HISTORIA	226	45	288	60	624	870	1
Y	291	45	299	60	624	870	1
HUMANIDADES	302	45	397	60	624	870	1
Una	113	90	147	109	624	870	1
«hazaña	153	90	226	109	624	870	1
prácticamente	232	90	361	109	624	870	1
desconocida»:	366	90	489	109	624	870	1
la	494	90	511	109	624	870	1
participación	113	107	233	126	624	870	1
de	238	107	259	126	624	870	1
médicos	264	107	335	126	624	870	1
militares	340	107	420	126	624	870	1
españoles	425	107	511	126	624	870	1
en	175	124	197	143	624	870	1
la	202	124	219	143	624	870	1
Primera	224	124	300	143	624	870	1
Guerra	305	124	370	143	624	870	1
Mundial	375	124	448	143	624	870	1
Navarro	222	152	264	166	624	870	1
Suay	267	152	292	166	624	870	1
R.	295	152	307	166	624	870	1
1	307	153	311	161	624	870	1
,	311	152	314	166	624	870	1
Plaza	317	152	345	166	624	870	1
Torres	348	152	380	166	624	870	1
JF.	383	152	398	166	624	870	1
2	398	153	402	161	624	870	1
Sanid.	325	174	357	187	624	870	1
mil.	360	174	379	187	624	870	1
2014;	382	174	410	187	624	870	1
70	413	174	425	187	624	870	1
(1):	428	174	450	187	624	870	1
51-57;	453	174	485	187	624	870	1
ISSN:	488	174	520	187	624	870	1
1887-8571	523	174	575	187	624	870	1
RESUMEN	48	202	98	213	624	870	1
PALABRAS	48	315	100	326	624	870	1
CLAVE:	103	315	137	326	624	870	1
Medicina	140	315	178	326	624	870	1
militar,	180	315	209	326	624	870	1
primera	211	315	243	326	624	870	1
guerra	246	315	272	326	624	870	1
mundial,	274	315	310	326	624	870	1
observador,	312	315	359	326	624	870	1
Guinea.	362	315	394	326	624	870	1
An	48	332	60	343	624	870	1
unknown	62	332	97	343	624	870	1
history:	100	332	130	343	624	870	1
The	132	332	147	343	624	870	1
spanish	150	332	178	343	624	870	1
military	181	332	212	343	624	870	1
doctors	215	332	243	343	624	870	1
participation	246	332	296	343	624	870	1
in	299	332	306	343	624	870	1
the	308	332	320	343	624	870	1
first	323	332	338	343	624	870	1
world	341	332	363	343	624	870	1
war.	365	332	382	343	624	870	1
SUMMARY:	48	344	102	355	624	870	1
KEY	48	433	70	444	624	870	1
WORDS:	72	433	111	444	624	870	1
Military	114	433	147	444	624	870	1
medicine,	149	433	187	444	624	870	1
First	190	433	209	444	624	870	1
World	212	433	237	444	624	870	1
War,	239	433	258	444	624	870	1
Observer,	260	433	298	444	624	870	1
Guinea.	301	433	333	444	624	870	1
INTRODUCCIÓN	48	474	127	486	624	870	1
La	62	499	73	510	624	870	1
primera	77	499	108	510	624	870	1
guerra	112	499	137	510	624	870	1
mundial	141	499	174	510	624	870	1
fue	177	499	190	510	624	870	1
un	193	499	203	510	624	870	1
conflicto	207	499	241	510	624	870	1
que	245	499	259	510	624	870	1
tuvo	263	499	281	510	624	870	1
lugar	284	499	305	510	624	870	1
entre	48	510	68	521	624	870	1
1914	71	510	90	521	624	870	1
y	93	510	97	521	624	870	1
1918.	100	510	122	521	624	870	1
La	124	510	135	521	624	870	1
guerra	138	510	164	521	624	870	1
comenzó	167	510	203	521	624	870	1
como	205	510	228	521	624	870	1
un	230	510	241	521	624	870	1
enfrentamiento	244	510	305	521	624	870	1
entre	48	522	68	533	624	870	1
el	71	522	78	533	624	870	1
imperio	81	522	112	533	624	870	1
Austrohúngaro	115	522	175	533	624	870	1
y	178	522	183	533	624	870	1
Serbia.	186	522	214	533	624	870	1
Las	217	522	231	533	624	870	1
hostilidades	234	522	282	533	624	870	1
invo-	285	522	305	533	624	870	1
lucraron	48	534	82	545	624	870	1
a	84	534	89	545	624	870	1
dos	92	534	106	545	624	870	1
coaliciones	108	534	152	545	624	870	1
de	154	534	164	545	624	870	1
países,	166	534	192	545	624	870	1
los	194	534	206	545	624	870	1
denominados	208	534	262	545	624	870	1
«aliados»:	264	534	305	545	624	870	1
Francia,	48	546	81	557	624	870	1
Reino	84	546	108	557	624	870	1
Unido,	110	546	138	557	624	870	1
Rusia,	140	546	165	557	624	870	1
Serbia,	168	546	196	557	624	870	1
Bélgica,	198	546	229	557	624	870	1
Canadá,	232	546	266	557	624	870	1
Portugal,	268	546	305	557	624	870	1
Japón,	48	558	75	569	624	870	1
Estados	76	558	108	569	624	870	1
Unidos	110	558	140	569	624	870	1
(desde	142	558	167	569	624	870	1
1917)	169	558	191	569	624	870	1
e	193	558	197	569	624	870	1
Italia,	199	558	223	569	624	870	1
que	225	558	240	569	624	870	1
se	241	558	249	569	624	870	1
enfrentaron	251	558	298	569	624	870	1
a	300	558	305	569	624	870	1
la	48	570	55	581	624	870	1
coalición	57	570	94	581	624	870	1
de	95	570	105	581	624	870	1
las	107	570	118	581	624	870	1
«potencias	119	570	162	581	624	870	1
centrales»,	164	570	206	581	624	870	1
integrada	208	570	246	581	624	870	1
por	248	570	262	581	624	870	1
Bulgaria	264	570	298	581	624	870	1
y	300	570	305	581	624	870	1
los	48	582	60	593	624	870	1
imperios	62	582	97	593	624	870	1
austrohúngaro,	99	582	160	593	624	870	1
alemán	162	582	191	593	624	870	1
y	193	582	198	593	624	870	1
otomano.	200	582	239	593	624	870	1
Debido	241	582	271	593	624	870	1
a	274	582	278	593	624	870	1
las	281	582	292	593	624	870	1
di-	294	582	305	593	624	870	1
ferentes	48	594	79	605	624	870	1
alianzas	81	594	113	605	624	870	1
entre	115	594	135	605	624	870	1
gobiernos,	137	594	179	605	624	870	1
el	181	594	187	605	624	870	1
conflicto	189	594	224	605	624	870	1
comenzó	226	594	262	605	624	870	1
en	264	594	273	605	624	870	1
Europa	275	594	305	605	624	870	1
y	48	606	53	617	624	870	1
se	55	606	63	617	624	870	1
extendió	64	606	98	617	624	870	1
por	100	606	114	617	624	870	1
las	116	606	127	617	624	870	1
respectivas	129	606	172	617	624	870	1
colonias	174	606	207	617	624	870	1
de	209	606	218	617	624	870	1
África	220	606	245	617	624	870	1
y	247	606	252	617	624	870	1
de	254	606	263	617	624	870	1
Asia.	265	606	286	617	624	870	1
Tras	287	606	305	617	624	870	1
cuatro	48	618	74	629	624	870	1
años	77	618	96	629	624	870	1
de	99	618	108	629	624	870	1
guerra,	112	618	140	629	624	870	1
los	144	618	155	629	624	870	1
países	158	618	182	629	624	870	1
«aliados»	185	618	223	629	624	870	1
salieron	227	618	258	629	624	870	1
victoriosos	261	618	305	629	624	870	1
firmándose	48	629	93	640	624	870	1
finalmente	95	629	137	640	624	870	1
la	139	629	146	640	624	870	1
paz	149	629	163	640	624	870	1
en	165	629	174	640	624	870	1
el	176	629	183	640	624	870	1
tratado	185	629	214	640	624	870	1
de	216	629	226	640	624	870	1
Versalles	228	629	263	640	624	870	1
de	265	629	274	640	624	870	1
1919	276	629	295	640	624	870	1
1,2	295	630	302	637	624	870	1
.	302	629	305	640	624	870	1
La	62	641	73	652	624	870	1
neutralidad	76	641	123	652	624	870	1
española	125	641	161	652	624	870	1
durante	164	641	195	652	624	870	1
la	198	641	205	652	624	870	1
primera	208	641	240	652	624	870	1
guerra	243	641	269	652	624	870	1
mundial	271	641	305	652	624	870	1
fue	48	653	61	664	624	870	1
iniciativa	64	653	101	664	624	870	1
del	105	653	117	664	624	870	1
rey	120	653	133	664	624	870	1
Alfonso	136	653	168	664	624	870	1
XIII	172	653	190	664	624	870	1
(Figura	194	653	224	664	624	870	1
1)	228	653	236	664	624	870	1
y	240	653	244	664	624	870	1
del	248	653	260	664	624	870	1
presidente	264	653	305	664	624	870	1
Cte.	54	680	66	688	624	870	1
Médico.	68	680	92	688	624	870	1
Hospital	94	680	120	688	624	870	1
Central	121	680	144	688	624	870	1
de	145	680	152	688	624	870	1
la	154	680	159	688	624	870	1
Defensa	161	680	185	688	624	870	1
«Gómez	187	680	212	688	624	870	1
Ulla»,	214	680	232	688	624	870	1
Servicio	234	680	258	688	624	870	1
de	259	680	266	688	624	870	1
Anestesiolo-	268	680	305	688	624	870	1
gía	54	688	63	696	624	870	1
y	65	688	69	696	624	870	1
Reanimación,	70	688	112	696	624	870	1
Madrid.	113	688	138	696	624	870	1
España.	140	688	164	696	624	870	1
2	48	697	59	702	624	870	1
Cte.	54	697	66	705	624	870	1
Médico.	69	697	93	705	624	870	1
Escuela	96	697	118	705	624	870	1
de	121	697	128	705	624	870	1
Suboficiales	130	697	166	705	624	870	1
de	168	697	175	705	624	870	1
la	177	697	183	705	624	870	1
Armada,	185	697	212	705	624	870	1
Servicio	214	697	238	705	624	870	1
de	241	697	248	705	624	870	1
Sanidad,	250	697	276	705	624	870	1
San	279	697	290	705	624	870	1
Fer-	292	697	305	705	624	870	1
nando.	54	705	75	713	624	870	1
Cádiz.	77	705	96	713	624	870	1
España.	98	705	122	713	624	870	1
1	48	680	59	685	624	870	1
Dirección	48	722	76	730	624	870	1
para	79	722	92	730	624	870	1
correspondencia:	95	722	143	730	624	870	1
Ricardo	146	722	170	730	624	870	1
Navarro	173	722	198	730	624	870	1
Suay.	200	722	216	730	624	870	1
Servicio	219	722	243	730	624	870	1
de	245	722	252	730	624	870	1
Anestesiología	255	722	298	730	624	870	1
y	301	722	305	730	624	870	1
Reanimación.	48	731	89	739	624	870	1
Hospital	91	731	117	739	624	870	1
Central	119	731	141	739	624	870	1
de	143	731	150	739	624	870	1
la	152	731	157	739	624	870	1
Defensa	159	731	183	739	624	870	1
«Gómez	185	731	210	739	624	870	1
Ulla».	212	731	230	739	624	870	1
Glorieta	232	731	257	739	624	870	1
del	259	731	267	739	624	870	1
Ejército	269	731	293	739	624	870	1
s/n.	294	731	305	739	624	870	1
28047	48	739	66	747	624	870	1
Madrid	67	739	90	747	624	870	1
(España).	92	739	121	747	624	870	1
E-mail:	122	739	144	747	624	870	1
r_navarro_suay@yahoo.es	146	739	224	747	624	870	1
Recibido:	48	756	76	764	624	870	1
6	78	756	81	764	624	870	1
de	83	756	89	764	624	870	1
mayo	91	756	107	764	624	870	1
de	109	756	115	764	624	870	1
2012	117	756	131	764	624	870	1
Aceptado:	48	765	78	773	624	870	1
9	80	765	83	773	624	870	1
de	85	765	92	773	624	870	1
septiembre	93	765	124	773	624	870	1
de	126	765	133	773	624	870	1
2013	134	765	148	773	624	870	1
de	319	475	328	486	624	870	1
gobierno	331	475	367	486	624	870	1
Eduardo	369	475	405	486	624	870	1
Dato.	408	475	430	486	624	870	1
La	433	475	444	486	624	870	1
debilidad	447	475	484	486	624	870	1
militar	487	475	514	486	624	870	1
tras	516	475	531	486	624	870	1
el	534	475	541	486	624	870	1
desastre	543	475	575	486	624	870	1
de	319	487	328	498	624	870	1
1898,	331	487	353	498	624	870	1
las	356	487	367	498	624	870	1
tensiones	370	487	407	498	624	870	1
políticas	410	487	444	498	624	870	1
en	447	487	456	498	624	870	1
el	459	487	466	498	624	870	1
interior	469	487	500	498	624	870	1
del	503	487	515	498	624	870	1
país,	518	487	536	498	624	870	1
la	539	487	546	498	624	870	1
guerra	549	487	575	498	624	870	1
colonial	319	499	351	510	624	870	1
en	355	499	364	510	624	870	1
el	367	499	374	510	624	870	1
norte	377	499	399	510	624	870	1
de	402	499	412	510	624	870	1
Marruecos	415	499	459	510	624	870	1
y	462	499	467	510	624	870	1
las	470	499	481	510	624	870	1
buenas	485	499	513	510	624	870	1
relaciones	516	499	556	510	624	870	1
per-	559	499	575	510	624	870	1
sonales	319	510	348	521	624	870	1
entre	351	510	371	521	624	870	1
el	373	510	380	521	624	870	1
rey	383	510	395	521	624	870	1
Alfonso	398	510	430	521	624	870	1
XIII	432	510	451	521	624	870	1
y	453	510	458	521	624	870	1
las	460	510	471	521	624	870	1
diferentes	474	510	513	521	624	870	1
monarquías	515	510	564	521	624	870	1
de	566	510	575	521	624	870	1
los	319	522	330	533	624	870	1
países	332	522	356	533	624	870	1
beligerantes	358	522	406	533	624	870	1
originaron	408	522	451	533	624	870	1
que	453	522	468	533	624	870	1
nuestro	470	522	499	533	624	870	1
país	501	522	518	533	624	870	1
se	520	522	527	533	624	870	1
mantuviera	529	522	575	533	624	870	1
oficialmente	319	534	368	545	624	870	1
neutral.	371	534	402	545	624	870	1
Sin	405	534	418	545	624	870	1
embargo,	420	534	458	545	624	870	1
esta	461	534	476	545	624	870	1
política	479	534	509	545	624	870	1
no	512	534	522	545	624	870	1
fue	525	534	538	545	624	870	1
una	540	534	555	545	624	870	1
pos-	558	534	575	545	624	870	1
tura	319	546	336	557	624	870	1
de	338	546	347	557	624	870	1
indiferencia	349	546	397	557	624	870	1
frente	399	546	422	557	624	870	1
a	425	546	429	557	624	870	1
la	432	546	439	557	624	870	1
guerra.	441	546	470	557	624	870	1
Nuestro	472	546	505	557	624	870	1
monarca	507	546	542	557	624	870	1
visitó	545	546	567	557	624	870	1
el	569	546	575	557	624	870	1
frente,	319	558	344	569	624	870	1
creó	347	558	364	569	624	870	1
la	367	558	374	569	624	870	1
oficina	377	558	404	569	624	870	1
pro	406	558	420	569	624	870	1
cautivos	423	558	456	569	624	870	1
en	458	558	468	569	624	870	1
las	470	558	481	569	624	870	1
dependencias	484	558	538	569	624	870	1
del	540	558	552	569	624	870	1
pala-	555	558	575	569	624	870	1
cio	319	570	331	581	624	870	1
real,	334	570	351	581	624	870	1
colaboró	354	570	390	581	624	870	1
estrechamente	392	570	450	581	624	870	1
con	453	570	467	581	624	870	1
el	470	570	477	581	624	870	1
comité	480	570	507	581	624	870	1
internacional	510	570	563	581	624	870	1
de	566	570	575	581	624	870	1
la	319	582	326	593	624	870	1
cruz	329	582	346	593	624	870	1
roja,	350	582	368	593	624	870	1
permitió	371	582	406	593	624	870	1
la	409	582	416	593	624	870	1
presencia	419	582	457	593	624	870	1
de	460	582	469	593	624	870	1
observadores	472	582	525	593	624	870	1
militares	528	582	563	593	624	870	1
en	566	582	575	593	624	870	1
los	319	594	330	605	624	870	1
campos	333	594	364	605	624	870	1
de	367	594	376	605	624	870	1
prisioneros	379	594	424	605	624	870	1
de	426	594	436	605	624	870	1
ambos	439	594	465	605	624	870	1
bandos	468	594	498	605	624	870	1
3	497	594	500	601	624	870	1
y	503	594	508	605	624	870	1
autorizó	511	594	545	605	624	870	1
la	548	594	555	605	624	870	1
asis-	558	594	575	605	624	870	1
tencia	319	606	343	617	624	870	1
humanitaria	345	606	395	617	624	870	1
de	397	606	407	617	624	870	1
refugiados	409	606	452	617	624	870	1
en	454	606	463	617	624	870	1
nuestro	466	606	495	617	624	870	1
territorio	498	606	535	617	624	870	1
4	535	606	538	613	624	870	1
.	538	606	540	617	624	870	1
El	333	618	342	629	624	870	1
objetivo	344	618	377	629	624	870	1
de	379	618	389	629	624	870	1
este	391	618	406	629	624	870	1
artículo	408	618	440	629	624	870	1
es	442	618	450	629	624	870	1
describir	452	618	487	629	624	870	1
la	489	618	497	629	624	870	1
labor	499	618	520	629	624	870	1
realizada	522	618	559	629	624	870	1
por	561	618	575	629	624	870	1
los	319	629	330	640	624	870	1
oficiales	333	629	365	640	624	870	1
médicos	368	629	400	640	624	870	1
españoles	403	629	442	640	624	870	1
desplegados	444	629	493	640	624	870	1
en	495	629	504	640	624	870	1
calidad	507	629	536	640	624	870	1
de	539	629	548	640	624	870	1
obser-	550	629	575	640	624	870	1
vadores	319	641	350	652	624	870	1
en	353	641	362	652	624	870	1
el	365	641	371	652	624	870	1
frente	374	641	397	652	624	870	1
europeo	400	641	433	652	624	870	1
durante	435	641	467	652	624	870	1
la	469	641	476	652	624	870	1
primera	479	641	511	652	624	870	1
guerra	513	641	540	652	624	870	1
mundial	542	641	575	652	624	870	1
y	319	653	324	664	624	870	1
analizar	326	653	359	664	624	870	1
la	361	653	368	664	624	870	1
asistencia	371	653	409	664	624	870	1
sanitaria	412	653	447	664	624	870	1
prestada	449	653	484	664	624	870	1
a	486	653	491	664	624	870	1
refugiados	494	653	536	664	624	870	1
alemanes	538	653	575	664	624	870	1
en	319	665	328	676	624	870	1
la	331	665	338	676	624	870	1
por	341	665	355	676	624	870	1
entonces	357	665	392	676	624	870	1
colonia	395	665	425	676	624	870	1
española	427	665	463	676	624	870	1
de	465	665	475	676	624	870	1
Guinea	477	665	507	676	624	870	1
durante	510	665	541	676	624	870	1
ese	544	665	556	676	624	870	1
mis-	558	665	575	676	624	870	1
mo	319	677	332	688	624	870	1
periodo.	334	677	368	688	624	870	1
MÉDICOS	319	712	366	724	624	870	1
MILITARES	368	712	423	724	624	870	1
ESPAÑOLES	425	712	483	724	624	870	1
EN	485	712	499	724	624	870	1
EL	502	712	514	724	624	870	1
FRENTE	517	712	555	724	624	870	1
EUROPEO	319	724	367	736	624	870	1
Muchos	333	748	366	759	624	870	1
militares	369	748	404	759	624	870	1
participaron	408	748	458	759	624	870	1
en	461	748	470	759	624	870	1
las	474	748	485	759	624	870	1
tareas	488	748	512	759	624	870	1
encomendadas	516	748	575	759	624	870	1
por	319	760	333	771	624	870	1
el	336	760	342	771	624	870	1
Rey	345	760	361	771	624	870	1
Alfonso	364	760	396	771	624	870	1
XIII	398	760	417	771	624	870	1
para	419	760	438	771	624	870	1
la	440	760	448	771	624	870	1
inspección	450	760	493	771	624	870	1
de	495	760	505	771	624	870	1
campamentos	507	760	563	771	624	870	1
de	566	760	575	771	624	870	1
Sanid.	445	795	471	806	624	870	1
mil.	474	795	490	806	624	870	1
2014;	492	795	515	806	624	870	1
70	518	795	528	806	624	870	1
(1)51	530	795	575	806	624	870	1
R.	48	46	61	60	624	870	2
Navarro	64	46	106	60	624	870	2
Suay,	109	46	136	60	624	870	2
et	139	46	148	60	624	870	2
al.	151	46	164	60	624	870	2
Figura	319	372	345	384	624	870	2
2.	347	372	355	384	624	870	2
Un	357	373	369	384	624	870	2
prisionero	371	373	410	384	624	870	2
belga	413	373	433	384	624	870	2
junto	436	373	456	384	624	870	2
al	458	373	466	384	624	870	2
capitán	468	373	497	384	624	870	2
médico	499	373	527	384	624	870	2
Antonio	529	373	561	384	624	870	2
Fe-	563	373	576	384	624	870	2
rratges,	319	385	348	396	624	870	2
comisionado	351	385	400	396	624	870	2
a	403	385	408	396	624	870	2
Alemania	410	385	448	396	624	870	2
durante	451	385	481	396	624	870	2
la	484	385	491	396	624	870	2
primera	494	385	525	396	624	870	2
guerra	527	385	553	396	624	870	2
mun-	556	385	576	396	624	870	2
dial.	319	397	336	408	624	870	2
Imagen	338	397	367	408	624	870	2
modificada	370	397	413	408	624	870	2
por	415	397	428	408	624	870	2
los	430	397	441	408	624	870	2
autores	443	397	472	408	624	870	2
tomada	474	397	504	408	624	870	2
del	506	397	517	408	624	870	2
documental	520	397	565	408	624	870	2
de	567	397	576	408	624	870	2
canal	319	409	340	419	624	870	2
historia:	342	409	375	419	624	870	2
“Alfonso	378	409	411	419	624	870	2
XIII	413	409	431	419	624	870	2
redentor	433	409	466	419	624	870	2
de	468	409	477	419	624	870	2
cautivos”.	480	409	519	419	624	870	2
–	333	427	338	438	624	870	2
–	338	427	340	438	624	870	2
Figura	48	512	75	523	624	870	2
1.	78	512	85	523	624	870	2
Fotografía	88	513	131	523	624	870	2
de	134	513	143	523	624	870	2
Su	146	513	157	523	624	870	2
Majestad	160	513	198	523	624	870	2
el	201	513	208	523	624	870	2
Rey	211	513	227	523	624	870	2
Alfonso	230	513	261	523	624	870	2
XIII	264	513	282	523	624	870	2
dedi-	285	513	305	523	624	870	2
cada	48	524	67	535	624	870	2
a	71	524	76	535	624	870	2
Mariano	80	524	115	535	624	870	2
Gómez	119	524	147	535	624	870	2
Ulla.	151	524	171	535	624	870	2
Imagen	175	524	205	535	624	870	2
tomada	209	524	239	535	624	870	2
de	243	524	252	535	624	870	2
Gómez	256	524	284	535	624	870	2
Ulla	288	524	305	535	624	870	2
M.	48	536	60	547	624	870	2
Mariano	64	536	100	547	624	870	2
Gómez	104	536	131	547	624	870	2
Ulla:	135	536	156	547	624	870	2
un	160	536	170	547	624	870	2
hombre,	174	536	206	547	624	870	2
un	210	536	220	547	624	870	2
cirujano,	224	536	258	547	624	870	2
un	262	536	272	547	624	870	2
militar.	276	536	305	547	624	870	2
Madrid:	48	548	82	559	624	870	2
1981.	85	548	107	559	624	870	2
prisioneros	48	570	93	581	624	870	2
en	96	570	106	581	624	870	2
Europa	110	570	140	581	624	870	2
durante	143	570	175	581	624	870	2
el	178	570	185	581	624	870	2
conflicto	189	570	224	581	624	870	2
bélico.	227	570	254	581	624	870	2
La	257	570	268	581	624	870	2
mayoría	272	570	305	581	624	870	2
pertenecían	48	582	95	593	624	870	2
a	98	582	103	593	624	870	2
las	107	582	118	593	624	870	2
distintas	121	582	155	593	624	870	2
Armas	159	582	186	593	624	870	2
del	190	582	202	593	624	870	2
Ejército	205	582	237	593	624	870	2
y	241	582	246	593	624	870	2
a	249	582	254	593	624	870	2
la	258	582	265	593	624	870	2
Armada.	268	582	305	593	624	870	2
Sin	48	594	61	605	624	870	2
embargo,	64	594	102	605	624	870	2
también	105	594	138	605	624	870	2
se	141	594	148	605	624	870	2
comisionaron	151	594	206	605	624	870	2
a	209	594	214	605	624	870	2
oficiales	217	594	249	605	624	870	2
médicos	252	594	285	605	624	870	2
5	285	594	288	601	624	870	2
.	288	594	291	605	624	870	2
La	294	594	305	605	624	870	2
condición	48	606	88	617	624	870	2
de	90	606	99	617	624	870	2
militar,	101	606	130	617	624	870	2
su	132	606	141	617	624	870	2
imprescindible	143	606	201	617	624	870	2
formación	203	606	245	617	624	870	2
facultativa	247	606	289	617	624	870	2
y	291	606	296	617	624	870	2
el	298	606	305	617	624	870	2
conocimiento	48	618	103	629	624	870	2
de	106	618	115	629	624	870	2
idiomas	118	618	150	629	624	870	2
fueron	152	618	179	629	624	870	2
determinantes	181	618	239	629	624	870	2
en	241	618	251	629	624	870	2
esta	253	618	269	629	624	870	2
decisión	272	618	305	629	624	870	2
humanitaria.	48	629	101	640	624	870	2
La	62	641	73	652	624	870	2
participación	76	641	129	652	624	870	2
de	131	641	140	652	624	870	2
oficiales	142	641	175	652	624	870	2
médicos	177	641	210	652	624	870	2
españoles	212	641	250	652	624	870	2
se	252	641	260	652	624	870	2
puede	262	641	286	652	624	870	2
des-	288	641	305	652	624	870	2
glosar	48	653	73	664	624	870	2
dependiendo	76	653	128	664	624	870	2
del	131	653	143	664	624	870	2
lugar	146	653	167	664	624	870	2
del	170	653	182	664	624	870	2
frente	185	653	208	664	624	870	2
en	211	653	220	664	624	870	2
el	224	653	230	664	624	870	2
que	233	653	248	664	624	870	2
desarrollaron	251	653	305	664	624	870	2
su	48	665	57	676	624	870	2
inestimable	59	665	105	676	624	870	2
labor:	107	665	131	676	624	870	2
–	62	677	67	688	624	870	2
–	67	677	69	688	624	870	2
Inspección	80	677	124	688	624	870	2
de	126	677	136	688	624	870	2
campos	138	677	169	688	624	870	2
de	172	677	181	688	624	870	2
prisioneros	183	677	228	688	624	870	2
en	231	677	240	688	624	870	2
Alemania:	243	677	284	688	624	870	2
Esta	287	677	305	688	624	870	2
comisión	80	689	117	700	624	870	2
estuvo	119	689	145	700	624	870	2
formada	148	689	183	700	624	870	2
por	185	689	199	700	624	870	2
un	202	689	212	700	624	870	2
número	215	689	246	700	624	870	2
de	248	689	258	700	624	870	2
31	260	689	270	700	624	870	2
oficiales	272	689	305	700	624	870	2
de	80	701	90	712	624	870	2
distintas	92	701	126	712	624	870	2
Armas	128	701	156	712	624	870	2
(Infantería,	158	701	204	712	624	870	2
Caballería	207	701	248	712	624	870	2
e	250	701	255	712	624	870	2
Ingenieros).	257	701	305	712	624	870	2
Los	80	713	96	724	624	870	2
médicos	98	713	131	724	624	870	2
militares	134	713	169	724	624	870	2
que	171	713	186	724	624	870	2
participaron	189	713	239	724	624	870	2
fueron	241	713	268	724	624	870	2
Julio	271	713	290	724	624	870	2
del	293	713	305	724	624	870	2
Castillo	80	725	112	736	624	870	2
y	114	725	119	736	624	870	2
Domper,	121	725	157	736	624	870	2
Servando	159	725	197	736	624	870	2
Barbero	199	725	232	736	624	870	2
Saldaña,	234	725	269	736	624	870	2
José	272	725	288	736	624	870	2
Ba-	290	725	305	736	624	870	2
rreiro	80	737	103	748	624	870	2
de	105	737	114	748	624	870	2
la	116	737	123	748	624	870	2
Iglesia,	125	737	153	748	624	870	2
Antonio	155	737	189	748	624	870	2
Ferratges	191	737	228	748	624	870	2
Tarrida	230	737	260	748	624	870	2
(Figura	262	737	292	748	624	870	2
2),	294	737	305	748	624	870	2
José	80	748	97	759	624	870	2
Romero	100	748	133	759	624	870	2
Aguilar,	136	748	168	759	624	870	2
Fernando	171	748	211	759	624	870	2
Pérez	214	748	236	759	624	870	2
García,	239	748	269	759	624	870	2
Enrique	272	748	305	759	624	870	2
Ostalé	80	760	106	771	624	870	2
González	108	760	146	771	624	870	2
y	149	760	154	771	624	870	2
Antonio	156	760	190	771	624	870	2
Vallejo	192	760	220	771	624	870	2
Nágera.	223	760	255	771	624	870	2
52Sanid.	48	794	105	806	624	870	2
mil.	107	795	123	806	624	870	2
2014;	125	795	149	806	624	870	2
70	151	795	161	806	624	870	2
(1)	164	795	179	806	624	870	2
Inspección	351	427	394	438	624	870	2
de	397	427	406	438	624	870	2
campos	409	427	440	438	624	870	2
de	443	427	452	438	624	870	2
prisioneros	455	427	499	438	624	870	2
en	502	427	511	438	624	870	2
Austria	514	427	544	438	624	870	2
y	547	427	551	438	624	870	2
Hun-	554	427	575	438	624	870	2
gría:	351	439	369	450	624	870	2
Esta	371	439	389	450	624	870	2
comisión	391	439	427	450	624	870	2
estuvo	429	439	455	450	624	870	2
presidida	457	439	494	450	624	870	2
entre	496	439	516	450	624	870	2
marzo	518	439	543	450	624	870	2
de	545	439	555	450	624	870	2
1917	556	439	575	450	624	870	2
y	351	451	356	462	624	870	2
enero	358	451	380	462	624	870	2
de	383	451	392	462	624	870	2
1918	395	451	414	462	624	870	2
por	416	451	430	462	624	870	2
el	432	451	439	462	624	870	2
comandante	442	451	491	462	624	870	2
de	494	451	503	462	624	870	2
Ingenieros	506	451	548	462	624	870	2
Ricar-	550	451	575	462	624	870	2
do	351	463	362	474	624	870	2
Álvarez-Espejo	363	463	425	474	624	870	2
y	427	463	432	474	624	870	2
Castejón.	433	463	472	474	624	870	2
A	474	463	481	474	624	870	2
ella	483	463	497	474	624	870	2
pertenecieron	499	463	553	474	624	870	2
entre	555	463	575	474	624	870	2
otros,	351	475	374	486	624	870	2
los	376	475	388	486	624	870	2
capitanes	391	475	428	486	624	870	2
médicos	431	475	464	486	624	870	2
Alberto	466	475	498	486	624	870	2
Blanco	500	475	529	486	624	870	2
Rodríguez,	531	475	575	486	624	870	2
Antonio	351	487	385	498	624	870	2
Jiménez	387	487	420	498	624	870	2
Arrieta	422	487	451	498	624	870	2
y	454	487	459	498	624	870	2
Fidel	461	487	482	498	624	870	2
Pagés	484	487	507	498	624	870	2
Miravé.	509	487	540	498	624	870	2
–	333	499	338	510	624	870	2
–	338	499	340	510	624	870	2
Misión	351	499	380	510	624	870	2
permanente	384	499	432	510	624	870	2
en	436	499	445	510	624	870	2
París:	448	499	472	510	624	870	2
Francia	475	499	507	510	624	870	2
y	510	499	515	510	624	870	2
los	518	499	530	510	624	870	2
frentes	533	499	561	510	624	870	2
in-	564	499	575	510	624	870	2
glés	351	510	367	521	624	870	2
y	371	510	375	521	624	870	2
francés	380	510	409	521	624	870	2
fueron	413	510	440	521	624	870	2
posiblemente	444	510	498	521	624	870	2
los	503	510	514	521	624	870	2
más	518	510	535	521	624	870	2
visitados	539	510	575	521	624	870	2
por	351	522	365	533	624	870	2
los	369	522	381	533	624	870	2
observadores	384	522	439	533	624	870	2
españoles.	442	522	484	533	624	870	2
A	487	522	495	533	624	870	2
esta	499	522	515	533	624	870	2
comisión	518	522	555	533	624	870	2
per-	559	522	575	533	624	870	2
manente	351	534	386	545	624	870	2
pertenecieron	389	534	445	545	624	870	2
un	447	534	458	545	624	870	2
número	461	534	492	545	624	870	2
variable	495	534	527	545	624	870	2
de	530	534	540	545	624	870	2
oficiales	542	534	575	545	624	870	2
venidos	351	546	382	557	624	870	2
desde	385	546	408	557	624	870	2
España	410	546	440	557	624	870	2
por	443	546	457	557	624	870	2
un	459	546	470	557	624	870	2
tiempo	472	546	501	557	624	870	2
más	503	546	520	557	624	870	2
o	522	546	527	557	624	870	2
menos	529	546	556	557	624	870	2
pro-	558	546	575	557	624	870	2
longado.	351	558	387	569	624	870	2
Entre	390	558	413	569	624	870	2
ellos	417	558	435	569	624	870	2
se	439	558	447	569	624	870	2
encontraba	450	558	496	569	624	870	2
el	500	558	506	569	624	870	2
farmacéutico	510	558	564	569	624	870	2
1º	567	558	575	569	624	870	2
Antonio	351	570	386	581	624	870	2
Moyano	388	570	423	581	624	870	2
Cordón	425	570	457	581	624	870	2
y	459	570	464	581	624	870	2
el	466	570	473	581	624	870	2
capitán	475	570	505	581	624	870	2
médico	507	570	537	581	624	870	2
Mariano	539	570	575	581	624	870	2
Gómez	351	582	381	593	624	870	2
Ulla	383	582	401	593	624	870	2
5	401	582	404	589	624	870	2
.	404	582	407	593	624	870	2
–	333	594	338	605	624	870	2
–	338	594	340	605	624	870	2
Inspección	351	594	394	605	624	870	2
de	399	594	408	605	624	870	2
campos	412	594	443	605	624	870	2
de	448	594	457	605	624	870	2
prisioneros	461	594	506	605	624	870	2
en	510	594	520	605	624	870	2
otros	524	594	545	605	624	870	2
países:	549	594	575	605	624	870	2
También	351	606	386	617	624	870	2
se	390	606	398	617	624	870	2
efectuaron	401	606	443	617	624	870	2
visitas	447	606	472	617	624	870	2
ocasionales	475	606	521	617	624	870	2
a	524	606	529	617	624	870	2
campos	532	606	563	617	624	870	2
si-	566	606	575	617	624	870	2
tuados	351	618	378	629	624	870	2
en	381	618	390	629	624	870	2
Bulgaria	393	618	427	629	624	870	2
y	430	618	434	629	624	870	2
Turquía	437	618	469	629	624	870	2
4	469	618	472	625	624	870	2
.	472	618	474	628	624	870	2
A	333	629	340	640	624	870	2
modo	344	629	368	640	624	870	2
de	371	629	381	640	624	870	2
ejemplo,	384	629	418	640	624	870	2
describiremos	422	629	477	640	624	870	2
la	481	629	488	640	624	870	2
actuación	492	629	531	640	624	870	2
de	535	629	544	640	624	870	2
tres	548	629	562	640	624	870	2
de	566	629	575	640	624	870	2
estos	319	641	339	652	624	870	2
médicos	343	641	376	652	624	870	2
militares	381	641	415	652	624	870	2
españoles	420	641	459	652	624	870	2
que	463	641	478	652	624	870	2
fueron	482	641	508	652	624	870	2
desplegados	513	641	562	652	624	870	2
en	566	641	575	652	624	870	2
distintos	319	653	353	664	624	870	2
puntos	357	653	385	664	624	870	2
del	389	653	401	664	624	870	2
frente	404	653	428	664	624	870	2
europeo	431	653	464	664	624	870	2
durante	468	653	499	664	624	870	2
la	503	653	510	664	624	870	2
primera	514	653	546	664	624	870	2
guerra	549	653	575	664	624	870	2
mundial	319	665	352	676	624	870	2
(Figura	355	665	385	676	624	870	2
3):	387	665	398	676	624	870	2
Capitán	319	700	350	712	624	870	2
médico	353	700	381	712	624	870	2
Mariano	383	700	418	712	624	870	2
Gómez	420	700	448	712	624	870	2
Ulla	450	700	467	712	624	870	2
La	333	725	344	736	624	870	2
experiencia	349	725	396	736	624	870	2
europea	401	725	434	736	624	870	2
de	439	725	449	736	624	870	2
Mariano	453	725	490	736	624	870	2
Gómez	495	725	525	736	624	870	2
Ulla	530	725	548	736	624	870	2
había	553	725	575	736	624	870	2
comenzado	319	737	366	748	624	870	2
unos	370	737	390	748	624	870	2
años	394	737	414	748	624	870	2
antes	418	737	439	748	624	870	2
del	443	737	456	748	624	870	2
inicio	459	737	483	748	624	870	2
de	487	737	496	748	624	870	2
la	500	737	508	748	624	870	2
primera	511	737	544	748	624	870	2
guerra	548	737	575	748	624	870	2
mundial.	319	748	356	759	624	870	2
En	360	748	372	759	624	870	2
febrero	376	748	406	759	624	870	2
de	410	748	419	759	624	870	2
1912	423	748	443	759	624	870	2
el	447	748	454	759	624	870	2
general	458	748	488	759	624	870	2
Orozco	493	748	523	759	624	870	2
le	527	748	534	759	624	870	2
concedió	538	748	575	759	624	870	2
una	319	760	335	771	624	870	2
comisión	337	760	375	771	624	870	2
indemnizable	378	760	434	771	624	870	2
de	436	760	446	771	624	870	2
tres	449	760	464	771	624	870	2
meses	467	760	491	771	624	870	2
para	494	760	513	771	624	870	2
París,	516	760	539	771	624	870	2
Berlín	542	760	568	771	624	870	2
y	571	760	575	771	624	870	2
Una	61	46	84	60	624	870	3
«hazaña	87	46	129	60	624	870	3
prácticamente	132	46	204	60	624	870	3
desconocida»:	207	46	279	60	624	870	3
la	282	46	292	60	624	870	3
participación	295	46	362	60	624	870	3
de	365	46	377	60	624	870	3
médicos	380	46	421	60	624	870	3
militares	424	46	468	60	624	870	3
españoles	471	46	520	60	624	870	3
en	523	46	535	60	624	870	3
la	538	46	547	60	624	870	3
…	550	46	562	60	624	870	3
Roma,	48	82	76	93	624	870	3
con	78	82	93	93	624	870	3
el	96	82	103	93	624	870	3
fin	105	82	116	93	624	870	3
de	118	82	128	93	624	870	3
estudiar	131	82	164	93	624	870	3
las	167	82	178	93	624	870	3
organizaciones	181	82	243	93	624	870	3
del	246	82	258	93	624	870	3
servicio	261	82	293	93	624	870	3
de	295	82	305	93	624	870	3
sanidad	48	94	81	105	624	870	3
militar	83	94	112	105	624	870	3
en	114	94	124	105	624	870	3
las	127	94	138	105	624	870	3
tres	141	94	156	105	624	870	3
naciones.	158	94	197	105	624	870	3
«Vio	200	94	219	105	624	870	3
todo,	221	94	241	105	624	870	3
estudió	244	94	273	105	624	870	3
con	276	94	290	105	624	870	3
de-	292	94	305	105	624	870	3
talle	48	106	66	117	624	870	3
toda	69	106	87	117	624	870	3
la	90	106	98	117	624	870	3
organización	101	106	153	117	624	870	3
sanitaria	156	106	192	117	624	870	3
extranjera,	195	106	240	117	624	870	3
discutiendo	243	106	289	117	624	870	3
sus	292	106	305	117	624	870	3
ventajas	48	118	81	129	624	870	3
e	84	118	88	129	624	870	3
inconvenientes,	91	118	152	129	624	870	3
hablando	155	118	192	129	624	870	3
de	195	118	204	129	624	870	3
nuestros	207	118	241	129	624	870	3
servicios	244	118	278	129	624	870	3
y	281	118	286	129	624	870	3
ma-	289	118	305	129	624	870	3
terial,	48	130	73	141	624	870	3
hasta	75	130	97	141	624	870	3
el	99	130	106	141	624	870	3
extremo	109	130	142	141	624	870	3
de	144	130	153	141	624	870	3
que	156	130	170	141	624	870	3
los	172	130	184	141	624	870	3
italianos	186	130	221	141	624	870	3
desconocían	223	130	273	141	624	870	3
nuestra	275	130	305	141	624	870	3
artola	48	142	73	153	624	870	3
sencilla	76	142	107	153	624	870	3
y	110	142	115	153	624	870	3
les	118	142	129	153	624	870	3
hubo	133	142	152	153	624	870	3
de	156	142	165	153	624	870	3
mandar	168	142	199	153	624	870	3
un	203	142	212	153	624	870	3
diseño	216	142	242	153	624	870	3
de	245	142	254	153	624	870	3
ella.	258	142	275	153	624	870	3
En	279	142	290	153	624	870	3
las	293	142	305	153	624	870	3
tres	48	154	63	164	624	870	3
naciones	67	154	102	164	624	870	3
dejó	106	154	123	164	624	870	3
muy	127	154	144	164	624	870	3
alto	148	154	164	164	624	870	3
el	168	154	175	164	624	870	3
nombre	179	154	209	164	624	870	3
de	213	154	222	164	624	870	3
la	226	154	234	164	624	870	3
Sanidad	238	154	271	164	624	870	3
Militar	275	154	305	164	624	870	3
española,	48	165	86	176	624	870	3
haciendo	90	165	126	176	624	870	3
grandes	130	165	162	176	624	870	3
amistades	166	165	206	176	624	870	3
con	210	165	224	176	624	870	3
compañeros	228	165	276	176	624	870	3
de	280	165	289	176	624	870	3
los	293	165	305	176	624	870	3
servicios	48	177	83	188	624	870	3
sanitarios	86	177	126	188	624	870	3
extranjeros.»	128	177	181	188	624	870	3
En	62	189	74	200	624	870	3
septiembre	76	189	119	200	624	870	3
de	121	189	131	200	624	870	3
1915,	132	189	154	200	624	870	3
se	156	189	164	200	624	870	3
le	165	189	172	200	624	870	3
destina	174	189	203	200	624	870	3
en	205	189	214	200	624	870	3
comisión	216	189	252	200	624	870	3
a	254	189	259	200	624	870	3
las	261	189	272	200	624	870	3
órdenes	274	189	305	200	624	870	3
del	48	201	60	212	624	870	3
embajador	63	201	106	212	624	870	3
de	109	201	119	212	624	870	3
España	121	201	151	212	624	870	3
en	154	201	163	212	624	870	3
Berlín,	166	201	193	212	624	870	3
para	196	201	214	212	624	870	3
inspeccionar	217	201	268	212	624	870	3
los	271	201	282	212	624	870	3
cam-	285	201	305	212	624	870	3
pos	48	213	62	224	624	870	3
de	65	213	74	224	624	870	3
prisioneros	77	213	122	224	624	870	3
en	124	213	134	224	624	870	3
Alemania.	136	213	178	224	624	870	3
Durante	181	213	215	224	624	870	3
su	217	213	226	224	624	870	3
estancia	229	213	261	224	624	870	3
aprovecha	264	213	305	224	624	870	3
para	48	225	67	236	624	870	3
estudiar	69	225	101	236	624	870	3
los	104	225	115	236	624	870	3
servicios	117	225	152	236	624	870	3
sanitarios	154	225	193	236	624	870	3
desplegados	196	225	244	236	624	870	3
en	247	225	256	236	624	870	3
el	259	225	265	236	624	870	3
conflicto.	268	225	305	236	624	870	3
En	48	237	60	248	624	870	3
junio	62	237	83	248	624	870	3
de	86	237	95	248	624	870	3
1916,	98	237	119	248	624	870	3
tras	122	237	137	248	624	870	3
la	139	237	147	248	624	870	3
petición	149	237	182	248	624	870	3
del	184	237	196	248	624	870	3
káiser	199	237	223	248	624	870	3
al	225	237	232	248	624	870	3
rey	235	237	247	248	624	870	3
de	250	237	259	248	624	870	3
España,	262	237	294	248	624	870	3
es	297	237	305	248	624	870	3
destinado	48	249	87	260	624	870	3
a	91	249	95	260	624	870	3
inspeccionar	99	249	149	260	624	870	3
los	153	249	164	260	624	870	3
campos	167	249	198	260	624	870	3
de	201	249	211	260	624	870	3
oficiales	214	249	246	260	624	870	3
alemanes	250	249	287	260	624	870	3
pri-	290	249	305	260	624	870	3
sioneros	48	261	81	272	624	870	3
en	85	261	94	272	624	870	3
Francia.	98	261	131	272	624	870	3
Una	135	261	153	272	624	870	3
vez	156	261	169	272	624	870	3
terminado	173	261	215	272	624	870	3
este	218	261	233	272	624	870	3
cometido,	237	261	277	272	624	870	3
queda	280	261	305	272	624	870	3
agregado	48	272	85	283	624	870	3
a	88	272	92	283	624	870	3
una	95	272	110	283	624	870	3
comisión	112	272	149	283	624	870	3
de	151	272	161	283	624	870	3
nuestro	163	272	193	283	624	870	3
estado	195	272	221	283	624	870	3
mayor	224	272	249	283	624	870	3
para	252	272	270	283	624	870	3
estudiar	272	272	305	283	624	870	3
la	48	284	56	295	624	870	3
campaña	58	284	95	295	624	870	3
en	97	284	106	295	624	870	3
los	109	284	120	295	624	870	3
frentes	123	284	150	295	624	870	3
de	152	284	161	295	624	870	3
Francia	164	284	195	295	624	870	3
y	197	284	202	295	624	870	3
Bélgica.	204	284	236	295	624	870	3
En	62	296	74	307	624	870	3
agosto	77	296	104	307	624	870	3
de	107	296	117	307	624	870	3
1917	120	296	139	307	624	870	3
asciende	143	296	177	307	624	870	3
al	180	296	187	307	624	870	3
empleo	191	296	220	307	624	870	3
de	224	296	233	307	624	870	3
comandante	236	296	286	307	624	870	3
mé-	290	296	305	307	624	870	3
dico,	48	308	68	319	624	870	3
siguiendo	71	308	109	319	624	870	3
en	112	308	122	319	624	870	3
la	125	308	132	319	624	870	3
comisión	135	308	172	319	624	870	3
y	175	308	180	319	624	870	3
continúa	183	308	218	319	624	870	3
con	221	308	236	319	624	870	3
el	239	308	245	319	624	870	3
estudio	248	308	278	319	624	870	3
de	281	308	290	319	624	870	3
los	293	308	305	319	624	870	3
servicios	48	320	83	331	624	870	3
sanitarios	87	320	126	331	624	870	3
de	131	320	140	331	624	870	3
ambos	145	320	172	331	624	870	3
bandos	176	320	206	331	624	870	3
beligerantes.	210	320	260	331	624	870	3
Se	265	320	274	331	624	870	3
dedica	279	320	305	331	624	870	3
especialmente	48	332	104	343	624	870	3
a	107	332	112	343	624	870	3
analizar	115	332	147	343	624	870	3
las	150	332	161	343	624	870	3
organizaciones	164	332	224	343	624	870	3
quirúrgicas	227	332	272	343	624	870	3
y	275	332	280	343	624	870	3
sobre	283	332	305	343	624	870	3
todo,	48	344	69	355	624	870	3
las	72	344	83	355	624	870	3
evacuaciones	86	344	138	355	624	870	3
desde	141	344	164	355	624	870	3
la	167	344	174	355	624	870	3
primera	177	344	208	355	624	870	3
línea	211	344	231	355	624	870	3
hasta	233	344	255	355	624	870	3
la	258	344	265	355	624	870	3
retaguar-	268	344	305	355	624	870	3
dia	48	356	61	367	624	870	3
a	64	356	69	367	624	870	3
través	72	356	95	367	624	870	3
de	98	356	107	367	624	870	3
los	111	356	122	367	624	870	3
diferentes	125	356	164	367	624	870	3
escalones	167	356	205	367	624	870	3
sanitarios.	208	356	249	367	624	870	3
Compara	252	356	291	367	624	870	3
las	294	356	305	367	624	870	3
ventajas	48	368	81	379	624	870	3
e	84	368	88	379	624	870	3
inconvenientes	90	368	149	379	624	870	3
de	152	368	161	379	624	870	3
los	164	368	175	379	624	870	3
diferentes	178	368	217	379	624	870	3
modelos.	219	368	255	379	624	870	3
«Salvo	258	368	284	379	624	870	3
en	287	368	296	379	624	870	3
el	298	368	305	379	624	870	3
alemán,	48	380	79	391	624	870	3
en	81	380	90	391	624	870	3
que	93	380	106	391	624	870	3
el	109	380	115	391	624	870	3
espíritu	118	380	147	391	624	870	3
organizador	149	380	196	391	624	870	3
alcanzó	198	380	228	391	624	870	3
a	230	380	235	391	624	870	3
todos	237	380	258	391	624	870	3
los	261	380	272	391	624	870	3
estratos	274	380	305	391	624	870	3
de	48	392	57	403	624	870	3
sus	59	392	71	403	624	870	3
elementos,	74	392	114	403	624	870	3
todos	116	392	137	403	624	870	3
los	140	392	151	403	624	870	3
servicios	153	392	186	403	624	870	3
sanitarios	188	392	226	403	624	870	3
de	229	392	238	403	624	870	3
los	240	392	251	403	624	870	3
ejércitos	253	392	285	403	624	870	3
beli-	287	392	305	403	624	870	3
gerantes	48	404	81	414	624	870	3
fracasaron	83	404	124	414	624	870	3
de	127	404	136	414	624	870	3
la	138	404	145	414	624	870	3
manera	148	404	177	414	624	870	3
más	179	404	195	414	624	870	3
rotunda	197	404	227	414	624	870	3
y	229	404	234	414	624	870	3
lamentable	237	404	279	414	624	870	3
en	281	404	290	414	624	870	3
sus	293	404	305	414	624	870	3
actuaciones,	48	415	96	426	624	870	3
siendo	99	415	123	426	624	870	3
necesario	126	415	163	426	624	870	3
rehacerlos	166	415	205	426	624	870	3
de	208	415	217	426	624	870	3
nuevo	220	415	242	426	624	870	3
y	245	415	250	426	624	870	3
sobre	252	415	273	426	624	870	3
la	276	415	283	426	624	870	3
mar-	286	415	305	426	624	870	3
cha,	48	427	64	438	624	870	3
creando	67	427	98	438	624	870	3
organizaciones	101	427	159	438	624	870	3
y	162	427	166	438	624	870	3
trazados	169	427	203	438	624	870	3
de	206	427	215	438	624	870	3
servicios	218	427	251	438	624	870	3
y	254	427	259	438	624	870	3
sobre	262	427	282	438	624	870	3
todo,	285	427	305	438	624	870	3
aportando	48	439	88	450	624	870	3
un	92	439	101	450	624	870	3
caudal	105	439	130	450	624	870	3
de	134	439	143	450	624	870	3
elementos	146	439	185	450	624	870	3
de	189	439	197	450	624	870	3
curación,	201	439	237	450	624	870	3
de	240	439	249	450	624	870	3
instrumental,	253	439	305	450	624	870	3
transporte	48	451	88	462	624	870	3
y	91	451	96	462	624	870	3
personal	99	451	132	462	624	870	3
adiestrado	135	451	176	462	624	870	3
en	179	451	188	462	624	870	3
proporciones	191	451	241	462	624	870	3
gigantescas	244	451	288	462	624	870	3
por	292	451	305	462	624	870	3
lo	48	463	56	474	624	870	3
insospechado»	58	463	114	474	624	870	3
En	333	82	345	93	624	870	3
el	348	82	355	93	624	870	3
teatro	358	82	381	93	624	870	3
de	384	82	394	93	624	870	3
operaciones	397	82	445	93	624	870	3
francés	448	82	477	93	624	870	3
visita	480	82	502	93	624	870	3
los	505	82	516	93	624	870	3
campamentos	519	82	575	93	624	870	3
de	319	94	328	105	624	870	3
prisioneros	331	94	376	105	624	870	3
y	379	94	384	105	624	870	3
es	387	94	394	105	624	870	3
allí,	397	94	412	105	624	870	3
donde	415	94	440	105	624	870	3
formando	443	94	484	105	624	870	3
parte	487	94	508	105	624	870	3
de	511	94	520	105	624	870	3
las	523	94	534	105	624	870	3
ambulan-	537	94	575	105	624	870	3
cias	319	106	334	117	624	870	3
quirúrgicas	336	106	381	117	624	870	3
ligeras,	383	106	412	117	624	870	3
observa	414	106	445	117	624	870	3
y	447	106	452	117	624	870	3
actúa	454	106	476	117	624	870	3
al	478	106	485	117	624	870	3
lado	487	106	505	117	624	870	3
de	507	106	516	117	624	870	3
grandes	518	106	550	117	624	870	3
maes-	552	106	575	117	624	870	3
tros	319	118	334	129	624	870	3
de	337	118	346	129	624	870	3
la	348	118	356	129	624	870	3
cirugía	358	118	386	129	624	870	3
francesa	388	118	422	129	624	870	3
6	422	118	425	125	624	870	3
.	425	118	427	129	624	870	3
Capitán	319	153	350	164	624	870	3
médico	353	153	381	164	624	870	3
Fidel	383	153	403	164	624	870	3
Pagés	405	153	429	164	624	870	3
Miravé	431	153	459	164	624	870	3
Otro	333	177	353	188	624	870	3
médico	356	177	386	188	624	870	3
militar	390	177	418	188	624	870	3
español	421	177	453	188	624	870	3
que	457	177	472	188	624	870	3
también	475	177	509	188	624	870	3
fue	513	177	525	188	624	870	3
desplegado	529	177	575	188	624	870	3
durante	319	189	351	200	624	870	3
la	355	189	363	200	624	870	3
primera	367	189	400	200	624	870	3
guerra	404	189	431	200	624	870	3
mundial	435	189	469	200	624	870	3
fue	474	189	487	200	624	870	3
Fidel	491	189	512	200	624	870	3
Pagés	517	189	540	200	624	870	3
Miravé.	544	189	575	200	624	870	3
Este	319	201	337	212	624	870	3
médico	340	201	370	212	624	870	3
ha	374	201	384	212	624	870	3
pasado	388	201	417	212	624	870	3
a	421	201	426	212	624	870	3
la	429	201	437	212	624	870	3
historia	440	201	472	212	624	870	3
de	476	201	485	212	624	870	3
la	489	201	496	212	624	870	3
medicina	500	201	538	212	624	870	3
mundial	541	201	575	212	624	870	3
por	319	213	333	224	624	870	3
ser	337	213	349	224	624	870	3
el	352	213	359	224	624	870	3
primero	362	213	395	224	624	870	3
en	399	213	408	224	624	870	3
describir	412	213	448	224	624	870	3
la	452	213	459	224	624	870	3
técnica	462	213	492	224	624	870	3
de	495	213	505	224	624	870	3
la	508	213	516	224	624	870	3
anestesia	519	213	556	224	624	870	3
epi-	560	213	575	224	624	870	3
dural	319	225	341	236	624	870	3
en	344	225	354	236	624	870	3
1921.	357	225	379	236	624	870	3
En	383	225	395	236	624	870	3
febrero	398	225	428	236	624	870	3
de	431	225	441	236	624	870	3
1916,	444	225	466	236	624	870	3
según	470	225	493	236	624	870	3
R.O.	497	225	516	236	624	870	3
del	520	225	532	236	624	870	3
día	535	225	548	236	624	870	3
24,	552	225	564	236	624	870	3
se	567	225	575	236	624	870	3
le	319	237	326	248	624	870	3
concede	330	237	363	248	624	870	3
una	367	237	382	248	624	870	3
comisión	386	237	423	248	624	870	3
de	427	237	437	248	624	870	3
servicio	440	237	472	248	624	870	3
para	476	237	495	248	624	870	3
trasladarse	498	237	544	248	624	870	3
a	548	237	552	248	624	870	3
Aus-	556	237	575	248	624	870	3
tria-Hungría,	319	249	375	260	624	870	3
por	379	249	393	260	624	870	3
tiempo	398	249	427	260	624	870	3
indefinido.	431	249	475	260	624	870	3
Salió	480	249	501	260	624	870	3
desde	505	249	528	260	624	870	3
Madrid	533	249	564	260	624	870	3
el	569	249	575	260	624	870	3
día	319	261	332	272	624	870	3
11	335	261	345	272	624	870	3
de	349	261	358	272	624	870	3
abril	362	261	381	272	624	870	3
de	385	261	394	272	624	870	3
ese	398	261	410	272	624	870	3
año.	414	261	432	272	624	870	3
Su	435	261	446	272	624	870	3
prestigio	450	261	486	272	624	870	3
como	489	261	512	272	624	870	3
cirujano	516	261	550	272	624	870	3
y	554	261	559	272	624	870	3
sus	563	261	575	272	624	870	3
conocimientos	319	272	379	283	624	870	3
de	384	272	393	283	624	870	3
francés	398	272	428	283	624	870	3
y	432	272	437	283	624	870	3
alemán,	442	272	474	283	624	870	3
le	479	272	486	283	624	870	3
permitieron	491	272	540	283	624	870	3
realizar	544	272	575	283	624	870	3
este	319	284	334	295	624	870	3
cometido.	338	284	379	295	624	870	3
Su	383	284	393	295	624	870	3
misión	397	284	425	295	624	870	3
en	428	284	438	295	624	870	3
el	442	284	449	295	624	870	3
imperio	452	284	484	295	624	870	3
austro-húngaro	488	284	552	295	624	870	3
sería	556	284	575	295	624	870	3
la	319	296	326	307	624	870	3
de	330	296	340	307	624	870	3
cooperar	344	296	381	307	624	870	3
como	385	296	408	307	624	870	3
delegado	412	296	449	307	624	870	3
del	453	296	465	307	624	870	3
embajador	469	296	514	307	624	870	3
de	518	296	527	307	624	870	3
España	531	296	562	307	624	870	3
en	566	296	575	307	624	870	3
Viena,	319	308	346	319	624	870	3
en	349	308	358	319	624	870	3
la	362	308	369	319	624	870	3
inspección	373	308	416	319	624	870	3
de	420	308	429	319	624	870	3
los	432	308	444	319	624	870	3
campos	447	308	479	319	624	870	3
de	482	308	492	319	624	870	3
prisioneros	495	308	541	319	624	870	3
de	545	308	554	319	624	870	3
gue-	558	308	575	319	624	870	3
rra	319	320	331	331	624	870	3
internados	335	320	379	331	624	870	3
en	382	320	392	331	624	870	3
aquella	395	320	425	331	624	870	3
nación.	428	320	459	331	624	870	3
Durante	463	320	497	331	624	870	3
su	501	320	510	331	624	870	3
comisión	513	320	551	331	624	870	3
reali-	554	320	575	331	624	870	3
zó	319	332	328	343	624	870	3
inspecciones	332	332	384	343	624	870	3
en	387	332	397	343	624	870	3
todos	400	332	423	343	624	870	3
los	426	332	438	343	624	870	3
campos	442	332	473	343	624	870	3
situados	477	332	511	343	624	870	3
en	515	332	524	343	624	870	3
Hungría	528	332	563	343	624	870	3
en	566	332	575	343	624	870	3
colaboración	319	344	373	355	624	870	3
con	376	344	391	355	624	870	3
el	395	344	402	355	624	870	3
profesor	405	344	440	355	624	870	3
Werner,	443	344	475	355	624	870	3
hasta	478	344	501	355	624	870	3
que	504	344	519	355	624	870	3
en	522	344	532	355	624	870	3
agosto	535	344	563	355	624	870	3
de	566	344	575	355	624	870	3
1916	319	356	338	367	624	870	3
pasó	342	356	361	367	624	870	3
a	365	356	370	367	624	870	3
la	374	356	381	367	624	870	3
ciudad	385	356	413	367	624	870	3
de	416	356	426	367	624	870	3
Viena	430	356	454	367	624	870	3
adscrito	457	356	491	367	624	870	3
como	495	356	518	367	624	870	3
cirujano	521	356	556	367	624	870	3
a	559	356	564	367	624	870	3
la	568	356	575	367	624	870	3
sección	319	368	349	379	624	870	3
de	352	368	361	379	624	870	3
prisioneros	364	368	410	379	624	870	3
del	412	368	425	379	624	870	3
Hospital	427	368	463	379	624	870	3
Militar	466	368	495	379	624	870	3
nº2	498	368	511	379	624	870	3
de	514	368	523	379	624	870	3
esta	526	368	542	379	624	870	3
ciudad.	545	368	575	379	624	870	3
En	319	380	331	391	624	870	3
ese	334	380	346	391	624	870	3
centro	349	380	375	391	624	870	3
llevó	378	380	397	391	624	870	3
a	400	380	405	391	624	870	3
cabo	408	380	428	391	624	870	3
diferentes	430	380	471	391	624	870	3
operaciones	474	380	523	391	624	870	3
quirúrgicas,	526	380	575	391	624	870	3
según	319	391	343	402	624	870	3
consta	346	391	373	402	624	870	3
por	377	391	392	402	624	870	3
los	395	391	407	402	624	870	3
certificados	411	391	458	402	624	870	3
expedidos	462	391	504	402	624	870	3
por	507	391	522	402	624	870	3
el	526	391	533	402	624	870	3
jefe	536	391	551	402	624	870	3
de	555	391	564	402	624	870	3
la	568	391	575	402	624	870	3
clínica	319	403	346	414	624	870	3
quirúrgica,	349	403	395	414	624	870	3
visados	399	403	429	414	624	870	3
por	433	403	448	414	624	870	3
el	451	403	458	414	624	870	3
director	462	403	494	414	624	870	3
del	498	403	510	414	624	870	3
hospital.	514	403	550	414	624	870	3
Tam-	554	403	575	414	624	870	3
bién	319	415	337	426	624	870	3
formó	339	415	364	426	624	870	3
parte	367	415	388	426	624	870	3
en	390	415	400	426	624	870	3
misiones	402	415	438	426	624	870	3
de	440	415	450	426	624	870	3
traslados	452	415	490	426	624	870	3
de	492	415	502	426	624	870	3
heridos	504	415	535	426	624	870	3
de	537	415	546	426	624	870	3
guerra	549	415	575	426	624	870	3
valorando	319	427	361	438	624	870	3
los	365	427	376	438	624	870	3
medios	380	427	409	438	624	870	3
de	413	427	422	438	624	870	3
evacuación	426	427	472	438	624	870	3
de	475	427	485	438	624	870	3
la	488	427	495	438	624	870	3
época.	499	427	526	438	624	870	3
La	529	427	540	438	624	870	3
falta	544	427	563	438	624	870	3
de	566	427	575	438	624	870	3
alimentos,	319	439	362	450	624	870	3
cuidados	366	439	403	450	624	870	3
elementales	407	439	455	450	624	870	3
e	459	439	463	450	624	870	3
higiene	467	439	496	450	624	870	3
posiblemente	500	439	555	450	624	870	3
fue-	559	439	575	450	624	870	3
ron	319	451	333	462	624	870	3
los	336	451	348	462	624	870	3
causantes	351	451	391	462	624	870	3
de	394	451	403	462	624	870	3
que	406	451	421	462	624	870	3
enfermase	424	451	466	462	624	870	3
gravemente,	469	451	518	462	624	870	3
teniendo	521	451	558	462	624	870	3
que	560	451	575	462	624	870	3
ser	319	463	331	474	624	870	3
repatriado	333	463	377	474	624	870	3
a	379	463	384	474	624	870	3
España	387	463	418	474	624	870	3
7-9	418	463	426	470	624	870	3
.	426	463	428	474	624	870	3
Figura	48	715	74	726	624	870	3
3.	77	715	84	726	624	870	3
Tres	86	715	103	726	624	870	3
de	106	715	115	726	624	870	3
los	117	715	128	726	624	870	3
oficiales	130	715	162	726	624	870	3
médicos	165	715	196	726	624	870	3
españoles	198	715	236	726	624	870	3
comisionados	238	715	290	726	624	870	3
al	293	715	300	726	624	870	3
frente	302	715	325	726	624	870	3
europeo	327	715	358	726	624	870	3
durante	361	715	390	726	624	870	3
la	393	715	400	726	624	870	3
primera	402	715	433	726	624	870	3
guerra	435	715	461	726	624	870	3
mundial.	463	715	497	726	624	870	3
D.	500	715	509	726	624	870	3
Mariano	511	715	546	726	624	870	3
Gómez	548	715	575	726	624	870	3
Ulla	48	727	65	738	624	870	3
(Gómez	68	727	100	738	624	870	3
Ulla	103	727	120	738	624	870	3
M.	123	727	135	738	624	870	3
Mariano	138	727	173	738	624	870	3
Gómez	176	727	203	738	624	870	3
Ulla:	206	727	226	738	624	870	3
un	229	727	238	738	624	870	3
hombre,	241	727	272	738	624	870	3
un	275	727	285	738	624	870	3
cirujano,	288	727	322	738	624	870	3
un	324	727	334	738	624	870	3
militar.	337	727	365	738	624	870	3
Madrid:	368	727	401	738	624	870	3
1981,	404	727	425	738	624	870	3
p	428	727	433	738	624	870	3
2),	436	727	448	738	624	870	3
D.	451	727	460	738	624	870	3
Fidel	463	727	483	738	624	870	3
Pagés	486	727	509	738	624	870	3
Miravé	511	727	540	738	624	870	3
(imagen	543	727	575	738	624	870	3
tomada	48	739	78	750	624	870	3
de	80	739	89	750	624	870	3
Fidel	92	739	111	750	624	870	3
Pagés	114	739	137	750	624	870	3
Miravé	139	739	167	750	624	870	3
y	170	739	175	750	624	870	3
otros	177	739	197	750	624	870	3
sanitarios	199	739	238	750	624	870	3
militares	240	739	274	750	624	870	3
ejemplares.	277	739	321	750	624	870	3
Ministerio	323	739	364	750	624	870	3
de	367	739	376	750	624	870	3
Defensa;	378	739	413	750	624	870	3
2008.	416	739	437	750	624	870	3
p	440	739	444	750	624	870	3
17)	447	739	461	750	624	870	3
y	464	739	468	750	624	870	3
D.	471	739	480	750	624	870	3
Antonio	483	739	514	750	624	870	3
Vallejo	517	739	544	750	624	870	3
Nágera	547	739	575	750	624	870	3
(imagen	48	751	81	762	624	870	3
tomada	83	751	113	762	624	870	3
de	115	751	124	762	624	870	3
Abejaro	126	751	157	762	624	870	3
de	159	751	168	762	624	870	3
Castro	170	751	197	762	624	870	3
LF.	199	751	213	762	624	870	3
Historia	215	751	248	762	624	870	3
de	250	751	259	762	624	870	3
la	261	751	268	762	624	870	3
psiquiatría	271	751	313	762	624	870	3
militar	315	751	341	762	624	870	3
española	343	751	378	762	624	870	3
1800-1970.	380	751	423	762	624	870	3
[Tesis	426	751	450	762	624	870	3
doctoral].	452	751	492	762	624	870	3
Madrid:	494	751	527	762	624	870	3
Universidad	529	751	575	762	624	870	3
Complutense;	48	763	102	774	624	870	3
1993).	105	763	131	774	624	870	3
Sanid.	445	795	471	806	624	870	3
mil.	474	795	490	806	624	870	3
2014;	492	795	515	806	624	870	3
70	518	795	528	806	624	870	3
(1)53	530	795	575	806	624	870	3
R.	48	46	61	60	624	870	4
Navarro	64	46	106	60	624	870	4
Suay,	109	46	136	60	624	870	4
et	139	46	148	60	624	870	4
al.	151	46	164	60	624	870	4
Capitán	48	82	80	93	624	870	4
médico	82	82	110	93	624	870	4
Antonio	112	82	144	93	624	870	4
Vallejo	146	82	174	93	624	870	4
Nájera	176	82	203	93	624	870	4
Este	62	106	80	117	624	870	4
eminente	82	106	118	117	624	870	4
psiquiatra	121	106	161	117	624	870	4
fue	163	106	176	117	624	870	4
designado	178	106	219	117	624	870	4
para	221	106	240	117	624	870	4
formar	242	106	270	117	624	870	4
parte	272	106	293	117	624	870	4
de	295	106	305	117	624	870	4
la	48	118	56	129	624	870	4
comisión	58	118	94	129	624	870	4
militar	97	118	124	129	624	870	4
agregada	126	118	163	129	624	870	4
a	165	118	170	129	624	870	4
la	173	118	180	129	624	870	4
embajada	182	118	222	129	624	870	4
de	224	118	234	129	624	870	4
España	236	118	266	129	624	870	4
en	268	118	278	129	624	870	4
Berlín	280	118	305	129	624	870	4
debido	48	130	76	141	624	870	4
fundamentalmente	78	130	153	141	624	870	4
a	155	130	160	141	624	870	4
su	162	130	171	141	624	870	4
conocimiento	172	130	227	141	624	870	4
del	229	130	241	141	624	870	4
idioma	243	130	271	141	624	870	4
alemán.	273	130	305	141	624	870	4
Durante	62	142	96	153	624	870	4
1917-1919,	100	142	144	153	624	870	4
este	147	142	162	153	624	870	4
capitán	166	142	196	153	624	870	4
médico	199	142	229	153	624	870	4
pudo	232	142	253	153	624	870	4
observar	257	142	292	153	624	870	4
en	295	142	305	153	624	870	4
los	48	153	60	164	624	870	4
centros	64	153	93	164	624	870	4
asistenciales	96	153	145	164	624	870	4
de	149	153	159	164	624	870	4
Alemania	163	153	202	164	624	870	4
y	206	153	210	164	624	870	4
Austria,	214	153	247	164	624	870	4
los	251	153	262	164	624	870	4
adelantos	266	153	305	164	624	870	4
psiquiátricos	48	165	100	176	624	870	4
tanto	104	165	125	176	624	870	4
científicos	129	165	170	176	624	870	4
como	174	165	196	176	624	870	4
asistenciales	200	165	249	176	624	870	4
de	254	165	263	176	624	870	4
la	267	165	274	176	624	870	4
época.	279	165	305	176	624	870	4
Aprovechó	48	177	92	188	624	870	4
su	96	177	104	188	624	870	4
estancia	108	177	140	188	624	870	4
en	144	177	153	188	624	870	4
estos	156	177	176	188	624	870	4
países	180	177	204	188	624	870	4
para	207	177	225	188	624	870	4
visitar	229	177	254	188	624	870	4
clínicas	257	177	287	188	624	870	4
psi-	290	177	305	188	624	870	4
quiátricas,	48	189	90	200	624	870	4
destacando	93	189	138	200	624	870	4
las	142	189	153	200	624	870	4
pertenecientes	156	189	213	200	624	870	4
a	216	189	220	200	624	870	4
las	223	189	234	200	624	870	4
universidades	238	189	292	200	624	870	4
de	295	189	305	200	624	870	4
Munich,	48	201	83	212	624	870	4
Heidelberg	86	201	130	212	624	870	4
y	134	201	139	212	624	870	4
Viena.	142	201	168	212	624	870	4
En	172	201	183	212	624	870	4
ellas	187	201	205	212	624	870	4
tuvo	208	201	226	212	624	870	4
la	230	201	237	212	624	870	4
oportunidad	241	201	292	212	624	870	4
de	295	201	305	212	624	870	4
asistir	48	213	72	224	624	870	4
a	75	213	79	224	624	870	4
las	82	213	93	224	624	870	4
lecciones	95	213	131	224	624	870	4
de	133	213	143	224	624	870	4
E.	145	213	154	224	624	870	4
Kraepelin,	156	213	199	224	624	870	4
W.	201	213	211	224	624	870	4
Gruhle	214	213	242	224	624	870	4
(cuya	245	213	267	224	624	870	4
obra	269	213	288	224	624	870	4
tra-	290	213	305	224	624	870	4
dujo	48	225	66	236	624	870	4
posteriormente	69	225	131	236	624	870	4
al	134	225	141	236	624	870	4
castellano)	144	225	187	236	624	870	4
y	190	225	195	236	624	870	4
W.	198	225	208	236	624	870	4
von	211	225	226	236	624	870	4
Jauregg	229	225	260	236	624	870	4
(poco	263	225	286	236	624	870	4
des-	289	225	305	236	624	870	4
pués	48	237	66	248	624	870	4
premio	69	237	97	248	624	870	4
Nóbel).	100	237	131	248	624	870	4
Su	62	249	73	260	624	870	4
personalidad	75	249	127	260	624	870	4
científica	130	249	166	260	624	870	4
adquirió	168	249	202	260	624	870	4
a	205	249	209	260	624	870	4
partir	212	249	235	260	624	870	4
de	237	249	246	260	624	870	4
este	249	249	264	260	624	870	4
momento	266	249	305	260	624	870	4
una	48	261	63	272	624	870	4
formación	66	261	108	272	624	870	4
psiquiátrica	111	261	158	272	624	870	4
profundamente	161	261	223	272	624	870	4
germánica.	226	261	270	272	624	870	4
Asimiló	273	261	305	272	624	870	4
su	48	272	57	283	624	870	4
mentalidad	59	272	105	283	624	870	4
nosológica,	107	272	153	283	624	870	4
etiopatogénica,	155	272	216	283	624	870	4
terapéutica	218	272	263	283	624	870	4
y	265	272	270	283	624	870	4
en	272	272	281	283	624	870	4
suma	283	272	305	283	624	870	4
médica	48	284	77	295	624	870	4
y	80	284	85	295	624	870	4
organicista	88	284	132	295	624	870	4
de	136	284	145	295	624	870	4
la	148	284	155	295	624	870	4
especialidad,	159	284	210	295	624	870	4
que	214	284	228	295	624	870	4
marcaría	231	284	267	295	624	870	4
en	271	284	280	295	624	870	4
el	283	284	290	295	624	870	4
fu-	293	284	305	295	624	870	4
turo	48	296	65	307	624	870	4
toda	68	296	86	307	624	870	4
su	89	296	98	307	624	870	4
obra	101	296	120	307	624	870	4
escrita,	123	296	152	307	624	870	4
producción	155	296	200	307	624	870	4
investigadora	203	296	257	307	624	870	4
y	260	296	265	307	624	870	4
actividad	268	296	305	307	624	870	4
docente	48	308	80	319	624	870	4
10	80	309	85	315	624	870	4
.	85	308	88	319	624	870	4
Marina	319	82	349	93	624	870	4
11	349	83	355	89	624	870	4
,	355	82	358	93	624	870	4
junto	361	82	383	93	624	870	4
con	387	82	401	93	624	870	4
tres	405	82	420	93	624	870	4
oficiales	424	82	456	93	624	870	4
médicos	460	82	493	93	624	870	4
y	497	82	501	93	624	870	4
siete	505	82	523	93	624	870	4
practicantes	527	82	575	93	624	870	4
de	319	94	328	105	624	870	4
sanidad	332	94	364	105	624	870	4
de	367	94	377	105	624	870	4
la	381	94	388	105	624	870	4
Armada	392	94	425	105	624	870	4
que	429	94	444	105	624	870	4
colaboraron	448	94	497	105	624	870	4
con	500	94	515	105	624	870	4
los	519	94	530	105	624	870	4
tres	534	94	549	105	624	870	4
médi-	553	94	575	105	624	870	4
cos	319	106	332	117	624	870	4
ya	334	106	344	117	624	870	4
destinados	346	106	389	117	624	870	4
en	391	106	401	117	624	870	4
la	403	106	410	117	624	870	4
colonia	413	106	442	117	624	870	4
(Figura	445	106	475	117	624	870	4
5).	477	106	488	117	624	870	4
Los	490	106	506	117	624	870	4
oficiales	508	106	540	117	624	870	4
médicos	543	106	575	117	624	870	4
eran	319	118	337	129	624	870	4
Antonio	340	118	374	129	624	870	4
González	377	118	415	129	624	870	4
Romero,	418	118	452	129	624	870	4
Rodrigo	455	118	488	129	624	870	4
Suárez	491	118	518	129	624	870	4
Zamora,	521	118	556	129	624	870	4
Ho-	559	118	575	129	624	870	4
racio	319	130	339	141	624	870	4
Olivares	342	130	375	141	624	870	4
Bell,	379	130	397	141	624	870	4
Luis	400	130	418	141	624	870	4
Figueras	421	130	456	141	624	870	4
Ballester,	459	130	496	141	624	870	4
Luis	499	130	517	141	624	870	4
Mena	520	130	544	141	624	870	4
Burgos	547	130	575	141	624	870	4
y	319	142	324	153	624	870	4
Plácido	327	142	357	153	624	870	4
Huertas	361	142	393	153	624	870	4
Naves	396	142	421	153	624	870	4
12	421	142	426	149	624	870	4
(Figura	430	142	460	152	624	870	4
6).	464	142	474	152	624	870	4
Estos	477	142	499	152	624	870	4
médicos	503	142	536	152	624	870	4
contaron	539	142	575	152	624	870	4
con	319	153	334	164	624	870	4
la	336	153	344	164	624	870	4
colaboración	347	153	399	164	624	870	4
del	402	153	414	164	624	870	4
Dr.	417	153	430	164	624	870	4
Hilfrich	433	153	465	164	624	870	4
(médico	468	153	500	164	624	870	4
alemán)	503	153	536	164	624	870	4
y	539	153	543	164	624	870	4
con	546	153	561	164	624	870	4
los	564	153	575	164	624	870	4
practicantes	319	165	368	176	624	870	4
alemanes	371	165	408	176	624	870	4
e	411	165	415	176	624	870	4
indígenas.	419	165	459	176	624	870	4
Por	462	165	477	176	624	870	4
motivos	480	165	512	176	624	870	4
de	515	165	525	176	624	870	4
seguridad	528	165	567	176	624	870	4
y	571	165	575	176	624	870	4
sanitarios,	319	177	360	188	624	870	4
se	363	177	371	188	624	870	4
decidió	374	177	403	188	624	870	4
traslado	406	177	439	188	624	870	4
de	442	177	452	188	624	870	4
los	455	177	466	188	624	870	4
refugiados	469	177	512	188	624	870	4
hasta	515	177	536	188	624	870	4
la	539	177	546	188	624	870	4
isla	549	177	563	188	624	870	4
de	566	177	575	188	624	870	4
Fernando	319	189	358	200	624	870	4
Poo.	361	189	378	200	624	870	4
La	380	189	392	200	624	870	4
población	394	189	434	200	624	870	4
europea	436	189	468	200	624	870	4
pronto	470	189	498	200	624	870	4
fue	500	189	512	200	624	870	4
evacuada	514	189	552	200	624	870	4
hacia	554	189	575	200	624	870	4
España,	319	201	351	212	624	870	4
sin	354	201	365	212	624	870	4
embargo	368	201	403	212	624	870	4
la	406	201	413	212	624	870	4
mayoría	416	201	448	212	624	870	4
de	451	201	460	212	624	870	4
los	463	201	474	212	624	870	4
africanos	477	201	514	212	624	870	4
permaneció	516	201	564	212	624	870	4
en	566	201	575	212	624	870	4
la	319	213	326	224	624	870	4
colonia	329	213	358	224	624	870	4
española.	361	213	399	224	624	870	4
MÉDICOS	48	343	95	355	624	870	4
MILITARES	98	343	152	355	624	870	4
ESPAÑOLES	155	343	212	355	624	870	4
EN	215	343	228	355	624	870	4
GUINEA	231	343	270	355	624	870	4
ECUATORIAL	48	355	112	367	624	870	4
El	62	380	71	390	624	870	4
territorio	75	380	112	390	624	870	4
continental	115	380	161	390	624	870	4
de	164	380	173	390	624	870	4
Guinea	177	380	206	390	624	870	4
limita	210	380	233	390	624	870	4
al	237	380	244	390	624	870	4
norte	247	380	269	390	624	870	4
con	272	380	287	390	624	870	4
Ca-	290	380	305	390	624	870	4
merún,	48	391	77	402	624	870	4
que	79	391	94	402	624	870	4
por	96	391	110	402	624	870	4
entonces	113	391	148	402	624	870	4
pertenecía	150	391	191	402	624	870	4
al	193	391	201	402	624	870	4
imperio	203	391	234	402	624	870	4
alemán.	237	391	268	402	624	870	4
Durante	271	391	305	402	624	870	4
el	48	403	55	414	624	870	4
conflicto	59	403	94	414	624	870	4
de	98	403	107	414	624	870	4
la	111	403	118	414	624	870	4
primera	122	403	154	414	624	870	4
guerra	157	403	183	414	624	870	4
mundial	187	403	221	414	624	870	4
los	224	403	236	414	624	870	4
combates	240	403	277	414	624	870	4
se	281	403	289	414	624	870	4
ex-	293	403	305	414	624	870	4
tendieron	48	415	87	426	624	870	4
a	90	415	94	426	624	870	4
las	97	415	108	426	624	870	4
colonias	111	415	145	426	624	870	4
en	148	415	157	426	624	870	4
África	160	415	186	426	624	870	4
y	189	415	194	426	624	870	4
Asia.	197	415	218	426	624	870	4
Las	221	415	236	426	624	870	4
tropas	239	415	264	426	624	870	4
alemanas	267	415	305	426	624	870	4
perdieron	48	427	87	438	624	870	4
frente	89	427	113	438	624	870	4
al	115	427	122	438	624	870	4
ejército	124	427	154	438	624	870	4
francés	156	427	185	438	624	870	4
su	187	427	196	438	624	870	4
dominio	198	427	232	438	624	870	4
sobre	235	427	256	438	624	870	4
el	259	427	265	438	624	870	4
territorio	268	427	305	438	624	870	4
camerunés	48	439	91	450	624	870	4
y	94	439	98	450	624	870	4
se	101	439	109	450	624	870	4
vieron	111	439	136	450	624	870	4
forzadas	139	439	173	450	624	870	4
a	176	439	180	450	624	870	4
atravesar	183	439	219	450	624	870	4
la	221	439	229	450	624	870	4
frontera	231	439	264	450	624	870	4
sur,	266	439	280	450	624	870	4
inter-	283	439	305	450	624	870	4
nándose	48	451	82	462	624	870	4
en	84	451	94	462	624	870	4
Guinea,	96	451	129	462	624	870	4
que	131	451	146	462	624	870	4
en	148	451	158	462	624	870	4
aquella	160	451	190	462	624	870	4
época	192	451	216	462	624	870	4
pertenecía	218	451	260	462	624	870	4
al	262	451	269	462	624	870	4
reino	272	451	293	462	624	870	4
de	295	451	305	462	624	870	4
España.	48	463	81	474	624	870	4
La	62	475	73	486	624	870	4
situación	76	475	113	486	624	870	4
era	116	475	128	486	624	870	4
crítica	131	475	156	486	624	870	4
pues	159	475	177	486	624	870	4
fueron	180	475	206	486	624	870	4
más	209	475	225	486	624	870	4
de	228	475	237	486	624	870	4
17.000	240	475	266	486	624	870	4
personas	269	475	305	486	624	870	4
(civiles	48	487	76	498	624	870	4
y	78	487	83	498	624	870	4
militares	86	487	120	498	624	870	4
alemanes	123	487	160	498	624	870	4
junto	163	487	184	498	624	870	4
con	187	487	201	498	624	870	4
las	204	487	215	498	624	870	4
tropas	218	487	243	498	624	870	4
africanas	246	487	282	498	624	870	4
y	285	487	290	498	624	870	4
sus	292	487	305	498	624	870	4
familias)	48	499	83	510	624	870	4
las	85	499	96	510	624	870	4
que	99	499	113	510	624	870	4
se	116	499	124	510	624	870	4
refugiaron	126	499	168	510	624	870	4
en	170	499	180	510	624	870	4
la	182	499	189	510	624	870	4
colonia	192	499	221	510	624	870	4
española	224	499	259	510	624	870	4
(Figura	262	499	292	510	624	870	4
4).	294	499	305	510	624	870	4
Las	48	510	63	521	624	870	4
autoridades	66	510	114	521	624	870	4
ordenaron	116	510	158	521	624	870	4
el	161	510	168	521	624	870	4
envío	171	510	193	521	624	870	4
de	196	510	205	521	624	870	4
fuerzas	208	510	237	521	624	870	4
de	240	510	249	521	624	870	4
Infantería	252	510	292	521	624	870	4
de	295	510	305	521	624	870	4
Figura	48	702	74	714	624	870	4
4.	76	702	84	714	624	870	4
Tropas	86	703	113	714	624	870	4
alemanas	116	703	152	714	624	870	4
(occidentales	154	703	207	714	624	870	4
e	209	703	213	714	624	870	4
indígenas)	215	703	257	714	624	870	4
procedentes	259	703	305	714	624	870	4
de	48	715	57	726	624	870	4
Camerún	60	715	96	726	624	870	4
en	99	715	107	726	624	870	4
Guinea.	110	715	140	726	624	870	4
Imagen	143	715	172	726	624	870	4
tomada	175	715	204	726	624	870	4
de	207	715	216	726	624	870	4
Martínez	218	715	255	726	624	870	4
M.	257	715	269	726	624	870	4
El	272	715	281	726	624	870	4
servi-	284	715	305	726	624	870	4
cio	48	727	60	738	624	870	4
sanitario	63	727	98	738	624	870	4
en	101	727	110	738	624	870	4
los	114	727	125	738	624	870	4
campamentos	128	727	182	738	624	870	4
de	186	727	194	738	624	870	4
internamiento	198	727	253	738	624	870	4
de	256	727	265	738	624	870	4
alemanes	269	727	305	738	624	870	4
en	48	739	57	750	624	870	4
Fernando	61	739	98	750	624	870	4
Poo	102	739	117	750	624	870	4
durante	121	739	151	750	624	870	4
la	155	739	162	750	624	870	4
primera	166	739	197	750	624	870	4
guerra	201	739	226	750	624	870	4
mundial,	230	739	264	750	624	870	4
meritoria	268	739	305	750	624	870	4
intervención	48	751	95	761	624	870	4
de	98	751	107	761	624	870	4
la	110	751	117	761	624	870	4
sanidad	119	751	149	761	624	870	4
naval	152	751	173	761	624	870	4
(1916-1918).	175	751	229	761	624	870	4
Revista	231	751	260	761	624	870	4
General	263	751	293	761	624	870	4
de	296	751	305	761	624	870	4
Marina	48	762	78	773	624	870	4
1995;	80	762	103	773	624	870	4
(228):	105	762	132	773	624	870	4
176-97.	134	762	164	773	624	870	4
54Sanid.	48	794	105	806	624	870	4
mil.	107	795	123	806	624	870	4
2014;	125	795	149	806	624	870	4
70	151	795	161	806	624	870	4
(1)	164	795	179	806	624	870	4
Figura	319	391	345	403	624	870	4
5.	348	391	356	403	624	870	4
Casa	359	392	379	403	624	870	4
del	383	392	394	403	624	870	4
médico	398	392	425	403	624	870	4
militar	429	392	456	403	624	870	4
destinado	459	392	497	403	624	870	4
en	500	392	509	403	624	870	4
Guinea.	513	392	543	403	624	870	4
Imagen	547	392	576	403	624	870	4
tomada	319	404	348	415	624	870	4
de	351	404	360	415	624	870	4
Martínez	362	404	399	415	624	870	4
M.	401	404	413	415	624	870	4
El	416	404	425	415	624	870	4
servicio	428	404	457	415	624	870	4
sanitario	460	404	494	415	624	870	4
en	497	404	506	415	624	870	4
los	509	404	520	415	624	870	4
campamentos	522	404	576	415	624	870	4
de	319	416	328	427	624	870	4
internamiento	330	416	384	427	624	870	4
de	386	416	395	427	624	870	4
alemanes	398	416	434	427	624	870	4
en	436	416	445	427	624	870	4
Fernando	447	416	484	427	624	870	4
Poo	486	416	501	427	624	870	4
durante	504	416	533	427	624	870	4
la	536	416	543	427	624	870	4
primera	545	416	576	427	624	870	4
guerra	319	428	344	438	624	870	4
mundial,	347	428	381	438	624	870	4
meritoria	383	428	420	438	624	870	4
intervención	422	428	469	438	624	870	4
de	472	428	481	438	624	870	4
la	483	428	491	438	624	870	4
sanidad	493	428	523	438	624	870	4
naval	525	428	546	438	624	870	4
(1916-	549	428	576	438	624	870	4
1918).	319	439	345	450	624	870	4
Revista	347	439	376	450	624	870	4
General	379	439	409	450	624	870	4
de	412	439	421	450	624	870	4
Marina	423	439	453	450	624	870	4
1995;	455	439	477	450	624	870	4
(228):	480	439	507	450	624	870	4
176-97.	509	439	539	450	624	870	4
El	333	463	342	474	624	870	4
campamento	345	463	397	474	624	870	4
de	399	463	409	474	624	870	4
los	411	463	423	474	624	870	4
refugiados	425	463	468	474	624	870	4
se	470	463	478	474	624	870	4
fue	480	463	493	474	624	870	4
edificando	496	463	537	474	624	870	4
progresi-	540	463	575	474	624	870	4
vamente.	319	475	355	486	624	870	4
Se	357	475	367	486	624	870	4
construyeron	370	475	423	486	624	870	4
enfermerías	425	475	472	486	624	870	4
dotadas	475	475	507	486	624	870	4
con	510	475	524	486	624	870	4
una	527	475	542	486	624	870	4
sala	545	475	561	486	624	870	4
ge-	563	475	575	486	624	870	4
neral,	319	487	342	498	624	870	4
sala	344	487	360	498	624	870	4
de	362	487	372	498	624	870	4
operaciones,	374	487	424	498	624	870	4
farmacia,	427	487	465	498	624	870	4
laboratorio,	467	487	515	498	624	870	4
despensa	517	487	553	498	624	870	4
y	556	487	560	498	624	870	4
co-	563	487	575	498	624	870	4
cina.	319	499	338	510	624	870	4
También	340	499	376	510	624	870	4
se	378	499	385	510	624	870	4
disponía	388	499	422	510	624	870	4
de	424	499	433	510	624	870	4
una	436	499	451	510	624	870	4
policlínica	453	499	494	510	624	870	4
y	496	499	501	510	624	870	4
de	503	499	513	510	624	870	4
una	515	499	530	510	624	870	4
enfermería	532	499	575	510	624	870	4
de	319	510	328	521	624	870	4
infecciosos.	330	510	376	521	624	870	4
Se	378	510	388	521	624	870	4
realizan	390	510	422	521	624	870	4
importantes	424	510	473	521	624	870	4
medidas	475	510	508	521	624	870	4
de	511	510	520	521	624	870	4
salud	522	510	544	521	624	870	4
pública	546	510	575	521	624	870	4
como	319	522	341	533	624	870	4
son:	343	522	360	533	624	870	4
dotar	362	522	384	533	624	870	4
el	386	522	393	533	624	870	4
campo	395	522	422	533	624	870	4
de	424	522	433	533	624	870	4
agua	435	522	455	533	624	870	4
potable,	457	522	488	533	624	870	4
construir	490	522	527	533	624	870	4
letrinas	529	522	559	533	624	870	4
que	561	522	575	533	624	870	4
son	319	534	333	545	624	870	4
sometidas	337	534	377	545	624	870	4
constantemente	380	534	444	545	624	870	4
a	447	534	452	545	624	870	4
la	455	534	463	545	624	870	4
acción	466	534	492	545	624	870	4
del	496	534	508	545	624	870	4
fuego	511	534	534	545	624	870	4
para	537	534	556	545	624	870	4
des-	559	534	575	545	624	870	4
infectar	319	546	350	557	624	870	4
la	353	546	361	557	624	870	4
excreta	364	546	392	557	624	870	4
y	396	546	401	557	624	870	4
que	404	546	419	557	624	870	4
aprovecha	422	546	463	557	624	870	4
el	467	546	474	557	624	870	4
humo	477	546	501	557	624	870	4
para	504	546	523	557	624	870	4
impedir	526	546	557	557	624	870	4
que	561	546	575	557	624	870	4
los	319	558	330	569	624	870	4
insectos	333	558	365	569	624	870	4
sirvan	367	558	391	569	624	870	4
como	394	558	416	569	624	870	4
vectores	418	558	451	569	624	870	4
de	453	558	463	569	624	870	4
infecciones,	465	558	511	569	624	870	4
trazar	514	558	538	569	624	870	4
desagües	540	558	575	569	624	870	4
que	319	570	334	581	624	870	4
limitan	336	570	365	581	624	870	4
el	367	570	374	581	624	870	4
encharcamiento	377	570	441	581	624	870	4
de	444	570	453	581	624	870	4
las	456	570	467	581	624	870	4
aguas,	469	570	494	581	624	870	4
desbrozar	497	570	536	581	624	870	4
el	539	570	546	581	624	870	4
boque,	548	570	575	581	624	870	4
sembrar	319	582	352	593	624	870	4
huertas	354	582	384	593	624	870	4
que	387	582	402	593	624	870	4
permiten	404	582	440	593	624	870	4
que	443	582	458	593	624	870	4
el	460	582	467	593	624	870	4
indígena	470	582	504	593	624	870	4
aumente	507	582	541	593	624	870	4
su	544	582	553	593	624	870	4
dieta	556	582	575	593	624	870	4
en	319	594	328	605	624	870	4
contenido	331	594	371	605	624	870	4
y	373	594	378	605	624	870	4
variabilidad.	380	594	431	605	624	870	4
Destacamos	433	594	482	605	624	870	4
las	485	594	496	605	624	870	4
medidas	498	594	531	605	624	870	4
de	534	594	543	605	624	870	4
preven-	545	594	575	605	624	870	4
ción	319	606	336	617	624	870	4
de	339	606	348	617	624	870	4
la	351	606	358	617	624	870	4
malaria	361	606	391	617	624	870	4
utilizada	394	606	429	617	624	870	4
en	432	606	441	617	624	870	4
este	444	606	459	617	624	870	4
campo:	461	606	491	617	624	870	4
la	494	606	501	617	624	870	4
quinina	504	606	535	617	624	870	4
tomada	537	606	568	617	624	870	4
a	571	606	575	617	624	870	4
dosis	319	618	339	629	624	870	4
preventiva	341	618	383	629	624	870	4
por	385	618	399	629	624	870	4
el	401	618	408	629	624	870	4
personal	410	618	444	629	624	870	4
europeo	446	618	479	629	624	870	4
a	481	618	486	629	624	870	4
dosis	488	618	508	629	624	870	4
de	510	618	520	629	624	870	4
1	522	618	526	629	624	870	4
gramo	528	618	555	629	624	870	4
cada	557	618	575	629	624	870	4
4	319	629	324	640	624	870	4
días,	326	629	345	640	624	870	4
el	347	629	354	640	624	870	4
constante	357	629	395	640	624	870	4
uso	398	629	412	640	624	870	4
de	415	629	424	640	624	870	4
mosquiteros	427	629	476	640	624	870	4
y	479	629	483	640	624	870	4
el	486	629	493	640	624	870	4
uso	495	629	510	640	624	870	4
de	512	629	522	640	624	870	4
agua	524	629	543	640	624	870	4
filtrada	546	629	575	640	624	870	4
junto	319	641	340	652	624	870	4
con	344	641	358	652	624	870	4
una	362	641	377	652	624	870	4
buena	381	641	405	652	624	870	4
alimentación.	408	641	463	652	624	870	4
Por	467	641	481	652	624	870	4
mencionar	514	641	557	652	624	870	4
que	561	641	575	652	624	870	4
se	319	653	327	664	624	870	4
llevó	330	653	349	664	624	870	4
a	352	653	357	664	624	870	4
cabo	360	653	379	664	624	870	4
una	383	653	398	664	624	870	4
campaña	401	653	438	664	624	870	4
de	441	653	451	664	624	870	4
vacunación	454	653	500	664	624	870	4
en	503	653	513	664	624	870	4
masa	516	653	537	664	624	870	4
de	540	653	550	664	624	870	4
todos	553	653	575	664	624	870	4
los	319	665	330	676	624	870	4
internados	333	665	376	676	624	870	4
con	378	665	392	676	624	870	4
dosis	395	665	415	676	624	870	4
de	417	665	427	676	624	870	4
vacuna	429	665	458	676	624	870	4
antivariólica	460	665	510	676	624	870	4
facilitada	512	665	550	676	624	870	4
por	552	665	566	676	624	870	4
el	569	665	575	676	624	870	4
Instituto	319	677	354	688	624	870	4
de	356	677	366	688	624	870	4
Higiene	368	677	399	688	624	870	4
«Alfonso	402	677	439	688	624	870	4
XIII»	441	677	464	688	624	870	4
13	464	678	470	684	624	870	4
.	470	677	472	688	624	870	4
A	333	689	340	700	624	870	4
pesar	343	689	364	700	624	870	4
de	367	689	376	700	624	870	4
los	379	689	390	700	624	870	4
riesgos	393	689	421	700	624	870	4
originados	423	689	466	700	624	870	4
por	469	689	483	700	624	870	4
el	485	689	492	700	624	870	4
hacinamiento	495	689	549	700	624	870	4
de	552	689	561	700	624	870	4
los	564	689	575	700	624	870	4
refugiados,	319	701	363	712	624	870	4
la	365	701	373	712	624	870	4
morbilidad	375	701	419	712	624	870	4
no	421	701	432	712	624	870	4
superó	434	701	461	712	624	870	4
los	463	701	474	712	624	870	4
100	476	701	490	712	624	870	4
enfermos/día,	492	701	547	712	624	870	4
siendo	549	701	575	712	624	870	4
los	319	713	330	724	624	870	4
procesos	333	713	368	724	624	870	4
más	371	713	387	724	624	870	4
frecuentes	390	713	430	724	624	870	4
en	433	713	443	724	624	870	4
un	445	713	456	724	624	870	4
primer	459	713	486	724	624	870	4
momento	489	713	527	724	624	870	4
las	530	713	541	724	624	870	4
afeccio-	544	713	575	724	624	870	4
nes	319	725	332	736	624	870	4
respiratorias	335	725	386	736	624	870	4
y	389	725	394	736	624	870	4
la	397	725	404	736	624	870	4
gripe,	408	725	430	736	624	870	4
y	433	725	438	736	624	870	4
posteriormente	442	725	503	736	624	870	4
los	506	725	518	736	624	870	4
procesos	521	725	556	736	624	870	4
gas-	559	725	575	736	624	870	4
trointestinales.	319	737	378	748	624	870	4
Entre	380	737	402	748	624	870	4
los	404	737	416	748	624	870	4
europeos	418	737	454	748	624	870	4
hubo	456	737	477	748	624	870	4
3	479	737	484	748	624	870	4
casos	486	737	507	748	624	870	4
de	510	737	519	748	624	870	4
fallecimiento,	521	737	575	748	624	870	4
mientras	319	748	354	759	624	870	4
que	357	748	371	759	624	870	4
entre	374	748	394	759	624	870	4
los	397	748	408	759	624	870	4
africanos	411	748	448	759	624	870	4
la	451	748	458	759	624	870	4
cifra	461	748	479	759	624	870	4
alcanzó	482	748	513	759	624	870	4
un	515	748	526	759	624	870	4
320	529	748	543	759	624	870	4
por	546	748	560	759	624	870	4
mil	562	748	575	759	624	870	4
el	319	760	326	771	624	870	4
primer	328	760	355	771	624	870	4
mes,	357	760	374	771	624	870	4
descendiendo	376	760	431	771	624	870	4
luego	433	760	455	771	624	870	4
a	456	760	461	771	624	870	4
25	463	760	473	771	624	870	4
por	475	760	489	771	624	870	4
1000	491	760	510	771	624	870	4
y	512	760	516	771	624	870	4
posteriormen-	518	760	575	771	624	870	4
Una	61	46	84	60	624	870	5
«hazaña	87	46	129	60	624	870	5
prácticamente	132	46	204	60	624	870	5
desconocida»:	207	46	279	60	624	870	5
la	282	46	292	60	624	870	5
participación	295	46	362	60	624	870	5
de	365	46	377	60	624	870	5
médicos	380	46	421	60	624	870	5
militares	424	46	468	60	624	870	5
españoles	471	46	520	60	624	870	5
en	523	46	535	60	624	870	5
la	538	46	547	60	624	870	5
…	550	46	562	60	624	870	5
Figura	48	319	74	330	624	870	5
6.	76	319	84	330	624	870	5
Tres	86	320	103	330	624	870	5
de	106	320	115	330	624	870	5
los	117	320	128	330	624	870	5
médicos	130	320	162	330	624	870	5
españoles	164	320	201	330	624	870	5
pertenecientes	204	320	259	330	624	870	5
al	261	320	268	330	624	870	5
cuerpo	271	320	297	330	624	870	5
de	299	320	308	330	624	870	5
sanidad	311	320	341	330	624	870	5
de	343	320	352	330	624	870	5
la	354	320	361	330	624	870	5
armada.	364	320	396	330	624	870	5
D.	399	320	408	330	624	870	5
Rodrigo	411	320	442	330	624	870	5
Suárez	445	320	471	330	624	870	5
Zamora,	474	320	508	330	624	870	5
D.	511	320	520	330	624	870	5
Luis	522	320	540	330	624	870	5
Figueras	542	320	576	330	624	870	5
Ballester	48	331	83	342	624	870	5
y	85	331	90	342	624	870	5
D.	92	331	102	342	624	870	5
Luis	104	331	122	342	624	870	5
Mena	124	331	147	342	624	870	5
Burgos.	149	331	179	342	624	870	5
Imagen	181	331	210	342	624	870	5
tomada	213	331	242	342	624	870	5
de	245	331	254	342	624	870	5
Martínez	256	331	292	342	624	870	5
M.	295	331	307	342	624	870	5
El	309	331	318	342	624	870	5
servicio	320	331	350	342	624	870	5
sanitario	352	331	387	342	624	870	5
en	389	331	398	342	624	870	5
los	400	331	411	342	624	870	5
campamentos	414	331	467	342	624	870	5
de	470	331	478	342	624	870	5
internamiento	481	331	535	342	624	870	5
de	538	331	547	342	624	870	5
alema-	549	331	576	342	624	870	5
nes	48	343	61	354	624	870	5
en	64	343	72	354	624	870	5
Fernando	75	343	112	354	624	870	5
Poo	115	343	131	354	624	870	5
durante	134	343	163	354	624	870	5
la	166	343	174	354	624	870	5
primera	177	343	207	354	624	870	5
guerra	210	343	236	354	624	870	5
mundial,	239	343	273	354	624	870	5
meritoria	276	343	313	354	624	870	5
intervención	316	343	363	354	624	870	5
de	366	343	375	354	624	870	5
la	378	343	385	354	624	870	5
sanidad	388	343	418	354	624	870	5
naval	421	343	442	354	624	870	5
(1916-1918).	445	343	498	354	624	870	5
Revista	501	343	530	354	624	870	5
General	533	343	564	354	624	870	5
de	567	343	576	354	624	870	5
Marina	48	355	78	366	624	870	5
1995;	80	355	102	366	624	870	5
(228):	105	355	132	366	624	870	5
176-97.	134	355	164	366	624	870	5
te	48	380	56	390	624	870	5
se	58	380	66	390	624	870	5
estabilizó	69	380	107	390	624	870	5
en	110	380	119	390	624	870	5
7	122	380	127	390	624	870	5
por	130	380	144	390	624	870	5
mil;	147	380	163	390	624	870	5
cifras	166	380	188	390	624	870	5
que	191	380	205	390	624	870	5
los	208	380	220	390	624	870	5
médicos	223	380	255	390	624	870	5
de	258	380	268	390	624	870	5
la	271	380	278	390	624	870	5
época	281	380	305	390	624	870	5
consideraban	48	391	102	402	624	870	5
mejores	104	391	135	402	624	870	5
que	138	391	152	402	624	870	5
las	155	391	166	402	624	870	5
que	168	391	183	402	624	870	5
habitualmente	186	391	243	402	624	870	5
se	246	391	254	402	624	870	5
presentaban	256	391	305	402	624	870	5
en	48	403	58	414	624	870	5
el	61	403	68	414	624	870	5
continente	72	403	114	414	624	870	5
africano.	118	403	153	414	624	870	5
Entre	157	403	179	414	624	870	5
las	183	403	194	414	624	870	5
causas	197	403	224	414	624	870	5
de	227	403	237	414	624	870	5
esta	240	403	256	414	624	870	5
mortalidad	260	403	305	414	624	870	5
destaca	48	415	78	426	624	870	5
la	80	415	88	426	624	870	5
disentería,	90	415	132	426	624	870	5
las	134	415	145	426	624	870	5
infecciones	147	415	192	426	624	870	5
broncopulmonares	194	415	270	426	624	870	5
y	272	415	277	426	624	870	5
la	279	415	287	426	624	870	5
ina-	289	415	305	426	624	870	5
nición.	48	427	76	438	624	870	5
Gracias	78	427	110	438	624	870	5
a	112	427	117	438	624	870	5
las	119	427	130	438	624	870	5
memorias	133	427	172	438	624	870	5
del	175	427	187	438	624	870	5
Dr.	189	427	203	438	624	870	5
Figueras	205	427	240	438	624	870	5
podemos	243	427	279	438	624	870	5
cono-	282	427	305	438	624	870	5
cer	48	439	60	450	624	870	5
las	64	439	74	450	624	870	5
principales	78	439	122	450	624	870	5
enfermedades	125	439	181	450	624	870	5
observadas	184	439	229	450	624	870	5
en	232	439	242	450	624	870	5
los	245	439	256	450	624	870	5
refugiados:	260	439	305	450	624	870	5
viruela,	48	451	78	462	624	870	5
gripe,	83	451	105	462	624	870	5
tuberculosis,	109	451	160	462	624	870	5
lepra,	164	451	187	462	624	870	5
sarna,	191	451	216	462	624	870	5
caries,	220	451	245	462	624	870	5
enfermedades	249	451	305	462	624	870	5
venéreas,	48	463	85	474	624	870	5
paludismo	87	463	129	474	624	870	5
y	131	463	136	474	624	870	5
disentería.	138	463	180	474	624	870	5
En	182	463	193	474	624	870	5
total	195	463	214	474	624	870	5
se	216	463	224	474	624	870	5
estima	226	463	252	474	624	870	5
que	254	463	269	474	624	870	5
el	271	463	278	474	624	870	5
perso-	280	463	305	474	624	870	5
nal	48	475	61	486	624	870	5
médico	63	475	92	486	624	870	5
atendió	95	475	125	486	624	870	5
a	127	475	132	486	624	870	5
cerca	134	475	155	486	624	870	5
de	157	475	167	486	624	870	5
12.000	169	475	196	486	624	870	5
refugiados	198	475	240	486	624	870	5
13,14	240	475	253	482	624	870	5
.	253	475	256	486	624	870	5
Mientras	62	487	99	498	624	870	5
que	101	487	116	498	624	870	5
las	119	487	130	498	624	870	5
tropas	132	487	158	498	624	870	5
de	160	487	170	498	624	870	5
Infantería	172	487	213	498	624	870	5
de	215	487	225	498	624	870	5
Marina	227	487	258	498	624	870	5
que	260	487	275	498	624	870	5
habían	277	487	305	498	624	870	5
reforzado	48	499	87	510	624	870	5
el	89	499	96	510	624	870	5
dispositivo	98	499	142	510	624	870	5
de	144	499	154	510	624	870	5
seguridad	156	499	195	510	624	870	5
fueron	198	499	224	510	624	870	5
repatriadas	226	499	271	510	624	870	5
en	274	499	283	510	624	870	5
mar-	285	499	305	510	624	870	5
zo	48	510	58	521	624	870	5
de	60	510	69	521	624	870	5
1917,	71	510	93	521	624	870	5
los	95	510	106	521	624	870	5
oficiales	108	510	141	521	624	870	5
médicos	143	510	175	521	624	870	5
permanecieron	178	510	237	521	624	870	5
en	240	510	249	521	624	870	5
la	251	510	258	521	624	870	5
colonia	260	510	290	521	624	870	5
de-	292	510	305	521	624	870	5
sarrollando	48	522	94	533	624	870	5
su	97	522	106	533	624	870	5
misión	109	522	136	533	624	870	5
hasta	139	522	160	533	624	870	5
el	163	522	170	533	624	870	5
término	172	522	204	533	624	870	5
del	207	522	219	533	624	870	5
conflicto.	222	522	259	533	624	870	5
Incluso	262	522	292	533	624	870	5
un	294	522	305	533	624	870	5
coronel	48	534	78	545	624	870	5
médico,	81	534	113	545	624	870	5
D.	116	534	126	545	624	870	5
Estanislao	129	534	171	545	624	870	5
Lluesma	174	534	209	545	624	870	5
llegó	212	534	232	545	624	870	5
a	235	534	240	545	624	870	5
ser	243	534	254	545	624	870	5
gobernador	258	534	305	545	624	870	5
general	48	546	77	557	624	870	5
de	80	546	89	557	624	870	5
Guinea	92	546	121	557	624	870	5
entre	124	546	144	557	624	870	5
1934	146	546	165	557	624	870	5
y	168	546	173	557	624	870	5
1935	175	546	194	557	624	870	5
12	194	547	200	553	624	870	5
.	200	546	202	557	624	870	5
DISCUSIÓN	48	581	104	593	624	870	5
Desde	62	606	87	617	624	870	5
el	91	606	97	617	624	870	5
punto	101	606	125	617	624	870	5
de	128	606	137	617	624	870	5
vista	140	606	159	617	624	870	5
de	163	606	172	617	624	870	5
sanidad	175	606	207	617	624	870	5
militar,	210	606	239	617	624	870	5
la	242	606	249	617	624	870	5
primera	252	606	284	617	624	870	5
gue-	287	606	305	617	624	870	5
rra	48	618	60	628	624	870	5
mundial	63	618	96	628	624	870	5
supuso	99	618	127	628	624	870	5
un	130	618	140	628	624	870	5
punto	143	618	167	628	624	870	5
de	170	618	179	628	624	870	5
inflexión.	182	618	220	628	624	870	5
La	222	618	233	628	624	870	5
globalización	236	618	290	628	624	870	5
del	293	618	305	628	624	870	5
conflicto,	48	629	85	640	624	870	5
la	89	629	96	640	624	870	5
aparición	99	629	137	640	624	870	5
de	140	629	150	640	624	870	5
nuevos	153	629	181	640	624	870	5
tipos	184	629	204	640	624	870	5
de	207	629	216	640	624	870	5
armamento	220	629	266	640	624	870	5
que	270	629	284	640	624	870	5
oca-	287	629	305	640	624	870	5
sionaron	48	641	83	652	624	870	5
un	86	641	97	652	624	870	5
gran	99	641	118	652	624	870	5
número	120	641	151	652	624	870	5
de	153	641	163	652	624	870	5
bajas	166	641	186	652	624	870	5
en	189	641	199	652	624	870	5
combate,	201	641	238	652	624	870	5
el	240	641	247	652	624	870	5
empleo	249	641	279	652	624	870	5
de	281	641	291	652	624	870	5
ar-	293	641	305	652	624	870	5
mas	48	653	64	664	624	870	5
químicas	67	653	103	664	624	870	5
por	106	653	120	664	624	870	5
ambos	122	653	149	664	624	870	5
bandos,	152	653	183	664	624	870	5
las	186	653	197	664	624	870	5
condiciones	199	653	247	664	624	870	5
de	249	653	259	664	624	870	5
vida	261	653	279	664	624	870	5
de	281	653	291	664	624	870	5
los	293	653	305	664	624	870	5
militares	319	380	354	391	624	870	5
en	357	380	366	391	624	870	5
una	369	380	385	391	624	870	5
guerra	388	380	414	391	624	870	5
predominantemente	417	380	498	391	624	870	5
de	501	380	511	391	624	870	5
trincheras	514	380	554	391	624	870	5
y	557	380	562	391	624	870	5
un	565	380	575	391	624	870	5
despliegue	319	391	361	402	624	870	5
sanitario	364	391	399	402	624	870	5
frecuentemente	402	391	464	402	624	870	5
ineficaz	467	391	497	402	624	870	5
son	500	391	514	402	624	870	5
algunos	517	391	549	402	624	870	5
de	552	391	561	402	624	870	5
los	564	391	575	402	624	870	5
factores	319	403	351	414	624	870	5
que	353	403	367	414	624	870	5
motivaron	369	403	411	414	624	870	5
el	413	403	420	414	624	870	5
cambio	422	403	452	414	624	870	5
de	454	403	463	414	624	870	5
la	465	403	472	414	624	870	5
doctrina	474	403	508	414	624	870	5
sanitaria.	510	403	548	414	624	870	5
De	550	403	562	414	624	870	5
los	564	403	575	414	624	870	5
60	319	415	328	426	624	870	5
millones	331	415	365	426	624	870	5
de	368	415	377	426	624	870	5
efectivos	380	415	414	426	624	870	5
movilizados	417	415	465	426	624	870	5
por	468	415	482	426	624	870	5
los	485	415	497	426	624	870	5
países	499	415	523	426	624	870	5
en	526	415	535	426	624	870	5
conflicto,	538	415	575	426	624	870	5
7	319	427	324	438	624	870	5
millones	326	427	360	438	624	870	5
murieron	363	427	400	438	624	870	5
y	403	427	407	438	624	870	5
aproximadamente	410	427	483	438	624	870	5
19	485	427	495	438	624	870	5
millones	497	427	531	438	624	870	5
fueron	534	427	560	438	624	870	5
he-	563	427	575	438	624	870	5
ridos	319	439	339	450	624	870	5
(medio	342	439	370	450	624	870	5
millón	372	439	398	450	624	870	5
amputados)	401	439	449	450	624	870	5
en	451	439	461	450	624	870	5
combate	463	439	497	450	624	870	5
15	497	440	503	446	624	870	5
.	503	439	506	450	624	870	5
La	333	451	344	462	624	870	5
Artillería	347	451	383	462	624	870	5
ocupa	387	451	411	462	624	870	5
un	414	451	424	462	624	870	5
papel	428	451	449	462	624	870	5
predominante	452	451	507	462	624	870	5
en	511	451	520	462	624	870	5
los	523	451	534	462	624	870	5
conflictos	538	451	575	462	624	870	5
desde	319	463	341	474	624	870	5
la	343	463	350	474	624	870	5
primera	352	463	383	474	624	870	5
guerra	385	463	411	474	624	870	5
mundial.	413	463	448	474	624	870	5
Este	450	463	467	474	624	870	5
hecho	469	463	493	474	624	870	5
provocó	495	463	527	474	624	870	5
que	529	463	544	474	624	870	5
aumen-	546	463	575	474	624	870	5
taran	319	475	340	486	624	870	5
las	342	475	352	486	624	870	5
bajas	354	475	375	486	624	870	5
con	376	475	391	486	624	870	5
heridas	392	475	421	486	624	870	5
de	423	475	432	486	624	870	5
metralla	434	475	466	486	624	870	5
frente	468	475	491	486	624	870	5
a	493	475	497	486	624	870	5
las	499	475	510	486	624	870	5
que	512	475	526	486	624	870	5
presentaban	528	475	575	486	624	870	5
lesiones	319	487	350	498	624	870	5
por	352	487	366	498	624	870	5
arma	369	487	389	498	624	870	5
de	392	487	401	498	624	870	5
fuego	404	487	426	498	624	870	5
16	426	487	432	494	624	870	5
.	431	487	434	498	624	870	5
El	437	487	445	498	624	870	5
Dr.	448	487	461	498	624	870	5
Cooper	464	487	494	498	624	870	5
y	496	487	501	498	624	870	5
su	503	487	512	498	624	870	5
equipo	515	487	542	498	624	870	5
17	542	487	548	494	624	870	5
conta-	550	487	575	498	624	870	5
bilizaron	319	499	354	510	624	870	5
que	357	499	371	510	624	870	5
el	374	499	380	510	624	870	5
61%	383	499	400	510	624	870	5
de	403	499	412	510	624	870	5
las	415	499	426	510	624	870	5
bajas	428	499	449	510	624	870	5
fueron	451	499	477	510	624	870	5
por	480	499	494	510	624	870	5
artillería	497	499	530	510	624	870	5
respecto	533	499	566	510	624	870	5
al	568	499	575	510	624	870	5
39%	319	510	336	521	624	870	5
por	339	510	353	521	624	870	5
arma	356	510	377	521	624	870	5
de	380	510	390	521	624	870	5
fuego.	393	510	417	521	624	870	5
En	420	510	432	521	624	870	5
el	435	510	442	521	624	870	5
estudio	445	510	474	521	624	870	5
de	477	510	486	521	624	870	5
Barnett	489	510	519	521	624	870	5
18	519	511	525	518	624	870	5
se	528	510	536	521	624	870	5
detalla	539	510	566	521	624	870	5
el	569	510	575	521	624	870	5
agente	319	522	344	533	624	870	5
lesional	347	522	377	533	624	870	5
que	379	522	393	533	624	870	5
ocasionó	395	522	431	533	624	870	5
las	433	522	444	533	624	870	5
bajas	446	522	466	533	624	870	5
desglosadas	468	522	515	533	624	870	5
por	517	522	531	533	624	870	5
algunos	533	522	564	533	624	870	5
de	566	522	575	533	624	870	5
los	319	534	330	545	624	870	5
ejércitos	333	534	365	545	624	870	5
que	368	534	382	545	624	870	5
participaron	384	534	433	545	624	870	5
en	436	534	445	545	624	870	5
este	448	534	462	545	624	870	5
conflicto.	465	534	501	545	624	870	5
(Tabla	504	534	529	545	624	870	5
1).	531	534	542	545	624	870	5
Su	544	534	554	545	624	870	5
esta-	557	534	575	545	624	870	5
dística	319	546	344	557	624	870	5
describe	347	546	379	557	624	870	5
importantes	381	546	429	557	624	870	5
diferencias	431	546	474	557	624	870	5
entre	476	546	496	557	624	870	5
bandos.	498	546	529	557	624	870	5
Esto	531	546	549	557	624	870	5
puede	552	546	575	557	624	870	5
ser	319	558	330	569	624	870	5
debido	333	558	360	569	624	870	5
a	362	558	367	569	624	870	5
una	370	558	385	569	624	870	5
recogida	387	558	421	569	624	870	5
incompleta	423	558	467	569	624	870	5
de	470	558	479	569	624	870	5
los	482	558	493	569	624	870	5
datos	496	558	517	569	624	870	5
(los	520	558	534	569	624	870	5
obtenidos	536	558	575	569	624	870	5
del	319	570	331	581	624	870	5
ejército	333	570	362	581	624	870	5
alemán	365	570	394	581	624	870	5
están	397	570	417	581	624	870	5
basados	420	570	452	581	624	870	5
en	455	570	464	581	624	870	5
un	467	570	477	581	624	870	5
análisis	480	570	509	581	624	870	5
de	512	570	521	581	624	870	5
14.486	524	570	550	581	624	870	5
bajas,	553	570	575	581	624	870	5
que	319	582	333	593	624	870	5
suponen	335	582	369	593	624	870	5
menos	371	582	397	593	624	870	5
del	398	582	410	593	624	870	5
1%	412	582	425	593	624	870	5
de	427	582	436	593	624	870	5
todas	438	582	460	593	624	870	5
las	462	582	472	593	624	870	5
bajas	474	582	495	593	624	870	5
alemanas	497	582	534	593	624	870	5
durante	536	582	567	593	624	870	5
el	569	582	575	593	624	870	5
conflicto)	319	594	356	605	624	870	5
y	359	594	363	605	624	870	5
al	365	594	373	605	624	870	5
empleo	375	594	404	605	624	870	5
de	406	594	415	605	624	870	5
distintas	417	594	451	605	624	870	5
tácticas	453	594	482	605	624	870	5
(los	485	594	499	605	624	870	5
alemanes	501	594	538	605	624	870	5
pudieron	540	594	575	605	624	870	5
emplear	319	606	351	617	624	870	5
artillería	354	606	387	617	624	870	5
tanto	390	606	412	617	624	870	5
en	415	606	424	617	624	870	5
operaciones	427	606	474	617	624	870	5
de	477	606	487	617	624	870	5
defensa	490	606	519	617	624	870	5
como	523	606	545	617	624	870	5
de	548	606	557	617	624	870	5
ata-	560	606	575	617	624	870	5
que,	319	618	335	629	624	870	5
mientras	337	618	372	629	624	870	5
que	373	618	388	629	624	870	5
las	390	618	401	629	624	870	5
tropas	403	618	428	629	624	870	5
estadounidenses	429	618	493	629	624	870	5
emplearon	495	618	537	629	624	870	5
en	539	618	548	629	624	870	5
mayor	550	618	575	629	624	870	5
medida	319	629	348	640	624	870	5
armas	351	629	375	640	624	870	5
propias	378	629	407	640	624	870	5
de	410	629	419	640	624	870	5
infantería)	422	629	463	640	624	870	5
16	463	630	469	637	624	870	5
.	469	629	471	640	624	870	5
Al	474	629	484	640	624	870	5
igual	486	629	506	640	624	870	5
que	509	629	523	640	624	870	5
en	526	629	535	640	624	870	5
conflictos	538	629	575	640	624	870	5
posteriores,	319	641	364	652	624	870	5
la	366	641	373	652	624	870	5
región	375	641	400	652	624	870	5
más	402	641	418	652	624	870	5
afectada	419	641	453	652	624	870	5
por	455	641	469	652	624	870	5
lesiones	470	641	501	652	624	870	5
penetrantes	503	641	548	652	624	870	5
fue	550	641	562	652	624	870	5
los	564	641	575	652	624	870	5
miembros	319	653	358	664	624	870	5
19	358	654	364	660	624	870	5
(70%)	366	653	389	664	624	870	5
,	391	653	394	664	624	870	5
seguida	396	653	426	664	624	870	5
de	428	653	437	664	624	870	5
la	439	653	446	664	624	870	5
cabeza	448	653	475	664	624	870	5
y	477	653	481	664	624	870	5
el	484	653	490	664	624	870	5
cuello	492	653	516	664	624	870	5
(17%),	518	653	544	664	624	870	5
el	546	653	552	664	624	870	5
tórax	554	653	575	664	624	870	5
Tabla	48	672	71	684	624	870	5
1.	73	672	80	684	624	870	5
Heridos	83	673	114	684	624	870	5
y	116	673	121	684	624	870	5
muertos	124	673	155	684	624	870	5
clasificados	157	673	202	684	624	870	5
por	204	673	218	684	624	870	5
ejército	220	673	249	684	624	870	5
de	251	673	260	684	624	870	5
pertenencia	262	673	307	684	624	870	5
y	310	673	314	684	624	870	5
agente	317	673	342	684	624	870	5
lesional.	344	673	377	684	624	870	5
Alemanes	185	688	217	697	624	870	5
1914-17	219	688	246	697	624	870	5
Británicos	306	688	340	697	624	870	5
Estadounidenses	395	688	449	697	624	870	5
1918	451	688	467	697	624	870	5
Franceses	514	688	546	697	624	870	5
1918	548	688	564	697	624	870	5
Heridos	166	702	193	711	624	870	5
Muertos	237	702	266	711	624	870	5
Heridos	310	702	337	711	624	870	5
Heridos	382	702	409	711	624	870	5
Muertos	453	702	482	711	624	870	5
Heridos	525	702	553	711	624	870	5
Balas	52	716	71	725	624	870	5
51%	172	716	187	725	624	870	5
39%	244	716	259	725	624	870	5
39%	316	716	331	725	624	870	5
14%	388	716	403	725	624	870	5
8%	462	716	472	725	624	870	5
30%	532	716	546	725	624	870	5
Fragmentos*	52	729	97	739	624	870	5
46%	172	729	187	739	624	870	5
56%	244	729	259	739	624	870	5
61%	316	729	331	739	624	870	5
85%	388	729	403	739	624	870	5
92%	460	729	474	739	624	870	5
58%	532	729	546	739	624	870	5
*Incluye	48	750	75	759	624	870	5
metralla,	77	750	105	759	624	870	5
granadas	107	750	136	759	624	870	5
y	138	750	141	759	624	870	5
bombas.	143	750	170	759	624	870	5
Se	172	750	179	759	624	870	5
desconocen	181	750	217	759	624	870	5
los	219	750	228	759	624	870	5
datos	230	750	247	759	624	870	5
de	249	750	256	759	624	870	5
fallecidos	258	750	288	759	624	870	5
británicos	290	750	321	759	624	870	5
y	323	750	327	759	624	870	5
franceses	329	750	357	759	624	870	5
en	359	750	367	759	624	870	5
esta	368	750	381	759	624	870	5
serie.	382	750	398	759	624	870	5
Tomado	400	750	427	759	624	870	5
de:	428	750	438	759	624	870	5
Barnett	439	750	464	759	624	870	5
G.	465	750	473	759	624	870	5
Caring	475	750	497	759	624	870	5
for	498	750	508	759	624	870	5
the	509	750	519	759	624	870	5
casualties.	521	750	553	759	624	870	5
WWII	555	750	575	759	624	870	5
History	48	762	72	771	624	870	5
2008;	74	762	91	771	624	870	5
4:40-7.	93	762	115	771	624	870	5
Sanid.	445	795	471	806	624	870	5
mil.	474	795	490	806	624	870	5
2014;	492	795	515	806	624	870	5
70	518	795	528	806	624	870	5
(1)55	530	795	575	806	624	870	5
R.	48	46	61	60	624	870	6
Navarro	64	46	106	60	624	870	6
Suay,	109	46	136	60	624	870	6
et	139	46	148	60	624	870	6
al.	151	46	164	60	624	870	6
(4%),	48	82	69	93	624	870	6
abdomen	72	82	109	93	624	870	6
(2%),	112	82	133	93	624	870	6
el	136	82	142	93	624	870	6
7%	145	82	158	93	624	870	6
restante	160	82	192	93	624	870	6
incluye	194	82	222	93	624	870	6
heridas	225	82	254	93	624	870	6
en	257	82	266	93	624	870	6
glúteos	269	82	297	93	624	870	6
y	300	82	305	93	624	870	6
dorso	48	94	71	105	624	870	6
20	71	95	76	101	624	870	6
.	76	94	79	105	624	870	6
Es	81	94	91	105	624	870	6
en	94	94	103	105	624	870	6
esta	105	94	121	105	624	870	6
contienda	123	94	162	105	624	870	6
donde	164	94	189	105	624	870	6
aparecen	191	94	227	105	624	870	6
por	229	94	243	105	624	870	6
primera	245	94	276	105	624	870	6
vez	279	94	292	105	624	870	6
las	294	94	305	105	624	870	6
heridas	48	106	77	117	624	870	6
anfractuosas	80	106	130	117	624	870	6
y	133	106	137	117	624	870	6
los	140	106	152	117	624	870	6
grandes	154	106	185	117	624	870	6
destrozos	188	106	225	117	624	870	6
que	228	106	242	117	624	870	6
produce	245	106	277	117	624	870	6
la	280	106	287	117	624	870	6
me-	290	106	305	117	624	870	6
tralla	48	118	69	129	624	870	6
de	72	118	81	129	624	870	6
artillería	84	118	118	129	624	870	6
y	120	118	125	129	624	870	6
de	128	118	137	129	624	870	6
aviación,	140	118	175	129	624	870	6
lesiones	178	118	209	129	624	870	6
nada	211	118	231	129	624	870	6
comparables	234	118	284	129	624	870	6
a	286	118	291	129	624	870	6
las	294	118	305	129	624	870	6
producidas	48	130	92	141	624	870	6
por	94	130	108	141	624	870	6
una	110	130	125	141	624	870	6
bala	128	130	145	141	624	870	6
de	147	130	156	141	624	870	6
fusil	158	130	175	141	624	870	6
5	175	130	178	137	624	870	6
.	178	130	180	141	624	870	6
Se	62	142	72	153	624	870	6
puede	76	142	100	153	624	870	6
afirmar	104	142	134	153	624	870	6
que	137	142	152	153	624	870	6
la	156	142	163	153	624	870	6
guerra	167	142	193	153	624	870	6
química	197	142	230	153	624	870	6
comenzó	233	142	269	153	624	870	6
durante	273	142	305	153	624	870	6
esta	48	153	64	164	624	870	6
contienda.	67	153	109	164	624	870	6
Ambos	112	153	141	164	624	870	6
bandos	144	153	173	164	624	870	6
emplearon	176	153	218	164	624	870	6
más	221	153	237	164	624	870	6
de	240	153	249	164	624	870	6
30	252	153	261	164	624	870	6
sustancias	264	153	305	164	624	870	6
químicas	48	165	84	176	624	870	6
como	88	165	111	176	624	870	6
armas.	115	165	142	176	624	870	6
Se	146	165	155	176	624	870	6
calcula	159	165	188	176	624	870	6
que	192	165	206	176	624	870	6
estos	211	165	230	176	624	870	6
agentes	235	165	264	176	624	870	6
causaron	268	165	305	176	624	870	6
aproximadamente	48	177	121	188	624	870	6
1.300.000	125	177	163	188	624	870	6
bajas	167	177	188	188	624	870	6
durante	192	177	224	188	624	870	6
el	228	177	235	188	624	870	6
conflicto,	239	177	276	188	624	870	6
de	280	177	290	188	624	870	6
las	294	177	305	188	624	870	6
cuales	48	189	73	200	624	870	6
91.000	76	189	103	200	624	870	6
fueron	106	189	132	200	624	870	6
mortales.	136	189	173	200	624	870	6
Una	176	189	194	200	624	870	6
de	198	189	207	200	624	870	6
las	211	189	222	200	624	870	6
lecciones	225	189	261	200	624	870	6
identifica-	264	189	305	200	624	870	6
das	48	201	62	212	624	870	6
es	65	201	73	212	624	870	6
que	76	201	90	212	624	870	6
la	93	201	101	212	624	870	6
eficacia	104	201	134	212	624	870	6
de	137	201	146	212	624	870	6
las	149	201	160	212	624	870	6
armas	163	201	188	212	624	870	6
químicas	191	201	227	212	624	870	6
no	230	201	240	212	624	870	6
se	243	201	251	212	624	870	6
puede	254	201	278	212	624	870	6
medir	281	201	305	212	624	870	6
únicamente	48	213	95	224	624	870	6
por	98	213	113	224	624	870	6
el	116	213	123	224	624	870	6
número	127	213	158	224	624	870	6
de	161	213	171	224	624	870	6
bajas	175	213	195	224	624	870	6
que	199	213	214	224	624	870	6
ocasiona,	218	213	256	224	624	870	6
sino	260	213	276	224	624	870	6
por	280	213	294	224	624	870	6
el	298	213	305	224	624	870	6
importante	48	225	93	236	624	870	6
efecto	96	225	120	236	624	870	6
psicológico	122	225	167	236	624	870	6
sobre	170	225	191	236	624	870	6
el	194	225	201	236	624	870	6
combatiente	203	225	252	236	624	870	6
21	252	225	258	232	624	870	6
.	258	225	261	236	624	870	6
La	62	237	73	248	624	870	6
primera	76	237	108	248	624	870	6
guerra	110	237	136	248	624	870	6
mundial	139	237	172	248	624	870	6
está	175	237	190	248	624	870	6
considerada	193	237	242	248	624	870	6
como	244	237	267	248	624	870	6
una	269	237	284	248	624	870	6
con-	287	237	305	248	624	870	6
tienda	48	249	73	260	624	870	6
de	75	249	85	260	624	870	6
trincheras.	87	249	129	260	624	870	6
Esta	131	249	149	260	624	870	6
situación	151	249	188	260	624	870	6
provocó	190	249	223	260	624	870	6
con	225	249	239	260	624	870	6
frecuencia	242	249	283	260	624	870	6
haci-	285	249	305	260	624	870	6
namiento	48	261	86	272	624	870	6
y	89	261	94	272	624	870	6
desastrosas	96	261	142	272	624	870	6
medidas	144	261	178	272	624	870	6
higiénicas	180	261	220	272	624	870	6
entre	223	261	243	272	624	870	6
los	245	261	257	272	624	870	6
combatien-	259	261	305	272	624	870	6
tes	48	272	59	283	624	870	6
de	62	272	71	283	624	870	6
uno	74	272	90	283	624	870	6
y	93	272	98	283	624	870	6
otro	101	272	118	283	624	870	6
bando.	121	272	148	283	624	870	6
A	151	272	159	283	624	870	6
modo	161	272	185	283	624	870	6
de	188	272	197	283	624	870	6
ejemplo,	200	272	234	283	624	870	6
Alsina	237	272	263	283	624	870	6
22	263	273	269	280	624	870	6
describe	272	272	305	283	624	870	6
el	48	284	55	295	624	870	6
apoyo	58	284	82	295	624	870	6
sanitario	85	284	121	295	624	870	6
durante	124	284	155	295	624	870	6
la	158	284	166	295	624	870	6
batalla	169	284	196	295	624	870	6
de	199	284	209	295	624	870	6
Verdún	212	284	241	295	624	870	6
de	244	284	254	295	624	870	6
1916.	257	284	278	295	624	870	6
En	281	284	293	295	624	870	6
su	296	284	305	295	624	870	6
artículo	48	296	80	307	624	870	6
destaca	82	296	112	307	624	870	6
la	114	296	122	307	624	870	6
presencia	124	296	162	307	624	870	6
incontrolable	164	296	217	307	624	870	6
de	220	296	229	307	624	870	6
ratas	232	296	251	307	624	870	6
que	254	296	268	307	624	870	6
transmi-	271	296	305	307	624	870	6
tieron	48	308	72	319	624	870	6
hantavirosis,	75	308	125	319	624	870	6
la	128	308	135	319	624	870	6
infestación	138	308	182	319	624	870	6
por	185	308	199	319	624	870	6
piojos	201	308	226	319	624	870	6
que	229	308	243	319	624	870	6
fueron	246	308	273	319	624	870	6
el	275	308	282	319	624	870	6
prin-	285	308	305	319	624	870	6
cipal	48	320	67	331	624	870	6
vector	70	320	95	331	624	870	6
de	98	320	107	331	624	870	6
la	110	320	117	331	624	870	6
rickettsia	120	320	157	331	624	870	6
y	159	320	164	331	624	870	6
la	167	320	174	331	624	870	6
aparición	177	320	215	331	624	870	6
del	217	320	229	331	624	870	6
«pie	232	320	249	331	624	870	6
de	251	320	261	331	624	870	6
trinchera»	263	320	305	331	624	870	6
favorecida	48	332	90	343	624	870	6
por	93	332	107	343	624	870	6
la	110	332	117	343	624	870	6
exposición	120	332	163	343	624	870	6
prolongada	166	332	213	343	624	870	6
a	216	332	220	343	624	870	6
la	224	332	231	343	624	870	6
humedad,	234	332	274	343	624	870	6
al	277	332	285	343	624	870	6
frío,	288	332	305	343	624	870	6
junto	48	344	70	355	624	870	6
con	73	344	88	355	624	870	6
las	91	344	102	355	624	870	6
malas	105	344	129	355	624	870	6
condiciones	132	344	180	355	624	870	6
higiénicas	183	344	223	355	624	870	6
y	226	344	231	355	624	870	6
el	234	344	241	355	624	870	6
mal	245	344	260	355	624	870	6
estado	263	344	289	355	624	870	6
del	293	344	305	355	624	870	6
vestuario	48	356	85	367	624	870	6
y	88	356	92	367	624	870	6
calzado	95	356	126	367	624	870	6
de	128	356	137	367	624	870	6
los	140	356	151	367	624	870	6
militares	154	356	188	367	624	870	6
allí	191	356	203	367	624	870	6
desplegados.	206	356	256	367	624	870	6
Desde	62	368	87	379	624	870	6
un	91	368	102	379	624	870	6
punto	106	368	130	379	624	870	6
de	134	368	144	379	624	870	6
vista	148	368	167	379	624	870	6
logístico	171	368	204	379	624	870	6
sanitario,	209	368	246	379	624	870	6
este	250	368	266	379	624	870	6
conflicto	270	368	305	379	624	870	6
modificó	48	380	84	391	624	870	6
en	86	380	96	391	624	870	6
gran	98	380	116	391	624	870	6
medida	119	380	149	391	624	870	6
el	151	380	158	391	624	870	6
despliegue	160	380	202	391	624	870	6
sanitario	205	380	240	391	624	870	6
y	243	380	248	391	624	870	6
los	250	380	262	391	624	870	6
medios	264	380	293	391	624	870	6
de	295	380	305	391	624	870	6
evacuación.	48	391	95	402	624	870	6
Campillo	98	391	136	402	624	870	6
23,	136	392	143	399	624	870	6
24	145	392	150	399	624	870	6
analiza	153	391	182	402	624	870	6
esta	185	391	200	402	624	870	6
circunstancia	203	391	256	402	624	870	6
destacando	259	391	305	402	624	870	6
que	48	403	63	414	624	870	6
las	65	403	76	414	624	870	6
unidades	78	403	114	414	624	870	6
sanitarias	116	403	155	414	624	870	6
tuvieron	157	403	191	414	624	870	6
que	193	403	207	414	624	870	6
desplegar	209	403	248	414	624	870	6
más	250	403	266	414	624	870	6
retaguar-	268	403	305	414	624	870	6
dia	48	415	61	426	624	870	6
para	64	415	82	426	624	870	6
evitar	86	415	109	426	624	870	6
el	112	415	119	426	624	870	6
alcance	122	415	152	426	624	870	6
de	155	415	165	426	624	870	6
la	168	415	175	426	624	870	6
artillería	179	415	213	426	624	870	6
enemiga,	216	415	252	426	624	870	6
se	256	415	263	426	624	870	6
demostró	267	415	305	426	624	870	6
que	48	427	63	438	624	870	6
el	66	427	72	438	624	870	6
resultado	75	427	113	438	624	870	6
del	116	427	128	438	624	870	6
tratamiento	131	427	178	438	624	870	6
era	181	427	194	438	624	870	6
mejor	196	427	220	438	624	870	6
cuanto	223	427	251	438	624	870	6
menor	254	427	280	438	624	870	6
era	283	427	295	438	624	870	6
el	298	427	305	438	624	870	6
tiempo	48	439	76	450	624	870	6
transcurrido	79	439	130	450	624	870	6
entre	133	439	153	450	624	870	6
la	156	439	163	450	624	870	6
producción	167	439	212	450	624	870	6
de	215	439	225	450	624	870	6
la	228	439	235	450	624	870	6
lesión	238	439	262	450	624	870	6
y	265	439	270	450	624	870	6
el	273	439	279	450	624	870	6
trata-	282	439	305	450	624	870	6
miento	48	451	76	462	624	870	6
quirúrgico	80	451	122	462	624	870	6
y	125	451	130	462	624	870	6
se	133	451	141	462	624	870	6
constató	144	451	178	462	624	870	6
la	181	451	189	462	624	870	6
necesidad	192	451	231	462	624	870	6
de	234	451	244	462	624	870	6
contar	247	451	273	462	624	870	6
con	276	451	291	462	624	870	6
un	294	451	305	462	624	870	6
servicio	48	463	79	474	624	870	6
de	81	463	90	474	624	870	6
sanidad	93	463	124	474	624	870	6
único,	126	463	151	474	624	870	6
indivisible	153	463	194	474	624	870	6
y	196	463	201	474	624	870	6
coordinado	203	463	249	474	624	870	6
con	251	463	266	474	624	870	6
la	268	463	276	474	624	870	6
misión	278	463	305	474	624	870	6
de	48	475	58	486	624	870	6
recoger	60	475	89	486	624	870	6
al	92	475	99	486	624	870	6
herido	101	475	127	486	624	870	6
del	130	475	142	486	624	870	6
campo	144	475	171	486	624	870	6
de	174	475	183	486	624	870	6
batalla,	185	475	215	486	624	870	6
prestarle	218	475	253	486	624	870	6
los	255	475	266	486	624	870	6
cuidados	269	475	305	486	624	870	6
más	48	487	64	498	624	870	6
urgentes,	67	487	103	498	624	870	6
prepararlo	105	487	148	498	624	870	6
para	151	487	169	498	624	870	6
el	172	487	178	498	624	870	6
transporte	181	487	223	498	624	870	6
a	225	487	230	498	624	870	6
un	233	487	243	498	624	870	6
lugar	246	487	267	498	624	870	6
fuera	269	487	290	498	624	870	6
del	293	487	305	498	624	870	6
alcance	48	499	78	510	624	870	6
del	80	499	92	510	624	870	6
fuego	94	499	117	510	624	870	6
enemigo	119	499	153	510	624	870	6
y	155	499	160	510	624	870	6
conseguir	162	499	201	510	624	870	6
que	203	499	218	510	624	870	6
llegase	220	499	247	510	624	870	6
en	249	499	258	510	624	870	6
las	260	499	271	510	624	870	6
mejores	274	499	305	510	624	870	6
condiciones	48	510	96	521	624	870	6
a	98	510	103	521	624	870	6
la	106	510	113	521	624	870	6
primera	116	510	148	521	624	870	6
formación	151	510	192	521	624	870	6
de	195	510	204	521	624	870	6
tratamiento,	207	510	257	521	624	870	6
donde	260	510	285	521	624	870	6
se	287	510	295	521	624	870	6
le	298	510	305	521	624	870	6
pudiera	48	522	79	533	624	870	6
realizar	81	522	111	533	624	870	6
la	114	522	121	533	624	870	6
intervención	123	522	173	533	624	870	6
quirúrgica	176	522	217	533	624	870	6
pertinente	219	522	260	533	624	870	6
o	262	522	268	533	624	870	6
someter-	270	522	305	533	624	870	6
le	48	534	55	545	624	870	6
a	58	534	63	545	624	870	6
una	66	534	81	545	624	870	6
nueva	85	534	108	545	624	870	6
evacuación	111	534	156	545	624	870	6
hacia	159	534	181	545	624	870	6
un	184	534	194	545	624	870	6
escalón	197	534	227	545	624	870	6
sanitario	230	534	266	545	624	870	6
superior.	269	534	305	545	624	870	6
Además,	48	546	83	557	624	870	6
aparece	86	546	117	557	624	870	6
la	119	546	127	557	624	870	6
necesidad	129	546	169	557	624	870	6
de	171	546	181	557	624	870	6
regular	184	546	212	557	624	870	6
la	215	546	222	557	624	870	6
acumulación	225	546	277	557	624	870	6
de	279	546	289	557	624	870	6
ba-	292	546	305	557	624	870	6
jas	48	558	59	569	624	870	6
en	61	558	71	569	624	870	6
retaguardia,	73	558	122	569	624	870	6
necesaria	152	558	189	569	624	870	6
una	191	558	207	569	624	870	6
rigurosa	209	558	242	569	624	870	6
clasificación	244	558	293	569	624	870	6
de	295	558	305	569	624	870	6
los	48	570	60	581	624	870	6
heridos	62	570	92	581	624	870	6
y	94	570	99	581	624	870	6
enfermos	101	570	139	581	624	870	6
en	141	570	150	581	624	870	6
cada	153	570	172	581	624	870	6
escalón.	174	570	206	581	624	870	6
La	62	582	73	593	624	870	6
Medicina	77	582	115	593	624	870	6
Militar	119	582	147	593	624	870	6
consiguió	151	582	190	593	624	870	6
grandes	193	582	225	593	624	870	6
avances	228	582	259	593	624	870	6
durante	262	582	294	593	624	870	6
la	297	582	305	593	624	870	6
primera	48	594	80	605	624	870	6
guerra	83	594	109	605	624	870	6
mundial.	112	594	148	605	624	870	6
Se	151	594	161	605	624	870	6
despliegan	164	594	206	605	624	870	6
laboratorios	210	594	259	605	624	870	6
móviles	262	594	292	605	624	870	6
de	295	594	305	605	624	870	6
campaña,	48	606	87	617	624	870	6
los	90	606	101	617	624	870	6
aparatos	103	606	138	617	624	870	6
de	140	606	149	617	624	870	6
radiografía	151	606	196	617	624	870	6
se	198	606	206	617	624	870	6
hacen	208	606	232	617	624	870	6
más	234	606	250	617	624	870	6
ligeros	252	606	279	617	624	870	6
y	281	606	285	617	624	870	6
por-	288	606	305	617	624	870	6
tátiles,	48	618	74	629	624	870	6
se	76	618	84	629	624	870	6
emplea	87	618	115	629	624	870	6
suero	118	618	139	629	624	870	6
salino	142	618	166	629	624	870	6
intravenoso	168	618	215	629	624	870	6
de	217	618	227	629	624	870	6
forma	229	618	254	629	624	870	6
protocoliza-	256	618	305	629	624	870	6
da,	48	629	61	640	624	870	6
en	64	629	73	640	624	870	6
quirófano	76	629	116	640	624	870	6
se	119	629	127	640	624	870	6
comienza	129	629	167	640	624	870	6
a	170	629	175	640	624	870	6
utilizar	178	629	207	640	624	870	6
pinzas	209	629	235	640	624	870	6
hemostáticas,	238	629	292	640	624	870	6
je-	295	629	305	640	624	870	6
ringas	48	641	73	652	624	870	6
subdérmicas,	75	641	128	652	624	870	6
termómetros	130	641	182	652	624	870	6
y	184	641	189	652	624	870	6
luz	192	641	204	652	624	870	6
eléctrica	206	641	240	652	624	870	6
en	242	641	252	652	624	870	6
las	254	641	265	652	624	870	6
lámparas	268	641	305	652	624	870	6
quirúrgicas.	48	653	95	664	624	870	6
Se	99	653	108	664	624	870	6
irrigan	111	653	138	664	624	870	6
suero	142	653	163	664	624	870	6
salino	167	653	191	664	624	870	6
y	194	653	199	664	624	870	6
antisépticos	202	653	249	664	624	870	6
directamente	253	653	305	664	624	870	6
sobre	48	665	70	676	624	870	6
la	73	665	80	676	624	870	6
herida,	83	665	111	676	624	870	6
se	114	665	121	676	624	870	6
procede	124	665	156	676	624	870	6
a	158	665	163	676	624	870	6
desbridamientos	166	665	232	676	624	870	6
amplios	235	665	266	676	624	870	6
en	269	665	279	676	624	870	6
las	281	665	292	676	624	870	6
le-	295	665	305	676	624	870	6
siones.	48	677	75	688	624	870	6
Se	77	677	87	688	624	870	6
diseña	89	677	115	688	624	870	6
la	117	677	125	688	624	870	6
férula	127	677	151	688	624	870	6
de	153	677	163	688	624	870	6
tracción	165	677	198	688	624	870	6
de	200	677	210	688	624	870	6
Thomas	212	677	245	688	624	870	6
para	248	677	266	688	624	870	6
fracturas	269	677	305	688	624	870	6
femorales,	48	689	89	700	624	870	6
disminuyendo	93	689	150	700	624	870	6
notablemente	154	689	208	700	624	870	6
la	212	689	219	700	624	870	6
tasa	223	689	239	700	624	870	6
de	243	689	253	700	624	870	6
amputación	257	689	305	700	624	870	6
precoz.	48	701	77	712	624	870	6
Comienza	80	701	121	712	624	870	6
el	124	701	131	712	624	870	6
diseño	134	701	160	712	624	870	6
de	163	701	172	712	624	870	6
prótesis	175	701	206	712	624	870	6
y	209	701	214	712	624	870	6
la	216	701	224	712	624	870	6
creación	227	701	261	712	624	870	6
de	263	701	273	712	624	870	6
centros	276	701	305	712	624	870	6
de	48	713	58	724	624	870	6
rehabilitación	61	713	116	724	624	870	6
especializado	119	713	172	724	624	870	6
en	175	713	184	724	624	870	6
el	187	713	194	724	624	870	6
tratamiento	197	713	244	724	624	870	6
del	247	713	259	724	624	870	6
militar	262	713	289	724	624	870	6
he-	292	713	305	724	624	870	6
rido.	48	725	67	736	624	870	6
El	70	725	79	736	624	870	6
amplio	82	725	110	736	624	870	6
número	113	725	144	736	624	870	6
de	147	725	156	736	624	870	6
lesiones	159	725	191	736	624	870	6
en	194	725	203	736	624	870	6
cara	206	725	224	736	624	870	6
provoca	227	725	259	736	624	870	6
el	262	725	269	736	624	870	6
desarro-	272	725	305	736	624	870	6
llo	48	737	59	748	624	870	6
de	62	737	71	748	624	870	6
la	74	737	81	748	624	870	6
cirugía	84	737	112	748	624	870	6
maxilofacial	115	737	165	748	624	870	6
y	168	737	173	748	624	870	6
plástica	176	737	207	748	624	870	6
15,25-28	206	737	227	744	624	870	6
.	227	737	230	747	624	870	6
La	233	737	244	747	624	870	6
transfusión	247	737	292	747	624	870	6
de	295	737	305	747	624	870	6
sangre	48	748	74	759	624	870	6
completa	77	748	114	759	624	870	6
gracias	117	748	145	759	624	870	6
al	148	748	155	759	624	870	6
descubrimiento	158	748	220	759	624	870	6
del	223	748	235	759	624	870	6
citrato	237	748	264	759	624	870	6
como	266	748	289	759	624	870	6
an-	292	748	305	759	624	870	6
ticoagulante	48	760	98	771	624	870	6
se	101	760	109	771	624	870	6
empleó	112	760	141	771	624	870	6
de	144	760	154	771	624	870	6
forma	157	760	181	771	624	870	6
habitual	184	760	217	771	624	870	6
en	221	760	230	771	624	870	6
la	233	760	241	771	624	870	6
primera	244	760	275	771	624	870	6
guerra	279	760	305	771	624	870	6
56Sanid.	48	794	105	806	624	870	6
mil.	107	795	123	806	624	870	6
2014;	125	795	149	806	624	870	6
70	151	795	161	806	624	870	6
(1)	164	795	179	806	624	870	6
mundial,	319	82	355	93	624	870	6
siendo	359	82	385	93	624	870	6
considerado	389	82	438	93	624	870	6
por	442	82	456	93	624	870	6
algunos	460	82	492	93	624	870	6
autores	496	82	525	93	624	870	6
25,26	525	83	538	89	624	870	6
como	542	82	565	93	624	870	6
el	569	82	575	93	624	870	6
mayor	319	94	344	105	624	870	6
avance	346	94	373	105	624	870	6
médico	375	94	405	105	624	870	6
de	407	94	416	105	624	870	6
este	418	94	433	105	624	870	6
conflicto	435	94	470	105	624	870	6
29,30	470	95	483	101	624	870	6
.	483	94	486	105	624	870	6
La	488	94	499	105	624	870	6
medicina	501	94	538	105	624	870	6
preventi-	540	94	575	105	624	870	6
va	319	106	328	117	624	870	6
también	330	106	363	117	624	870	6
tuvo	365	106	384	117	624	870	6
una	386	106	401	117	624	870	6
importancia	403	106	452	117	624	870	6
sobresaliente.	454	106	509	117	624	870	6
Se	511	106	520	117	624	870	6
introducen	522	106	566	117	624	870	6
la	568	106	575	117	624	870	6
vacuna	319	118	348	129	624	870	6
antitetánica,	350	118	400	129	624	870	6
antitifoidea	402	118	448	129	624	870	6
y	450	118	455	129	624	870	6
se	457	118	465	129	624	870	6
mejoró	467	118	496	129	624	870	6
el	498	118	505	129	624	870	6
tratamiento	507	118	554	129	624	870	6
fren-	556	118	575	129	624	870	6
te	319	130	326	141	624	870	6
a	328	130	333	141	624	870	6
la	335	130	342	141	624	870	6
disentería	344	130	383	141	624	870	6
y	385	130	390	141	624	870	6
malaria.	392	130	425	141	624	870	6
Sin	427	130	440	141	624	870	6
embargo,	442	130	480	141	624	870	6
la	482	130	489	141	624	870	6
epidemia	491	130	527	141	624	870	6
de	529	130	539	141	624	870	6
gripe	541	130	561	141	624	870	6
fue	563	130	575	141	624	870	6
devastadora	319	142	368	153	624	870	6
en	370	142	380	153	624	870	6
ambos	382	142	409	153	624	870	6
bandos	411	142	441	153	624	870	6
15	441	142	446	149	624	870	6
.	446	142	449	152	624	870	6
El	333	153	342	164	624	870	6
tema	345	153	364	164	624	870	6
de	367	153	376	164	624	870	6
los	379	153	390	164	624	870	6
observadores	393	153	446	164	624	870	6
militares	449	153	483	164	624	870	6
españoles	486	153	525	164	624	870	6
en	527	153	536	164	624	870	6
la	539	153	546	164	624	870	6
prime-	549	153	575	164	624	870	6
ra	319	165	327	176	624	870	6
guerra	331	165	357	176	624	870	6
mundial	361	165	394	176	624	870	6
ha	398	165	408	176	624	870	6
recibido	411	165	444	176	624	870	6
poca	448	165	467	176	624	870	6
atención	471	165	505	176	624	870	6
por	509	165	523	176	624	870	6
parte	526	165	547	176	624	870	6
de	551	165	560	176	624	870	6
los	564	165	575	176	624	870	6
investigadores.	319	177	378	188	624	870	6
Se	381	177	391	188	624	870	6
realizaron	394	177	434	188	624	870	6
2.538	437	177	459	188	624	870	6
visitas	462	177	487	188	624	870	6
a	491	177	495	188	624	870	6
1.456	499	177	520	188	624	870	6
instalaciones	524	177	575	188	624	870	6
distintas	319	189	353	200	624	870	6
tales	357	189	375	200	624	870	6
como	379	189	402	200	624	870	6
hospitales	406	189	446	200	624	870	6
y	450	189	455	200	624	870	6
campos	459	189	490	200	624	870	6
de	494	189	503	200	624	870	6
prisioneros	507	189	552	200	624	870	6
4	552	190	555	196	624	870	6
.	555	189	557	200	624	870	6
Sus	561	189	575	200	624	870	6
apreciaciones	319	201	373	212	624	870	6
provocaron	375	201	421	212	624	870	6
un	424	201	435	212	624	870	6
importante	437	201	482	212	624	870	6
efecto	485	201	509	212	624	870	6
sobre	511	201	533	212	624	870	6
la	536	201	543	212	624	870	6
Doctri-	546	201	575	212	624	870	6
na	319	213	329	224	624	870	6
del	331	213	343	224	624	870	6
Ejército	345	213	377	224	624	870	6
y	379	213	384	224	624	870	6
la	386	213	394	224	624	870	6
Armada	396	213	429	224	624	870	6
Española.	432	213	472	224	624	870	6
Muchos	474	213	507	224	624	870	6
de	509	213	519	224	624	870	6
estos	521	213	541	224	624	870	6
oficiales	543	213	575	224	624	870	6
participaron	319	225	369	236	624	870	6
especialmente	372	225	428	236	624	870	6
durante	431	225	463	236	624	870	6
el	466	225	473	236	624	870	6
período	476	225	508	236	624	870	6
1924-1930	511	225	552	236	624	870	6
en	555	225	565	236	624	870	6
la	568	225	575	236	624	870	6
redacción	319	237	358	248	624	870	6
de	361	237	370	248	624	870	6
los	373	237	385	248	624	870	6
reglamentos	388	237	437	248	624	870	6
que	440	237	455	248	624	870	6
renovaron	458	237	499	248	624	870	6
los	502	237	513	248	624	870	6
textos	516	237	540	248	624	870	6
oficiales	543	237	575	248	624	870	6
de	319	249	328	260	624	870	6
instrucción	332	249	377	260	624	870	6
y	380	249	385	260	624	870	6
campaña	389	249	425	260	624	870	6
5	425	249	428	256	624	870	6
.	428	249	431	260	624	870	6
Por	434	249	449	260	624	870	6
otra	452	249	469	260	624	870	6
parte,	473	249	496	260	624	870	6
la	499	249	507	260	624	870	6
personalidad	510	249	562	260	624	870	6
de	566	249	575	260	624	870	6
gran	319	261	337	272	624	870	6
parte	340	261	361	272	624	870	6
de	364	261	374	272	624	870	6
estos	377	261	396	272	624	870	6
oficiales	399	261	432	272	624	870	6
(por	435	261	452	272	624	870	6
su	455	261	464	272	624	870	6
prestigio	467	261	502	272	624	870	6
profesional	505	261	550	272	624	870	6
o	553	261	558	272	624	870	6
por	561	261	575	272	624	870	6
su	319	272	328	283	624	870	6
papel	331	272	353	283	624	870	6
en	356	272	366	283	624	870	6
la	369	272	376	283	624	870	6
historia	380	272	411	283	624	870	6
de	414	272	423	283	624	870	6
España)	427	272	460	283	624	870	6
ofrece	463	272	487	283	624	870	6
un	491	272	501	283	624	870	6
gran	505	272	523	283	624	870	6
interés.	526	272	555	283	624	870	6
Este	558	272	575	283	624	870	6
es	319	284	327	295	624	870	6
el	330	284	336	295	624	870	6
caso	339	284	357	295	624	870	6
de	360	284	369	295	624	870	6
los	372	284	384	295	624	870	6
oficiales	387	284	419	295	624	870	6
médicos	422	284	455	295	624	870	6
desplegados	458	284	507	295	624	870	6
en	510	284	519	295	624	870	6
los	522	284	533	295	624	870	6
diferentes	536	284	575	295	624	870	6
frentes,	319	296	348	307	624	870	6
cuyas	352	296	374	307	624	870	6
lecciones	377	296	413	307	624	870	6
logísticas	417	296	454	307	624	870	6
y	457	296	462	307	624	870	6
asistenciales	466	296	515	307	624	870	6
aprendidas	518	296	562	307	624	870	6
en	566	296	575	307	624	870	6
la	319	308	326	319	624	870	6
primera	330	308	362	319	624	870	6
guerra	366	308	392	319	624	870	6
mundial,	396	308	431	319	624	870	6
se	435	308	443	319	624	870	6
pusieron	447	308	481	319	624	870	6
más	485	308	501	319	624	870	6
tarde	505	308	526	319	624	870	6
en	530	308	539	319	624	870	6
práctica	543	308	575	319	624	870	6
durante	319	320	350	331	624	870	6
los	353	320	365	331	624	870	6
conflictos	368	320	407	331	624	870	6
en	410	320	419	331	624	870	6
el	422	320	429	331	624	870	6
norte	432	320	454	331	624	870	6
de	457	320	466	331	624	870	6
África	469	320	495	331	624	870	6
31,32	495	321	508	327	624	870	6
,	508	320	510	331	624	870	6
en	513	320	523	331	624	870	6
la	526	320	533	331	624	870	6
guerra	536	320	562	331	624	870	6
ci-	566	320	575	331	624	870	6
vil	319	332	329	343	624	870	6
española	331	332	367	343	624	870	6
33	367	333	373	339	624	870	6
o	375	332	381	343	624	870	6
durante	383	332	415	343	624	870	6
la	417	332	424	343	624	870	6
segunda	427	332	460	343	624	870	6
guerra	463	332	489	343	624	870	6
mundial	491	332	525	343	624	870	6
34	525	333	530	339	624	870	6
y	533	332	538	343	624	870	6
sirvieron	540	332	575	343	624	870	6
como	319	344	341	355	624	870	6
doctrina	345	344	379	355	624	870	6
para	383	344	401	355	624	870	6
los	405	344	416	355	624	870	6
alféreces	420	344	454	355	624	870	6
alumnos	458	344	492	355	624	870	6
médicos	496	344	529	355	624	870	6
destinados	532	344	575	355	624	870	6
en	319	356	328	367	624	870	6
la	332	356	339	367	624	870	6
Academia	343	356	384	367	624	870	6
de	388	356	397	367	624	870	6
Sanidad	401	356	434	367	624	870	6
6	434	356	437	363	624	870	6
.	437	356	440	367	624	870	6
Se	443	356	453	367	624	870	6
diseña	457	356	482	367	624	870	6
un	486	356	496	367	624	870	6
Puesto	500	356	527	367	624	870	6
Quirúrgico	531	356	575	367	624	870	6
Avanzado	319	368	359	379	624	870	6
Móvil	362	368	386	379	624	870	6
(PQA)	389	368	416	379	624	870	6
y	419	368	423	379	624	870	6
desplegable	426	368	472	379	624	870	6
en	475	368	485	379	624	870	6
el	488	368	495	379	624	870	6
frente	498	368	521	379	624	870	6
35	521	368	527	375	624	870	6
,	527	368	529	379	624	870	6
se	532	368	540	379	624	870	6
comien-	543	368	575	379	624	870	6
zan	319	380	333	391	624	870	6
a	336	380	340	391	624	870	6
emplear	343	380	375	391	624	870	6
aviones	378	380	407	391	624	870	6
sanitarios	410	380	449	391	624	870	6
para	452	380	470	391	624	870	6
el	473	380	479	391	624	870	6
transporte	482	380	524	391	624	870	6
de	526	380	536	391	624	870	6
heridos	538	380	568	391	624	870	6
a	571	380	575	391	624	870	6
los	319	391	330	402	624	870	6
hospitales	333	391	373	402	624	870	6
de	376	391	385	402	624	870	6
retaguardia,	387	391	436	402	624	870	6
se	439	391	446	402	624	870	6
crean	449	391	471	402	624	870	6
aeródromos	473	391	521	402	624	870	6
cercanos	524	391	558	402	624	870	6
a	561	391	566	402	624	870	6
la	568	391	575	402	624	870	6
línea	319	403	338	414	624	870	6
de	340	403	350	414	624	870	6
contacto	352	403	387	414	624	870	6
con	389	403	403	414	624	870	6
el	406	403	412	414	624	870	6
enemigo	414	403	448	414	624	870	6
36	448	404	454	411	624	870	6
e	456	403	460	414	624	870	6
incluso	462	403	491	414	624	870	6
se	493	403	501	414	624	870	6
comienza	503	403	541	414	624	870	6
a	543	403	548	414	624	870	6
habili-	550	403	575	414	624	870	6
tar	319	415	330	426	624	870	6
un	333	415	343	426	624	870	6
buque	346	415	371	426	624	870	6
como	374	415	396	426	624	870	6
hospital	399	415	431	426	624	870	6
(varios	434	415	461	426	624	870	6
barcos	464	415	490	426	624	870	6
alemanes	493	415	530	426	624	870	6
internados	532	415	575	426	624	870	6
en	319	427	328	438	624	870	6
puertos	331	427	362	438	624	870	6
españoles	365	427	403	438	624	870	6
durante	406	427	438	438	624	870	6
el	440	427	447	438	624	870	6
conflicto,	450	427	487	438	624	870	6
fueron	490	427	517	438	624	870	6
transferidos	520	427	568	438	624	870	6
a	571	427	575	438	624	870	6
nuestra	319	439	348	450	624	870	6
Armada	350	439	384	450	624	870	6
como	386	439	409	450	624	870	6
compensación	411	439	468	450	624	870	6
por	470	439	485	450	624	870	6
las	487	439	498	450	624	870	6
pérdidas	500	439	534	450	624	870	6
españolas	536	439	575	450	624	870	6
sufridas	319	451	351	462	624	870	6
tras	353	451	369	462	624	870	6
los	371	451	383	462	624	870	6
ataques	385	451	416	462	624	870	6
de	419	451	428	462	624	870	6
submarinos	431	451	478	462	624	870	6
alemanes.	480	451	520	462	624	870	6
El	522	451	531	462	624	870	6
«Crefeld»,	534	451	575	462	624	870	6
uno	319	463	335	474	624	870	6
de	337	463	346	474	624	870	6
dichos	348	463	374	474	624	870	6
buques	376	463	405	474	624	870	6
alemanes	407	463	444	474	624	870	6
fue	446	463	458	474	624	870	6
transformado	460	463	516	474	624	870	6
en	518	463	527	474	624	870	6
hospital.	529	463	564	474	624	870	6
Se	566	463	575	474	624	870	6
comenzó	319	475	355	486	624	870	6
a	358	475	363	486	624	870	6
recibir	366	475	392	486	624	870	6
cientos	395	475	423	486	624	870	6
de	427	475	436	486	624	870	6
colchonetas,	439	475	489	486	624	870	6
unos	492	475	512	486	624	870	6
cuadros	515	475	546	486	624	870	6
de	550	475	559	486	624	870	6
ha-	562	475	575	486	624	870	6
macas	319	487	344	498	624	870	6
y	346	487	351	498	624	870	6
aparatos	353	487	387	498	624	870	6
de	389	487	399	498	624	870	6
suspensión	401	487	445	498	624	870	6
de	446	487	456	498	624	870	6
Linsweyler.	458	487	503	498	624	870	6
Se	505	487	515	498	624	870	6
planeó	516	487	544	498	624	870	6
dotarlo	546	487	575	498	624	870	6
de	319	499	328	510	624	870	6
253	331	499	345	510	624	870	6
camas,	347	499	375	510	624	870	6
junto	377	499	399	510	624	870	6
con	401	499	416	510	624	870	6
un	418	499	429	510	624	870	6
reglamento	431	499	476	510	624	870	6
de	479	499	488	510	624	870	6
organización	491	499	543	510	624	870	6
interior	545	499	575	510	624	870	6
e	319	510	323	521	624	870	6
incluso	325	510	354	521	624	870	6
se	356	510	364	521	624	870	6
liberó	366	510	389	521	624	870	6
una	392	510	407	521	624	870	6
cantidad	409	510	444	521	624	870	6
de	446	510	456	521	624	870	6
1.200.000	458	510	496	521	624	870	6
pesetas	499	510	527	521	624	870	6
(a	530	510	538	521	624	870	6
pesar	540	510	561	521	624	870	6
del	563	510	575	521	624	870	6
esfuerzo	319	522	352	533	624	870	6
realizado	355	522	392	533	624	870	6
este	394	522	409	533	624	870	6
proyecto	412	522	446	533	624	870	6
finalmente	449	522	491	533	624	870	6
no	494	522	504	533	624	870	6
se	506	522	514	533	624	870	6
llevó	517	522	536	533	624	870	6
a	538	522	543	533	624	870	6
cabo)	545	522	567	533	624	870	6
12	567	523	573	530	624	870	6
.	573	522	575	533	624	870	6
La	333	534	344	545	624	870	6
oficina	346	534	373	545	624	870	6
de	375	534	385	545	624	870	6
procautivos	387	534	433	545	624	870	6
creada	435	534	462	545	624	870	6
por	464	534	478	545	624	870	6
el	480	534	487	545	624	870	6
rey	489	534	501	545	624	870	6
Alfonso	503	534	535	545	624	870	6
XIII	537	534	555	545	624	870	6
en	557	534	567	545	624	870	6
el	569	534	575	545	624	870	6
Palacio	319	546	348	557	624	870	6
Real	350	546	368	557	624	870	6
de	370	546	380	557	624	870	6
Madrid	382	546	412	557	624	870	6
destinada	414	546	453	557	624	870	6
a	455	546	460	557	624	870	6
una	461	546	477	557	624	870	6
labor	479	546	499	557	624	870	6
humanitaria	501	546	551	557	624	870	6
mere-	553	546	575	557	624	870	6
ce	319	558	327	569	624	870	6
un	330	558	341	569	624	870	6
reconocimiento	344	558	406	569	624	870	6
especial.	408	558	442	569	624	870	6
Apenas	445	558	475	569	624	870	6
54	478	558	487	569	624	870	6
funcionarios	490	558	541	569	624	870	6
atendie-	544	558	575	569	624	870	6
ron	319	570	333	581	624	870	6
157.851	335	570	366	581	624	870	6
casos	368	570	389	581	624	870	6
(141.291	391	570	425	581	624	870	6
de	427	570	437	581	624	870	6
información	439	570	488	581	624	870	6
a	490	570	495	581	624	870	6
familias	497	570	529	581	624	870	6
y	531	570	536	581	624	870	6
16.560	538	570	564	581	624	870	6
de	566	570	575	581	624	870	6
repatriación	319	582	367	593	624	870	6
de	369	582	379	593	624	870	6
militares)	381	582	419	593	624	870	6
y	421	582	426	593	624	870	6
se	428	582	436	593	624	870	6
obtuvieron	438	582	482	593	624	870	6
102	484	582	498	593	624	870	6
indultos	500	582	533	593	624	870	6
3	533	582	536	589	624	870	6
.	536	582	538	593	624	870	6
Desgraciadamente	333	594	407	605	624	870	6
durante	410	594	441	605	624	870	6
la	444	594	452	605	624	870	6
realización	455	594	498	605	624	870	6
de	501	594	510	605	624	870	6
la	513	594	521	605	624	870	6
misión	524	594	551	605	624	870	6
enco-	554	594	575	605	624	870	6
mendada	319	606	356	617	624	870	6
en	358	606	368	617	624	870	6
este	370	606	385	617	624	870	6
conflicto,	388	606	425	617	624	870	6
dos	428	606	442	617	624	870	6
oficiales	444	606	476	617	624	870	6
médicos	479	606	512	617	624	870	6
españoles	514	606	553	617	624	870	6
falle-	555	606	575	617	624	870	6
cieron	319	618	343	629	624	870	6
en	346	618	355	629	624	870	6
acto	357	618	374	629	624	870	6
de	377	618	386	629	624	870	6
servicio	388	618	419	629	624	870	6
presumiblemente	421	618	489	629	624	870	6
a	491	618	496	629	624	870	6
consecuencia	498	618	551	629	624	870	6
de	553	618	562	629	624	870	6
las	565	618	575	629	624	870	6
enfermedades	319	629	374	640	624	870	6
contraídas	376	629	418	640	624	870	6
en	420	629	430	640	624	870	6
los	432	629	443	640	624	870	6
campos	445	629	476	640	624	870	6
de	478	629	487	640	624	870	6
prisioneros	489	629	534	640	624	870	6
inspeccio-	536	629	575	640	624	870	6
nados.	319	641	345	652	624	870	6
Concretamente	347	641	408	652	624	870	6
fueron	410	641	436	652	624	870	6
el	438	641	444	652	624	870	6
teniente	446	641	478	652	624	870	6
coronel	480	641	510	652	624	870	6
médico	511	641	540	652	624	870	6
Julio	542	641	562	652	624	870	6
del	564	641	575	652	624	870	6
Castillo	319	653	350	664	624	870	6
y	352	653	357	664	624	870	6
Domper	359	653	393	664	624	870	6
y	395	653	400	664	624	870	6
el	402	653	409	664	624	870	6
capitán	411	653	441	664	624	870	6
médico	443	653	472	664	624	870	6
Fernando	474	653	513	664	624	870	6
Pérez	516	653	537	664	624	870	6
García	539	653	567	664	624	870	6
4	567	654	569	660	624	870	6
.	569	653	572	664	624	870	6
Por	333	665	347	676	624	870	6
esta	350	665	366	676	624	870	6
brillante	368	665	402	676	624	870	6
actuación	405	665	444	676	624	870	6
durante	447	665	478	676	624	870	6
la	481	665	488	676	624	870	6
primera	491	665	523	676	624	870	6
guerra	525	665	552	676	624	870	6
mun-	554	665	575	676	624	870	6
dial,	319	677	337	688	624	870	6
muchos	339	677	370	688	624	870	6
de	373	677	382	688	624	870	6
los	385	677	396	688	624	870	6
oficiales	399	677	431	688	624	870	6
médicos	433	677	466	688	624	870	6
españoles	469	677	507	688	624	870	6
fueron	510	677	536	688	624	870	6
condeco-	539	677	575	688	624	870	6
rados	319	689	341	700	624	870	6
por	344	689	358	700	624	870	6
el	360	689	367	700	624	870	6
ministerio	369	689	410	700	624	870	6
de	412	689	422	700	624	870	6
guerra,	424	689	453	700	624	870	6
por	455	689	469	700	624	870	6
el	472	689	479	700	624	870	6
comité	481	689	508	700	624	870	6
internacional	510	689	564	700	624	870	6
de	566	689	575	700	624	870	6
la	319	701	326	712	624	870	6
cruz	329	701	346	712	624	870	6
roja	350	701	365	712	624	870	6
y	368	701	373	712	624	870	6
por	376	701	390	712	624	870	6
varios	393	701	418	712	624	870	6
gobiernos	421	701	461	712	624	870	6
extranjeros.	464	701	510	712	624	870	6
Como	513	701	538	712	624	870	6
ejemplo,	541	701	575	712	624	870	6
a	319	713	324	724	624	870	6
Mariano	327	713	362	724	624	870	6
Gómez	365	713	394	724	624	870	6
Ulla	397	713	415	724	624	870	6
se	418	713	426	724	624	870	6
le	429	713	436	724	624	870	6
concedió	439	713	475	724	624	870	6
la	478	713	485	724	624	870	6
medalla	488	713	520	724	624	870	6
del	523	713	535	724	624	870	6
reconoci-	538	713	575	724	624	870	6
miento	319	725	347	736	624	870	6
francés,	350	725	381	736	624	870	6
la	384	725	391	736	624	870	6
Orden	394	725	419	736	624	870	6
de	422	725	432	736	624	870	6
la	434	725	442	736	624	870	6
Estrella	445	725	475	736	624	870	6
Negra	478	725	503	736	624	870	6
y	506	725	511	736	624	870	6
la	514	725	521	736	624	870	6
Cruz	524	725	544	736	624	870	6
Militar	547	725	575	736	624	870	6
de	319	737	328	748	624	870	6
primera	330	737	362	748	624	870	6
clase	364	737	383	748	624	870	6
de	385	737	395	748	624	870	6
Bélgica	397	737	426	748	624	870	6
6	426	737	429	744	624	870	6
.	429	737	432	747	624	870	6
A	434	737	441	747	624	870	6
Fidel	443	737	464	747	624	870	6
Pagés	466	737	489	747	624	870	6
Miravé,	491	737	521	747	624	870	6
se	523	737	531	747	624	870	6
le	533	737	540	747	624	870	6
autoriza	542	737	575	747	624	870	6
para	319	748	337	759	624	870	6
usar	339	748	357	759	624	870	6
sobre	359	748	380	759	624	870	6
el	382	748	389	759	624	870	6
uniforme	391	748	428	759	624	870	6
la	430	748	437	759	624	870	6
Medalla	439	748	473	759	624	870	6
de	475	748	484	759	624	870	6
Segunda	486	748	521	759	624	870	6
Clase	523	748	545	759	624	870	6
de	547	748	556	759	624	870	6
cruz	558	748	575	759	624	870	6
roja	319	760	335	771	624	870	6
española	337	760	372	771	624	870	6
debido	375	760	402	771	624	870	6
a	404	760	409	771	624	870	6
su	411	760	420	771	624	870	6
comportamiento	422	760	489	771	624	870	6
en	491	760	501	771	624	870	6
los	503	760	514	771	624	870	6
campos	516	760	547	771	624	870	6
de	549	760	559	771	624	870	6
pri-	561	760	575	771	624	870	6
Una	61	46	84	60	624	870	7
«hazaña	87	46	129	60	624	870	7
prácticamente	132	46	204	60	624	870	7
desconocida»:	207	46	279	60	624	870	7
la	282	46	292	60	624	870	7
participación	295	46	362	60	624	870	7
de	365	46	377	60	624	870	7
médicos	380	46	421	60	624	870	7
militares	424	46	468	60	624	870	7
españoles	471	46	520	60	624	870	7
en	523	46	535	60	624	870	7
la	538	46	547	60	624	870	7
…	550	46	562	60	624	870	7
sioneros	48	82	81	93	624	870	7
del	85	82	97	93	624	870	7
imperio	100	82	131	93	624	870	7
austro-húngaro	135	82	197	93	624	870	7
8	197	83	200	89	624	870	7
.	200	82	203	93	624	870	7
Por	206	82	220	93	624	870	7
su	224	82	233	93	624	870	7
parte,	236	82	259	93	624	870	7
a	263	82	267	93	624	870	7
Antonio	271	82	305	93	624	870	7
Vallejo	48	94	76	105	624	870	7
Nágera,	79	94	111	105	624	870	7
se	114	94	122	105	624	870	7
le	125	94	131	105	624	870	7
concedió	134	94	170	105	624	870	7
la	173	94	180	105	624	870	7
Cruz	183	94	203	105	624	870	7
de	206	94	215	105	624	870	7
Primera	218	94	250	105	624	870	7
Clase	253	94	275	105	624	870	7
al	278	94	285	105	624	870	7
Mé-	288	94	305	105	624	870	7
rito	48	106	63	117	624	870	7
Militar	65	106	94	117	624	870	7
con	96	106	111	117	624	870	7
Distintivo	113	106	153	117	624	870	7
Blanco,	156	106	186	117	624	870	7
la	188	106	196	117	624	870	7
Cruz	198	106	218	117	624	870	7
de	220	106	229	117	624	870	7
Isabel	232	106	255	117	624	870	7
La	258	106	269	117	624	870	7
Católica	271	106	305	117	624	870	7
y	48	118	53	129	624	870	7
varias	56	118	80	129	624	870	7
condecoraciones	82	118	149	129	624	870	7
de	152	118	161	129	624	870	7
los	164	118	175	129	624	870	7
gobiernos	178	118	217	129	624	870	7
francés	220	118	249	129	624	870	7
y	251	118	256	129	624	870	7
belga	259	118	280	129	624	870	7
10	280	118	286	125	624	870	7
.	286	118	289	129	624	870	7
Así	291	118	305	129	624	870	7
mismo,	48	130	78	141	624	870	7
para	81	130	99	141	624	870	7
recompensar	103	130	155	141	624	870	7
la	158	130	165	141	624	870	7
excepcional	169	130	216	141	624	870	7
labor	219	130	240	141	624	870	7
de	244	130	253	141	624	870	7
los	257	130	268	141	624	870	7
médicos	272	130	305	141	624	870	7
de	48	142	58	153	624	870	7
la	61	142	69	153	624	870	7
Armada	72	142	106	153	624	870	7
durante	110	142	141	153	624	870	7
su	145	142	154	153	624	870	7
acción	157	142	183	153	624	870	7
humanitaria	187	142	237	153	624	870	7
en	240	142	250	153	624	870	7
un	253	142	264	153	624	870	7
ambiente	268	142	305	153	624	870	7
sanitario	48	153	84	164	624	870	7
clásicamente	87	153	138	164	624	870	7
tan	141	153	154	164	624	870	7
complicado	157	153	204	164	624	870	7
como	207	153	230	164	624	870	7
era	233	153	245	164	624	870	7
Guinea	248	153	278	164	624	870	7
Ecua-	281	153	305	164	624	870	7
torial	48	165	70	176	624	870	7
37	70	166	76	173	624	870	7
,	76	165	78	176	624	870	7
se	81	165	89	176	624	870	7
les	91	165	101	176	624	870	7
concedió	104	165	140	176	624	870	7
la	142	165	149	176	624	870	7
Cruz	152	165	172	176	624	870	7
Blanca	174	165	202	176	624	870	7
del	204	165	216	176	624	870	7
Mérito	219	165	247	176	624	870	7
Naval	249	165	273	176	624	870	7
14	273	166	279	173	624	870	7
.	279	165	281	176	624	870	7
CONCLUSIÓN	48	201	115	212	624	870	7
Hablar	62	225	90	236	624	870	7
hoy	93	225	108	236	624	870	7
en	111	225	120	236	624	870	7
día	123	225	136	236	624	870	7
en	138	225	148	236	624	870	7
España	151	225	180	236	624	870	7
de	183	225	193	236	624	870	7
misión	195	225	222	236	624	870	7
humanitaria	225	225	275	236	624	870	7
no	277	225	288	236	624	870	7
nos	291	225	305	236	624	870	7
sorprende,	48	237	90	248	624	870	7
sin	92	237	103	248	624	870	7
embargo	105	237	140	248	624	870	7
a	142	237	147	248	624	870	7
principios	149	237	189	248	624	870	7
del	190	237	202	248	624	870	7
siglo	204	237	223	248	624	870	7
XX	225	237	239	248	624	870	7
era	241	237	254	248	624	870	7
una	256	237	271	248	624	870	7
práctica	273	237	305	248	624	870	7
inusual.	48	249	79	260	624	870	7
Podemos	82	249	118	260	624	870	7
considerar	121	249	163	260	624	870	7
que	165	249	180	260	624	870	7
la	182	249	189	260	624	870	7
participación	192	249	244	260	624	870	7
durante	247	249	278	260	624	870	7
la	280	249	288	260	624	870	7
pri-	290	249	305	260	624	870	7
mera	48	261	68	272	624	870	7
guerra	71	261	97	272	624	870	7
mundial	100	261	132	272	624	870	7
de	135	261	144	272	624	870	7
médicos	147	261	180	272	624	870	7
militares	182	261	217	272	624	870	7
españoles	219	261	258	272	624	870	7
en	260	261	270	272	624	870	7
el	272	261	279	272	624	870	7
frente	282	261	305	272	624	870	7
europeo	48	272	81	283	624	870	7
y	84	272	89	283	624	870	7
la	92	272	100	283	624	870	7
asistencia	103	272	141	283	624	870	7
de	145	272	154	283	624	870	7
refugiados	158	272	200	283	624	870	7
en	203	272	213	283	624	870	7
Guinea	216	272	246	283	624	870	7
Ecuatorial,	249	272	293	283	624	870	7
es	297	272	305	283	624	870	7
una	48	284	63	295	624	870	7
heroicidad	66	284	108	295	624	870	7
que	111	284	125	295	624	870	7
se	128	284	136	295	624	870	7
debe	138	284	157	295	624	870	7
divulgar	159	284	192	295	624	870	7
y	195	284	200	295	624	870	7
admirar.	202	284	236	295	624	870	7
Las	239	284	254	295	624	870	7
experiencias	256	284	305	295	624	870	7
sanitarias	48	296	87	307	624	870	7
y	89	296	94	307	624	870	7
logísticas	96	296	133	307	624	870	7
aprendidas	135	296	179	307	624	870	7
durante	182	296	213	307	624	870	7
el	215	296	222	307	624	870	7
conflicto	224	296	259	307	624	870	7
supusieron	262	296	305	307	624	870	7
una	48	308	63	319	624	870	7
experiencia	66	308	111	319	624	870	7
de	114	308	124	319	624	870	7
enorme	127	308	157	319	624	870	7
importancia	160	308	209	319	624	870	7
que	212	308	226	319	624	870	7
tuvo	229	308	247	319	624	870	7
gran	251	308	269	319	624	870	7
repercu-	272	308	305	319	624	870	7
sión	48	320	65	331	624	870	7
en	68	320	78	331	624	870	7
nuestra	81	320	110	331	624	870	7
sanidad	114	320	145	331	624	870	7
militar.	148	320	177	331	624	870	7
El	181	320	190	331	624	870	7
artículo	193	320	224	331	624	870	7
pretende	228	320	262	331	624	870	7
valorar	266	320	295	331	624	870	7
el	298	320	305	331	624	870	7
trabajo	48	332	77	343	624	870	7
desempeñado	79	332	133	343	624	870	7
por	136	332	150	343	624	870	7
aquellos	152	332	185	343	624	870	7
oficiales	187	332	219	343	624	870	7
médicos.	222	332	256	343	624	870	7
Una	258	332	276	343	624	870	7
«haza-	278	332	305	343	624	870	7
ña	48	344	58	355	624	870	7
prácticamente	60	344	117	355	624	870	7
desconocida»	119	344	173	355	624	870	7
que	175	344	190	355	624	870	7
no	192	344	203	355	624	870	7
debe	205	344	223	355	624	870	7
ser	226	344	237	355	624	870	7
olvidada.	239	344	277	355	624	870	7
BIBLIOGRAFÍA	48	379	120	391	624	870	7
1.	52	403	58	412	624	870	7
Lozano	62	403	87	412	624	870	7
A.	89	403	97	412	624	870	7
Breve	99	403	117	412	624	870	7
historia	120	403	144	412	624	870	7
de	146	403	154	412	624	870	7
la	156	403	162	412	624	870	7
primera	164	403	189	412	624	870	7
guerra	191	403	212	412	624	870	7
mundial.	214	403	243	412	624	870	7
Madrid:	245	403	271	412	624	870	7
Ediciones	274	403	305	412	624	870	7
Nowtilus;	62	413	93	422	624	870	7
2011.	95	413	112	422	624	870	7
2.	52	423	58	432	624	870	7
Gilbert	62	423	85	432	624	870	7
M.	88	423	98	432	624	870	7
La	101	423	110	432	624	870	7
primera	113	423	138	432	624	870	7
guerra	141	423	162	432	624	870	7
mundial.	165	423	193	432	624	870	7
Barcelona:	196	423	230	432	624	870	7
Historia	233	423	260	432	624	870	7
del	263	423	272	432	624	870	7
siglo	275	423	290	432	624	870	7
XX	293	423	305	432	624	870	7
Ediciones;	62	433	95	442	624	870	7
2004.	97	433	114	442	624	870	7
3.	52	443	58	452	624	870	7
Pando	62	443	83	452	624	870	7
J.	85	443	89	452	624	870	7
Un	91	443	101	452	624	870	7
rey	102	443	112	452	624	870	7
para	114	443	128	452	624	870	7
la	130	443	136	452	624	870	7
esperanza,	137	443	171	452	624	870	7
la	172	443	178	452	624	870	7
España	179	443	203	452	624	870	7
humanitaria	205	443	244	452	624	870	7
de	245	443	253	452	624	870	7
Alfonso	254	443	280	452	624	870	7
XIII	281	443	296	452	624	870	7
en	297	443	305	452	624	870	7
la	62	453	68	462	624	870	7
gran	70	453	84	462	624	870	7
guerra.	86	453	109	462	624	870	7
Madrid:	111	453	137	462	624	870	7
Ediciones	139	453	170	462	624	870	7
Temas	172	453	193	462	624	870	7
de	194	453	202	462	624	870	7
hoy;	204	453	218	462	624	870	7
2002.	219	453	236	462	624	870	7
4.	52	463	58	472	624	870	7
Marín	62	463	83	472	624	870	7
FA.	85	463	97	472	624	870	7
Martínez	99	463	128	472	624	870	7
se	130	463	136	472	624	870	7
va	139	463	146	472	624	870	7
a	148	463	152	472	624	870	7
la	154	463	160	472	624	870	7
guerra,	162	463	185	472	624	870	7
intervenciones	187	463	232	472	624	870	7
militares	235	463	262	472	624	870	7
españolas	264	463	295	472	624	870	7
en	297	463	305	472	624	870	7
el	62	473	68	482	624	870	7
extranjero.	70	473	103	482	624	870	7
Barcelona:	105	473	140	482	624	870	7
Inédita	141	473	164	482	624	870	7
Editores;	166	473	195	482	624	870	7
2005.	197	473	214	482	624	870	7
5.	52	483	58	492	624	870	7
Redondo	62	483	92	492	624	870	7
F.	95	483	101	492	624	870	7
Los	105	483	117	492	624	870	7
observadores	121	483	163	492	624	870	7
militares	166	483	194	492	624	870	7
españoles	198	483	228	492	624	870	7
en	232	483	239	492	624	870	7
la	243	483	249	492	624	870	7
Primera	252	483	278	492	624	870	7
Guerra	282	483	305	492	624	870	7
Mundial.	62	493	92	502	624	870	7
Revista	94	493	117	502	624	870	7
de	119	493	127	502	624	870	7
historia	129	493	153	502	624	870	7
militar	155	493	176	502	624	870	7
1985;	178	493	195	502	624	870	7
59:197-208.	197	493	234	502	624	870	7
6.	52	503	58	512	624	870	7
Gómez	62	503	85	512	624	870	7
Ulla	88	503	102	512	624	870	7
M.	104	503	114	512	624	870	7
Mariano	116	503	144	512	624	870	7
Gómez	147	503	170	512	624	870	7
Ulla:	172	503	188	512	624	870	7
un	190	503	199	512	624	870	7
hombre,	201	503	227	512	624	870	7
un	230	503	238	512	624	870	7
cirujano,	241	503	269	512	624	870	7
un	271	503	279	512	624	870	7
militar.	282	503	305	512	624	870	7
Madrid:	62	513	89	522	624	870	7
1981.	91	513	108	522	624	870	7
7.	52	523	58	532	624	870	7
Velázquez	62	523	94	532	624	870	7
Rivera	96	523	117	532	624	870	7
I.	119	523	124	532	624	870	7
Aproximación	126	523	171	532	624	870	7
a	173	523	177	532	624	870	7
la	178	523	184	532	624	870	7
obra	186	523	201	532	624	870	7
científica	202	523	231	532	624	870	7
del	232	523	242	532	624	870	7
Comandante	243	523	285	532	624	870	7
médi-	287	523	305	532	624	870	7
co	62	533	70	542	624	870	7
Fidel	72	533	88	542	624	870	7
Pagés	90	533	108	542	624	870	7
Miravé.	110	533	134	542	624	870	7
Sanid	136	533	154	542	624	870	7
mil	156	533	166	542	624	870	7
2011;	168	533	185	542	624	870	7
67(S):	187	533	206	542	624	870	7
193-238.	207	533	234	542	624	870	7
8.	52	543	58	552	624	870	7
Velázquez	62	543	94	552	624	870	7
Rivera	96	543	117	552	624	870	7
I,	119	543	124	552	624	870	7
Diz	126	543	137	552	624	870	7
Rodríguez	139	543	172	552	624	870	7
R,	174	543	182	552	624	870	7
Robledo	184	543	210	552	624	870	7
Aguilar	212	543	237	552	624	870	7
A.	238	543	246	552	624	870	7
Fidel	248	543	265	552	624	870	7
Pagés	266	543	284	552	624	870	7
Mira-	286	543	305	552	624	870	7
vé,	62	553	71	562	624	870	7
cirujano	73	553	99	562	624	870	7
militar.	101	553	124	562	624	870	7
Med	126	553	141	562	624	870	7
mil	143	553	153	562	624	870	7
2003;	155	553	172	562	624	870	7
59(3):	174	553	192	562	624	870	7
51-5.	194	553	210	562	624	870	7
9.	52	563	58	572	624	870	7
Belaústegui	62	563	99	572	624	870	7
A.	101	563	109	572	624	870	7
Fidel	110	563	127	572	624	870	7
Pagés	128	563	146	572	624	870	7
Miravé	148	563	170	572	624	870	7
y	171	563	175	572	624	870	7
otros	177	563	193	572	624	870	7
sanitarios	195	563	226	572	624	870	7
militares	227	563	255	572	624	870	7
ejemplares.	256	563	291	572	624	870	7
Mi-	293	563	305	572	624	870	7
nisterio	62	573	86	582	624	870	7
de	88	573	96	582	624	870	7
Defensa;	97	573	125	582	624	870	7
2008.	127	573	144	582	624	870	7
10.	48	583	58	592	624	870	7
Abejaro	62	583	88	592	624	870	7
de	90	583	97	592	624	870	7
Castro	99	583	121	592	624	870	7
LF.	123	583	134	592	624	870	7
Historia	136	583	162	592	624	870	7
de	164	583	171	592	624	870	7
la	173	583	179	592	624	870	7
psiquiatría	181	583	215	592	624	870	7
militar	217	583	238	592	624	870	7
española	240	583	268	592	624	870	7
1800-1970.	270	583	305	592	624	870	7
[Tesis	62	593	80	602	624	870	7
doctoral].	82	593	113	602	624	870	7
Madrid:	115	593	141	602	624	870	7
Universidad	143	593	182	602	624	870	7
Complutense;	184	593	228	602	624	870	7
1993.	230	593	247	602	624	870	7
11.	48	603	58	612	624	870	7
Cervera	62	603	87	612	624	870	7
J.	90	603	94	612	624	870	7
Presencia	97	603	127	612	624	870	7
y	129	603	133	612	624	870	7
esfuerzo:	135	603	163	612	624	870	7
la	166	603	171	612	624	870	7
Infantería	174	603	206	612	624	870	7
de	208	603	215	612	624	870	7
Marina	218	603	242	612	624	870	7
en	244	603	251	612	624	870	7
Guinea	254	603	277	612	624	870	7
Ecuato-	280	603	305	612	624	870	7
rial.	62	613	75	622	624	870	7
Revista	77	613	100	622	624	870	7
General	102	613	128	622	624	870	7
de	130	613	137	622	624	870	7
Marina	139	613	163	622	624	870	7
2012;	165	613	182	622	624	870	7
11-30.	184	613	203	622	624	870	7
12.	319	81	328	89	624	870	7
Gracia	333	81	355	89	624	870	7
Rivas	357	81	375	89	624	870	7
M.	377	81	386	89	624	870	7
La	388	81	397	89	624	870	7
Sanidad	399	81	425	89	624	870	7
Naval	427	81	445	89	624	870	7
española,	447	81	477	89	624	870	7
Barcelona:	479	81	513	89	624	870	7
Bazan;	515	81	537	89	624	870	7
1995.	539	81	556	89	624	870	7
13.	319	91	329	99	624	870	7
Plaza	333	91	351	99	624	870	7
JF,	354	91	364	99	624	870	7
Arcéiz	367	91	389	99	624	870	7
JL.	392	91	403	99	624	870	7
La	406	91	415	99	624	870	7
Sanidad	418	91	445	99	624	870	7
de	448	91	456	99	624	870	7
la	459	91	465	99	624	870	7
Armada	469	91	496	99	624	870	7
durante	499	91	525	99	624	870	7
la	528	91	534	99	624	870	7
internación	538	91	575	99	624	870	7
alemana	333	101	361	109	624	870	7
en	364	101	371	109	624	870	7
Fernando	374	101	406	109	624	870	7
Poo	409	101	422	109	624	870	7
en	425	101	433	109	624	870	7
la	436	101	441	109	624	870	7
Primera	444	101	471	109	624	870	7
Guerra	474	101	497	109	624	870	7
Mundial.	500	101	531	109	624	870	7
En:	534	101	545	109	624	870	7
Bicente-	548	101	575	109	624	870	7
nario	333	111	351	119	624	870	7
del	353	111	363	119	624	870	7
Hospital	366	111	394	119	624	870	7
de	397	111	405	119	624	870	7
San	407	111	420	119	624	870	7
Carlos.	422	111	446	119	624	870	7
Madrid:	448	111	476	119	624	870	7
Ministerio	478	111	513	119	624	870	7
de	516	111	523	119	624	870	7
Defensa;	526	111	555	119	624	870	7
2009.	558	111	575	119	624	870	7
p.	333	121	339	129	624	870	7
125-51.	341	121	365	129	624	870	7
14.	319	131	328	139	624	870	7
Martínez	333	131	362	139	624	870	7
M.	365	131	374	139	624	870	7
El	377	131	384	139	624	870	7
servicio	386	131	410	139	624	870	7
sanitario	413	131	441	139	624	870	7
en	443	131	451	139	624	870	7
los	453	131	462	139	624	870	7
campamentos	464	131	509	139	624	870	7
de	511	131	518	139	624	870	7
internamiento	521	131	566	139	624	870	7
de	568	131	575	139	624	870	7
alemanes	333	141	362	149	624	870	7
en	364	141	372	149	624	870	7
Fernando	374	141	405	149	624	870	7
Poo	407	141	419	149	624	870	7
durante	421	141	446	149	624	870	7
la	448	141	454	149	624	870	7
primera	455	141	481	149	624	870	7
guerra	482	141	503	149	624	870	7
mundial,	505	141	533	149	624	870	7
meritoria	535	141	565	149	624	870	7
in-	567	141	575	149	624	870	7
tervención	333	151	366	159	624	870	7
de	368	151	376	159	624	870	7
la	377	151	383	159	624	870	7
sanidad	385	151	410	159	624	870	7
naval	411	151	428	159	624	870	7
(1916-1918).	430	151	469	159	624	870	7
Revista	471	151	495	159	624	870	7
General	496	151	522	159	624	870	7
de	524	151	531	159	624	870	7
Marina	533	151	557	159	624	870	7
1995;	558	151	575	159	624	870	7
(228):	333	161	351	169	624	870	7
176-97.	353	161	377	169	624	870	7
15.	319	171	328	179	624	870	7
Gabriel	333	171	357	179	624	870	7
RA,	359	171	373	179	624	870	7
Metz	375	171	392	179	624	870	7
KS.	394	171	406	179	624	870	7
A	408	171	414	179	624	870	7
history	416	171	439	179	624	870	7
of	441	171	447	179	624	870	7
military	450	171	476	179	624	870	7
medicine,	478	171	508	179	624	870	7
Connecticut:	510	171	551	179	624	870	7
Green-	553	171	575	179	624	870	7
wood	333	181	351	189	624	870	7
Press;	353	181	371	189	624	870	7
1992.	373	181	390	189	624	870	7
16.	319	191	328	199	624	870	7
Navarro	333	191	359	199	624	870	7
Suay	363	191	378	199	624	870	7
R,	382	191	390	199	624	870	7
Hernández-Abadía	393	191	454	199	624	870	7
de	458	191	465	199	624	870	7
Barbará	468	191	494	199	624	870	7
A,	498	191	506	199	624	870	7
Gutiérrez	509	191	539	199	624	870	7
Ortega	543	191	565	199	624	870	7
C,	568	191	575	199	624	870	7
Tamburri	333	201	363	209	624	870	7
Bariain	366	201	390	209	624	870	7
R,	392	201	400	209	624	870	7
Bartolomé	403	201	437	209	624	870	7
Cela	440	201	454	209	624	870	7
E,	457	201	464	209	624	870	7
Gilsanz	466	201	491	209	624	870	7
Rodríguez	493	201	526	209	624	870	7
F.	529	201	535	209	624	870	7
Análisis	538	201	563	209	624	870	7
del	566	201	575	209	624	870	7
agente	333	211	354	219	624	870	7
lesivo	355	211	373	219	624	870	7
en	375	211	383	219	624	870	7
la	384	211	390	219	624	870	7
baja	392	211	406	219	624	870	7
de	408	211	415	219	624	870	7
combate.	417	211	446	219	624	870	7
Sanid	448	211	466	219	624	870	7
mil	468	211	478	219	624	870	7
2011;	480	211	497	219	624	870	7
67(1):18-24.	499	211	536	219	624	870	7
17.	319	221	328	229	624	870	7
Cooper	333	221	357	229	624	870	7
G,	359	221	367	229	624	870	7
Gotts	370	221	388	229	624	870	7
P.	390	221	396	229	624	870	7
Ballistic	398	221	424	229	624	870	7
protection.	426	221	461	229	624	870	7
En	463	221	473	229	624	870	7
Mahoney	475	221	506	229	624	870	7
P,	508	221	514	229	624	870	7
Ryan	516	221	533	229	624	870	7
J,	535	221	540	229	624	870	7
Brooks	542	221	565	229	624	870	7
A,	568	221	575	229	624	870	7
Schwab	333	231	357	239	624	870	7
C,	359	231	367	239	624	870	7
editors.	368	231	392	239	624	870	7
Ballistic	394	231	419	239	624	870	7
trauma.	421	231	446	239	624	870	7
2º	448	231	455	239	624	870	7
ed.	456	231	466	239	624	870	7
Springer;	468	231	497	239	624	870	7
2004.	499	231	516	239	624	870	7
67-89.	518	231	537	239	624	870	7
18.	319	241	328	249	624	870	7
Barnett	333	241	357	249	624	870	7
G.	359	241	367	249	624	870	7
Caring	369	241	391	249	624	870	7
for	392	241	402	249	624	870	7
the	404	241	413	249	624	870	7
casualties.	415	241	447	249	624	870	7
WWII	449	241	470	249	624	870	7
History	472	241	496	249	624	870	7
2008;	498	241	515	249	624	870	7
4:40-7.	517	241	539	249	624	870	7
19.	319	251	328	259	624	870	7
Navarro	333	251	359	259	624	870	7
Suay	363	251	378	259	624	870	7
R,	382	251	390	259	624	870	7
Hernández-Abadía	393	251	454	259	624	870	7
de	458	251	465	259	624	870	7
Barbará	468	251	494	259	624	870	7
A,	498	251	506	259	624	870	7
Gutiérrez	509	251	539	259	624	870	7
Ortega	543	251	565	259	624	870	7
C,	568	251	575	259	624	870	7
Bartolomé	333	261	367	269	624	870	7
Cela	370	261	384	269	624	870	7
E,	387	261	394	269	624	870	7
Tamburri	397	261	428	269	624	870	7
Bariain	430	261	454	269	624	870	7
R,	457	261	465	269	624	870	7
Gilsanz	468	261	492	269	624	870	7
Rodríguez	495	261	528	269	624	870	7
F.	531	261	537	269	624	870	7
Análisis	540	261	565	269	624	870	7
de	568	261	575	269	624	870	7
la	333	271	339	279	624	870	7
topografía	341	271	374	279	624	870	7
lesional	376	271	400	279	624	870	7
en	402	271	410	279	624	870	7
la	411	271	417	279	624	870	7
baja	419	271	433	279	624	870	7
de	435	271	442	279	624	870	7
combate.	444	271	473	279	624	870	7
Sanid	474	271	493	279	624	870	7
Mil	495	271	506	279	624	870	7
2011;	508	271	525	279	624	870	7
67(2):	527	271	545	279	624	870	7
78-83.	547	271	567	279	624	870	7
20.	319	281	328	289	624	870	7
Cutting	333	281	358	289	624	870	7
P.	359	281	365	289	624	870	7
Surgery	366	281	391	289	624	870	7
in	393	281	399	289	624	870	7
the	401	281	410	289	624	870	7
camp.	412	281	431	289	624	870	7
En	433	281	442	289	624	870	7
Mahoney	444	281	474	289	624	870	7
P,	476	281	482	289	624	870	7
Ryan	483	281	500	289	624	870	7
J,	502	281	506	289	624	870	7
Brooks	508	281	531	289	624	870	7
A,	533	281	540	289	624	870	7
Schwab	542	281	567	289	624	870	7
C,	568	281	575	289	624	870	7
editors.	333	291	357	299	624	870	7
Ballistic	358	291	384	299	624	870	7
trauma.	386	291	411	299	624	870	7
2º	413	291	419	299	624	870	7
ed.	421	291	431	299	624	870	7
Springer;	432	291	462	299	624	870	7
2004.	463	291	480	299	624	870	7
585-91.	482	291	506	299	624	870	7
21.	319	301	328	309	624	870	7
Pita	333	301	345	309	624	870	7
R.	347	301	354	309	624	870	7
Armas	355	301	376	309	624	870	7
químicas,	377	301	406	309	624	870	7
la	407	301	413	309	624	870	7
ciencia	414	301	435	309	624	870	7
en	436	301	443	309	624	870	7
manos	444	301	465	309	624	870	7
del	466	301	475	309	624	870	7
mal,	476	301	490	309	624	870	7
Madrid:	491	301	516	309	624	870	7
Plaza-Valdés;	517	301	558	309	624	870	7
2008.	559	301	575	309	624	870	7
22.	319	311	328	319	624	870	7
Alsina	333	311	354	319	624	870	7
Álvarez	356	311	380	319	624	870	7
J.	382	311	386	319	624	870	7
Verdún,	388	311	414	319	624	870	7
un	416	311	424	319	624	870	7
siglo	426	311	441	319	624	870	7
después.	442	311	469	319	624	870	7
Med	471	311	485	319	624	870	7
Mil	487	311	499	319	624	870	7
2005;	501	311	518	319	624	870	7
61(1):	520	311	538	319	624	870	7
43-9.	540	311	556	319	624	870	7
23.	319	321	328	329	624	870	7
Campillo	333	321	363	329	624	870	7
J.R.	364	321	377	329	624	870	7
Bases	378	321	396	329	624	870	7
históricas	398	321	429	329	624	870	7
del	430	321	440	329	624	870	7
escalonamiento	441	321	491	329	624	870	7
del	493	321	502	329	624	870	7
Servicio	504	321	529	329	624	870	7
de	531	321	538	329	624	870	7
Sanidad	540	321	566	329	624	870	7
en	568	321	575	329	624	870	7
operaciones.	333	331	373	339	624	870	7
Sanid.	374	331	395	339	624	870	7
Mil.	397	331	410	339	624	870	7
2008;	412	331	429	339	624	870	7
64	431	331	438	339	624	870	7
(1):43-51.	440	331	471	339	624	870	7
24.	319	341	328	349	624	870	7
Campillo	333	341	363	349	624	870	7
Laguna	364	341	389	349	624	870	7
JR.	390	341	402	349	624	870	7
Norma	403	341	426	349	624	870	7
de	428	341	436	349	624	870	7
Evacuación,	437	341	476	349	624	870	7
clave	478	341	493	349	624	870	7
en	495	341	502	349	624	870	7
el	504	341	509	349	624	870	7
despliegue	511	341	544	349	624	870	7
sanitario.	546	341	575	349	624	870	7
Med	333	351	348	359	624	870	7
Mil	350	351	361	359	624	870	7
2004;	363	351	380	359	624	870	7
60(3):	382	351	400	359	624	870	7
185-190.	402	351	429	359	624	870	7
25.	319	361	328	369	624	870	7
Wright	333	361	355	369	624	870	7
J.	356	361	361	369	624	870	7
A	362	361	368	369	624	870	7
history	369	361	391	369	624	870	7
of	392	361	399	369	624	870	7
war	401	361	413	369	624	870	7
surgery,	414	361	438	369	624	870	7
Gloucestershire:	439	361	489	369	624	870	7
Amberley	491	361	521	369	624	870	7
Publishing;	523	361	557	369	624	870	7
2011.	559	361	575	369	624	870	7
26.	319	371	328	379	624	870	7
Scotland	333	371	360	379	624	870	7
TR,	361	371	373	379	624	870	7
Heys	375	371	390	379	624	870	7
SD.	391	371	403	379	624	870	7
War	404	371	417	379	624	870	7
surgery	419	371	441	379	624	870	7
1914-18,	442	371	467	379	624	870	7
Berkshire:	469	371	499	379	624	870	7
HelionCompany;	500	371	558	379	624	870	7
2012.	559	371	575	379	624	870	7
27.	319	381	328	389	624	870	7
Pöll	333	381	345	389	624	870	7
JS.	347	381	357	389	624	870	7
The	358	381	371	389	624	870	7
anaesthestist	373	381	413	389	624	870	7
1890-1960,	415	381	450	389	624	870	7
a	452	381	456	389	624	870	7
historical	458	381	487	389	624	870	7
comparative	489	381	528	389	624	870	7
study	530	381	548	389	624	870	7
between	550	381	575	389	624	870	7
Britain	333	391	355	399	624	870	7
and	357	391	369	399	624	870	7
Germany,	371	391	403	399	624	870	7
Breda:	404	391	425	399	624	870	7
Erasmus	427	391	455	399	624	870	7
Publishing;	457	391	492	399	624	870	7
2011.	494	391	511	399	624	870	7
28.	319	401	328	409	624	870	7
Condon-Rall.	333	401	377	409	624	870	7
A	380	401	386	409	624	870	7
brief	389	401	403	409	624	870	7
history	407	401	429	409	624	870	7
of	432	401	439	409	624	870	7
military	442	401	468	409	624	870	7
anesthesia.	470	401	505	409	624	870	7
En:	508	401	519	409	624	870	7
Zajtchuk	522	401	551	409	624	870	7
R,	554	401	562	409	624	870	7
Be-	565	401	575	409	624	870	7
llamy	333	411	351	419	624	870	7
R,	353	411	361	419	624	870	7
editors.	363	411	387	419	624	870	7
Anesthesia	389	411	424	419	624	870	7
and	426	411	438	419	624	870	7
perioperative	440	411	482	419	624	870	7
care	485	411	498	419	624	870	7
of	500	411	507	419	624	870	7
the	510	411	520	419	624	870	7
combat	522	411	546	419	624	870	7
casualty.	548	411	575	419	624	870	7
Washington:	333	421	373	429	624	870	7
Textbook	375	421	406	429	624	870	7
of	408	421	414	429	624	870	7
Military	417	421	443	429	624	870	7
Medicine;	445	421	477	429	624	870	7
1995.p.	479	421	501	429	624	870	7
855-96.	503	421	526	429	624	870	7
29.	319	431	328	439	624	870	7
Hess	333	431	348	439	624	870	7
JR,	350	431	361	439	624	870	7
Thomas	363	431	389	439	624	870	7
MJG.	391	431	410	439	624	870	7
Blood	411	431	431	439	624	870	7
use	433	431	443	439	624	870	7
in	445	431	451	439	624	870	7
war	453	431	465	439	624	870	7
and	467	431	479	439	624	870	7
disaster:	481	431	507	439	624	870	7
lessons	509	431	531	439	624	870	7
from	533	431	548	439	624	870	7
the	550	431	560	439	624	870	7
past	562	431	575	439	624	870	7
century.	333	441	358	449	624	870	7
Transfusion	360	441	398	449	624	870	7
2003;	400	441	417	449	624	870	7
11(43):	419	441	441	449	624	870	7
1622-33.	443	441	470	449	624	870	7
30.	319	451	328	459	624	870	7
Starr	333	451	349	459	624	870	7
D.	351	451	359	459	624	870	7
Historia	361	451	387	459	624	870	7
de	389	451	396	459	624	870	7
la	398	451	404	459	624	870	7
sangre,	406	451	428	459	624	870	7
Barcelona:	430	451	464	459	624	870	7
Sine	466	451	480	459	624	870	7
Qua	482	451	495	459	624	870	7
Non;	497	451	514	459	624	870	7
2000.	516	451	533	459	624	870	7
31.	319	461	328	469	624	870	7
Martínez	333	461	362	469	624	870	7
FJ.	366	461	375	469	624	870	7
Entre	378	461	396	469	624	870	7
la	399	461	405	469	624	870	7
diplomacia	408	461	444	469	624	870	7
médica	447	461	470	469	624	870	7
y	473	461	477	469	624	870	7
la	480	461	486	469	624	870	7
política	489	461	513	469	624	870	7
sanitaria:	516	461	546	469	624	870	7
médicos	549	461	575	469	624	870	7
militares	333	471	361	479	624	870	7
en	363	471	371	479	624	870	7
el	373	471	379	479	624	870	7
protectorado	381	471	423	479	624	870	7
español	425	471	450	479	624	870	7
en	452	471	460	479	624	870	7
Marruecos	462	471	497	479	624	870	7
(1906-1927).	500	471	539	479	624	870	7
Revista	542	471	565	479	624	870	7
de	568	471	575	479	624	870	7
historia	333	481	357	489	624	870	7
militar	359	481	381	489	624	870	7
2012;	383	481	400	489	624	870	7
203-42.	402	481	425	489	624	870	7
32.	319	491	328	499	624	870	7
Navarro	333	491	359	499	624	870	7
R,	361	491	369	499	624	870	7
Plaza	371	491	388	499	624	870	7
JF.	390	491	399	499	624	870	7
1925:	401	491	418	499	624	870	7
Cuando	420	491	445	499	624	870	7
volvimos	447	491	476	499	624	870	7
a	477	491	481	499	624	870	7
ser	483	491	492	499	624	870	7
grandes…el	494	491	531	499	624	870	7
apoyo	533	491	552	499	624	870	7
sanita-	554	491	575	499	624	870	7
rio	333	501	342	509	624	870	7
en	344	501	351	509	624	870	7
el	353	501	359	509	624	870	7
desembarco	361	501	398	509	624	870	7
de	400	501	408	509	624	870	7
Alhucemas.	410	501	447	509	624	870	7
Sanid	448	501	467	509	624	870	7
mil	469	501	479	509	624	870	7
2012;	481	501	498	509	624	870	7
68(4):	500	501	518	509	624	870	7
247-56.	520	501	543	509	624	870	7
33.	319	511	328	519	624	870	7
Masson	333	511	358	519	624	870	7
P.	361	511	366	519	624	870	7
Historia	369	511	395	519	624	870	7
de	398	511	405	519	624	870	7
Sanidad	408	511	434	519	624	870	7
Militar	436	511	459	519	624	870	7
española,	462	511	492	519	624	870	7
Barcelona:	494	511	529	519	624	870	7
Ediciones	531	511	562	519	624	870	7
Po-	565	511	575	519	624	870	7
mares-Corredor;	333	521	386	529	624	870	7
1994.	388	521	405	529	624	870	7
34.	319	531	328	539	624	870	7
Bescos	333	531	355	539	624	870	7
J.	356	531	361	539	624	870	7
Misiones	362	531	391	539	624	870	7
de	393	531	400	539	624	870	7
la	402	531	407	539	624	870	7
Sanidad	409	531	435	539	624	870	7
Militar	436	531	459	539	624	870	7
española	461	531	489	539	624	870	7
en	490	531	498	539	624	870	7
el	499	531	505	539	624	870	7
extranjero:	506	531	540	539	624	870	7
la	542	531	548	539	624	870	7
Sanidad	549	531	575	539	624	870	7
Militar	333	541	356	549	624	870	7
en	358	541	365	549	624	870	7
la	367	541	373	549	624	870	7
División	375	541	402	549	624	870	7
Azul.	404	541	421	549	624	870	7
Med	423	541	438	549	624	870	7
Mil.1995;	439	541	470	549	624	870	7
51(2):	472	541	490	549	624	870	7
184-93.	492	541	515	549	624	870	7
35.	319	551	328	559	624	870	7
Martín	333	551	356	559	624	870	7
Sierra	358	551	377	559	624	870	7
F.	379	551	385	559	624	870	7
Hospital	388	551	415	559	624	870	7
quirúrgico	418	551	451	559	624	870	7
de	453	551	461	559	624	870	7
montaña	463	551	492	559	624	870	7
«Gómez	494	551	521	559	624	870	7
Ulla».	523	551	543	559	624	870	7
Medicina	545	551	575	559	624	870	7
Militar	333	561	356	569	624	870	7
2000	358	561	373	569	624	870	7
(56)	374	561	387	569	624	870	7
Num	389	561	405	569	624	870	7
2,	407	561	413	569	624	870	7
117-21.	415	561	438	569	624	870	7
36.	319	571	328	579	624	870	7
Diz	333	571	345	579	624	870	7
Rodríguez	346	571	379	579	624	870	7
MR,	381	571	396	579	624	870	7
Vírseda	397	571	422	579	624	870	7
Chamorro	423	571	456	579	624	870	7
M,	458	571	467	579	624	870	7
Diz	469	571	481	579	624	870	7
Rodríguez	482	571	515	579	624	870	7
L,	516	571	524	579	624	870	7
Cancho	525	571	550	579	624	870	7
Gil	552	571	562	579	624	870	7
MJ,	563	571	575	579	624	870	7
Sáez	333	581	348	589	624	870	7
de	349	581	357	589	624	870	7
Benito	358	581	379	589	624	870	7
D,	381	581	389	589	624	870	7
Paños	390	581	409	589	624	870	7
Lozano	411	581	435	589	624	870	7
P.	437	581	442	589	624	870	7
El	444	581	451	589	624	870	7
transporte	453	581	486	589	624	870	7
de	487	581	495	589	624	870	7
heridos	496	581	520	589	624	870	7
vía	521	581	531	589	624	870	7
aérea	532	581	549	589	624	870	7
durante	551	581	575	589	624	870	7
la	333	591	339	599	624	870	7
campaña	341	591	370	599	624	870	7
del	372	591	381	599	624	870	7
norte	383	591	400	599	624	870	7
de	402	591	409	599	624	870	7
África	411	591	431	599	624	870	7
1921-1927.	433	591	468	599	624	870	7
Med	470	591	484	599	624	870	7
mil	486	591	497	599	624	870	7
2006;	498	591	515	599	624	870	7
62(1):	517	591	536	599	624	870	7
41-7.	537	591	553	599	624	870	7
37.	319	601	328	609	624	870	7
De	333	601	342	609	624	870	7
Granda	345	601	369	609	624	870	7
Orive	372	601	389	609	624	870	7
J.	392	601	396	609	624	870	7
Sanidad	399	601	424	609	624	870	7
Militar	427	601	449	609	624	870	7
y	452	601	456	609	624	870	7
aspectos	458	601	484	609	624	870	7
sanitarios	487	601	517	609	624	870	7
en	520	601	527	609	624	870	7
Fernando	530	601	561	609	624	870	7
Poo	563	601	575	609	624	870	7
durante	333	611	357	619	624	870	7
el	359	611	364	619	624	870	7
gobierno	365	611	393	619	624	870	7
de	395	611	402	619	624	870	7
los	404	611	412	619	624	870	7
brigadieres	414	611	448	619	624	870	7
(1859-1869).	449	611	488	619	624	870	7
Sanid	490	611	507	619	624	870	7
mil	509	611	519	619	624	870	7
2011;	520	611	537	619	624	870	7
67(1):53-62.	538	611	575	619	624	870	7
Sanid.	445	795	471	806	624	870	7
mil.	474	795	490	806	624	870	7
2014;	492	795	515	806	624	870	7
70	518	795	528	806	624	870	7
(1)57	530	795	575	806	624	870	7
