Original	400	63	482	90	539	737	1
Consumo	155	100	204	116	539	737	1
de	206	100	219	116	539	737	1
sustancias	222	100	275	116	539	737	1
adictivas	278	100	324	116	539	737	1
en	326	100	339	116	539	737	1
los	342	100	357	116	539	737	1
adolescentes	359	100	426	116	539	737	1
de	429	100	442	116	539	737	1
13	444	100	457	116	539	737	1
a	460	100	466	116	539	737	1
18	469	100	482	116	539	737	1
años	247	116	272	132	539	737	1
y	275	116	281	132	539	737	1
otras	283	116	309	132	539	737	1
conductas	312	116	365	132	539	737	1
de	367	116	380	132	539	737	1
riesgo	383	116	414	132	539	737	1
relacionadas	417	116	482	132	539	737	1
M.E.	171	145	186	157	539	737	1
Vázquez	188	145	219	157	539	737	1
Fernández	221	145	259	157	539	737	1
a	259	144	262	152	539	737	1
,	262	145	264	157	539	737	1
M.F.	266	145	281	157	539	737	1
Muñoz	283	145	308	157	539	737	1
Moreno	310	145	339	157	539	737	1
b	339	144	342	152	539	737	1
,	342	145	344	157	539	737	1
A.	346	145	354	157	539	737	1
Fierro	355	145	376	157	539	737	1
Urturi	378	145	401	157	539	737	1
c	401	144	403	152	539	737	1
,	403	145	405	157	539	737	1
M.	407	145	417	157	539	737	1
Alfaro	419	145	441	157	539	737	1
González	443	145	477	157	539	737	1
d	477	144	480	152	539	737	1
,	480	145	482	157	539	737	1
M.L.	309	158	324	170	539	737	1
Rodríguez	326	158	363	170	539	737	1
Carbajo	365	158	393	170	539	737	1
e	393	157	396	165	539	737	1
,	396	158	398	170	539	737	1
L.	400	158	406	170	539	737	1
Rodríguez	408	158	444	170	539	737	1
Molinero	446	158	480	170	539	737	1
f	480	157	482	165	539	737	1
Publicado	71	182	96	189	539	737	1
en	97	182	104	189	539	737	1
Internet:	105	182	127	189	539	737	1
30-junio-2014	91	190	127	197	539	737	1
a	154	187	156	194	539	737	1
Pediatra.	156	188	185	198	539	737	1
CS	187	188	195	198	539	737	1
Arturo	197	188	218	198	539	737	1
Eyries.	220	188	241	198	539	737	1
Valladolid.	242	188	276	198	539	737	1
España	278	188	301	198	539	737	1
•	303	188	307	198	539	737	1
b	308	187	311	194	539	737	1
Unidad	311	188	336	198	539	737	1
de	337	188	345	198	539	737	1
Investigación	347	188	391	198	539	737	1
Biomédica.	392	188	429	198	539	737	1
Hospital	430	188	458	198	539	737	1
Clínico	460	188	482	198	539	737	1
Universitario.	159	200	203	210	539	737	1
Valladolid.	205	200	239	210	539	737	1
España	240	200	264	210	539	737	1
•	266	200	269	210	539	737	1
c	271	199	273	206	539	737	1
Pediatra.	273	200	302	210	539	737	1
CS	304	200	312	210	539	737	1
Pisuerga.	314	200	343	210	539	737	1
Valladolid.	345	200	379	210	539	737	1
España	381	200	404	210	539	737	1
•	406	200	410	210	539	737	1
d	411	199	414	206	539	737	1
Servicio	414	200	440	210	539	737	1
de	441	200	449	210	539	737	1
Pediatría.	451	200	482	210	539	737	1
Hospital	152	212	180	222	539	737	1
de	182	212	190	222	539	737	1
Medina	192	212	217	222	539	737	1
del	219	212	229	222	539	737	1
Campo.	230	212	255	222	539	737	1
Medina	257	212	282	222	539	737	1
del	284	212	294	222	539	737	1
Campo,	296	212	321	222	539	737	1
Valladolid.	322	212	356	222	539	737	1
España	358	212	381	222	539	737	1
•	383	212	387	222	539	737	1
e	388	211	391	218	539	737	1
MIR-MFyC.	391	212	426	222	539	737	1
CS	428	212	436	222	539	737	1
Arturo	438	212	460	222	539	737	1
Eyries.	461	212	482	222	539	737	1
Valladolid.	262	224	296	234	539	737	1
España	298	224	321	234	539	737	1
•	323	224	327	234	539	737	1
f	328	223	330	230	539	737	1
Pediatra.	330	224	359	234	539	737	1
CS	361	224	369	234	539	737	1
Casa	371	224	386	234	539	737	1
del	388	224	398	234	539	737	1
Barco.	400	224	419	234	539	737	1
Valladolid.	421	224	455	234	539	737	1
España.	457	224	482	234	539	737	1
Resumen	133	246	144	286	539	737	1
Marta	43	204	59	211	539	737	1
Esther	60	204	76	211	539	737	1
Vázquez	77	204	98	211	539	737	1
Fernández:	99	204	127	211	539	737	1
marvazfer@hotmail.com	63	212	127	219	539	737	1
Palabras	84	361	110	370	539	737	1
clave:	112	361	130	370	539	737	1
	102	371	106	379	539	737	1
Drogas	108	370	130	380	539	737	1
	101	380	105	388	539	737	1
Alcohol	107	379	130	389	539	737	1
	103	389	107	397	539	737	1
Tabaco	109	388	130	398	539	737	1
	84	398	88	406	539	737	1
Adolescencia	90	397	130	407	539	737	1
	85	407	89	415	539	737	1
Policonsumo	91	406	130	416	539	737	1
de	100	415	108	425	539	737	1
drogas	110	415	130	425	539	737	1
Abstract	133	463	144	499	539	737	1
Drug	145	433	166	444	539	737	1
consumption	168	433	225	444	539	737	1
in	227	433	236	444	539	737	1
adolescents	238	433	289	444	539	737	1
13	291	433	302	444	539	737	1
to	305	433	314	444	539	737	1
18	316	433	327	444	539	737	1
years	329	433	352	444	539	737	1
old	354	433	368	444	539	737	1
and	370	433	387	444	539	737	1
other	389	433	413	444	539	737	1
related	415	433	446	444	539	737	1
risky	145	445	165	456	539	737	1
behaviors	167	445	210	456	539	737	1
Key	96	595	107	604	539	737	1
words:	109	595	130	604	539	737	1
	78	604	82	613	539	737	1
Drug	84	604	99	613	539	737	1
	101	604	105	613	539	737	1
Alcohol	107	604	130	613	539	737	1
	99	613	103	622	539	737	1
Tobacco	105	613	130	622	539	737	1
	86	622	90	631	539	737	1
Adolescence	92	622	130	631	539	737	1
	81	631	85	640	539	737	1
Multidrug	87	631	118	640	539	737	1
use	120	631	130	640	539	737	1
Texto	69	651	87	660	539	737	1
íntegro	89	651	112	660	539	737	1
en	113	651	122	660	539	737	1
inglés	123	651	142	660	539	737	1
disponible	144	651	178	660	539	737	1
en	179	651	187	660	539	737	1
www.pap.es	189	651	229	660	539	737	1
Cómo	57	662	75	671	539	737	1
citar	77	662	90	671	539	737	1
este	92	662	104	671	539	737	1
artículo:	106	662	130	671	539	737	1
Vázquez	132	662	158	671	539	737	1
Fernández	160	662	192	671	539	737	1
ME,	194	662	206	671	539	737	1
Muñoz	208	662	230	671	539	737	1
Moreno	231	662	256	671	539	737	1
MF,	258	662	269	671	539	737	1
Fierro	271	662	288	671	539	737	1
Urturi	290	662	308	671	539	737	1
A,	309	662	316	671	539	737	1
Alfaro	318	662	336	671	539	737	1
González	338	662	366	671	539	737	1
M,	368	662	377	671	539	737	1
Rodríguez	378	662	409	671	539	737	1
Carbajo	411	662	435	671	539	737	1
ML,	437	662	449	671	539	737	1
Rodríguez	451	662	482	671	539	737	1
Molinero	57	671	84	680	539	737	1
L.	86	671	92	680	539	737	1
Consumo	94	671	123	680	539	737	1
de	125	671	132	680	539	737	1
sustancias	134	671	165	680	539	737	1
adictivas	166	671	192	680	539	737	1
en	194	671	202	680	539	737	1
los	204	671	212	680	539	737	1
adolescentes	214	671	253	680	539	737	1
de	254	671	262	680	539	737	1
13	264	671	272	680	539	737	1
a	274	671	277	680	539	737	1
18	279	671	287	680	539	737	1
años	289	671	303	680	539	737	1
y	305	671	308	680	539	737	1
otras	310	671	325	680	539	737	1
conductas	327	671	358	680	539	737	1
de	360	671	367	680	539	737	1
riesgo	369	671	387	680	539	737	1
relacionadas.	389	671	429	680	539	737	1
Rev	430	671	442	680	539	737	1
Pediatr	444	671	465	680	539	737	1
Aten	467	671	482	680	539	737	1
Primaria.	57	680	84	689	539	737	1
2014;16:125-34.	86	680	138	689	539	737	1
Rev	345	698	356	706	539	737	1
Pediatr	358	698	379	706	539	737	1
Aten	381	698	396	706	539	737	1
Primaria.	397	698	424	706	539	737	1
2014;16:125-34	426	698	475	706	539	737	1
ISSN:	377	707	393	715	539	737	1
1139-7632	395	707	429	715	539	737	1
•	433	707	436	715	539	737	1
www.pap.es	438	707	475	715	539	737	1
125	486	696	502	707	539	737	1
Vázquez	57	18	77	28	539	737	2
Fernández	79	18	104	28	539	737	2
ME,	105	18	115	28	539	737	2
et	116	18	121	28	539	737	2
al.	123	18	129	28	539	737	2
Consumo	130	18	153	28	539	737	2
de	155	18	161	28	539	737	2
sustancias	162	18	186	28	539	737	2
adictivas	188	18	208	28	539	737	2
en	210	18	216	28	539	737	2
los	217	18	224	28	539	737	2
adolescentes	225	18	256	28	539	737	2
de	257	18	263	28	539	737	2
13	265	18	271	28	539	737	2
a	273	18	275	28	539	737	2
18	277	18	283	28	539	737	2
años	285	18	296	28	539	737	2
y	298	18	300	28	539	737	2
otras	302	18	314	28	539	737	2
conductas	315	18	340	28	539	737	2
de	341	18	347	28	539	737	2
riesgo	349	18	363	28	539	737	2
relacionadas	364	18	394	28	539	737	2
INTRODUCCIÓN	57	55	131	68	539	737	2
El	57	87	64	98	539	737	2
consumo	66	87	104	98	539	737	2
de	106	87	116	98	539	737	2
drogas,	118	87	147	98	539	737	2
y	149	87	154	98	539	737	2
las	156	87	167	98	539	737	2
consecuencias	169	87	228	98	539	737	2
que	230	87	246	98	539	737	2
lle-	248	87	261	98	539	737	2
va	57	101	66	111	539	737	2
aparejado,	67	101	110	111	539	737	2
constituye	112	101	154	111	539	737	2
un	156	101	167	111	539	737	2
problema	169	101	208	111	539	737	2
social	210	101	233	111	539	737	2
y	235	101	239	111	539	737	2
sani-	241	101	261	111	539	737	2
tario	57	114	76	125	539	737	2
que	79	114	94	125	539	737	2
afecta	97	114	122	125	539	737	2
a	125	114	130	125	539	737	2
España	133	114	162	125	539	737	2
y	165	114	169	125	539	737	2
a	172	114	177	125	539	737	2
la	179	114	187	125	539	737	2
comunidad	189	114	236	125	539	737	2
inter-	238	114	261	125	539	737	2
nacional	57	128	92	139	539	737	2
en	94	128	104	139	539	737	2
su	106	128	116	139	539	737	2
conjunto	118	128	155	139	539	737	2
1	155	127	158	134	539	737	2
.	158	128	160	139	539	737	2
Droga	57	145	82	155	539	737	2
es	84	145	93	155	539	737	2
toda	96	145	115	155	539	737	2
sustancia	118	145	157	155	539	737	2
capaz	160	145	183	155	539	737	2
de	186	145	196	155	539	737	2
actuar	199	145	226	155	539	737	2
sobre	228	145	251	155	539	737	2
el	254	145	261	155	539	737	2
sistema	57	158	89	169	539	737	2
nervioso	93	158	129	169	539	737	2
central,	133	158	164	169	539	737	2
provocando	168	158	217	169	539	737	2
la	221	158	228	169	539	737	2
experi-	232	158	261	169	539	737	2
mentación	57	172	101	183	539	737	2
de	104	172	115	183	539	737	2
nuevas	118	172	147	183	539	737	2
sensaciones	150	172	200	183	539	737	2
o	203	172	208	183	539	737	2
la	211	172	218	183	539	737	2
modifica-	221	172	261	183	539	737	2
ción	57	186	74	196	539	737	2
de	76	186	86	196	539	737	2
un	89	186	100	196	539	737	2
estado	102	186	130	196	539	737	2
psíquico,	132	186	168	196	539	737	2
es	170	186	179	196	539	737	2
decir,	182	186	203	196	539	737	2
de	205	186	215	196	539	737	2
cambiar	218	186	251	196	539	737	2
el	254	186	261	196	539	737	2
comportamiento	57	199	127	210	539	737	2
de	129	199	139	210	539	737	2
la	142	199	149	210	539	737	2
persona	152	199	185	210	539	737	2
2	185	198	189	206	539	737	2
.	189	199	191	210	539	737	2
Por	193	199	206	210	539	737	2
ello,	209	199	225	210	539	737	2
hay	228	199	243	210	539	737	2
que	245	199	261	210	539	737	2
considerar	57	213	100	224	539	737	2
según	102	213	127	224	539	737	2
esta	130	213	147	224	539	737	2
definición	150	213	191	224	539	737	2
tanto	194	213	216	224	539	737	2
las	219	213	230	224	539	737	2
drogas	233	213	261	224	539	737	2
de	57	227	67	238	539	737	2
uso	68	227	83	238	539	737	2
legal	85	227	105	238	539	737	2
(el	106	227	116	238	539	737	2
tabaco,	118	227	148	238	539	737	2
el	149	227	157	238	539	737	2
alcohol	158	227	188	238	539	737	2
y	190	227	194	238	539	737	2
los	196	227	207	238	539	737	2
hipnosedan-	209	227	261	238	539	737	2
tes),	57	241	74	251	539	737	2
como	76	241	99	251	539	737	2
las	101	241	113	251	539	737	2
de	115	241	125	251	539	737	2
uso	127	241	142	251	539	737	2
ilegal	144	241	166	251	539	737	2
(como	169	241	194	251	539	737	2
hachís,	197	241	225	251	539	737	2
heroína,	227	241	261	251	539	737	2
cocaína,	57	254	90	265	539	737	2
drogas	92	254	120	265	539	737	2
de	122	254	132	265	539	737	2
síntesis,	134	254	166	265	539	737	2
etc.).	169	254	188	265	539	737	2
Las	57	271	70	282	539	737	2
cifras	72	271	94	282	539	737	2
sobre	95	271	118	282	539	737	2
consumo	120	271	157	282	539	737	2
que	159	271	175	282	539	737	2
publican	177	271	212	282	539	737	2
los	214	271	226	282	539	737	2
organis-	227	271	261	282	539	737	2
mos	57	285	75	295	539	737	2
especializados	79	285	139	295	539	737	2
de	143	285	153	295	539	737	2
Naciones	157	285	196	295	539	737	2
Unidas	200	285	229	295	539	737	2
3	229	283	233	291	539	737	2
,	233	285	235	295	539	737	2
de	239	285	249	295	539	737	2
la	253	285	261	295	539	737	2
Unión	57	298	82	309	539	737	2
Europea	85	298	119	309	539	737	2
4-6	119	297	129	305	539	737	2
y	132	298	136	309	539	737	2
del	140	298	152	309	539	737	2
plan	155	298	174	309	539	737	2
Nacional	177	298	214	309	539	737	2
sobre	217	298	239	309	539	737	2
Dro-	243	298	261	309	539	737	2
gas	57	312	71	323	539	737	2
7,8	71	311	80	318	539	737	2
no	81	312	92	323	539	737	2
dejan	94	312	117	323	539	737	2
lugar	119	312	140	323	539	737	2
a	142	312	147	323	539	737	2
dudas.	149	312	176	323	539	737	2
Un	178	312	190	323	539	737	2
número	192	312	225	323	539	737	2
muy	227	312	245	323	539	737	2
im-	247	312	261	323	539	737	2
portante	57	326	93	336	539	737	2
de	95	326	106	336	539	737	2
la	108	326	116	336	539	737	2
población,	118	326	161	336	539	737	2
en	163	326	173	336	539	737	2
gran	176	326	195	336	539	737	2
parte	197	326	220	336	539	737	2
jóvenes	222	326	253	336	539	737	2
e	256	326	261	336	539	737	2
incluso	57	339	86	350	539	737	2
adolescentes,	88	339	144	350	539	737	2
consumen	146	339	189	350	539	737	2
estas	192	339	213	350	539	737	2
sustancias.	216	339	261	350	539	737	2
Muchos	57	353	90	364	539	737	2
inician	92	353	119	364	539	737	2
su	121	353	131	364	539	737	2
consumo	133	353	171	364	539	737	2
en	173	353	184	364	539	737	2
la	186	353	193	364	539	737	2
edad	195	353	216	364	539	737	2
pediátrica.	218	353	261	364	539	737	2
Algunos	57	367	90	378	539	737	2
no	94	367	104	378	539	737	2
pasarán	107	367	140	378	539	737	2
de	143	367	153	378	539	737	2
la	156	367	164	378	539	737	2
experimentación,	167	367	239	378	539	737	2
pero	242	367	261	378	539	737	2
otros	57	381	78	391	539	737	2
consumirán	81	381	130	391	539	737	2
drogas	133	381	161	391	539	737	2
de	164	381	174	391	539	737	2
forma	178	381	203	391	539	737	2
regular	206	381	235	391	539	737	2
desa-	238	381	261	391	539	737	2
rrollando	57	394	94	405	539	737	2
abuso	96	394	121	405	539	737	2
o	123	394	128	405	539	737	2
dependencia	130	394	183	405	539	737	2
9	183	393	187	401	539	737	2
.	187	394	189	405	539	737	2
El	57	411	64	422	539	737	2
consumo	66	411	104	422	539	737	2
es	106	411	115	422	539	737	2
especialmente	117	411	177	422	539	737	2
perjudicial	179	411	222	422	539	737	2
a	225	411	229	422	539	737	2
edades	232	411	261	422	539	737	2
tempranas	57	425	101	435	539	737	2
en	104	425	114	435	539	737	2
las	116	425	127	435	539	737	2
que	130	425	145	435	539	737	2
el	147	425	155	435	539	737	2
organismo	157	425	201	435	539	737	2
(en	203	425	216	435	539	737	2
especial	218	425	251	435	539	737	2
el	254	425	261	435	539	737	2
cerebro)	57	438	90	449	539	737	2
se	93	438	102	449	539	737	2
está	105	438	123	449	539	737	2
desarrollando	125	438	182	449	539	737	2
y	185	438	190	449	539	737	2
madurando,	193	438	243	449	539	737	2
con	246	438	261	449	539	737	2
riesgo	57	452	82	463	539	737	2
importante	83	452	130	463	539	737	2
para	132	452	150	463	539	737	2
la	152	452	159	463	539	737	2
salud	161	452	183	463	539	737	2
física	185	452	206	463	539	737	2
y	208	452	212	463	539	737	2
psíquica.	214	452	250	463	539	737	2
La	252	452	261	463	539	737	2
carga	57	466	79	477	539	737	2
de	83	466	93	477	539	737	2
enfermedad,	97	466	150	477	539	737	2
sufrimiento	154	466	203	477	539	737	2
y	206	466	211	477	539	737	2
mortalidad	214	466	261	477	539	737	2
que	57	479	72	490	539	737	2
afecta	75	479	101	490	539	737	2
no	103	479	114	490	539	737	2
solo	117	479	133	490	539	737	2
al	136	479	144	490	539	737	2
que	146	479	162	490	539	737	2
las	164	479	176	490	539	737	2
consume,	179	479	218	490	539	737	2
sino	221	479	238	490	539	737	2
tam-	241	479	261	490	539	737	2
bién	57	493	75	504	539	737	2
a	78	493	83	504	539	737	2
los	86	493	98	504	539	737	2
que	101	493	117	504	539	737	2
le	120	493	128	504	539	737	2
rodean,	131	493	162	504	539	737	2
es	165	493	174	504	539	737	2
evidente,	178	493	215	504	539	737	2
aunque	219	493	250	504	539	737	2
el	254	493	261	504	539	737	2
adolescente	57	507	106	518	539	737	2
a	108	507	113	518	539	737	2
veces	115	507	137	518	539	737	2
no	139	507	150	518	539	737	2
es	152	507	161	518	539	737	2
consciente	163	507	207	518	539	737	2
de	209	507	219	518	539	737	2
las	221	507	232	518	539	737	2
conse-	234	507	261	518	539	737	2
cuencias.	57	521	94	531	539	737	2
Los	57	537	70	548	539	737	2
profesionales	73	537	127	548	539	737	2
de	130	537	140	548	539	737	2
Atención	143	537	179	548	539	737	2
Primaria	182	537	217	548	539	737	2
(AP)	220	537	236	548	539	737	2
tene-	239	537	261	548	539	737	2
mos	57	551	74	562	539	737	2
una	77	551	93	562	539	737	2
situación	95	551	132	562	539	737	2
privilegiada,	135	551	184	562	539	737	2
tanto	186	551	209	562	539	737	2
con	211	551	226	562	539	737	2
los	228	551	240	562	539	737	2
ado-	242	551	261	562	539	737	2
lescentes	57	565	94	575	539	737	2
y	96	565	100	575	539	737	2
jóvenes	102	565	133	575	539	737	2
como	135	565	157	575	539	737	2
con	159	565	174	575	539	737	2
sus	176	565	190	575	539	737	2
familias,	192	565	225	575	539	737	2
para	227	565	245	575	539	737	2
po-	247	565	261	575	539	737	2
der	57	578	70	589	539	737	2
desarrollar	73	578	116	589	539	737	2
una	119	578	135	589	539	737	2
labor	138	578	159	589	539	737	2
preventiva,	161	578	206	589	539	737	2
de	208	578	218	589	539	737	2
detección	221	578	261	589	539	737	2
precoz	57	592	83	603	539	737	2
y	86	592	90	603	539	737	2
terapéutica	93	592	140	603	539	737	2
10,11	140	591	155	598	539	737	2
.	155	592	157	603	539	737	2
El	160	592	167	603	539	737	2
grupo	170	592	194	603	539	737	2
de	197	592	207	603	539	737	2
expertos	210	592	246	603	539	737	2
del	248	592	261	603	539	737	2
PAPPS	57	606	81	617	539	737	2
recomienda	83	606	131	617	539	737	2
preguntar	134	606	174	617	539	737	2
periódicamente	177	606	241	617	539	737	2
y	243	606	247	617	539	737	2
re-	250	606	261	617	539	737	2
gistrar	57	619	83	630	539	737	2
en	85	619	95	630	539	737	2
la	98	619	105	630	539	737	2
historia	107	619	138	630	539	737	2
clínica	140	619	166	630	539	737	2
el	168	619	175	630	539	737	2
consumo	178	619	215	630	539	737	2
de	217	619	227	630	539	737	2
alcohol,	230	619	261	630	539	737	2
tabaco	57	633	84	644	539	737	2
y	86	633	90	644	539	737	2
otras	92	633	113	644	539	737	2
drogas	115	633	142	644	539	737	2
al	144	633	151	644	539	737	2
menos	153	633	180	644	539	737	2
una	182	633	198	644	539	737	2
vez	200	633	213	644	539	737	2
al	215	633	222	644	539	737	2
año	224	633	240	644	539	737	2
12	239	632	247	639	539	737	2
.	247	633	249	644	539	737	2
En	57	650	67	661	539	737	2
este	69	650	86	661	539	737	2
artículo	88	650	119	661	539	737	2
se	121	650	130	661	539	737	2
muestran	131	650	171	661	539	737	2
los	173	650	185	661	539	737	2
resultados	186	650	229	661	539	737	2
obteni-	231	650	261	661	539	737	2
dos	57	664	71	674	539	737	2
de	73	664	83	674	539	737	2
un	84	664	95	674	539	737	2
estudio	97	664	128	674	539	737	2
sobre	129	664	152	674	539	737	2
hábitos,	153	664	186	674	539	737	2
comportamientos	187	664	261	674	539	737	2
126	35	696	52	707	539	737	2
Rev	62	696	74	704	539	737	2
Pediatr	76	696	97	704	539	737	2
Aten	99	696	113	704	539	737	2
Primaria.	115	696	141	704	539	737	2
2014;16:125-34	143	696	193	704	539	737	2
ISSN:	62	705	78	713	539	737	2
1139-7632	80	705	114	713	539	737	2
•	118	705	122	713	539	737	2
www.pap.es	123	705	161	713	539	737	2
y	278	55	282	66	539	737	2
conductas	284	55	326	66	539	737	2
relacionadas	328	55	380	66	539	737	2
con	381	55	396	66	539	737	2
la	398	55	405	66	539	737	2
salud,	407	55	431	66	539	737	2
realizado	433	55	470	66	539	737	2
en	472	55	482	66	539	737	2
una	278	69	294	80	539	737	2
muestra	297	69	332	80	539	737	2
de	335	69	345	80	539	737	2
estudiantes	348	69	397	80	539	737	2
de	400	69	410	80	539	737	2
13	413	69	424	80	539	737	2
a	427	69	432	80	539	737	2
18	435	69	446	80	539	737	2
años	449	69	469	80	539	737	2
de	472	69	482	80	539	737	2
edad	278	83	298	93	539	737	2
de	301	83	311	93	539	737	2
la	313	83	320	93	539	737	2
provincia	323	83	360	93	539	737	2
de	363	83	373	93	539	737	2
Valladolid	375	83	416	93	539	737	2
(España),	418	83	455	93	539	737	2
extra-	458	83	482	93	539	737	2
yendo	278	96	303	107	539	737	2
los	306	96	317	107	539	737	2
datos	320	96	343	107	539	737	2
relacionados	346	96	398	107	539	737	2
con	401	96	415	107	539	737	2
consumo	418	96	456	107	539	737	2
de	459	96	469	107	539	737	2
al-	471	96	482	107	539	737	2
cohol,	278	110	302	121	539	737	2
tabaco	305	110	333	121	539	737	2
y	336	110	340	121	539	737	2
otras	343	110	364	121	539	737	2
drogas.	367	110	397	121	539	737	2
Nuestro	399	110	433	121	539	737	2
objetivo	435	110	469	121	539	737	2
ha	471	110	482	121	539	737	2
sido	278	123	295	134	539	737	2
conocer	297	123	329	134	539	737	2
la	332	123	339	134	539	737	2
magnitud	342	123	382	134	539	737	2
y	385	123	389	134	539	737	2
el	392	123	399	134	539	737	2
patrón	401	123	429	134	539	737	2
de	431	123	441	134	539	737	2
consumo	444	123	482	134	539	737	2
de	278	137	288	148	539	737	2
alcohol	290	137	320	148	539	737	2
y	322	137	326	148	539	737	2
drogas	328	137	356	148	539	737	2
por	358	137	372	148	539	737	2
los	374	137	385	148	539	737	2
adolescentes	387	137	441	148	539	737	2
a	443	137	448	148	539	737	2
nivel	450	137	469	148	539	737	2
lo-	471	137	482	148	539	737	2
cal,	278	151	291	161	539	737	2
con	294	151	309	161	539	737	2
el	312	151	319	161	539	737	2
fin	322	151	333	161	539	737	2
de	336	151	346	161	539	737	2
concretar	348	151	387	161	539	737	2
las	390	151	402	161	539	737	2
medidas	404	151	440	161	539	737	2
y	443	151	447	161	539	737	2
estrate-	450	151	482	161	539	737	2
gias	278	164	295	175	539	737	2
para	299	164	318	175	539	737	2
abordar	322	164	355	175	539	737	2
esta	359	164	377	175	539	737	2
conducta	381	164	420	175	539	737	2
de	424	164	434	175	539	737	2
riesgo,	439	164	466	175	539	737	2
así	470	164	482	175	539	737	2
como	278	178	301	189	539	737	2
analizar	304	178	337	189	539	737	2
las	341	178	352	189	539	737	2
variables	356	178	393	189	539	737	2
sociodemográficas	396	178	474	189	539	737	2
y	478	178	482	189	539	737	2
factores	278	192	311	202	539	737	2
de	314	192	324	202	539	737	2
riesgo	327	192	352	202	539	737	2
que	355	192	370	202	539	737	2
lleva	373	192	392	202	539	737	2
asociado	395	192	431	202	539	737	2
el	434	192	441	202	539	737	2
consumo	444	192	482	202	539	737	2
de	278	205	288	216	539	737	2
estas	290	205	311	216	539	737	2
sustancias.	313	205	359	216	539	737	2
MATERIAL	278	237	325	249	539	737	2
Y	327	237	333	249	539	737	2
MÉTODOS	335	237	383	249	539	737	2
Población	278	268	317	279	539	737	2
de	319	268	329	279	539	737	2
referencia	331	268	372	279	539	737	2
La	278	285	287	295	539	737	2
población	290	285	331	295	539	737	2
de	334	285	345	295	539	737	2
referencia	348	285	389	295	539	737	2
han	393	285	409	295	539	737	2
sido	412	285	429	295	539	737	2
estudiantes	433	285	482	295	539	737	2
que	278	298	293	309	539	737	2
cursaban	296	298	334	309	539	737	2
enseñanzas	336	298	384	309	539	737	2
secundarias	387	298	436	309	539	737	2
de	438	298	449	309	539	737	2
13	451	298	461	309	539	737	2
a	464	298	469	309	539	737	2
18	471	298	482	309	539	737	2
años,	278	312	299	323	539	737	2
matriculados	302	312	356	323	539	737	2
en	359	312	369	323	539	737	2
centros	372	312	402	323	539	737	2
educativos	405	312	449	323	539	737	2
con	451	312	466	323	539	737	2
2.º,	469	312	482	323	539	737	2
3.º	278	325	289	336	539	737	2
y	294	325	298	336	539	737	2
4.º	303	325	314	336	539	737	2
de	319	325	329	336	539	737	2
Enseñanza	334	325	379	336	539	737	2
Secundaria	383	325	430	336	539	737	2
Obligatoria	435	325	482	336	539	737	2
(ESO),	278	339	302	350	539	737	2
1.º	303	339	315	350	539	737	2
y	316	339	321	350	539	737	2
2.º	323	339	334	350	539	737	2
de	336	339	346	350	539	737	2
Bachillerato	347	339	396	350	539	737	2
LOGSE.	398	339	427	350	539	737	2
El	428	339	436	350	539	737	2
número	437	339	470	350	539	737	2
de	472	339	482	350	539	737	2
alumnos,	278	353	316	363	539	737	2
obtenido	320	353	357	363	539	737	2
a	361	353	366	363	539	737	2
partir	369	353	392	363	539	737	2
de	396	353	406	363	539	737	2
los	410	353	421	363	539	737	2
listados	425	353	457	363	539	737	2
de	461	353	471	363	539	737	2
la	474	353	482	363	539	737	2
Consejería	278	366	321	377	539	737	2
de	323	366	333	377	539	737	2
Educación,	335	366	379	377	539	737	2
de	381	366	391	377	539	737	2
la	393	366	401	377	539	737	2
Federación	403	366	447	377	539	737	2
Españo-	449	366	482	377	539	737	2
la	278	380	285	391	539	737	2
de	288	380	298	391	539	737	2
Religiosos	301	380	342	391	539	737	2
de	344	380	355	391	539	737	2
la	357	380	365	391	539	737	2
Enseñanza	368	380	412	391	539	737	2
(FERE)	415	380	440	391	539	737	2
y	443	380	447	391	539	737	2
directa-	450	380	482	391	539	737	2
mente	278	393	305	404	539	737	2
de	308	393	318	404	539	737	2
los	321	393	333	404	539	737	2
colegios	335	393	369	404	539	737	2
privados	372	393	407	404	539	737	2
de	410	393	420	404	539	737	2
Valladolid,	423	393	465	404	539	737	2
fue	468	393	482	404	539	737	2
de	278	407	288	418	539	737	2
18	290	407	300	418	539	737	2
888	302	407	318	418	539	737	2
escolares.	320	407	360	418	539	737	2
Quedaron	278	424	319	434	539	737	2
fuera	321	424	343	434	539	737	2
de	345	424	355	434	539	737	2
este	357	424	374	434	539	737	2
trabajo	376	424	406	434	539	737	2
los	408	424	419	434	539	737	2
estudiantes	421	424	470	434	539	737	2
de	472	424	482	434	539	737	2
13-18	278	437	302	448	539	737	2
años	305	437	325	448	539	737	2
que	327	437	343	448	539	737	2
estaban	346	437	379	448	539	737	2
cursando	382	437	420	448	539	737	2
Educación	423	437	465	448	539	737	2
Pri-	468	437	482	448	539	737	2
maria,	278	451	304	462	539	737	2
Educación	306	451	348	462	539	737	2
Universitaria	350	451	403	462	539	737	2
o	405	451	410	462	539	737	2
Formación	412	451	455	462	539	737	2
Profe-	458	451	482	462	539	737	2
sional,	278	464	304	475	539	737	2
los	306	464	318	475	539	737	2
que	320	464	335	475	539	737	2
no	337	464	348	475	539	737	2
asistieron	350	464	390	475	539	737	2
a	392	464	397	475	539	737	2
clase	399	464	419	475	539	737	2
el	421	464	428	475	539	737	2
día	430	464	443	475	539	737	2
y	445	464	449	475	539	737	2
hora	451	464	470	475	539	737	2
en	472	464	482	475	539	737	2
que	278	478	293	489	539	737	2
se	296	478	304	489	539	737	2
aplicó	307	478	331	489	539	737	2
el	333	478	340	489	539	737	2
cuestionario	343	478	394	489	539	737	2
(ausentes),	396	478	440	489	539	737	2
los	442	478	454	489	539	737	2
de	456	478	466	489	539	737	2
En-	468	478	482	489	539	737	2
señanzas	278	492	316	502	539	737	2
de	318	492	328	502	539	737	2
Régimen	330	492	365	502	539	737	2
General	367	492	399	502	539	737	2
incluidos	401	492	438	502	539	737	2
en	440	492	450	502	539	737	2
Progra-	452	492	482	502	539	737	2
mas	278	505	295	516	539	737	2
de	298	505	308	516	539	737	2
Garantía	311	505	347	516	539	737	2
Social	349	505	373	516	539	737	2
y	376	505	380	516	539	737	2
a	383	505	388	516	539	737	2
distancia,	390	505	430	516	539	737	2
los	433	505	444	516	539	737	2
de	447	505	457	516	539	737	2
Ense-	460	505	482	516	539	737	2
ñanzas	278	519	307	530	539	737	2
de	309	519	319	530	539	737	2
Régimen	321	519	357	530	539	737	2
Nocturno	359	519	399	530	539	737	2
y	401	519	405	530	539	737	2
los	407	519	419	530	539	737	2
de	421	519	431	530	539	737	2
Enseñanzas	434	519	482	530	539	737	2
de	278	532	288	543	539	737	2
Régimen	290	532	326	543	539	737	2
Especial.	328	532	363	543	539	737	2
Muestra	278	565	312	576	539	737	2
El	278	582	285	593	539	737	2
tamaño	287	582	319	593	539	737	2
muestral	321	582	357	593	539	737	2
se	359	582	368	593	539	737	2
calculó	370	582	398	593	539	737	2
para	400	582	418	593	539	737	2
una	420	582	436	593	539	737	2
proporción	437	582	482	593	539	737	2
estimada	278	595	316	606	539	737	2
de	318	595	328	606	539	737	2
un	330	595	341	606	539	737	2
50%	342	595	360	606	539	737	2
y	361	595	366	606	539	737	2
una	367	595	383	606	539	737	2
precisión	385	595	422	606	539	737	2
del	424	595	436	606	539	737	2
2,5%	438	595	457	606	539	737	2
en	459	595	469	606	539	737	2
un	471	595	482	606	539	737	2
contraste	278	609	316	620	539	737	2
bilateral,	319	609	354	620	539	737	2
asumiendo	357	609	403	620	539	737	2
un	405	609	416	620	539	737	2
10%	418	609	436	620	539	737	2
de	438	609	448	620	539	737	2
falta	451	609	470	620	539	737	2
de	472	609	482	620	539	737	2
respuestas,	278	623	324	633	539	737	2
resultando	327	623	372	633	539	737	2
1566	374	623	395	633	539	737	2
alumnos.	398	623	436	633	539	737	2
El	439	623	446	633	539	737	2
número	449	623	482	633	539	737	2
final	278	636	296	647	539	737	2
de	299	636	309	647	539	737	2
alumnos	311	636	348	647	539	737	2
encuestados	350	636	402	647	539	737	2
superó	405	636	433	647	539	737	2
claramente	435	636	482	647	539	737	2
lo	278	650	285	661	539	737	2
esperado,	287	650	326	661	539	737	2
después	328	650	361	661	539	737	2
de	363	650	373	661	539	737	2
depurar	375	650	407	661	539	737	2
y	408	650	413	661	539	737	2
eliminar	414	650	449	661	539	737	2
encues-	450	650	482	661	539	737	2
tas	278	663	290	674	539	737	2
que	293	663	308	674	539	737	2
no	311	663	322	674	539	737	2
estaban	324	663	357	674	539	737	2
cumplimentadas	360	663	429	674	539	737	2
en	432	663	442	674	539	737	2
su	445	663	454	674	539	737	2
totali-	457	663	482	674	539	737	2
Vázquez	145	18	165	28	539	737	3
Fernández	167	18	192	28	539	737	3
ME,	193	18	203	28	539	737	3
et	204	18	209	28	539	737	3
al.	211	18	216	28	539	737	3
Consumo	218	18	241	28	539	737	3
de	243	18	249	28	539	737	3
sustancias	250	18	274	28	539	737	3
adictivas	276	18	296	28	539	737	3
en	298	18	304	28	539	737	3
los	305	18	312	28	539	737	3
adolescentes	313	18	344	28	539	737	3
de	345	18	351	28	539	737	3
13	353	18	359	28	539	737	3
a	361	18	363	28	539	737	3
18	365	18	371	28	539	737	3
años	373	18	384	28	539	737	3
y	385	18	388	28	539	737	3
otras	390	18	402	28	539	737	3
conductas	403	18	427	28	539	737	3
de	429	18	435	28	539	737	3
riesgo	437	18	451	28	539	737	3
relacionadas	452	18	482	28	539	737	3
dad;	57	55	75	66	539	737	3
la	79	55	86	66	539	737	3
muestra	90	55	125	66	539	737	3
final	128	55	147	66	539	737	3
fue	151	55	164	66	539	737	3
de	168	55	178	66	539	737	3
2412	182	55	203	66	539	737	3
adolescentes	207	55	261	66	539	737	3
escolarizados	57	69	111	80	539	737	3
de	114	69	124	80	539	737	3
13	126	69	136	80	539	737	3
a	138	69	143	80	539	737	3
18	145	69	156	80	539	737	3
años.	158	69	179	80	539	737	3
La	57	85	66	96	539	737	3
selección	67	85	105	96	539	737	3
de	106	85	116	96	539	737	3
alumnos	118	85	154	96	539	737	3
se	155	85	164	96	539	737	3
realizó	166	85	193	96	539	737	3
mediante	194	85	234	96	539	737	3
mues-	235	85	261	96	539	737	3
treo	57	99	73	110	539	737	3
bietápico	76	99	114	110	539	737	3
por	117	99	131	110	539	737	3
conglomerados,	134	99	199	110	539	737	3
seleccionando	202	99	261	110	539	737	3
aleatoriamente	57	112	121	123	539	737	3
colegios	125	112	159	123	539	737	3
(n=14)	162	112	190	123	539	737	3
en	194	112	204	123	539	737	3
una	208	112	224	123	539	737	3
primera	228	112	261	123	539	737	3
etapa	57	126	80	137	539	737	3
y	82	126	87	137	539	737	3
aulas	89	126	111	137	539	737	3
en	113	126	123	137	539	737	3
la	125	126	132	137	539	737	3
segunda.	134	126	171	137	539	737	3
Posteriormente	173	126	237	137	539	737	3
se	239	126	248	137	539	737	3
in-	250	126	261	137	539	737	3
cluyó	57	139	78	150	539	737	3
a	80	139	85	150	539	737	3
todos	87	139	110	150	539	737	3
los	112	139	124	150	539	737	3
estudiantes	126	139	174	150	539	737	3
de	176	139	186	150	539	737	3
las	188	139	200	150	539	737	3
aulas	202	139	224	150	539	737	3
seleccio-	226	139	261	150	539	737	3
nadas.	57	153	83	164	539	737	3
Cuestionario	57	185	108	196	539	737	3
y	110	185	115	196	539	737	3
trabajo	117	185	146	196	539	737	3
de	148	185	158	196	539	737	3
campo	160	185	187	196	539	737	3
Se	57	202	66	213	539	737	3
utilizó	68	202	93	213	539	737	3
un	95	202	106	213	539	737	3
cuestionario	108	202	159	213	539	737	3
de	161	202	171	213	539	737	3
101	172	202	188	213	539	737	3
preguntas,	190	202	233	213	539	737	3
estan-	235	202	261	213	539	737	3
darizado	57	215	92	226	539	737	3
y	94	215	98	226	539	737	3
anónimo,	100	215	139	226	539	737	3
similar	141	215	169	226	539	737	3
al	171	215	178	226	539	737	3
de	180	215	190	226	539	737	3
programas	192	215	237	226	539	737	3
inter-	239	215	261	226	539	737	3
nacionales	57	229	101	240	539	737	3
6	101	227	104	235	539	737	3
,	104	229	106	240	539	737	3
nacionales	109	229	153	240	539	737	3
8	153	227	156	235	539	737	3
y	159	229	163	240	539	737	3
de	166	229	176	240	539	737	3
distintas	178	229	214	240	539	737	3
comunida-	216	229	261	240	539	737	3
des	57	242	71	253	539	737	3
autónomas	73	242	120	253	539	737	3
y	122	242	127	253	539	737	3
provincias	129	242	170	253	539	737	3
13-17	170	241	187	248	539	737	3
.	187	242	189	253	539	737	3
Se	57	259	66	269	539	737	3
recogieron	69	259	113	269	539	737	3
preguntas	115	259	157	269	539	737	3
relacionadas	160	259	212	269	539	737	3
con	215	259	230	269	539	737	3
el	233	259	240	269	539	737	3
con-	243	259	261	269	539	737	3
sumo	57	272	80	283	539	737	3
de	82	272	92	283	539	737	3
alcohol,	94	272	126	283	539	737	3
tabaco,	128	272	158	283	539	737	3
drogas,	160	272	189	283	539	737	3
y	191	272	196	283	539	737	3
variables	198	272	235	283	539	737	3
socio-	237	272	261	283	539	737	3
demográficas,	57	286	114	296	539	737	3
rendimiento	117	286	168	296	539	737	3
escolar,	171	286	201	296	539	737	3
ocio	204	286	221	296	539	737	3
y	224	286	228	296	539	737	3
tiempo	231	286	261	296	539	737	3
libre,	57	299	77	310	539	737	3
accidentes,	80	299	126	310	539	737	3
conductas,	129	299	174	310	539	737	3
experiencia	177	299	225	310	539	737	3
sobre	228	299	250	310	539	737	3
el	254	299	261	310	539	737	3
maltrato	57	313	93	323	539	737	3
y	95	313	99	323	539	737	3
relaciones	101	313	143	323	539	737	3
con	145	313	159	323	539	737	3
los	162	313	173	323	539	737	3
demás,	175	313	205	323	539	737	3
alimentación	207	313	261	323	539	737	3
y	57	326	61	337	539	737	3
sexualidad.	63	326	109	337	539	737	3
Se	57	342	66	353	539	737	3
cumplimentó	68	342	124	353	539	737	3
de	126	342	136	353	539	737	3
manera	139	342	170	353	539	737	3
anónima,	172	342	211	353	539	737	3
individual	214	342	254	353	539	737	3
y	256	342	261	353	539	737	3
voluntaria,	57	356	101	367	539	737	3
durante	103	356	135	367	539	737	3
una	137	356	153	367	539	737	3
clase	156	356	176	367	539	737	3
normal;	178	356	211	367	539	737	3
asistido	213	356	245	367	539	737	3
por	247	356	261	367	539	737	3
ordenador	57	369	99	380	539	737	3
en	101	369	111	380	539	737	3
un	113	369	124	380	539	737	3
69%	126	369	143	380	539	737	3
de	145	369	155	380	539	737	3
los	156	369	168	380	539	737	3
casos	170	369	192	380	539	737	3
y	194	369	198	380	539	737	3
por	200	369	214	380	539	737	3
escrito	215	369	243	380	539	737	3
(pa-	245	369	261	380	539	737	3
pel	57	383	69	394	539	737	3
y	71	383	75	394	539	737	3
lápiz)	77	383	99	394	539	737	3
en	101	383	111	394	539	737	3
el	113	383	120	394	539	737	3
31%	122	383	140	394	539	737	3
restante.	141	383	178	394	539	737	3
El	179	383	187	394	539	737	3
tiempo	188	383	218	394	539	737	3
empleado	220	383	261	394	539	737	3
para	57	396	75	407	539	737	3
responder	77	396	118	407	539	737	3
al	120	396	128	407	539	737	3
cuestionario	130	396	181	407	539	737	3
fue	182	396	196	407	539	737	3
de	198	396	208	407	539	737	3
35-40	210	396	234	407	539	737	3
minu-	236	396	261	407	539	737	3
tos.	57	410	71	421	539	737	3
El	57	426	64	437	539	737	3
equipo	66	426	94	437	539	737	3
investigador	95	426	146	437	539	737	3
se	148	426	156	437	539	737	3
encargó	158	426	191	437	539	737	3
de	192	426	203	437	539	737	3
administrar	204	426	252	437	539	737	3
la	254	426	261	437	539	737	3
encuesta,	57	440	96	451	539	737	3
ayudado	99	440	134	451	539	737	3
en	137	440	147	451	539	737	3
ocasiones	149	440	190	451	539	737	3
por	192	440	206	451	539	737	3
el	209	440	216	451	539	737	3
profesora-	219	440	261	451	539	737	3
do.	57	453	69	464	539	737	3
Todas	70	453	94	464	539	737	3
las	96	453	107	464	539	737	3
encuestas	109	453	150	464	539	737	3
se	152	453	161	464	539	737	3
realizaron	163	453	203	464	539	737	3
entre	205	453	227	464	539	737	3
marzo	229	453	255	464	539	737	3
y	256	453	261	464	539	737	3
mayo	57	467	79	478	539	737	3
de	81	467	91	478	539	737	3
2012.	94	467	116	478	539	737	3
El	57	483	64	494	539	737	3
diseño	67	483	94	494	539	737	3
del	97	483	109	494	539	737	3
proyecto	112	483	148	494	539	737	3
fue	151	483	164	494	539	737	3
aprobado	167	483	207	494	539	737	3
por	209	483	223	494	539	737	3
la	226	483	233	494	539	737	3
Comi-	236	483	261	494	539	737	3
sión	57	497	74	507	539	737	3
de	77	497	87	507	539	737	3
Investigación	90	497	145	507	539	737	3
de	148	497	158	507	539	737	3
la	161	497	168	507	539	737	3
Gerencia	171	497	208	507	539	737	3
de	211	497	221	507	539	737	3
Atención	224	497	261	507	539	737	3
Primaria	57	510	91	521	539	737	3
del	94	510	106	521	539	737	3
Área	108	510	127	521	539	737	3
Oeste	129	510	153	521	539	737	3
de	155	510	165	521	539	737	3
Valladolid	167	510	207	521	539	737	3
(España).	209	510	246	521	539	737	3
Análisis	57	543	88	554	539	737	3
estadístico	90	543	133	554	539	737	3
Las	57	559	70	570	539	737	3
variables	72	559	108	570	539	737	3
cuantitativas	110	559	163	570	539	737	3
se	165	559	174	570	539	737	3
presentan	176	559	217	570	539	737	3
con	219	559	233	570	539	737	3
los	235	559	247	570	539	737	3
va-	249	559	261	570	539	737	3
lores	57	573	76	583	539	737	3
medios	79	573	109	583	539	737	3
y	111	573	115	583	539	737	3
el	118	573	125	583	539	737	3
intervalo	127	573	163	583	539	737	3
de	166	573	176	583	539	737	3
confianza	178	573	218	583	539	737	3
del	220	573	232	583	539	737	3
95%,	235	573	254	583	539	737	3
y	256	573	261	583	539	737	3
las	57	586	68	597	539	737	3
cualitativas	71	586	118	597	539	737	3
según	121	586	146	597	539	737	3
su	149	586	158	597	539	737	3
distribución	161	586	211	597	539	737	3
de	213	586	223	597	539	737	3
frecuen-	226	586	261	597	539	737	3
cias.	57	600	74	610	539	737	3
Para	57	616	74	627	539	737	3
analizar	76	616	109	627	539	737	3
la	111	616	118	627	539	737	3
asociación	120	616	163	627	539	737	3
entre	165	616	187	627	539	737	3
el	189	616	196	627	539	737	3
consumo	198	616	236	627	539	737	3
de	238	616	248	627	539	737	3
al-	250	616	261	627	539	737	3
cohol,	57	629	81	640	539	737	3
las	84	629	96	640	539	737	3
características	99	629	158	640	539	737	3
sociodemográficas	161	629	239	640	539	737	3
y	242	629	246	640	539	737	3
los	249	629	261	640	539	737	3
factores	57	643	90	654	539	737	3
de	92	643	103	654	539	737	3
riesgo,	105	643	132	654	539	737	3
se	134	643	143	654	539	737	3
ha	146	643	156	654	539	737	3
utilizado	159	643	195	654	539	737	3
el	197	643	205	654	539	737	3
test	207	643	223	654	539	737	3
Chi-cua-	226	643	261	654	539	737	3
drado	57	656	80	667	539	737	3
de	83	656	93	667	539	737	3
Pearson.	95	656	130	667	539	737	3
En	132	656	143	667	539	737	3
el	145	656	152	667	539	737	3
caso	155	656	173	667	539	737	3
de	176	656	186	667	539	737	3
que	188	656	204	667	539	737	3
el	206	656	213	667	539	737	3
número	216	656	248	667	539	737	3
de	251	656	261	667	539	737	3
celdas	278	55	304	66	539	737	3
con	308	55	323	66	539	737	3
valores	327	55	356	66	539	737	3
esperados	360	55	402	66	539	737	3
menores	406	55	442	66	539	737	3
de	446	55	456	66	539	737	3
cinco	460	55	482	66	539	737	3
sean	278	69	297	80	539	737	3
mayores	301	69	336	80	539	737	3
de	339	69	349	80	539	737	3
un	352	69	363	80	539	737	3
20%,	367	69	386	80	539	737	3
se	390	69	399	80	539	737	3
ha	402	69	412	80	539	737	3
utilizado	416	69	452	80	539	737	3
el	455	69	462	80	539	737	3
test	466	69	482	80	539	737	3
exacto	278	82	305	93	539	737	3
de	308	82	318	93	539	737	3
Fisher	321	82	346	93	539	737	3
o	349	82	354	93	539	737	3
el	357	82	364	93	539	737	3
test	367	82	383	93	539	737	3
Razón	386	82	411	93	539	737	3
de	414	82	424	93	539	737	3
verosimilitud	427	82	482	93	539	737	3
para	278	96	296	107	539	737	3
variables	298	96	335	107	539	737	3
con	337	96	351	107	539	737	3
más	354	96	371	107	539	737	3
de	373	96	383	107	539	737	3
dos	385	96	400	107	539	737	3
categorías.	402	96	446	107	539	737	3
Los	278	112	291	123	539	737	3
datos	293	112	316	123	539	737	3
han	318	112	334	123	539	737	3
sido	336	112	353	123	539	737	3
analizados	355	112	399	123	539	737	3
con	401	112	416	123	539	737	3
el	418	112	425	123	539	737	3
programa	428	112	468	123	539	737	3
es-	470	112	482	123	539	737	3
tadístico	278	126	314	137	539	737	3
SPSS®	317	126	341	137	539	737	3
versión	344	126	374	137	539	737	3
19.0	377	126	395	137	539	737	3
para	398	126	417	137	539	737	3
Windows®.	419	126	466	137	539	737	3
Los	469	126	482	137	539	737	3
valores	278	139	307	150	539	737	3
de	309	139	319	150	539	737	3
p<0,05	321	139	349	150	539	737	3
han	351	139	367	150	539	737	3
sido	369	139	386	150	539	737	3
considerados	388	139	442	150	539	737	3
estadísti-	444	139	482	150	539	737	3
camente	278	153	314	164	539	737	3
significativos.	316	153	371	164	539	737	3
RESULTADOS	278	184	338	197	539	737	3
En	278	215	288	226	539	737	3
nuestro	290	215	322	226	539	737	3
estudio,	324	215	356	226	539	737	3
realizado	358	215	395	226	539	737	3
en	397	215	407	226	539	737	3
estudiantes	409	215	458	226	539	737	3
de	460	215	470	226	539	737	3
13	471	215	482	226	539	737	3
a	278	229	283	240	539	737	3
18	286	229	296	240	539	737	3
años	299	229	319	240	539	737	3
en	322	229	333	240	539	737	3
la	336	229	343	240	539	737	3
provincia	346	229	384	240	539	737	3
de	387	229	398	240	539	737	3
Valladolid	400	229	441	240	539	737	3
(España),	444	229	482	240	539	737	3
durante	278	242	311	253	539	737	3
el	313	242	321	253	539	737	3
año	324	242	339	253	539	737	3
2012	342	242	363	253	539	737	3
las	366	242	378	253	539	737	3
drogas	381	242	409	253	539	737	3
más	412	242	429	253	539	737	3
consumidas	432	242	482	253	539	737	3
por	278	256	292	267	539	737	3
los	294	256	305	267	539	737	3
estudiantes	307	256	356	267	539	737	3
de	358	256	368	267	539	737	3
14	370	256	380	267	539	737	3
a	382	256	387	267	539	737	3
18	389	256	400	267	539	737	3
años	402	256	421	267	539	737	3
fueron	423	256	451	267	539	737	3
el	453	256	460	267	539	737	3
alco-	462	256	482	267	539	737	3
hol,	278	269	293	280	539	737	3
el	295	269	302	280	539	737	3
tabaco,	304	269	334	280	539	737	3
el	336	269	343	280	539	737	3
cannabis	345	269	382	280	539	737	3
y	384	269	388	280	539	737	3
los	391	269	402	280	539	737	3
tranquilizantes.	404	269	468	280	539	737	3
Alguna	278	286	307	296	539	737	3
vez	309	286	323	296	539	737	3
en	325	286	335	296	539	737	3
la	337	286	345	296	539	737	3
vida,	347	286	366	296	539	737	3
un	368	286	379	296	539	737	3
77,2%	382	286	406	296	539	737	3
había	409	286	432	296	539	737	3
tomado	434	286	466	296	539	737	3
be-	469	286	482	296	539	737	3
bidas	278	299	300	310	539	737	3
alcohólica;	301	299	345	310	539	737	3
un	347	299	358	310	539	737	3
36,7%,	360	299	386	310	539	737	3
tabaco;	388	299	418	310	539	737	3
un	420	299	431	310	539	737	3
17%,	433	299	452	310	539	737	3
canna-	454	299	482	310	539	737	3
bis;	278	313	292	323	539	737	3
un	295	313	306	323	539	737	3
2,5%,	309	313	330	323	539	737	3
tranquilizantes	333	313	395	323	539	737	3
con	398	313	413	323	539	737	3
receta;	416	313	444	323	539	737	3
un	447	313	458	323	539	737	3
1,9%,	460	313	482	323	539	737	3
speed	278	326	301	337	539	737	3
o	303	326	308	337	539	737	3
anfetaminas;	311	326	365	337	539	737	3
un	368	326	379	337	539	737	3
1,3%,	381	326	403	337	539	737	3
tranquilizantes	405	326	467	337	539	737	3
sin	470	326	482	337	539	737	3
receta;	278	340	306	350	539	737	3
un	308	340	319	350	539	737	3
1,1%,	321	340	342	350	539	737	3
éxtasis;	344	340	375	350	539	737	3
un	377	340	388	350	539	737	3
1%,	390	340	404	350	539	737	3
cocaína,	406	340	439	350	539	737	3
y	441	340	446	350	539	737	3
un	448	340	459	350	539	737	3
0,7%,	460	340	482	350	539	737	3
inhalantes	278	353	321	364	539	737	3
volátiles	323	353	357	364	539	737	3
(Fig.	359	353	377	364	539	737	3
1).	379	353	389	364	539	737	3
En	278	369	288	380	539	737	3
los	291	369	303	380	539	737	3
últimos	306	369	337	380	539	737	3
30	340	369	351	380	539	737	3
días	353	369	370	380	539	737	3
habían	373	369	402	380	539	737	3
probado	405	369	439	380	539	737	3
alcohol	442	369	472	380	539	737	3
el	475	369	482	380	539	737	3
64%,	278	383	297	394	539	737	3
tabaco	299	383	327	394	539	737	3
el	329	383	336	394	539	737	3
20,3%	339	383	363	394	539	737	3
y	365	383	370	394	539	737	3
el	372	383	379	394	539	737	3
resto	381	383	402	394	539	737	3
de	404	383	414	394	539	737	3
drogas	416	383	444	394	539	737	3
el	446	383	453	394	539	737	3
6,26%.	455	383	482	394	539	737	3
Policonsumo	278	416	329	426	539	737	3
En	278	432	288	443	539	737	3
nuestra	290	432	322	443	539	737	3
encuesta,	324	432	363	443	539	737	3
el	365	432	372	443	539	737	3
22%	374	432	392	443	539	737	3
de	394	432	404	443	539	737	3
los	406	432	417	443	539	737	3
jóvenes	419	432	450	443	539	737	3
de	452	432	462	443	539	737	3
13	464	432	475	443	539	737	3
a	477	432	482	443	539	737	3
18	278	445	288	456	539	737	3
no	290	445	301	456	539	737	3
había	303	445	326	456	539	737	3
consumido	328	445	373	456	539	737	3
ninguna	375	445	410	456	539	737	3
sustancia	412	445	451	456	539	737	3
en	453	445	463	456	539	737	3
nin-	465	445	482	456	539	737	3
gún	278	459	294	470	539	737	3
momento;	298	459	342	470	539	737	3
el	346	459	353	470	539	737	3
39,7%,	357	459	384	470	539	737	3
una	388	459	404	470	539	737	3
sola	408	459	424	470	539	737	3
sustancia;	428	459	471	470	539	737	3
el	474	459	482	470	539	737	3
23,3%,	278	472	304	483	539	737	3
dos	306	472	321	483	539	737	3
sustancias;	322	472	368	483	539	737	3
el	370	472	377	483	539	737	3
11,	379	472	391	483	539	737	3
1%,	393	472	407	483	539	737	3
tres,	408	472	426	483	539	737	3
y	427	472	432	483	539	737	3
el	433	472	441	483	539	737	3
resto,	442	472	465	483	539	737	3
tres	466	472	482	483	539	737	3
o	278	486	283	497	539	737	3
más.	285	486	304	497	539	737	3
El	278	502	285	513	539	737	3
alcohol	287	502	317	513	539	737	3
estuvo	319	502	346	513	539	737	3
presente	348	502	384	513	539	737	3
en	386	502	396	513	539	737	3
la	398	502	405	513	539	737	3
mayoría	407	502	441	513	539	737	3
de	443	502	453	513	539	737	3
los	455	502	466	513	539	737	3
po-	468	502	482	513	539	737	3
liconsumidores	278	516	340	527	539	737	3
(más	342	516	363	527	539	737	3
del	365	516	377	527	539	737	3
90%)	379	516	400	527	539	737	3
(Tabla	402	516	426	527	539	737	3
1).	429	516	439	527	539	737	3
Entre	278	532	300	543	539	737	3
los	303	532	315	543	539	737	3
que	318	532	334	543	539	737	3
consumen	337	532	380	543	539	737	3
tres	384	532	399	543	539	737	3
sustancias,	403	532	448	543	539	737	3
las	451	532	463	543	539	737	3
que	466	532	482	543	539	737	3
aparecieron	278	546	326	556	539	737	3
con	329	546	344	556	539	737	3
mayor	347	546	373	556	539	737	3
frecuencia	376	546	419	556	539	737	3
fueron	422	546	449	556	539	737	3
el	452	546	459	556	539	737	3
alco-	462	546	482	556	539	737	3
hol,	278	559	293	570	539	737	3
el	295	559	302	570	539	737	3
tabaco	304	559	332	570	539	737	3
y	334	559	338	570	539	737	3
el	340	559	347	570	539	737	3
cannabis	349	559	386	570	539	737	3
(10,7%)	388	559	418	570	539	737	3
(por	420	559	437	570	539	737	3
este	439	559	456	570	539	737	3
orden	458	559	482	570	539	737	3
de	278	573	288	583	539	737	3
frecuencias).	290	573	341	583	539	737	3
Entre	278	589	299	600	539	737	3
los	301	589	313	600	539	737	3
que	315	589	331	600	539	737	3
consumen	333	589	376	600	539	737	3
cuatro	378	589	404	600	539	737	3
sustancias,	406	589	451	600	539	737	3
las	453	589	464	600	539	737	3
que	466	589	482	600	539	737	3
aparecieron	278	602	326	613	539	737	3
con	329	602	343	613	539	737	3
más	346	602	363	613	539	737	3
frecuencia	366	602	408	613	539	737	3
fueron	411	602	438	613	539	737	3
el	441	602	448	613	539	737	3
alcohol,	450	602	482	613	539	737	3
el	278	616	285	627	539	737	3
tabaco,	287	616	317	627	539	737	3
el	319	616	327	627	539	737	3
cannabis	329	616	366	627	539	737	3
y	368	616	373	627	539	737	3
los	375	616	387	627	539	737	3
tranquilizantes	389	616	451	627	539	737	3
con	454	616	468	627	539	737	3
re-	471	616	482	627	539	737	3
ceta	278	629	295	640	539	737	3
(1%).	297	629	317	640	539	737	3
Los	278	646	291	657	539	737	3
estudiantes	293	646	341	657	539	737	3
que	343	646	358	657	539	737	3
consumían	360	646	406	657	539	737	3
drogas	407	646	435	657	539	737	3
ilegales	437	646	468	657	539	737	3
so-	470	646	482	657	539	737	3
lían	278	659	293	670	539	737	3
asociar	295	659	324	670	539	737	3
alcohol	326	659	356	670	539	737	3
y	358	659	362	670	539	737	3
tabaco.	364	659	394	670	539	737	3
Rev	345	696	356	704	539	737	3
Pediatr	358	696	379	704	539	737	3
Aten	381	696	396	704	539	737	3
Primaria.	397	696	424	704	539	737	3
2014;16:125-34	426	696	475	704	539	737	3
ISSN:	377	705	393	713	539	737	3
1139-7632	395	705	429	713	539	737	3
•	433	705	436	713	539	737	3
www.pap.es	438	705	475	713	539	737	3
127	486	696	502	707	539	737	3
Vázquez	57	18	77	28	539	737	4
Fernández	79	18	104	28	539	737	4
ME,	105	18	115	28	539	737	4
et	116	18	121	28	539	737	4
al.	123	18	129	28	539	737	4
Consumo	130	18	153	28	539	737	4
de	155	18	161	28	539	737	4
sustancias	162	18	186	28	539	737	4
adictivas	188	18	208	28	539	737	4
en	210	18	216	28	539	737	4
los	217	18	224	28	539	737	4
adolescentes	225	18	256	28	539	737	4
de	257	18	263	28	539	737	4
13	265	18	271	28	539	737	4
a	273	18	275	28	539	737	4
18	277	18	283	28	539	737	4
años	285	18	296	28	539	737	4
y	298	18	300	28	539	737	4
otras	302	18	314	28	539	737	4
conductas	315	18	340	28	539	737	4
de	341	18	347	28	539	737	4
riesgo	349	18	363	28	539	737	4
relacionadas	364	18	394	28	539	737	4
Figura	60	61	82	71	539	737	4
1.	84	61	91	71	539	737	4
Porcentajes	95	61	136	71	539	737	4
de	138	61	147	71	539	737	4
drogas	148	61	173	71	539	737	4
consumidas	174	61	217	71	539	737	4
por	219	61	231	71	539	737	4
los	233	61	243	71	539	737	4
estudiantes	245	61	287	71	539	737	4
(13-18	288	61	312	71	539	737	4
años)	314	61	333	71	539	737	4
alguna	335	61	360	71	539	737	4
vez	361	61	373	71	539	737	4
y	375	61	379	71	539	737	4
en	381	61	390	71	539	737	4
los	392	61	402	71	539	737	4
últimos	404	61	431	71	539	737	4
30	433	61	442	71	539	737	4
días	444	61	458	71	539	737	4
80%	82	85	97	94	539	737	4
70%	82	106	97	115	539	737	4
60%	82	129	97	138	539	737	4
50%	82	153	97	162	539	737	4
40%	82	177	97	186	539	737	4
Alguna	418	199	442	208	539	737	4
vez	444	199	455	208	539	737	4
30%	82	199	97	208	539	737	4
Últimos	418	212	445	221	539	737	4
30	447	212	456	221	539	737	4
días	457	212	471	221	539	737	4
20%	82	221	97	230	539	737	4
10%	82	243	97	252	539	737	4
es	372	279	383	284	539	737	4
In	338	315	347	319	539	737	4
ha	342	310	353	315	539	737	4
la	347	306	356	310	539	737	4
nt	351	302	361	306	539	737	4
e	355	299	363	302	539	737	4
na	321	298	332	303	539	737	4
en	327	291	338	297	539	737	4
s	357	297	365	299	539	737	4
v	360	294	368	296	539	737	4
ol	362	290	373	294	539	737	4
po	333	285	344	290	539	737	4
át	366	286	376	290	539	737	4
il	370	284	379	286	539	737	4
lvo	338	279	350	285	539	737	4
is	309	279	318	282	539	737	4
as	304	282	315	287	539	737	4
aí	318	303	328	307	539	737	4
Co	310	309	321	314	539	737	4
c	316	307	324	309	539	737	4
re	265	289	275	293	539	737	4
c	269	287	277	289	539	737	4
sin	258	294	269	300	539	737	4
s	254	303	262	305	539	737	4
(	257	300	265	302	539	737	4
És	298	289	309	293	539	737	4
t	303	287	311	289	539	737	4
a)	275	279	285	283	539	737	4
et	271	283	281	287	539	737	4
as	242	279	252	284	539	737	4
in	238	284	247	288	539	737	4
am	232	288	242	294	539	737	4
fe	226	296	235	300	539	737	4
t	230	294	238	296	539	737	4
qu	234	320	245	325	539	737	4
ili	239	316	250	320	539	737	4
d	214	310	222	313	539	737	4
o	217	306	225	309	539	737	4
Tr	225	331	235	334	539	737	4
an	229	325	239	331	539	737	4
ee	210	313	220	317	539	737	4
Sp	205	317	215	322	539	737	4
i	178	315	180	323	539	737	4
an	221	300	231	305	539	737	4
ua	171	284	181	290	539	737	4
ih	167	290	176	294	539	737	4
ar	163	294	173	298	539	737	4
m	159	298	167	302	539	737	4
o	155	303	163	306	539	737	4
te	189	302	194	312	539	737	4
an	184	307	189	317	539	737	4
liz	180	311	184	321	539	737	4
ís	151	307	160	310	539	737	4
ch	146	310	156	315	539	737	4
Ha	141	315	152	321	539	737	4
n	203	291	206	299	539	737	4
co	198	294	203	304	539	737	4
s	194	300	196	308	539	737	4
(	197	297	198	305	539	737	4
qu	173	317	178	328	539	737	4
an	168	323	173	333	539	737	4
Tr	164	326	168	336	539	737	4
a)	217	275	221	285	539	737	4
et	213	279	217	289	539	737	4
c	211	284	213	292	539	737	4
re	207	286	211	295	539	737	4
za	243	312	253	316	539	737	4
nt	247	307	258	312	539	737	4
e	252	305	260	307	539	737	4
na	176	279	186	284	539	737	4
ac	142	282	153	286	539	737	4
o	147	279	155	282	539	737	4
Ta	136	289	145	293	539	737	4
b	140	286	148	289	539	737	4
Al	102	290	113	294	539	737	4
co	106	286	116	290	539	737	4
h	110	283	118	286	539	737	4
ol	113	279	124	283	539	737	4
0%	87	265	97	274	539	737	4
Edad	57	364	77	375	539	737	4
media	78	364	104	375	539	737	4
de	106	364	116	375	539	737	4
inicio	118	364	140	375	539	737	4
en	142	364	152	375	539	737	4
el	154	364	161	375	539	737	4
consumo	163	364	200	375	539	737	4
Diferencias	278	364	323	375	539	737	4
intersexuales	325	364	379	375	539	737	4
La	57	381	66	392	539	737	4
edad	68	381	88	392	539	737	4
media	91	381	117	392	539	737	4
de	119	381	129	392	539	737	4
inicio	132	381	154	392	539	737	4
del	156	381	169	392	539	737	4
consumo	171	381	209	392	539	737	4
de	212	381	222	392	539	737	4
alcohol	224	381	254	392	539	737	4
y	256	381	261	392	539	737	4
tabaco	57	394	85	405	539	737	4
se	87	394	96	405	539	737	4
situó	98	394	119	405	539	737	4
entre	121	394	143	405	539	737	4
los	145	394	157	405	539	737	4
13	159	394	169	405	539	737	4
y	172	394	176	405	539	737	4
los	179	394	190	405	539	737	4
14	193	394	203	405	539	737	4
años.	205	394	227	405	539	737	4
La	229	394	238	405	539	737	4
edad	241	394	261	405	539	737	4
de	57	408	67	418	539	737	4
inicio	69	408	91	418	539	737	4
a	93	408	98	418	539	737	4
las	101	408	112	418	539	737	4
drogas	114	408	142	418	539	737	4
ilegales,	144	408	177	418	539	737	4
entre	179	408	201	418	539	737	4
los	203	408	215	418	539	737	4
15	217	408	227	418	539	737	4
y	230	408	234	418	539	737	4
los	236	408	248	418	539	737	4
16	250	408	261	418	539	737	4
años.	57	421	78	432	539	737	4
Con	81	421	97	432	539	737	4
12	100	421	110	432	539	737	4
años	113	421	133	432	539	737	4
o	136	421	141	432	539	737	4
menos	144	421	172	432	539	737	4
encontramos	174	421	229	432	539	737	4
que	231	421	247	432	539	737	4
un	250	421	261	432	539	737	4
18,95%	57	435	87	445	539	737	4
de	89	435	99	445	539	737	4
los	101	435	113	445	539	737	4
escolares	116	435	153	445	539	737	4
había	155	435	179	445	539	737	4
experimentado	181	435	244	445	539	737	4
con	246	435	261	445	539	737	4
alcohol,	57	448	88	459	539	737	4
un	90	448	101	459	539	737	4
9,58	103	448	120	459	539	737	4
%	122	448	129	459	539	737	4
con	131	448	145	459	539	737	4
tabaco,	147	448	177	459	539	737	4
y	178	448	183	459	539	737	4
un	184	448	195	459	539	737	4
1,78%	197	448	222	459	539	737	4
con	224	448	238	459	539	737	4
otras	240	448	261	459	539	737	4
drogas.	57	462	86	472	539	737	4
Las	278	381	291	391	539	737	4
chicas	294	381	319	391	539	737	4
presentaron	322	381	372	391	539	737	4
prevalencias	375	381	426	391	539	737	4
más	429	381	446	391	539	737	4
altas	449	381	469	391	539	737	4
de	472	381	482	391	539	737	4
consumo	278	394	316	405	539	737	4
de	318	394	328	405	539	737	4
alcohol	331	394	360	405	539	737	4
(el	363	394	373	405	539	737	4
78,9%	375	394	400	405	539	737	4
de	403	394	413	405	539	737	4
las	415	394	427	405	539	737	4
chicas	429	394	454	405	539	737	4
frente	457	394	482	405	539	737	4
al	278	408	285	418	539	737	4
75,6%	287	408	312	418	539	737	4
de	313	408	323	418	539	737	4
los	325	408	337	418	539	737	4
chicos)	338	408	366	418	539	737	4
y	368	408	372	418	539	737	4
tabaco	374	408	402	418	539	737	4
(el	404	408	414	418	539	737	4
39,7%	415	408	440	418	539	737	4
de	442	408	452	418	539	737	4
las	453	408	465	418	539	737	4
chi-	467	408	482	418	539	737	4
cas	278	421	291	432	539	737	4
frente	294	421	319	432	539	737	4
al	321	421	328	432	539	737	4
34%	331	421	349	432	539	737	4
de	351	421	361	432	539	737	4
los	364	421	375	432	539	737	4
chicos).	378	421	408	432	539	737	4
Sin	411	421	423	432	539	737	4
embargo,	426	421	465	432	539	737	4
son	467	421	482	432	539	737	4
los	278	435	289	445	539	737	4
chicos	291	435	317	445	539	737	4
los	319	435	330	445	539	737	4
que	332	435	348	445	539	737	4
consumían	350	435	395	445	539	737	4
en	397	435	408	445	539	737	4
mayor	409	435	435	445	539	737	4
proporción	437	435	482	445	539	737	4
el	278	448	285	459	539	737	4
resto	287	448	308	459	539	737	4
de	311	448	321	459	539	737	4
drogas	323	448	351	459	539	737	4
(el	353	448	363	459	539	737	4
20,5%	366	448	390	459	539	737	4
de	393	448	403	459	539	737	4
los	405	448	417	459	539	737	4
chicos	419	448	445	459	539	737	4
frente	447	448	472	459	539	737	4
al	475	448	482	459	539	737	4
14,7%	278	462	303	472	539	737	4
de	305	462	315	472	539	737	4
las	318	462	329	472	539	737	4
chicas).	332	462	362	472	539	737	4
Aunque	364	462	397	472	539	737	4
sin	399	462	411	472	539	737	4
diferencias	414	462	459	472	539	737	4
esta-	461	462	482	472	539	737	4
dísticamente	278	475	332	486	539	737	4
significativas	334	475	388	486	539	737	4
en	390	475	401	486	539	737	4
el	403	475	410	486	539	737	4
uso	413	475	428	486	539	737	4
de	430	475	440	486	539	737	4
cannabis,	443	475	482	486	539	737	4
tranquilizantes	278	489	341	499	539	737	4
o	344	489	349	499	539	737	4
pastillas	352	489	387	499	539	737	4
para	390	489	409	499	539	737	4
dormir	412	489	440	499	539	737	4
con	443	489	458	499	539	737	4
o	461	489	467	499	539	737	4
sin	470	489	482	499	539	737	4
receta,	278	502	305	513	539	737	4
y	307	502	312	513	539	737	4
sí	314	502	320	513	539	737	4
a	322	502	327	513	539	737	4
favor	329	502	350	513	539	737	4
del	352	502	364	513	539	737	4
sexo	366	502	385	513	539	737	4
másculino	387	502	430	513	539	737	4
para	432	502	450	513	539	737	4
el	452	502	459	513	539	737	4
resto	461	502	482	513	539	737	4
de	278	516	288	526	539	737	4
drogas.	290	516	320	526	539	737	4
Además,	57	478	92	489	539	737	4
el	96	478	103	489	539	737	4
policonsumo	106	478	160	489	539	737	4
de	164	478	174	489	539	737	4
sustancias	177	478	221	489	539	737	4
se	225	478	234	489	539	737	4
incre-	237	478	261	489	539	737	4
mentó	57	492	84	502	539	737	4
con	86	492	101	502	539	737	4
la	103	492	110	502	539	737	4
edad,	113	492	135	502	539	737	4
el	137	492	144	502	539	737	4
consumo	147	492	185	502	539	737	4
de	187	492	197	502	539	737	4
tres	199	492	215	502	539	737	4
o	217	492	222	502	539	737	4
más	224	492	242	502	539	737	4
sus-	244	492	261	502	539	737	4
tancias	57	505	86	516	539	737	4
presentó	88	505	125	516	539	737	4
su	127	505	136	516	539	737	4
más	138	505	156	516	539	737	4
alto	158	505	174	516	539	737	4
nivel	176	505	195	516	539	737	4
en	197	505	208	516	539	737	4
2.º	210	505	221	516	539	737	4
de	223	505	233	516	539	737	4
Bachi-	235	505	261	516	539	737	4
llerato	57	519	83	529	539	737	4
(Fig.	85	519	102	529	539	737	4
2).	104	519	114	529	539	737	4
Tabla	60	556	79	566	539	737	4
1.	81	556	88	566	539	737	4
Prevalencia	90	556	132	566	539	737	4
del	134	556	145	566	539	737	4
policonsumo	147	556	194	566	539	737	4
de	196	556	205	566	539	737	4
sustancias	207	556	245	566	539	737	4
adictivas	247	556	280	566	539	737	4
en	282	556	291	566	539	737	4
2412	293	556	312	566	539	737	4
adolescentes	313	556	361	566	539	737	4
de	363	556	372	566	539	737	4
Valladolid,	374	556	413	566	539	737	4
año	414	556	428	566	539	737	4
2012	430	556	449	566	539	737	4
Frecuencia	326	568	365	578	539	737	4
Porcentaje	417	568	456	578	539	737	4
No	60	580	70	590	539	737	4
han	72	580	86	590	539	737	4
consumido	88	580	128	590	539	737	4
nada	130	580	148	590	539	737	4
531	339	580	353	590	539	737	4
22%	428	580	444	590	539	737	4
Solamente	60	592	99	602	539	737	4
alcohol	100	592	127	602	539	737	4
943	339	592	353	602	539	737	4
39,1%	425	592	447	602	539	737	4
Tabaco	60	604	85	614	539	737	4
y	86	604	90	614	539	737	4
alcohol	92	604	118	614	539	737	4
509	339	604	353	614	539	737	4
21,1%	425	604	447	614	539	737	4
Alcohol,	60	616	88	626	539	737	4
tabaco	90	616	115	626	539	737	4
y	117	616	120	626	539	737	4
hachís	122	616	146	626	539	737	4
o	148	616	152	626	539	737	4
marihuana	154	616	194	626	539	737	4
258	339	616	353	626	539	737	4
10,7%	425	616	447	626	539	737	4
Alcohol	60	628	87	638	539	737	4
y	88	628	92	638	539	737	4
hachís	94	628	118	638	539	737	4
44	341	628	350	638	539	737	4
1,8%	428	628	445	638	539	737	4
Tabaco,	60	640	86	649	539	737	4
alcohol,	88	640	116	649	539	737	4
hachís	118	640	141	649	539	737	4
y	143	640	147	649	539	737	4
tranquilizantes	149	640	204	649	539	737	4
con	205	640	219	649	539	737	4
receta	220	640	243	649	539	737	4
23	341	640	350	649	539	737	4
1%	431	640	442	649	539	737	4
Solamente	60	652	99	661	539	737	4
tabaco	100	652	125	661	539	737	4
15	341	652	350	661	539	737	4
0,6%	428	652	445	661	539	737	4
Tabaco,	60	664	86	673	539	737	4
alcohol,	88	664	116	673	539	737	4
hachís	118	664	141	673	539	737	4
y	143	664	147	673	539	737	4
anfetaminas	149	664	195	673	539	737	4
13	341	664	350	673	539	737	4
0,5%	428	664	445	673	539	737	4
128	35	696	52	707	539	737	4
Rev	62	696	74	704	539	737	4
Pediatr	76	696	97	704	539	737	4
Aten	99	696	113	704	539	737	4
Primaria.	115	696	141	704	539	737	4
2014;16:125-34	143	696	193	704	539	737	4
ISSN:	62	705	78	713	539	737	4
1139-7632	80	705	114	713	539	737	4
•	118	705	122	713	539	737	4
www.pap.es	123	705	161	713	539	737	4
Vázquez	145	18	165	28	539	737	5
Fernández	167	18	192	28	539	737	5
ME,	193	18	203	28	539	737	5
et	204	18	209	28	539	737	5
al.	211	18	216	28	539	737	5
Consumo	218	18	241	28	539	737	5
de	243	18	249	28	539	737	5
sustancias	250	18	274	28	539	737	5
adictivas	276	18	296	28	539	737	5
en	298	18	304	28	539	737	5
los	305	18	312	28	539	737	5
adolescentes	313	18	344	28	539	737	5
de	345	18	351	28	539	737	5
13	353	18	359	28	539	737	5
a	361	18	363	28	539	737	5
18	365	18	371	28	539	737	5
años	373	18	384	28	539	737	5
y	385	18	388	28	539	737	5
otras	390	18	402	28	539	737	5
conductas	403	18	427	28	539	737	5
de	429	18	435	28	539	737	5
riesgo	437	18	451	28	539	737	5
relacionadas	452	18	482	28	539	737	5
Figura	60	61	81	71	539	737	5
2.	83	61	89	71	539	737	5
Proporción	93	61	130	71	539	737	5
de	131	61	139	71	539	737	5
estudiantes	141	61	180	71	539	737	5
(13-18	182	61	204	71	539	737	5
años)	205	61	223	71	539	737	5
que	225	61	238	71	539	737	5
han	239	61	252	71	539	737	5
realizado	254	61	284	71	539	737	5
policonsumo	286	61	329	71	539	737	5
de	331	61	339	71	539	737	5
drogas	340	61	363	71	539	737	5
alguna	365	61	388	71	539	737	5
vez,	390	61	403	71	539	737	5
según	404	61	425	71	539	737	5
el	426	61	432	71	539	737	5
curso	433	61	451	71	539	737	5
escolar	453	61	476	71	539	737	5
45%	100	85	115	94	539	737	5
40%	100	107	115	116	539	737	5
35%	100	128	115	137	539	737	5
30%	100	150	115	159	539	737	5
2.º	422	161	432	170	539	737	5
ESO	433	161	447	170	539	737	5
25%	100	171	115	180	539	737	5
3.º	422	175	432	184	539	737	5
ESO	433	175	447	184	539	737	5
4.º	422	189	432	198	539	737	5
ESO	433	189	447	198	539	737	5
20%	100	193	115	202	539	737	5
1.º	422	203	432	213	539	737	5
BACH	433	203	453	213	539	737	5
15%	100	214	115	223	539	737	5
2.º	422	217	432	226	539	737	5
BACH	433	217	453	226	539	737	5
10%	100	235	115	244	539	737	5
5%	104	256	115	265	539	737	5
0%	104	278	115	287	539	737	5
0	144	291	148	300	539	737	5
1	189	291	194	300	539	737	5
2	236	291	240	300	539	737	5
3	281	291	286	300	539	737	5
4	327	291	331	300	539	737	5
5	362	291	367	300	539	737	5
o	368	291	373	300	539	737	5
más	374	291	389	300	539	737	5
ESO:	67	307	83	316	539	737	5
Educación	85	307	120	316	539	737	5
Secundaria	122	307	161	316	539	737	5
Obligatoria;	162	307	203	316	539	737	5
BACH:	205	307	227	316	539	737	5
Bachillerato.	229	307	271	316	539	737	5
Las	57	350	70	361	539	737	5
prevalencias	72	350	121	361	539	737	5
de	124	350	133	361	539	737	5
consumo	136	350	173	361	539	737	5
masivo	175	350	204	361	539	737	5
de	206	350	216	361	539	737	5
alcohol,	218	350	249	361	539	737	5
ci-	251	350	261	361	539	737	5
garrillos	57	364	89	374	539	737	5
y	91	364	96	374	539	737	5
“porros”	97	364	131	374	539	737	5
fueron	132	364	159	374	539	737	5
mayores	161	364	195	374	539	737	5
en	197	364	207	374	539	737	5
chicos.	209	364	236	374	539	737	5
En	238	364	248	374	539	737	5
re-	250	364	261	374	539	737	5
lación	57	377	81	388	539	737	5
con	83	377	97	388	539	737	5
la	99	377	106	388	539	737	5
asociación	108	377	150	388	539	737	5
de	151	377	161	388	539	737	5
varias	163	377	187	388	539	737	5
sustancias,	188	377	232	388	539	737	5
el	234	377	241	388	539	737	5
poli-	243	377	261	388	539	737	5
consumo	57	391	94	401	539	737	5
de	98	391	108	401	539	737	5
dos	111	391	126	401	539	737	5
o	129	391	134	401	539	737	5
más	137	391	155	401	539	737	5
sustancias	158	391	201	401	539	737	5
fue	204	391	218	401	539	737	5
mayor	221	391	247	401	539	737	5
en	251	391	261	401	539	737	5
mujeres,	57	404	91	415	539	737	5
pero	93	404	111	415	539	737	5
el	112	404	119	415	539	737	5
de	121	404	131	415	539	737	5
tres	132	404	148	415	539	737	5
o	149	404	154	415	539	737	5
más	156	404	173	415	539	737	5
sustancias	174	404	217	415	539	737	5
lo	218	404	226	415	539	737	5
fue	227	404	241	415	539	737	5
en	242	404	252	415	539	737	5
el	254	404	261	415	539	737	5
sexo	57	418	75	428	539	737	5
masculino	77	418	119	428	539	737	5
(Fig.	121	418	138	428	539	737	5
3).	139	418	149	428	539	737	5
Sin	57	434	69	445	539	737	5
embargo,	73	434	112	445	539	737	5
no	115	434	125	445	539	737	5
se	129	434	137	445	539	737	5
observaron	141	434	187	445	539	737	5
diferencias	190	434	235	445	539	737	5
inter-	238	434	261	445	539	737	5
sexuales	57	448	92	458	539	737	5
en	94	448	104	458	539	737	5
la	106	448	113	458	539	737	5
edad	115	448	135	458	539	737	5
de	136	448	146	458	539	737	5
inicio	148	448	170	458	539	737	5
ni	172	448	180	458	539	737	5
en	181	448	192	458	539	737	5
el	193	448	201	458	539	737	5
patrón	202	448	230	458	539	737	5
de	231	448	241	458	539	737	5
con-	243	448	261	458	539	737	5
sumo.	57	461	82	472	539	737	5
Patrón	57	494	83	504	539	737	5
de	85	494	95	504	539	737	5
consumo	97	494	134	504	539	737	5
El	57	510	64	521	539	737	5
consumo	66	510	104	521	539	737	5
diario	106	510	130	521	539	737	5
en	132	510	142	521	539	737	5
general	144	510	175	521	539	737	5
estuvo	177	510	204	521	539	737	5
muy	206	510	225	521	539	737	5
poco	227	510	246	521	539	737	5
ex-	248	510	261	521	539	737	5
tendido	57	524	89	534	539	737	5
entre	90	524	112	534	539	737	5
los	114	524	125	534	539	737	5
jóvenes,	127	524	160	534	539	737	5
solo	162	524	179	534	539	737	5
un	180	524	191	534	539	737	5
2,1%	193	524	213	534	539	737	5
de	214	524	224	534	539	737	5
los	226	524	238	534	539	737	5
esco-	240	524	261	534	539	737	5
lares	57	537	76	548	539	737	5
consumía	78	537	118	548	539	737	5
alcohol,	120	537	152	548	539	737	5
y	154	537	158	548	539	737	5
un	160	537	171	548	539	737	5
10,4%,	173	537	200	548	539	737	5
tabaco.	202	537	232	548	539	737	5
El	234	537	241	548	539	737	5
con-	243	537	261	548	539	737	5
sumo	57	551	80	561	539	737	5
de	82	551	92	561	539	737	5
cannabis	94	551	131	561	539	737	5
estuvo	133	551	161	561	539	737	5
presente	163	551	199	561	539	737	5
en	201	551	211	561	539	737	5
el	213	551	220	561	539	737	5
4%	222	551	235	561	539	737	5
de	237	551	247	561	539	737	5
los	249	551	261	561	539	737	5
escolares	57	564	94	575	539	737	5
en	96	564	107	575	539	737	5
los	109	564	120	575	539	737	5
últimos	122	564	154	575	539	737	5
30	156	564	166	575	539	737	5
días.	168	564	187	575	539	737	5
El	57	580	64	591	539	737	5
consumo	66	580	104	591	539	737	5
de	106	580	116	591	539	737	5
estas	118	580	140	591	539	737	5
sustancias	142	580	185	591	539	737	5
se	187	580	196	591	539	737	5
concentra	198	580	239	591	539	737	5
en	241	580	251	591	539	737	5
el	254	580	261	591	539	737	5
fin	57	594	68	605	539	737	5
de	70	594	80	605	539	737	5
semana,	82	594	117	605	539	737	5
fundamentalmente	119	594	200	605	539	737	5
durante	203	594	235	605	539	737	5
la	237	594	245	605	539	737	5
no-	247	594	261	605	539	737	5
che,	57	607	73	618	539	737	5
con	75	607	90	618	539	737	5
sus	92	607	106	618	539	737	5
grupos	108	607	136	618	539	737	5
de	138	607	148	618	539	737	5
iguales,	150	607	181	618	539	737	5
en	183	607	194	618	539	737	5
espacios	196	607	231	618	539	737	5
o	233	607	238	618	539	737	5
luga-	240	607	261	618	539	737	5
res	57	621	69	632	539	737	5
de	70	621	80	632	539	737	5
ocio	82	621	99	632	539	737	5
(calle,	101	621	124	632	539	737	5
bares,	126	621	150	632	539	737	5
pubs	152	621	172	632	539	737	5
o	173	621	179	632	539	737	5
discotecas).	180	621	227	632	539	737	5
El	229	621	236	632	539	737	5
cono-	238	621	261	632	539	737	5
cido	57	634	74	645	539	737	5
“botellón”	80	634	123	645	539	737	5
lo	127	634	135	645	539	737	5
practican	141	634	180	645	539	737	5
un	186	634	197	645	539	737	5
30,8%	202	634	228	645	539	737	5
de	233	634	243	645	539	737	5
los	249	634	261	645	539	737	5
encuestados.	57	648	110	659	539	737	5
La	278	350	287	361	539	737	5
prevalencia	289	350	335	361	539	737	5
de	337	350	347	361	539	737	5
borracheras	349	350	398	361	539	737	5
en	400	350	410	361	539	737	5
el	412	350	419	361	539	737	5
último	422	350	449	361	539	737	5
año	451	350	466	361	539	737	5
en-	468	350	482	361	539	737	5
tre	278	364	289	374	539	737	5
los	293	364	304	374	539	737	5
que	308	364	324	374	539	737	5
han	327	364	343	374	539	737	5
consumido	346	364	392	374	539	737	5
alcohol	396	364	426	374	539	737	5
en	429	364	439	374	539	737	5
el	443	364	450	374	539	737	5
mismo	453	364	482	374	539	737	5
periodo	278	377	309	388	539	737	5
es	311	377	320	388	539	737	5
del	322	377	335	388	539	737	5
64%.	337	377	356	388	539	737	5
Percepción	278	410	322	421	539	737	5
de	323	410	333	421	539	737	5
riesgo	335	410	360	421	539	737	5
La	278	426	287	437	539	737	5
percepción	289	426	334	437	539	737	5
de	337	426	347	437	539	737	5
riesgo	349	426	374	437	539	737	5
relacionada	377	426	425	437	539	737	5
con	427	426	442	437	539	737	5
el	445	426	452	437	539	737	5
consu-	454	426	482	437	539	737	5
mo	278	440	291	450	539	737	5
de	293	440	303	450	539	737	5
drogas	305	440	333	450	539	737	5
ilegales	335	440	366	450	539	737	5
es	368	440	377	450	539	737	5
bastante	379	440	416	450	539	737	5
alta,	418	440	436	450	539	737	5
en	438	440	448	450	539	737	5
torno	450	440	473	450	539	737	5
al	475	440	482	450	539	737	5
97%	278	453	295	464	539	737	5
de	298	453	308	464	539	737	5
los	311	453	322	464	539	737	5
encuestados	325	453	377	464	539	737	5
perciben	380	453	416	464	539	737	5
como	418	453	441	464	539	737	5
peligroso	444	453	482	464	539	737	5
o	278	467	283	477	539	737	5
muy	286	467	304	477	539	737	5
peligroso	308	467	346	477	539	737	5
el	349	467	356	477	539	737	5
consumo	359	467	398	477	539	737	5
de	401	467	411	477	539	737	5
cocaína,	414	467	448	477	539	737	5
speed	451	467	474	477	539	737	5
o	477	467	482	477	539	737	5
anfetaminas	278	480	330	491	539	737	5
y	333	480	337	491	539	737	5
éxtasis;	340	480	371	491	539	737	5
el	374	480	381	491	539	737	5
79%,	383	480	403	491	539	737	5
el	405	480	413	491	539	737	5
consumo	415	480	453	491	539	737	5
de	456	480	466	491	539	737	5
ha-	468	480	482	491	539	737	5
chís	278	494	294	504	539	737	5
o	296	494	302	504	539	737	5
marihuana	304	494	350	504	539	737	5
y	352	494	356	504	539	737	5
tranquilizantes	359	494	421	504	539	737	5
sin	424	494	436	504	539	737	5
receta,	438	494	466	504	539	737	5
y	468	494	472	504	539	737	5
el	475	494	482	504	539	737	5
24%,	278	507	298	518	539	737	5
el	302	507	309	518	539	737	5
consumo	313	507	352	518	539	737	5
de	356	507	366	518	539	737	5
tranquilizantes	370	507	434	518	539	737	5
o	438	507	443	518	539	737	5
pastillas	447	507	482	518	539	737	5
para	278	521	296	531	539	737	5
dormir.	298	521	328	531	539	737	5
Información	278	553	327	564	539	737	5
sobre	329	553	351	564	539	737	5
drogas	353	553	381	564	539	737	5
El	278	570	285	580	539	737	5
89%	289	570	307	580	539	737	5
de	310	570	320	580	539	737	5
los	324	570	336	580	539	737	5
encuestados	340	570	392	580	539	737	5
se	396	570	405	580	539	737	5
siente	409	570	434	580	539	737	5
suficiente-	438	570	482	580	539	737	5
mente	278	583	305	594	539	737	5
informado	307	583	351	594	539	737	5
sobre	353	583	376	594	539	737	5
las	378	583	390	594	539	737	5
drogas,	392	583	422	594	539	737	5
en	424	583	435	594	539	737	5
proporción	437	583	482	594	539	737	5
más	278	597	295	607	539	737	5
alta	297	597	313	607	539	737	5
los	315	597	327	607	539	737	5
chicos.	329	597	356	607	539	737	5
Factores	278	629	311	640	539	737	5
asociados	313	629	353	640	539	737	5
Los	278	646	291	656	539	737	5
factores	293	646	326	656	539	737	5
que	328	646	343	656	539	737	5
influyen	345	646	379	656	539	737	5
en	381	646	391	656	539	737	5
el	393	646	400	656	539	737	5
hábito	402	646	429	656	539	737	5
de	431	646	441	656	539	737	5
beber,	443	646	468	656	539	737	5
fu-	470	646	482	656	539	737	5
mar	278	659	295	670	539	737	5
y	297	659	301	670	539	737	5
tomar	303	659	328	670	539	737	5
drogas	331	659	358	670	539	737	5
se	360	659	369	670	539	737	5
exponen	371	659	407	670	539	737	5
en	409	659	419	670	539	737	5
la	421	659	429	670	539	737	5
Tabla	431	659	453	670	539	737	5
2.	455	659	462	670	539	737	5
Rev	345	696	356	704	539	737	5
Pediatr	358	696	379	704	539	737	5
Aten	381	696	396	704	539	737	5
Primaria.	397	696	424	704	539	737	5
2014;16:125-34	426	696	475	704	539	737	5
ISSN:	377	705	393	713	539	737	5
1139-7632	395	705	429	713	539	737	5
•	433	705	436	713	539	737	5
www.pap.es	438	705	475	713	539	737	5
129	486	696	502	707	539	737	5
Vázquez	57	18	77	28	539	737	6
Fernández	79	18	104	28	539	737	6
ME,	105	18	115	28	539	737	6
et	116	18	121	28	539	737	6
al.	123	18	129	28	539	737	6
Consumo	130	18	153	28	539	737	6
de	155	18	161	28	539	737	6
sustancias	162	18	186	28	539	737	6
adictivas	188	18	208	28	539	737	6
en	210	18	216	28	539	737	6
los	217	18	224	28	539	737	6
adolescentes	225	18	256	28	539	737	6
de	257	18	263	28	539	737	6
13	265	18	271	28	539	737	6
a	273	18	275	28	539	737	6
18	277	18	283	28	539	737	6
años	285	18	296	28	539	737	6
y	298	18	300	28	539	737	6
otras	302	18	314	28	539	737	6
conductas	315	18	340	28	539	737	6
de	341	18	347	28	539	737	6
riesgo	349	18	363	28	539	737	6
relacionadas	364	18	394	28	539	737	6
Figura	60	61	82	71	539	737	6
3.	84	61	91	71	539	737	6
Proporción	95	61	133	71	539	737	6
de	135	61	144	71	539	737	6
estudiantes	146	61	188	71	539	737	6
que	190	61	203	71	539	737	6
han	205	61	219	71	539	737	6
realizado	221	61	253	71	539	737	6
policonsumo	255	61	301	71	539	737	6
de	303	61	312	71	539	737	6
sustancias	314	61	351	71	539	737	6
adictivas	353	61	384	71	539	737	6
alguna	386	61	411	71	539	737	6
vez,	413	61	426	71	539	737	6
según	428	61	450	71	539	737	6
el	452	61	458	71	539	737	6
sexo	460	61	476	71	539	737	6
45%	104	95	119	104	539	737	6
40%	104	115	119	124	539	737	6
35%	104	137	119	146	539	737	6
30%	104	158	119	167	539	737	6
25%	104	178	119	187	539	737	6
Chico	434	188	453	197	539	737	6
20%	104	200	119	209	539	737	6
Chica	434	201	453	210	539	737	6
15%	104	220	119	229	539	737	6
10%	104	242	119	251	539	737	6
5%	108	263	119	272	539	737	6
0%	108	284	119	293	539	737	6
0	146	297	151	306	539	737	6
1	194	297	198	306	539	737	6
2	241	297	245	306	539	737	6
Respecto	57	345	93	355	539	737	6
a	95	345	100	355	539	737	6
las	102	345	114	355	539	737	6
conductas	116	345	158	355	539	737	6
de	160	345	170	355	539	737	6
riesgo	172	345	197	355	539	737	6
asociadas	199	345	239	355	539	737	6
al	241	345	248	355	539	737	6
al-	250	345	261	355	539	737	6
cohol,	57	358	81	369	539	737	6
un	82	358	93	369	539	737	6
20,4%	95	358	120	369	539	737	6
de	121	358	131	369	539	737	6
los	133	358	145	369	539	737	6
estudiantes	146	358	194	369	539	737	6
reconocía	196	358	235	369	539	737	6
haber	237	358	261	369	539	737	6
sido	57	372	74	382	539	737	6
pasajero	75	372	110	382	539	737	6
en	112	372	122	382	539	737	6
los	124	372	136	382	539	737	6
últimos	137	372	169	382	539	737	6
12	170	372	181	382	539	737	6
meses	183	372	209	382	539	737	6
en	210	372	221	382	539	737	6
vehículos	222	372	261	382	539	737	6
conducidos	57	385	104	396	539	737	6
bajo	106	385	124	396	539	737	6
los	127	385	139	396	539	737	6
efectos	141	385	171	396	539	737	6
del	174	385	187	396	539	737	6
alcohol	189	385	219	396	539	737	6
o	222	385	227	396	539	737	6
las	230	385	241	396	539	737	6
dro-	244	385	261	396	539	737	6
gas,	57	399	73	409	539	737	6
y	76	399	81	409	539	737	6
un	84	399	95	409	539	737	6
8,3%	99	399	119	409	539	737	6
haber	122	399	146	409	539	737	6
conducido	150	399	193	409	539	737	6
(coche	196	399	223	409	539	737	6
o	227	399	232	409	539	737	6
moto)	236	399	261	409	539	737	6
bajo	57	412	75	423	539	737	6
los	76	412	88	423	539	737	6
efectos	89	412	119	423	539	737	6
del	121	412	133	423	539	737	6
alcohol	135	412	164	423	539	737	6
o	166	412	171	423	539	737	6
las	173	412	184	423	539	737	6
drogas.	186	412	215	423	539	737	6
También	217	412	252	423	539	737	6
el	254	412	261	423	539	737	6
16,6%	57	426	82	436	539	737	6
declara	84	426	114	436	539	737	6
haber	117	426	141	436	539	737	6
tenido	144	426	170	436	539	737	6
algún	173	426	197	436	539	737	6
tipo	199	426	216	436	539	737	6
de	218	426	229	436	539	737	6
proble-	231	426	261	436	539	737	6
ma	57	439	70	450	539	737	6
por	72	439	86	450	539	737	6
el	88	439	96	450	539	737	6
consumo	98	439	136	450	539	737	6
de	138	439	148	450	539	737	6
alguna	150	439	179	450	539	737	6
droga	181	439	205	450	539	737	6
(por	207	439	223	450	539	737	6
ejemplo,	226	439	261	450	539	737	6
discusión,	57	453	97	463	539	737	6
pelea,	100	453	124	463	539	737	6
accidente	127	453	167	463	539	737	6
o	169	453	174	463	539	737	6
mal	177	453	193	463	539	737	6
rendimiento	195	453	246	463	539	737	6
es-	249	453	261	463	539	737	6
colar).	57	466	81	477	539	737	6
DISCUSIÓN	57	497	109	510	539	737	6
Aunque	57	529	89	539	539	737	6
a	91	529	96	539	539	737	6
nivel	97	529	117	539	539	737	6
mundial,	119	529	155	539	539	737	6
europeo	157	529	191	539	539	737	6
y	192	529	197	539	539	737	6
nacional	199	529	234	539	539	737	6
dispo-	235	529	261	539	539	737	6
nemos	57	542	85	553	539	737	6
de	86	542	96	553	539	737	6
fuentes	98	542	129	553	539	737	6
de	131	542	141	553	539	737	6
datos	142	542	165	553	539	737	6
valiosas	167	542	199	553	539	737	6
sobre	200	542	223	553	539	737	6
el	224	542	232	553	539	737	6
consu-	233	542	261	553	539	737	6
mo	57	556	70	566	539	737	6
de	73	556	84	566	539	737	6
sustancias	87	556	130	566	539	737	6
adictivas	134	556	170	566	539	737	6
por	173	556	187	566	539	737	6
los	190	556	202	566	539	737	6
adolescentes,	205	556	261	566	539	737	6
siempre	57	569	90	580	539	737	6
resulta	92	569	120	580	539	737	6
interesante	123	569	169	580	539	737	6
conocer	172	569	204	580	539	737	6
datos	206	569	229	580	539	737	6
locales,	231	569	261	580	539	737	6
que	57	583	72	593	539	737	6
nos	75	583	90	593	539	737	6
permitan	93	583	131	593	539	737	6
centrar	134	583	163	593	539	737	6
su	166	583	176	593	539	737	6
interpretación	179	583	237	593	539	737	6
en	240	583	251	593	539	737	6
el	253	583	261	593	539	737	6
entorno	57	596	89	607	539	737	6
y	92	596	96	607	539	737	6
orientar	98	596	131	607	539	737	6
las	133	596	145	607	539	737	6
intervenciones	147	596	207	607	539	737	6
adecuadas	210	596	254	607	539	737	6
a	256	596	261	607	539	737	6
la	57	610	64	620	539	737	6
realidad	67	610	100	620	539	737	6
cambiante	103	610	147	620	539	737	6
del	149	610	162	620	539	737	6
consumo	164	610	202	620	539	737	6
de	205	610	215	620	539	737	6
sustancias	217	610	261	620	539	737	6
adictivas.	57	623	95	634	539	737	6
El	57	639	64	650	539	737	6
alcohol	67	639	97	650	539	737	6
es	100	639	109	650	539	737	6
sin	112	639	124	650	539	737	6
lugar	127	639	148	650	539	737	6
a	151	639	156	650	539	737	6
duda	159	639	180	650	539	737	6
la	183	639	190	650	539	737	6
sustancia	193	639	233	650	539	737	6
tóxica	236	639	261	650	539	737	6
más	57	653	74	664	539	737	6
consumida	77	653	123	664	539	737	6
por	126	653	140	664	539	737	6
los	143	653	155	664	539	737	6
adolescentes	158	653	212	664	539	737	6
de	216	653	226	664	539	737	6
nuestra	229	653	261	664	539	737	6
130	35	696	52	707	539	737	6
Rev	62	696	74	704	539	737	6
Pediatr	76	696	97	704	539	737	6
Aten	99	696	113	704	539	737	6
Primaria.	115	696	141	704	539	737	6
2014;16:125-34	143	696	193	704	539	737	6
ISSN:	62	705	78	713	539	737	6
1139-7632	80	705	114	713	539	737	6
•	118	705	122	713	539	737	6
www.pap.es	123	705	161	713	539	737	6
3	288	297	293	306	539	737	6
4	336	297	341	306	539	737	6
5	383	297	387	306	539	737	6
provincia.	278	345	317	355	539	737	6
La	320	345	329	355	539	737	6
comparativa	331	345	382	355	539	737	6
del	385	345	397	355	539	737	6
consumo	399	345	437	355	539	737	6
de	440	345	450	355	539	737	6
alcohol	452	345	482	355	539	737	6
en	278	358	288	369	539	737	6
nuestra	291	358	323	369	539	737	6
muestra,	326	358	363	369	539	737	6
con	366	358	381	369	539	737	6
el	384	358	391	369	539	737	6
estudio	394	358	425	369	539	737	6
ESPAD	428	358	454	369	539	737	6
2011	457	358	478	369	539	737	6
5	478	357	482	364	539	737	6
realizado	278	372	315	382	539	737	6
en	317	372	327	382	539	737	6
población	329	372	369	382	539	737	6
de	371	372	381	382	539	737	6
estudiantes	382	372	431	382	539	737	6
de	432	372	442	382	539	737	6
36	444	372	455	382	539	737	6
países	456	372	482	382	539	737	6
europeos,	278	385	317	396	539	737	6
pone	319	385	340	396	539	737	6
de	341	385	351	396	539	737	6
manifiesto	353	385	397	396	539	737	6
un	399	385	410	396	539	737	6
nivel	411	385	431	396	539	737	6
de	432	385	442	396	539	737	6
consumo	444	385	482	396	539	737	6
de	278	399	288	409	539	737	6
alcohol	290	399	320	409	539	737	6
alto	322	399	338	409	539	737	6
en	341	399	351	409	539	737	6
muestro	354	399	388	409	539	737	6
medio.	391	399	418	409	539	737	6
Respecto	421	399	458	409	539	737	6
al	460	399	467	409	539	737	6
es-	470	399	482	409	539	737	6
tudio	278	412	300	423	539	737	6
nacional	303	412	338	423	539	737	6
ESTUDES	341	412	378	423	539	737	6
del	381	412	393	423	539	737	6
año	396	412	412	423	539	737	6
2010	415	412	436	423	539	737	6
8	436	411	440	418	539	737	6
,	440	412	442	423	539	737	6
realizado	444	412	482	423	539	737	6
en	278	426	288	436	539	737	6
una	291	426	307	436	539	737	6
población	309	426	350	436	539	737	6
similar,	352	426	382	436	539	737	6
se	384	426	393	436	539	737	6
observa	396	426	428	436	539	737	6
un	430	426	441	436	539	737	6
aumento	444	426	482	436	539	737	6
del	278	439	290	450	539	737	6
consumo	293	439	331	450	539	737	6
de	334	439	344	450	539	737	6
alcohol	347	439	376	450	539	737	6
(75,1%	379	439	407	450	539	737	6
ESTUDES	409	439	447	450	539	737	6
frente	449	439	474	450	539	737	6
a	477	439	482	450	539	737	6
77,2%	278	453	302	463	539	737	6
Valladolid),	304	453	349	463	539	737	6
se	350	453	359	463	539	737	6
mantiene	361	453	400	463	539	737	6
el	402	453	409	463	539	737	6
descenso	411	453	449	463	539	737	6
del	450	453	463	463	539	737	6
con-	464	453	482	463	539	737	6
sumo	278	466	301	477	539	737	6
de	304	466	314	477	539	737	6
tabaco	317	466	345	477	539	737	6
(38,2	348	466	368	477	539	737	6
frente	371	466	396	477	539	737	6
a	399	466	404	477	539	737	6
36,7%),	407	466	436	477	539	737	6
observado	439	466	482	477	539	737	6
desde	278	480	302	490	539	737	6
el	305	480	312	490	539	737	6
año	315	480	330	490	539	737	6
2006,	333	480	356	490	539	737	6
e	359	480	363	490	539	737	6
influenciado	366	480	418	490	539	737	6
como	420	480	443	490	539	737	6
es	446	480	455	490	539	737	6
lógico	457	480	482	490	539	737	6
pensar	278	493	306	504	539	737	6
por	309	493	323	504	539	737	6
la	326	493	333	504	539	737	6
medidas	336	493	372	504	539	737	6
normativas	375	493	422	504	539	737	6
adoptadas	425	493	469	504	539	737	6
en	472	493	482	504	539	737	6
España.	278	507	310	517	539	737	6
Pero	313	507	331	517	539	737	6
también	334	507	369	517	539	737	6
desciende	373	507	414	517	539	737	6
el	417	507	425	517	539	737	6
consumo	428	507	466	517	539	737	6
del	469	507	482	517	539	737	6
resto	278	520	299	531	539	737	6
de	303	520	313	531	539	737	6
sustancias,	317	520	363	531	539	737	6
especialmente	368	520	429	531	539	737	6
el	433	520	440	531	539	737	6
cannabis	444	520	482	531	539	737	6
(33%	278	534	298	544	539	737	6
ESTUDES	300	534	337	544	539	737	6
frente	338	534	363	544	539	737	6
a	365	534	370	544	539	737	6
17%	371	534	389	544	539	737	6
Valladolid),	390	534	435	544	539	737	6
de	437	534	447	544	539	737	6
los	449	534	460	544	539	737	6
tran-	462	534	482	544	539	737	6
quilizantes	278	547	323	558	539	737	6
con	325	547	339	558	539	737	6
receta	341	547	367	558	539	737	6
(18	368	547	382	558	539	737	6
frente	384	547	409	558	539	737	6
a	411	547	415	558	539	737	6
2,5%)	417	547	440	558	539	737	6
y	442	547	446	558	539	737	6
sin	448	547	460	558	539	737	6
rece-	462	547	482	558	539	737	6
ta	278	561	286	571	539	737	6
(10,4	288	561	309	571	539	737	6
frente	311	561	336	571	539	737	6
a	338	561	343	571	539	737	6
1,3%),	345	561	369	571	539	737	6
y	371	561	376	571	539	737	6
de	378	561	388	571	539	737	6
la	390	561	397	571	539	737	6
cocaína	399	561	431	571	539	737	6
(3,4	433	561	448	571	539	737	6
frente	450	561	475	571	539	737	6
a	477	561	482	571	539	737	6
1%),	278	574	295	585	539	737	6
lo	298	574	305	585	539	737	6
cual	308	574	325	585	539	737	6
puede	327	574	353	585	539	737	6
ser	356	574	368	585	539	737	6
atribuido,	370	574	410	585	539	737	6
entre	413	574	434	585	539	737	6
otras,	437	574	460	585	539	737	6
a	462	574	467	585	539	737	6
va-	470	574	482	585	539	737	6
rias	278	588	293	598	539	737	6
circunstancias:	295	588	356	598	539	737	6
en	358	588	369	598	539	737	6
primer	371	588	399	598	539	737	6
lugar,	401	588	423	598	539	737	6
a	426	588	430	598	539	737	6
que	433	588	448	598	539	737	6
nuestra	450	588	482	598	539	737	6
población	278	601	318	612	539	737	6
es	320	601	329	612	539	737	6
un	330	601	341	612	539	737	6
año	343	601	359	612	539	737	6
más	360	601	378	612	539	737	6
joven	379	601	402	612	539	737	6
y	403	601	408	612	539	737	6
quizás	409	601	436	612	539	737	6
no	437	601	448	612	539	737	6
iniciada	450	601	482	612	539	737	6
aún	278	615	294	625	539	737	6
en	297	615	307	625	539	737	6
el	310	615	317	625	539	737	6
consumo	320	615	358	625	539	737	6
de	361	615	371	625	539	737	6
drogas,	374	615	404	625	539	737	6
que	407	615	422	625	539	737	6
la	425	615	433	625	539	737	6
del	436	615	448	625	539	737	6
estudio	451	615	482	625	539	737	6
ESTUDES	278	628	315	639	539	737	6
(14	317	628	331	639	539	737	6
a	333	628	338	639	539	737	6
18	340	628	351	639	539	737	6
años	353	628	373	639	539	737	6
en	375	628	385	639	539	737	6
el	388	628	395	639	539	737	6
ESTUDES	397	628	434	639	539	737	6
frente	437	628	462	639	539	737	6
a	464	628	469	639	539	737	6
13	471	628	482	639	539	737	6
a	278	642	283	652	539	737	6
18	284	642	295	652	539	737	6
años	297	642	316	652	539	737	6
en	318	642	328	652	539	737	6
Valladolid);	330	642	376	652	539	737	6
en	377	642	388	652	539	737	6
segundo	389	642	425	652	539	737	6
lugar,	426	642	449	652	539	737	6
a	451	642	456	652	539	737	6
que	457	642	473	652	539	737	6
el	475	642	482	652	539	737	6
estudio	278	655	309	666	539	737	6
ESTUDES	311	655	348	666	539	737	6
incluye	350	655	379	666	539	737	6
estudiantes	381	655	429	666	539	737	6
de	431	655	441	666	539	737	6
ciclos	443	655	466	666	539	737	6
for-	468	655	482	666	539	737	6
Vázquez	145	18	165	28	539	737	7
Fernández	167	18	192	28	539	737	7
ME,	193	18	203	28	539	737	7
et	204	18	209	28	539	737	7
al.	211	18	216	28	539	737	7
Consumo	218	18	241	28	539	737	7
de	243	18	249	28	539	737	7
sustancias	250	18	274	28	539	737	7
adictivas	276	18	296	28	539	737	7
en	298	18	304	28	539	737	7
los	305	18	312	28	539	737	7
adolescentes	313	18	344	28	539	737	7
de	345	18	351	28	539	737	7
13	353	18	359	28	539	737	7
a	361	18	363	28	539	737	7
18	365	18	371	28	539	737	7
años	373	18	384	28	539	737	7
y	385	18	388	28	539	737	7
otras	390	18	402	28	539	737	7
conductas	403	18	427	28	539	737	7
de	429	18	435	28	539	737	7
riesgo	437	18	451	28	539	737	7
relacionadas	452	18	482	28	539	737	7
Tabla	60	59	79	68	539	737	7
2.	81	59	88	68	539	737	7
Factores	90	59	120	68	539	737	7
que	122	59	136	68	539	737	7
influyen	138	59	168	68	539	737	7
en	170	59	179	68	539	737	7
los	181	59	192	68	539	737	7
hábitos	193	59	221	68	539	737	7
de	223	59	232	68	539	737	7
beber,	234	59	257	68	539	737	7
fumar	259	59	281	68	539	737	7
y	283	59	287	68	539	737	7
tomar	289	59	312	68	539	737	7
drogas	314	59	339	68	539	737	7
de	340	59	350	68	539	737	7
los	351	59	362	68	539	737	7
adolescentes	364	59	412	68	539	737	7
Alcohol	60	87	87	97	539	737	7
Sexo:	60	98	79	107	539	737	7
mujer	81	98	103	107	539	737	7
vs.	105	98	113	107	539	737	7
varón	115	98	136	107	539	737	7
Edad:	60	108	80	118	539	737	7
2.º	82	108	92	118	539	737	7
Bachillerato	93	108	137	118	539	737	7
vs.	138	108	147	118	539	737	7
2.º	149	108	159	118	539	737	7
ESO	160	108	175	118	539	737	7
Nivel	60	119	78	128	539	737	7
socioeconómico	80	119	138	128	539	737	7
familiar:	140	119	170	128	539	737	7
bajo	172	119	188	128	539	737	7
vs.	190	119	199	128	539	737	7
alto	200	119	214	128	539	737	7
Notas	60	129	81	139	539	737	7
peores	83	129	107	139	539	737	7
que	109	129	123	139	539	737	7
la	125	129	131	139	539	737	7
media	133	129	156	139	539	737	7
de	158	129	167	139	539	737	7
clase:	169	129	189	139	539	737	7
sí	191	129	197	139	539	737	7
vs.	198	129	207	139	539	737	7
no	209	129	218	139	539	737	7
Hora	60	140	77	149	539	737	7
de	79	140	88	149	539	737	7
regreso	90	140	117	149	539	737	7
a	119	140	123	149	539	737	7
casa	125	140	141	149	539	737	7
después	143	140	173	149	539	737	7
de	174	140	183	149	539	737	7
la	185	140	192	149	539	737	7
una:	193	140	210	149	539	737	7
sí	212	140	218	149	539	737	7
vs.	219	140	229	149	539	737	7
no	230	140	240	149	539	737	7
Relaciones	60	150	98	160	539	737	7
sexuales	100	150	131	160	539	737	7
con	133	150	146	160	539	737	7
penetración:	148	150	194	160	539	737	7
sí	195	150	201	160	539	737	7
vs.	203	150	212	160	539	737	7
no	213	150	223	160	539	737	7
Robar	60	161	81	170	539	737	7
cosas	82	161	102	170	539	737	7
con	104	161	117	170	539	737	7
frecuencia:	119	161	159	170	539	737	7
sí	161	161	167	170	539	737	7
vs.	168	161	177	170	539	737	7
no	179	161	188	170	539	737	7
¿Has	60	171	77	181	539	737	7
fumado	79	171	108	181	539	737	7
alguna	110	171	135	181	539	737	7
vez?:	137	171	155	181	539	737	7
sí	157	171	162	181	539	737	7
vs.	164	171	173	181	539	737	7
no	175	171	184	181	539	737	7
¿Has	60	182	77	191	539	737	7
tomado	79	182	108	191	539	737	7
drogas	110	182	134	191	539	737	7
alguna	136	182	161	191	539	737	7
vez?:	163	182	181	191	539	737	7
sí	183	182	189	191	539	737	7
vs.	190	182	199	191	539	737	7
no	201	182	210	191	539	737	7
¿Tus	60	192	76	202	539	737	7
amigos	77	192	104	202	539	737	7
beben	106	192	129	202	539	737	7
alcohol?:	130	192	163	202	539	737	7
casi	165	192	178	202	539	737	7
todos	180	192	201	202	539	737	7
o	202	192	207	202	539	737	7
alguno	209	192	234	202	539	737	7
vs.	236	192	245	202	539	737	7
ninguno	246	192	277	202	539	737	7
Tabaco	60	204	85	214	539	737	7
Sexo:	60	215	79	224	539	737	7
mujer	81	215	103	224	539	737	7
vs.	105	215	113	224	539	737	7
varón	115	215	135	224	539	737	7
Edad:	60	225	80	235	539	737	7
2.º	82	225	92	235	539	737	7
Bachillerato	93	225	137	235	539	737	7
vs.	138	225	147	235	539	737	7
2.º	149	225	159	235	539	737	7
ESO	160	225	175	235	539	737	7
Nivel	60	236	78	245	539	737	7
socioeconómico	80	236	138	245	539	737	7
familiar:	140	236	170	245	539	737	7
bajo	172	236	188	245	539	737	7
vs.	190	236	199	245	539	737	7
alto	200	236	214	245	539	737	7
Notas	60	246	81	256	539	737	7
peores	83	246	107	256	539	737	7
que	109	246	123	256	539	737	7
la	125	246	131	256	539	737	7
media	133	246	156	256	539	737	7
de	158	246	167	256	539	737	7
clase:	169	246	189	256	539	737	7
sí	191	246	197	256	539	737	7
vs.	198	246	207	256	539	737	7
no	209	246	218	256	539	737	7
Hora	60	257	77	266	539	737	7
de	79	257	88	266	539	737	7
regreso	90	257	117	266	539	737	7
a	119	257	123	266	539	737	7
casa	125	257	141	266	539	737	7
después	143	257	173	266	539	737	7
de	174	257	183	266	539	737	7
la	185	257	192	266	539	737	7
una:	193	257	210	266	539	737	7
sí	212	257	218	266	539	737	7
vs.	219	257	228	266	539	737	7
no	230	257	239	266	539	737	7
Relaciones	60	267	98	277	539	737	7
sexuales	100	267	131	277	539	737	7
con	133	267	146	277	539	737	7
penetración:	148	267	194	277	539	737	7
sí	195	267	201	277	539	737	7
vs.	203	267	212	277	539	737	7
no	213	267	223	277	539	737	7
Robar	60	278	81	287	539	737	7
cosas	82	278	102	287	539	737	7
con	104	278	117	287	539	737	7
frecuencias:	119	278	163	287	539	737	7
sí	165	278	170	287	539	737	7
vs.	172	278	181	287	539	737	7
no	183	278	192	287	539	737	7
¿Has	60	288	77	298	539	737	7
tomado	79	288	108	298	539	737	7
alcohol	110	288	136	298	539	737	7
alguna	138	288	163	298	539	737	7
vez?:	165	288	183	298	539	737	7
sí	184	288	190	298	539	737	7
vs.	192	288	201	298	539	737	7
no	202	288	212	298	539	737	7
Emborracharse	60	299	115	308	539	737	7
en	117	299	126	308	539	737	7
más	127	299	143	308	539	737	7
de	145	299	154	308	539	737	7
dos	155	299	168	308	539	737	7
ocasiones:	170	299	208	308	539	737	7
sí	210	299	216	308	539	737	7
vs.	218	299	226	308	539	737	7
no	228	299	237	308	539	737	7
¿Has	60	309	77	319	539	737	7
tomado	79	309	108	319	539	737	7
drogas	110	309	134	319	539	737	7
alguna	136	309	161	319	539	737	7
vez?:	163	309	181	319	539	737	7
sí	183	309	189	319	539	737	7
vs.	190	309	199	319	539	737	7
no	201	309	210	319	539	737	7
¿Tus	60	320	76	329	539	737	7
amigos	77	320	104	329	539	737	7
fuman	106	320	130	329	539	737	7
cigarrillos?	132	320	171	329	539	737	7
Casi	173	320	188	329	539	737	7
todos	190	320	210	329	539	737	7
o	212	320	217	329	539	737	7
algunos	218	320	247	329	539	737	7
vs.	249	320	258	329	539	737	7
ninguno	260	320	290	329	539	737	7
Drogas	60	331	85	341	539	737	7
Sexo:	60	342	79	352	539	737	7
varón	81	342	101	352	539	737	7
vs.	103	342	112	352	539	737	7
Edad:	60	352	80	362	539	737	7
2.º	82	352	92	362	539	737	7
Bachillerato	93	352	136	362	539	737	7
vs.	138	352	147	362	539	737	7
2.º	149	352	159	362	539	737	7
ESO	160	352	175	362	539	737	7
Nivel	60	363	78	373	539	737	7
socioeconómico	80	363	138	373	539	737	7
familiar:	140	363	170	373	539	737	7
bajo	172	363	188	373	539	737	7
vs.	190	363	199	373	539	737	7
alto	200	363	214	373	539	737	7
Notas	60	373	81	383	539	737	7
peores	83	373	107	383	539	737	7
que	109	373	123	383	539	737	7
la	125	373	131	383	539	737	7
media	133	373	156	383	539	737	7
de	158	373	167	383	539	737	7
clase:	169	373	189	383	539	737	7
sí	191	373	197	383	539	737	7
vs.	198	373	207	383	539	737	7
no	209	373	218	383	539	737	7
Hora	60	384	77	394	539	737	7
de	79	384	88	394	539	737	7
regreso	90	384	117	394	539	737	7
a	119	384	123	394	539	737	7
casa	125	384	141	394	539	737	7
después	143	384	173	394	539	737	7
de	174	384	183	394	539	737	7
la	185	384	192	394	539	737	7
una:	193	384	210	394	539	737	7
sí	212	384	218	394	539	737	7
vs.	219	384	228	394	539	737	7
no	230	384	239	394	539	737	7
Relaciones	60	394	98	404	539	737	7
sexuales	100	394	131	404	539	737	7
con	133	394	146	404	539	737	7
penetración:	148	394	194	404	539	737	7
sí	195	394	201	404	539	737	7
vs.	203	394	212	404	539	737	7
no	213	394	223	404	539	737	7
Robar	60	405	81	415	539	737	7
cosas	82	405	102	415	539	737	7
con	104	405	117	415	539	737	7
frecuencias:	119	405	163	415	539	737	7
sí	165	405	170	415	539	737	7
vs.	172	405	181	415	539	737	7
no	183	405	192	415	539	737	7
¿Has	60	415	77	425	539	737	7
tomado	79	415	108	425	539	737	7
alcohol	110	415	136	425	539	737	7
alguna	138	415	163	425	539	737	7
vez?:	165	415	183	425	539	737	7
sí	184	415	190	425	539	737	7
vs.	192	415	201	425	539	737	7
no	202	415	212	425	539	737	7
Emborracharse	60	426	115	436	539	737	7
en	117	426	126	436	539	737	7
más	127	426	143	436	539	737	7
de	145	426	154	436	539	737	7
dos	155	426	168	436	539	737	7
ocasiones:	170	426	208	436	539	737	7
sí	210	426	216	436	539	737	7
vs.	217	426	226	436	539	737	7
no	228	426	237	436	539	737	7
¿Has	60	436	77	446	539	737	7
fumado	79	436	108	446	539	737	7
alguna	110	436	135	446	539	737	7
vez?:	137	436	155	446	539	737	7
sí	157	436	162	446	539	737	7
vs.	164	436	173	446	539	737	7
no	175	436	184	446	539	737	7
Tus	60	447	72	457	539	737	7
amigos	74	447	100	457	539	737	7
consumen	102	447	140	457	539	737	7
drogas	142	447	167	457	539	737	7
(casi	169	447	185	457	539	737	7
todos	187	447	207	457	539	737	7
o	209	447	214	457	539	737	7
algunos	215	447	244	457	539	737	7
vs.	246	447	255	457	539	737	7
ninguno)	257	447	290	457	539	737	7
OR	335	73	345	83	539	737	7
p	387	73	392	83	539	737	7
IC	437	73	444	83	539	737	7
95%	446	73	461	83	539	737	7
0,91	332	98	347	107	539	737	7
4,98	332	108	347	118	539	737	7
1,03	332	119	347	128	539	737	7
1,19	332	129	347	139	539	737	7
1,73	332	140	347	149	539	737	7
3,69	332	150	347	160	539	737	7
2,57	332	161	347	170	539	737	7
1,69	332	171	347	181	539	737	7
2,22	332	182	347	191	539	737	7
6,09	332	192	347	202	539	737	7
0,05	377	98	392	107	539	737	7
<0,001	377	108	402	118	539	737	7
0,863	377	119	397	128	539	737	7
<0,001	377	129	402	139	539	737	7
<0,001	377	140	402	149	539	737	7
<0,001	377	150	402	160	539	737	7
0,002	377	161	397	170	539	737	7
<0,001	377	171	402	181	539	737	7
<0,001	377	182	402	191	539	737	7
<0,001	377	192	402	202	539	737	7
0,75-1,10	430	98	464	107	539	737	7
3,45-7,17	430	108	464	118	539	737	7
0,84-1,25	430	119	464	128	539	737	7
0,94-1,51	430	129	464	139	539	737	7
1,32-2,28	430	140	464	149	539	737	7
3,02-4,51	430	150	464	160	539	737	7
1,65-4,01	430	161	464	170	539	737	7
1,30-2,18	430	171	464	181	539	737	7
1,65-2,99	430	182	464	191	539	737	7
4,45-8,33	430	192	464	202	539	737	7
1,30	332	215	347	224	539	737	7
2,54	332	225	347	235	539	737	7
1,99	332	236	347	245	539	737	7
2,13	332	246	347	256	539	737	7
2,99	332	257	347	266	539	737	7
5,58	332	267	347	277	539	737	7
3,47	332	278	347	287	539	737	7
1,29	332	288	347	298	539	737	7
3,84	332	299	347	308	539	737	7
16,15	332	309	352	319	539	737	7
4,12	332	320	347	329	539	737	7
0,005	377	215	397	224	539	737	7
<0,001	377	225	402	235	539	737	7
0,003	377	236	397	245	539	737	7
<0,001	377	246	402	256	539	737	7
<0,001	377	257	402	266	539	737	7
<0,001	377	267	402	277	539	737	7
<0,001	377	278	402	287	539	737	7
0,622	377	288	397	298	539	737	7
<0,001	377	299	402	308	539	737	7
<0,001	377	309	402	319	539	737	7
<0,001	377	320	402	329	539	737	7
1,08-1,57	430	215	464	224	539	737	7
1,83-3,52	430	225	464	235	539	737	7
1,32-2,99	430	236	464	245	539	737	7
1,69-2,67	430	246	464	256	539	737	7
2,26-3,96	430	257	464	266	539	737	7
4,57-6,83	430	267	464	277	539	737	7
2,29-5,26	430	278	464	287	539	737	7
0,47-3,56	430	288	464	298	539	737	7
3,12-4,72	430	299	464	308	539	737	7
12,61-20,7	430	309	469	319	539	737	7
3,00-5,66	430	319	464	329	539	737	7
1,46	332	342	347	352	539	737	7
6,88	332	352	347	362	539	737	7
1,78	332	363	347	373	539	737	7
2,19	332	373	347	383	539	737	7
3,76	332	384	347	394	539	737	7
5,82	332	394	347	404	539	737	7
3,87	332	405	347	415	539	737	7
16,7	332	415	347	425	539	737	7
6,03	332	426	347	436	539	737	7
18,46	332	436	352	446	539	737	7
7,38	332	447	347	457	539	737	7
<0,001	377	342	402	352	539	737	7
<0,001	377	352	402	362	539	737	7
0,012	377	363	397	373	539	737	7
<0,001	377	373	402	383	539	737	7
<0,001	377	384	402	394	539	737	7
<0,001	377	394	402	404	539	737	7
<0,001	377	405	402	415	539	737	7
<0,001	377	415	402	425	539	737	7
<0,001	377	426	402	436	539	737	7
<0,001	377	436	402	446	539	737	7
<0,001	377	447	402	457	539	737	7
1,18-1,81	430	342	464	352	539	737	7
4,54-10,44	430	352	469	362	539	737	7
1,13-2,80	430	363	464	373	539	737	7
1,71-2,81	430	373	464	383	539	737	7
2,98-4,73	430	384	464	394	539	737	7
4,64-7,31	430	394	464	404	539	737	7
2,53-5,91	430	405	464	415	539	737	7
8,58-32,63	430	415	469	425	539	737	7
4,74-7,77	430	426	464	436	539	737	7
13,63-24,99	430	436	473	446	539	737	7
4,72-11,56	430	447	469	456	539	737	7
ESO:	57	464	71	472	539	737	7
Enseñanza	72	464	105	472	539	737	7
Secundaria	106	464	140	472	539	737	7
Obligatoria;	141	464	177	472	539	737	7
IC:	179	464	187	472	539	737	7
intervalo	188	464	215	472	539	737	7
de	217	464	224	472	539	737	7
confianza;	226	464	257	472	539	737	7
OR:	258	464	269	472	539	737	7
odds	271	464	285	472	539	737	7
ratio.	286	464	302	472	539	737	7
mativos	57	506	89	517	539	737	7
y	91	506	96	517	539	737	7
quizás	97	506	124	517	539	737	7
de	126	506	136	517	539	737	7
mayor	137	506	163	517	539	737	7
riesgo	165	506	190	517	539	737	7
de	192	506	202	517	539	737	7
consumo,	204	506	243	517	539	737	7
que	245	506	261	517	539	737	7
en	57	520	67	530	539	737	7
nuestro	70	520	102	530	539	737	7
estudio	105	520	136	530	539	737	7
no	138	520	149	530	539	737	7
han	152	520	168	530	539	737	7
sido	171	520	188	530	539	737	7
considerados;	191	520	248	530	539	737	7
en	251	520	261	530	539	737	7
tercer	57	533	81	544	539	737	7
lugar,	82	533	105	544	539	737	7
a	106	533	111	544	539	737	7
que	113	533	129	544	539	737	7
estamos	130	533	165	544	539	737	7
ante	167	533	185	544	539	737	7
un	187	533	198	544	539	737	7
posible	199	533	229	544	539	737	7
cambio	231	533	261	544	539	737	7
temporal	57	547	94	557	539	737	7
en	97	547	107	557	539	737	7
el	109	547	117	557	539	737	7
consumo;	119	547	160	557	539	737	7
en	162	547	172	557	539	737	7
cuarto	175	547	202	557	539	737	7
lugar,	204	547	227	557	539	737	7
a	229	547	234	557	539	737	7
deter-	236	547	261	557	539	737	7
minantes	57	560	96	571	539	737	7
sociales	98	560	131	571	539	737	7
relacionados	133	560	185	571	539	737	7
con	188	560	203	571	539	737	7
el	205	560	213	571	539	737	7
entorno	215	560	248	571	539	737	7
de	251	560	261	571	539	737	7
ocio	57	574	74	584	539	737	7
y	76	574	81	584	539	737	7
tiempo	83	574	113	584	539	737	7
libre	116	574	134	584	539	737	7
diferente	137	574	174	584	539	737	7
del	177	574	189	584	539	737	7
que	192	574	207	584	539	737	7
puede	210	574	236	584	539	737	7
darse	238	574	261	584	539	737	7
en	57	587	67	598	539	737	7
otras	71	587	92	598	539	737	7
zonas	96	587	120	598	539	737	7
de	124	587	134	598	539	737	7
España	137	587	167	598	539	737	7
(provincia	171	587	212	598	539	737	7
de	216	587	226	598	539	737	7
interior	230	587	261	598	539	737	7
frente	57	601	82	611	539	737	7
a	84	601	89	611	539	737	7
provincia	92	601	130	611	539	737	7
costera);	132	601	168	611	539	737	7
y	170	601	175	611	539	737	7
por	178	601	191	611	539	737	7
último,	194	601	223	611	539	737	7
indica	226	601	251	611	539	737	7
la	254	601	261	611	539	737	7
efectividad	57	614	102	625	539	737	7
de	103	614	114	625	539	737	7
las	115	614	127	625	539	737	7
medidas	128	614	163	625	539	737	7
preventivas	165	614	212	625	539	737	7
diseñadas	213	614	255	625	539	737	7
y	256	614	261	625	539	737	7
coordinadas	57	628	107	638	539	737	7
por	110	628	124	638	539	737	7
las	128	628	139	638	539	737	7
Administraciones	142	628	215	638	539	737	7
públicas	218	628	253	638	539	737	7
a	256	628	261	638	539	737	7
nivel	57	641	76	652	539	737	7
local.	78	641	99	652	539	737	7
Los	278	506	291	517	539	737	7
estudiantes	293	506	341	517	539	737	7
que	343	506	359	517	539	737	7
consumen	360	506	403	517	539	737	7
drogas	405	506	433	517	539	737	7
suelen	435	506	462	517	539	737	7
con-	464	506	482	517	539	737	7
sumir	278	520	302	530	539	737	7
varias	303	520	327	530	539	737	7
sustancias	329	520	372	530	539	737	7
y	374	520	378	530	539	737	7
no	380	520	391	530	539	737	7
una	392	520	408	530	539	737	7
sola.	410	520	429	530	539	737	7
El	430	520	438	530	539	737	7
policonsu-	439	520	482	530	539	737	7
mo	278	533	291	544	539	737	7
constituye	295	533	339	544	539	737	7
un	342	533	354	544	539	737	7
patrón	357	533	385	544	539	737	7
de	389	533	399	544	539	737	7
consumo	403	533	441	544	539	737	7
cada	445	533	465	544	539	737	7
vez	468	533	482	544	539	737	7
más	278	547	295	557	539	737	7
prevalente.	297	547	342	557	539	737	7
La	344	547	353	557	539	737	7
Organización	355	547	409	557	539	737	7
Mundial	411	547	446	557	539	737	7
de	448	547	458	557	539	737	7
la	460	547	467	557	539	737	7
Sa-	469	547	482	557	539	737	7
lud	278	560	291	571	539	737	7
define	293	560	319	571	539	737	7
el	322	560	329	571	539	737	7
término	331	560	364	571	539	737	7
“policonsumo”	367	560	428	571	539	737	7
como	429	560	452	571	539	737	7
el	454	560	462	571	539	737	7
con-	464	560	482	571	539	737	7
sumo	278	574	301	584	539	737	7
de	304	574	314	584	539	737	7
más	317	574	334	584	539	737	7
de	337	574	347	584	539	737	7
una	350	574	366	584	539	737	7
sustancia	369	574	408	584	539	737	7
o	411	574	416	584	539	737	7
tipo	419	574	435	584	539	737	7
de	438	574	448	584	539	737	7
sustan-	451	574	482	584	539	737	7
cias,	278	587	295	598	539	737	7
simultáneo	299	587	346	598	539	737	7
o	349	587	354	598	539	737	7
no,	357	587	370	598	539	737	7
que	373	587	389	598	539	737	7
produce	392	587	425	598	539	737	7
dependencia	429	587	482	598	539	737	7
de,	278	601	290	611	539	737	7
al	292	601	300	611	539	737	7
menos,	302	601	332	611	539	737	7
una	334	601	350	611	539	737	7
de	353	601	363	611	539	737	7
ellas.	365	601	386	611	539	737	7
Definir	388	601	416	611	539	737	7
por	419	601	432	611	539	737	7
tanto	435	601	457	611	539	737	7
“poli-	460	601	482	611	539	737	7
consumo”	278	614	320	625	539	737	7
resulta	322	614	351	625	539	737	7
en	354	614	364	625	539	737	7
general	367	614	398	625	539	737	7
complicado,	401	614	450	625	539	737	7
puesto	453	614	482	625	539	737	7
que	278	628	293	638	539	737	7
los	296	628	308	638	539	737	7
adolescentes	310	628	364	638	539	737	7
generalmente	366	628	424	638	539	737	7
son	426	628	441	638	539	737	7
consumi-	443	628	482	638	539	737	7
dores	278	641	300	652	539	737	7
recientes	302	641	340	652	539	737	7
o	342	641	347	652	539	737	7
esporádicos	349	641	397	652	539	737	7
que	399	641	415	652	539	737	7
no	417	641	428	652	539	737	7
han	430	641	446	652	539	737	7
desarro-	448	641	482	652	539	737	7
llado	278	655	298	665	539	737	7
dependencia.	300	655	354	665	539	737	7
En	356	655	367	665	539	737	7
cualquier	368	655	407	665	539	737	7
caso,	408	655	429	665	539	737	7
el	430	655	437	665	539	737	7
policonsu-	439	655	482	665	539	737	7
Rev	345	696	356	704	539	737	7
Pediatr	358	696	379	704	539	737	7
Aten	381	696	396	704	539	737	7
Primaria.	397	696	424	704	539	737	7
2014;16:125-34	426	696	475	704	539	737	7
ISSN:	377	705	393	713	539	737	7
1139-7632	395	705	429	713	539	737	7
•	433	705	436	713	539	737	7
www.pap.es	438	705	475	713	539	737	7
131	486	696	502	707	539	737	7
Vázquez	57	18	77	28	539	737	8
Fernández	79	18	104	28	539	737	8
ME,	105	18	115	28	539	737	8
et	116	18	121	28	539	737	8
al.	123	18	129	28	539	737	8
Consumo	130	18	153	28	539	737	8
de	155	18	161	28	539	737	8
sustancias	162	18	186	28	539	737	8
adictivas	188	18	208	28	539	737	8
en	210	18	216	28	539	737	8
los	217	18	224	28	539	737	8
adolescentes	225	18	256	28	539	737	8
de	257	18	263	28	539	737	8
13	265	18	271	28	539	737	8
a	273	18	275	28	539	737	8
18	277	18	283	28	539	737	8
años	285	18	296	28	539	737	8
y	298	18	300	28	539	737	8
otras	302	18	314	28	539	737	8
conductas	315	18	340	28	539	737	8
de	341	18	347	28	539	737	8
riesgo	349	18	363	28	539	737	8
relacionadas	364	18	394	28	539	737	8
mo	57	55	70	66	539	737	8
busca	74	55	98	66	539	737	8
potenciar	101	55	141	66	539	737	8
o	144	55	149	66	539	737	8
compensar	153	55	199	66	539	737	8
los	202	55	214	66	539	737	8
efectos	217	55	247	66	539	737	8
de	251	55	261	66	539	737	8
diferentes	57	69	99	80	539	737	8
drogas	102	69	130	80	539	737	8
o,	134	69	140	80	539	737	8
simplemente,	144	69	201	80	539	737	8
experimentar	204	69	261	80	539	737	8
nuevas	57	83	86	94	539	737	8
sensaciones,	88	83	139	94	539	737	8
aumenta	141	83	179	94	539	737	8
claramente	181	83	227	94	539	737	8
los	229	83	241	94	539	737	8
ries-	243	83	261	94	539	737	8
gos	57	96	71	107	539	737	8
y	73	96	77	107	539	737	8
los	79	96	91	107	539	737	8
problemas	93	96	136	107	539	737	8
sanitarios	138	96	179	107	539	737	8
y	180	96	185	107	539	737	8
sociales	187	96	219	107	539	737	8
asociados	221	96	261	107	539	737	8
al	57	110	64	121	539	737	8
consumo	66	110	104	121	539	737	8
y	106	110	111	121	539	737	8
dificulta	113	110	147	121	539	737	8
su	149	110	159	121	539	737	8
tratamiento	161	110	211	121	539	737	8
18	211	109	218	116	539	737	8
.	218	110	220	121	539	737	8
Es	222	110	231	121	539	737	8
impor-	233	110	261	121	539	737	8
tante	57	124	79	135	539	737	8
detectar	81	124	115	135	539	737	8
su	118	124	127	135	539	737	8
consumo	129	124	167	135	539	737	8
para	169	124	188	135	539	737	8
orientar	190	124	223	135	539	737	8
las	225	124	236	135	539	737	8
inter-	239	124	261	135	539	737	8
venciones.	57	138	100	148	539	737	8
En	104	138	114	148	539	737	8
nuestro	118	138	150	148	539	737	8
estudio,	154	138	187	148	539	737	8
un	191	138	202	148	539	737	8
38,3%	206	138	231	148	539	737	8
de	235	138	245	148	539	737	8
los	249	138	261	148	539	737	8
adolescentes	57	151	111	162	539	737	8
han	114	151	130	162	539	737	8
consumido	133	151	179	162	539	737	8
dos	183	151	197	162	539	737	8
o	200	151	206	162	539	737	8
más	209	151	226	162	539	737	8
sustan-	230	151	261	162	539	737	8
cias,	57	165	74	176	539	737	8
frente	78	165	103	176	539	737	8
a	106	165	111	176	539	737	8
un	114	165	125	176	539	737	8
39,7%	129	165	154	176	539	737	8
que	157	165	173	176	539	737	8
han	176	165	192	176	539	737	8
consumido	195	165	241	176	539	737	8
una	245	165	261	176	539	737	8
sola	57	179	73	189	539	737	8
sustancia,	75	179	117	189	539	737	8
vez.	149	179	165	189	539	737	8
Del	167	179	181	189	539	737	8
mismo	183	179	211	189	539	737	8
modo	213	179	237	189	539	737	8
es	240	179	249	189	539	737	8
de	251	179	261	189	539	737	8
destacar	57	192	92	203	539	737	8
que	96	192	111	203	539	737	8
un	115	192	126	203	539	737	8
22%	129	192	147	203	539	737	8
de	151	192	161	203	539	737	8
los	164	192	176	203	539	737	8
jóvenes	179	192	211	203	539	737	8
de	214	192	224	203	539	737	8
13	228	192	238	203	539	737	8
a	242	192	247	203	539	737	8
18	250	192	261	203	539	737	8
años	57	206	76	217	539	737	8
no	79	206	89	217	539	737	8
ha	92	206	102	217	539	737	8
consumido	105	206	150	217	539	737	8
ninguna	153	206	187	217	539	737	8
sustancia	190	206	229	217	539	737	8
en	231	206	242	217	539	737	8
nin-	244	206	261	217	539	737	8
gún	57	220	73	230	539	737	8
momento.	75	220	117	230	539	737	8
En	119	220	130	230	539	737	8
el	131	220	139	230	539	737	8
análisis	141	220	171	230	539	737	8
de	173	220	183	230	539	737	8
las	185	220	197	230	539	737	8
combinaciones	199	220	261	230	539	737	8
destaca	57	233	89	244	539	737	8
el	92	233	99	244	539	737	8
patrón	103	233	131	244	539	737	8
de	134	233	144	244	539	737	8
policonsumo	147	233	201	244	539	737	8
de	205	233	215	244	539	737	8
alcohol,	218	233	250	244	539	737	8
el	253	233	261	244	539	737	8
tabaco	57	247	85	258	539	737	8
y	88	247	93	258	539	737	8
el	96	247	103	258	539	737	8
cannabis.	107	247	146	258	539	737	8
El	150	247	157	258	539	737	8
resto	160	247	181	258	539	737	8
de	185	247	195	258	539	737	8
sustancias	198	247	242	258	539	737	8
psi-	246	247	261	258	539	737	8
coestimulantes	57	261	121	272	539	737	8
(éxtasis,	126	261	160	272	539	737	8
anfetaminas),	164	261	222	272	539	737	8
cocaína,	227	261	261	272	539	737	8
etc.,	57	274	73	285	539	737	8
con	75	274	90	285	539	737	8
bajos	92	274	114	285	539	737	8
porcentajes	116	274	164	285	539	737	8
de	166	274	176	285	539	737	8
consumo	179	274	216	285	539	737	8
se	219	274	227	285	539	737	8
asocian	230	274	261	285	539	737	8
a	57	288	62	299	539	737	8
otras	64	288	84	299	539	737	8
drogas,	86	288	116	299	539	737	8
lo	118	288	125	299	539	737	8
que	127	288	143	299	539	737	8
hace	145	288	164	299	539	737	8
pensar	166	288	194	299	539	737	8
que	196	288	212	299	539	737	8
son	213	288	228	299	539	737	8
sustan-	230	288	261	299	539	737	8
cias	57	302	72	313	539	737	8
de	75	302	85	313	539	737	8
consumo	87	302	125	313	539	737	8
ocasional,	128	302	169	313	539	737	8
“añadidas”	171	302	216	313	539	737	8
como	218	302	240	313	539	737	8
con-	243	302	261	313	539	737	8
sumos	57	316	84	326	539	737	8
secundarios	89	316	139	326	539	737	8
o	143	316	148	326	539	737	8
complementarios	152	316	226	326	539	737	8
a	230	316	235	326	539	737	8
otras	239	316	261	326	539	737	8
sustancias	57	329	101	340	539	737	8
y	104	329	109	340	539	737	8
no	112	329	123	340	539	737	8
como	127	329	150	340	539	737	8
sustancias	153	329	197	340	539	737	8
principales,	201	329	248	340	539	737	8
es	252	329	261	340	539	737	8
decir,	57	343	78	354	539	737	8
se	81	343	90	354	539	737	8
consumen	92	343	135	354	539	737	8
cuando	138	343	168	354	539	737	8
ya	171	343	180	354	539	737	8
se	183	343	192	354	539	737	8
consumen	194	343	237	354	539	737	8
otras	240	343	261	354	539	737	8
sustancias.	57	357	102	367	539	737	8
En	57	373	67	384	539	737	8
nuestro	69	373	101	384	539	737	8
estudio	104	373	134	384	539	737	8
y	137	373	141	384	539	737	8
en	144	373	154	384	539	737	8
España	156	373	186	384	539	737	8
en	188	373	198	384	539	737	8
general,	201	373	233	384	539	737	8
se	236	373	245	384	539	737	8
ob-	247	373	261	384	539	737	8
serva	57	387	78	398	539	737	8
una	81	387	97	398	539	737	8
tendencia	99	387	141	398	539	737	8
estable	143	387	173	398	539	737	8
en	176	387	186	398	539	737	8
la	189	387	196	398	539	737	8
evolución	199	387	238	398	539	737	8
de	241	387	251	398	539	737	8
la	253	387	261	398	539	737	8
edad	57	400	77	411	539	737	8
media	79	400	104	411	539	737	8
de	106	400	116	411	539	737	8
inicio	118	400	140	411	539	737	8
del	142	400	154	411	539	737	8
consumo	156	400	194	411	539	737	8
de	195	400	205	411	539	737	8
estas	207	400	228	411	539	737	8
sustan-	230	400	261	411	539	737	8
cias,	57	414	74	425	539	737	8
bastante	77	414	114	425	539	737	8
precoz	117	414	144	425	539	737	8
en	148	414	158	425	539	737	8
el	161	414	168	425	539	737	8
inicio	171	414	194	425	539	737	8
del	197	414	210	425	539	737	8
alcohol	213	414	243	425	539	737	8
y	246	414	250	425	539	737	8
el	253	414	261	425	539	737	8
tabaco,	57	428	86	439	539	737	8
y	89	428	93	439	539	737	8
un	95	428	106	439	539	737	8
año	109	428	124	439	539	737	8
más	126	428	144	439	539	737	8
tarde	146	428	168	439	539	737	8
la	170	428	178	439	539	737	8
del	180	428	192	439	539	737	8
resto	195	428	215	439	539	737	8
de	218	428	228	439	539	737	8
sustan-	230	428	261	439	539	737	8
cias	57	442	72	452	539	737	8
8	72	440	76	448	539	737	8
.	76	442	78	452	539	737	8
Consideramos	81	442	140	452	539	737	8
por	143	442	157	452	539	737	8
tanto	159	442	182	452	539	737	8
importante	185	442	232	452	539	737	8
detec-	235	442	261	452	539	737	8
tar	57	455	69	466	539	737	8
el	71	455	78	466	539	737	8
consumo	81	455	119	466	539	737	8
precoz	121	455	148	466	539	737	8
de	150	455	161	466	539	737	8
sustancias	163	455	206	466	539	737	8
tóxicas,	209	455	240	466	539	737	8
para	242	455	261	466	539	737	8
evitar	57	469	80	480	539	737	8
la	83	469	90	480	539	737	8
progresión	93	469	137	480	539	737	8
hacia	140	469	162	480	539	737	8
el	165	469	172	480	539	737	8
policonsumo	175	469	228	480	539	737	8
de	231	469	241	480	539	737	8
dro-	244	469	261	480	539	737	8
gas	57	483	71	493	539	737	8
consideradas	73	483	127	493	539	737	8
más	129	483	146	493	539	737	8
peligrosas.	148	483	192	493	539	737	8
No	57	499	69	510	539	737	8
se	72	499	81	510	539	737	8
observaron	84	499	130	510	539	737	8
diferencias	133	499	178	510	539	737	8
intersexuales	181	499	237	510	539	737	8
en	240	499	250	510	539	737	8
la	253	499	261	510	539	737	8
edad	57	513	77	524	539	737	8
de	79	513	89	524	539	737	8
inicio,	92	513	115	524	539	737	8
ni	118	513	126	524	539	737	8
en	128	513	138	524	539	737	8
el	141	513	148	524	539	737	8
patrón	150	513	178	524	539	737	8
de	180	513	190	524	539	737	8
consumo,	192	513	232	524	539	737	8
que	234	513	250	524	539	737	8
es	252	513	261	524	539	737	8
bastante	57	527	93	537	539	737	8
constante	96	527	137	537	539	737	8
en	139	527	150	537	539	737	8
los	152	527	164	537	539	737	8
últimos	167	527	198	537	539	737	8
años	201	527	221	537	539	737	8
para	223	527	242	537	539	737	8
am-	244	527	261	537	539	737	8
bos	57	540	71	551	539	737	8
sexos.	73	540	98	551	539	737	8
En	100	540	111	551	539	737	8
España,	113	540	144	551	539	737	8
en	147	540	157	551	539	737	8
la	159	540	166	551	539	737	8
actualidad,	169	540	214	551	539	737	8
tanto	216	540	239	551	539	737	8
en	241	540	251	551	539	737	8
el	254	540	261	551	539	737	8
sexo	57	554	75	565	539	737	8
masculino	78	554	121	565	539	737	8
como	124	554	147	565	539	737	8
en	150	554	160	565	539	737	8
el	163	554	171	565	539	737	8
femenino,	174	554	215	565	539	737	8
las	218	554	230	565	539	737	8
drogas	233	554	261	565	539	737	8
están	57	568	79	578	539	737	8
vinculadas	82	568	125	578	539	737	8
a	128	568	133	578	539	737	8
la	135	568	142	578	539	737	8
cultura	144	568	174	578	539	737	8
del	176	568	188	578	539	737	8
ocio,	190	568	209	578	539	737	8
su	211	568	221	578	539	737	8
consumo	223	568	261	578	539	737	8
se	57	581	66	592	539	737	8
concentra	69	581	110	592	539	737	8
los	113	581	125	592	539	737	8
fines	128	581	148	592	539	737	8
de	152	581	162	592	539	737	8
semana,	165	581	200	592	539	737	8
fundamental-	203	581	261	592	539	737	8
mente	57	595	84	606	539	737	8
por	86	595	99	606	539	737	8
la	102	595	109	606	539	737	8
noche,	111	595	138	606	539	737	8
a	140	595	145	606	539	737	8
diferencia	147	595	188	606	539	737	8
de	190	595	200	606	539	737	8
lo	202	595	210	606	539	737	8
que	212	595	227	606	539	737	8
sucedía	230	595	261	606	539	737	8
en	57	609	67	619	539	737	8
los	69	609	80	619	539	737	8
años	82	609	101	619	539	737	8
80,	103	609	115	619	539	737	8
donde	117	609	143	619	539	737	8
el	144	609	152	619	539	737	8
consumo	153	609	191	619	539	737	8
de	193	609	203	619	539	737	8
drogas	204	609	232	619	539	737	8
estaba	233	609	261	619	539	737	8
asociado	57	622	93	633	539	737	8
a	95	622	100	633	539	737	8
la	102	622	110	633	539	737	8
marginalidad	112	622	167	633	539	737	8
y	169	622	173	633	539	737	8
a	176	622	181	633	539	737	8
la	183	622	190	633	539	737	8
delincuencia	193	622	245	633	539	737	8
19	245	621	252	629	539	737	8
.	252	622	254	633	539	737	8
Y	256	622	261	633	539	737	8
no	57	636	67	647	539	737	8
por	70	636	83	647	539	737	8
ello	86	636	101	647	539	737	8
deja	103	636	120	647	539	737	8
de	123	636	133	647	539	737	8
ser	135	636	147	647	539	737	8
menos	150	636	178	647	539	737	8
peligroso	180	636	217	647	539	737	8
ya	220	636	229	647	539	737	8
que	231	636	247	647	539	737	8
los	249	636	261	647	539	737	8
problemas	57	650	101	661	539	737	8
de	104	650	114	661	539	737	8
las	117	650	128	661	539	737	8
drogas	131	650	159	661	539	737	8
persisten	162	650	200	661	539	737	8
durante	203	650	236	661	539	737	8
la	238	650	246	661	539	737	8
se-	249	650	261	661	539	737	8
mana	57	663	81	674	539	737	8
y	84	663	88	674	539	737	8
el	91	663	98	674	539	737	8
riesgo	101	663	126	674	539	737	8
de	129	663	139	674	539	737	8
los	142	663	154	674	539	737	8
consumos	157	663	199	674	539	737	8
intensivos	202	663	244	674	539	737	8
du-	247	663	261	674	539	737	8
132	35	696	52	707	539	737	8
Rev	62	696	74	704	539	737	8
Pediatr	76	696	97	704	539	737	8
Aten	99	696	113	704	539	737	8
Primaria.	115	696	141	704	539	737	8
2014;16:125-34	143	696	193	704	539	737	8
ISSN:	62	705	78	713	539	737	8
1139-7632	80	705	114	713	539	737	8
•	118	705	122	713	539	737	8
www.pap.es	123	705	161	713	539	737	8
rante	278	55	300	66	539	737	8
cortos	302	55	328	66	539	737	8
periodos	330	55	366	66	539	737	8
de	368	55	378	66	539	737	8
tiempo	381	55	411	66	539	737	8
(daño	413	55	437	66	539	737	8
neurológi-	439	55	482	66	539	737	8
co,	278	69	289	80	539	737	8
accidentes,	295	69	342	80	539	737	8
sexo	347	69	366	80	539	737	8
sin	372	69	384	80	539	737	8
protección,	390	69	437	80	539	737	8
violencia,	442	69	482	80	539	737	8
etc.)	278	83	295	93	539	737	8
20	295	81	303	89	539	737	8
.	303	83	305	93	539	737	8
Aunque	278	99	310	110	539	737	8
se	312	99	321	110	539	737	8
mantiene	323	99	363	110	539	737	8
estable	365	99	395	110	539	737	8
la	397	99	405	110	539	737	8
extensión	407	99	447	110	539	737	8
del	449	99	462	110	539	737	8
con-	464	99	482	110	539	737	8
sumo	278	112	301	123	539	737	8
de	303	112	313	123	539	737	8
alcohol	315	112	345	123	539	737	8
a	347	112	352	123	539	737	8
lo	354	112	362	123	539	737	8
largo	364	112	385	123	539	737	8
del	387	112	399	123	539	737	8
tiempo,	402	112	433	123	539	737	8
aumenta	435	112	472	123	539	737	8
la	475	112	482	123	539	737	8
tendencia	278	126	319	137	539	737	8
a	322	126	327	137	539	737	8
beber	330	126	354	137	539	737	8
de	357	126	367	137	539	737	8
forma	370	126	395	137	539	737	8
más	399	126	416	137	539	737	8
intensiva	419	126	457	137	539	737	8
entre	460	126	482	137	539	737	8
los	278	140	289	150	539	737	8
que	291	140	307	150	539	737	8
beben	308	140	334	150	539	737	8
(borracheras	336	140	387	150	539	737	8
y	389	140	393	150	539	737	8
binge	395	140	418	150	539	737	8
drinking	419	140	453	150	539	737	8
21	453	138	460	146	539	737	8
).	460	140	465	150	539	737	8
Son	466	140	482	150	539	737	8
los	278	153	289	164	539	737	8
varones	292	153	324	164	539	737	8
los	326	153	338	164	539	737	8
que	340	153	356	164	539	737	8
presentan	358	153	400	164	539	737	8
consumos	402	153	444	164	539	737	8
más	447	153	464	164	539	737	8
ele-	467	153	482	164	539	737	8
vados	278	167	301	178	539	737	8
de	303	167	313	178	539	737	8
alcohol,	315	167	346	178	539	737	8
tabaco,	348	167	377	178	539	737	8
porros	379	167	405	178	539	737	8
y	407	167	411	178	539	737	8
policonsumos	413	167	470	178	539	737	8
de	472	167	482	178	539	737	8
tres	278	180	293	191	539	737	8
o	296	180	301	191	539	737	8
más	304	180	322	191	539	737	8
sustancias.	325	180	370	191	539	737	8
Esto	373	180	391	191	539	737	8
explicaría	394	180	433	191	539	737	8
en	436	180	447	191	539	737	8
parte	450	180	472	191	539	737	8
la	475	180	482	191	539	737	8
importancia	278	194	328	205	539	737	8
de	331	194	341	205	539	737	8
abordar	344	194	376	205	539	737	8
el	379	194	386	205	539	737	8
tema	389	194	411	205	539	737	8
de	414	194	424	205	539	737	8
las	427	194	438	205	539	737	8
drogas	441	194	469	205	539	737	8
de	472	194	482	205	539	737	8
forma	278	207	303	218	539	737	8
diferencial	305	207	348	218	539	737	8
en	350	207	360	218	539	737	8
hombres	362	207	399	218	539	737	8
y	401	207	405	218	539	737	8
mujeres.	407	207	443	218	539	737	8
En	278	224	288	235	539	737	8
general,	290	224	322	235	539	737	8
se	324	224	333	235	539	737	8
demuestra	334	224	379	235	539	737	8
que	380	224	396	235	539	737	8
la	397	224	405	235	539	737	8
percepción	406	224	451	235	539	737	8
de	453	224	463	235	539	737	8
ries-	464	224	482	235	539	737	8
go	278	237	288	248	539	737	8
ante	290	237	309	248	539	737	8
el	311	237	318	248	539	737	8
consumo	320	237	358	248	539	737	8
de	360	237	370	248	539	737	8
estas	372	237	393	248	539	737	8
sustancias	395	237	439	248	539	737	8
se	441	237	450	248	539	737	8
relacio-	452	237	482	248	539	737	8
na	278	251	288	262	539	737	8
con	290	251	305	262	539	737	8
la	307	251	314	262	539	737	8
tendencia	316	251	357	262	539	737	8
presente	359	251	394	262	539	737	8
y	396	251	401	262	539	737	8
futura	403	251	429	262	539	737	8
de	430	251	440	262	539	737	8
consumo.	442	251	482	262	539	737	8
En	278	265	288	275	539	737	8
el	290	265	297	275	539	737	8
estudio	300	265	330	275	539	737	8
nacional	332	265	367	275	539	737	8
ESTUDES	370	265	407	275	539	737	8
se	409	265	418	275	539	737	8
demuestra	420	265	464	275	539	737	8
que	466	265	482	275	539	737	8
la	278	278	285	289	539	737	8
percepción	288	278	333	289	539	737	8
de	336	278	346	289	539	737	8
riesgo	348	278	373	289	539	737	8
en	376	278	386	289	539	737	8
el	389	278	396	289	539	737	8
consumo	399	278	437	289	539	737	8
de	439	278	450	289	539	737	8
alcohol	452	278	482	289	539	737	8
es	278	292	287	302	539	737	8
de	288	292	298	302	539	737	8
las	300	292	311	302	539	737	8
más	313	292	330	302	539	737	8
bajas,	332	292	355	302	539	737	8
y	357	292	361	302	539	737	8
que	363	292	379	302	539	737	8
la	380	292	387	302	539	737	8
del	389	292	402	302	539	737	8
consumo	403	292	441	302	539	737	8
de	443	292	453	302	539	737	8
tabaco	454	292	482	302	539	737	8
muestra	278	305	313	316	539	737	8
una	316	305	332	316	539	737	8
tendencia	335	305	376	316	539	737	8
en	380	305	390	316	539	737	8
ascenso,	393	305	428	316	539	737	8
estando	431	305	465	316	539	737	8
por	468	305	482	316	539	737	8
encima	278	319	308	330	539	737	8
de	310	319	320	330	539	737	8
los	323	319	334	330	539	737	8
90	337	319	347	330	539	737	8
en	349	319	360	330	539	737	8
el	362	319	369	330	539	737	8
año	371	319	387	330	539	737	8
2010.	389	319	412	330	539	737	8
En	414	319	425	330	539	737	8
nuestro	427	319	459	330	539	737	8
estu-	461	319	482	330	539	737	8
dio,	278	332	292	343	539	737	8
la	294	332	302	343	539	737	8
percepción	303	332	348	343	539	737	8
de	350	332	360	343	539	737	8
riesgo	362	332	387	343	539	737	8
relacionada	389	332	437	343	539	737	8
con	438	332	453	343	539	737	8
el	455	332	462	343	539	737	8
con-	464	332	482	343	539	737	8
sumo	278	346	301	357	539	737	8
de	304	346	314	357	539	737	8
drogas	317	346	345	357	539	737	8
ilegales	348	346	380	357	539	737	8
es	383	346	392	357	539	737	8
bastante	395	346	432	357	539	737	8
alta,	435	346	453	357	539	737	8
lo	456	346	463	357	539	737	8
que	466	346	482	357	539	737	8
explicaría	278	360	317	370	539	737	8
en	320	360	330	370	539	737	8
parte	332	360	354	370	539	737	8
la	356	360	364	370	539	737	8
menor	366	360	393	370	539	737	8
proporción	395	360	440	370	539	737	8
de	442	360	452	370	539	737	8
consu-	454	360	482	370	539	737	8
mo	278	373	291	384	539	737	8
de	293	373	303	384	539	737	8
drogas	306	373	333	384	539	737	8
ilegales,	335	373	368	384	539	737	8
respecto	370	373	405	384	539	737	8
a	407	373	412	384	539	737	8
otros	414	373	435	384	539	737	8
estudios.	438	373	474	384	539	737	8
Conocida	278	389	316	400	539	737	8
es	319	389	328	400	539	737	8
por	330	389	344	400	539	737	8
todos	347	389	370	400	539	737	8
la	373	389	380	400	539	737	8
asociación	383	389	426	400	539	737	8
del	429	389	441	400	539	737	8
consumo	444	389	482	400	539	737	8
de	278	403	288	414	539	737	8
alcohol	290	403	320	414	539	737	8
y	322	403	326	414	539	737	8
drogas	329	403	356	414	539	737	8
con	359	403	373	414	539	737	8
la	376	403	383	414	539	737	8
morbimortalidad	385	403	456	414	539	737	8
de	458	403	468	414	539	737	8
los	470	403	482	414	539	737	8
accidentes	278	417	322	427	539	737	8
de	325	417	335	427	539	737	8
tráfico	338	417	365	427	539	737	8
y	368	417	372	427	539	737	8
otros	375	417	397	427	539	737	8
problemas	400	417	444	427	539	737	8
22,23	444	415	460	423	539	737	8
.	460	417	462	427	539	737	8
Que	465	417	482	427	539	737	8
un	278	430	289	441	539	737	8
20,3%	292	430	317	441	539	737	8
de	320	430	330	441	539	737	8
los	333	430	344	441	539	737	8
adolescentes	347	430	401	441	539	737	8
se	404	430	413	441	539	737	8
hayan	416	430	441	441	539	737	8
montado	444	430	482	441	539	737	8
en	278	444	288	454	539	737	8
un	291	444	302	454	539	737	8
vehículo	304	444	338	454	539	737	8
con	341	444	356	454	539	737	8
alguien	358	444	389	454	539	737	8
bajo	391	444	409	454	539	737	8
los	412	444	423	454	539	737	8
efectos	426	444	455	454	539	737	8
de	458	444	468	454	539	737	8
las	470	444	482	454	539	737	8
drogas	278	457	306	468	539	737	8
o	308	457	313	468	539	737	8
del	315	457	328	468	539	737	8
alcohol,	330	457	362	468	539	737	8
que	364	457	380	468	539	737	8
un	382	457	393	468	539	737	8
8,3%	396	457	415	468	539	737	8
haya	418	457	437	468	539	737	8
conducido	439	457	482	468	539	737	8
un	278	471	289	482	539	737	8
vehículo	291	471	325	482	539	737	8
(moto	328	471	353	482	539	737	8
o	355	471	360	482	539	737	8
coche)	362	471	389	482	539	737	8
bajo	391	471	409	482	539	737	8
los	411	471	423	482	539	737	8
efectos	425	471	455	482	539	737	8
del	457	471	469	482	539	737	8
al-	471	471	482	482	539	737	8
cohol	278	484	300	495	539	737	8
o	302	484	307	495	539	737	8
las	309	484	320	495	539	737	8
drogas	322	484	350	495	539	737	8
o	352	484	357	495	539	737	8
que	359	484	374	495	539	737	8
un	376	484	387	495	539	737	8
16,6%	389	484	414	495	539	737	8
haya	415	484	435	495	539	737	8
tenido	437	484	463	495	539	737	8
pro-	465	484	482	495	539	737	8
blemas	278	498	308	509	539	737	8
a	311	498	316	509	539	737	8
causa	319	498	343	509	539	737	8
del	346	498	359	509	539	737	8
consumo	362	498	400	509	539	737	8
de	403	498	413	509	539	737	8
drogas	417	498	445	509	539	737	8
pone	448	498	469	509	539	737	8
de	472	498	482	509	539	737	8
manifiesto	278	512	323	522	539	737	8
este	327	512	345	522	539	737	8
riesgo,	349	512	376	522	539	737	8
en	380	512	390	522	539	737	8
proporción	395	512	440	522	539	737	8
similar	444	512	473	522	539	737	8
a	477	512	482	522	539	737	8
otras	278	525	299	536	539	737	8
encuestas	301	525	342	536	539	737	8
8	342	524	346	531	539	737	8
.	346	525	348	536	539	737	8
Nuestros	278	541	315	552	539	737	8
resultados	317	541	360	552	539	737	8
muestran	361	541	401	552	539	737	8
una	403	541	419	552	539	737	8
vez	421	541	434	552	539	737	8
más	436	541	454	552	539	737	8
la	455	541	463	552	539	737	8
aso-	465	541	482	552	539	737	8
ciación	278	555	307	566	539	737	8
de	310	555	320	566	539	737	8
hábitos	323	555	354	566	539	737	8
de	357	555	367	566	539	737	8
riesgo	370	555	395	566	539	737	8
de	398	555	408	566	539	737	8
los	411	555	422	566	539	737	8
adolescentes:	425	555	482	566	539	737	8
beber	278	569	301	579	539	737	8
alcohol,	304	569	336	579	539	737	8
fumar,	338	569	365	579	539	737	8
tomar	367	569	393	579	539	737	8
drogas,	395	569	425	579	539	737	8
mantener	427	569	468	579	539	737	8
re-	471	569	482	579	539	737	8
laciones	278	582	312	593	539	737	8
sexuales	315	582	350	593	539	737	8
con	354	582	368	593	539	737	8
penetración	372	582	421	593	539	737	8
y	424	582	429	593	539	737	8
robar	432	582	454	593	539	737	8
cosas,	457	582	482	593	539	737	8
especialmente	278	596	338	606	539	737	8
a	340	596	345	606	539	737	8
medida	348	596	379	606	539	737	8
que	381	596	397	606	539	737	8
aumenta	399	596	437	606	539	737	8
la	439	596	447	606	539	737	8
edad	449	596	469	606	539	737	8
de	472	596	482	606	539	737	8
los	278	609	289	620	539	737	8
encuestados.	292	609	346	620	539	737	8
Observamos	349	609	400	620	539	737	8
una	402	609	418	620	539	737	8
fuerte	421	609	446	620	539	737	8
relación	449	609	482	620	539	737	8
entre	278	623	299	634	539	737	8
fumar	301	623	327	634	539	737	8
y	329	623	333	634	539	737	8
tomar	335	623	360	634	539	737	8
drogas.	362	623	392	634	539	737	8
También	393	623	429	634	539	737	8
los	431	623	442	634	539	737	8
malos	444	623	469	634	539	737	8
re-	471	623	482	634	539	737	8
sultados	278	636	313	647	539	737	8
escolares	315	636	353	647	539	737	8
y	355	636	359	647	539	737	8
la	362	636	369	647	539	737	8
hora	371	636	390	647	539	737	8
de	392	636	402	647	539	737	8
llegada	405	636	435	647	539	737	8
a	437	636	442	647	539	737	8
casa	444	636	462	647	539	737	8
des-	465	636	482	647	539	737	8
pués	278	650	297	661	539	737	8
de	299	650	309	661	539	737	8
la	311	650	318	661	539	737	8
una	320	650	336	661	539	737	8
son	337	650	352	661	539	737	8
factores	354	650	387	661	539	737	8
que	388	650	404	661	539	737	8
propician	406	650	444	661	539	737	8
el	446	650	453	661	539	737	8
consu-	454	650	482	661	539	737	8
mo	278	664	291	674	539	737	8
de	296	664	306	674	539	737	8
sustancias	310	664	355	674	539	737	8
adictivas,	359	664	398	674	539	737	8
y	402	664	406	674	539	737	8
que	411	664	427	674	539	737	8
indican	431	664	462	674	539	737	8
que	466	664	482	674	539	737	8
Vázquez	145	18	165	28	539	737	9
Fernández	167	18	192	28	539	737	9
ME,	193	18	203	28	539	737	9
et	204	18	209	28	539	737	9
al.	211	18	216	28	539	737	9
Consumo	218	18	241	28	539	737	9
de	243	18	249	28	539	737	9
sustancias	250	18	274	28	539	737	9
adictivas	276	18	296	28	539	737	9
en	298	18	304	28	539	737	9
los	305	18	312	28	539	737	9
adolescentes	313	18	344	28	539	737	9
de	345	18	351	28	539	737	9
13	353	18	359	28	539	737	9
a	361	18	363	28	539	737	9
18	365	18	371	28	539	737	9
años	373	18	384	28	539	737	9
y	385	18	388	28	539	737	9
otras	390	18	402	28	539	737	9
conductas	403	18	427	28	539	737	9
de	429	18	435	28	539	737	9
riesgo	437	18	451	28	539	737	9
relacionadas	452	18	482	28	539	737	9
sobre	57	55	79	66	539	737	9
ellos	81	55	100	66	539	737	9
hay	102	55	116	66	539	737	9
que	118	55	134	66	539	737	9
ejercer	136	55	163	66	539	737	9
un	165	55	176	66	539	737	9
control	178	55	207	66	539	737	9
más	209	55	226	66	539	737	9
exhaus-	228	55	261	66	539	737	9
tivo.	57	70	74	80	539	737	9
Sin	77	70	89	80	539	737	9
embargo,	92	70	131	80	539	737	9
el	134	70	141	80	539	737	9
nivel	144	70	163	80	539	737	9
socioeconómico	166	70	232	80	539	737	9
afecta	235	70	261	80	539	737	9
de	57	84	67	94	539	737	9
forma	68	84	93	94	539	737	9
desigual	95	84	129	94	539	737	9
a	131	84	136	94	539	737	9
las	137	84	149	94	539	737	9
distintas	150	84	186	94	539	737	9
conductas	188	84	230	94	539	737	9
de	231	84	241	94	539	737	9
ries-	243	84	261	94	539	737	9
go,	57	98	69	109	539	737	9
resultando	71	98	116	109	539	737	9
significativa	118	98	168	109	539	737	9
la	170	98	178	109	539	737	9
asociación	180	98	223	109	539	737	9
del	226	98	239	109	539	737	9
nivel	241	98	261	109	539	737	9
socioeconomico	57	112	123	123	539	737	9
bajo	125	112	143	123	539	737	9
con	146	112	160	123	539	737	9
el	163	112	170	123	539	737	9
consumo	173	112	211	123	539	737	9
de	213	112	223	123	539	737	9
tabaco	226	112	254	123	539	737	9
y	256	112	261	123	539	737	9
el	57	126	64	137	539	737	9
resto	66	126	87	137	539	737	9
de	88	126	98	137	539	737	9
drogas,	100	126	130	137	539	737	9
y	132	126	136	137	539	737	9
no	138	126	149	137	539	737	9
con	151	126	165	137	539	737	9
el	167	126	174	137	539	737	9
alcohol.	176	126	208	137	539	737	9
El	210	126	217	137	539	737	9
factor	219	126	243	137	539	737	9
que	245	126	261	137	539	737	9
más	57	140	74	151	539	737	9
influye	78	140	106	151	539	737	9
en	109	140	120	151	539	737	9
el	123	140	130	151	539	737	9
uso	134	140	149	151	539	737	9
de	152	140	162	151	539	737	9
todas	165	140	189	151	539	737	9
estas	192	140	214	151	539	737	9
sustancias	217	140	261	151	539	737	9
adictivas	57	154	93	165	539	737	9
es	94	154	103	165	539	737	9
el	105	154	112	165	539	737	9
consumo	114	154	152	165	539	737	9
de	153	154	163	165	539	737	9
las	165	154	176	165	539	737	9
mismas	178	154	211	165	539	737	9
por	212	154	226	165	539	737	9
el	228	154	235	165	539	737	9
grupo	237	154	261	165	539	737	9
de	57	168	67	179	539	737	9
iguales.	69	168	101	179	539	737	9
Estos	104	168	125	179	539	737	9
hechos	128	168	157	179	539	737	9
confirman	160	168	202	179	539	737	9
que	205	168	221	179	539	737	9
el	223	168	231	179	539	737	9
consu-	233	168	261	179	539	737	9
mo	57	182	70	193	539	737	9
de	72	182	82	193	539	737	9
tóxicos	84	182	113	193	539	737	9
se	115	182	124	193	539	737	9
trata	126	182	146	193	539	737	9
de	148	182	158	193	539	737	9
un	160	182	171	193	539	737	9
problema	173	182	212	193	539	737	9
social	214	182	237	193	539	737	9
y	239	182	244	193	539	737	9
cul-	246	182	261	193	539	737	9
tural	57	196	76	207	539	737	9
asociado	79	196	115	207	539	737	9
al	118	196	125	207	539	737	9
entorno	128	196	160	207	539	737	9
y	163	196	167	207	539	737	9
menos	170	196	198	207	539	737	9
a	200	196	205	207	539	737	9
factores	208	196	241	207	539	737	9
eco-	244	196	261	207	539	737	9
nómicos	57	211	91	221	539	737	9
24,25	91	209	107	217	539	737	9
.	107	211	109	221	539	737	9
sultas	278	55	302	66	539	737	9
de	304	55	314	66	539	737	9
AP.	315	55	327	66	539	737	9
Es	329	55	337	66	539	737	9
muy	339	55	357	66	539	737	9
importante	359	55	406	66	539	737	9
el	407	55	414	66	539	737	9
registro	416	55	447	66	539	737	9
comple-	449	55	482	66	539	737	9
to	278	69	286	80	539	737	9
en	289	69	300	80	539	737	9
la	302	69	310	80	539	737	9
historia	312	69	344	80	539	737	9
del	347	69	359	80	539	737	9
inicio	362	69	384	80	539	737	9
en	387	69	397	80	539	737	9
el	400	69	407	80	539	737	9
hábito,	410	69	439	80	539	737	9
patrón	441	69	469	80	539	737	9
de	472	69	482	80	539	737	9
consumo	278	83	316	94	539	737	9
y	318	83	322	94	539	737	9
valoración	324	83	366	94	539	737	9
de	368	83	378	94	539	737	9
un	380	83	391	94	539	737	9
consumo	394	83	431	94	539	737	9
problemáti-	433	83	482	94	539	737	9
co,	278	98	289	108	539	737	9
con	291	98	305	108	539	737	9
más	308	98	325	108	539	737	9
o	327	98	332	108	539	737	9
menos	334	98	362	108	539	737	9
dependencia.	364	98	419	108	539	737	9
Son	421	98	437	108	539	737	9
necesarios	439	98	482	108	539	737	9
un	278	112	289	122	539	737	9
aprendizaje	292	112	340	122	539	737	9
y	342	112	347	122	539	737	9
una	349	112	365	122	539	737	9
coordinación	368	112	421	122	539	737	9
específica	424	112	464	122	539	737	9
con	467	112	482	122	539	737	9
los	278	126	289	136	539	737	9
Centros	292	126	323	136	539	737	9
de	326	126	336	136	539	737	9
Atención	338	126	375	136	539	737	9
a	377	126	382	136	539	737	9
Drogodependientes,	384	126	467	136	539	737	9
Sa-	469	126	482	136	539	737	9
lud	278	140	291	150	539	737	9
Mental,	293	140	324	150	539	737	9
recursos	326	140	361	150	539	737	9
sociales,	363	140	397	150	539	737	9
etc.	398	140	413	150	539	737	9
Para	415	140	433	150	539	737	9
ello,	435	140	451	150	539	737	9
necesi-	453	140	482	150	539	737	9
taremos	278	154	312	164	539	737	9
recibir	317	154	343	164	539	737	9
información	347	154	399	164	539	737	9
actualizada	403	154	451	164	539	737	9
de	456	154	466	164	539	737	9
los	470	154	482	164	539	737	9
programas	278	168	322	178	539	737	9
de	324	168	334	178	539	737	9
prevención	336	168	381	178	539	737	9
que	383	168	398	178	539	737	9
se	400	168	409	178	539	737	9
llevan	411	168	435	178	539	737	9
a	437	168	442	178	539	737	9
cabo	444	168	464	178	539	737	9
y	466	168	470	178	539	737	9
de	472	168	482	178	539	737	9
los	278	182	289	192	539	737	9
recursos	291	182	325	192	539	737	9
sociales	327	182	359	192	539	737	9
disponibles	361	182	407	192	539	737	9
para	409	182	427	192	539	737	9
el	429	182	436	192	539	737	9
tratamien-	438	182	482	192	539	737	9
to	278	196	286	207	539	737	9
y	289	196	293	207	539	737	9
reinserción	295	196	340	207	539	737	9
social,	342	196	368	207	539	737	9
concertados	370	196	420	207	539	737	9
en	422	196	432	207	539	737	9
cada	434	196	454	207	539	737	9
comu-	456	196	482	207	539	737	9
nidad	278	210	301	221	539	737	9
autónoma.	303	210	348	221	539	737	9
Conclusiones	57	244	110	255	539	737	9
CONFLICTO	278	240	321	251	539	737	9
DE	323	240	333	251	539	737	9
INTERESES	335	240	375	251	539	737	9
Muchos	57	261	90	272	539	737	9
adolescentes	93	261	146	272	539	737	9
inician	149	261	177	272	539	737	9
el	180	261	187	272	539	737	9
consumo	190	261	228	272	539	737	9
de	231	261	241	272	539	737	9
dro-	244	261	261	272	539	737	9
gas	57	275	71	286	539	737	9
en	73	275	83	286	539	737	9
la	85	275	93	286	539	737	9
edad	95	275	115	286	539	737	9
pediátrica,	117	275	160	286	539	737	9
etapa	162	275	186	286	539	737	9
de	188	275	198	286	539	737	9
maduración	200	275	250	286	539	737	9
fí-	252	275	261	286	539	737	9
sica	57	290	72	300	539	737	9
y	75	290	80	300	539	737	9
psicológica,	83	290	130	300	539	737	9
con	133	290	148	300	539	737	9
importante	151	290	199	300	539	737	9
riesgo	202	290	227	300	539	737	9
para	230	290	248	300	539	737	9
su	251	290	261	300	539	737	9
salud.	57	304	81	314	539	737	9
El	85	304	92	314	539	737	9
pediatra	96	304	130	314	539	737	9
de	134	304	144	314	539	737	9
AP	147	304	158	314	539	737	9
puede	162	304	188	314	539	737	9
hacer	191	304	214	314	539	737	9
mucho	218	304	247	314	539	737	9
en	250	304	261	314	539	737	9
aspectos	57	318	93	329	539	737	9
preventivos,	95	318	144	329	539	737	9
diagnósticos	147	318	198	329	539	737	9
y	201	318	205	329	539	737	9
terapéuticos.	208	318	261	329	539	737	9
Se	57	332	66	343	539	737	9
deben	68	332	94	343	539	737	9
implantar	96	332	137	343	539	737	9
metodologías	139	332	195	343	539	737	9
sistemáticas	197	332	249	343	539	737	9
de	251	332	261	343	539	737	9
abordaje	57	346	93	357	539	737	9
de	95	346	105	357	539	737	9
estas	108	346	129	357	539	737	9
conductas	132	346	174	357	539	737	9
de	176	346	187	357	539	737	9
riesgo	189	346	214	357	539	737	9
en	216	346	227	357	539	737	9
las	229	346	241	357	539	737	9
con-	243	346	261	357	539	737	9
Este	278	265	292	274	539	737	9
trabajo	295	265	319	274	539	737	9
ha	322	265	331	274	539	737	9
sido	333	265	347	274	539	737	9
financiado	350	265	386	274	539	737	9
por	389	265	400	274	539	737	9
la	403	265	409	274	539	737	9
Asociación	411	265	448	274	539	737	9
Española	451	265	482	274	539	737	9
de	278	276	286	285	539	737	9
Pediatría	288	276	318	285	539	737	9
de	320	276	329	285	539	737	9
Atención	330	276	361	285	539	737	9
Primaria	363	276	392	285	539	737	9
(AEPap).	394	276	422	285	539	737	9
BIBLIOGRAFÍA	57	395	123	408	539	737	9
5.	278	395	284	405	539	737	9
Hibell	292	396	314	405	539	737	9
B,	316	396	323	405	539	737	9
Guttormsson	326	396	375	405	539	737	9
U,	378	396	386	405	539	737	9
Ahlström	388	396	423	405	539	737	9
S,	425	396	431	405	539	737	9
Balakireva	434	396	472	405	539	737	9
O,	475	396	482	405	539	737	9
Bjarnason	292	408	329	418	539	737	9
T,	330	408	336	418	539	737	9
Kokkevi	338	408	365	418	539	737	9
A,	367	408	374	418	539	737	9
et	376	408	383	418	539	737	9
al.	385	408	393	418	539	737	9
The	395	408	408	418	539	737	9
2011	410	408	429	418	539	737	9
ESPAD	430	408	454	418	539	737	9
Report.	456	408	482	418	539	737	9
Substance	292	421	331	430	539	737	9
Use	335	421	349	430	539	737	9
Among	353	421	380	430	539	737	9
Students	384	421	418	430	539	737	9
in	422	421	429	430	539	737	9
36	433	421	442	430	539	737	9
European	446	421	482	430	539	737	9
Countries.	292	433	330	443	539	737	9
Sweden	332	433	362	443	539	737	9
2012.	364	433	385	443	539	737	9
[en	388	433	400	443	539	737	9
línea]	403	433	423	443	539	737	9
[consultado	426	433	470	443	539	737	9
en	473	433	482	443	539	737	9
julio	292	446	308	455	539	737	9
de	310	446	319	455	539	737	9
2013].	321	446	344	455	539	737	9
Disponible	346	446	385	455	539	737	9
en	387	446	396	455	539	737	9
http://goo.gl/9mnAv2	398	446	478	455	539	737	9
1.	57	426	63	435	539	737	9
Estrategia	71	426	108	436	539	737	9
Nacional	110	426	143	436	539	737	9
sobre	145	426	166	436	539	737	9
Drogas	168	426	194	436	539	737	9
2009-2016.	197	426	239	436	539	737	9
Dele-	241	426	261	436	539	737	9
gación	71	439	95	448	539	737	9
del	98	439	109	448	539	737	9
Gobierno	112	439	146	448	539	737	9
para	149	439	165	448	539	737	9
el	168	439	175	448	539	737	9
Plan	177	439	193	448	539	737	9
Nacional	196	439	229	448	539	737	9
sobre	231	439	251	448	539	737	9
la	254	439	261	448	539	737	9
Droga.	71	452	95	461	539	737	9
Ministerio	97	452	135	461	539	737	9
de	137	452	146	461	539	737	9
Sanidad,	148	452	179	461	539	737	9
Política	181	452	208	461	539	737	9
Social	210	452	231	461	539	737	9
e	233	452	238	461	539	737	9
Igual-	240	452	261	461	539	737	9
dad	71	464	85	474	539	737	9
[en	86	464	98	474	539	737	9
línea]	100	464	120	474	539	737	9
[consultado	122	464	165	474	539	737	9
en	166	464	176	474	539	737	9
julio	177	464	193	474	539	737	9
de	195	464	204	474	539	737	9
2013].	205	464	228	474	539	737	9
Disponi-	230	464	261	474	539	737	9
ble	71	477	82	487	539	737	9
en	84	477	93	487	539	737	9
http://goo.gl/uhKwCA	95	477	175	487	539	737	9
2.	57	492	63	502	539	737	9
Benítez	71	493	98	502	539	737	9
Rubio	100	493	121	502	539	737	9
MR,	123	493	137	502	539	737	9
Amorós	139	493	167	502	539	737	9
Benítez	169	493	197	502	539	737	9
C.	199	493	206	502	539	737	9
Prevención	208	493	248	502	539	737	9
del	250	493	261	502	539	737	9
consumo	71	506	105	515	539	737	9
de	106	506	115	515	539	737	9
tóxicos	117	506	143	515	539	737	9
(1.ª	145	506	157	515	539	737	9
parte):	159	506	183	515	539	737	9
¿qué	185	506	203	515	539	737	9
sustancias	204	506	243	515	539	737	9
con-	245	506	261	515	539	737	9
sumen	71	518	97	528	539	737	9
nuestros	101	518	133	528	539	737	9
adolescentes?	138	518	190	528	539	737	9
Form	194	518	214	528	539	737	9
Act	218	518	230	528	539	737	9
Pediatr	234	518	261	528	539	737	9
Aten	71	531	88	541	539	737	9
Prim.	90	531	109	541	539	737	9
2011;4:269-76.	111	531	167	541	539	737	9
3.	57	546	63	556	539	737	9
UNODC.	71	547	102	556	539	737	9
Informe	105	547	135	556	539	737	9
Mundial	138	547	170	556	539	737	9
sobre	173	547	193	556	539	737	9
las	197	547	207	556	539	737	9
Drogas	210	547	237	556	539	737	9
2013.	240	547	261	556	539	737	9
Oficina	71	560	97	569	539	737	9
de	100	560	109	569	539	737	9
las	111	560	122	569	539	737	9
Naciones	124	560	158	569	539	737	9
Unidas	160	560	186	569	539	737	9
contra	189	560	213	569	539	737	9
la	215	560	222	569	539	737	9
droga	224	560	245	569	539	737	9
y	248	560	252	569	539	737	9
el	254	560	261	569	539	737	9
delito.	71	572	93	582	539	737	9
Viena	95	572	116	582	539	737	9
2013.	118	572	138	582	539	737	9
[en	141	572	152	582	539	737	9
línea]	154	572	175	582	539	737	9
[consultado	177	572	220	582	539	737	9
en	222	572	232	582	539	737	9
julio	234	572	250	582	539	737	9
de	252	572	261	582	539	737	9
2013].	71	585	94	595	539	737	9
Disponible	96	585	135	595	539	737	9
en	137	585	146	595	539	737	9
http://goo.gl/efJoof	148	585	219	595	539	737	9
4.	57	600	63	610	539	737	9
Observatorio	71	601	118	610	539	737	9
Europeo	120	601	151	610	539	737	9
de	153	601	162	610	539	737	9
Drogas	164	601	190	610	539	737	9
y	192	601	196	610	539	737	9
las	199	601	209	610	539	737	9
Toxicomanías	211	601	261	610	539	737	9
(OEDT).	71	614	98	623	539	737	9
Informe	101	614	131	623	539	737	9
Europeo	134	614	165	623	539	737	9
sobre	168	614	189	623	539	737	9
Drogas	192	614	218	623	539	737	9
2013.	221	614	242	623	539	737	9
Ten-	245	614	261	623	539	737	9
dencias	71	626	99	636	539	737	9
y	100	626	104	636	539	737	9
novedades.	106	626	147	636	539	737	9
España	148	626	175	636	539	737	9
2013	176	626	195	636	539	737	9
[en	196	626	208	636	539	737	9
línea]	210	626	230	636	539	737	9
[consul-	232	626	261	636	539	737	9
tado	71	639	88	649	539	737	9
en	90	639	99	649	539	737	9
julio	102	639	118	649	539	737	9
de	120	639	130	649	539	737	9
2013].	132	639	155	649	539	737	9
Disponible	158	639	197	649	539	737	9
en	200	639	209	649	539	737	9
http://goo.gl/	211	639	261	649	539	737	9
bemxIz	71	652	98	662	539	737	9
ABREVIATURAS	278	302	336	312	539	737	9
AP:	278	326	289	335	539	737	9
Atención	291	326	322	335	539	737	9
Primaria	323	326	353	335	539	737	9
	354	327	359	335	539	737	9
ESO:	360	326	376	335	539	737	9
Enseñanza	378	326	415	335	539	737	9
Secundaria	417	326	455	335	539	737	9
Obliga-	457	326	482	335	539	737	9
toria	278	337	294	346	539	737	9
	296	337	301	345	539	737	9
FERE:	303	337	322	346	539	737	9
Federación	324	337	361	346	539	737	9
Española	363	337	395	346	539	737	9
de	397	337	405	346	539	737	9
Religiosos	407	337	442	346	539	737	9
de	444	337	452	346	539	737	9
la	455	337	461	346	539	737	9
Ense-	463	337	482	346	539	737	9
ñanza.	278	347	300	356	539	737	9
6.	278	461	284	471	539	737	9
Currie	292	461	315	471	539	737	9
C.	318	461	325	471	539	737	9
Social	328	461	350	471	539	737	9
determinants	353	461	404	471	539	737	9
of	408	461	415	471	539	737	9
health	418	461	443	471	539	737	9
and	446	461	460	471	539	737	9
well-	464	461	482	471	539	737	9
being	292	474	313	483	539	737	9
among	317	474	343	483	539	737	9
young	347	474	370	483	539	737	9
people.	374	474	401	483	539	737	9
Health	404	474	430	483	539	737	9
Behaviour	433	474	471	483	539	737	9
in	475	474	482	483	539	737	9
School-aged	292	486	338	496	539	737	9
Children	342	486	373	496	539	737	9
(HBSC)	377	486	403	496	539	737	9
study:	406	486	429	496	539	737	9
international	433	486	482	496	539	737	9
report	292	499	315	508	539	737	9
from	319	499	337	508	539	737	9
the	341	499	354	508	539	737	9
2009/2010	358	499	400	508	539	737	9
survey.	403	499	429	508	539	737	9
Copenhagen,	433	499	482	508	539	737	9
WHO	292	511	312	521	539	737	9
Regional	314	511	345	521	539	737	9
Office	347	511	369	521	539	737	9
for	370	511	381	521	539	737	9
Europe,	382	511	410	521	539	737	9
2012	412	511	430	521	539	737	9
(Health	432	511	459	521	539	737	9
Policy	461	511	482	521	539	737	9
for	292	524	302	533	539	737	9
Children	304	524	336	533	539	737	9
and	338	524	352	533	539	737	9
Adolescents,	354	524	400	533	539	737	9
No.	402	524	414	533	539	737	9
6).	416	524	425	533	539	737	9
[en	427	524	439	533	539	737	9
línea]	441	524	461	533	539	737	9
[con-	463	524	482	533	539	737	9
sultado	292	536	320	546	539	737	9
en	322	536	331	546	539	737	9
julio	334	536	350	546	539	737	9
de	352	536	361	546	539	737	9
2013].	364	536	387	546	539	737	9
Disponible	389	536	429	546	539	737	9
en	431	536	440	546	539	737	9
http://goo.	443	536	482	546	539	737	9
gl/Bv9Gh	292	549	326	559	539	737	9
7.	278	564	284	574	539	737	9
Observatorio	292	564	340	574	539	737	9
Español	342	564	371	574	539	737	9
de	373	564	382	574	539	737	9
las	385	564	395	574	539	737	9
Drogas	397	564	423	574	539	737	9
y	426	564	430	574	539	737	9
las	432	564	442	574	539	737	9
Toxicoma-	444	564	482	574	539	737	9
nías	292	577	307	586	539	737	9
(OEDT).	310	577	338	586	539	737	9
Delegación	341	577	382	586	539	737	9
del	385	577	396	586	539	737	9
Gobierno	399	577	434	586	539	737	9
para	437	577	453	586	539	737	9
el	456	577	463	586	539	737	9
Plan	466	577	482	586	539	737	9
Nacional	292	589	325	599	539	737	9
sobre	328	589	348	599	539	737	9
la	351	589	358	599	539	737	9
Droga	361	589	383	599	539	737	9
(DGPNSD).	386	589	426	599	539	737	9
Informe	429	589	458	599	539	737	9
2011.	461	589	482	599	539	737	9
Situación	292	602	327	611	539	737	9
y	329	602	333	611	539	737	9
tendencias	336	602	376	611	539	737	9
de	379	602	388	611	539	737	9
los	390	602	401	611	539	737	9
problemas	403	602	443	611	539	737	9
de	445	602	454	611	539	737	9
drogas	457	602	482	611	539	737	9
en	292	614	301	624	539	737	9
España.	303	614	331	624	539	737	9
Encuesta	332	614	366	624	539	737	9
domiciliaria	367	614	410	624	539	737	9
sobre	412	614	432	624	539	737	9
alcohol	434	614	460	624	539	737	9
y	462	614	465	624	539	737	9
dro-	467	614	482	624	539	737	9
gas	292	627	305	637	539	737	9
en	306	627	315	637	539	737	9
España	317	627	343	637	539	737	9
(EDADES).	345	627	381	637	539	737	9
Madrid:	383	627	412	637	539	737	9
Ministerio	413	627	451	637	539	737	9
de	453	627	462	637	539	737	9
Sani-	463	627	482	637	539	737	9
dad	292	639	306	649	539	737	9
y	308	639	312	649	539	737	9
Políticas	315	639	345	649	539	737	9
Sociales,	348	639	379	649	539	737	9
2009.	381	639	402	649	539	737	9
Disponible	404	639	444	649	539	737	9
en	446	639	455	649	539	737	9
http://	458	639	482	649	539	737	9
goo.gl/uZOsaj	292	652	343	662	539	737	9
Rev	345	696	356	704	539	737	9
Pediatr	358	696	379	704	539	737	9
Aten	381	696	396	704	539	737	9
Primaria.	397	696	424	704	539	737	9
2014;16:125-34	426	696	475	704	539	737	9
ISSN:	377	705	393	713	539	737	9
1139-7632	395	705	429	713	539	737	9
•	433	705	436	713	539	737	9
www.pap.es	438	705	475	713	539	737	9
133	486	696	502	707	539	737	9
Vázquez	57	18	77	28	539	737	10
Fernández	79	18	104	28	539	737	10
ME,	105	18	115	28	539	737	10
et	116	18	121	28	539	737	10
al.	123	18	129	28	539	737	10
Consumo	130	18	153	28	539	737	10
de	155	18	161	28	539	737	10
sustancias	162	18	186	28	539	737	10
adictivas	188	18	208	28	539	737	10
en	210	18	216	28	539	737	10
los	217	18	224	28	539	737	10
adolescentes	225	18	256	28	539	737	10
de	257	18	263	28	539	737	10
13	265	18	271	28	539	737	10
a	273	18	275	28	539	737	10
18	277	18	283	28	539	737	10
años	285	18	296	28	539	737	10
y	298	18	300	28	539	737	10
otras	302	18	314	28	539	737	10
conductas	315	18	340	28	539	737	10
de	341	18	347	28	539	737	10
riesgo	349	18	363	28	539	737	10
relacionadas	364	18	394	28	539	737	10
8.	57	55	63	65	539	737	10
Plan	71	56	87	65	539	737	10
Nacional	89	56	122	65	539	737	10
sobre	124	56	145	65	539	737	10
Drogas.	147	56	175	65	539	737	10
Encuesta	177	56	211	65	539	737	10
Estatal	213	56	238	65	539	737	10
sobre	241	56	261	65	539	737	10
Uso	71	68	85	78	539	737	10
de	88	68	97	78	539	737	10
Drogas	100	68	127	78	539	737	10
en	130	68	139	78	539	737	10
Enseñanzas	142	68	185	78	539	737	10
Secundarias	188	68	234	78	539	737	10
(ESTU-	237	68	261	78	539	737	10
DES).	71	81	90	90	539	737	10
Ministerio	92	81	130	90	539	737	10
de	133	81	142	90	539	737	10
Sanidad,	145	81	176	90	539	737	10
Política	179	81	206	90	539	737	10
Social	208	81	230	90	539	737	10
e	233	81	237	90	539	737	10
Igual-	240	81	261	90	539	737	10
dad	71	93	85	103	539	737	10
[en	86	93	98	103	539	737	10
línea]	100	93	120	103	539	737	10
[consultado	122	93	165	103	539	737	10
en	166	93	176	103	539	737	10
julio	177	93	193	103	539	737	10
de	195	93	204	103	539	737	10
2013].	205	93	228	103	539	737	10
Disponi-	230	93	261	103	539	737	10
ble	71	106	82	115	539	737	10
en	84	106	93	115	539	737	10
http://goo.gl/WVbHQs	95	106	178	115	539	737	10
9.	57	121	63	130	539	737	10
Fourth	71	121	96	131	539	737	10
E	99	121	103	131	539	737	10
(Text	107	121	125	131	539	737	10
Revision).	128	121	163	131	539	737	10
Diagnosis	167	121	203	131	539	737	10
and	206	121	221	131	539	737	10
Statistical	224	121	261	131	539	737	10
Manual	71	133	99	143	539	737	10
of	102	133	109	143	539	737	10
Mental	111	133	138	143	539	737	10
Disorders.	140	133	176	143	539	737	10
Washington	178	133	223	143	539	737	10
DC:	226	133	239	143	539	737	10
Ame-	241	133	261	143	539	737	10
rican	71	146	89	156	539	737	10
Psychiatric	91	146	130	156	539	737	10
Association;	132	146	176	156	539	737	10
2000.	178	146	199	156	539	737	10
10.	57	161	67	171	539	737	10
Molina	71	161	97	171	539	737	10
R.	98	161	105	171	539	737	10
Consumo	107	161	142	171	539	737	10
de	143	161	152	171	539	737	10
alcohol,	154	161	183	171	539	737	10
tabaco	184	161	209	171	539	737	10
y	211	161	215	171	539	737	10
drogas	217	161	241	171	539	737	10
en	243	161	252	171	539	737	10
la	254	161	261	171	539	737	10
adolescencia.	71	174	120	183	539	737	10
Pediatr	122	174	147	183	539	737	10
Integral.	149	174	179	183	539	737	10
2013;17:	181	174	214	183	539	737	10
205-16.	216	174	244	183	539	737	10
11.	57	189	67	199	539	737	10
López	71	189	92	199	539	737	10
A,	94	189	101	199	539	737	10
Zarco	102	189	122	199	539	737	10
J,	124	189	129	199	539	737	10
Galbe	131	189	152	199	539	737	10
J,	154	189	158	199	539	737	10
Nebot	160	189	183	199	539	737	10
M,	185	189	194	199	539	737	10
Mascort	196	189	227	199	539	737	10
J.	229	189	233	199	539	737	10
Drogas	235	189	261	199	539	737	10
y	71	202	75	211	539	737	10
familia:	77	202	105	211	539	737	10
prevención	108	202	148	211	539	737	10
y	151	202	155	211	539	737	10
orientación.	157	202	201	211	539	737	10
Abordaje	203	202	237	211	539	737	10
desde	239	202	261	211	539	737	10
la	71	214	77	224	539	737	10
Atención	80	214	113	224	539	737	10
Primaria.	116	214	149	224	539	737	10
Barcelona:	152	214	191	224	539	737	10
Semfyc	194	214	221	224	539	737	10
Ediciones;	224	214	261	224	539	737	10
2008.	71	227	91	236	539	737	10
12.	57	242	67	251	539	737	10
Galbe	71	242	92	252	539	737	10
J.	95	242	99	252	539	737	10
Consumo	101	242	136	252	539	737	10
de	139	242	148	252	539	737	10
alcohol	150	242	176	252	539	737	10
y	179	242	183	252	539	737	10
drogas.	185	242	211	252	539	737	10
En:	214	242	225	252	539	737	10
Cortés	228	242	251	252	539	737	10
O,	254	242	261	252	539	737	10
Esparza	71	254	99	264	539	737	10
MJ	101	254	111	264	539	737	10
(eds.).	112	254	134	264	539	737	10
Manual	135	254	164	264	539	737	10
de	165	254	174	264	539	737	10
actividades	176	254	217	264	539	737	10
preventivas	219	254	261	264	539	737	10
en	71	267	80	277	539	737	10
la	84	267	90	277	539	737	10
infancia	94	267	124	277	539	737	10
y	127	267	131	277	539	737	10
adolescencia	134	267	182	277	539	737	10
(PREVINFAD-AEPap).	186	267	261	277	539	737	10
Madrid:	71	279	100	289	539	737	10
Exlibris	102	279	128	289	539	737	10
Ediciones;	130	279	167	289	539	737	10
2011.	169	279	189	289	539	737	10
p.	191	279	197	289	539	737	10
73-84.	199	279	222	289	539	737	10
13.	57	294	67	304	539	737	10
Nebot	71	295	94	304	539	737	10
M,	96	295	106	304	539	737	10
Pérez	108	295	128	304	539	737	10
A,	131	295	137	304	539	737	10
García-Continente	140	295	208	304	539	737	10
X,	210	295	217	304	539	737	10
Ariza	220	295	238	304	539	737	10
C,	241	295	248	304	539	737	10
Es-	250	295	261	304	539	737	10
pelt	71	307	85	317	539	737	10
A,	88	307	95	317	539	737	10
Pasarín	97	307	124	317	539	737	10
M,	126	307	136	317	539	737	10
et	138	307	145	317	539	737	10
al.	148	307	156	317	539	737	10
Informe	159	307	188	317	539	737	10
FRESC	191	307	213	317	539	737	10
2008.	216	307	236	317	539	737	10
Resul-	239	307	261	317	539	737	10
tats	71	320	85	329	539	737	10
principals.	88	320	125	329	539	737	10
Barcelona:	128	320	167	329	539	737	10
Agència	169	320	199	329	539	737	10
de	201	320	210	329	539	737	10
Salut	213	320	232	329	539	737	10
Pública	234	320	261	329	539	737	10
de	71	332	80	342	539	737	10
Barcelona;	82	332	120	342	539	737	10
2010.	122	332	143	342	539	737	10
14.	57	347	67	357	539	737	10
Encuesta	71	348	105	357	539	737	10
de	107	348	116	357	539	737	10
Salud	119	348	139	357	539	737	10
Infantil	142	348	169	357	539	737	10
en	171	348	180	357	539	737	10
Asturias	183	348	213	357	539	737	10
2009.	216	348	236	357	539	737	10
Direc-	239	348	261	357	539	737	10
ción	71	360	86	370	539	737	10
General	89	360	118	370	539	737	10
de	121	360	130	370	539	737	10
Salud	132	360	153	370	539	737	10
Pública	156	360	182	370	539	737	10
y	185	360	189	370	539	737	10
Participación	192	360	240	370	539	737	10
de	242	360	251	370	539	737	10
la	254	360	261	370	539	737	10
Consejería	71	373	109	382	539	737	10
de	111	373	120	382	539	737	10
Salud	123	373	143	382	539	737	10
y	145	373	149	382	539	737	10
Servicios	151	373	183	382	539	737	10
Sanitarios	185	373	222	382	539	737	10
del	224	373	235	382	539	737	10
Princi-	238	373	261	382	539	737	10
pado	71	385	90	395	539	737	10
de	93	385	102	395	539	737	10
Asturias.	105	385	137	395	539	737	10
Observatorio	141	385	189	395	539	737	10
de	192	385	201	395	539	737	10
la	204	385	211	395	539	737	10
Infancia	214	385	244	395	539	737	10
y	247	385	251	395	539	737	10
la	254	385	261	395	539	737	10
Adolescencia	71	398	119	407	539	737	10
del	122	398	133	407	539	737	10
Principado	136	398	175	407	539	737	10
de	178	398	187	407	539	737	10
Asturias	190	398	221	407	539	737	10
[en	223	398	235	407	539	737	10
línea].	238	398	261	407	539	737	10
Disponible	71	410	110	420	539	737	10
en	112	410	121	420	539	737	10
http://goo.gl/U1yyRY	123	410	200	420	539	737	10
15.	57	425	67	435	539	737	10
Schiaffino	71	425	108	435	539	737	10
A,	111	425	118	435	539	737	10
Moncada	120	425	155	435	539	737	10
A,	157	425	164	435	539	737	10
Martín	167	425	193	435	539	737	10
A.	195	425	202	435	539	737	10
Estudi	205	425	228	435	539	737	10
EMCSAT	231	425	261	435	539	737	10
2008.	71	438	91	448	539	737	10
Conductes	94	438	133	448	539	737	10
de	135	438	144	448	539	737	10
salut	146	438	165	448	539	737	10
de	167	438	176	448	539	737	10
la	178	438	185	448	539	737	10
població	187	438	218	448	539	737	10
adolescent	221	438	261	448	539	737	10
de	71	450	80	460	539	737	10
Terrassa,	82	450	113	460	539	737	10
1993-2008.	115	450	157	460	539	737	10
Terrassa:	159	450	191	460	539	737	10
Ajuntament	193	450	237	460	539	737	10
de	239	450	248	460	539	737	10
Te-	250	450	261	460	539	737	10
rrassa,	71	463	95	473	539	737	10
2009	99	463	118	473	539	737	10
[en	122	463	134	473	539	737	10
línea].	137	463	160	473	539	737	10
Disponible	164	463	204	473	539	737	10
en	208	463	217	473	539	737	10
http://goo.	221	463	261	473	539	737	10
gl/0Z8ZTC	71	475	109	485	539	737	10
16.	57	490	67	500	539	737	10
Encuesta	71	491	104	500	539	737	10
de	107	491	116	500	539	737	10
Salud	118	491	139	500	539	737	10
del	141	491	152	500	539	737	10
País	154	491	169	500	539	737	10
Vasco,	171	491	193	500	539	737	10
2007.	196	491	216	500	539	737	10
Vitoria:	218	491	245	500	539	737	10
Go-	247	491	261	500	539	737	10
bierno	71	503	95	513	539	737	10
Vasco,	97	503	119	513	539	737	10
2010	122	503	141	513	539	737	10
[en	143	503	155	513	539	737	10
línea].	158	503	180	513	539	737	10
Disponible	183	503	222	513	539	737	10
en	225	503	234	513	539	737	10
http://	236	503	261	513	539	737	10
goo.gl/XZzmjB	71	516	124	525	539	737	10
134	35	696	52	707	539	737	10
Rev	62	696	74	704	539	737	10
Pediatr	76	696	97	704	539	737	10
Aten	99	696	113	704	539	737	10
Primaria.	115	696	141	704	539	737	10
2014;16:125-34	143	696	193	704	539	737	10
ISSN:	62	705	78	713	539	737	10
1139-7632	80	705	114	713	539	737	10
•	118	705	122	713	539	737	10
www.pap.es	123	705	161	713	539	737	10
17.	278	55	288	65	539	737	10
Servicio	292	56	320	65	539	737	10
de	322	56	331	65	539	737	10
Epidemiología.	333	56	387	65	539	737	10
Hábitos	388	56	417	65	539	737	10
de	419	56	428	65	539	737	10
salud	429	56	449	65	539	737	10
en	451	56	460	65	539	737	10
la	462	56	468	65	539	737	10
po-	470	56	482	65	539	737	10
blación	292	68	319	78	539	737	10
juvenil	323	68	348	78	539	737	10
de	352	68	361	78	539	737	10
la	364	68	371	78	539	737	10
Comunidad	375	68	418	78	539	737	10
de	422	68	431	78	539	737	10
Madrid.	435	68	463	78	539	737	10
Año	467	68	482	78	539	737	10
2008.	292	81	312	90	539	737	10
Bol	315	81	326	90	539	737	10
Epidemiol	329	81	365	90	539	737	10
Comunidad	368	81	410	90	539	737	10
Madrid	413	81	439	90	539	737	10
2009;15:3-	442	81	482	90	539	737	10
48	292	93	301	103	539	737	10
[en	303	93	315	103	539	737	10
línea].	317	93	339	103	539	737	10
Disponible	341	93	380	103	539	737	10
en	382	93	391	103	539	737	10
http://goo.gl/AQaLu1	393	93	471	103	539	737	10
18.	278	108	288	118	539	737	10
Guía	292	108	309	118	539	737	10
sobre	311	108	331	118	539	737	10
drogas.	333	108	360	118	539	737	10
Delegación	362	108	403	118	539	737	10
del	404	108	416	118	539	737	10
Gobierno	417	108	452	118	539	737	10
sobre	453	108	474	118	539	737	10
el	475	108	482	118	539	737	10
Plan	292	121	308	131	539	737	10
Nacional	309	121	342	131	539	737	10
sobre	343	121	364	131	539	737	10
la	365	121	372	131	539	737	10
Droga,	373	121	397	131	539	737	10
2007.	399	121	419	131	539	737	10
Ministerio	421	121	458	131	539	737	10
de	460	121	469	131	539	737	10
Sa-	470	121	482	131	539	737	10
nidad,	292	133	315	143	539	737	10
Política	317	133	343	143	539	737	10
Social	345	133	367	143	539	737	10
e	369	133	373	143	539	737	10
Igualdad	375	133	407	143	539	737	10
[en	409	133	421	143	539	737	10
línea]	423	133	443	143	539	737	10
[consulta-	445	133	482	143	539	737	10
do	292	146	301	156	539	737	10
en	305	146	314	156	539	737	10
julio	317	146	334	156	539	737	10
de	337	146	346	156	539	737	10
2013].	349	146	373	156	539	737	10
Disponible	376	146	416	156	539	737	10
en	419	146	429	156	539	737	10
http://goo.gl/	432	146	482	156	539	737	10
mJMsBM	292	158	326	168	539	737	10
19.	278	173	288	183	539	737	10
Caudevilla	292	174	330	183	539	737	10
F.	333	174	338	183	539	737	10
Intervención	341	174	387	183	539	737	10
en	389	174	399	183	539	737	10
el	401	174	408	183	539	737	10
adolescente	410	174	455	183	539	737	10
consu-	457	174	482	183	539	737	10
midor	292	186	314	196	539	737	10
de	317	186	326	196	539	737	10
drogas.	328	186	355	196	539	737	10
En:	357	186	369	196	539	737	10
AEPap	371	186	394	196	539	737	10
ed.	397	186	407	196	539	737	10
Curso	410	186	431	196	539	737	10
de	434	186	443	196	539	737	10
Actualiza-	445	186	482	196	539	737	10
ción	292	199	307	208	539	737	10
Pediatría	309	199	341	208	539	737	10
2010.	343	199	363	208	539	737	10
Madrid:	365	199	394	208	539	737	10
Exlibris	395	199	422	208	539	737	10
Ediciones;	423	199	460	208	539	737	10
2010.	461	199	482	208	539	737	10
p.	292	211	298	221	539	737	10
237-44.	300	211	328	221	539	737	10
20.	278	226	288	236	539	737	10
Jiménez	292	227	322	236	539	737	10
Villegas,	323	227	353	236	539	737	10
Barrio	355	227	377	236	539	737	10
Anta	379	227	396	236	539	737	10
G.	398	227	406	236	539	737	10
Usuario	408	227	436	236	539	737	10
consumidor	438	227	482	236	539	737	10
de	292	239	301	249	539	737	10
drogas	304	239	329	249	539	737	10
ilegales.	331	239	361	249	539	737	10
En:	364	239	375	249	539	737	10
Guía	378	239	395	249	539	737	10
de	398	239	407	249	539	737	10
Actuación	410	239	447	249	539	737	10
en	450	239	459	249	539	737	10
Aten-	462	239	482	249	539	737	10
ción	292	252	308	261	539	737	10
Primaria,	310	252	344	261	539	737	10
3.ª	347	252	356	261	539	737	10
ed.	359	252	370	261	539	737	10
Barcelona:	373	252	412	261	539	737	10
Semfyc	415	252	442	261	539	737	10
Ediciones;	444	252	482	261	539	737	10
2006.	292	264	312	274	539	737	10
p.	314	264	321	274	539	737	10
513-20.	323	264	350	274	539	737	10
21.	278	279	288	289	539	737	10
Parada	292	279	317	289	539	737	10
M.	320	279	329	289	539	737	10
Definición	332	279	370	289	539	737	10
del	373	279	384	289	539	737	10
concepto	387	279	421	289	539	737	10
de	423	279	432	289	539	737	10
consumo	435	279	469	289	539	737	10
in-	472	279	482	289	539	737	10
tensivo	292	292	319	302	539	737	10
de	320	292	329	302	539	737	10
alcohol	331	292	358	302	539	737	10
adolescente-binge	360	292	427	302	539	737	10
drinking.	429	292	461	302	539	737	10
Adic-	463	292	482	302	539	737	10
ciones.	292	304	317	314	539	737	10
2011;23:53-63.	319	304	375	314	539	737	10
22.	278	319	288	329	539	737	10
Estrategia	292	320	329	329	539	737	10
mundial	331	320	362	329	539	737	10
para	364	320	380	329	539	737	10
reducir	382	320	408	329	539	737	10
el	410	320	416	329	539	737	10
uso	418	320	431	329	539	737	10
nocivo	433	320	457	329	539	737	10
del	459	320	471	329	539	737	10
al-	473	320	482	329	539	737	10
cohol.	292	332	314	342	539	737	10
Organización	317	332	366	342	539	737	10
Mundial	368	332	399	342	539	737	10
de	402	332	411	342	539	737	10
la	414	332	421	342	539	737	10
Salud.	423	332	446	342	539	737	10
2010	449	332	467	342	539	737	10
[en	470	332	482	342	539	737	10
línea].	292	345	314	354	539	737	10
Disponible	316	345	356	354	539	737	10
en	357	345	367	354	539	737	10
http://goo.gl/WJJtz6	368	345	442	354	539	737	10
23.	278	360	288	370	539	737	10
Aizpiri	292	360	315	370	539	737	10
Díaz	317	360	333	370	539	737	10
J,	335	360	339	370	539	737	10
Barbado	341	360	372	370	539	737	10
Alonso	374	360	399	370	539	737	10
JA,	401	360	410	370	539	737	10
Cañones	412	360	444	370	539	737	10
Garzón	445	360	472	370	539	737	10
PJ.	474	360	482	370	539	737	10
Trastornos	292	373	331	382	539	737	10
por	334	373	346	382	539	737	10
sustancias	350	373	389	382	539	737	10
de	392	373	401	382	539	737	10
abuso.	404	373	428	382	539	737	10
Med	431	373	448	382	539	737	10
General.	451	373	482	382	539	737	10
2002;48:814-23.	292	385	353	395	539	737	10
24.	278	400	288	410	539	737	10
Roski	292	400	311	410	539	737	10
J,	315	400	319	410	539	737	10
Perry	323	400	342	410	539	737	10
CL,	345	400	356	410	539	737	10
McGovern	360	400	398	410	539	737	10
PG,	402	400	414	410	539	737	10
Williams	417	400	450	410	539	737	10
CL,	454	400	465	410	539	737	10
Far-	468	400	482	410	539	737	10
bakhsh	292	413	319	423	539	737	10
K,	320	413	327	423	539	737	10
Veblen-Morteson	329	413	392	423	539	737	10
S.	394	413	400	423	539	737	10
School	402	413	426	423	539	737	10
and	428	413	442	423	539	737	10
communi-	444	413	482	423	539	737	10
ty	292	425	299	435	539	737	10
influences	302	425	340	435	539	737	10
on	343	425	353	435	539	737	10
adolescent	356	425	396	435	539	737	10
alcohol	400	425	426	435	539	737	10
and	429	425	444	435	539	737	10
drug	447	425	464	435	539	737	10
use.	467	425	482	435	539	737	10
Health	292	438	317	448	539	737	10
Educ	319	438	336	448	539	737	10
Res.	338	438	352	448	539	737	10
1997;12:255-66.	354	438	415	448	539	737	10
25.	278	453	288	463	539	737	10
Grunbaum	292	453	332	463	539	737	10
JA,	334	453	344	463	539	737	10
Tortolero	345	453	378	463	539	737	10
S,	380	453	386	463	539	737	10
Weller	388	453	411	463	539	737	10
N,	413	453	421	463	539	737	10
Gingiss	423	453	450	463	539	737	10
P.	452	453	457	463	539	737	10
Cultu-	459	453	482	463	539	737	10
ral,	292	466	303	475	539	737	10
social	305	466	326	475	539	737	10
and	328	466	343	475	539	737	10
intrapersonal	345	466	394	475	539	737	10
factors	396	466	422	475	539	737	10
associated	424	466	463	475	539	737	10
with	465	466	482	475	539	737	10
substance	292	478	330	488	539	737	10
use	333	478	346	488	539	737	10
among	349	478	375	488	539	737	10
alternative	378	478	418	488	539	737	10
hihg	421	478	438	488	539	737	10
school	440	478	464	488	539	737	10
stu-	467	478	482	488	539	737	10
dents.	292	491	314	500	539	737	10
Addict	316	491	340	500	539	737	10
Behav.	342	491	365	500	539	737	10
2000;25:145-51.	367	491	428	500	539	737	10
