Gac	264	45	276	52	612	811	1
Sanit.	277	45	294	52	612	811	1
2014;28(2):163–165	296	45	359	52	612	811	1
Original	51	77	88	87	612	811	1
breve	90	77	116	87	612	811	1
Hábitos	51	96	101	110	612	811	1
saludables	104	96	172	110	612	811	1
y	175	96	183	110	612	811	1
prevención	186	96	258	110	612	811	1
de	262	96	277	110	612	811	1
la	281	96	292	110	612	811	1
osteoporosis	296	96	377	110	612	811	1
en	380	96	396	110	612	811	1
mujeres	399	96	452	110	612	811	1
perimenopáusicas	455	96	572	110	612	811	1
de	51	113	67	127	612	811	1
un	70	113	87	127	612	811	1
ámbito	91	113	137	127	612	811	1
rural	140	113	171	127	612	811	1
M.	51	138	64	149	612	811	1
Reyes	67	138	96	149	612	811	1
Pérez-Fernández	99	138	184	149	612	811	1
a,∗	184	137	195	144	612	811	1
,	195	138	198	149	612	811	1
Raquel	203	138	238	149	612	811	1
Almazán	240	138	285	149	612	811	1
Ortega	287	138	321	149	612	811	1
b	321	137	326	144	612	811	1
,	326	138	329	149	612	811	1
José	334	138	355	149	612	811	1
M.	357	138	370	149	612	811	1
Martínez	373	138	419	149	612	811	1
Portela	421	138	457	149	612	811	1
c	457	137	461	144	612	811	1
,	461	138	464	149	612	811	1
M.	51	151	64	162	612	811	1
Teresa	67	151	100	162	612	811	1
Alves	102	151	129	162	612	811	1
Pérez	132	151	160	162	612	811	1
d	160	150	165	157	612	811	1
,	165	151	168	162	612	811	1
M.	173	151	186	162	612	811	1
Carmen	189	151	228	162	612	811	1
Segura-Iglesias	231	151	307	162	612	811	1
e	307	150	311	157	612	811	1
y	314	151	320	162	612	811	1
Román	323	151	358	162	612	811	1
Pérez-Fernández	361	151	446	162	612	811	1
f	446	150	449	157	612	811	1
a	51	169	54	173	612	811	1
Escuela	55	169	77	176	612	811	1
Universitaria	78	169	117	176	612	811	1
de	118	169	125	176	612	811	1
Enfermería	127	169	159	176	612	811	1
de	161	169	167	176	612	811	1
Ourense,	169	169	194	176	612	811	1
SERGAS,	196	169	220	176	612	811	1
Ourense,	222	169	247	176	612	811	1
España	249	169	270	176	612	811	1
Dirección	55	178	83	185	612	811	1
Xeral	85	178	100	185	612	811	1
de	102	178	108	185	612	811	1
Innovación	110	178	142	185	612	811	1
e	144	178	147	185	612	811	1
Xestión	149	178	170	185	612	811	1
da	172	178	179	185	612	811	1
Saúde	181	178	198	185	612	811	1
Pública,	200	178	223	185	612	811	1
Xunta	224	178	242	185	612	811	1
de	244	178	251	185	612	811	1
Galicia,	252	178	274	185	612	811	1
Santiago	275	178	301	185	612	811	1
de	302	178	309	185	612	811	1
Compostela,	311	178	346	185	612	811	1
A	348	178	352	185	612	811	1
Coruña,	354	178	376	185	612	811	1
España	378	178	399	185	612	811	1
c	51	186	53	190	612	811	1
Servicio	55	187	78	193	612	811	1
de	79	187	86	193	612	811	1
Atención	88	187	114	193	612	811	1
Primaria	115	187	141	193	612	811	1
de	142	187	149	193	612	811	1
Cangas,	151	187	173	193	612	811	1
SERGAS,	175	187	199	193	612	811	1
Cangas	200	187	221	193	612	811	1
(Pontevedra),	223	187	262	193	612	811	1
España	264	187	285	193	612	811	1
d	51	194	54	199	612	811	1
Unidad	56	195	77	202	612	811	1
de	78	195	85	202	612	811	1
Apoyo	87	195	105	202	612	811	1
a	107	195	110	202	612	811	1
la	112	195	117	202	612	811	1
Investigación,	119	195	159	202	612	811	1
Complejo	161	195	188	202	612	811	1
Hospitalario	190	195	225	202	612	811	1
Universitario	227	195	265	202	612	811	1
de	267	195	274	202	612	811	1
Ourense	275	195	299	202	612	811	1
(CHUO),	301	195	325	202	612	811	1
Ourense,	327	195	352	202	612	811	1
España	354	195	375	202	612	811	1
e	51	203	54	208	612	811	1
Departamento	55	204	97	210	612	811	1
de	99	204	106	210	612	811	1
Ciencias	108	204	131	210	612	811	1
Morfológicas,	133	204	172	210	612	811	1
Universidad	174	204	209	210	612	811	1
de	210	204	217	210	612	811	1
Santiago	219	204	244	210	612	811	1
de	246	204	253	210	612	811	1
Compostela,	254	204	290	210	612	811	1
Santiago	291	204	317	210	612	811	1
de	318	204	325	210	612	811	1
Compostela	327	204	361	210	612	811	1
(A	363	204	369	210	612	811	1
Coruña),	371	204	396	210	612	811	1
España	398	204	418	210	612	811	1
f	51	212	53	216	612	811	1
Departamento	55	212	97	219	612	811	1
de	99	212	105	219	612	811	1
Fisiología,	107	212	136	219	612	811	1
Universidad	138	212	173	219	612	811	1
de	174	212	181	219	612	811	1
Santiago	183	212	208	219	612	811	1
de	210	212	217	219	612	811	1
Compostela,	218	212	254	219	612	811	1
Santiago	255	212	281	219	612	811	1
de	282	212	289	219	612	811	1
Compostela	291	212	325	219	612	811	1
(A	327	212	333	219	612	811	1
Coruña),	335	212	360	219	612	811	1
España	362	212	382	219	612	811	1
b	51	177	54	182	612	811	1
información	53	243	117	251	612	811	1
del	121	243	137	251	612	811	1
artículo	140	243	184	251	612	811	1
r	218	243	223	250	612	811	1
e	227	243	232	250	612	811	1
s	236	243	240	250	612	811	1
u	244	243	249	250	612	811	1
m	253	243	261	250	612	811	1
e	265	243	269	250	612	811	1
n	273	243	279	250	612	811	1
Historia	51	264	75	270	612	811	1
del	76	264	85	270	612	811	1
artículo:	87	264	111	270	612	811	1
Recibido	51	272	78	279	612	811	1
el	79	272	85	279	612	811	1
25	86	272	94	279	612	811	1
de	96	272	103	279	612	811	1
junio	105	272	121	279	612	811	1
de	122	272	130	279	612	811	1
2013	131	272	147	279	612	811	1
Aceptado	51	281	80	287	612	811	1
el	82	281	87	287	612	811	1
10	89	281	96	287	612	811	1
de	98	281	105	287	612	811	1
septiembre	107	281	142	287	612	811	1
de	143	281	151	287	612	811	1
2013	152	281	168	287	612	811	1
On-line	51	289	73	296	612	811	1
el	75	289	80	296	612	811	1
4	82	289	86	296	612	811	1
de	87	289	95	296	612	811	1
diciembre	96	289	127	296	612	811	1
de	129	289	136	296	612	811	1
2013	138	289	153	296	612	811	1
©	292	379	298	386	612	811	1
2013	300	379	317	386	612	811	1
SESPAS.	319	379	346	386	612	811	1
Publicado	348	379	381	386	612	811	1
por	383	379	395	386	612	811	1
Elsevier	397	379	424	386	612	811	1
España,	426	379	452	386	612	811	1
S.L.	454	379	465	386	612	811	1
Todos	467	379	487	386	612	811	1
los	489	379	499	386	612	811	1
derechos	500	379	531	386	612	811	1
reservados.	533	379	572	386	612	811	1
Palabras	51	309	76	316	612	811	1
clave:	78	309	95	316	612	811	1
Educación	51	318	82	324	612	811	1
sanitaria	84	318	111	324	612	811	1
Osteoporosis	51	326	91	333	612	811	1
Mujeres	51	335	76	342	612	811	1
Actividad	51	344	80	350	612	811	1
física	82	344	98	350	612	811	1
Calcio	51	352	70	359	612	811	1
Healthy	217	403	252	413	612	811	1
habits	254	403	282	413	612	811	1
and	284	403	301	413	612	811	1
osteoporosis	304	403	361	413	612	811	1
prevention	363	403	413	413	612	811	1
in	415	403	424	413	612	811	1
perimenopausal	427	403	500	413	612	811	1
women	502	403	536	413	612	811	1
from	538	403	561	413	612	811	1
rural	217	414	239	424	612	811	1
areas	241	414	265	424	612	811	1
a	218	432	223	440	612	811	1
b	227	432	232	440	612	811	1
s	236	432	240	440	612	811	1
t	244	432	248	440	612	811	1
r	252	432	257	440	612	811	1
a	261	432	266	440	612	811	1
c	270	432	275	440	612	811	1
t	279	432	283	440	612	811	1
Keywords:	51	453	82	460	612	811	1
Health	51	462	72	468	612	811	1
education	73	462	104	468	612	811	1
Osteoporosis	51	470	91	477	612	811	1
Women	51	479	76	485	612	811	1
Physical	51	487	76	494	612	811	1
activity	78	487	101	494	612	811	1
Calcium	51	496	76	502	612	811	1
©	337	578	342	585	612	811	1
2013	344	578	362	585	612	811	1
SESPAS.	363	578	390	585	612	811	1
Published	392	578	426	585	612	811	1
by	428	578	436	585	612	811	1
Elsevier	438	578	465	585	612	811	1
España,	467	578	493	585	612	811	1
S.L.	495	578	506	585	612	811	1
All	508	578	517	585	612	811	1
rights	519	578	539	585	612	811	1
reserved.	541	578	572	585	612	811	1
Introducción	51	612	103	621	612	811	1
Diferentes	333	613	372	621	612	811	1
estudios	374	613	406	621	612	811	1
han	407	613	422	621	612	811	1
sugerido	423	613	456	621	612	811	1
que	458	613	472	621	612	811	1
con	473	613	487	621	612	811	1
la	489	613	496	621	612	811	1
práctica	497	613	528	621	612	811	1
de	529	613	538	621	612	811	1
ejercicio	540	613	572	621	612	811	1
físico,	321	623	343	631	612	811	1
un	345	623	355	631	612	811	1
suficiente	358	623	395	631	612	811	1
aporte	398	623	423	631	612	811	1
de	426	623	435	631	612	811	1
vitamina	438	623	471	631	612	811	1
D	474	623	480	631	612	811	1
y	483	623	487	631	612	811	1
una	490	623	504	631	612	811	1
dieta	507	623	526	631	612	811	1
equilibrada	529	623	572	631	612	811	1
puede	321	633	344	642	612	811	1
disminuir	347	633	384	642	612	811	1
la	387	633	394	642	612	811	1
posibilidad	397	633	439	642	612	811	1
de	442	633	451	642	612	811	1
padecer	454	633	485	642	612	811	1
osteoporosis	487	633	536	642	612	811	1
2,3	536	632	544	638	612	811	1
.	545	633	547	642	612	811	1
En	550	633	559	642	612	811	1
un	562	633	572	642	612	811	1
trabajo	321	644	348	652	612	811	1
previo	350	644	375	652	612	811	1
4	374	643	378	649	612	811	1
hemos	381	644	406	652	612	811	1
demostrado	409	644	454	652	612	811	1
que	457	644	471	652	612	811	1
determinados	473	644	526	652	612	811	1
parámetros	528	644	572	652	612	811	1
objetivos,	321	654	358	663	612	811	1
como	359	654	380	663	612	811	1
la	381	654	388	663	612	811	1
densidad	389	654	424	663	612	811	1
de	425	654	434	663	612	811	1
masa	436	654	456	663	612	811	1
ósea	457	654	474	663	612	811	1
y	475	654	480	663	612	811	1
las	481	654	491	663	612	811	1
concentraciones	493	654	555	663	612	811	1
san-	556	654	572	663	612	811	1
guíneas	321	665	350	673	612	811	1
de	353	665	362	673	612	811	1
calcio	365	665	387	673	612	811	1
y	390	665	394	673	612	811	1
parathormona	397	665	452	673	612	811	1
en	455	665	464	673	612	811	1
mujeres	467	665	498	673	612	811	1
perimenopáusicas,	501	665	572	673	612	811	1
pueden	321	675	349	684	612	811	1
modificarse	352	675	397	684	612	811	1
con	399	675	413	684	612	811	1
pautas	416	675	441	684	612	811	1
de	444	675	453	684	612	811	1
educación	455	675	494	684	612	811	1
sanitaria.	497	675	532	684	612	811	1
En	534	675	544	684	612	811	1
el	547	675	554	684	612	811	1
pre-	556	675	572	684	612	811	1
sente	321	686	341	694	612	811	1
estudio	343	686	371	694	612	811	1
evaluamos	373	686	413	694	612	811	1
si	415	686	421	694	612	811	1
una	423	686	437	694	612	811	1
intervención	438	686	487	694	612	811	1
educativa	488	686	525	694	612	811	1
en	527	686	536	694	612	811	1
el	538	686	545	694	612	811	1
mismo	546	686	572	694	612	811	1
grupo	321	696	343	704	612	811	1
de	345	696	355	704	612	811	1
mujeres	357	696	388	704	612	811	1
puede	390	696	413	704	612	811	1
modificar	415	696	452	704	612	811	1
comportamientos	454	696	522	704	612	811	1
relacionados	524	696	572	704	612	811	1
con	321	707	334	715	612	811	1
la	336	707	343	715	612	811	1
osteoporosis,	345	707	395	715	612	811	1
tales	397	707	415	715	612	811	1
como	417	707	438	715	612	811	1
actividad	439	707	474	715	612	811	1
física,	476	707	498	715	612	811	1
exposición	500	707	541	715	612	811	1
solar	542	707	561	715	612	811	1
en	563	707	572	715	612	811	1
el	321	717	328	725	612	811	1
tiempo	330	717	357	725	612	811	1
libre	359	717	377	725	612	811	1
o	379	717	383	725	612	811	1
adecuada	385	717	421	725	612	811	1
ingesta	423	717	451	725	612	811	1
de	453	717	462	725	612	811	1
calcio	464	717	486	725	612	811	1
en	488	717	498	725	612	811	1
la	500	717	507	725	612	811	1
dieta.	509	717	530	725	612	811	1
La	63	633	72	642	612	811	1
osteoporosis	73	633	121	642	612	811	1
es	123	633	131	642	612	811	1
uno	132	633	147	642	612	811	1
de	148	633	158	642	612	811	1
los	159	633	170	642	612	811	1
problemas	171	633	212	642	612	811	1
de	213	633	222	642	612	811	1
salud	224	633	244	642	612	811	1
más	246	633	261	642	612	811	1
frecuentes	263	633	303	642	612	811	1
en	51	644	61	652	612	811	1
la	62	644	69	652	612	811	1
población	71	644	109	652	612	811	1
longeva.	110	644	142	652	612	811	1
Es	144	644	152	652	612	811	1
una	154	644	169	652	612	811	1
enfermedad	171	644	217	652	612	811	1
asociada	219	644	251	652	612	811	1
a	253	644	257	652	612	811	1
la	259	644	266	652	612	811	1
edad	268	644	286	652	612	811	1
y	288	644	293	652	612	811	1
es	295	644	303	652	612	811	1
la	51	654	58	663	612	811	1
principal	61	654	95	663	612	811	1
causa	97	654	119	663	612	811	1
de	121	654	130	663	612	811	1
fracturas	133	654	167	663	612	811	1
en	170	654	179	663	612	811	1
esta	182	654	197	663	612	811	1
etapa	200	654	221	663	612	811	1
de	223	654	233	663	612	811	1
la	235	654	242	663	612	811	1
vida,	245	654	263	663	612	811	1
afectando	265	654	303	663	612	811	1
en	51	665	61	673	612	811	1
mayor	63	665	87	673	612	811	1
medida	89	665	118	673	612	811	1
a	120	665	124	673	612	811	1
las	127	665	137	673	612	811	1
mujeres	139	665	170	673	612	811	1
posmenopáusicas	172	665	240	673	612	811	1
1	240	664	243	670	612	811	1
.	244	665	246	673	612	811	1
∗	56	701	60	707	612	811	1
Autora	63	702	84	708	612	811	1
para	86	702	99	708	612	811	1
correspondencia.	101	702	153	708	612	811	1
Correo	63	710	83	717	612	811	1
electrónico:	84	710	118	717	612	811	1
mariareyes.perez.fernandez@sergas.es	120	710	237	717	612	811	1
(M.R.	51	719	67	726	612	811	1
Pérez-Fernández).	69	719	124	726	612	811	1
0213-9111/$	51	737	90	744	612	811	1
–	92	737	96	744	612	811	1
see	98	737	108	744	612	811	1
front	109	737	124	744	612	811	1
matter	126	737	147	744	612	811	1
©	148	737	154	744	612	811	1
2013	155	737	171	744	612	811	1
SESPAS.	172	737	196	744	612	811	1
Publicado	198	737	228	744	612	811	1
por	229	737	240	744	612	811	1
Elsevier	241	737	265	744	612	811	1
España,	267	737	290	744	612	811	1
S.L.	292	737	302	744	612	811	1
Todos	303	737	322	744	612	811	1
los	323	737	332	744	612	811	1
derechos	334	737	361	744	612	811	1
reservados.	363	737	397	744	612	811	1
http://dx.doi.org/10.1016/j.gaceta.2013.09.006	51	746	193	752	612	811	1
164	40	45	52	52	612	811	2
M.R.	214	45	227	52	612	811	2
Pérez-Fernández	228	45	277	52	612	811	2
et	278	45	284	52	612	811	2
al	286	45	291	52	612	811	2
/	293	45	295	52	612	811	2
Gac	296	45	307	52	612	811	2
Sanit.	309	45	325	52	612	811	2
2014;28(2):163–165	327	45	388	52	612	811	2
Tabla	40	64	58	70	612	811	2
1	59	64	63	70	612	811	2
Variables	40	72	69	79	612	811	2
estudiadas	70	72	103	79	612	811	2
en	105	72	112	79	612	811	2
los	114	72	122	79	612	811	2
grupos	124	72	145	79	612	811	2
control	147	72	169	79	612	811	2
y	170	72	174	79	612	811	2
de	176	72	183	79	612	811	2
intervención	185	72	223	79	612	811	2
antes	225	72	241	79	612	811	2
y	243	72	247	79	612	811	2
después	248	72	273	79	612	811	2
de	275	72	282	79	612	811	2
la	284	72	289	79	612	811	2
intervención	291	72	330	79	612	811	2
educativa,	331	72	362	79	612	811	2
y	364	72	368	79	612	811	2
valor	369	72	385	79	612	811	2
de	387	72	394	79	612	811	2
p	396	72	400	79	612	811	2
al	401	72	407	79	612	811	2
realizar	408	72	431	79	612	811	2
las	433	72	441	79	612	811	2
comparaciones	443	72	489	79	612	811	2
Variables	46	87	75	93	612	811	2
Edad,	46	114	62	121	612	811	2
años,	64	114	79	121	612	811	2
media	81	114	99	121	612	811	2
(DE)	100	114	114	121	612	811	2
IMC,	46	123	60	129	612	811	2
kg/m	61	123	76	129	612	811	2
2	76	122	79	127	612	811	2
,	79	123	81	129	612	811	2
media	82	123	100	129	612	811	2
(DE)	102	123	115	129	612	811	2
Etapa	46	131	63	138	612	811	2
menopausia	65	131	100	138	612	811	2
Menstruación,	53	140	97	146	612	811	2
n	98	140	102	146	612	811	2
(%)	104	140	113	146	612	811	2
Menopausia,	53	149	92	155	612	811	2
n	93	149	97	155	612	811	2
(%)	99	149	108	155	612	811	2
Ingesta	46	157	67	164	612	811	2
diaria	69	157	86	164	612	811	2
de	88	157	95	164	612	811	2
calcio,	96	157	115	164	612	811	2
mg,	116	157	127	164	612	811	2
media	129	157	147	164	612	811	2
(DE)	148	157	161	164	612	811	2
Ingesta	46	166	67	172	612	811	2
diaria	69	166	86	172	612	811	2
y	88	166	91	172	612	811	2
suficiente	93	166	121	172	612	811	2
de	122	166	129	172	612	811	2
calcio,	131	166	149	172	612	811	2
n	151	166	155	172	612	811	2
(%)	156	166	165	172	612	811	2
Sol	46	174	55	181	612	811	2
en	57	174	64	181	612	811	2
tiempo	65	174	86	181	612	811	2
libre,	87	174	102	181	612	811	2
n	104	174	107	181	612	811	2
(%)	109	174	118	181	612	811	2
Actividad	46	183	74	189	612	811	2
física	76	183	91	189	612	811	2
Sedentaria/poco	53	191	102	198	612	811	2
activa,	104	191	124	198	612	811	2
n	125	191	129	198	612	811	2
(%)	131	191	140	198	612	811	2
Activa,	53	200	73	206	612	811	2
n	75	200	79	206	612	811	2
(%)	81	200	90	206	612	811	2
Muy	53	208	67	215	612	811	2
activa,	68	208	88	215	612	811	2
n	90	208	94	215	612	811	2
(%)	95	208	104	215	612	811	2
Grupo	255	87	274	93	612	811	2
control	276	87	298	93	612	811	2
Grupo	448	87	467	93	612	811	2
intervención	469	87	508	93	612	811	2
Pre	191	101	201	108	612	811	2
N	203	101	208	108	612	811	2
=	209	101	212	108	612	811	2
105	213	101	225	108	612	811	2
Post	266	101	279	108	612	811	2
N	280	101	285	108	612	811	2
=	286	101	290	108	612	811	2
105	291	101	303	108	612	811	2
p	340	101	344	108	612	811	2
a	344	100	347	105	612	811	2
Pre	388	101	398	108	612	811	2
N	400	101	405	108	612	811	2
=	406	101	410	108	612	811	2
100	411	101	422	108	612	811	2
Post	463	101	476	108	612	811	2
N	478	101	482	108	612	811	2
=	484	101	487	108	612	811	2
100	488	101	500	108	612	811	2
p	538	101	542	108	612	811	2
a	542	100	544	105	612	811	2
50,39	192	114	209	121	612	811	2
(±2,96)	210	114	233	121	612	811	2
28,08	192	123	209	129	612	811	2
(±5,27)	210	123	233	129	612	811	2
51,72	266	114	283	121	612	811	2
(±2,95)	285	114	308	121	612	811	2
28,81	266	123	283	129	612	811	2
(±5,56)	285	123	308	129	612	811	2
<	339	123	343	129	612	811	2
0,001	344	123	361	129	612	811	2
50,87	389	114	406	121	612	811	2
(±2,84)	408	114	430	121	612	811	2
27,62	389	123	406	129	612	811	2
(±4,97)	408	123	430	129	612	811	2
52,18	464	114	480	121	612	811	2
(±2,83)	482	114	505	121	612	811	2
27,90	464	123	480	129	612	811	2
(±5,08)	482	123	505	129	612	811	2
0,141	538	123	555	129	612	811	2
40	201	140	209	146	612	811	2
(38,1%)	210	140	232	146	612	811	2
65	201	149	209	155	612	811	2
(61,9%)	210	149	232	155	612	811	2
1.287	192	157	209	164	612	811	2
(±497,9)	210	157	237	164	612	811	2
54	201	166	209	172	612	811	2
(51,40%)	210	166	236	172	612	811	2
69	201	174	209	181	612	811	2
(65,70%)	210	174	236	181	612	811	2
33	276	140	283	146	612	811	2
(31,4%)	285	140	307	146	612	811	2
72	276	149	283	155	612	811	2
(68,6%)	285	149	307	155	612	811	2
1.208	266	157	283	164	612	811	2
(±461,8)	285	157	312	164	612	811	2
51	276	166	283	172	612	811	2
(48,60%)	285	166	311	172	612	811	2
70	276	174	283	181	612	811	2
(66,70%)	285	174	311	181	612	811	2
27	398	140	406	146	612	811	2
(27%)	408	140	424	146	612	811	2
73	398	149	406	155	612	811	2
(73%)	408	149	424	155	612	811	2
1.299	389	157	406	164	612	811	2
(±536,9)	408	157	434	164	612	811	2
53	398	166	406	172	612	811	2
(53%)	408	166	424	172	612	811	2
64	398	174	406	181	612	811	2
(64%)	408	174	424	181	612	811	2
23	473	140	480	146	612	811	2
(23%)	482	140	499	146	612	811	2
77	473	149	480	155	612	811	2
(77%)	482	149	499	155	612	811	2
1.358	464	157	480	164	612	811	2
(±415,4)	482	157	509	164	612	811	2
64	473	166	480	172	612	811	2
(64%)	482	166	499	172	612	811	2
77	473	174	480	181	612	811	2
(77%)	482	174	499	181	612	811	2
0,289	538	140	555	146	612	811	2
7	205	191	209	198	612	811	2
(6,70%)	210	191	232	198	612	811	2
65	201	200	209	206	612	811	2
(61,90%)	210	200	236	206	612	811	2
33	201	208	209	215	612	811	2
(31,40%)	210	208	236	215	612	811	2
3	280	191	283	198	612	811	2
(2,90%)	285	191	307	198	612	811	2
58	276	200	283	206	612	811	2
(55,20%)	285	200	311	206	612	811	2
44	276	208	283	215	612	811	2
(41,90%)	285	208	311	215	612	811	2
2	402	191	406	198	612	811	2
(2%)	408	191	420	198	612	811	2
71	398	200	406	206	612	811	2
(71%)	408	200	424	206	612	811	2
27	398	208	406	215	612	811	2
(27%)	408	208	424	215	612	811	2
2	477	191	481	198	612	811	2
(2%)	482	191	495	198	612	811	2
50	473	200	480	206	612	811	2
(50%)	482	200	499	206	612	811	2
48	473	208	480	215	612	811	2
(48%)	482	208	499	215	612	811	2
0,006	538	191	554	198	612	811	2
0,065	344	140	361	146	612	811	2
0,099	344	157	361	164	612	811	2
0,761	344	166	361	172	612	811	2
1	344	174	348	181	612	811	2
0,143	344	191	361	198	612	811	2
0,248	538	157	555	164	612	811	2
0,090	538	166	554	172	612	811	2
0,029	538	174	554	181	612	811	2
IMC:	40	222	55	228	612	811	2
índice	57	222	75	228	612	811	2
de	77	222	84	228	612	811	2
masa	86	222	102	228	612	811	2
corporal;	104	222	131	228	612	811	2
DE:	133	222	144	228	612	811	2
desviación	146	222	178	228	612	811	2
estándar.	180	222	208	228	612	811	2
a	46	230	49	235	612	811	2
Valor	52	231	69	237	612	811	2
de	70	231	78	237	612	811	2
p	79	231	83	237	612	811	2
calculado	85	231	114	237	612	811	2
utilizando	116	231	146	237	612	811	2
la	148	231	154	237	612	811	2
prueba	155	231	177	237	612	811	2
t	178	231	181	237	612	811	2
de	182	231	190	237	612	811	2
Student	192	231	215	237	612	811	2
para	217	231	231	237	612	811	2
muestras	232	231	260	237	612	811	2
apareadas	262	231	293	237	612	811	2
en	295	231	302	237	612	811	2
las	304	231	312	237	612	811	2
variables	314	231	341	237	612	811	2
continuas	343	231	373	237	612	811	2
y	374	231	378	237	612	811	2
la	380	231	385	237	612	811	2
de	387	231	394	237	612	811	2
McNemar	396	231	426	237	612	811	2
para	427	231	441	237	612	811	2
las	443	231	451	237	612	811	2
variables	453	231	480	237	612	811	2
discretas.	482	231	511	237	612	811	2
Métodos	40	262	75	271	612	811	2
El	52	284	60	292	612	811	2
estudio	62	284	91	292	612	811	2
se	93	284	102	292	612	811	2
llevó	104	284	123	292	612	811	2
a	126	284	130	292	612	811	2
cabo	133	284	151	292	612	811	2
en	154	284	163	292	612	811	2
un	166	284	176	292	612	811	2
servicio	179	284	208	292	612	811	2
de	211	284	220	292	612	811	2
atención	223	284	256	292	612	811	2
primaria	259	284	292	292	612	811	2
rural	40	294	59	302	612	811	2
de	60	294	70	302	612	811	2
la	71	294	78	302	612	811	2
provincia	79	294	115	302	612	811	2
de	116	294	126	302	612	811	2
Ourense,	127	294	161	302	612	811	2
que	162	294	176	302	612	811	2
da	178	294	187	302	612	811	2
cobertura	188	294	225	302	612	811	2
a	227	294	231	302	612	811	2
20.000	232	294	258	302	612	811	2
usuarios	260	294	292	302	612	811	2
con	40	305	54	313	612	811	2
tarjeta	56	305	81	313	612	811	2
sanitaria.	82	305	117	313	612	811	2
El	119	305	126	313	612	811	2
diseño	128	305	153	313	612	811	2
seleccionado	155	305	204	313	612	811	2
fue	205	305	218	313	612	811	2
el	219	305	226	313	612	811	2
de	228	305	237	313	612	811	2
ensayo	239	305	265	313	612	811	2
clínico	267	305	292	313	612	811	2
aleatorizado	40	315	88	323	612	811	2
de	89	315	98	323	612	811	2
grupos	100	315	126	323	612	811	2
paralelos	128	315	162	323	612	811	2
con	164	315	177	323	612	811	2
intervención	179	315	227	323	612	811	2
educativa,	229	315	268	323	612	811	2
y	269	315	274	323	612	811	2
para	275	315	292	323	612	811	2
su	40	325	49	334	612	811	2
realización	50	325	92	334	612	811	2
se	93	325	101	334	612	811	2
contó	102	325	124	334	612	811	2
con	125	325	139	334	612	811	2
la	140	325	147	334	612	811	2
aprobación	148	325	191	334	612	811	2
del	192	325	204	334	612	811	2
Comité	205	325	232	334	612	811	2
Etico	233	325	252	334	612	811	2
de	254	325	263	334	612	811	2
Galicia.	264	325	292	334	612	811	2
El	52	336	60	344	612	811	2
tamaño	62	336	92	344	612	811	2
muestral,	94	336	130	344	612	811	2
basándose	133	336	173	344	612	811	2
en	176	336	185	344	612	811	2
estudios	188	336	220	344	612	811	2
similares	223	336	258	344	612	811	2
5	258	335	261	341	612	811	2
,	262	336	264	344	612	811	2
se	267	336	275	344	612	811	2
cal-	278	336	292	344	612	811	2
culó	40	346	57	355	612	811	2
con	59	346	72	355	612	811	2
una	75	346	89	355	612	811	2
potencia	91	346	124	355	612	811	2
del	126	346	138	355	612	811	2
80%	140	346	155	355	612	811	2
y	157	346	162	355	612	811	2
una	164	346	178	355	612	811	2
probabilidad	180	346	229	355	612	811	2
de	231	346	240	355	612	811	2
error	243	346	262	355	612	811	2
alfa	264	346	278	355	612	811	2
del	280	346	292	355	612	811	2
5%,	40	357	52	365	612	811	2
asumiendo	55	357	97	365	612	811	2
una	100	357	114	365	612	811	2
tasa	117	357	132	365	612	811	2
de	135	357	144	365	612	811	2
pérdidas	147	357	180	365	612	811	2
del	183	357	195	365	612	811	2
seguimiento	198	357	245	365	612	811	2
del	248	357	259	365	612	811	2
25%.	262	357	279	365	612	811	2
De	282	357	292	365	612	811	2
un	40	367	50	375	612	811	2
total	53	367	71	375	612	811	2
de	73	367	82	375	612	811	2
1.078	85	367	106	375	612	811	2
mujeres	108	367	139	375	612	811	2
de	142	367	151	375	612	811	2
45	153	367	163	375	612	811	2
a	165	367	170	375	612	811	2
54	172	367	182	375	612	811	2
años	184	367	202	375	612	811	2
de	204	367	214	375	612	811	2
edad,	216	367	236	375	612	811	2
se	239	367	247	375	612	811	2
realizó	249	367	275	375	612	811	2
una	278	367	292	375	612	811	2
selección	40	378	75	386	612	811	2
aleatoria	77	378	110	386	612	811	2
de	112	378	121	386	612	811	2
248,	122	378	139	386	612	811	2
con	140	378	154	386	612	811	2
quienes	155	378	185	386	612	811	2
se	186	378	194	386	612	811	2
contactó	196	378	229	386	612	811	2
por	230	378	243	386	612	811	2
teléfono.	245	378	278	386	612	811	2
Los	279	378	292	386	612	811	2
criterios	40	388	72	396	612	811	2
de	75	388	84	396	612	811	2
exclusión	87	388	123	396	612	811	2
fueron	125	388	151	396	612	811	2
el	153	388	160	396	612	811	2
rechazo	163	388	193	396	612	811	2
a	195	388	200	396	612	811	2
participar	202	388	240	396	612	811	2
en	242	388	252	396	612	811	2
el	254	388	261	396	612	811	2
estudio	264	388	292	396	612	811	2
y	40	399	45	407	612	811	2
la	48	399	55	407	612	811	2
imposibilidad	58	399	111	407	612	811	2
de	114	399	124	407	612	811	2
contactar.	127	399	165	407	612	811	2
Aceptaron	168	399	207	407	612	811	2
participar	211	399	248	407	612	811	2
216	251	399	266	407	612	811	2
muje-	269	399	292	407	612	811	2
res,	40	409	54	417	612	811	2
que	56	409	70	417	612	811	2
firmaron	73	409	106	417	612	811	2
el	109	409	116	417	612	811	2
pertinente	118	409	158	417	612	811	2
consentimiento	160	409	220	417	612	811	2
informado.	223	409	264	417	612	811	2
Tras	267	409	283	417	612	811	2
la	285	409	292	417	612	811	2
intervención	40	420	89	428	612	811	2
se	91	420	99	428	612	811	2
perdieron	101	420	139	428	612	811	2
11	141	420	150	428	612	811	2
casos.	152	420	175	428	612	811	2
Las	52	430	65	438	612	811	2
variables	69	430	103	438	612	811	2
evaluadas	108	430	146	438	612	811	2
fueron	150	430	176	438	612	811	2
el	180	430	187	438	612	811	2
índice	192	430	215	438	612	811	2
de	220	430	229	438	612	811	2
masa	234	430	254	438	612	811	2
corporal,	258	430	292	438	612	811	2
la	40	441	47	449	612	811	2
actividad	51	441	86	449	612	811	2
física	89	441	109	449	612	811	2
valorada	113	441	145	449	612	811	2
con	149	441	163	449	612	811	2
el	166	441	173	449	612	811	2
Cuestionario	177	441	225	449	612	811	2
Internacional	228	441	279	449	612	811	2
de	283	441	292	449	612	811	2
Actividad	40	451	77	459	612	811	2
Física	79	451	100	459	612	811	2
en	103	451	112	459	612	811	2
su	115	451	123	459	612	811	2
versión	126	451	154	459	612	811	2
corta	157	451	176	459	612	811	2
(IPAQ	179	451	200	459	612	811	2
6	200	450	204	456	612	811	2
,	204	451	206	459	612	811	2
que	209	451	223	459	612	811	2
cuantifica	226	451	263	459	612	811	2
la	265	451	272	459	612	811	2
acti-	275	451	292	459	612	811	2
vidad	40	461	62	470	612	811	2
física	64	461	84	470	612	811	2
en	87	461	96	470	612	811	2
sedentaria,	99	461	141	470	612	811	2
insuficientemente	143	461	212	470	612	811	2
activa,	215	461	240	470	612	811	2
activa	242	461	265	470	612	811	2
y	268	461	272	470	612	811	2
muy	275	461	292	470	612	811	2
activa),	40	472	68	480	612	811	2
la	70	472	77	480	612	811	2
exposición	79	472	120	480	612	811	2
solar	122	472	141	480	612	811	2
en	143	472	152	480	612	811	2
el	155	472	161	480	612	811	2
tiempo	164	472	191	480	612	811	2
libre	193	472	211	480	612	811	2
(sí/no)	213	472	238	480	612	811	2
y	240	472	244	480	612	811	2
el	247	472	254	480	612	811	2
aporte	256	472	280	480	612	811	2
de	283	472	292	480	612	811	2
calcio	40	482	62	491	612	811	2
en	66	482	75	491	612	811	2
la	79	482	85	491	612	811	2
dieta	89	482	108	491	612	811	2
determinado	112	482	161	491	612	811	2
con	164	482	178	491	612	811	2
un	181	482	191	491	612	811	2
cuestionario	195	482	242	491	612	811	2
utilizado	246	482	279	491	612	811	2
en	283	482	292	491	612	811	2
el	40	493	47	501	612	811	2
estudio	52	493	80	501	612	811	2
INDICAD	84	493	118	501	612	811	2
2001,	122	493	143	501	612	811	2
con	147	493	161	501	612	811	2
adaptaciones	165	493	215	501	612	811	2
a	220	493	224	501	612	811	2
nuestro	228	493	257	501	612	811	2
medio	262	493	286	501	612	811	2
7	286	492	290	498	612	811	2
,	290	493	292	501	612	811	2
considerando	40	503	92	511	612	811	2
que	95	503	110	511	612	811	2
la	113	503	120	511	612	811	2
cantidad	123	503	156	511	612	811	2
de	160	503	169	511	612	811	2
calcio	172	503	194	511	612	811	2
mínima	198	503	227	511	612	811	2
diaria	231	503	253	511	612	811	2
para	256	503	273	511	612	811	2
este	276	503	292	511	612	811	2
grupo	40	514	63	522	612	811	2
de	65	514	74	522	612	811	2
edad	76	514	95	522	612	811	2
es	97	514	105	522	612	811	2
de	107	514	116	522	612	811	2
1.200	118	514	140	522	612	811	2
mg	141	514	153	522	612	811	2
8	153	512	157	519	612	811	2
.	157	514	159	522	612	811	2
Una	52	524	68	532	612	811	2
vez	71	524	84	532	612	811	2
realizados	87	524	126	532	612	811	2
los	129	524	140	532	612	811	2
cuestionarios	143	524	194	532	612	811	2
en	197	524	207	532	612	811	2
la	210	524	217	532	612	811	2
muestra	220	524	251	532	612	811	2
completa,	254	524	292	532	612	811	2
2	40	535	45	543	612	811	2
meses	48	535	72	543	612	811	2
más	75	535	91	543	612	811	2
tarde	94	535	114	543	612	811	2
se	117	535	125	543	612	811	2
hizo	128	535	144	543	612	811	2
una	147	535	161	543	612	811	2
selección	164	535	199	543	612	811	2
aleatoria	202	535	236	543	612	811	2
de	238	535	248	543	612	811	2
la	251	535	258	543	612	811	2
muestra	260	535	292	543	612	811	2
en	40	545	50	553	612	811	2
dos	53	545	66	553	612	811	2
grupos,	69	545	97	553	612	811	2
uno	100	545	115	553	612	811	2
de	118	545	127	553	612	811	2
intervención	130	545	178	553	612	811	2
(110	181	545	199	553	612	811	2
mujeres)	201	545	235	553	612	811	2
y	238	545	243	553	612	811	2
otro	246	545	262	553	612	811	2
control	265	545	292	553	612	811	2
(106	40	556	58	564	612	811	2
mujeres),	60	556	96	564	612	811	2
con	98	556	111	564	612	811	2
dos	113	556	126	564	612	811	2
protocolos	128	556	169	564	612	811	2
diferenciados.	171	556	224	564	612	811	2
El	226	556	233	564	612	811	2
grupo	235	556	257	564	612	811	2
de	259	556	268	564	612	811	2
inter-	270	556	292	564	612	811	2
vención	40	566	70	574	612	811	2
recibió	73	566	100	574	612	811	2
dos	103	566	116	574	612	811	2
talleres	119	566	147	574	612	811	2
educativos	150	566	191	574	612	811	2
interactivos	194	566	239	574	612	811	2
centrados	242	566	280	574	612	811	2
en	283	566	292	574	612	811	2
la	40	576	47	585	612	811	2
osteoporosis	50	576	98	585	612	811	2
y	101	576	106	585	612	811	2
la	108	576	115	585	612	811	2
forma	118	576	141	585	612	811	2
de	144	576	153	585	612	811	2
prevenirla,	156	576	197	585	612	811	2
recomendando	200	576	257	585	612	811	2
la	260	576	267	585	612	811	2
adop-	270	576	292	585	612	811	2
ción	40	587	57	595	612	811	2
y	59	587	64	595	612	811	2
el	66	587	73	595	612	811	2
mantenimiento	76	587	135	595	612	811	2
de	138	587	147	595	612	811	2
hábitos	150	587	178	595	612	811	2
más	180	587	196	595	612	811	2
activos	199	587	225	595	612	811	2
y	228	587	233	595	612	811	2
saludables	235	587	275	595	612	811	2
que	278	587	292	595	612	811	2
favorecen	40	597	78	606	612	811	2
un	81	597	91	606	612	811	2
cambio	94	597	122	606	612	811	2
en	124	597	134	606	612	811	2
el	137	597	144	606	612	811	2
estilo	146	597	167	606	612	811	2
de	170	597	179	606	612	811	2
vida.	182	597	200	606	612	811	2
Entre	203	597	224	606	612	811	2
los	227	597	238	606	612	811	2
aspectos	241	597	273	606	612	811	2
más	276	597	292	606	612	811	2
destacados,	40	608	84	616	612	811	2
se	88	608	96	616	612	811	2
incidió	99	608	125	616	612	811	2
en	128	608	138	616	612	811	2
el	141	608	148	616	612	811	2
aumento	151	608	185	616	612	811	2
de	188	608	197	616	612	811	2
la	201	608	208	616	612	811	2
práctica	211	608	241	616	612	811	2
de	244	608	254	616	612	811	2
actividad	257	608	292	616	612	811	2
física	40	618	60	627	612	811	2
(especificando	62	618	117	627	612	811	2
qué	119	618	134	627	612	811	2
tipos	136	618	155	627	612	811	2
de	157	618	166	627	612	811	2
actividades	168	618	211	627	612	811	2
resultan	213	618	245	627	612	811	2
más	247	618	262	627	612	811	2
favore-	265	618	292	627	612	811	2
cedoras	40	629	70	637	612	811	2
para	72	629	89	637	612	811	2
la	91	629	98	637	612	811	2
salud	100	629	120	637	612	811	2
ósea),	123	629	145	637	612	811	2
el	147	629	154	637	612	811	2
consumo	156	629	190	637	612	811	2
de	193	629	202	637	612	811	2
una	204	629	218	637	612	811	2
dieta	221	629	240	637	612	811	2
equilibrada	242	629	285	637	612	811	2
y	287	629	292	637	612	811	2
una	40	639	55	647	612	811	2
adecuada	57	639	93	647	612	811	2
exposición	95	639	136	647	612	811	2
solar,	139	639	159	647	612	811	2
desaconsejando	161	639	222	647	612	811	2
conductas	224	639	263	647	612	811	2
tóxicas	265	639	292	647	612	811	2
como	40	650	61	658	612	811	2
el	64	650	71	658	612	811	2
consumo	73	650	108	658	612	811	2
de	110	650	119	658	612	811	2
tabaco	122	650	147	658	612	811	2
y	149	650	154	658	612	811	2
el	156	650	163	658	612	811	2
abuso	165	650	188	658	612	811	2
de	190	650	199	658	612	811	2
alcohol.	201	650	231	658	612	811	2
Los	233	650	246	658	612	811	2
dos	248	650	262	658	612	811	2
talleres	264	650	292	658	612	811	2
se	40	660	48	668	612	811	2
llevaron	51	660	82	668	612	811	2
a	85	660	89	668	612	811	2
cabo	92	660	110	668	612	811	2
en	113	660	122	668	612	811	2
dos	125	660	138	668	612	811	2
días	141	660	156	668	612	811	2
consecutivos,	159	660	210	668	612	811	2
con	213	660	226	668	612	811	2
una	229	660	243	668	612	811	2
duración	246	660	280	668	612	811	2
de	283	660	292	668	612	811	2
una	40	671	55	679	612	811	2
hora	56	671	74	679	612	811	2
y	75	671	80	679	612	811	2
media	82	671	105	679	612	811	2
cada	107	671	125	679	612	811	2
uno;	126	671	144	679	612	811	2
los	146	671	156	679	612	811	2
grupos	158	671	184	679	612	811	2
eran	186	671	203	679	612	811	2
pequeños,	205	671	244	679	612	811	2
de	245	671	255	679	612	811	2
15	256	671	266	679	612	811	2
perso-	267	671	292	679	612	811	2
nas,	40	681	55	689	612	811	2
para	57	681	74	689	612	811	2
favorecer	76	681	112	689	612	811	2
la	113	681	120	689	612	811	2
interacción	122	681	165	689	612	811	2
y	167	681	171	689	612	811	2
participación	173	681	223	689	612	811	2
de	225	681	234	689	612	811	2
las	236	681	246	689	612	811	2
mujeres;	248	681	282	689	612	811	2
se	284	681	292	689	612	811	2
programaron	40	692	91	700	612	811	2
en	93	692	103	700	612	811	2
diferentes	105	692	144	700	612	811	2
días	146	692	162	700	612	811	2
y	164	692	169	700	612	811	2
franjas	171	692	197	700	612	811	2
horarias	200	692	231	700	612	811	2
para	234	692	251	700	612	811	2
facilitar	253	692	283	700	612	811	2
la	285	692	292	700	612	811	2
asistencia	40	702	78	710	612	811	2
del	79	702	91	710	612	811	2
mayor	92	702	117	710	612	811	2
número	118	702	149	710	612	811	2
de	150	702	159	710	612	811	2
las	161	702	171	710	612	811	2
mujeres	172	702	203	710	612	811	2
seleccionadas.	205	702	259	710	612	811	2
La	260	702	269	710	612	811	2
infor-	270	702	292	710	612	811	2
mación	40	712	69	721	612	811	2
y	71	712	76	721	612	811	2
las	78	712	88	721	612	811	2
recomendaciones	91	712	158	721	612	811	2
proporcionadas	160	712	220	721	612	811	2
a	222	712	227	721	612	811	2
las	229	712	239	721	612	811	2
participantes	242	712	292	721	612	811	2
se	40	723	48	731	612	811	2
basaron	51	723	81	731	612	811	2
en	84	723	93	731	612	811	2
guías	96	723	116	731	612	811	2
y	119	723	123	731	612	811	2
consensos	126	723	165	731	612	811	2
ampliamente	167	723	218	731	612	811	2
reconocidos	221	723	267	731	612	811	2
por	269	723	283	731	612	811	2
la	285	723	292	731	612	811	2
comunidad	40	733	83	742	612	811	2
científica	87	733	121	742	612	811	2
9,10	121	732	134	738	612	811	2
.	134	733	136	742	612	811	2
El	139	733	147	742	612	811	2
grupo	150	733	172	742	612	811	2
control	175	733	203	742	612	811	2
sólo	206	733	222	742	612	811	2
recibió	225	733	251	742	612	811	2
un	254	733	264	742	612	811	2
folleto	267	733	292	742	612	811	2
informativo	40	744	86	752	612	811	2
por	88	744	101	752	612	811	2
correo	104	744	129	752	612	811	2
en	131	744	141	752	612	811	2
su	144	744	152	752	612	811	2
domicilio,	155	744	193	752	612	811	2
con	196	744	209	752	612	811	2
información	212	744	259	752	612	811	2
sobre	261	744	282	752	612	811	2
el	285	744	292	752	612	811	2
mismo	310	263	336	271	612	811	2
tema.	338	263	360	271	612	811	2
A	362	263	367	271	612	811	2
los	369	263	380	271	612	811	2
12	382	263	392	271	612	811	2
meses	394	263	418	271	612	811	2
se	420	263	428	271	612	811	2
repitió	430	263	456	271	612	811	2
la	458	263	465	271	612	811	2
encuesta	467	263	501	271	612	811	2
a	503	263	507	271	612	811	2
toda	509	263	526	271	612	811	2
la	528	263	535	271	612	811	2
mues-	537	263	561	271	612	811	2
tra.	310	273	323	281	612	811	2
Se	326	273	335	281	612	811	2
realizaron	338	273	377	281	612	811	2
análisis	380	273	409	281	612	811	2
descriptivos	412	273	458	281	612	811	2
y	462	273	466	281	612	811	2
tests	470	273	488	281	612	811	2
de	491	273	500	281	612	811	2
comparaciones	504	273	561	281	612	811	2
(t	310	284	316	292	612	811	2
de	318	284	328	292	612	811	2
Student	330	284	360	292	612	811	2
para	362	284	379	292	612	811	2
muestras	382	284	417	292	612	811	2
apareadas	419	284	458	292	612	811	2
y	460	284	465	292	612	811	2
test	467	284	481	292	612	811	2
de	484	284	493	292	612	811	2
McNemar)	496	284	536	292	612	811	2
con	539	284	552	292	612	811	2
el	555	284	561	292	612	811	2
programa	310	294	347	302	612	811	2
SPSS	349	294	367	302	612	811	2
15.	369	294	381	302	612	811	2
Resultados	310	320	354	329	612	811	2
Inicialmente	322	341	370	350	612	811	2
se	372	341	381	350	612	811	2
comprobó	383	341	422	350	612	811	2
la	425	341	432	350	612	811	2
homogeneidad	434	341	491	350	612	811	2
del	494	341	506	350	612	811	2
grupo	509	341	531	350	612	811	2
control	534	341	561	350	612	811	2
y	310	352	314	360	612	811	2
el	317	352	324	360	612	811	2
grupo	326	352	348	360	612	811	2
de	351	352	360	360	612	811	2
intervención,	362	352	413	360	612	811	2
sin	415	352	426	360	612	811	2
hallar	428	352	450	360	612	811	2
diferencias	453	352	494	360	612	811	2
estadísticamente	497	352	561	360	612	811	2
significativas	310	362	360	370	612	811	2
entre	362	362	382	370	612	811	2
las	385	362	395	370	612	811	2
variables	397	362	432	370	612	811	2
de	434	362	443	370	612	811	2
ambos	446	362	471	370	612	811	2
grupos.	473	362	501	370	612	811	2
En	504	362	513	370	612	811	2
la	516	362	523	370	612	811	2
tabla	525	362	544	370	612	811	2
1	546	362	551	370	612	811	2
se	553	362	561	370	612	811	2
exponen	310	373	343	381	612	811	2
los	344	373	355	381	612	811	2
resultados	357	373	396	381	612	811	2
de	398	373	407	381	612	811	2
las	408	373	419	381	612	811	2
variables	420	373	454	381	612	811	2
estudiadas	456	373	497	381	612	811	2
en	498	373	507	381	612	811	2
ambos	509	373	534	381	612	811	2
grupos	535	373	561	381	612	811	2
y	310	383	314	391	612	811	2
su	317	383	325	391	612	811	2
evolución	327	383	364	391	612	811	2
al	367	383	373	391	612	811	2
año	375	383	389	391	612	811	2
de	391	383	401	391	612	811	2
seguimiento.	403	383	452	391	612	811	2
Todas	322	394	344	402	612	811	2
las	347	394	358	402	612	811	2
mujeres	361	394	392	402	612	811	2
han	395	394	410	402	612	811	2
mantenido	413	394	455	402	612	811	2
una	458	394	472	402	612	811	2
gran	475	394	493	402	612	811	2
actividad	496	394	531	402	612	811	2
física	534	394	554	402	612	811	2
a	557	394	561	402	612	811	2
lo	310	404	317	412	612	811	2
largo	321	404	340	412	612	811	2
del	343	404	355	412	612	811	2
estudio.	359	404	389	412	612	811	2
No	392	404	403	412	612	811	2
obstante,	407	404	442	412	612	811	2
las	445	404	456	412	612	811	2
del	459	404	471	412	612	811	2
grupo	474	404	497	412	612	811	2
de	500	404	510	412	612	811	2
intervención	513	404	561	412	612	811	2
aumentaron	310	415	357	423	612	811	2
de	360	415	369	423	612	811	2
forma	372	415	394	423	612	811	2
estadísticamente	397	415	462	423	612	811	2
significativa	465	415	511	423	612	811	2
dicha	514	415	534	423	612	811	2
activi-	537	415	561	423	612	811	2
dad	310	425	324	433	612	811	2
al	326	425	333	433	612	811	2
cabo	334	425	352	433	612	811	2
de	354	425	363	433	612	811	2
un	365	425	375	433	612	811	2
año	376	425	390	433	612	811	2
(p	392	425	400	433	612	811	2
=	401	425	406	433	612	811	2
0,006).	407	425	433	433	612	811	2
Iguamente,	435	425	478	433	612	811	2
un	480	425	490	433	612	811	2
año	491	425	505	433	612	811	2
después	507	425	538	433	612	811	2
de	540	425	549	433	612	811	2
los	551	425	561	433	612	811	2
talleres	310	436	338	444	612	811	2
interactivos,	340	436	387	444	612	811	2
en	390	436	399	444	612	811	2
el	402	436	408	444	612	811	2
grupo	411	436	433	444	612	811	2
de	436	436	445	444	612	811	2
intervención	447	436	496	444	612	811	2
aumentó	498	436	532	444	612	811	2
signifi-	535	436	561	444	612	811	2
cativamente	310	446	357	454	612	811	2
el	359	446	366	454	612	811	2
porcentaje	368	446	409	454	612	811	2
de	411	446	420	454	612	811	2
mujeres	422	446	453	454	612	811	2
que	455	446	470	454	612	811	2
se	472	446	480	454	612	811	2
exponían	482	446	517	454	612	811	2
al	519	446	526	454	612	811	2
sol	528	446	539	454	612	811	2
en	541	446	551	454	612	811	2
su	553	446	561	454	612	811	2
tiempo	310	456	337	465	612	811	2
libre,	339	456	359	465	612	811	2
en	361	456	370	465	612	811	2
relación	372	456	403	465	612	811	2
al	405	456	412	465	612	811	2
grupo	414	456	436	465	612	811	2
control	438	456	466	465	612	811	2
(p	468	456	476	465	612	811	2
=	477	456	482	465	612	811	2
0,029).	483	456	509	465	612	811	2
A	322	467	327	475	612	811	2
pesar	330	467	350	475	612	811	2
de	353	467	362	475	612	811	2
no	365	467	374	475	612	811	2
encontrar	377	467	414	475	612	811	2
diferencias	417	467	458	475	612	811	2
significativas	461	467	510	475	612	811	2
en	513	467	522	475	612	811	2
la	525	467	532	475	612	811	2
ingesta	534	467	561	475	612	811	2
suficiente	310	477	347	486	612	811	2
y	350	477	354	486	612	811	2
diaria	357	477	379	486	612	811	2
de	382	477	391	486	612	811	2
calcio	394	477	416	486	612	811	2
entre	418	477	439	486	612	811	2
los	441	477	452	486	612	811	2
dos	455	477	468	486	612	811	2
grupos	471	477	497	486	612	811	2
antes	500	477	520	486	612	811	2
y	523	477	528	486	612	811	2
después	530	477	561	486	612	811	2
de	310	488	319	496	612	811	2
la	322	488	328	496	612	811	2
acción	331	488	355	496	612	811	2
formativa,	357	488	396	496	612	811	2
en	399	488	408	496	612	811	2
el	410	488	417	496	612	811	2
grupo	420	488	442	496	612	811	2
control	444	488	472	496	612	811	2
se	474	488	482	496	612	811	2
redujo	484	488	509	496	612	811	2
el	512	488	518	496	612	811	2
porcentaje	521	488	561	496	612	811	2
de	310	498	319	506	612	811	2
mujeres	321	498	352	506	612	811	2
que	354	498	369	506	612	811	2
realizaban	371	498	410	506	612	811	2
una	412	498	427	506	612	811	2
ingesta	429	498	456	506	612	811	2
suficiente	458	498	495	506	612	811	2
y	498	498	502	506	612	811	2
diaria	504	498	526	506	612	811	2
de	528	498	537	506	612	811	2
calcio	540	498	561	506	612	811	2
(del	310	509	325	517	612	811	2
51,4%	326	509	348	517	612	811	2
al	349	509	356	517	612	811	2
48,6%)	358	509	382	517	612	811	2
y	384	509	389	517	612	811	2
en	390	509	399	517	612	811	2
el	401	509	408	517	612	811	2
grupo	410	509	432	517	612	811	2
de	434	509	443	517	612	811	2
intervención	445	509	493	517	612	811	2
aumentó	495	509	529	517	612	811	2
(del	530	509	545	517	612	811	2
53%	547	509	561	517	612	811	2
al	310	519	317	527	612	811	2
64%).	319	519	339	527	612	811	2
Discusión	310	545	349	554	612	811	2
Los	322	567	334	575	612	811	2
resultados	337	567	376	575	612	811	2
de	378	567	388	575	612	811	2
este	390	567	405	575	612	811	2
trabajo	408	567	435	575	612	811	2
demuestran	437	567	483	575	612	811	2
que	485	567	499	575	612	811	2
con	501	567	515	575	612	811	2
pautas	517	567	542	575	612	811	2
ade-	544	567	561	575	612	811	2
cuadas	310	577	336	585	612	811	2
de	338	577	347	585	612	811	2
educación	349	577	388	585	612	811	2
sanitaria	390	577	423	585	612	811	2
en	425	577	434	585	612	811	2
mujeres	436	577	467	585	612	811	2
perimenopáusicas	469	577	538	585	612	811	2
de	540	577	550	585	612	811	2
un	551	577	561	585	612	811	2
ámbito	310	587	337	596	612	811	2
rural	339	587	358	596	612	811	2
pueden	360	587	389	596	612	811	2
mejorarse	391	587	430	596	612	811	2
conductas	432	587	471	596	612	811	2
relacionadas	473	587	521	596	612	811	2
con	523	587	537	596	612	811	2
facto-	539	587	561	596	612	811	2
res	310	598	321	606	612	811	2
de	323	598	332	606	612	811	2
riesgo	334	598	357	606	612	811	2
de	359	598	368	606	612	811	2
osteoporosis,	370	598	420	606	612	811	2
como	421	598	442	606	612	811	2
la	444	598	451	606	612	811	2
actividad	452	598	487	606	612	811	2
física,	489	598	510	606	612	811	2
la	512	598	519	606	612	811	2
exposición	520	598	561	606	612	811	2
al	310	608	317	617	612	811	2
sol	319	608	330	617	612	811	2
y	332	608	336	617	612	811	2
la	338	608	345	617	612	811	2
ingesta	347	608	375	617	612	811	2
de	377	608	386	617	612	811	2
calcio,	388	608	412	617	612	811	2
cuantificándolo	414	608	473	617	612	811	2
con	475	608	489	617	612	811	2
datos	491	608	512	617	612	811	2
objetivos	514	608	549	617	612	811	2
4	549	607	552	613	612	811	2
.	553	608	555	617	612	811	2
De	322	619	332	627	612	811	2
los	335	619	346	627	612	811	2
dos	349	619	362	627	612	811	2
grupos	365	619	392	627	612	811	2
de	395	619	404	627	612	811	2
mujeres,	407	619	440	627	612	811	2
sólo	443	619	458	627	612	811	2
las	461	619	472	627	612	811	2
que	475	619	489	627	612	811	2
participaron	492	619	539	627	612	811	2
en	542	619	552	627	612	811	2
el	555	619	561	627	612	811	2
grupo	310	629	332	637	612	811	2
de	335	629	344	637	612	811	2
intervención	347	629	395	637	612	811	2
aumentaron	398	629	445	637	612	811	2
estadísticamente	448	629	512	637	612	811	2
su	515	629	524	637	612	811	2
actividad	526	629	561	637	612	811	2
física	310	640	330	648	612	811	2
un	331	640	341	648	612	811	2
año	343	640	357	648	612	811	2
después	358	640	389	648	612	811	2
de	391	640	400	648	612	811	2
realizar	401	640	430	648	612	811	2
las	432	640	442	648	612	811	2
acciones	444	640	476	648	612	811	2
educativas.	478	640	520	648	612	811	2
Este	522	640	538	648	612	811	2
resul-	539	640	561	648	612	811	2
tado	310	650	327	658	612	811	2
está	329	650	344	658	612	811	2
en	346	650	356	658	612	811	2
línea	358	650	376	658	612	811	2
con	378	650	392	658	612	811	2
los	394	650	405	658	612	811	2
de	407	650	416	658	612	811	2
otros	418	650	438	658	612	811	2
trabajos	440	650	471	658	612	811	2
en	472	650	482	658	612	811	2
que	484	650	498	658	612	811	2
se	500	650	508	658	612	811	2
han	510	650	524	658	612	811	2
realizado	526	650	561	658	612	811	2
intervenciones	310	661	366	669	612	811	2
educativas	370	661	411	669	612	811	2
con	415	661	429	669	612	811	2
éxito	433	661	452	669	612	811	2
para	456	661	473	669	612	811	2
promover	477	661	514	669	612	811	2
el	518	661	525	669	612	811	2
ejercicio	529	661	561	669	612	811	2
físico	310	671	330	679	612	811	2
como	332	671	353	679	612	811	2
prevención	356	671	398	679	612	811	2
de	401	671	410	679	612	811	2
distintas	412	671	445	679	612	811	2
afecciones	447	671	487	679	612	811	2
11	487	670	494	676	612	811	2
.	495	671	497	679	612	811	2
Otro	499	671	516	679	612	811	2
importante	518	671	561	679	612	811	2
factor	310	682	332	690	612	811	2
de	335	682	344	690	612	811	2
riesgo	347	682	370	690	612	811	2
para	373	682	390	690	612	811	2
la	392	682	399	690	612	811	2
osteoporosis	402	682	450	690	612	811	2
es	453	682	461	690	612	811	2
la	463	682	470	690	612	811	2
ausencia	473	682	506	690	612	811	2
de	509	682	518	690	612	811	2
exposición	520	682	561	690	612	811	2
al	310	692	317	700	612	811	2
sol.	320	692	333	700	612	811	2
Los	336	692	348	700	612	811	2
datos	351	692	372	700	612	811	2
obtenidos	375	692	413	700	612	811	2
indican	416	692	444	700	612	811	2
que	447	692	461	700	612	811	2
el	464	692	471	700	612	811	2
porcentaje	474	692	515	700	612	811	2
de	518	692	527	700	612	811	2
mujeres	530	692	561	700	612	811	2
del	310	703	322	711	612	811	2
grupo	325	703	347	711	612	811	2
de	351	703	360	711	612	811	2
intervención	363	703	412	711	612	811	2
que	415	703	429	711	612	811	2
tomaba	432	703	461	711	612	811	2
el	465	703	471	711	612	811	2
sol	475	703	486	711	612	811	2
en	489	703	498	711	612	811	2
su	501	703	510	711	612	811	2
tiempo	513	703	541	711	612	811	2
libre	544	703	561	711	612	811	2
aumentó	310	713	344	721	612	811	2
de	346	713	355	721	612	811	2
forma	357	713	380	721	612	811	2
significativa	382	713	428	721	612	811	2
respecto	430	713	463	721	612	811	2
al	465	713	472	721	612	811	2
año	474	713	488	721	612	811	2
anterior,	490	713	523	721	612	811	2
lo	525	713	532	721	612	811	2
cual	534	713	550	721	612	811	2
no	552	713	561	721	612	811	2
ocurrió	310	723	338	732	612	811	2
en	341	723	350	732	612	811	2
las	353	723	364	732	612	811	2
mujeres	367	723	398	732	612	811	2
del	401	723	413	732	612	811	2
otro	416	723	432	732	612	811	2
grupo.	435	723	460	732	612	811	2
A	463	723	468	732	612	811	2
pesar	472	723	492	732	612	811	2
de	495	723	505	732	612	811	2
lo	508	723	515	732	612	811	2
positivo	518	723	549	732	612	811	2
de	552	723	561	732	612	811	2
este	310	734	325	742	612	811	2
dato,	329	734	348	742	612	811	2
no	351	734	360	742	612	811	2
debería	363	734	392	742	612	811	2
asumirse	395	734	430	742	612	811	2
que	433	734	447	742	612	811	2
esta	450	734	466	742	612	811	2
mayor	469	734	493	742	612	811	2
exposición	497	734	538	742	612	811	2
al	541	734	547	742	612	811	2
sol	551	734	561	742	612	811	2
sea	310	744	322	753	612	811	2
indicativa	325	744	363	753	612	811	2
de	366	744	375	753	612	811	2
unos	378	744	396	753	612	811	2
valores	399	744	427	753	612	811	2
adecuados	430	744	470	753	612	811	2
de	473	744	482	753	612	811	2
vitamina	485	744	519	753	612	811	2
D	522	744	528	753	612	811	2
12	528	743	535	749	612	811	2
.	536	744	538	753	612	811	2
Se	540	744	549	753	612	811	2
ha	552	744	561	753	612	811	2
M.R.	225	45	237	52	612	811	3
Pérez-Fernández	239	45	288	52	612	811	3
et	289	45	295	52	612	811	3
al	296	45	302	52	612	811	3
/	303	45	305	52	612	811	3
Gac	307	45	318	52	612	811	3
Sanit.	320	45	336	52	612	811	3
2014;28(2):163–165	338	45	399	52	612	811	3
observado	51	64	91	73	612	811	3
que	92	64	107	73	612	811	3
las	108	64	119	73	612	811	3
personas	120	64	155	73	612	811	3
con	156	64	170	73	612	811	3
una	172	64	186	73	612	811	3
ingesta	188	64	215	73	612	811	3
baja	217	64	233	73	612	811	3
de	235	64	244	73	612	811	3
calcio	246	64	268	73	612	811	3
alcanzan	269	64	303	73	612	811	3
una	51	75	66	83	612	811	3
menor	67	75	93	83	612	811	3
densidad	95	75	129	83	612	811	3
ósea,	131	75	150	83	612	811	3
por	152	75	165	83	612	811	3
lo	167	75	174	83	612	811	3
que	176	75	190	83	612	811	3
a	192	75	197	83	612	811	3
las	198	75	209	83	612	811	3
mujeres	211	75	242	83	612	811	3
posmenopáusi-	244	75	303	83	612	811	3
cas	51	85	63	94	612	811	3
se	65	85	74	94	612	811	3
les	76	85	86	94	612	811	3
recomienda	89	85	134	94	612	811	3
una	136	85	150	94	612	811	3
ingesta	153	85	180	94	612	811	3
superior	182	85	214	94	612	811	3
a	217	85	221	94	612	811	3
1.200	223	85	244	94	612	811	3
mg	246	85	258	94	612	811	3
de	260	85	270	94	612	811	3
calcio	272	85	294	94	612	811	3
al	296	85	303	94	612	811	3
día	51	96	63	104	612	811	3
para	65	96	82	104	612	811	3
conseguir	84	96	121	104	612	811	3
un	123	96	133	104	612	811	3
balance	135	96	164	104	612	811	3
metabólico	166	96	208	104	612	811	3
equilibrado	210	96	254	104	612	811	3
8	254	95	258	101	612	811	3
.	258	96	260	104	612	811	3
En	262	96	272	104	612	811	3
nuestro	274	96	303	104	612	811	3
estudio,	51	106	81	114	612	811	3
a	83	106	88	114	612	811	3
pesar	90	106	110	114	612	811	3
de	112	106	121	114	612	811	3
que	123	106	138	114	612	811	3
el	139	106	146	114	612	811	3
aumento	148	106	182	114	612	811	3
en	184	106	194	114	612	811	3
el	196	106	202	114	612	811	3
porcentaje	204	106	245	114	612	811	3
de	247	106	256	114	612	811	3
mujeres	258	106	289	114	612	811	3
del	291	106	303	114	612	811	3
grupo	51	117	74	125	612	811	3
de	76	117	85	125	612	811	3
intervención	87	117	135	125	612	811	3
que	137	117	151	125	612	811	3
realiza	153	117	178	125	612	811	3
una	180	117	194	125	612	811	3
ingesta	196	117	224	125	612	811	3
adecuada	226	117	262	125	612	811	3
y	263	117	268	125	612	811	3
diaria	270	117	292	125	612	811	3
de	293	117	303	125	612	811	3
calcio	51	127	73	135	612	811	3
respecto	76	127	108	135	612	811	3
al	110	127	117	135	612	811	3
año	120	127	134	135	612	811	3
anterior	136	127	167	135	612	811	3
no	169	127	179	135	612	811	3
haya	181	127	200	135	612	811	3
sido	202	127	218	135	612	811	3
significativo,	220	127	269	135	612	811	3
sí	271	127	277	135	612	811	3
consi-	279	127	303	135	612	811	3
deramos	51	138	84	146	612	811	3
que	86	138	101	146	612	811	3
fue	103	138	115	146	612	811	3
clínicamente	117	138	166	146	612	811	3
relevante.	168	138	206	146	612	811	3
Los	63	148	76	156	612	811	3
problemas	81	148	121	156	612	811	3
de	127	148	136	156	612	811	3
salud	142	148	162	156	612	811	3
más	167	148	183	156	612	811	3
prevalentes,	188	148	235	156	612	811	3
como	240	148	261	156	612	811	3
la	267	148	273	156	612	811	3
osteo-	279	148	303	156	612	811	3
porosis,	51	159	81	167	612	811	3
están	85	159	106	167	612	811	3
relacionados	110	159	158	167	612	811	3
en	163	159	172	167	612	811	3
gran	177	159	194	167	612	811	3
medida	198	159	227	167	612	811	3
con	231	159	245	167	612	811	3
los	249	159	260	167	612	811	3
estilos	265	159	289	167	612	811	3
de	293	159	303	167	612	811	3
vida	51	169	67	177	612	811	3
13	67	168	75	174	612	811	3
.	75	169	77	177	612	811	3
En	80	169	90	177	612	811	3
este	92	169	108	177	612	811	3
estudio,	110	169	141	177	612	811	3
con	143	169	157	177	612	811	3
sencillas	160	169	192	177	612	811	3
pautas	195	169	220	177	612	811	3
de	223	169	232	177	612	811	3
educación	235	169	274	177	612	811	3
sanita-	276	169	303	177	612	811	3
ria,	51	179	63	188	612	811	3
como	67	179	88	188	612	811	3
son	91	179	104	188	612	811	3
dos	108	179	121	188	612	811	3
charlas	124	179	151	188	612	811	3
interactivas,	155	179	201	188	612	811	3
las	205	179	215	188	612	811	3
mujeres	218	179	249	188	612	811	3
participantes	253	179	303	188	612	811	3
han	51	190	66	198	612	811	3
realizado	67	190	102	198	612	811	3
modificaciones	103	190	161	198	612	811	3
en	162	190	171	198	612	811	3
comportamientos	172	190	240	198	612	811	3
de	241	190	251	198	612	811	3
riesgo.	252	190	277	198	612	811	3
Podría	278	190	303	198	612	811	3
resultar	51	200	81	209	612	811	3
interesante	84	200	127	209	612	811	3
llevar	130	200	151	209	612	811	3
a	154	200	159	209	612	811	3
cabo	162	200	179	209	612	811	3
un	182	200	192	209	612	811	3
seguimiento	195	200	243	209	612	811	3
de	246	200	255	209	612	811	3
estas	258	200	277	209	612	811	3
muje-	280	200	303	209	612	811	3
res	51	211	63	219	612	811	3
para	66	211	83	219	612	811	3
valorar	87	211	114	219	612	811	3
si	117	211	124	219	612	811	3
los	127	211	138	219	612	811	3
resultados	142	211	181	219	612	811	3
obtenidos	185	211	223	219	612	811	3
se	226	211	234	219	612	811	3
mantienen	238	211	279	219	612	811	3
en	283	211	292	219	612	811	3
el	296	211	303	219	612	811	3
tiempo.	51	221	80	230	612	811	3
165	561	45	573	52	612	811	3
M.T.	321	64	337	73	612	811	3
Alves	339	64	359	73	612	811	3
Pérez	361	64	382	73	612	811	3
supervisó	384	64	421	73	612	811	3
la	423	64	430	73	612	811	3
parte	431	64	452	73	612	811	3
metodológica	453	64	505	73	612	811	3
y	507	64	512	73	612	811	3
realizó	514	64	540	73	612	811	3
el	542	64	548	73	612	811	3
análi-	550	64	572	73	612	811	3
sis,	321	75	333	83	612	811	3
la	334	75	341	83	612	811	3
tabulación	342	75	382	83	612	811	3
y	384	75	388	83	612	811	3
la	390	75	397	83	612	811	3
interpretación	398	75	453	83	612	811	3
de	454	75	464	83	612	811	3
los	465	75	476	83	612	811	3
datos.	477	75	500	83	612	811	3
R.	502	75	509	83	612	811	3
Pérez	510	75	531	83	612	811	3
Fernández	532	75	572	83	612	811	3
y	321	85	325	94	612	811	3
M.C.	327	85	344	94	612	811	3
Segura	346	85	372	94	612	811	3
Iglesias	374	85	402	94	612	811	3
revisaron	404	85	440	94	612	811	3
críticamente	442	85	490	94	612	811	3
el	492	85	499	94	612	811	3
trabajo	501	85	528	94	612	811	3
y	530	85	534	94	612	811	3
contribu-	536	85	572	94	612	811	3
yeron	321	96	343	104	612	811	3
con	346	96	360	104	612	811	3
aportación	363	96	404	104	612	811	3
intelectual.	407	96	450	104	612	811	3
Todos	453	96	476	104	612	811	3
los	479	96	490	104	612	811	3
autores	493	96	522	104	612	811	3
participaron	525	96	572	104	612	811	3
en	321	106	330	114	612	811	3
el	332	106	339	114	612	811	3
análisis	341	106	370	114	612	811	3
y	372	106	376	114	612	811	3
la	379	106	385	114	612	811	3
interpretación	388	106	442	114	612	811	3
de	444	106	454	114	612	811	3
los	456	106	467	114	612	811	3
resultados.	469	106	510	114	612	811	3
Los	513	106	525	114	612	811	3
seis	527	106	542	114	612	811	3
autores	544	106	572	114	612	811	3
redactaron	321	117	362	125	612	811	3
el	364	117	371	125	612	811	3
manuscrito	373	117	416	125	612	811	3
hasta	419	117	439	125	612	811	3
aprobar	441	117	471	125	612	811	3
su	473	117	482	125	612	811	3
versión	484	117	512	125	612	811	3
final.	514	117	533	125	612	811	3
Financiación	321	138	372	146	612	811	3
Trabajo	333	157	361	165	612	811	3
realizado	364	157	399	165	612	811	3
con	402	157	416	165	612	811	3
una	418	157	433	165	612	811	3
ayuda	435	157	458	165	612	811	3
predoctoral	461	157	506	165	612	811	3
concedida	508	157	547	165	612	811	3
por	550	157	563	165	612	811	3
la	565	157	572	165	612	811	3
Vicepresidencia	321	168	381	176	612	811	3
de	383	168	393	176	612	811	3
Igualdad	395	168	428	176	612	811	3
y	430	168	435	176	612	811	3
Bienestar-Secretaría	437	168	514	176	612	811	3
Xeral	516	168	536	176	612	811	3
da	539	168	548	176	612	811	3
Igual-	550	168	572	176	612	811	3
dad,	321	178	337	186	612	811	3
Xunta	339	178	362	186	612	811	3
de	364	178	373	186	612	811	3
Galicia.	375	178	403	186	612	811	3
Conflictos	321	199	361	208	612	811	3
de	363	199	372	208	612	811	3
intereses	374	199	411	208	612	811	3
Ninguno.	333	218	367	227	612	811	3
Bibliografía	321	240	368	248	612	811	3
¿Qué	61	271	82	278	612	811	3
se	85	271	94	278	612	811	3
sabe	97	271	117	278	612	811	3
sobre	119	271	143	278	612	811	3
el	145	271	153	278	612	811	3
tema?	156	271	181	278	612	811	3
Se	73	289	83	297	612	811	3
estima	84	289	109	297	612	811	3
que	111	289	125	297	612	811	3
en	126	289	136	297	612	811	3
torno	137	289	158	297	612	811	3
al	159	289	166	297	612	811	3
33%	167	289	183	297	612	811	3
de	184	289	194	297	612	811	3
las	195	289	206	297	612	811	3
mujeres	207	289	238	297	612	811	3
mayores	239	289	272	297	612	811	3
de	274	289	283	297	612	811	3
50	284	289	293	297	612	811	3
años	61	299	79	307	612	811	3
tienen	82	299	106	307	612	811	3
osteoporosis,	108	299	159	307	612	811	3
y	162	299	166	307	612	811	3
que	169	299	183	307	612	811	3
su	186	299	195	307	612	811	3
prevalencia	197	299	241	307	612	811	3
aumenta	243	299	277	307	612	811	3
con	279	299	293	307	612	811	3
la	61	308	68	316	612	811	3
edad.	71	308	92	316	612	811	3
Diferentes	95	308	134	316	612	811	3
estudios	137	308	169	316	612	811	3
han	172	308	187	316	612	811	3
sugerido	190	308	223	316	612	811	3
que	226	308	241	316	612	811	3
con	244	308	258	316	612	811	3
la	261	308	268	316	612	811	3
modi-	271	308	293	316	612	811	3
ficación	61	318	90	325	612	811	3
de	93	318	103	325	612	811	3
determinados	105	318	158	325	612	811	3
factores	160	318	191	325	612	811	3
de	193	318	203	325	612	811	3
riesgo	205	318	229	325	612	811	3
puede	232	318	255	325	612	811	3
reducirse	258	318	293	325	612	811	3
la	61	327	68	335	612	811	3
posibilidad	70	327	112	335	612	811	3
de	115	327	124	335	612	811	3
padecer	127	327	157	335	612	811	3
osteoporosis,	159	327	210	335	612	811	3
y	213	327	217	335	612	811	3
que	220	327	234	335	612	811	3
la	237	327	244	335	612	811	3
intervención	246	327	293	335	612	811	3
educativa	61	337	98	344	612	811	3
es	100	337	108	344	612	811	3
una	111	337	125	344	612	811	3
de	127	337	136	344	612	811	3
las	138	337	149	344	612	811	3
estrategias	151	337	192	344	612	811	3
más	195	337	211	344	612	811	3
eficaces.	213	337	245	344	612	811	3
¿Qué	61	356	82	363	612	811	3
añade	85	356	110	363	612	811	3
el	113	356	121	363	612	811	3
estudio	123	356	155	363	612	811	3
realizado	157	356	196	363	612	811	3
a	198	356	203	363	612	811	3
la	206	356	213	363	612	811	3
literatura?	216	356	260	363	612	811	3
Una	73	375	89	382	612	811	3
intervención	92	375	139	382	612	811	3
educativa	142	375	178	382	612	811	3
sencilla,	181	375	212	382	612	811	3
de	215	375	224	382	612	811	3
dos	227	375	241	382	612	811	3
charlas	244	375	271	382	612	811	3
inter-	274	375	293	382	612	811	3
activas,	61	384	90	392	612	811	3
puede	92	384	115	392	612	811	3
conseguir	117	384	154	392	612	811	3
modificaciones	156	384	213	392	612	811	3
en	215	384	225	392	612	811	3
comportamientos	226	384	293	392	612	811	3
de	61	394	70	401	612	811	3
riesgo	73	394	96	401	612	811	3
de	99	394	108	401	612	811	3
osteoporosis	110	394	159	401	612	811	3
(actividad	161	394	198	401	612	811	3
física,	200	394	222	401	612	811	3
exposición	224	394	265	401	612	811	3
solar	267	394	286	401	612	811	3
o	288	394	293	401	612	811	3
una	61	403	75	411	612	811	3
adecuada	78	403	114	411	612	811	3
ingesta	116	403	144	411	612	811	3
de	146	403	155	411	612	811	3
calcio	157	403	179	411	612	811	3
en	181	403	191	411	612	811	3
la	193	403	199	411	612	811	3
dieta).	202	403	225	411	612	811	3
Editor	51	446	76	454	612	811	3
responsable	78	446	126	454	612	811	3
del	128	446	141	454	612	811	3
artículo	143	446	174	454	612	811	3
Carmen	63	467	93	475	612	811	3
Vives-Cases.	95	467	142	475	612	811	3
Contribuciones	51	494	112	503	612	811	3
de	114	494	124	503	612	811	3
autoría	126	494	155	503	612	811	3
M.R.	63	515	80	524	612	811	3
Pérez	81	515	102	524	612	811	3
Fernández,	104	515	146	524	612	811	3
responsable	147	515	193	524	612	811	3
del	194	515	206	524	612	811	3
estudio,	208	515	238	524	612	811	3
concibió	239	515	271	524	612	811	3
su	273	515	281	524	612	811	3
obje-	283	515	303	524	612	811	3
tivo	51	526	66	534	612	811	3
y	68	526	72	534	612	811	3
diseño	74	526	100	534	612	811	3
básico,	101	526	127	534	612	811	3
así	129	526	140	534	612	811	3
como	142	526	163	534	612	811	3
la	165	526	171	534	612	811	3
metodología	173	526	221	534	612	811	3
de	223	526	232	534	612	811	3
recogida	234	526	267	534	612	811	3
de	269	526	278	534	612	811	3
datos.	280	526	303	534	612	811	3
R.	51	536	58	544	612	811	3
Almazán	61	536	94	544	612	811	3
Ortega	96	536	122	544	612	811	3
y	124	536	128	544	612	811	3
J.M.	131	536	145	544	612	811	3
Martínez	147	536	182	544	612	811	3
Portela	184	536	211	544	612	811	3
participaron	213	536	260	544	612	811	3
en	262	536	272	544	612	811	3
la	274	536	281	544	612	811	3
reco-	283	536	303	544	612	811	3
gida	51	547	67	555	612	811	3
de	70	547	80	555	612	811	3
datos,	82	547	105	555	612	811	3
el	108	547	115	555	612	811	3
diseño	117	547	142	555	612	811	3
del	145	547	157	555	612	811	3
trabajo	160	547	187	555	612	811	3
y	190	547	194	555	612	811	3
la	197	547	204	555	612	811	3
escritura	207	547	240	555	612	811	3
del	243	547	255	555	612	811	3
manuscrito.	258	547	303	555	612	811	3
1.	324	257	329	264	612	811	3
Ezquerra	333	257	360	264	612	811	3
R.	362	257	367	264	612	811	3
Dieta	369	257	385	264	612	811	3
y	387	257	390	264	612	811	3
osteoporosis.	392	257	432	264	612	811	3
Endocrinol	434	257	467	264	612	811	3
Nutr.	469	257	484	264	612	811	3
2006;52:296–9.	486	257	534	264	612	811	3
2.	324	265	329	272	612	811	3
Schousboe	333	265	365	272	612	811	3
JT,	368	265	375	272	612	811	3
DeBold	378	265	400	272	612	811	3
RC,	403	265	413	272	612	811	3
Kuno	415	265	431	272	612	811	3
LS,	434	265	443	272	612	811	3
et	445	265	451	272	612	811	3
al.	454	265	461	272	612	811	3
Education	464	265	494	272	612	811	3
and	497	265	509	272	612	811	3
phone	511	265	531	272	612	811	3
follow-up	533	265	563	272	612	811	3
in	566	265	572	272	612	811	3
postmenopausal	333	273	383	280	612	811	3
women	386	273	409	280	612	811	3
at	412	273	418	280	612	811	3
risk	421	273	432	280	612	811	3
for	435	273	444	280	612	811	3
osteoporosis:	447	273	488	280	612	811	3
effects	491	273	511	280	612	811	3
on	514	273	522	280	612	811	3
calcium	525	273	549	280	612	811	3
intake,	552	273	572	280	612	811	3
exercise	333	281	358	288	612	811	3
frequency,	361	281	394	288	612	811	3
and	397	281	409	288	612	811	3
medication	412	281	447	288	612	811	3
use.	451	281	463	288	612	811	3
Dis	466	281	476	288	612	811	3
Manag	480	281	500	288	612	811	3
Health	504	281	524	288	612	811	3
Out.	528	281	541	288	612	811	3
2005;13:	545	281	572	288	612	811	3
395–404.	333	289	361	296	612	811	3
3.	324	297	329	304	612	811	3
Pérez-Fernández	333	297	384	304	612	811	3
MR,	385	297	397	304	612	811	3
Almazán	398	297	425	304	612	811	3
R,	426	297	432	304	612	811	3
Martínez	433	297	461	304	612	811	3
JM,	462	297	472	304	612	811	3
et	473	297	479	304	612	811	3
al.	480	297	487	304	612	811	3
Intervención	488	297	527	304	612	811	3
educativa	528	297	558	304	612	811	3
para	559	297	572	304	612	811	3
la	333	305	338	312	612	811	3
prevención	339	305	373	312	612	811	3
de	374	305	382	312	612	811	3
osteoporosis	383	305	422	312	612	811	3
en	423	305	430	312	612	811	3
un	431	305	439	312	612	811	3
servicio	440	305	464	312	612	811	3
de	465	305	472	312	612	811	3
atención	473	305	500	312	612	811	3
primaria	501	305	527	312	612	811	3
rural.	528	305	545	312	612	811	3
Med	546	305	559	312	612	811	3
Clin	560	305	572	312	612	811	3
(Barc).	333	313	353	320	612	811	3
2013,	354	313	371	320	612	811	3
http://dx.doi.org/10.1016/j.medcli.2013.02.041.	373	313	517	320	612	811	3
4.	324	323	329	329	612	811	3
Pérez-Fernández	333	323	384	329	612	811	3
MR,	385	323	397	329	612	811	3
Almazán	398	323	425	329	612	811	3
R,	426	323	432	329	612	811	3
Martínez	433	323	461	329	612	811	3
JM,	462	323	472	329	612	811	3
et	473	323	479	329	612	811	3
al.	480	323	487	329	612	811	3
Intervención	488	323	527	329	612	811	3
educativa	528	323	558	329	612	811	3
para	559	323	572	329	612	811	3
la	333	331	338	337	612	811	3
prevención	339	331	373	337	612	811	3
de	374	331	382	337	612	811	3
osteoporosis	383	331	422	337	612	811	3
en	423	331	430	337	612	811	3
un	431	331	439	337	612	811	3
servicio	440	331	464	337	612	811	3
de	465	331	472	337	612	811	3
atención	473	331	500	337	612	811	3
primaria	501	331	527	337	612	811	3
rural.	528	331	545	337	612	811	3
Med	546	331	559	337	612	811	3
Clin	560	331	572	337	612	811	3
(Barc).	333	339	353	345	612	811	3
2013,	354	339	371	345	612	811	3
http://dx.doi.org/10.1016/j.medcli.2013.02.041.	373	339	517	345	612	811	3
5.	324	348	329	355	612	811	3
Estok	333	348	349	355	612	811	3
PJ,	351	348	358	355	612	811	3
Sedlak	359	348	379	355	612	811	3
CA,	381	348	391	355	612	811	3
Doheny	392	348	416	355	612	811	3
MO,	417	348	429	355	612	811	3
et	431	348	437	355	612	811	3
al.	438	348	445	355	612	811	3
Structural	446	348	477	355	612	811	3
model	478	348	497	355	612	811	3
for	498	348	507	355	612	811	3
osteoporosis	508	348	547	355	612	811	3
preven-	548	348	572	355	612	811	3
ting	333	356	345	363	612	811	3
behavior	346	356	373	363	612	811	3
in	375	356	381	363	612	811	3
postmenopausal	383	356	433	363	612	811	3
women.	435	356	459	363	612	811	3
Nurs	461	356	476	363	612	811	3
Res.	477	356	489	363	612	811	3
2007;56:148–58.	491	356	543	363	612	811	3
6.	324	364	329	371	612	811	3
Craig	333	364	348	371	612	811	3
CL,	353	364	362	371	612	811	3
Marshall	366	364	393	371	612	811	3
AL,	397	364	406	371	612	811	3
Sjostrom	411	364	438	371	612	811	3
M,	442	364	450	371	612	811	3
et	454	364	460	371	612	811	3
al.	465	364	472	371	612	811	3
International	476	364	516	371	612	811	3
physical	520	364	545	371	612	811	3
activity	550	364	572	371	612	811	3
questionnaire:	333	372	377	378	612	811	3
12-country	382	372	416	378	612	811	3
reliability	420	372	450	378	612	811	3
and	454	372	466	378	612	811	3
validity.	470	372	495	378	612	811	3
Med	499	372	513	378	612	811	3
Sci	517	372	526	378	612	811	3
Sports	530	372	550	378	612	811	3
Exerc.	554	372	572	378	612	811	3
2003;35:1381–95.	333	380	389	386	612	811	3
7.	324	388	329	394	612	811	3
Orozco	333	388	354	394	612	811	3
P,	356	388	361	394	612	811	3
Zwart	363	388	381	394	612	811	3
M,	383	388	391	394	612	811	3
Vilert	393	388	410	394	612	811	3
E,	412	388	417	394	612	811	3
et	419	388	425	394	612	811	3
al.	427	388	434	394	612	811	3
Predicción	436	388	468	394	612	811	3
de	470	388	477	394	612	811	3
la	479	388	485	394	612	811	3
ingesta	487	388	509	394	612	811	3
total	511	388	525	394	612	811	3
de	527	388	534	394	612	811	3
calcio	536	388	554	394	612	811	3
a	556	388	559	394	612	811	3
tra-	561	388	572	394	612	811	3
vés	333	396	343	402	612	811	3
del	345	396	355	402	612	811	3
consumo	357	396	385	402	612	811	3
de	387	396	395	402	612	811	3
lácteos	397	396	418	402	612	811	3
en	421	396	428	402	612	811	3
la	431	396	436	402	612	811	3
población	438	396	468	402	612	811	3
adulta	471	396	490	402	612	811	3
de	492	396	500	402	612	811	3
España.	502	396	525	402	612	811	3
Aten	528	396	542	402	612	811	3
Primaria.	545	396	572	402	612	811	3
2004;33:237–47.	333	404	385	410	612	811	3
8.	324	412	329	418	612	811	3
World	333	412	352	418	612	811	3
Health	356	412	376	418	612	811	3
Organization.	380	412	421	418	612	811	3
Diet,	425	412	439	418	612	811	3
nutrition	443	412	470	418	612	811	3
and	474	412	485	418	612	811	3
the	489	412	499	418	612	811	3
prevention	503	412	536	418	612	811	3
of	540	412	546	418	612	811	3
chronic	549	412	572	418	612	811	3
diseases.	333	420	360	426	612	811	3
2003.	362	420	379	426	612	811	3
(Consultado	381	420	417	426	612	811	3
el	420	420	425	426	612	811	3
4/9/2013.)	427	420	459	426	612	811	3
Disponible	461	420	494	426	612	811	3
en:	496	420	506	426	612	811	3
http://www.who.int/	508	420	572	426	612	811	3
9.	324	436	329	442	612	811	3
Brown	333	436	353	442	612	811	3
JP,	354	436	362	442	612	811	3
Josse	363	436	378	442	612	811	3
RG.	379	436	390	442	612	811	3
2002	391	436	406	442	612	811	3
clinical	407	436	429	442	612	811	3
practice	430	436	455	442	612	811	3
guidelines	456	436	488	442	612	811	3
for	489	436	497	442	612	811	3
the	499	436	509	442	612	811	3
diagnosis	510	436	539	442	612	811	3
and	540	436	551	442	612	811	3
mana-	553	436	572	442	612	811	3
gement	333	444	356	450	612	811	3
of	358	444	364	450	612	811	3
osteoporosis	365	444	404	450	612	811	3
in	405	444	411	450	612	811	3
Canada.	413	444	437	450	612	811	3
Can	438	444	450	450	612	811	3
Med	451	444	465	450	612	811	3
Assoc	467	444	484	450	612	811	3
J.	485	444	489	450	612	811	3
2002;167	491	444	520	450	612	811	3
(Suppl	521	444	541	450	612	811	3
10):1–34.	543	444	572	450	612	811	3
10.	320	452	329	458	612	811	3
NIH	333	452	345	458	612	811	3
Consensus	349	452	381	458	612	811	3
Development	386	452	427	458	612	811	3
Panel	431	452	448	458	612	811	3
on	452	452	460	458	612	811	3
Osteoporosis	465	452	504	458	612	811	3
Prevention,	509	452	544	458	612	811	3
Diagno-	548	452	572	458	612	811	3
sis,	333	460	342	466	612	811	3
and	346	460	358	466	612	811	3
Therapy.	362	460	388	466	612	811	3
Osteoporosis	392	460	432	466	612	811	3
prevention,	436	460	471	466	612	811	3
diagnosis,	475	460	505	466	612	811	3
and	509	460	520	466	612	811	3
therapy.	524	460	550	466	612	811	3
JAMA.	554	460	572	466	612	811	3
2001;285:785–95.	333	468	389	474	612	811	3
11.	320	476	329	482	612	811	3
Foster	333	476	352	482	612	811	3
C,	353	476	359	482	612	811	3
Hillsdon	361	476	386	482	612	811	3
M,	388	476	396	482	612	811	3
Thorogood	398	476	431	482	612	811	3
M,	433	476	441	482	612	811	3
et	443	476	448	482	612	811	3
al.	450	476	457	482	612	811	3
Interventions	459	476	500	482	612	811	3
for	502	476	511	482	612	811	3
promoting	513	476	545	482	612	811	3
physical	547	476	572	482	612	811	3
activity	333	484	356	490	612	811	3
(review).	357	484	385	490	612	811	3
Cochrane	387	484	415	490	612	811	3
Database	417	484	445	490	612	811	3
Syst	447	484	459	490	612	811	3
Rev.	461	484	474	490	612	811	3
2005.	476	484	493	490	612	811	3
(Consultado	495	484	531	490	612	811	3
el	533	484	539	490	612	811	3
4/9/2013.)	541	484	572	490	612	811	3
Disponible	333	491	366	498	612	811	3
en:	367	491	377	498	612	811	3
http://www.bibliotecacochrane.com/pdf/CD003180.pdf	379	491	548	498	612	811	3
12.	320	499	329	506	612	811	3
Binkley	333	499	356	506	612	811	3
N,	357	499	364	506	612	811	3
Novotny	366	499	392	506	612	811	3
R,	394	499	399	506	612	811	3
Krueger	401	499	425	506	612	811	3
D,	427	499	434	506	612	811	3
et	435	499	441	506	612	811	3
al.	443	499	450	506	612	811	3
Low	452	499	465	506	612	811	3
vitamin	467	499	490	506	612	811	3
D	492	499	497	506	612	811	3
status	499	499	517	506	612	811	3
despite	519	499	541	506	612	811	3
abundant	543	499	572	506	612	811	3
sun	333	507	344	514	612	811	3
exposure.	345	507	375	514	612	811	3
J	377	507	379	514	612	811	3
Clin	380	507	392	514	612	811	3
Endocrinol	394	507	427	514	612	811	3
Metab.	429	507	450	514	612	811	3
2007;92:2130–5.	451	507	504	514	612	811	3
13.	320	515	329	522	612	811	3
McFadden	333	515	364	522	612	811	3
E,	367	515	373	522	612	811	3
Luben	376	515	395	522	612	811	3
R,	398	515	403	522	612	811	3
Wareham	406	515	437	522	612	811	3
N,	440	515	446	522	612	811	3
et	449	515	455	522	612	811	3
al.	458	515	465	522	612	811	3
Occupational	469	515	509	522	612	811	3
social	512	515	529	522	612	811	3
class,	532	515	548	522	612	811	3
educa-	552	515	572	522	612	811	3
tional	333	523	350	530	612	811	3
level,	353	523	370	530	612	811	3
smoking	373	523	399	530	612	811	3
and	402	523	413	530	612	811	3
body	416	523	431	530	612	811	3
mass	434	523	450	530	612	811	3
index,	453	523	472	530	612	811	3
and	475	523	486	530	612	811	3
cause-specific	489	523	532	530	612	811	3
mortality	535	523	563	530	612	811	3
in	566	523	572	530	612	811	3
men	333	531	346	538	612	811	3
and	349	531	360	538	612	811	3
women:	362	531	388	538	612	811	3
a	390	531	393	538	612	811	3
prospective	396	531	431	538	612	811	3
study	433	531	450	538	612	811	3
in	453	531	459	538	612	811	3
the	461	531	471	538	612	811	3
European	473	531	502	538	612	811	3
Prospective	504	531	540	538	612	811	3
Investiga-	542	531	572	538	612	811	3
tion	333	539	345	546	612	811	3
of	347	539	353	546	612	811	3
Cancer	355	539	376	546	612	811	3
and	378	539	389	546	612	811	3
Nutrition	391	539	419	546	612	811	3
in	421	539	427	546	612	811	3
Norfolk	429	539	452	546	612	811	3
(EPIC-Norfolk)	454	539	498	546	612	811	3
cohort.	500	539	521	546	612	811	3
Eur	523	539	534	546	612	811	3
J	536	539	538	546	612	811	3
Epidemiol.	540	539	572	546	612	811	3
2008;23:511–22.	333	547	385	554	612	811	3
