Internet].	470	312	492	320	595	794	5
2013	494	312	505	320	595	794	5
Nov	506	312	515	320	595	794	5
[cited	517	312	529	320	595	794	5
2013	531	312	542	320	595	794	5
Nov	544	312	553	320	595	794	5
26];47(11):1658-64.	405	320	449	329	595	794	5
Disponible	451	320	475	329	595	794	5
en:	477	320	484	329	595	794	5
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/	485	320	553	329	595	794	5
pubmed/23992771	405	329	448	337	595	794	5
De	405	337	412	345	595	794	5
Souto	413	337	426	345	595	794	5
Barreto	427	337	444	345	595	794	5
P,	445	337	448	345	595	794	5
Lapeyre-Mestre	450	337	486	345	595	794	5
M,	487	337	493	345	595	794	5
Vellas	494	337	508	345	595	794	5
B,	509	337	514	345	595	794	5
Rolland	515	337	532	345	595	794	5
Y.	533	337	537	345	595	794	5
Poten-	538	337	553	345	595	794	5
tial	405	345	413	353	595	794	5
underuse	415	345	435	353	595	794	5
of	437	345	442	353	595	794	5
analgesics	444	345	468	353	595	794	5
for	470	345	476	353	595	794	5
recognized	478	345	502	353	595	794	5
pain	504	345	514	353	595	794	5
in	516	345	520	353	595	794	5
nursing	522	345	538	353	595	794	5
home	540	345	553	353	595	794	5
residents	405	353	426	362	595	794	5
with	428	353	438	362	595	794	5
dementia:	440	353	462	362	595	794	5
A	464	353	467	362	595	794	5
cross-sectional	469	353	503	362	595	794	5
study.	505	353	518	362	595	794	5
Pain	519	353	529	362	595	794	5
[Internet].	531	353	553	362	595	794	5
International	405	361	434	370	595	794	5
Association	436	361	463	370	595	794	5
for	465	361	471	370	595	794	5
the	473	361	480	370	595	794	5
Study	482	361	495	370	595	794	5
of	497	361	501	370	595	794	5
Pain;	503	361	514	370	595	794	5
2013	516	361	527	370	595	794	5
Nov	529	361	538	370	595	794	5
[cited	540	361	553	370	595	794	5
2013	405	370	417	378	595	794	5
Nov	419	370	428	378	595	794	5
10];154(11):2427-31.	430	370	476	378	595	794	5
Disponible	478	370	502	378	595	794	5
en:	504	370	511	378	595	794	5
http://www.ncbi.	514	370	553	378	595	794	5
nlm.nih.gov/pubmed/23872102	405	378	476	386	595	794	5
De	405	386	412	395	595	794	5
Knegt	414	386	427	395	595	794	5
NC,	429	386	438	395	595	794	5
Pieper	440	386	454	395	595	794	5
MJC,	456	386	469	395	595	794	5
Lobbezoo	471	386	492	395	595	794	5
F,	494	386	498	395	595	794	5
Schuengel	500	386	524	395	595	794	5
C,	526	386	530	395	595	794	5
Evenhuis	532	386	553	395	595	794	5
HM,	405	394	415	403	595	794	5
Passchier	417	394	438	403	595	794	5
J,	440	394	444	403	595	794	5
et	446	394	450	403	595	794	5
al.	452	394	457	403	595	794	5
Behavioral	459	394	483	403	595	794	5
pain	485	394	494	403	595	794	5
indicators	496	394	518	403	595	794	5
in	520	394	524	403	595	794	5
people	526	394	541	403	595	794	5
with	543	394	553	403	595	794	5
intellectual	405	403	431	411	595	794	5
disabilities:	433	403	459	411	595	794	5
a	462	403	464	411	595	794	5
systematic	467	403	491	411	595	794	5
review.	493	403	510	411	595	794	5
J.	512	403	516	411	595	794	5
Pain	519	403	528	411	595	794	5
[Internet].	531	403	553	411	595	794	5
2013	405	411	417	419	595	794	5
Sep	418	411	427	419	595	794	5
[cited	428	411	441	419	595	794	5
2013	442	411	453	419	595	794	5
Nov	454	411	463	419	595	794	5
18];14(9):885-96.	465	411	503	419	595	794	5
Disponible	504	411	528	419	595	794	5
en:	530	411	537	419	595	794	5
http://	538	411	553	419	595	794	5
www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23830762	405	419	501	428	595	794	5
Kapoor	405	427	421	436	595	794	5
P,	424	427	428	436	595	794	5
Kapoor	430	427	446	436	595	794	5
A.	449	427	454	436	595	794	5
Hypertension	457	427	487	436	595	794	5
in	489	427	494	436	595	794	5
the	496	427	504	436	595	794	5
elderly:	506	427	523	436	595	794	5
A	526	427	529	436	595	794	5
reapprai-	532	427	553	436	595	794	5
sal.	405	436	413	444	595	794	5
Clin	416	436	424	444	595	794	5
Queries	427	436	444	444	595	794	5
Nephrol	447	436	465	444	595	794	5
[Internet].	467	436	489	444	595	794	5
2013	491	436	503	444	595	794	5
Apr	505	436	513	444	595	794	5
[cited	515	436	528	444	595	794	5
2013	530	436	541	444	595	794	5
Nov	544	436	553	444	595	794	5
26];2(2):71-7.	405	444	435	452	595	794	5
Disponible	439	444	463	452	595	794	5
en:	466	444	473	452	595	794	5
http://linkinghub.elsevier.com/re-	477	444	553	452	595	794	5
trieve/pii/S2211947713000149	405	452	476	461	595	794	5
Strien	405	460	419	469	595	794	5
AM	423	460	432	469	595	794	5
Van,	435	460	445	469	595	794	5
Koek	449	460	461	469	595	794	5
HL,	464	460	472	469	595	794	5
Marum	476	460	492	469	595	794	5
RJ	496	460	502	469	595	794	5
Van,	506	460	516	469	595	794	5
Emmelot-vonk	520	460	553	469	595	794	5
MH.	405	469	415	477	595	794	5
Maturitas	419	469	442	477	595	794	5
Psychotropic	446	469	475	477	595	794	5
medications	479	469	507	477	595	794	5
,	511	469	512	477	595	794	5
including	516	469	537	477	595	794	5
short	541	469	553	477	595	794	5
acting	405	477	420	485	595	794	5
benzodiazepines,	423	477	463	485	595	794	5
strongly	466	477	485	485	595	794	5
increase	488	477	508	485	595	794	5
the	511	477	519	485	595	794	5
frequency	522	477	545	485	595	794	5
of	548	477	553	485	595	794	5
falls	405	485	415	494	595	794	5
in	419	485	424	494	595	794	5
elderly.	428	485	444	494	595	794	5
Maturitas	448	485	471	494	595	794	5
[Internet].	475	485	498	494	595	794	5
Elsevier	502	485	520	494	595	794	5
Ireland	524	485	540	494	595	794	5
Ltd;	544	485	553	494	595	794	5
2013;74(4):357-62.Disponible	405	493	474	502	595	794	5
en:	478	493	485	502	595	794	5
http://dx.doi.org/10.1016/j.	489	493	553	502	595	794	5
maturitas.2013.01.004	405	502	458	510	595	794	5
Boerlage	405	510	427	518	595	794	5
A,	428	510	433	518	595	794	5
Valkenburg	435	510	461	518	595	794	5
AJ,	463	510	471	518	595	794	5
Scherder	472	510	494	518	595	794	5
EJ,	495	510	502	518	595	794	5
Steenhof	504	510	525	518	595	794	5
G,	527	510	532	518	595	794	5
Effing	534	510	548	518	595	794	5
P,	549	510	553	518	595	794	5
Tibboel	405	518	423	527	595	794	5
D,	424	518	429	527	595	794	5
et	431	518	436	527	595	794	5
al.	438	518	444	527	595	794	5
Prevalence	445	518	471	527	595	794	5
of	473	518	478	527	595	794	5
pain	480	518	490	527	595	794	5
in	492	518	496	527	595	794	5
institutionalized	498	518	536	527	595	794	5
adults	538	518	553	527	595	794	5
with	405	526	416	535	595	794	5
intellectual	420	526	447	535	595	794	5
disabilities:	451	526	479	535	595	794	5
a	483	526	485	535	595	794	5
cross-sectional	489	526	525	535	595	794	5
approach.	529	526	553	535	595	794	5
Res	405	535	414	543	595	794	5
Dev	418	535	427	543	595	794	5
Disabil.	432	535	450	543	595	794	5
[Internet].	454	535	477	543	595	794	5
2013	482	535	493	543	595	794	5
Aug	498	535	507	543	595	794	5
[cited	511	535	525	543	595	794	5
2013	529	535	540	543	595	794	5
Oct	545	535	553	543	595	794	5
12];34(8):2399-406.	405	543	451	551	595	794	5
Disponible	454	543	479	551	595	794	5
en:	482	543	490	551	595	794	5
http://www.ncbi.nlm.nih.	492	543	553	551	595	794	5
gov/pubmed/23714716	405	551	460	559	595	794	5
Sotto	405	559	418	568	595	794	5
Mayor	420	559	434	568	595	794	5
M,	436	559	443	568	595	794	5
Ribeiro	445	559	461	568	595	794	5
O,	463	559	468	568	595	794	5
Paúl	470	559	479	568	595	794	5
C.	481	559	486	568	595	794	5
Satisfacción	488	559	516	568	595	794	5
percibida	518	559	539	568	595	794	5
en	541	559	547	568	595	794	5
el	549	559	553	568	595	794	5
cuidado	405	568	423	576	595	794	5
de	425	568	430	576	595	794	5
ancianos.	432	568	453	576	595	794	5
Gerokomos.	455	568	482	576	595	794	5
2008;19(3):121-7.	483	568	523	576	595	794	5
Gerokomos.	484	764	512	772	595	794	5
2015;26(1):23-27	514	764	553	772	595	794	5
27	564	761	573	774	595	794	5
