05.	38	1	50	11	666	834	1
SUPLEMENTO	52	1	107	11	666	834	1
HELCOS	109	1	142	11	666	834	1
24(3)_1-838475462.e$S_GEROKOMOS	144	1	289	11	666	834	1
16/09/13	293	1	324	11	666	834	1
13:22	329	1	349	11	666	834	1
Página	353	1	378	11	666	834	1
133	380	1	394	11	666	834	1
Rincón	444	60	501	72	666	834	1
científico	507	60	581	72	666	834	1
COMUNICACIONES	409	83	581	95	666	834	1
132	57	117	74	128	666	834	1
133	592	117	606	127	666	834	1
Abordaje	85	117	141	133	666	834	1
de	145	117	160	133	666	834	1
enfermería	164	117	230	133	666	834	1
en	234	117	249	133	666	834	1
heridas	253	117	297	133	666	834	1
de	302	117	316	133	666	834	1
urgencias	320	117	378	133	666	834	1
Nursing	85	148	134	163	666	834	1
management	139	148	211	163	666	834	1
on	215	148	229	163	666	834	1
emergency	233	148	289	163	666	834	1
wound	294	148	332	163	666	834	1
R.	85	180	95	191	666	834	1
Fernando	98	180	139	191	666	834	1
García	142	180	169	191	666	834	1
González	172	180	212	191	666	834	1
Enfermero.	233	181	272	190	666	834	1
UGC	274	181	294	190	666	834	1
Cardiología.	296	181	339	190	666	834	1
Unidad	342	181	368	190	666	834	1
de	370	181	378	190	666	834	1
Hemodinámica.	381	181	437	190	666	834	1
Hospital	440	181	470	190	666	834	1
Universitario	472	181	517	190	666	834	1
de	520	181	528	190	666	834	1
Puerto	530	181	553	190	666	834	1
Real	556	181	571	190	666	834	1
(Cádiz).	233	192	261	201	666	834	1
Manuel	85	208	118	218	666	834	1
Gago	121	208	144	218	666	834	1
Fornells	147	208	181	218	666	834	1
Enfermero.	233	209	272	218	666	834	1
Centro	274	209	299	218	666	834	1
de	301	209	309	218	666	834	1
Salud	312	209	331	218	666	834	1
Pinillo	334	209	357	218	666	834	1
Chico.	359	209	382	218	666	834	1
Puerto	385	209	408	218	666	834	1
de	410	209	419	218	666	834	1
Santa	421	209	440	218	666	834	1
María.	443	209	466	218	666	834	1
Distrito	468	209	495	218	666	834	1
Sanitario	498	209	529	218	666	834	1
Cádiz-Bahía	531	209	574	218	666	834	1
La	233	220	241	229	666	834	1
Janda.	244	220	265	229	666	834	1
Sol	85	235	99	246	666	834	1
Chumilla	102	235	142	246	666	834	1
López	145	235	170	246	666	834	1
Enfermero.	233	237	272	246	666	834	1
UGC	274	237	294	246	666	834	1
Cardiología.	296	237	339	246	666	834	1
Unidad	342	237	368	246	666	834	1
de	370	237	378	246	666	834	1
Hemodinámica.	381	237	437	246	666	834	1
Hospital	440	237	470	246	666	834	1
Universitario	472	237	517	246	666	834	1
de	520	237	528	246	666	834	1
Puerto	530	237	553	246	666	834	1
Real	556	237	571	246	666	834	1
(Cádiz).	233	248	261	257	666	834	1
Victoriana	85	263	130	274	666	834	1
Gaztelu	133	263	165	274	666	834	1
Valdés	168	263	195	274	666	834	1
Doctora	233	264	261	273	666	834	1
en	264	264	272	273	666	834	1
Medicina	274	264	307	273	666	834	1
y	310	264	314	273	666	834	1
Cirugía.	316	264	345	273	666	834	1
Especialista	347	264	387	273	666	834	1
en	389	264	397	273	666	834	1
Medicina	400	264	433	273	666	834	1
Comunitaria.	435	264	482	273	666	834	1
Centro	484	264	509	273	666	834	1
de	512	264	520	273	666	834	1
Salud	522	264	542	273	666	834	1
Federico	544	264	574	273	666	834	1
Rubio.	233	275	256	284	666	834	1
El	259	275	266	284	666	834	1
Puerto	268	275	292	284	666	834	1
de	294	275	302	284	666	834	1
Santa	305	275	324	284	666	834	1
María	326	275	347	284	666	834	1
(Cádiz).	349	275	377	284	666	834	1
Correspondencia:	85	293	151	300	666	834	1
R.	85	303	94	312	666	834	1
Fernando	96	303	131	312	666	834	1
García	133	303	157	312	666	834	1
González	160	303	194	312	666	834	1
C/	85	314	95	323	666	834	1
Castillo	97	314	125	323	666	834	1
de	128	314	136	323	666	834	1
San	139	314	152	323	666	834	1
Marcos,	155	314	184	323	666	834	1
n.º	186	314	197	323	666	834	1
23	200	314	209	323	666	834	1
11500	85	325	109	334	666	834	1
Puerto	111	325	136	334	666	834	1
de	138	325	147	334	666	834	1
Santa	149	325	169	334	666	834	1
María	171	325	193	334	666	834	1
(Cádiz)	196	325	223	334	666	834	1
Teléf.:	85	336	106	345	666	834	1
649	109	336	122	345	666	834	1
956	125	336	139	345	666	834	1
542	142	336	156	345	666	834	1
025	159	336	173	345	666	834	1
E-mail:	85	347	112	356	666	834	1
fernandogarcia62@gmail.com	115	347	224	356	666	834	1
RESUMEN	85	405	129	413	666	834	1
PALABRAS	85	572	133	580	666	834	1
CLAVE	136	572	165	580	666	834	1
Herida	85	582	111	591	666	834	1
aguda,	113	582	137	591	666	834	1
cicatrización	140	582	185	591	666	834	1
de	188	582	197	591	666	834	1
heridas,	199	582	228	591	666	834	1
clasificación	230	582	274	591	666	834	1
de	277	582	286	591	666	834	1
heridas.	288	582	317	591	666	834	1
SUMMARY	85	605	131	613	666	834	1
KEYWORDS	85	738	137	747	666	834	1
Acute	85	749	104	758	666	834	1
wound,	107	749	133	758	666	834	1
wound	136	749	160	758	666	834	1
healing,	162	749	190	758	666	834	1
wound	192	749	216	758	666	834	1
classification.	219	749	265	758	666	834	1
GEROKOMOS	272	778	323	786	666	834	1
2013;	325	778	343	786	666	834	1
24	345	778	353	786	666	834	1
(3):	355	778	366	786	666	834	1
132-138	368	778	395	786	666	834	1
INTRODUCCIÓN	426	405	501	413	666	834	1
Una	426	416	442	425	666	834	1
herida	444	416	468	425	666	834	1
es	470	416	477	425	666	834	1
el	480	416	486	425	666	834	1
efecto	489	416	511	425	666	834	1
producido	514	416	553	425	666	834	1
por	556	416	569	425	666	834	1
un	571	416	581	425	666	834	1
agente	426	427	449	436	666	834	1
externo	451	427	479	436	666	834	1
que	481	427	494	436	666	834	1
actúa	496	427	515	436	666	834	1
de	518	427	526	436	666	834	1
manera	528	427	555	436	666	834	1
brusca	558	427	581	436	666	834	1
sobre	426	438	446	447	666	834	1
una	450	438	464	447	666	834	1
parte	469	438	488	447	666	834	1
de	492	438	501	447	666	834	1
nuestro	506	438	534	447	666	834	1
organismo,	539	438	581	447	666	834	1
superando	426	449	464	458	666	834	1
la	466	449	472	458	666	834	1
resistencia	474	449	511	458	666	834	1
de	513	449	522	458	666	834	1
los	524	449	534	458	666	834	1
tejidos	536	449	560	458	666	834	1
sobre	562	449	581	458	666	834	1
los	426	460	436	469	666	834	1
que	439	460	452	469	666	834	1
incide,	455	460	481	469	666	834	1
causando	483	460	518	469	666	834	1
una	521	460	535	469	666	834	1
rotura	537	460	561	469	666	834	1
de	563	460	572	469	666	834	1
la	575	460	581	469	666	834	1
superficie	426	471	461	480	666	834	1
cutánea	463	471	491	480	666	834	1
o	493	471	498	480	666	834	1
mucosa,	500	471	530	480	666	834	1
ya	533	471	541	480	666	834	1
sea	543	471	554	480	666	834	1
produ-	556	471	581	480	666	834	1
cida	426	482	441	491	666	834	1
accidentalmente	443	482	505	491	666	834	1
por	507	482	520	491	666	834	1
traumatismos	523	482	574	491	666	834	1
u	576	482	581	491	666	834	1
otras	426	493	443	503	666	834	1
agresiones	445	493	482	503	666	834	1
a	484	493	488	503	666	834	1
la	490	493	496	503	666	834	1
piel,	498	493	514	503	666	834	1
o	516	493	520	503	666	834	1
por	522	493	535	503	666	834	1
un	537	493	547	503	666	834	1
acto	549	493	564	503	666	834	1
qui-	566	493	581	503	666	834	1
rúrgico.	426	504	455	514	666	834	1
En	457	504	468	514	666	834	1
definitiva,	470	504	507	514	666	834	1
es	510	504	517	514	666	834	1
una	519	504	533	514	666	834	1
lesión	535	504	557	514	666	834	1
carac-	559	504	581	514	666	834	1
terizada	426	515	455	525	666	834	1
por	457	515	470	525	666	834	1
una	472	515	486	525	666	834	1
discontinuidad	489	515	544	525	666	834	1
en	547	515	556	525	666	834	1
el	558	515	564	525	666	834	1
epi-	567	515	581	525	666	834	1
telio	426	527	442	536	666	834	1
que	444	527	457	536	666	834	1
lo	460	527	467	536	666	834	1
reviste.	469	527	495	536	666	834	1
Actualmente,	436	538	484	547	666	834	1
el	487	538	493	547	666	834	1
profesional	495	538	535	547	666	834	1
de	538	538	546	547	666	834	1
enferme-	548	538	581	547	666	834	1
ría	426	549	435	558	666	834	1
se	438	549	445	558	666	834	1
enfrenta	448	549	479	558	666	834	1
a	482	549	486	558	666	834	1
diario	489	549	511	558	666	834	1
a	514	549	517	558	666	834	1
diferentes	520	549	557	558	666	834	1
situa-	560	549	581	558	666	834	1
ciones	426	560	448	569	666	834	1
relacionadas	451	560	495	569	666	834	1
con	498	560	511	569	666	834	1
las	514	560	523	569	666	834	1
heridas	525	560	551	569	666	834	1
agudas;	554	560	581	569	666	834	1
sin	426	571	436	580	666	834	1
duda,	438	571	459	580	666	834	1
la	460	571	467	580	666	834	1
infección	468	571	502	580	666	834	1
es	504	571	511	580	666	834	1
una	512	571	526	580	666	834	1
de	528	571	536	580	666	834	1
ellas	538	571	554	580	666	834	1
e	555	571	559	580	666	834	1
indu-	561	571	581	580	666	834	1
dablemente	426	582	470	591	666	834	1
de	473	582	481	591	666	834	1
las	484	582	494	591	666	834	1
de	497	582	506	591	666	834	1
mayor	509	582	533	591	666	834	1
impacto.	535	582	569	591	666	834	1
La	572	582	581	591	666	834	1
lucha	426	593	445	602	666	834	1
por	447	593	460	602	666	834	1
la	462	593	468	602	666	834	1
infección	470	593	503	602	666	834	1
deberíamos	505	593	547	602	666	834	1
plantear	549	593	578	602	666	834	1
-	578	593	581	602	666	834	1
la	426	604	432	614	666	834	1
mediante	435	604	470	614	666	834	1
un	473	604	483	614	666	834	1
abordaje	486	604	518	614	666	834	1
interdisciplinar,	521	604	581	614	666	834	1
haciendo	426	615	459	625	666	834	1
especial	461	615	489	625	666	834	1
hincapié	491	615	522	625	666	834	1
en	524	615	532	625	666	834	1
el	534	615	541	625	666	834	1
exhaustivo	543	615	581	625	666	834	1
lavado	426	626	449	636	666	834	1
de	452	626	460	636	666	834	1
manos,	463	626	489	636	666	834	1
adecuado	491	626	526	636	666	834	1
instrumental	528	626	575	636	666	834	1
a	577	626	581	636	666	834	1
utilizar	426	637	452	647	666	834	1
así	454	637	464	647	666	834	1
como	466	637	487	647	666	834	1
la	490	637	496	647	666	834	1
correcta	498	637	528	647	666	834	1
realización	530	637	570	647	666	834	1
de	572	637	581	647	666	834	1
los	426	649	436	658	666	834	1
distintos	438	649	470	658	666	834	1
procedimientos	472	649	529	658	666	834	1
con	532	649	545	658	666	834	1
las	548	649	557	658	666	834	1
medi-	559	649	581	658	666	834	1
das	426	660	438	669	666	834	1
asépticas	441	660	474	669	666	834	1
adecuadas	478	660	516	669	666	834	1
y	519	660	523	669	666	834	1
abordaje	527	660	559	669	666	834	1
de	563	660	571	669	666	834	1
la	575	660	581	669	666	834	1
herida,	426	671	452	680	666	834	1
sin	455	671	466	680	666	834	1
olvidar	470	671	496	680	666	834	1
la	500	671	506	680	666	834	1
cura	509	671	526	680	666	834	1
adecuada	529	671	564	680	666	834	1
y	567	671	571	680	666	834	1
el	575	671	581	680	666	834	1
material	426	682	455	691	666	834	1
idóneo.	458	682	485	691	666	834	1
Todas	436	693	457	702	666	834	1
estas	460	693	477	702	666	834	1
son	479	693	492	702	666	834	1
pues	494	693	511	702	666	834	1
las	513	693	523	702	666	834	1
piedras	525	693	551	702	666	834	1
angula-	554	693	581	702	666	834	1
res	426	704	436	713	666	834	1
para	439	704	455	713	666	834	1
una	458	704	472	713	666	834	1
buena	475	704	497	713	666	834	1
prevención,	500	704	544	713	666	834	1
ya	547	704	555	713	666	834	1
que	558	704	572	713	666	834	1
el	575	704	581	713	666	834	1
correcto	426	715	455	724	666	834	1
seguimiento	456	715	499	724	666	834	1
de	501	715	510	724	666	834	1
todos	511	715	531	724	666	834	1
estos	533	715	549	724	666	834	1
procesos	551	715	581	724	666	834	1
en	426	726	435	736	666	834	1
el	437	726	443	736	666	834	1
cuidado	446	726	476	736	666	834	1
de	479	726	487	736	666	834	1
la	490	726	496	736	666	834	1
herida	499	726	522	736	666	834	1
va	525	726	533	736	666	834	1
a	536	726	540	736	666	834	1
reducir	542	726	569	736	666	834	1
las	572	726	581	736	666	834	1
tasas	426	737	442	747	666	834	1
de	444	737	452	747	666	834	1
infección	454	737	487	747	666	834	1
y	489	737	493	747	666	834	1
sus	495	737	505	747	666	834	1
complicaciones,	507	737	564	747	666	834	1
ade-	566	737	581	747	666	834	1
más	426	748	440	758	666	834	1
de	442	748	451	758	666	834	1
disminuir	453	748	489	758	666	834	1
el	491	748	498	758	666	834	1
tiempo	500	748	526	758	666	834	1
de	528	748	537	758	666	834	1
hospitaliza-	539	748	581	758	666	834	1
ción	426	760	442	769	666	834	1
de	444	760	453	769	666	834	1
los	455	760	465	769	666	834	1
pacientes	467	760	501	769	666	834	1
con	503	760	517	769	666	834	1
los	519	760	529	769	666	834	1
consiguientes	532	760	581	769	666	834	1
05.	38	1	50	11	666	834	2
SUPLEMENTO	52	1	107	11	666	834	2
HELCOS	109	1	142	11	666	834	2
24(3)_1-838475462.e$S_GEROKOMOS	144	1	289	11	666	834	2
16/09/13	293	1	324	11	666	834	2
13:22	329	1	349	11	666	834	2
Página	353	1	378	11	666	834	2
134	380	1	394	11	666	834	2
García	153	35	174	43	666	834	2
González	176	35	204	43	666	834	2
R.	206	35	214	43	666	834	2
F.;	216	35	223	43	666	834	2
Gago	225	35	242	43	666	834	2
Fornells	244	35	268	43	666	834	2
M.	271	35	280	43	666	834	2
F.;	282	35	289	43	666	834	2
Chumilla	292	35	321	43	666	834	2
López	323	35	342	43	666	834	2
S.;	344	35	352	43	666	834	2
Gaztelu	354	35	378	43	666	834	2
Valdés	380	35	400	43	666	834	2
V.:	402	35	410	43	666	834	2
ABORDAJE	195	45	235	53	666	834	2
DE	238	45	248	53	666	834	2
ENFERMERÍA	251	45	301	53	666	834	2
EN	303	45	314	53	666	834	2
HERIDAS	316	45	350	53	666	834	2
DE	352	45	363	53	666	834	2
URGENCIAS	365	45	410	53	666	834	2
a	163	66	168	78	666	834	2
b	327	66	333	78	666	834	2
c	495	66	500	78	666	834	2
133	592	117	609	128	666	834	2
134	60	117	74	127	666	834	2
Fig.	85	192	97	199	666	834	2
1.	99	192	105	199	666	834	2
a)	107	192	112	199	666	834	2
Cuerpo	114	192	138	199	666	834	2
extraño.	140	192	165	199	666	834	2
Restos	167	192	186	199	666	834	2
de	188	192	196	199	666	834	2
gasa	198	192	210	199	666	834	2
en	212	192	220	199	666	834	2
lecho	222	192	238	199	666	834	2
de	240	192	247	199	666	834	2
herida.	249	192	271	199	666	834	2
b)	275	192	281	199	666	834	2
Desbridamiento	283	192	333	199	666	834	2
cortante.	335	192	362	199	666	834	2
c)	366	192	372	199	666	834	2
Resultado	374	192	405	199	666	834	2
final	407	192	420	199	666	834	2
tras	422	192	433	199	666	834	2
desbridamiento	435	192	483	199	666	834	2
quirúrgico	485	192	518	199	666	834	2
(quirófano).	520	192	557	199	666	834	2
ahorros	85	216	112	225	666	834	2
de	114	216	123	225	666	834	2
recursos,	125	216	156	225	666	834	2
no	159	216	168	225	666	834	2
solo	170	216	185	225	666	834	2
materiales	187	216	223	225	666	834	2
sino	225	216	240	225	666	834	2
también	85	227	115	236	666	834	2
de	117	227	125	236	666	834	2
humanos	128	227	161	236	666	834	2
(1,	163	227	173	236	666	834	2
2).	175	227	185	236	666	834	2
Las	95	238	108	247	666	834	2
heridas	111	238	138	247	666	834	2
agudas,	141	238	169	247	666	834	2
a	172	238	176	247	666	834	2
diferencia	179	238	216	247	666	834	2
de	219	238	228	247	666	834	2
las	231	238	240	247	666	834	2
heridas	85	249	112	258	666	834	2
crónicas,	115	249	148	258	666	834	2
normalmente	151	249	202	258	666	834	2
tienen	204	249	228	258	666	834	2
un	230	249	240	258	666	834	2
proceso	85	260	113	270	666	834	2
de	115	260	124	270	666	834	2
reparación	126	260	164	270	666	834	2
dinámico,	167	260	204	270	666	834	2
ordenado	206	260	240	270	666	834	2
y	85	271	89	281	666	834	2
escalonado	92	271	131	281	666	834	2
que	134	271	147	281	666	834	2
concluye	150	271	182	281	666	834	2
con	184	271	198	281	666	834	2
la	200	271	206	281	666	834	2
restaura-	209	271	240	281	666	834	2
ción	85	282	101	292	666	834	2
continua	104	282	138	292	666	834	2
de	141	282	150	292	666	834	2
la	152	282	159	292	666	834	2
integridad	161	282	201	292	666	834	2
de	203	282	212	292	666	834	2
la	215	282	221	292	666	834	2
piel,	224	282	240	292	666	834	2
pero	85	294	102	303	666	834	2
hay	104	294	117	303	666	834	2
elementos	120	294	158	303	666	834	2
que	160	294	174	303	666	834	2
pueden	176	294	204	303	666	834	2
interferir	207	294	240	303	666	834	2
en	85	305	94	314	666	834	2
el	96	305	102	314	666	834	2
proceso	104	305	131	314	666	834	2
de	133	305	142	314	666	834	2
cicatrización	144	305	189	314	666	834	2
(3,	191	305	201	314	666	834	2
4,	203	305	210	314	666	834	2
5,	212	305	219	314	666	834	2
6,	221	305	228	314	666	834	2
7).	230	305	240	314	666	834	2
El	95	316	103	325	666	834	2
profesional	105	316	145	325	666	834	2
de	148	316	156	325	666	834	2
enfermería	159	316	198	325	666	834	2
debe	200	316	217	325	666	834	2
cono-	219	316	240	325	666	834	2
cer	85	327	96	336	666	834	2
que	99	327	113	336	666	834	2
el	116	327	122	336	666	834	2
proceso	126	327	154	336	666	834	2
de	158	327	166	336	666	834	2
cicatrización	169	327	217	336	666	834	2
no	221	327	230	336	666	834	2
es	233	327	240	336	666	834	2
igual	85	338	103	347	666	834	2
en	106	338	114	347	666	834	2
todos	117	338	137	347	666	834	2
los	140	338	150	347	666	834	2
pacientes	152	338	187	347	666	834	2
y	189	338	193	347	666	834	2
que	196	338	209	347	666	834	2
varía	212	338	229	347	666	834	2
de	232	338	240	347	666	834	2
acuerdo	85	349	114	358	666	834	2
con	116	349	130	358	666	834	2
la	132	349	139	358	666	834	2
vulnerabilidad	141	349	194	358	666	834	2
a	197	349	200	358	666	834	2
reacciones	203	349	240	358	666	834	2
indeseables,	85	360	130	369	666	834	2
las	135	360	144	369	666	834	2
cuales	149	360	171	369	666	834	2
dependen	176	360	213	369	666	834	2
de	217	360	226	369	666	834	2
un	230	360	240	369	666	834	2
grupo	85	371	107	381	666	834	2
de	110	371	118	381	666	834	2
factores	121	371	150	381	666	834	2
locales	152	371	177	381	666	834	2
y	179	371	183	381	666	834	2
generales;	186	371	222	381	666	834	2
ade-	225	371	240	381	666	834	2
más,	85	382	102	392	666	834	2
debe	104	382	122	392	666	834	2
aplicar	124	382	148	392	666	834	2
los	151	382	161	392	666	834	2
principios	163	382	200	392	666	834	2
importan-	203	382	240	392	666	834	2
tes	85	393	95	403	666	834	2
en	97	393	105	403	666	834	2
el	107	393	113	403	666	834	2
cuidado	115	393	144	403	666	834	2
de	146	393	155	403	666	834	2
las	157	393	166	403	666	834	2
heridas,	168	393	196	403	666	834	2
que	198	393	211	403	666	834	2
lo	213	393	220	403	666	834	2
guia-	222	393	240	403	666	834	2
rán	85	404	97	414	666	834	2
en	102	404	110	414	666	834	2
la	115	404	121	414	666	834	2
atención	125	404	158	414	666	834	2
al	162	404	168	414	666	834	2
paciente	172	404	204	414	666	834	2
al	208	404	214	414	666	834	2
poder	219	404	240	414	666	834	2
seleccionar	85	416	125	425	666	834	2
la	126	416	133	425	666	834	2
alternativa	134	416	172	425	666	834	2
terapéutica	174	416	214	425	666	834	2
conve-	216	416	240	425	666	834	2
niente	85	427	109	436	666	834	2
en	112	427	120	436	666	834	2
el	123	427	129	436	666	834	2
tratamiento	132	427	177	436	666	834	2
local	180	427	197	436	666	834	2
y	200	427	204	436	666	834	2
cuidados	207	427	240	436	666	834	2
posteriores	85	438	124	447	666	834	2
(8,	127	438	137	447	666	834	2
9).	139	438	149	447	666	834	2
FACTORES	85	461	132	469	666	834	2
QUE	134	461	154	469	666	834	2
AFECTAN	157	461	200	469	666	834	2
A	202	461	209	469	666	834	2
LA	212	461	224	469	666	834	2
CICATRIZACIÓN	85	472	160	480	666	834	2
DE	162	472	175	480	666	834	2
LA	178	472	190	480	666	834	2
HERIDA	192	472	229	480	666	834	2
La	85	482	94	492	666	834	2
curación	97	482	130	492	666	834	2
de	132	482	141	492	666	834	2
heridas,	143	482	173	492	666	834	2
como	176	482	197	492	666	834	2
un	199	482	209	492	666	834	2
proceso	212	482	240	492	666	834	2
biológico	85	493	120	503	666	834	2
normal	124	493	152	503	666	834	2
en	156	493	165	503	666	834	2
nuestro	169	493	197	503	666	834	2
cuerpo,	201	493	230	503	666	834	2
se	233	493	240	503	666	834	2
logra	85	504	103	514	666	834	2
a	105	504	109	514	666	834	2
través	111	504	131	514	666	834	2
de	133	504	142	514	666	834	2
cuatro	144	504	167	514	666	834	2
fases	168	504	185	514	666	834	2
con	187	504	200	514	666	834	2
precisión	202	504	234	514	666	834	2
y	236	504	240	514	666	834	2
altamente	85	515	121	525	666	834	2
programadas:	124	515	173	525	666	834	2
hemostasia,	176	515	218	525	666	834	2
infla-	221	515	240	525	666	834	2
mación,	85	527	115	536	666	834	2
proliferación	116	527	163	536	666	834	2
y	165	527	169	536	666	834	2
remodelación.	171	527	223	536	666	834	2
Para	225	527	240	536	666	834	2
que	85	538	99	547	666	834	2
una	101	538	115	547	666	834	2
herida	118	538	142	547	666	834	2
se	144	538	151	547	666	834	2
cure	154	538	170	547	666	834	2
correctamente,	172	538	228	547	666	834	2
las	231	538	240	547	666	834	2
cuatro	85	549	108	558	666	834	2
fases	110	549	127	558	666	834	2
deben	129	549	151	558	666	834	2
producirse	153	549	192	558	666	834	2
en	194	549	203	558	666	834	2
la	205	549	211	558	666	834	2
secuen-	213	549	240	558	666	834	2
cia	85	560	95	569	666	834	2
adecuada	98	560	131	569	666	834	2
y	134	560	138	569	666	834	2
dentro	140	560	165	569	666	834	2
de	167	560	176	569	666	834	2
un	178	560	188	569	666	834	2
tiempo	190	560	216	569	666	834	2
deter-	219	560	240	569	666	834	2
minado;	85	571	117	580	666	834	2
esta	120	571	134	580	666	834	2
serie	138	571	155	580	666	834	2
de	158	571	167	580	666	834	2
eventos	170	571	198	580	666	834	2
biológicos	202	571	240	580	666	834	2
establecidos	85	582	128	591	666	834	2
intentan	130	582	161	591	666	834	2
devolver	163	582	193	591	666	834	2
la	195	582	201	591	666	834	2
integridad	203	582	240	591	666	834	2
anatómica,	85	593	126	602	666	834	2
funcional	128	593	163	602	666	834	2
y	166	593	170	602	666	834	2
estética	172	593	199	602	666	834	2
de	202	593	211	602	666	834	2
los	213	593	223	602	666	834	2
teji-	226	593	240	602	666	834	2
dos	85	604	98	614	666	834	2
lesionados,	102	604	144	614	666	834	2
dejando	147	604	178	614	666	834	2
finalmente	182	604	223	614	666	834	2
una	226	604	240	614	666	834	2
cicatriz.	85	615	115	625	666	834	2
Pero	120	615	137	625	666	834	2
hay	142	615	155	625	666	834	2
factores	160	615	189	625	666	834	2
que	194	615	208	625	666	834	2
pueden	212	615	240	625	666	834	2
interferir	85	626	119	636	666	834	2
con	121	626	135	636	666	834	2
una	137	626	151	636	666	834	2
o	154	626	158	636	666	834	2
más	161	626	175	636	666	834	2
fases	178	626	195	636	666	834	2
de	197	626	206	636	666	834	2
este	208	626	222	636	666	834	2
pro-	225	626	240	636	666	834	2
ceso,	85	638	103	647	666	834	2
causando	106	638	141	647	666	834	2
así	144	638	154	647	666	834	2
la	157	638	163	647	666	834	2
curación	166	638	199	647	666	834	2
de	202	638	211	647	666	834	2
heridas	213	638	240	647	666	834	2
de	85	649	94	658	666	834	2
manera	96	649	123	658	666	834	2
inadecuada	125	649	166	658	666	834	2
o	169	649	173	658	666	834	2
dañada	176	649	202	658	666	834	2
(10,	204	649	219	658	666	834	2
11).	222	649	237	658	666	834	2
Factores	85	671	118	680	666	834	2
locales	121	671	147	680	666	834	2
Son	85	682	100	691	666	834	2
los	102	682	113	691	666	834	2
que	116	682	129	691	666	834	2
influyen	132	682	164	691	666	834	2
directamente	167	682	216	691	666	834	2
en	219	682	228	691	666	834	2
las	231	682	240	691	666	834	2
características	85	693	135	702	666	834	2
de	136	693	145	702	666	834	2
la	147	693	153	702	666	834	2
herida,	155	693	180	702	666	834	2
mientras	182	693	213	702	666	834	2
que	215	693	229	702	666	834	2
los	231	693	240	702	666	834	2
factores	85	704	114	713	666	834	2
sistémicos	118	704	157	713	666	834	2
se	161	704	168	713	666	834	2
relacionan	172	704	212	713	666	834	2
con	216	704	230	713	666	834	2
el	234	704	240	713	666	834	2
estado	85	715	108	725	666	834	2
general	110	715	136	725	666	834	2
de	138	715	146	725	666	834	2
salud	148	715	167	725	666	834	2
o	169	715	174	725	666	834	2
estado	176	715	199	725	666	834	2
de	201	715	209	725	666	834	2
la	211	715	217	725	666	834	2
enfer-	219	715	240	725	666	834	2
medad	85	726	111	736	666	834	2
del	114	726	125	736	666	834	2
individuo	129	726	166	736	666	834	2
y	170	726	174	736	666	834	2
que	177	726	191	736	666	834	2
afectan	194	726	221	736	666	834	2
a	225	726	229	736	666	834	2
su	232	726	240	736	666	834	2
capacidad	85	737	121	747	666	834	2
de	123	737	132	747	666	834	2
curación.	134	737	168	747	666	834	2
Muchos	95	748	125	758	666	834	2
de	128	748	137	758	666	834	2
estos	139	748	157	758	666	834	2
factores	160	748	188	758	666	834	2
están	191	748	210	758	666	834	2
relacio-	213	748	240	758	666	834	2
nados	85	760	107	769	666	834	2
y	109	760	113	769	666	834	2
los	116	760	126	769	666	834	2
factores	129	760	157	769	666	834	2
sistémicos	160	760	197	769	666	834	2
que	200	760	213	769	666	834	2
actúan	216	760	240	769	666	834	2
a	255	216	259	225	666	834	2
través	262	216	283	225	666	834	2
de	285	216	294	225	666	834	2
los	296	216	306	225	666	834	2
efectos	309	216	334	225	666	834	2
locales	336	216	360	225	666	834	2
que	362	216	376	225	666	834	2
afectan	378	216	404	225	666	834	2
a	407	216	411	225	666	834	2
la	255	227	262	236	666	834	2
cicatrización	264	227	310	236	666	834	2
de	312	227	321	236	666	834	2
heridas.	323	227	351	236	666	834	2
Oxigenación	255	250	295	258	666	834	2
de	298	250	304	258	666	834	2
la	307	250	314	258	666	834	2
zona	316	250	332	258	666	834	2
Cualquier	255	260	293	269	666	834	2
elemento	296	260	331	269	666	834	2
que	334	260	347	269	666	834	2
impida	350	260	377	269	666	834	2
o	379	260	384	269	666	834	2
dismi-	387	260	411	269	666	834	2
nuya	255	271	273	281	666	834	2
la	276	271	282	281	666	834	2
circulación	285	271	325	281	666	834	2
de	328	271	337	281	666	834	2
la	339	271	345	281	666	834	2
sangre	348	271	371	281	666	834	2
en	374	271	382	281	666	834	2
la	385	271	391	281	666	834	2
zona	394	271	411	281	666	834	2
de	255	282	264	292	666	834	2
una	267	282	281	292	666	834	2
herida	283	282	307	292	666	834	2
retarda	309	282	335	292	666	834	2
su	338	282	346	292	666	834	2
cicatrización	348	282	395	292	666	834	2
y	398	282	402	292	666	834	2
la	404	282	411	292	666	834	2
hace	255	293	272	303	666	834	2
más	275	293	290	303	666	834	2
vulnerable	293	293	332	303	666	834	2
a	335	293	339	303	666	834	2
infecciones,	342	293	387	303	666	834	2
como	390	293	411	303	666	834	2
ocurre	255	304	279	314	666	834	2
en	281	304	289	314	666	834	2
ocasiones	291	304	326	314	666	834	2
con	328	304	341	314	666	834	2
determinados	343	304	393	314	666	834	2
ven-	395	304	411	314	666	834	2
dajes	255	316	273	325	666	834	2
apretados,	275	316	313	325	666	834	2
arterias	315	316	341	325	666	834	2
dañadas,	343	316	375	325	666	834	2
etc.	377	316	390	325	666	834	2
Aun-	392	316	411	325	666	834	2
que	255	327	269	336	666	834	2
se	273	327	280	336	666	834	2
ha	283	327	292	336	666	834	2
comprobado	296	327	344	336	666	834	2
que	347	327	361	336	666	834	2
un	365	327	375	336	666	834	2
pequeño	378	327	411	336	666	834	2
grado	255	338	276	347	666	834	2
de	278	338	287	347	666	834	2
edema	289	338	312	347	666	834	2
estimula	314	338	345	347	666	834	2
la	347	338	353	347	666	834	2
fibroplasia,	355	338	395	347	666	834	2
for-	397	338	411	347	666	834	2
mando	255	349	282	358	666	834	2
parte	286	349	305	358	666	834	2
del	309	349	321	358	666	834	2
tejido	325	349	346	358	666	834	2
de	350	349	359	358	666	834	2
granulación,	363	349	411	358	666	834	2
cuando	255	360	283	369	666	834	2
es	285	360	292	369	666	834	2
considerable	294	360	340	369	666	834	2
retrasa	343	360	366	369	666	834	2
la	369	360	375	369	666	834	2
cicatriza-	377	360	411	369	666	834	2
ción	255	371	271	380	666	834	2
e	273	371	277	380	666	834	2
inhibe	279	371	302	380	666	834	2
el	304	371	310	380	666	834	2
transporte	312	371	349	380	666	834	2
al	351	371	357	380	666	834	2
área	359	371	373	380	666	834	2
de	375	371	384	380	666	834	2
las	386	371	395	380	666	834	2
sus-	397	371	411	380	666	834	2
tancias	255	382	281	391	666	834	2
necesarias	285	382	323	391	666	834	2
para	327	382	343	391	666	834	2
este	347	382	361	391	666	834	2
proceso.	365	382	396	391	666	834	2
En	400	382	411	391	666	834	2
resumen,	255	393	290	403	666	834	2
el	292	393	299	403	666	834	2
nivel	301	393	320	403	666	834	2
de	322	393	331	403	666	834	2
oxígeno	333	393	363	403	666	834	2
adecuado	366	393	401	403	666	834	2
es	404	393	411	403	666	834	2
crucial	255	404	281	414	666	834	2
para	283	404	299	414	666	834	2
la	302	404	308	414	666	834	2
curación	311	404	343	414	666	834	2
de	346	404	355	414	666	834	2
las	357	404	367	414	666	834	2
heridas.	369	404	399	414	666	834	2
La	402	404	411	414	666	834	2
hipoxia	255	415	282	425	666	834	2
y	284	415	288	425	666	834	2
la	290	415	296	425	666	834	2
isquemia	298	415	331	425	666	834	2
son	332	415	345	425	666	834	2
las	347	415	356	425	666	834	2
causas	358	415	380	425	666	834	2
más	382	415	396	425	666	834	2
fre-	398	415	411	425	666	834	2
cuentes	255	427	283	436	666	834	2
del	285	427	296	436	666	834	2
retraso	298	427	323	436	666	834	2
de	325	427	334	436	666	834	2
la	336	427	342	436	666	834	2
cicatrización,	345	427	393	436	666	834	2
pro-	395	427	411	436	666	834	2
vocando	255	438	287	447	666	834	2
la	290	438	297	447	666	834	2
depleción	300	438	336	447	666	834	2
de	339	438	348	447	666	834	2
los	351	438	362	447	666	834	2
bordes	365	438	390	447	666	834	2
de	393	438	401	447	666	834	2
la	404	438	411	447	666	834	2
herida,	255	449	282	458	666	834	2
dificulta	286	449	317	458	666	834	2
la	321	449	327	458	666	834	2
síntesis	331	449	358	458	666	834	2
de	362	449	371	458	666	834	2
colágeno,	375	449	411	458	666	834	2
impide	255	460	282	469	666	834	2
la	287	460	293	469	666	834	2
migración	298	460	337	469	666	834	2
de	341	460	350	469	666	834	2
fibroblastos,	355	460	402	469	666	834	2
y	407	460	411	469	666	834	2
reduce	255	471	280	480	666	834	2
los	283	471	293	480	666	834	2
mecanismos	296	471	342	480	666	834	2
de	345	471	353	480	666	834	2
defensa	356	471	384	480	666	834	2
contra	387	471	411	480	666	834	2
la	255	482	262	491	666	834	2
invasión	264	482	295	491	666	834	2
bacteriana,	297	482	337	491	666	834	2
aumentando	339	482	386	491	666	834	2
la	388	482	394	491	666	834	2
sus-	397	482	411	491	666	834	2
ceptibilidad	255	493	299	502	666	834	2
de	301	493	310	502	666	834	2
la	312	493	319	502	666	834	2
herida	321	493	344	502	666	834	2
a	347	493	350	502	666	834	2
la	353	493	359	502	666	834	2
infección.	361	493	398	502	666	834	2
En	400	493	411	502	666	834	2
general,	255	504	284	514	666	834	2
la	286	504	292	514	666	834	2
hipoxia	295	504	322	514	666	834	2
es	324	504	331	514	666	834	2
el	333	504	339	514	666	834	2
mecanismo	341	504	383	514	666	834	2
común	385	504	411	514	666	834	2
por	255	515	268	525	666	834	2
el	271	515	277	525	666	834	2
que	279	515	293	525	666	834	2
otros	295	515	314	525	666	834	2
factores	316	515	344	525	666	834	2
dificultan	347	515	383	525	666	834	2
la	385	515	391	525	666	834	2
cica-	394	515	411	525	666	834	2
trización,	255	526	290	536	666	834	2
siendo	293	526	317	536	666	834	2
el	319	526	326	536	666	834	2
único	328	526	349	536	666	834	2
proceso	352	526	380	536	666	834	2
de	382	526	391	536	666	834	2
cica-	394	526	411	536	666	834	2
trización	255	537	287	547	666	834	2
favorecido	289	537	326	547	666	834	2
por	328	537	341	547	666	834	2
la	343	537	349	547	666	834	2
hipoxia	351	537	378	547	666	834	2
la	380	537	386	547	666	834	2
angio-	388	537	411	547	666	834	2
génesis.	255	549	283	558	666	834	2
Una	285	549	300	558	666	834	2
opción	302	549	328	558	666	834	2
terapéutica	329	549	370	558	666	834	2
que	371	549	385	558	666	834	2
a	387	549	390	558	666	834	2
veces	392	549	411	558	666	834	2
puede	255	560	278	569	666	834	2
superar	281	560	309	569	666	834	2
la	312	560	318	569	666	834	2
influencia	321	560	359	569	666	834	2
de	362	560	370	569	666	834	2
la	373	560	380	569	666	834	2
hipoxia	383	560	411	569	666	834	2
tisular	255	571	278	580	666	834	2
es	280	571	287	580	666	834	2
la	289	571	295	580	666	834	2
terapia	297	571	322	580	666	834	2
de	324	571	332	580	666	834	2
oxígeno	334	571	363	580	666	834	2
(12,	365	571	380	580	666	834	2
13,	382	571	394	580	666	834	2
14).	396	571	411	580	666	834	2
Infección	255	594	293	602	666	834	2
Una	255	604	271	613	666	834	2
vez	274	604	286	613	666	834	2
lesionada	289	604	324	613	666	834	2
la	327	604	333	613	666	834	2
piel,	336	604	353	613	666	834	2
los	356	604	366	613	666	834	2
microorga-	369	604	411	613	666	834	2
nismos	255	615	282	624	666	834	2
que	284	615	298	624	666	834	2
están	300	615	319	624	666	834	2
normalmente	322	615	372	624	666	834	2
secuestra-	375	615	411	624	666	834	2
dos	255	626	268	636	666	834	2
en	270	626	279	636	666	834	2
la	281	626	288	636	666	834	2
superficie	290	626	325	636	666	834	2
de	327	626	336	636	666	834	2
la	338	626	344	636	666	834	2
piel	347	626	360	636	666	834	2
tienen	363	626	385	636	666	834	2
acceso	388	626	411	636	666	834	2
directo	255	637	281	647	666	834	2
a	283	637	287	647	666	834	2
los	290	637	300	647	666	834	2
tejidos	302	637	327	647	666	834	2
subyacentes.	329	637	375	647	666	834	2
El	377	637	385	647	666	834	2
estado	387	637	411	647	666	834	2
del	255	648	266	658	666	834	2
individuo	268	648	303	658	666	834	2
y	305	648	309	658	666	834	2
su	311	648	319	658	666	834	2
respuesta	321	648	354	658	666	834	2
ante	355	648	371	658	666	834	2
la	373	648	379	658	666	834	2
invasión	381	648	411	658	666	834	2
de	255	660	264	669	666	834	2
microorganismos	270	660	336	669	666	834	2
determinan	342	660	386	669	666	834	2
si	392	660	398	669	666	834	2
la	404	660	411	669	666	834	2
herida	255	671	278	680	666	834	2
se	280	671	287	680	666	834	2
clasifica	289	671	317	680	666	834	2
como:	319	671	342	680	666	834	2
teniendo	344	671	376	680	666	834	2
contami-	378	671	411	680	666	834	2
nación,	255	682	282	691	666	834	2
colonización,	284	682	332	691	666	834	2
infección	334	682	367	691	666	834	2
local	369	682	386	691	666	834	2
/	388	682	391	691	666	834	2
colo-	393	682	411	691	666	834	2
nización	255	693	287	702	666	834	2
crítica	289	693	312	702	666	834	2
o	314	693	319	702	666	834	2
propagación	321	693	367	702	666	834	2
de	370	693	378	702	666	834	2
la	381	693	387	702	666	834	2
infec-	390	693	411	702	666	834	2
ción	255	704	271	713	666	834	2
invasiva	274	704	302	713	666	834	2
(15,	305	704	320	713	666	834	2
16).	322	704	337	713	666	834	2
Cuerpos	255	727	281	735	666	834	2
extraños	283	727	310	735	666	834	2
Al	255	737	264	747	666	834	2
igual	266	737	283	747	666	834	2
que	285	737	298	747	666	834	2
la	301	737	307	747	666	834	2
infección,	309	737	344	747	666	834	2
los	346	737	356	747	666	834	2
procesos	358	737	388	747	666	834	2
infec-	390	737	411	747	666	834	2
ciosos	255	748	277	758	666	834	2
pueden	280	748	307	758	666	834	2
causan	309	748	334	758	666	834	2
destrucción	336	748	379	758	666	834	2
tisular	381	748	404	758	666	834	2
y	407	748	411	758	666	834	2
en	255	759	264	769	666	834	2
consecuencia,	266	759	315	769	666	834	2
retrasar	317	759	343	769	666	834	2
o	345	759	349	769	666	834	2
anular	351	759	374	769	666	834	2
el	376	759	382	769	666	834	2
proceso	384	759	411	769	666	834	2
GEROKOMOS	271	778	322	786	666	834	2
2013;	324	778	342	786	666	834	2
24	345	778	353	786	666	834	2
(3):	355	778	366	786	666	834	2
132-138	368	778	395	786	666	834	2
de	426	216	434	225	666	834	2
cicatrización.	438	216	487	225	666	834	2
En	491	216	501	225	666	834	2
ocasiones,	505	216	542	225	666	834	2
una	546	216	560	225	666	834	2
mala	563	216	581	225	666	834	2
exploración	426	227	468	236	666	834	2
de	471	227	479	236	666	834	2
la	481	227	488	236	666	834	2
herida	490	227	513	236	666	834	2
nos	515	227	528	236	666	834	2
deja	530	227	545	236	666	834	2
pasar	547	227	566	236	666	834	2
por	568	227	581	236	666	834	2
alto	426	238	439	247	666	834	2
elementos	441	238	478	247	666	834	2
o	480	238	485	247	666	834	2
detritus	487	238	515	247	666	834	2
que	517	238	530	247	666	834	2
quedan	532	238	559	247	666	834	2
aloja-	561	238	581	247	666	834	2
dos	426	249	438	258	666	834	2
en	441	249	449	258	666	834	2
el	452	249	458	258	666	834	2
interior	460	249	488	258	666	834	2
tales	490	249	506	258	666	834	2
como	508	249	529	258	666	834	2
cristal,	531	249	555	258	666	834	2
hueso,	557	249	581	258	666	834	2
madera,	426	260	456	269	666	834	2
espinos,	459	260	489	269	666	834	2
etc.,	492	260	508	269	666	834	2
y	512	260	516	269	666	834	2
procedemos	519	260	564	269	666	834	2
a	567	260	571	269	666	834	2
la	575	260	581	269	666	834	2
sutura	426	271	449	280	666	834	2
de	453	271	462	280	666	834	2
la	466	271	472	280	666	834	2
misma	477	271	501	280	666	834	2
con	506	271	519	280	666	834	2
la	524	271	530	280	666	834	2
consiguiente	534	271	581	280	666	834	2
dehiscencia	426	282	466	291	666	834	2
quirúrgica	469	282	505	291	666	834	2
posterior	507	282	539	291	666	834	2
(Fig.	541	282	558	291	666	834	2
1).	560	282	570	291	666	834	2
Movilidad	426	305	461	313	666	834	2
de	464	305	470	313	666	834	2
los	473	305	482	313	666	834	2
tejidos	484	305	505	313	666	834	2
La	426	315	435	325	666	834	2
inmovilidad	437	315	481	325	666	834	2
de	483	315	491	325	666	834	2
los	493	315	503	325	666	834	2
bordes	505	315	529	325	666	834	2
de	531	315	540	325	666	834	2
la	541	315	548	325	666	834	2
herida	550	315	572	325	666	834	2
es	574	315	581	325	666	834	2
muy	426	326	442	336	666	834	2
importante	445	326	487	336	666	834	2
para	490	326	506	336	666	834	2
adelantar	509	326	543	336	666	834	2
la	546	326	552	336	666	834	2
repara-	555	326	581	336	666	834	2
ción	426	338	442	347	666	834	2
y	444	338	449	347	666	834	2
curación	451	338	484	347	666	834	2
de	486	338	495	347	666	834	2
las	497	338	507	347	666	834	2
heridas,	509	338	539	347	666	834	2
sobre	541	338	561	347	666	834	2
todo	564	338	581	347	666	834	2
en	426	349	434	358	666	834	2
tejidos	436	349	460	358	666	834	2
profundos	462	349	500	358	666	834	2
como	502	349	522	358	666	834	2
músculos	524	349	558	358	666	834	2
y	560	349	564	358	666	834	2
ten-	566	349	581	358	666	834	2
dones.	426	360	450	369	666	834	2
Por	454	360	467	369	666	834	2
eso,	470	360	485	369	666	834	2
se	488	360	495	369	666	834	2
recomienda	499	360	543	369	666	834	2
el	546	360	553	369	666	834	2
reposo	556	360	581	369	666	834	2
durante	426	371	454	380	666	834	2
los	456	371	467	380	666	834	2
primeros	469	371	501	380	666	834	2
días,	504	371	520	380	666	834	2
y	523	371	527	380	666	834	2
si	529	371	535	380	666	834	2
el	537	371	543	380	666	834	2
trauma	546	371	572	380	666	834	2
es	574	371	581	380	666	834	2
en	426	382	435	391	666	834	2
los	437	382	448	391	666	834	2
miembros	451	382	489	391	666	834	2
inferiores	492	382	527	391	666	834	2
o	530	382	535	391	666	834	2
en	538	382	546	391	666	834	2
articula-	549	382	581	391	666	834	2
ciones	426	393	448	402	666	834	2
los	451	393	461	402	666	834	2
inmovilizaremos.	463	393	526	402	666	834	2
Extensión	426	416	457	424	666	834	2
de	460	416	467	424	666	834	2
la	469	416	476	424	666	834	2
destrucción	479	416	514	424	666	834	2
hística	516	416	538	424	666	834	2
Es	426	426	434	436	666	834	2
otro	437	426	453	436	666	834	2
factor	456	426	478	436	666	834	2
determinante	480	426	531	436	666	834	2
de	534	426	543	436	666	834	2
la	545	426	552	436	666	834	2
repara-	554	426	581	436	666	834	2
ción,	426	437	444	447	666	834	2
más	446	437	460	447	666	834	2
prolongado	463	437	505	447	666	834	2
cuando	507	437	534	447	666	834	2
el	536	437	542	447	666	834	2
daño	544	437	563	447	666	834	2
tisu-	565	437	581	447	666	834	2
lar	426	449	435	458	666	834	2
es	437	449	444	458	666	834	2
más	447	449	461	458	666	834	2
extenso.	463	449	493	458	666	834	2
Tejido	426	471	446	480	666	834	2
donde	449	471	467	480	666	834	2
ha	470	471	478	480	666	834	2
ocurrido	481	471	507	480	666	834	2
la	510	471	516	480	666	834	2
lesión	519	471	537	480	666	834	2
Algunos	426	482	456	491	666	834	2
tejidos	458	482	482	491	666	834	2
tienen	484	482	506	491	666	834	2
más	509	482	523	491	666	834	2
inmunidad	525	482	566	491	666	834	2
que	568	482	581	491	666	834	2
otros.	426	493	446	502	666	834	2
La	448	493	457	502	666	834	2
vascularización	460	493	514	502	666	834	2
influye	516	493	541	502	666	834	2
de	543	493	552	502	666	834	2
manera	554	493	581	502	666	834	2
notable	426	504	452	513	666	834	2
en	454	504	463	513	666	834	2
este	465	504	479	513	666	834	2
proceso	481	504	508	513	666	834	2
de	510	504	519	513	666	834	2
aceleramiento	521	504	570	513	666	834	2
en	572	504	581	513	666	834	2
la	426	515	432	524	666	834	2
cicatrización;	434	515	481	524	666	834	2
el	484	515	490	524	666	834	2
tejido	492	515	513	524	666	834	2
muy	515	515	531	524	666	834	2
vascularizado	533	515	581	524	666	834	2
está	426	526	439	536	666	834	2
menos	441	526	464	536	666	834	2
expuesto	466	526	497	536	666	834	2
a	499	526	503	536	666	834	2
infecciones	504	526	543	536	666	834	2
que	545	526	558	536	666	834	2
el	560	526	566	536	666	834	2
que	568	526	581	536	666	834	2
está	426	537	439	547	666	834	2
irrigado	442	537	471	547	666	834	2
por	473	537	486	547	666	834	2
una	488	537	502	547	666	834	2
circulación	504	537	544	547	666	834	2
más	546	537	561	547	666	834	2
limi-	563	537	581	547	666	834	2
tada.	426	548	443	558	666	834	2
Zonas	446	548	468	558	666	834	2
como	470	548	491	558	666	834	2
el	493	548	499	558	666	834	2
perineo	501	548	529	558	666	834	2
es	531	548	538	558	666	834	2
posible	540	548	566	558	666	834	2
que	568	548	581	558	666	834	2
retarden	426	560	456	569	666	834	2
más	458	560	472	569	666	834	2
su	474	560	482	569	666	834	2
cicatrización	484	560	529	569	666	834	2
por	532	560	544	569	666	834	2
las	546	560	555	569	666	834	2
condi-	558	560	581	569	666	834	2
ciones	426	571	448	580	666	834	2
de	450	571	458	580	666	834	2
humedad	460	571	494	580	666	834	2
de	496	571	505	580	666	834	2
la	507	571	513	580	666	834	2
zona	515	571	532	580	666	834	2
que	534	571	547	580	666	834	2
otras	549	571	566	580	666	834	2
que	568	571	581	580	666	834	2
no	426	582	435	591	666	834	2
estén	437	582	455	591	666	834	2
expuestas	457	582	490	591	666	834	2
a	492	582	496	591	666	834	2
este	498	582	511	591	666	834	2
elemento.	513	582	548	591	666	834	2
Edema	426	605	448	613	666	834	2
Reduce	426	615	454	624	666	834	2
el	460	615	466	624	666	834	2
riego	472	615	491	624	666	834	2
sanguíneo	496	615	535	624	666	834	2
a	541	615	544	624	666	834	2
raíz	550	615	564	624	666	834	2
del	570	615	581	624	666	834	2
aumento	426	626	458	635	666	834	2
de	460	626	469	635	666	834	2
la	471	626	478	635	666	834	2
presión	480	626	507	635	666	834	2
intersticial	509	626	547	635	666	834	2
sobre	549	626	569	635	666	834	2
los	571	626	581	635	666	834	2
vasos	426	637	444	647	666	834	2
sanguíneos;	446	637	488	647	666	834	2
paraliza	490	637	518	647	666	834	2
la	520	637	526	647	666	834	2
cicatrización	528	637	573	647	666	834	2
al	575	637	581	647	666	834	2
inhibir	426	648	452	658	666	834	2
los	456	648	466	658	666	834	2
elementos	470	648	508	658	666	834	2
necesarios	512	648	550	658	666	834	2
en	554	648	563	658	666	834	2
este	567	648	581	658	666	834	2
proceso	426	659	454	669	666	834	2
de	456	659	465	669	666	834	2
formación	467	659	505	669	666	834	2
ya	508	659	516	669	666	834	2
que	518	659	532	669	666	834	2
disminuye	534	659	573	669	666	834	2
el	575	659	581	669	666	834	2
O	426	670	433	680	666	834	2
2	433	677	436	682	666	834	2
en	440	671	449	680	666	834	2
los	453	671	463	680	666	834	2
tejidos,	467	671	495	680	666	834	2
aumentando	499	671	547	680	666	834	2
el	551	671	558	680	666	834	2
CO	562	671	576	680	666	834	2
2	576	677	579	682	666	834	2
,	579	671	581	680	666	834	2
haciendo	426	682	459	691	666	834	2
más	461	682	476	691	666	834	2
ácido	478	682	498	691	666	834	2
el	500	682	506	691	666	834	2
medio	509	682	532	691	666	834	2
y	534	682	539	691	666	834	2
perturba	541	682	573	691	666	834	2
el	575	682	581	691	666	834	2
proceso	426	693	453	702	666	834	2
regenerativo.	456	693	503	702	666	834	2
Radioterapia	426	716	469	724	666	834	2
Se	426	726	434	736	666	834	2
retrasa,	436	726	462	736	666	834	2
la	464	726	470	736	666	834	2
cicatrización,	472	726	520	736	666	834	2
en	522	726	531	736	666	834	2
pacientes	532	726	566	736	666	834	2
que	568	726	581	736	666	834	2
se	426	738	433	747	666	834	2
han	435	738	448	747	666	834	2
sometido	450	738	484	747	666	834	2
a	486	738	490	747	666	834	2
radioterapia,	492	738	538	747	666	834	2
no	540	738	550	747	666	834	2
solo	552	738	566	747	666	834	2
por	569	738	581	747	666	834	2
la	426	749	432	758	666	834	2
inmunosupresión,	435	749	504	758	666	834	2
sino	507	749	522	758	666	834	2
también	525	749	556	758	666	834	2
por	559	749	572	758	666	834	2
el	575	749	581	758	666	834	2
daño	426	760	444	769	666	834	2
tisular	447	760	470	769	666	834	2
extenso	472	760	500	769	666	834	2
en	502	760	511	769	666	834	2
el	514	760	520	769	666	834	2
órgano	522	760	548	769	666	834	2
o	551	760	555	769	666	834	2
región	558	760	581	769	666	834	2
05.	38	1	50	11	666	834	3
SUPLEMENTO	52	1	107	11	666	834	3
HELCOS	109	1	142	11	666	834	3
24(3)_1-838475462.e$S_GEROKOMOS	144	1	289	11	666	834	3
16/09/13	293	1	324	11	666	834	3
13:22	329	1	349	11	666	834	3
Página	353	1	378	11	666	834	3
135	380	1	394	11	666	834	3
Tabla	106	89	126	97	666	834	3
1.	129	89	136	97	666	834	3
Clasificación	138	89	186	97	666	834	3
en	188	89	197	97	666	834	3
función	199	89	228	97	666	834	3
de	231	89	239	97	666	834	3
la	242	89	248	97	666	834	3
complejidad,	251	89	299	97	666	834	3
etiología,	301	89	336	97	666	834	3
forma	338	89	360	97	666	834	3
y	363	89	367	97	666	834	3
contaminación	369	89	424	97	666	834	3
de	427	89	435	97	666	834	3
la	438	89	445	97	666	834	3
herida	447	89	471	97	666	834	3
(clasificación	473	89	521	97	666	834	3
del	524	89	535	97	666	834	3
autor)	537	89	560	97	666	834	3
Complejidad	124	108	169	116	666	834	3
134	57	117	74	128	666	834	3
Longitudinales	91	125	140	133	666	834	3
Transversas	91	135	128	143	666	834	3
Oblicuas	91	144	120	152	666	834	3
Espiroideas	91	154	128	162	666	834	3
Simples:	91	163	119	171	666	834	3
epidérmicas,	121	163	162	171	666	834	3
arañazos,	164	163	194	171	666	834	3
desolladuras	100	173	140	181	666	834	3
Complejas:	91	182	128	190	666	834	3
penetrantes,	131	182	170	190	666	834	3
perforantes,	100	192	138	200	666	834	3
empalamientos	141	192	190	200	666	834	3
Forma	258	108	281	116	666	834	3
Lineales	213	125	240	133	666	834	3
Curvas	213	135	236	143	666	834	3
En	213	144	223	152	666	834	3
colgajo	225	144	248	152	666	834	3
Estrelladas	213	154	248	162	666	834	3
En	213	163	223	171	666	834	3
Scalp	225	163	242	171	666	834	3
Con	213	173	228	181	666	834	3
pérdida	230	173	255	181	666	834	3
de	257	173	265	181	666	834	3
sustancia	267	173	297	181	666	834	3
Arrancamiento	213	182	262	190	666	834	3
Amputación	213	192	254	200	666	834	3
del	85	238	96	247	666	834	3
cuerpo	98	238	124	247	666	834	3
tratados.	126	238	158	247	666	834	3
En	160	238	171	247	666	834	3
pacientes	173	238	207	247	666	834	3
radiados	210	238	240	247	666	834	3
suele	85	249	102	258	666	834	3
complicarse	104	249	146	258	666	834	3
la	148	249	154	258	666	834	3
cicatrización	156	249	200	258	666	834	3
de	202	249	211	258	666	834	3
heridas,	213	249	240	258	666	834	3
incluyendo	85	260	124	270	666	834	3
retraso,	126	260	152	270	666	834	3
dehiscencia	153	260	193	270	666	834	3
y	195	260	199	270	666	834	3
fístulas.	201	260	227	270	666	834	3
No	229	260	240	270	666	834	3
olvidemos	85	271	123	281	666	834	3
que	125	271	139	281	666	834	3
los	141	271	151	281	666	834	3
tejidos	154	271	178	281	666	834	3
radiados	180	271	211	281	666	834	3
presen-	214	271	240	281	666	834	3
tan	85	282	97	292	666	834	3
alteraciones	99	282	141	292	666	834	3
en	143	282	151	292	666	834	3
el	154	282	160	292	666	834	3
metabolismo	162	282	208	292	666	834	3
celular	210	282	234	292	666	834	3
y	236	282	240	292	666	834	3
deben	85	294	107	303	666	834	3
manipularse	109	294	152	303	666	834	3
con	154	294	167	303	666	834	3
mayor	169	294	192	303	666	834	3
delicadeza.	194	294	232	303	666	834	3
Tejidos	85	316	108	325	666	834	3
desvitalizados	111	316	156	325	666	834	3
Es	85	327	94	336	666	834	3
otro	98	327	113	336	666	834	3
de	117	327	126	336	666	834	3
los	130	327	140	336	666	834	3
elementos	144	327	182	336	666	834	3
que	186	327	200	336	666	834	3
jugará	203	327	227	336	666	834	3
un	230	327	240	336	666	834	3
papel	85	338	105	347	666	834	3
importantísimo	110	338	170	347	666	834	3
en	174	338	183	347	666	834	3
el	188	338	194	347	666	834	3
proceso	198	338	227	347	666	834	3
de	232	338	240	347	666	834	3
reparación	85	349	123	358	666	834	3
de	125	349	133	358	666	834	3
la	135	349	141	358	666	834	3
propia	143	349	167	358	666	834	3
herida,	169	349	194	358	666	834	3
por	195	349	208	358	666	834	3
lo	210	349	217	358	666	834	3
que	219	349	232	358	666	834	3
se	234	349	240	358	666	834	3
hace	85	360	102	369	666	834	3
imprescindible	105	360	162	369	666	834	3
su	165	360	173	369	666	834	3
eliminación	176	360	221	369	666	834	3
para	224	360	240	369	666	834	3
garantizar	85	371	121	381	666	834	3
la	123	371	130	381	666	834	3
reparación	132	371	170	381	666	834	3
hística.	173	371	198	381	666	834	3
Hematomas	85	394	123	402	666	834	3
Se	85	405	93	414	666	834	3
trata	95	405	112	414	666	834	3
de	114	405	122	414	666	834	3
otro	124	405	139	414	666	834	3
elemento	141	405	174	414	666	834	3
determinante,	176	405	227	414	666	834	3
lle-	229	405	240	414	666	834	3
gando	85	416	108	425	666	834	3
a	109	416	113	425	666	834	3
separar	115	416	141	425	666	834	3
los	143	416	153	425	666	834	3
tejidos	155	416	179	425	666	834	3
profundos,	181	416	221	425	666	834	3
limi-	223	416	240	425	666	834	3
tando	85	427	107	436	666	834	3
el	109	427	115	436	666	834	3
aporte	118	427	142	436	666	834	3
sanguíneo.	144	427	184	436	666	834	3
La	187	427	196	436	666	834	3
propia	199	427	223	436	666	834	3
ten-	225	427	240	436	666	834	3
sión	85	438	101	447	666	834	3
expande	105	438	137	447	666	834	3
la	141	438	148	447	666	834	3
piel	152	438	166	447	666	834	3
para	171	438	187	447	666	834	3
acomodar	192	438	229	447	666	834	3
el	234	438	240	447	666	834	3
volumen	85	449	117	458	666	834	3
del	119	449	130	458	666	834	3
hematoma.	133	449	174	458	666	834	3
Las	176	449	188	458	666	834	3
necrosis	191	449	220	458	666	834	3
cutá-	222	449	240	458	666	834	3
neas,	85	460	103	469	666	834	3
generalmente,	106	460	157	469	666	834	3
ocurren	160	460	188	469	666	834	3
al	191	460	197	469	666	834	3
no	199	460	209	469	666	834	3
detectar	211	460	240	469	666	834	3
hematomas.	85	471	130	480	666	834	3
Los	133	471	146	480	666	834	3
grandes	148	471	177	480	666	834	3
deben	179	471	201	480	666	834	3
ser	204	471	214	480	666	834	3
drena-	217	471	240	480	666	834	3
dos.	85	482	100	492	666	834	3
Y	102	482	107	492	666	834	3
los	109	482	119	492	666	834	3
pequeños	121	482	156	492	666	834	3
desaparecerán	158	482	208	492	666	834	3
con	210	482	224	492	666	834	3
eva-	226	482	240	492	666	834	3
cuaciones	85	493	121	503	666	834	3
seriadas.	123	493	154	503	666	834	3
La	157	493	166	503	666	834	3
hemostasia	169	493	209	503	666	834	3
meticu-	212	493	240	503	666	834	3
losa,	85	504	102	514	666	834	3
la	105	504	111	514	666	834	3
disección	114	504	149	514	666	834	3
juiciosa	152	504	181	514	666	834	3
del	183	504	195	514	666	834	3
colgajo	197	504	224	514	666	834	3
y	227	504	231	514	666	834	3
la	234	504	240	514	666	834	3
atención	85	515	118	525	666	834	3
al	122	515	128	525	666	834	3
dolor	132	515	153	525	666	834	3
posoperatorio	157	515	210	525	666	834	3
son	214	515	227	525	666	834	3
las	231	515	240	525	666	834	3
mejores	85	527	114	536	666	834	3
defensas	116	527	147	536	666	834	3
para	150	527	166	536	666	834	3
evitar	168	527	189	536	666	834	3
estas	192	527	209	536	666	834	3
compli-	211	527	240	536	666	834	3
caciones	85	538	115	547	666	834	3
(Fig.	118	538	135	547	666	834	3
2).	137	538	147	547	666	834	3
Fig.	85	676	97	684	666	834	3
2.	99	676	105	684	666	834	3
Hematoma	107	676	142	684	666	834	3
postraumático.	144	676	190	684	666	834	3
Curaciones	85	705	120	713	666	834	3
repetidas	123	705	151	713	666	834	3
La	85	715	94	725	666	834	3
repetición	96	715	133	725	666	834	3
de	135	715	143	725	666	834	3
las	146	715	155	725	666	834	3
curas	157	715	176	725	666	834	3
a	178	715	181	725	666	834	3
pequeños	184	715	218	725	666	834	3
inter-	220	715	240	725	666	834	3
valos	85	726	103	736	666	834	3
de	105	726	113	736	666	834	3
tiempo	115	726	141	736	666	834	3
puede	143	726	165	736	666	834	3
perjudicar	166	726	203	736	666	834	3
el	205	726	211	736	666	834	3
proceso	213	726	240	736	666	834	3
de	85	737	94	747	666	834	3
cicatrización	95	737	141	747	666	834	3
debido	143	737	168	747	666	834	3
a	170	737	174	747	666	834	3
la	175	737	182	747	666	834	3
remoción	184	737	218	747	666	834	3
de	220	737	229	747	666	834	3
los	230	737	240	747	666	834	3
elementos	85	749	122	758	666	834	3
celulares	123	749	154	758	666	834	3
por	156	749	168	758	666	834	3
la	170	749	176	758	666	834	3
propia	178	749	202	758	666	834	3
gasa	204	749	219	758	666	834	3
o	221	749	225	758	666	834	3
ins-	227	749	240	758	666	834	3
trumental.	85	760	124	769	666	834	3
Etiología	378	108	410	116	666	834	3
Punzantes	338	125	371	133	666	834	3
Incisas	338	135	359	143	666	834	3
Contusas	338	144	368	152	666	834	3
Por	338	154	349	162	666	834	3
arma	351	154	368	162	666	834	3
de	370	154	378	162	666	834	3
fuego	380	154	398	162	666	834	3
Por	338	163	349	171	666	834	3
arma	351	163	368	171	666	834	3
blanca	370	163	391	171	666	834	3
Por	338	173	349	181	666	834	3
aplastamiento	351	173	397	181	666	834	3
Por	338	182	349	190	666	834	3
asta	351	182	363	190	666	834	3
de	366	182	373	190	666	834	3
toro	376	182	389	190	666	834	3
Por	338	192	349	200	666	834	3
agente	351	192	372	200	666	834	3
químico	375	192	402	200	666	834	3
Por	338	201	349	209	666	834	3
agente	351	201	372	209	666	834	3
térmico	375	201	400	209	666	834	3
Por	338	211	349	219	666	834	3
mordedura	351	211	387	219	666	834	3
Tensión	255	239	280	247	666	834	3
en	282	239	289	247	666	834	3
los	292	239	300	247	666	834	3
bordes	303	239	322	247	666	834	3
de	325	239	332	247	666	834	3
la	334	239	341	247	666	834	3
herida	344	239	365	247	666	834	3
En	255	249	266	258	666	834	3
heridas	270	249	297	258	666	834	3
suturadas,	301	249	340	258	666	834	3
los	343	249	354	258	666	834	3
puntos	358	249	384	258	666	834	3
deben	388	249	411	258	666	834	3
ejercer	255	260	279	269	666	834	3
la	281	260	287	269	666	834	3
misma	289	260	313	269	666	834	3
tensión	315	260	342	269	666	834	3
entre	344	260	362	269	666	834	3
los	364	260	374	269	666	834	3
bordes	376	260	400	269	666	834	3
de	402	260	411	269	666	834	3
la	255	271	262	281	666	834	3
herida	264	271	287	281	666	834	3
que	290	271	303	281	666	834	3
entre	306	271	324	281	666	834	3
la	327	271	333	281	666	834	3
superficie	336	271	371	281	666	834	3
y	374	271	378	281	666	834	3
el	380	271	386	281	666	834	3
fondo	389	271	411	281	666	834	3
de	255	282	264	292	666	834	3
esta.	266	282	282	292	666	834	3
A	285	282	291	292	666	834	3
esta	293	282	307	292	666	834	3
norma	309	282	333	292	666	834	3
se	336	282	343	292	666	834	3
le	345	282	351	292	666	834	3
denomina	354	282	391	292	666	834	3
regla	393	282	411	292	666	834	3
de	255	293	264	303	666	834	3
las	266	293	276	303	666	834	3
x	278	293	282	303	666	834	3
(equilibrada,	285	293	331	303	666	834	3
equidistante,	334	293	381	303	666	834	3
equipe-	383	293	411	303	666	834	3
netrante)	255	305	290	314	666	834	3
como	299	305	320	314	666	834	3
refieren	328	305	357	314	666	834	3
Domínguez	366	305	411	314	666	834	3
Romero	255	316	285	325	666	834	3
y	287	316	291	325	666	834	3
cols.	294	316	310	325	666	834	3
(17).	312	316	330	325	666	834	3
Factores	255	338	289	347	666	834	3
generales	291	338	328	347	666	834	3
La	255	361	265	369	666	834	3
edad	267	361	283	369	666	834	3
En	255	371	266	380	666	834	3
los	269	371	279	380	666	834	3
ancianos,	281	371	317	380	666	834	3
la	319	371	326	380	666	834	3
circulación	328	371	370	380	666	834	3
suele	372	371	391	380	666	834	3
estar	393	371	411	380	666	834	3
deteriorada	255	382	297	392	666	834	3
por	300	382	313	392	666	834	3
arteriosclerosis	315	382	369	392	666	834	3
y	372	382	376	392	666	834	3
una	379	382	392	392	666	834	3
fun-	395	382	411	392	666	834	3
ción	255	393	271	403	666	834	3
cardiaca	273	393	302	403	666	834	3
limitada.	304	393	336	403	666	834	3
Sus	338	393	350	403	666	834	3
reservas	352	393	380	403	666	834	3
de	382	393	390	403	666	834	3
ener-	392	393	411	403	666	834	3
gía	255	404	266	414	666	834	3
son	269	404	281	414	666	834	3
bajas,	284	404	305	414	666	834	3
y	307	404	311	414	666	834	3
con	314	404	328	414	666	834	3
frecuencia	330	404	368	414	666	834	3
su	371	404	379	414	666	834	3
hidrata-	381	404	411	414	666	834	3
ción	255	416	272	425	666	834	3
y	275	416	279	425	666	834	3
estado	282	416	306	425	666	834	3
nutricional	310	416	352	425	666	834	3
deficientes.	355	416	398	425	666	834	3
La	402	416	411	425	666	834	3
epidermis	255	427	291	436	666	834	3
es	294	427	301	436	666	834	3
más	303	427	318	436	666	834	3
fina	320	427	334	436	666	834	3
y	337	427	341	436	666	834	3
su	343	427	351	436	666	834	3
renovación	353	427	394	436	666	834	3
más	396	427	411	436	666	834	3
lenta,	255	438	276	447	666	834	3
disminuyendo	279	438	332	447	666	834	3
la	334	438	341	447	666	834	3
resistencia	343	438	381	447	666	834	3
al	384	438	390	447	666	834	3
trau-	393	438	411	447	666	834	3
matismo	255	449	287	458	666	834	3
(18).	290	449	308	458	666	834	3
El	255	472	263	480	666	834	3
Estado	266	472	288	480	666	834	3
nutricional	291	472	327	480	666	834	3
La	255	482	264	491	666	834	3
nutrición	266	482	301	491	666	834	3
de	303	482	311	491	666	834	3
un	313	482	323	491	666	834	3
individuo	325	482	361	491	666	834	3
tiene	363	482	381	491	666	834	3
un	383	482	393	491	666	834	3
gran	395	482	411	491	666	834	3
efecto	255	493	278	503	666	834	3
en	281	493	290	503	666	834	3
el	292	493	299	503	666	834	3
proceso	302	493	331	503	666	834	3
de	333	493	342	503	666	834	3
cicatrización.	345	493	395	503	666	834	3
Las	398	493	411	503	666	834	3
proteínas	255	504	290	514	666	834	3
son	292	504	305	514	666	834	3
fundamentales	308	504	363	514	666	834	3
en	365	504	374	514	666	834	3
la	377	504	383	514	666	834	3
forma-	385	504	411	514	666	834	3
ción	255	515	271	525	666	834	3
de	274	515	282	525	666	834	3
nuevo	285	515	307	525	666	834	3
tejido.	310	515	333	525	666	834	3
Las	336	515	348	525	666	834	3
deficiencias	350	515	393	525	666	834	3
pro-	395	515	411	525	666	834	3
teínicas	255	526	283	536	666	834	3
retrasan	286	526	315	536	666	834	3
la	318	526	324	536	666	834	3
vascularización,	327	526	386	536	666	834	3
la	388	526	394	536	666	834	3
for-	397	526	411	536	666	834	3
mación	255	538	283	547	666	834	3
de	287	538	296	547	666	834	3
linfáticos,	299	538	336	547	666	834	3
la	340	538	346	547	666	834	3
proliferación	350	538	399	547	666	834	3
de	402	538	411	547	666	834	3
fibroblastos,	255	549	302	558	666	834	3
la	306	549	312	558	666	834	3
síntesis	316	549	343	558	666	834	3
de	347	549	356	558	666	834	3
colágeno	359	549	393	558	666	834	3
y	397	549	401	558	666	834	3
la	404	549	411	558	666	834	3
remodelación	255	560	305	569	666	834	3
de	307	560	316	569	666	834	3
la	318	560	324	569	666	834	3
herida.	326	560	351	569	666	834	3
Los	353	560	366	569	666	834	3
carbohidra-	368	560	411	569	666	834	3
tos	255	571	266	580	666	834	3
y	268	571	273	580	666	834	3
las	275	571	284	580	666	834	3
grasas	287	571	308	580	666	834	3
se	311	571	318	580	666	834	3
requieren	320	571	355	580	666	834	3
para	357	571	373	580	666	834	3
la	376	571	382	580	666	834	3
energía	384	571	411	580	666	834	3
celular.	255	582	283	591	666	834	3
La	288	582	297	591	666	834	3
vitamina	302	582	335	591	666	834	3
C	340	582	347	591	666	834	3
participa	352	582	385	591	666	834	3
en	390	582	399	591	666	834	3
la	404	582	411	591	666	834	3
maduración	255	593	301	602	666	834	3
de	307	593	315	602	666	834	3
las	321	593	331	602	666	834	3
fibras	336	593	357	602	666	834	3
de	363	593	372	602	666	834	3
colágeno	377	593	411	602	666	834	3
durante	255	604	285	613	666	834	3
las	287	604	297	613	666	834	3
últimas	300	604	328	613	666	834	3
etapas	330	604	353	613	666	834	3
de	356	604	365	613	666	834	3
la	367	604	374	613	666	834	3
cicatriza-	376	604	411	613	666	834	3
ción.	255	615	274	625	666	834	3
La	276	615	285	625	666	834	3
carencia	287	615	316	625	666	834	3
de	318	615	327	625	666	834	3
vitamina	329	615	361	625	666	834	3
K	363	615	369	625	666	834	3
puede	371	615	393	625	666	834	3
cau-	395	615	411	625	666	834	3
sar	255	626	266	636	666	834	3
hemorragias	269	626	315	636	666	834	3
y	318	626	322	636	666	834	3
hematomas	326	626	369	636	666	834	3
que	372	626	386	636	666	834	3
hacen	389	626	411	636	666	834	3
más	255	637	270	647	666	834	3
difícil	273	637	295	647	666	834	3
la	297	637	304	647	666	834	3
cicatrización.	306	637	357	647	666	834	3
Las	359	637	372	647	666	834	3
vitaminas	374	637	411	647	666	834	3
del	255	649	266	658	666	834	3
complejo	268	649	302	658	666	834	3
B	304	649	310	658	666	834	3
son	312	649	324	658	666	834	3
necesarias	326	649	362	658	666	834	3
para	364	649	380	658	666	834	3
el	382	649	388	658	666	834	3
meta-	390	649	411	658	666	834	3
bolismo	255	660	285	669	666	834	3
de	287	660	296	669	666	834	3
proteínas,	299	660	335	669	666	834	3
grasas	337	660	359	669	666	834	3
y	361	660	365	669	666	834	3
carbohidra-	368	660	411	669	666	834	3
tos,	255	671	268	680	666	834	3
aunque	270	671	297	680	666	834	3
no	299	671	309	680	666	834	3
se	311	671	317	680	666	834	3
conoce	319	671	345	680	666	834	3
el	347	671	353	680	666	834	3
mecanismo.	355	671	398	680	666	834	3
En	400	671	411	680	666	834	3
pacientes	255	682	289	691	666	834	3
obesos,	291	682	317	691	666	834	3
es	320	682	326	691	666	834	3
mayor	329	682	352	691	666	834	3
la	354	682	360	691	666	834	3
frecuencia	363	682	400	691	666	834	3
de	402	682	411	691	666	834	3
complicaciones	255	693	314	702	666	834	3
de	316	693	325	702	666	834	3
heridas,	328	693	357	702	666	834	3
como	360	693	381	702	666	834	3
hernias	384	693	411	702	666	834	3
incisionales,	255	704	299	713	666	834	3
infecciones	301	704	342	713	666	834	3
y	343	704	348	713	666	834	3
dehiscencias	349	704	394	713	666	834	3
(19,	396	704	411	713	666	834	3
20,	255	715	267	724	666	834	3
21,	270	715	281	724	666	834	3
22).	284	715	299	724	666	834	3
Determinadas	255	738	301	746	666	834	3
enfermedades	304	738	346	746	666	834	3
Algunas	255	748	286	758	666	834	3
como	288	748	309	758	666	834	3
las	312	748	321	758	666	834	3
autoinmunes,	324	748	376	758	666	834	3
personas	378	748	411	758	666	834	3
con	255	760	269	769	666	834	3
anemia	273	760	300	769	666	834	3
y	303	760	307	769	666	834	3
trastornos	311	760	349	769	666	834	3
sanguíneos	352	760	394	769	666	834	3
que	397	760	411	769	666	834	3
GEROKOMOS	272	778	323	786	666	834	3
2013;	325	778	343	786	666	834	3
24	345	778	353	786	666	834	3
(3):	355	778	366	786	666	834	3
132-138	368	778	395	786	666	834	3
Contaminación	492	108	545	116	666	834	3
Limpias	462	125	488	133	666	834	3
Limpias-contaminadas	462	135	536	143	666	834	3
Contaminadas	462	144	510	152	666	834	3
Sucias-	462	154	485	162	666	834	3
infectadas	487	154	520	162	666	834	3
causan	426	238	450	247	666	834	3
insuficiencia	453	238	499	247	666	834	3
vascular	501	238	530	247	666	834	3
donde	533	238	556	247	666	834	3
se	558	238	565	247	666	834	3
dis-	568	238	581	247	666	834	3
minuye	426	249	454	258	666	834	3
la	461	249	467	258	666	834	3
resistencia	474	249	513	258	666	834	3
del	520	249	532	258	666	834	3
paciente	538	249	570	258	666	834	3
y	577	249	581	258	666	834	3
aumenta	426	260	458	269	666	834	3
la	461	260	468	269	666	834	3
posibilidad	471	260	513	269	666	834	3
de	516	260	524	269	666	834	3
infección.	527	260	565	269	666	834	3
Los	568	260	581	269	666	834	3
AINE	426	271	448	280	666	834	3
y	451	271	455	280	666	834	3
los	458	271	468	280	666	834	3
corticoides	470	271	512	280	666	834	3
reducen	514	271	544	280	666	834	3
la	547	271	553	280	666	834	3
fase	556	271	570	280	666	834	3
de	572	271	581	280	666	834	3
inflamación	426	282	469	292	666	834	3
necesaria	471	282	504	292	666	834	3
en	505	282	514	292	666	834	3
el	516	282	522	292	666	834	3
proceso	524	282	552	292	666	834	3
de	554	282	562	292	666	834	3
cica-	564	282	581	292	666	834	3
trización.	426	293	462	303	666	834	3
Además,	464	293	496	303	666	834	3
los	499	293	509	303	666	834	3
corticoides	512	293	553	303	666	834	3
actúan	556	293	581	303	666	834	3
como	426	304	447	314	666	834	3
inmunodepresores	449	304	519	314	666	834	3
y	521	304	525	314	666	834	3
disminuyen	528	304	572	314	666	834	3
la	575	304	581	314	666	834	3
actividad	426	315	460	325	666	834	3
de	465	315	474	325	666	834	3
los	478	315	489	325	666	834	3
leucocitos,	493	315	534	325	666	834	3
por	538	315	551	325	666	834	3
lo	556	315	563	325	666	834	3
que	567	315	581	325	666	834	3
aumenta	426	327	458	336	666	834	3
el	460	327	466	336	666	834	3
riesgo	469	327	490	336	666	834	3
de	492	327	501	336	666	834	3
infección,	504	327	540	336	666	834	3
tratamien-	542	327	581	336	666	834	3
tos	426	338	436	347	666	834	3
con	438	338	452	347	666	834	3
dicumarínicos	454	338	505	347	666	834	3
y	507	338	511	347	666	834	3
antiagregantes	513	338	565	347	666	834	3
pla-	567	338	581	347	666	834	3
quetarios	426	349	459	358	666	834	3
(23,	461	349	476	358	666	834	3
24).	479	349	494	358	666	834	3
CLASIFICACIÓN	426	372	497	380	666	834	3
Las	426	382	438	391	666	834	3
heridas	440	382	466	391	666	834	3
agudas	468	382	492	391	666	834	3
tienen	494	382	517	391	666	834	3
una	519	382	533	391	666	834	3
amplia	535	382	560	391	666	834	3
gama	562	382	581	391	666	834	3
de	426	393	434	402	666	834	3
clasificaciones.	436	393	489	402	666	834	3
Para	491	393	506	402	666	834	3
muchos	508	393	537	402	666	834	3
autores	539	393	564	402	666	834	3
(25,	566	393	581	402	666	834	3
26)	426	404	439	414	666	834	3
las	442	404	451	414	666	834	3
podemos	454	404	489	414	666	834	3
clasificar	492	404	525	414	666	834	3
en	528	404	537	414	666	834	3
función	540	404	569	414	666	834	3
de	572	404	581	414	666	834	3
varios	426	415	448	425	666	834	3
aspectos,	454	415	487	425	666	834	3
atendiendo	493	415	536	425	666	834	3
a	542	415	546	425	666	834	3
diversas	552	415	581	425	666	834	3
características	426	426	478	436	666	834	3
de	483	426	492	436	666	834	3
las	497	426	507	436	666	834	3
mismas,	512	426	543	436	666	834	3
como	548	426	569	436	666	834	3
la	575	426	581	436	666	834	3
forma	426	438	448	447	666	834	3
de	450	438	459	447	666	834	3
la	462	438	468	447	666	834	3
herida,	470	438	496	447	666	834	3
la	499	438	505	447	666	834	3
profundidad	507	438	554	447	666	834	3
y	557	438	561	447	666	834	3
afec-	564	438	581	447	666	834	3
tación	426	449	449	458	666	834	3
de	457	449	466	458	666	834	3
estructuras	474	449	515	458	666	834	3
adyacentes,	524	449	567	458	666	834	3
el	575	449	581	458	666	834	3
tamaño,	426	460	457	469	666	834	3
el	460	460	466	469	666	834	3
mecanismo	469	460	512	469	666	834	3
de	514	460	523	469	666	834	3
producción,	526	460	572	469	666	834	3
la	575	460	581	469	666	834	3
complejidad,	426	471	475	480	666	834	3
el	478	471	484	480	666	834	3
grado	486	471	508	480	666	834	3
de	510	471	519	480	666	834	3
contaminación,	522	471	581	480	666	834	3
etc.	426	482	439	491	666	834	3
Es	443	482	452	491	666	834	3
fun	456	482	469	491	666	834	3
damental	469	482	505	491	666	834	3
describir	509	482	542	491	666	834	3
de	546	482	554	491	666	834	3
forma	559	482	581	491	666	834	3
detallada	426	493	460	502	666	834	3
el	462	493	468	502	666	834	3
aspecto,	471	493	501	502	666	834	3
forma,	504	493	529	502	666	834	3
agente	532	493	556	502	666	834	3
causal	558	493	581	502	666	834	3
y	426	504	430	513	666	834	3
afectación	432	504	469	513	666	834	3
de	471	504	479	513	666	834	3
las	481	504	491	513	666	834	3
distintas	493	504	523	513	666	834	3
capas	525	504	544	513	666	834	3
de	547	504	555	513	666	834	3
la	557	504	563	513	666	834	3
piel,	565	504	581	513	666	834	3
ya	426	515	434	525	666	834	3
que	436	515	449	525	666	834	3
de	451	515	459	525	666	834	3
ello	461	515	474	525	666	834	3
depende	476	515	507	525	666	834	3
nuestra	509	515	535	525	666	834	3
actitud	537	515	563	525	666	834	3
tera-	564	515	581	525	666	834	3
péutica	426	526	452	536	666	834	3
y	455	526	459	536	666	834	3
cuidados	461	526	494	536	666	834	3
posteriores	496	526	535	536	666	834	3
de	538	526	546	536	666	834	3
la	549	526	555	536	666	834	3
propia	557	526	581	536	666	834	3
herida	426	537	449	547	666	834	3
(27,	451	537	466	547	666	834	3
28,	468	537	480	547	666	834	3
29)	482	537	495	547	666	834	3
(Tabla	497	537	521	547	666	834	3
1).	523	537	533	547	666	834	3
1.	436	560	443	568	666	834	3
Según	448	560	472	568	666	834	3
la	475	560	482	568	666	834	3
dirección	484	560	522	568	666	834	3
o	524	560	529	569	666	834	3
trayecto	531	560	561	569	666	834	3
de	564	560	572	569	666	834	3
la	575	560	581	569	666	834	3
herida	426	571	449	580	666	834	3
o	451	571	456	580	666	834	3
zona	458	571	475	580	666	834	3
del	478	571	489	580	666	834	3
cuerpo	491	571	517	580	666	834	3
donde	519	571	542	580	666	834	3
se	545	571	552	580	666	834	3
ha	554	571	563	580	666	834	3
pro-	565	571	581	580	666	834	3
ducido	426	582	451	591	666	834	3
la	453	582	460	591	666	834	3
herida,	462	582	487	591	666	834	3
pueden	490	582	517	591	666	834	3
ser:	519	582	531	591	666	834	3
•	436	593	439	602	666	834	3
Longitudinales.	443	593	497	602	666	834	3
Cuando	500	593	529	602	666	834	3
el	532	593	538	602	666	834	3
trayecto	541	593	570	602	666	834	3
de	572	593	581	602	666	834	3
la	443	604	449	613	666	834	3
herida	451	604	474	613	666	834	3
sigue	477	604	495	613	666	834	3
un	498	604	508	613	666	834	3
curso	511	604	530	613	666	834	3
más	533	604	547	613	666	834	3
o	550	604	554	613	666	834	3
menos	557	604	581	613	666	834	3
paralelo	443	615	471	624	666	834	3
al	474	615	480	624	666	834	3
eje	482	615	492	624	666	834	3
principal	495	615	527	624	666	834	3
siguen	530	615	553	624	666	834	3
un	556	615	566	624	666	834	3
tra-	568	615	581	624	666	834	3
yecto	443	626	461	636	666	834	3
recto,	463	626	483	636	666	834	3
eje	485	626	495	636	666	834	3
longitudinal	497	626	541	636	666	834	3
mayor	543	626	566	636	666	834	3
que	568	626	581	636	666	834	3
el	443	637	449	647	666	834	3
transversal.	452	637	495	647	666	834	3
Se	498	637	506	647	666	834	3
producen	509	637	545	647	666	834	3
en	548	637	557	647	666	834	3
zonas	560	637	581	647	666	834	3
donde	443	648	466	658	666	834	3
la	469	648	475	658	666	834	3
tensión	478	648	505	658	666	834	3
estática	508	648	535	658	666	834	3
de	537	648	546	658	666	834	3
la	549	648	555	658	666	834	3
piel	558	648	571	658	666	834	3
es	574	648	581	658	666	834	3
muy	443	659	459	669	666	834	3
fuerte,	461	659	485	669	666	834	3
la	487	659	493	669	666	834	3
piel	495	659	508	669	666	834	3
de	510	659	519	669	666	834	3
la	521	659	527	669	666	834	3
frente	529	659	550	669	666	834	3
o	552	659	557	669	666	834	3
en	559	659	568	669	666	834	3
zo-	570	659	581	669	666	834	3
nas	443	671	454	680	666	834	3
con	457	671	470	680	666	834	3
grandes	473	671	501	680	666	834	3
masas	503	671	524	680	666	834	3
musculares	527	671	567	680	666	834	3
de-	569	671	581	680	666	834	3
bajo	443	682	458	691	666	834	3
(pierna,	460	682	488	691	666	834	3
brazo);	490	682	515	691	666	834	3
la	517	682	523	691	666	834	3
parte	526	682	544	691	666	834	3
central	546	682	570	691	666	834	3
de	573	682	581	691	666	834	3
la	443	693	449	702	666	834	3
herida	451	693	474	702	666	834	3
tiende	476	693	498	702	666	834	3
a	500	693	504	702	666	834	3
separarse	506	693	539	702	666	834	3
y	541	693	545	702	666	834	3
se	547	693	554	702	666	834	3
retraen	556	693	581	702	666	834	3
los	443	704	453	713	666	834	3
bordes	455	704	479	713	666	834	3
(Figs.	481	704	501	713	666	834	3
3	504	704	508	713	666	834	3
y	511	704	515	713	666	834	3
4).	517	704	528	713	666	834	3
•	436	715	439	724	666	834	3
Transversales.	443	715	491	724	666	834	3
Donde	494	715	519	724	666	834	3
los	522	715	532	724	666	834	3
bordes	535	715	560	724	666	834	3
cutá-	562	715	581	724	666	834	3
neos	443	726	459	735	666	834	3
de	462	726	471	735	666	834	3
la	473	726	480	735	666	834	3
herida	483	726	506	735	666	834	3
no	509	726	518	735	666	834	3
siguen	521	726	545	735	666	834	3
las	548	726	557	735	666	834	3
líneas	560	726	581	735	666	834	3
de	443	737	451	746	666	834	3
tensión	454	737	480	746	666	834	3
de	483	737	491	746	666	834	3
la	494	737	500	746	666	834	3
piel.	502	737	518	746	666	834	3
•	436	748	439	758	666	834	3
Oblicuas.	443	748	476	757	666	834	3
Similares	479	748	512	758	666	834	3
a	515	748	519	758	666	834	3
las	521	748	531	758	666	834	3
transversales.	533	748	581	758	666	834	3
La	443	759	452	769	666	834	3
diferencia	454	759	489	769	666	834	3
está	491	759	505	769	666	834	3
en	507	759	515	769	666	834	3
el	517	759	523	769	666	834	3
ángulo	526	759	550	769	666	834	3
que	552	759	566	769	666	834	3
for-	568	759	581	769	666	834	3
135	592	117	606	127	666	834	3
05.	38	1	50	11	666	834	4
SUPLEMENTO	52	1	107	11	666	834	4
HELCOS	109	1	142	11	666	834	4
24(3)_1-838475462.e$S_GEROKOMOS	144	1	289	11	666	834	4
16/09/13	293	1	324	11	666	834	4
13:22	329	1	349	11	666	834	4
Página	353	1	378	11	666	834	4
136	380	1	394	11	666	834	4
García	153	35	174	43	666	834	4
González	176	35	204	43	666	834	4
R.	206	35	214	43	666	834	4
F.;	216	35	223	43	666	834	4
Gago	225	35	242	43	666	834	4
Fornells	244	35	268	43	666	834	4
M.	271	35	280	43	666	834	4
F.;	282	35	289	43	666	834	4
Chumilla	292	35	321	43	666	834	4
López	323	35	342	43	666	834	4
S.;	344	35	352	43	666	834	4
Gaztelu	354	35	378	43	666	834	4
Valdés	380	35	400	43	666	834	4
V.:	402	35	410	43	666	834	4
ABORDAJE	195	45	235	53	666	834	4
DE	238	45	248	53	666	834	4
ENFERMERÍA	251	45	300	53	666	834	4
EN	303	45	314	53	666	834	4
HERIDAS	316	45	350	53	666	834	4
DE	352	45	363	53	666	834	4
URGENCIAS	365	45	410	53	666	834	4
135	592	117	609	128	666	834	4
136	60	117	74	127	666	834	4
Fig.	85	197	97	205	666	834	4
3.	99	197	105	205	666	834	4
Herida	107	197	128	205	666	834	4
longitudinal.	130	197	170	205	666	834	4
ma	102	227	113	236	666	834	4
la	115	227	121	236	666	834	4
línea	124	227	141	236	666	834	4
imaginaria	143	227	181	236	666	834	4
que	183	227	196	236	666	834	4
sigue	198	227	216	236	666	834	4
el	218	227	224	236	666	834	4
cor-	226	227	241	236	666	834	4
te	102	238	109	247	666	834	4
de	111	238	120	247	666	834	4
los	123	238	133	247	666	834	4
planos	135	238	159	247	666	834	4
de	161	238	170	247	666	834	4
la	173	238	179	247	666	834	4
piel	181	238	195	247	666	834	4
causada	197	238	225	247	666	834	4
por	228	238	241	247	666	834	4
la	102	249	108	258	666	834	4
herida	111	249	134	258	666	834	4
con	137	249	151	258	666	834	4
las	153	249	163	258	666	834	4
líneas	166	249	186	258	666	834	4
de	189	249	198	258	666	834	4
adherencia	201	249	241	258	666	834	4
de	102	260	111	270	666	834	4
esta.	113	260	129	270	666	834	4
•	95	271	99	281	666	834	4
Espiroideas.	102	271	144	280	666	834	4
Producidas	147	271	188	281	666	834	4
por	190	271	203	281	666	834	4
contusio-	206	271	241	281	666	834	4
nes,	102	282	116	292	666	834	4
la	118	282	124	292	666	834	4
fuerza	126	282	147	292	666	834	4
aplicada	149	282	177	292	666	834	4
por	179	282	191	292	666	834	4
el	193	282	199	292	666	834	4
agente	201	282	224	292	666	834	4
cau-	226	282	241	292	666	834	4
sante	102	294	120	303	666	834	4
provoca	122	294	149	303	666	834	4
compresión	151	294	192	303	666	834	4
e	194	294	198	303	666	834	4
incluso	200	294	225	303	666	834	4
ten-	226	294	241	303	666	834	4
sión	102	305	117	314	666	834	4
en	119	305	128	314	666	834	4
el	130	305	136	314	666	834	4
foco	138	305	153	314	666	834	4
traumático.	155	305	196	314	666	834	4
En	198	305	209	314	666	834	4
este	211	305	224	314	666	834	4
tipo	226	305	241	314	666	834	4
de	102	316	111	325	666	834	4
heridas	113	316	139	325	666	834	4
se	141	316	148	325	666	834	4
encuentran	150	316	191	325	666	834	4
diferentes	193	316	228	325	666	834	4
di-	230	316	241	325	666	834	4
recciones	102	327	135	336	666	834	4
del	137	327	148	336	666	834	4
eje	150	327	160	336	666	834	4
mayor	162	327	185	336	666	834	4
en	187	327	195	336	666	834	4
la	197	327	203	336	666	834	4
misma	206	327	230	336	666	834	4
le-	232	327	241	336	666	834	4
sión,	102	338	120	347	666	834	4
lo	122	338	129	347	666	834	4
que	132	338	145	347	666	834	4
unido	148	338	170	347	666	834	4
al	172	338	178	347	666	834	4
mecanismo	181	338	222	347	666	834	4
cau-	225	338	241	347	666	834	4
sante	102	349	121	358	666	834	4
complica	124	349	158	358	666	834	4
la	160	349	167	358	666	834	4
reconstrucción	169	349	225	358	666	834	4
y	228	349	232	358	666	834	4
el	234	349	241	358	666	834	4
resultado	102	360	135	369	666	834	4
estético.	138	360	167	369	666	834	4
2.	95	383	102	391	666	834	4
Según	108	383	132	391	666	834	4
la	135	383	141	391	666	834	4
profundidad	144	383	195	391	666	834	4
de	197	382	206	392	666	834	4
la	208	382	214	392	666	834	4
propia	217	382	241	392	666	834	4
herida,	85	393	111	403	666	834	4
y	113	393	117	403	666	834	4
dependiendo	119	393	167	403	666	834	4
de	169	393	178	403	666	834	4
la	180	393	186	403	666	834	4
afectación	188	393	225	403	666	834	4
que	227	393	241	403	666	834	4
esta	85	405	99	414	666	834	4
ha	101	405	110	414	666	834	4
tenido	113	405	136	414	666	834	4
en	139	405	148	414	666	834	4
los	150	405	160	414	666	834	4
distintos	163	405	194	414	666	834	4
planos	197	405	221	414	666	834	4
de	223	405	232	414	666	834	4
la	234	405	241	414	666	834	4
piel	85	416	98	425	666	834	4
(30)	100	416	115	425	666	834	4
las	117	416	126	425	666	834	4
podemos	129	416	161	425	666	834	4
clasificar	163	416	193	425	666	834	4
en:	195	416	206	425	666	834	4
•	95	438	99	447	666	834	4
Superficiales	102	438	145	447	666	834	4
o	148	438	152	447	666	834	4
simples.	154	438	181	447	666	834	4
Dentro	184	438	210	447	666	834	4
de	213	438	221	447	666	834	4
estas	224	438	241	447	666	834	4
entrarían	102	449	134	458	666	834	4
todas	136	449	155	458	666	834	4
las	158	449	167	458	666	834	4
que	169	449	182	458	666	834	4
solo	184	449	199	458	666	834	4
afectan	201	449	226	458	666	834	4
a	228	449	232	458	666	834	4
la	235	449	241	458	666	834	4
epidermis,	102	460	138	469	666	834	4
sin	140	460	150	469	666	834	4
afectar	152	460	174	469	666	834	4
a	176	460	180	469	666	834	4
elementos	182	460	217	469	666	834	4
nobles	218	460	241	469	666	834	4
(vasos,	102	471	125	480	666	834	4
nervios,	127	471	155	480	666	834	4
tendones)	157	471	192	480	666	834	4
como	194	471	214	480	666	834	4
las	216	471	225	480	666	834	4
epi-	227	471	241	480	666	834	4
dérmicas,	102	482	136	492	666	834	4
arañazos	138	482	167	492	666	834	4
o	169	482	174	492	666	834	4
desolladuras	176	482	219	492	666	834	4
cuan-	221	482	241	492	666	834	4
do	102	493	111	503	666	834	4
conlleva	113	493	142	503	666	834	4
cierta	144	493	163	503	666	834	4
pérdida	166	493	192	503	666	834	4
de	194	493	203	503	666	834	4
tejido	205	493	225	503	666	834	4
epi-	227	493	241	503	666	834	4
telial.	102	504	121	514	666	834	4
•	95	515	99	525	666	834	4
Profundas.	102	515	138	525	666	834	4
Cuando	139	515	168	525	666	834	4
se	170	515	176	525	666	834	4
extienden	178	515	212	525	666	834	4
más	213	515	227	525	666	834	4
allá	229	515	241	525	666	834	4
del	102	527	113	536	666	834	4
tejido	115	527	135	536	666	834	4
celular	138	527	161	536	666	834	4
subcutáneo	164	527	204	536	666	834	4
afectando	206	527	241	536	666	834	4
a	102	538	106	547	666	834	4
varios	108	538	129	547	666	834	4
tejidos,	131	538	157	547	666	834	4
piel,	159	538	175	547	666	834	4
músculo	177	538	208	547	666	834	4
o	210	538	215	547	666	834	4
huesos	217	538	241	547	666	834	4
donde	102	549	125	558	666	834	4
la	127	549	133	558	666	834	4
reconstrucción	135	549	187	558	666	834	4
y	189	549	194	558	666	834	4
regeneración	196	549	241	558	666	834	4
será	102	560	115	569	666	834	4
más	118	560	132	569	666	834	4
dificultosa	134	560	170	569	666	834	4
(Figs.	172	560	192	569	666	834	4
5	194	560	198	569	666	834	4
y	200	560	205	569	666	834	4
6).	207	560	217	569	666	834	4
•	95	571	99	580	666	834	4
Penetrantes.	102	571	144	580	666	834	4
Cuando	147	571	177	580	666	834	4
alcanzan	179	571	211	580	666	834	4
una	213	571	227	580	666	834	4
ca-	230	571	241	580	666	834	4
vidad	102	582	121	591	666	834	4
natural	123	582	148	591	666	834	4
del	150	582	160	591	666	834	4
organismo,	162	582	201	591	666	834	4
como	203	582	223	591	666	834	4
pue-	225	582	241	591	666	834	4
de	102	593	111	602	666	834	4
ser	113	593	124	602	666	834	4
la	126	593	132	602	666	834	4
cavidad	135	593	163	602	666	834	4
peritoneal	166	593	203	602	666	834	4
o	206	593	210	602	666	834	4
el	213	593	219	602	666	834	4
espa-	222	593	241	602	666	834	4
cio	102	604	113	614	666	834	4
pleural,	118	604	147	614	666	834	4
sin	152	604	163	614	666	834	4
lesionar	168	604	197	614	666	834	4
vísceras	202	604	231	614	666	834	4
u	236	604	241	614	666	834	4
órganos	102	615	131	625	666	834	4
(Fig.	133	615	150	625	666	834	4
7).	152	615	162	625	666	834	4
Fig.	85	760	97	768	666	834	4
6.	99	760	105	768	666	834	4
Tendones	106	760	136	768	666	834	4
expuestos.	138	760	169	768	666	834	4
Fig.	255	197	267	205	666	834	4
4.	269	197	275	205	666	834	4
Heridas	277	197	301	205	666	834	4
longitudinales.	303	197	348	205	666	834	4
Fig.	425	197	437	205	666	834	4
5.	439	197	445	205	666	834	4
Accidente	447	197	477	205	666	834	4
de	479	197	486	205	666	834	4
moto.	488	197	507	205	666	834	4
4.	265	582	273	591	666	834	4
Según	277	582	302	591	666	834	4
el	304	582	310	591	666	834	4
agente	312	582	338	591	666	834	4
etiológico	340	582	379	591	666	834	4
o	381	582	385	591	666	834	4
meca-	387	582	411	591	666	834	4
nismo	256	594	281	602	666	834	4
por	284	594	298	602	666	834	4
el	301	594	308	602	666	834	4
que	311	594	327	602	666	834	4
se	330	594	338	602	666	834	4
producen,	341	594	383	602	666	834	4
siendo	386	593	411	602	666	834	4
esta	256	604	269	613	666	834	4
clasificación	272	604	316	613	666	834	4
la	318	604	324	613	666	834	4
más	327	604	341	613	666	834	4
relevante	343	604	376	613	666	834	4
desde	378	604	399	613	666	834	4
un	401	604	411	613	666	834	4
punto	256	615	278	625	666	834	4
de	282	615	291	625	666	834	4
vista	294	615	311	625	666	834	4
pronóstico	314	615	355	625	666	834	4
y	358	615	362	625	666	834	4
terapéutico.	366	615	411	625	666	834	4
Cuando	426	227	456	236	666	834	4
la	458	227	464	236	666	834	4
herida	467	227	490	236	666	834	4
se	493	227	500	236	666	834	4
produce	502	227	532	236	666	834	4
por	535	227	547	236	666	834	4
la	550	227	556	236	666	834	4
actua-	559	227	581	236	666	834	4
ción	426	238	442	247	666	834	4
de	445	238	454	247	666	834	4
un	457	238	467	247	666	834	4
cuerpo	470	238	496	247	666	834	4
puntiagudo	500	238	544	247	666	834	4
de	547	238	556	247	666	834	4
forma	559	238	581	247	666	834	4
más	426	249	440	258	666	834	4
o	443	249	447	258	666	834	4
menos	450	249	474	258	666	834	4
cónica,	477	249	503	258	666	834	4
hablamos	506	249	541	258	666	834	4
de	544	249	552	258	666	834	4
heridas	555	249	581	258	666	834	4
punzantes,	426	260	464	269	666	834	4
predominando	467	260	523	269	666	834	4
la	525	260	531	269	666	834	4
profundidad	534	260	581	269	666	834	4
sobre	426	271	446	280	666	834	4
la	451	271	457	280	666	834	4
extensión	463	271	499	280	666	834	4
de	504	271	513	280	666	834	4
la	518	271	524	280	666	834	4
herida.	530	271	556	280	666	834	4
Estos	561	271	581	280	666	834	4
pequeños	426	282	460	292	666	834	4
agujeros	462	282	492	292	666	834	4
en	494	282	502	292	666	834	4
la	504	282	510	292	666	834	4
piel	512	282	525	292	666	834	4
pueden	527	282	554	292	666	834	4
ocultar	556	282	581	292	666	834	4
una	426	293	440	303	666	834	4
lesión	442	293	464	303	666	834	4
grave	466	293	485	303	666	834	4
a	488	293	492	303	666	834	4
la	494	293	500	303	666	834	4
vez	503	293	514	303	666	834	4
que	517	293	530	303	666	834	4
sus	533	293	544	303	666	834	4
márgenes	546	293	581	303	666	834	4
presentan	426	304	463	314	666	834	4
un	465	304	475	314	666	834	4
grado	478	304	499	314	666	834	4
variable	502	304	532	314	666	834	4
de	534	304	543	314	666	834	4
daño	546	304	565	314	666	834	4
que	567	304	581	314	666	834	4
es	426	315	433	325	666	834	4
debido	436	315	462	325	666	834	4
a	466	315	470	325	666	834	4
la	473	315	479	325	666	834	4
compresión	483	315	527	325	666	834	4
que	530	315	544	325	666	834	4
el	547	315	553	325	666	834	4
agente	557	315	581	325	666	834	4
traumático	426	327	465	336	666	834	4
produce	467	327	497	336	666	834	4
durante	499	327	527	336	666	834	4
su	529	327	537	336	666	834	4
penetración	539	327	581	336	666	834	4
(Figs.	426	338	446	347	666	834	4
10	448	338	458	347	666	834	4
y	460	338	464	347	666	834	4
11).	467	338	481	347	666	834	4
Es	436	349	444	358	666	834	4
importante	446	349	487	358	666	834	4
observar	489	349	519	358	666	834	4
en	521	349	530	358	666	834	4
dichos	532	349	555	358	666	834	4
bordes	557	349	581	358	666	834	4
derrames	426	360	459	369	666	834	4
sanguíneos,	461	360	503	369	666	834	4
así	505	360	514	369	666	834	4
como	516	360	537	369	666	834	4
tejidos	539	360	563	369	666	834	4
con-	565	360	581	369	666	834	4
tusionados,	426	371	467	380	666	834	4
cuya	469	371	485	380	666	834	4
viabilidad	487	371	523	380	666	834	4
puede	525	371	547	380	666	834	4
estar	548	371	565	380	666	834	4
más	567	371	581	380	666	834	4
o	426	382	430	391	666	834	4
menos	433	382	458	391	666	834	4
comprometida	460	382	516	391	666	834	4
al	519	382	525	391	666	834	4
atravesar	528	382	561	391	666	834	4
dife-	564	382	581	391	666	834	4
rentes	426	393	447	402	666	834	4
planos	450	393	473	402	666	834	4
tisulares	475	393	505	402	666	834	4
dotados	507	393	536	402	666	834	4
cada	538	393	554	402	666	834	4
uno	556	393	571	402	666	834	4
de	573	393	581	402	666	834	4
ellos	426	404	443	414	666	834	4
de	446	404	455	414	666	834	4
unas	458	404	476	414	666	834	4
características	479	404	532	414	666	834	4
elásticas	535	404	566	414	666	834	4
y/o	569	404	581	414	666	834	4
contráctiles	426	415	469	425	666	834	4
diferentes.	471	415	510	425	666	834	4
El	513	415	521	425	666	834	4
trayecto	523	415	553	425	666	834	4
produ-	555	415	581	425	666	834	4
cido	426	426	442	436	666	834	4
por	444	426	456	436	666	834	4
el	459	426	465	436	666	834	4
agente	467	426	491	436	666	834	4
pierde	493	426	516	436	666	834	4
sus	518	426	529	436	666	834	4
características	531	426	581	436	666	834	4
topográficas	426	438	470	447	666	834	4
tras	472	438	485	447	666	834	4
la	487	438	494	447	666	834	4
retirada	496	438	524	447	666	834	4
de	526	438	535	447	666	834	4
este,	537	438	553	447	666	834	4
convir-	555	438	581	447	666	834	4
tiéndose	426	449	457	458	666	834	4
en	459	449	468	458	666	834	4
un	470	449	480	458	666	834	4
trayecto	483	449	512	458	666	834	4
irregular	515	449	546	458	666	834	4
y	549	449	553	458	666	834	4
anfrac-	555	449	581	458	666	834	4
tuoso	426	460	446	469	666	834	4
en	448	460	457	469	666	834	4
el	459	460	465	469	666	834	4
que	467	460	481	469	666	834	4
con	483	460	496	469	666	834	4
facilidad	498	460	529	469	666	834	4
pueden	532	460	559	469	666	834	4
alma-	561	460	581	469	666	834	4
cenarse	426	471	453	480	666	834	4
líquidos	457	471	488	480	666	834	4
y	492	471	496	480	666	834	4
restos	500	471	522	480	666	834	4
de	526	471	534	480	666	834	4
tejidos	538	471	564	480	666	834	4
que	568	471	581	480	666	834	4
favorezcan	426	482	464	491	666	834	4
la	466	482	473	491	666	834	4
proliferación	475	482	522	491	666	834	4
bacteriana.	524	482	564	491	666	834	4
Las	436	493	448	502	666	834	4
producidas	450	493	490	502	666	834	4
por	492	493	504	502	666	834	4
agentes	506	493	533	502	666	834	4
cortantes	535	493	568	502	666	834	4
y/o	569	493	581	502	666	834	4
bordes	426	504	450	513	666	834	4
muy	453	504	469	513	666	834	4
afilados	472	504	500	513	666	834	4
son	503	504	516	513	666	834	4
las	518	504	527	513	666	834	4
llamadas	530	504	562	513	666	834	4
inci-	565	504	581	513	666	834	4
sas.	426	515	437	524	666	834	4
En	439	515	450	525	666	834	4
ellas	452	515	467	525	666	834	4
predomina	469	515	508	525	666	834	4
la	510	515	516	525	666	834	4
longitud	518	515	549	525	666	834	4
sobre	551	515	570	525	666	834	4
las	572	515	581	525	666	834	4
otras	426	526	444	536	666	834	4
dimensiones;	447	526	497	536	666	834	4
con	500	526	514	536	666	834	4
bordes	517	526	542	536	666	834	4
limpios	546	526	574	536	666	834	4
y	577	526	581	536	666	834	4
suelen	426	537	449	547	666	834	4
sangrar	451	537	477	547	666	834	4
mucho	480	537	505	547	666	834	4
(Figs.	508	537	528	547	666	834	4
12	530	537	539	547	666	834	4
y	542	537	546	547	666	834	4
14).	548	537	563	547	666	834	4
Cuando	436	549	465	558	666	834	4
el	468	549	474	558	666	834	4
agente	476	549	499	558	666	834	4
es	502	549	509	558	666	834	4
romo,	511	549	533	558	666	834	4
además	535	549	562	558	666	834	4
de	564	549	573	558	666	834	4
la	575	549	581	558	666	834	4
solución	426	560	458	569	666	834	4
de	464	560	472	569	666	834	4
continuidad	478	560	524	569	666	834	4
propia	530	560	555	569	666	834	4
de	560	560	569	569	666	834	4
la	575	560	581	569	666	834	4
herida,	426	571	452	580	666	834	4
nos	455	571	468	580	666	834	4
encontraremos	471	571	527	580	666	834	4
con	530	571	544	580	666	834	4
un	547	571	557	580	666	834	4
grado	560	571	581	580	666	834	4
más	426	582	440	591	666	834	4
o	443	582	448	591	666	834	4
menos	450	582	474	591	666	834	4
importante	477	582	519	591	666	834	4
de	521	582	530	591	666	834	4
contusión	533	582	570	591	666	834	4
en	572	582	581	591	666	834	4
los	426	593	436	602	666	834	4
tejidos	438	593	462	602	666	834	4
con	464	593	478	602	666	834	4
bordes	480	593	504	602	666	834	4
contundidos	506	593	552	602	666	834	4
y	554	593	558	602	666	834	4
aplas-	560	593	581	602	666	834	4
tados	426	604	446	613	666	834	4
denominándose	450	604	511	613	666	834	4
contusa;	515	604	545	613	666	834	4
en	550	604	559	613	666	834	4
estos	563	604	581	613	666	834	4
casos,	426	615	446	624	666	834	4
la	448	615	455	624	666	834	4
reparación	456	615	495	624	666	834	4
de	496	615	505	624	666	834	4
la	507	615	513	624	666	834	4
herida	515	615	538	624	666	834	4
va	540	615	548	624	666	834	4
a	549	615	553	624	666	834	4
ser	555	615	565	624	666	834	4
más	567	615	581	624	666	834	4
Fig.	255	760	267	768	666	834	4
7.	269	760	275	768	666	834	4
Arma	277	760	294	768	666	834	4
blanca.	296	760	318	768	666	834	4
Fig.	425	760	437	768	666	834	4
8.	439	760	445	768	666	834	4
Scalp.	447	760	464	768	666	834	4
•	265	227	269	236	666	834	4
Perforantes.	272	227	312	236	666	834	4
Afectan	314	227	342	236	666	834	4
a	344	227	348	236	666	834	4
las	350	227	359	236	666	834	4
cavidades,	361	227	397	236	666	834	4
pe-	399	227	411	236	666	834	4
netrando	272	238	305	247	666	834	4
y	308	238	312	247	666	834	4
llegando	314	238	345	247	666	834	4
a	348	238	352	247	666	834	4
lesionar.	354	238	384	247	666	834	4
•	265	249	269	258	666	834	4
Por	272	249	285	258	666	834	4
empalamiento.	287	249	340	258	666	834	4
La	342	249	352	258	666	834	4
causada	354	249	383	258	666	834	4
por	386	249	398	258	666	834	4
un	401	249	411	258	666	834	4
objeto	272	260	295	269	666	834	4
inciso-	298	260	322	269	666	834	4
punzante,	324	260	360	269	666	834	4
de	363	260	371	269	666	834	4
forma	374	260	395	269	666	834	4
que	398	260	411	269	666	834	4
el	272	271	279	281	666	834	4
objeto	281	271	304	281	666	834	4
queda	307	271	329	281	666	834	4
atrapado	331	271	363	281	666	834	4
en	366	271	375	281	666	834	4
el	377	271	383	281	666	834	4
cuerpo	386	271	411	281	666	834	4
del	272	282	283	292	666	834	4
sujeto	286	282	307	292	666	834	4
o	310	282	315	292	666	834	4
en	319	282	328	292	666	834	4
alguno	331	282	356	292	666	834	4
de	358	282	367	292	666	834	4
los	369	282	379	292	666	834	4
orificios	382	282	411	292	666	834	4
naturales	272	293	306	303	666	834	4
del	309	293	320	303	666	834	4
organismo,	323	293	364	303	666	834	4
provocando	367	293	411	303	666	834	4
diferentes	272	305	307	314	666	834	4
tipos	310	305	327	314	666	834	4
de	329	305	338	314	666	834	4
lesiones	340	305	368	314	666	834	4
y	370	305	374	314	666	834	4
afectacio-	376	305	411	314	666	834	4
nes	272	316	284	325	666	834	4
en	286	316	294	325	666	834	4
distintos	296	316	326	325	666	834	4
órganos	328	316	355	325	666	834	4
que	357	316	370	325	666	834	4
se	372	316	378	325	666	834	4
ven	380	316	393	325	666	834	4
afec-	395	316	411	325	666	834	4
tado	272	327	289	336	666	834	4
(31,	291	327	306	336	666	834	4
32,	308	327	320	336	666	834	4
33,	323	327	334	336	666	834	4
34).	337	327	352	336	666	834	4
3.	265	349	273	358	666	834	4
Según	278	349	302	358	666	834	4
la	305	349	311	358	666	834	4
forma	314	349	338	358	666	834	4
de	340	349	349	358	666	834	4
la	351	349	357	358	666	834	4
propia	359	349	383	358	666	834	4
herida,	385	349	411	358	666	834	4
hablaríamos	256	360	300	369	666	834	4
de	303	360	312	369	666	834	4
lineales,	315	360	343	369	666	834	4
curvas,	346	360	370	369	666	834	4
arqueadas,	373	360	411	369	666	834	4
estrelladas,	256	371	293	380	666	834	4
puntiformes,	295	371	339	380	666	834	4
crateriformes	342	371	387	380	666	834	4
y	389	371	393	380	666	834	4
para	395	371	411	380	666	834	4
aquellas	256	382	283	392	666	834	4
que	285	382	298	392	666	834	4
no	300	382	310	392	666	834	4
se	312	382	318	392	666	834	4
ajustan	320	382	345	392	666	834	4
a	347	382	351	392	666	834	4
ninguna	353	382	383	392	666	834	4
de	384	382	393	392	666	834	4
estas	395	382	411	392	666	834	4
formas,	256	393	282	403	666	834	4
de	284	393	292	403	666	834	4
heridas	294	393	319	403	666	834	4
irregulares.	321	393	358	402	666	834	4
Aquellas	360	393	390	403	666	834	4
en	391	393	400	403	666	834	4
las	402	393	411	403	666	834	4
que	256	404	269	414	666	834	4
existe	272	404	292	414	666	834	4
un	295	404	305	414	666	834	4
amplio	307	404	333	414	666	834	4
despegamiento	336	404	391	414	666	834	4
de	393	404	402	414	666	834	4
la	405	404	411	414	666	834	4
piel	256	415	268	425	666	834	4
manteniendo	270	415	317	425	666	834	4
su	319	415	326	425	666	834	4
vascularización	328	415	380	425	666	834	4
a	382	415	386	425	666	834	4
expen-	387	415	411	425	666	834	4
sas	256	427	265	436	666	834	4
de	268	427	276	436	666	834	4
un	278	427	288	436	666	834	4
puente	290	427	315	436	666	834	4
o	317	427	322	436	666	834	4
pedículo,	324	427	358	436	666	834	4
las	360	427	369	436	666	834	4
denomina-	371	427	411	436	666	834	4
remos	256	438	277	447	666	834	4
heridas	280	438	304	447	666	834	4
con	306	438	318	447	666	834	4
colgajo,	320	438	346	447	666	834	4
cuando	348	438	375	447	666	834	4
afectan	377	438	403	447	666	834	4
al	405	438	411	447	666	834	4
cuero	256	449	275	458	666	834	4
cabelludo	277	449	311	458	666	834	4
se	313	449	319	458	666	834	4
denominan	321	449	362	458	666	834	4
Scalp	363	449	381	458	666	834	4
(Fig.	383	449	399	458	666	834	4
8).	401	449	411	458	666	834	4
Es	265	460	274	469	666	834	4
por	278	460	291	469	666	834	4
eso	294	460	306	469	666	834	4
que	309	460	323	469	666	834	4
se	327	460	334	469	666	834	4
escucha	337	460	366	469	666	834	4
también	370	460	401	469	666	834	4
la	405	460	411	469	666	834	4
expresión	256	471	290	480	666	834	4
scalp	292	471	309	480	666	834	4
pretibial	311	471	341	480	666	834	4
para	343	471	359	480	666	834	4
hacer	361	471	380	480	666	834	4
referen-	383	471	411	480	666	834	4
cia	256	482	266	491	666	834	4
a	268	482	271	491	666	834	4
heridas	273	482	299	491	666	834	4
en	301	482	310	491	666	834	4
la	312	482	318	491	666	834	4
pierna	320	482	343	491	666	834	4
que	345	482	358	491	666	834	4
afectan	360	482	386	491	666	834	4
a	388	482	392	491	666	834	4
todo	394	482	411	491	666	834	4
el	256	493	262	502	666	834	4
espesor	264	493	291	502	666	834	4
de	294	493	302	502	666	834	4
la	305	493	311	502	666	834	4
piel	313	493	327	502	666	834	4
y	330	493	334	502	666	834	4
exponen	336	493	368	502	666	834	4
estructuras	370	493	411	502	666	834	4
nobles.	256	504	283	514	666	834	4
Lo	287	504	297	514	666	834	4
correcto,	301	504	335	514	666	834	4
por	339	504	352	514	666	834	4
ejemplo,	357	504	390	514	666	834	4
sería	394	504	411	514	666	834	4
hablar	256	515	278	525	666	834	4
de	280	515	289	525	666	834	4
avulsión	291	515	321	525	666	834	4
pretibial	323	515	353	525	666	834	4
o	355	515	360	525	666	834	4
herida	362	515	385	525	666	834	4
en	387	515	395	525	666	834	4
col-	397	515	411	525	666	834	4
gajo.	256	526	274	536	666	834	4
Por	277	526	290	536	666	834	4
último,	293	526	321	536	666	834	4
hablábamos	324	526	369	536	666	834	4
de	372	526	381	536	666	834	4
heridas	384	526	411	536	666	834	4
con	256	538	269	547	666	834	4
pérdida	271	538	298	547	666	834	4
de	301	538	308	547	666	834	4
sustancia	311	538	342	547	666	834	4
cuando	345	538	372	547	666	834	4
existe	374	538	395	547	666	834	4
una	397	538	411	547	666	834	4
importante	256	549	298	558	666	834	4
pérdida	301	549	329	558	666	834	4
de	332	549	340	558	666	834	4
tejidos	343	549	368	558	666	834	4
en	371	549	379	558	666	834	4
el	382	549	388	558	666	834	4
lecho	391	549	411	558	666	834	4
de	256	560	264	569	666	834	4
la	266	560	273	569	666	834	4
herida	275	560	298	569	666	834	4
(Fig.	300	560	317	569	666	834	4
9).	320	560	330	569	666	834	4
GEROKOMOS	271	778	322	786	666	834	4
2013;	324	778	342	786	666	834	4
24	345	778	353	786	666	834	4
(3):	355	778	366	786	666	834	4
132-138	368	778	395	786	666	834	4
05.	38	1	50	11	666	834	5
SUPLEMENTO	52	1	107	11	666	834	5
HELCOS	109	1	142	11	666	834	5
24(3)_1-838475462.e$S_GEROKOMOS	144	1	289	11	666	834	5
16/09/13	293	1	324	11	666	834	5
13:22	329	1	349	11	666	834	5
Página	353	1	378	11	666	834	5
137	380	1	394	11	666	834	5
136	57	117	74	128	666	834	5
137	592	117	606	127	666	834	5
Fig.	85	197	97	205	666	834	5
9.	99	197	105	205	666	834	5
Pérdida	107	197	130	205	666	834	5
de	132	197	139	205	666	834	5
sustancia	141	197	169	205	666	834	5
en	171	197	178	205	666	834	5
la	180	197	186	205	666	834	5
rodilla.	188	197	209	205	666	834	5
Fig.	255	197	267	205	666	834	5
10.	269	197	279	205	666	834	5
Clavo	281	197	299	205	666	834	5
en	301	197	308	205	666	834	5
la	310	197	315	205	666	834	5
mano.	317	197	337	205	666	834	5
Fig.	425	197	437	205	666	834	5
11.	439	197	449	205	666	834	5
Clavo	451	197	469	205	666	834	5
en	471	197	478	205	666	834	5
la	480	197	485	205	666	834	5
mano.	487	197	507	205	666	834	5
dificultosa.	85	227	126	236	666	834	5
Las	129	227	141	236	666	834	5
heridas	144	227	170	236	666	834	5
por	173	227	186	236	666	834	5
arrancamiento	188	227	240	236	666	834	5
son	85	238	98	247	666	834	5
producidas	100	238	140	247	666	834	5
por	143	238	155	247	666	834	5
tracción	158	238	187	247	666	834	5
violenta	190	238	219	247	666	834	5
sobre	221	238	240	247	666	834	5
tejidos;	85	249	112	258	666	834	5
suelen	114	249	138	258	666	834	5
ser	140	249	150	258	666	834	5
irregulares	153	249	191	258	666	834	5
y	193	249	198	258	666	834	5
con	200	249	214	258	666	834	5
bordes	216	249	240	258	666	834	5
despegados.	85	260	128	270	666	834	5
Las	131	260	143	270	666	834	5
heridas	145	260	171	270	666	834	5
abrasivas	174	260	206	270	666	834	5
afectan	208	260	234	270	666	834	5
a	237	260	240	270	666	834	5
la	85	271	91	281	666	834	5
epidermis	94	271	129	281	666	834	5
y	132	271	136	281	666	834	5
se	138	271	145	281	666	834	5
producen	147	271	182	281	666	834	5
por	185	271	197	281	666	834	5
fricción.	200	271	230	281	666	834	5
Por	95	282	107	292	666	834	5
último,	109	282	136	292	666	834	5
las	138	282	147	292	666	834	5
heridas	149	282	175	292	666	834	5
por	177	282	188	292	666	834	5
mordedura,	190	282	230	292	666	834	5
de	232	282	240	292	666	834	5
especial	85	294	113	303	666	834	5
importancia	115	294	160	303	666	834	5
por	162	294	174	303	666	834	5
el	177	294	183	303	666	834	5
riesgo	185	294	206	303	666	834	5
de	209	294	217	303	666	834	5
infec-	220	294	240	303	666	834	5
ción	85	305	101	314	666	834	5
que	103	305	117	314	666	834	5
conllevan;	119	305	156	314	666	834	5
las	158	305	167	314	666	834	5
heridas	170	305	196	314	666	834	5
por	198	305	209	314	666	834	5
arma	212	305	230	314	666	834	5
de	233	305	240	314	666	834	5
fuego,	85	316	105	325	666	834	5
donde	107	316	130	325	666	834	5
el	132	316	138	325	666	834	5
orificio	140	316	166	325	666	834	5
de	168	316	177	325	666	834	5
entrada	179	316	206	325	666	834	5
es	208	316	215	325	666	834	5
menor	217	316	240	325	666	834	5
que	85	327	98	336	666	834	5
el	100	327	106	336	666	834	5
de	108	327	117	336	666	834	5
salida;	119	327	141	336	666	834	5
este	143	327	156	336	666	834	5
último	158	327	183	336	666	834	5
es	185	327	192	336	666	834	5
irregular	193	327	224	336	666	834	5
y	226	327	230	336	666	834	5
de	232	327	240	336	666	834	5
bordes	85	338	110	347	666	834	5
evertidos;	113	338	150	347	666	834	5
las	153	338	163	347	666	834	5
heridas	166	338	193	347	666	834	5
por	197	338	208	347	666	834	5
aplasta-	212	338	240	347	666	834	5
miento	85	349	110	358	666	834	5
que	113	349	127	358	666	834	5
en	129	349	138	358	666	834	5
principio	141	349	176	358	666	834	5
pueden	178	349	206	358	666	834	5
aparecer	209	349	240	358	666	834	5
como	85	360	106	369	666	834	5
lesiones	108	360	136	369	666	834	5
superficiales	138	360	182	369	666	834	5
sin	184	360	194	369	666	834	5
interés	196	360	220	369	666	834	5
y	222	360	227	369	666	834	5
dar	229	360	240	369	666	834	5
lugar	85	371	103	381	666	834	5
a	106	371	110	381	666	834	5
un	112	371	122	381	666	834	5
importante	124	371	165	381	666	834	5
síndrome	168	371	202	381	666	834	5
comparti-	204	371	240	381	666	834	5
mental;	85	382	113	392	666	834	5
finalmente,	115	382	157	392	666	834	5
las	159	382	168	392	666	834	5
de	170	382	179	392	666	834	5
asta	181	382	195	391	666	834	5
de	197	382	205	391	666	834	5
toro	207	382	220	391	666	834	5
(31),	223	382	240	392	666	834	5
de	85	393	94	403	666	834	5
gran	96	393	113	403	666	834	5
importancia	115	393	161	403	666	834	5
y	164	393	168	403	666	834	5
que	170	393	184	403	666	834	5
requerirían	186	393	228	403	666	834	5
un	230	393	240	403	666	834	5
apartado	85	405	118	414	666	834	5
específico	120	405	157	414	666	834	5
debido	159	405	185	414	666	834	5
a	188	405	192	414	666	834	5
su	194	405	202	414	666	834	5
compleji-	205	405	241	414	666	834	5
dad	85	416	99	425	666	834	5
y	101	416	105	425	666	834	5
las	108	416	117	425	666	834	5
características	119	416	170	425	666	834	5
que	172	416	186	425	666	834	5
suelen	188	416	211	425	666	834	5
presen-	214	416	240	425	666	834	5
tar	85	427	95	436	666	834	5
(35).	97	427	115	436	666	834	5
de	255	227	264	236	666	834	5
seis	266	227	277	236	666	834	5
horas.	279	227	300	236	666	834	5
Un	302	227	314	236	666	834	5
tiempo	315	227	341	236	666	834	5
superior	342	227	371	236	666	834	5
a	373	227	377	236	666	834	5
seis	378	227	390	236	666	834	5
horas	392	227	411	236	666	834	5
obliga	255	238	277	247	666	834	5
a	279	238	283	247	666	834	5
cicatrización	285	238	328	247	666	834	5
por	330	238	342	247	666	834	5
segunda	344	238	373	247	666	834	5
intención,	375	238	411	247	666	834	5
salvo	255	249	273	258	666	834	5
en	276	249	285	258	666	834	5
zonas	287	249	307	258	666	834	5
muy	309	249	326	258	666	834	5
vascularizadas	328	249	379	258	666	834	5
como	382	249	402	258	666	834	5
la	404	249	411	258	666	834	5
cara	255	260	269	269	666	834	5
por	271	260	284	269	666	834	5
el	286	260	292	269	666	834	5
daño	294	260	311	269	666	834	5
estético	313	260	339	269	666	834	5
y	341	260	346	269	666	834	5
el	348	260	354	269	666	834	5
cuero	356	260	375	269	666	834	5
cabelludo	377	260	411	269	666	834	5
en	255	271	264	281	666	834	5
que	266	271	279	281	666	834	5
se	281	271	288	281	666	834	5
puede	290	271	311	281	666	834	5
retrasar	313	271	339	281	666	834	5
hasta	341	271	358	281	666	834	5
12	360	271	370	281	666	834	5
o	372	271	376	281	666	834	5
24	378	271	388	281	666	834	5
horas.	390	271	411	281	666	834	5
La	255	282	264	292	666	834	5
explicación	266	282	305	292	666	834	5
de	307	282	316	292	666	834	5
todo	318	282	334	292	666	834	5
el	336	282	342	292	666	834	5
procedimiento	344	282	396	292	666	834	5
será	397	282	411	292	666	834	5
de	255	293	264	303	666	834	5
vital	266	293	281	303	666	834	5
importancia	282	293	325	303	666	834	5
para	327	293	342	303	666	834	5
el	344	293	350	303	666	834	5
paciente,	352	293	383	303	666	834	5
además	385	293	411	303	666	834	5
del	255	304	266	314	666	834	5
aporte	268	304	290	314	666	834	5
de	292	304	301	314	666	834	5
seguridad	303	304	337	314	666	834	5
que	339	304	352	314	666	834	5
le	354	304	360	314	666	834	5
vamos	362	304	384	314	666	834	5
a	386	304	390	314	666	834	5
dar.	392	304	405	314	666	834	5
3.	436	227	443	236	666	834	5
La	445	227	454	236	666	834	5
inmovilización	456	227	513	236	666	834	5
de	515	227	524	236	666	834	5
la	526	227	532	236	666	834	5
zona	534	227	550	236	666	834	5
afectada	552	227	581	236	666	834	5
la	426	238	432	247	666	834	5
haremos,	434	238	468	247	666	834	5
sobre	470	238	490	247	666	834	5
todo,	492	238	512	247	666	834	5
cuando	514	238	542	247	666	834	5
se	544	238	551	247	666	834	5
trate	553	238	570	247	666	834	5
de	572	238	581	247	666	834	5
un	426	249	436	258	666	834	5
miembro	439	249	473	258	666	834	5
por	476	249	489	258	666	834	5
la	492	249	498	258	666	834	5
posibilidad	501	249	543	258	666	834	5
de	546	249	554	258	666	834	5
que	558	249	571	258	666	834	5
se	574	249	581	258	666	834	5
haya	426	260	442	269	666	834	5
presentado	444	260	483	269	666	834	5
de	485	260	494	269	666	834	5
forma	496	260	518	269	666	834	5
paralela	520	260	547	269	666	834	5
una	549	260	563	269	666	834	5
frac-	565	260	581	269	666	834	5
tura,	426	271	443	280	666	834	5
además	445	271	473	280	666	834	5
de	475	271	484	280	666	834	5
reducir	486	271	512	280	666	834	5
de	515	271	523	280	666	834	5
forma	526	271	548	280	666	834	5
conside-	550	271	581	280	666	834	5
rable	426	282	444	292	666	834	5
el	447	282	454	292	666	834	5
dolor.	457	282	479	292	666	834	5
En	482	282	493	292	666	834	5
el	496	282	503	292	666	834	5
caso	506	282	522	292	666	834	5
de	525	282	534	292	666	834	5
transferir	537	282	571	292	666	834	5
al	575	282	581	292	666	834	5
paciente	426	293	456	303	666	834	5
cubriremos	459	293	500	303	666	834	5
con	503	293	516	303	666	834	5
gasas	519	293	537	303	666	834	5
que	539	293	553	303	666	834	5
se	555	293	562	303	666	834	5
apli-	564	293	581	303	666	834	5
caran	426	304	445	314	666	834	5
sobre	448	304	467	314	666	834	5
la	469	304	475	314	666	834	5
herida	478	304	501	314	666	834	5
directamente,	503	304	553	314	666	834	5
mante-	555	304	581	314	666	834	5
niendo	426	315	452	325	666	834	5
cierta	454	315	474	325	666	834	5
humedad	476	315	511	325	666	834	5
con	513	315	527	325	666	834	5
suero	529	315	549	325	666	834	5
salino	551	315	573	325	666	834	5
al	575	315	581	325	666	834	5
0,9%	426	327	445	336	666	834	5
para,	447	327	464	336	666	834	5
de	466	327	474	336	666	834	5
esta	476	327	489	336	666	834	5
forma,	491	327	514	336	666	834	5
evitar	516	327	536	336	666	834	5
que	537	327	550	336	666	834	5
se	552	327	559	336	666	834	5
pegue	560	327	581	336	666	834	5
esta	426	338	439	347	666	834	5
a	441	338	445	347	666	834	5
la	447	338	453	347	666	834	5
herida;	455	338	480	347	666	834	5
evitaremos	482	338	520	347	666	834	5
gasas	522	338	540	347	666	834	5
vaselinadas	542	338	581	347	666	834	5
ya	426	349	434	358	666	834	5
que	436	349	449	358	666	834	5
maceran	451	349	481	358	666	834	5
los	484	349	493	358	666	834	5
tejidos.	496	349	521	358	666	834	5
Finalmente,	436	360	481	369	666	834	5
fijaremos	484	360	518	369	666	834	5
con	521	360	535	369	666	834	5
un	537	360	547	369	666	834	5
vendaje,	550	360	581	369	666	834	5
también	426	371	457	380	666	834	5
de	462	371	471	380	666	834	5
gasa	477	371	492	380	666	834	5
y	498	371	502	380	666	834	5
almohadillado	507	371	562	380	666	834	5
que	567	371	581	380	666	834	5
ofrezca	426	382	451	391	666	834	5
una	453	382	467	391	666	834	5
compresión	469	382	511	391	666	834	5
suave	513	382	533	391	666	834	5
complemen-	535	382	581	391	666	834	5
tada	426	393	441	402	666	834	5
por	443	393	455	402	666	834	5
una	457	393	471	402	666	834	5
férula	473	393	493	402	666	834	5
de	495	393	504	402	666	834	5
yeso	506	393	521	402	666	834	5
para	523	393	538	402	666	834	5
inmovilizar	540	393	581	402	666	834	5
la	426	404	432	414	666	834	5
muñeca	435	404	465	414	666	834	5
o	468	404	473	414	666	834	5
el	476	404	482	414	666	834	5
tobillo.	485	404	513	414	666	834	5
En	516	404	526	414	666	834	5
heridas	529	404	557	414	666	834	5
de	560	404	568	414	666	834	5
las	571	404	581	414	666	834	5
manos	426	415	450	425	666	834	5
y	454	415	458	425	666	834	5
pie,	461	415	475	425	666	834	5
las	479	415	488	425	666	834	5
gasas	491	415	510	425	666	834	5
se	514	415	521	425	666	834	5
aplicaran	524	415	559	425	666	834	5
sepa-	562	415	581	425	666	834	5
rando	426	426	447	436	666	834	5
los	449	426	460	436	666	834	5
dedos.	462	426	485	436	666	834	5
5.	95	449	102	458	666	834	5
Según	107	449	131	458	666	834	5
la	133	449	140	458	666	834	5
carga	142	449	163	458	666	834	5
bacteriana	165	449	206	458	666	834	5
(Tabla	208	449	231	458	666	834	5
2)	233	449	240	458	666	834	5
de	85	460	94	469	666	834	5
la	96	460	102	469	666	834	5
propia	105	460	129	469	666	834	5
herida	131	460	154	469	666	834	5
o	157	460	161	469	666	834	5
grado	164	460	185	469	666	834	5
de	187	460	196	469	666	834	5
contamina-	198	460	240	469	666	834	5
ción	85	471	101	480	666	834	5
(36,	103	471	118	480	666	834	5
37,	121	471	132	480	666	834	5
38,	135	471	147	480	666	834	5
39,	149	471	161	480	666	834	5
40).	163	471	178	480	666	834	5
ABORDAJE	85	494	135	502	666	834	5
INICIAL	137	494	174	502	666	834	5
DE	176	494	189	502	666	834	5
LAS	192	494	208	502	666	834	5
HERIDAS.	85	505	129	513	666	834	5
PUNTOS	132	505	170	513	666	834	5
CLAVES	173	505	207	513	666	834	5
1.	95	516	102	524	666	834	5
La	107	516	116	524	666	834	5
exploración	119	516	165	524	666	834	5
y	168	516	172	524	666	834	5
valoración	174	516	216	524	666	834	5
la	218	515	224	525	666	834	5
rea-	227	515	240	525	666	834	5
lizaremos	85	527	119	536	666	834	5
con	122	527	135	536	666	834	5
buena	137	527	160	536	666	834	5
iluminación	162	527	206	536	666	834	5
y	209	527	213	536	666	834	5
con	215	527	229	536	666	834	5
las	231	527	240	536	666	834	5
mayores	85	538	116	547	666	834	5
medidas	118	538	149	547	666	834	5
de	151	538	160	547	666	834	5
asepsia	162	538	188	547	666	834	5
posibles	190	538	220	547	666	834	5
(41).	222	538	240	547	666	834	5
Valoraremos	85	549	132	558	666	834	5
la	135	549	142	558	666	834	5
presencia	145	549	180	558	666	834	5
de	183	549	192	558	666	834	5
hemorragia,	195	549	240	558	666	834	5
localización,	85	560	132	569	666	834	5
forma,	135	560	160	569	666	834	5
extensión	163	560	199	569	666	834	5
y	201	560	205	569	666	834	5
longitud	208	560	240	569	666	834	5
de	85	571	94	580	666	834	5
la	96	571	102	580	666	834	5
herida,	104	571	129	580	666	834	5
aspectos	131	571	161	580	666	834	5
de	163	571	171	580	666	834	5
los	173	571	183	580	666	834	5
bordes,	185	571	211	580	666	834	5
limpios	213	571	240	580	666	834	5
o	85	582	90	591	666	834	5
contusos,	92	582	126	591	666	834	5
así	129	582	138	591	666	834	5
como	140	582	161	591	666	834	5
la	163	582	169	591	666	834	5
profundidad,	172	582	220	591	666	834	5
posi-	222	582	240	591	666	834	5
bles	85	593	99	602	666	834	5
afectaciones	102	593	146	602	666	834	5
de	148	593	157	602	666	834	5
estructuras	160	593	200	602	666	834	5
como	202	593	223	602	666	834	5
ner-	225	593	240	602	666	834	5
vios	85	604	99	614	666	834	5
tendones	102	604	135	614	666	834	5
o	137	604	142	614	666	834	5
ligamentos	144	604	184	614	666	834	5
y/o	186	604	198	614	666	834	5
determinar	200	604	240	614	666	834	5
el	85	615	91	625	666	834	5
compromiso	94	615	140	625	666	834	5
anatómico	142	615	181	625	666	834	5
subyacente	183	615	223	625	666	834	5
pre-	226	615	240	625	666	834	5
via	85	626	95	636	666	834	5
anestesia	98	626	129	636	666	834	5
de	132	626	140	636	666	834	5
la	143	626	149	636	666	834	5
zona,	151	626	170	636	666	834	5
grado	173	626	193	636	666	834	5
de	196	626	204	636	666	834	5
suciedad,	207	626	240	636	666	834	5
cuerpos	85	638	113	647	666	834	5
extraños,	115	638	148	647	666	834	5
grado	150	638	171	647	666	834	5
de	173	638	181	647	666	834	5
contaminación,	183	638	240	647	666	834	5
por	85	649	98	658	666	834	5
el	103	649	109	658	666	834	5
tipo	114	649	129	658	666	834	5
del	134	649	145	658	666	834	5
agente	150	649	174	658	666	834	5
traumático	179	649	221	658	666	834	5
y	225	649	229	658	666	834	5
el	234	649	240	658	666	834	5
tiempo	85	660	112	669	666	834	5
transcurrido	115	660	161	669	666	834	5
desde	164	660	185	669	666	834	5
la	188	660	194	669	666	834	5
lesión	196	660	219	669	666	834	5
hasta	221	660	240	669	666	834	5
el	85	671	91	680	666	834	5
tratamiento.	95	671	142	680	666	834	5
El	146	671	154	680	666	834	5
dolor	158	671	179	680	666	834	5
juega	182	671	202	680	666	834	5
un	206	671	216	680	666	834	5
papel	220	671	240	680	666	834	5
importante	85	682	127	691	666	834	5
y	129	682	134	691	666	834	5
a	136	682	140	691	666	834	5
tener	142	682	161	691	666	834	5
en	164	682	173	691	666	834	5
cuenta	175	682	200	691	666	834	5
previo	202	682	225	691	666	834	5
a	228	682	232	691	666	834	5
la	234	682	240	691	666	834	5
exploración,	85	693	130	702	666	834	5
ya	131	693	139	702	666	834	5
que	141	693	155	702	666	834	5
vamos	156	693	179	702	666	834	5
a	181	693	185	702	666	834	5
acceder	187	693	214	702	666	834	5
a	215	693	219	702	666	834	5
zonas	221	693	240	702	666	834	5
hiperestésicas	85	704	132	713	666	834	5
y	135	704	139	713	666	834	5
no	141	704	150	713	666	834	5
olvidemos	152	704	189	713	666	834	5
que	191	704	204	713	666	834	5
el	206	704	212	713	666	834	5
umbral	214	704	240	713	666	834	5
del	85	715	96	725	666	834	5
dolor	98	715	118	725	666	834	5
en	120	715	129	725	666	834	5
todas	132	715	151	725	666	834	5
las	153	715	163	725	666	834	5
personas	165	715	197	725	666	834	5
no	199	715	209	725	666	834	5
es	211	715	218	725	666	834	5
igual,	220	715	240	725	666	834	5
por	85	726	97	736	666	834	5
ello,	99	726	114	736	666	834	5
es	115	726	122	736	666	834	5
de	123	726	132	736	666	834	5
vital	133	726	148	736	666	834	5
importancia	150	726	193	736	666	834	5
la	194	726	200	736	666	834	5
infiltración	202	726	240	736	666	834	5
anestésica	85	737	119	747	666	834	5
previa	121	737	143	747	666	834	5
y	145	737	149	747	666	834	5
analgesia	151	737	182	747	666	834	5
(42).	184	737	202	747	666	834	5
Como	95	748	119	758	666	834	5
norma	125	748	150	758	666	834	5
general,	156	748	185	758	666	834	5
el	191	748	198	758	666	834	5
límite	203	748	226	758	666	834	5
de	232	748	240	758	666	834	5
tiempo	85	760	111	769	666	834	5
para	113	760	129	769	666	834	5
realizar	131	760	157	769	666	834	5
una	159	760	173	769	666	834	5
sutura	175	760	198	769	666	834	5
primaria	200	760	231	769	666	834	5
es	234	760	240	769	666	834	5
2.	265	327	273	336	666	834	5
El	278	327	286	336	666	834	5
condicionamiento	290	327	364	336	666	834	5
y	367	327	372	336	666	834	5
el	375	327	383	336	666	834	5
meca-	386	327	411	336	666	834	5
nismo	255	338	280	347	666	834	5
de	282	338	291	347	666	834	5
producción	293	338	339	347	666	834	5
juega	341	338	360	347	666	834	5
un	362	338	372	347	666	834	5
papel	374	338	393	347	666	834	5
fun-	395	338	411	347	666	834	5
damental	255	349	291	358	666	834	5
para	293	349	310	358	666	834	5
el	312	349	319	358	666	834	5
abordaje	321	349	354	358	666	834	5
posterior	356	349	390	358	666	834	5
de	393	349	402	358	666	834	5
la	404	349	411	358	666	834	5
herida.	255	360	281	369	666	834	5
El	283	360	291	369	666	834	5
lugar	293	360	312	369	666	834	5
y	314	360	318	369	666	834	5
en	320	360	329	369	666	834	5
qué	331	360	345	369	666	834	5
condiciones	347	360	390	369	666	834	5
se	393	360	400	369	666	834	5
ha	402	360	411	369	666	834	5
producido,	255	371	297	380	666	834	5
si	301	371	307	380	666	834	5
ha	310	371	319	380	666	834	5
sido	322	371	338	380	666	834	5
un	341	371	351	380	666	834	5
lugar	355	371	374	380	666	834	5
limpio	378	371	403	380	666	834	5
o	406	371	411	380	666	834	5
sucio,	255	382	276	391	666	834	5
con	278	382	292	391	666	834	5
características	294	382	343	391	666	834	5
de	345	382	354	391	666	834	5
alto	356	382	369	391	666	834	5
riesgo	371	382	392	391	666	834	5
teta-	394	382	411	391	666	834	5
nígeno	255	393	281	403	666	834	5
o	285	393	290	403	666	834	5
gran	293	393	310	403	666	834	5
cantidad	314	393	346	403	666	834	5
de	350	393	359	403	666	834	5
material	362	393	393	403	666	834	5
que	397	393	411	403	666	834	5
puedan	255	404	283	414	666	834	5
contener	286	404	319	414	666	834	5
esporas	322	404	349	414	666	834	5
y/o	352	404	364	414	666	834	5
que	367	404	381	414	666	834	5
presen-	383	404	411	414	666	834	5
ten	255	415	267	425	666	834	5
grandes	270	415	299	425	666	834	5
zonas	302	415	323	425	666	834	5
de	326	415	334	425	666	834	5
tejido	337	415	359	425	666	834	5
desvitalizado	362	415	411	425	666	834	5
lo	255	427	262	436	666	834	5
que	264	427	277	436	666	834	5
abre	279	427	295	436	666	834	5
la	297	427	303	436	666	834	5
posibilidad	305	427	345	436	666	834	5
de	347	427	355	436	666	834	5
vacunación	357	427	398	436	666	834	5
del	400	427	411	436	666	834	5
individuo.	255	438	295	447	666	834	5
Todo	299	438	318	447	666	834	5
ello	323	438	336	447	666	834	5
forma	341	438	363	447	666	834	5
parte	368	438	387	447	666	834	5
de	391	438	400	447	666	834	5
la	404	438	411	447	666	834	5
anamnesis	255	449	293	458	666	834	5
que	295	449	308	458	666	834	5
se	311	449	318	458	666	834	5
le	320	449	326	458	666	834	5
realizará	328	449	358	458	666	834	5
al	360	449	367	458	666	834	5
afectado	369	449	399	458	666	834	5
así	401	449	411	458	666	834	5
como	255	460	276	469	666	834	5
antecedentes	278	460	325	469	666	834	5
de	327	460	336	469	666	834	5
alergias.	338	460	367	469	666	834	5
4.	436	449	443	458	666	834	5
La	447	449	457	458	666	834	5
limpieza	459	449	493	458	666	834	5
de	495	449	504	458	666	834	5
la	506	449	513	458	666	834	5
herida	515	449	538	458	666	834	5
la	540	449	546	458	666	834	5
realizare-	549	449	581	458	666	834	5
mos	426	460	441	469	666	834	5
con	443	460	457	469	666	834	5
solución	459	460	490	469	666	834	5
salina	492	460	513	469	666	834	5
al	515	460	521	469	666	834	5
0,9%	524	460	544	469	666	834	5
mediante	546	460	581	469	666	834	5
Tabla	355	497	375	505	666	834	5
2.	378	497	385	505	666	834	5
Según	387	497	410	505	666	834	5
la	412	497	419	505	666	834	5
carga	421	497	441	505	666	834	5
bacteriana	443	497	481	505	666	834	5
Clase	379	515	397	523	666	834	5
I.	400	515	405	523	666	834	5
Herida	408	515	432	523	666	834	5
limpia	434	515	457	523	666	834	5
(La	320	525	331	533	666	834	5
frecuencia	334	525	367	533	666	834	5
de	369	525	377	533	666	834	5
infección	379	525	409	533	666	834	5
puede	411	525	431	533	666	834	5
oscilar	434	525	454	533	666	834	5
entre	457	525	473	533	666	834	5
el	476	525	481	533	666	834	5
5%-10%)	483	525	516	533	666	834	5
Herida	281	545	303	553	666	834	5
limpia	306	545	327	553	666	834	5
tiene	329	545	345	553	666	834	5
entre	347	545	364	553	666	834	5
un	366	545	375	553	666	834	5
1%	377	545	389	553	666	834	5
a	391	545	395	553	666	834	5
5%	397	545	408	553	666	834	5
de	411	545	418	553	666	834	5
desarrollar	421	545	455	553	666	834	5
infección	457	545	487	553	666	834	5
del	489	545	499	553	666	834	5
tejido	502	545	520	553	666	834	5
profundo.	523	545	556	553	666	834	5
La	260	560	268	568	666	834	5
herida	270	560	291	568	666	834	5
es	293	560	299	568	666	834	5
cerrada	302	560	325	568	666	834	5
por	328	560	339	568	666	834	5
primera	341	560	367	568	666	834	5
intención.	369	560	403	568	666	834	5
Las	405	560	416	568	666	834	5
heridas	418	560	441	568	666	834	5
con	444	560	456	568	666	834	5
sistemas	458	560	484	568	666	834	5
de	487	560	495	568	666	834	5
drenaje	497	560	521	568	666	834	5
cerrados	523	560	550	568	666	834	5
entran	552	560	574	568	666	834	5
en	260	570	268	578	666	834	5
esta	270	570	282	578	666	834	5
categoría.	285	570	316	578	666	834	5
Las	318	570	329	578	666	834	5
heridas	331	570	355	578	666	834	5
incisionales	357	570	394	578	666	834	5
operatorias	397	570	433	578	666	834	5
que	435	570	447	578	666	834	5
se	449	570	455	578	666	834	5
realizan	458	570	483	578	666	834	5
luego	485	570	503	578	666	834	5
de	505	570	513	578	666	834	5
trauma	515	570	538	578	666	834	5
contuso	541	570	567	578	666	834	5
se	569	570	575	578	666	834	5
incluyen	260	580	288	588	666	834	5
en	290	580	298	588	666	834	5
esta	300	580	313	588	666	834	5
categoría	315	580	344	588	666	834	5
Clase	339	605	358	612	666	834	5
II.	360	605	369	612	666	834	5
Herida	371	605	396	612	666	834	5
limpia-contaminada	398	605	469	612	666	834	5
(<10%)	472	605	497	612	666	834	5
Limpia	260	624	283	632	666	834	5
/	286	624	288	632	666	834	5
contaminada	291	624	333	632	666	834	5
tiene	336	624	352	632	666	834	5
entre	354	624	371	632	666	834	5
4%-10%	373	624	403	632	666	834	5
de	405	624	413	632	666	834	5
riesgo	415	624	434	632	666	834	5
de	436	624	444	632	666	834	5
infección	446	624	477	632	666	834	5
Clase	353	649	371	656	666	834	5
III.	374	649	386	656	666	834	5
Herida	388	649	413	656	666	834	5
contaminada	415	649	461	656	666	834	5
(20%)	463	649	483	656	666	834	5
Contaminada	260	668	305	677	666	834	5
tiene	307	668	323	677	666	834	5
un	326	668	334	677	666	834	5
riesgo	337	668	356	677	666	834	5
>	358	668	362	677	666	834	5
10%	365	668	380	677	666	834	5
de	383	668	390	677	666	834	5
probabilidad	393	668	434	677	666	834	5
de	437	668	444	677	666	834	5
infección,	447	668	479	677	666	834	5
incluso	481	668	505	677	666	834	5
con	507	668	519	677	666	834	5
profilaxis	521	668	551	677	666	834	5
antibíotica	260	678	295	687	666	834	5
Clase	347	703	366	711	666	834	5
IV.	368	703	378	711	666	834	5
Herida	381	703	405	711	666	834	5
sucia/infectada	408	703	460	711	666	834	5
(<40%)	463	703	489	711	666	834	5
Aumenta	350	723	380	731	666	834	5
el	382	723	388	731	666	834	5
riesgo	390	723	409	731	666	834	5
de	411	723	419	731	666	834	5
infección	421	723	451	731	666	834	5
a	454	723	457	731	666	834	5
un	460	723	468	731	666	834	5
27%	471	723	486	731	666	834	5
Tomado	260	746	284	753	666	834	5
de	286	746	293	753	666	834	5
Devaney,	294	746	321	753	666	834	5
Lynn,	323	746	340	753	666	834	5
y	341	746	345	753	666	834	5
cols.	347	746	359	753	666	834	5
Improving	361	746	392	753	666	834	5
Surgical	394	746	417	753	666	834	5
Wound	418	746	440	753	666	834	5
Classification-Why	442	746	498	753	666	834	5
it	499	746	504	753	666	834	5
Matters,	505	746	530	753	666	834	5
AORN	531	746	553	753	666	834	5
(2004).	555	746	576	753	666	834	5
80:	260	755	269	762	666	834	5
208-223.	271	755	298	762	666	834	5
GEROKOMOS	272	778	323	786	666	834	5
2013;	325	778	343	786	666	834	5
24	345	778	353	786	666	834	5
(3):	355	778	366	786	666	834	5
132-138	368	778	395	786	666	834	5
05.	38	1	50	11	666	834	6
SUPLEMENTO	52	1	107	11	666	834	6
HELCOS	109	1	142	11	666	834	6
24(3)_1-838475462.e$S_GEROKOMOS	144	1	289	11	666	834	6
16/09/13	293	1	324	11	666	834	6
13:22	329	1	349	11	666	834	6
Página	353	1	378	11	666	834	6
138	380	1	394	11	666	834	6
García	153	35	174	43	666	834	6
González	176	35	204	43	666	834	6
R.	206	35	214	43	666	834	6
F.;	216	35	223	43	666	834	6
Gago	225	35	242	43	666	834	6
Fornells	244	35	268	43	666	834	6
M.	271	35	280	43	666	834	6
F.;	282	35	289	43	666	834	6
Chumilla	292	35	321	43	666	834	6
López	323	35	342	43	666	834	6
S.;	344	35	352	43	666	834	6
Gaztelu	354	35	378	43	666	834	6
Valdés	380	35	400	43	666	834	6
V.:	402	35	410	43	666	834	6
ABORDAJE	195	45	235	53	666	834	6
DE	238	45	248	53	666	834	6
ENFERMERÍA	251	45	300	53	666	834	6
EN	303	45	314	53	666	834	6
HERIDAS	316	45	350	53	666	834	6
DE	352	45	363	53	666	834	6
URGENCIAS	365	45	410	53	666	834	6
137	592	117	609	128	666	834	6
138	60	117	74	127	666	834	6
Fig.	85	197	97	205	666	834	6
12.	99	197	109	205	666	834	6
Heridas	111	197	135	205	666	834	6
incisas.	137	197	159	205	666	834	6
Fig.	255	197	267	205	666	834	6
13.	269	197	279	205	666	834	6
Herida	281	197	302	205	666	834	6
contusa.	304	197	330	205	666	834	6
Fig.	425	197	437	205	666	834	6
14.	439	197	449	205	666	834	6
Herida	451	197	472	205	666	834	6
contusa.	474	197	500	205	666	834	6
chorro	85	227	109	236	666	834	6
a	112	227	115	236	666	834	6
presión,	117	227	147	236	666	834	6
para	149	227	164	236	666	834	6
lo	167	227	173	236	666	834	6
cual	176	227	190	236	666	834	6
se	193	227	199	236	666	834	6
puede	202	227	224	236	666	834	6
usar	226	227	241	236	666	834	6
una	85	238	99	247	666	834	6
jeringa	101	238	126	247	666	834	6
de	128	238	137	247	666	834	6
20	139	238	149	247	666	834	6
ml	151	238	161	247	666	834	6
con	163	238	177	247	666	834	6
aguja;	179	238	201	247	666	834	6
preferible-	203	238	241	247	666	834	6
mente	85	249	109	258	666	834	6
suero	112	249	132	258	666	834	6
tibio	136	249	153	258	666	834	6
a	157	249	161	258	666	834	6
37	164	249	173	258	666	834	6
ºC	177	249	187	258	666	834	6
para	190	249	207	258	666	834	6
evitar	210	249	231	258	666	834	6
el	234	249	241	258	666	834	6
enfriamiento	85	260	132	270	666	834	6
del	135	260	146	270	666	834	6
tejido	148	260	169	270	666	834	6
y	171	260	175	270	666	834	6
mantener	178	260	213	270	666	834	6
la	215	260	221	270	666	834	6
tem-	223	260	241	270	666	834	6
peratura	85	271	117	281	666	834	6
corporal,	120	271	154	281	666	834	6
además	157	271	185	281	666	834	6
de	188	271	197	281	666	834	6
que	200	271	213	281	666	834	6
es	217	271	224	281	666	834	6
una	227	271	241	281	666	834	6
solución	85	282	117	292	666	834	6
isotónica	121	282	155	292	666	834	6
y	158	282	162	292	666	834	6
no	166	282	176	292	666	834	6
interfiere	179	282	214	292	666	834	6
con	217	282	231	292	666	834	6
el	234	282	241	292	666	834	6
proceso	85	294	114	303	666	834	6
de	117	294	125	303	666	834	6
cicatrización	128	294	175	303	666	834	6
normal,	178	294	208	303	666	834	6
no	210	294	220	303	666	834	6
daña	223	294	241	303	666	834	6
el	85	305	91	314	666	834	6
tejido,	93	305	117	314	666	834	6
no	119	305	129	314	666	834	6
causa	131	305	150	314	666	834	6
sensibilización	152	305	205	314	666	834	6
o	207	305	212	314	666	834	6
alergias	214	305	241	314	666	834	6
y	85	316	89	325	666	834	6
no	92	316	101	325	666	834	6
altera	104	316	124	325	666	834	6
la	126	316	133	325	666	834	6
flora	135	316	152	325	666	834	6
bacteriana	154	316	192	325	666	834	6
normal	194	316	221	325	666	834	6
de	223	316	232	325	666	834	6
la	234	316	241	325	666	834	6
piel	85	327	99	336	666	834	6
(lo	102	327	113	336	666	834	6
que	116	327	130	336	666	834	6
permitiría	133	327	171	336	666	834	6
el	174	327	180	336	666	834	6
crecimiento	184	327	229	336	666	834	6
de	232	327	241	336	666	834	6
microorganismos	85	338	149	347	666	834	6
más	152	338	166	347	666	834	6
virulentos)	169	338	209	347	666	834	6
(43,	211	338	226	347	666	834	6
44,	229	338	241	347	666	834	6
45,	85	349	97	358	666	834	6
46).	99	349	114	358	666	834	6
El	117	349	124	358	666	834	6
agua	127	349	143	358	666	834	6
corriente	146	349	178	358	666	834	6
también	181	349	211	358	666	834	6
se	213	349	220	358	666	834	6
reco-	222	349	241	358	666	834	6
mienda	85	360	113	369	666	834	6
(47),	119	360	138	369	666	834	6
ya	144	360	152	369	666	834	6
que	158	360	172	369	666	834	6
es	177	360	184	369	666	834	6
eficiente,	190	360	225	369	666	834	6
no	231	360	241	369	666	834	6
habiendo	85	371	119	381	666	834	6
diferencias	121	371	160	381	666	834	6
significativas	162	371	209	381	666	834	6
en	211	371	220	381	666	834	6
com-	222	371	241	381	666	834	6
paración	85	382	118	392	666	834	6
con	120	382	134	392	666	834	6
la	136	382	142	392	666	834	6
solución	145	382	177	392	666	834	6
salina	179	382	200	392	666	834	6
0,9%	203	382	223	392	666	834	6
(48,	225	382	241	392	666	834	6
49,	85	393	97	403	666	834	6
50,	99	393	111	403	666	834	6
51,	114	393	126	403	666	834	6
52).	128	393	143	403	666	834	6
Los	95	405	108	414	666	834	6
antisépticos	111	405	156	414	666	834	6
más	158	405	173	414	666	834	6
utilizados	176	405	212	414	666	834	6
son	215	405	228	414	666	834	6
los	230	405	241	414	666	834	6
derivados	85	416	121	425	666	834	6
yodados	125	416	156	425	666	834	6
y	159	416	163	425	666	834	6
la	167	416	173	425	666	834	6
clorhexidina,	176	416	226	425	666	834	6
sin	230	416	241	425	666	834	6
olvidar	85	427	111	436	666	834	6
el	113	427	119	436	666	834	6
agua	121	427	138	436	666	834	6
oxigenada	140	427	177	436	666	834	6
en	179	427	188	436	666	834	6
la	190	427	197	436	666	834	6
limpieza	199	427	230	436	666	834	6
de	232	427	241	436	666	834	6
las	85	438	94	447	666	834	6
heridas	97	438	123	447	666	834	6
anfractuosas	125	438	170	447	666	834	6
por	172	438	185	447	666	834	6
la	187	438	194	447	666	834	6
presencia	196	438	230	447	666	834	6
de	232	438	241	447	666	834	6
gérmenes	85	449	119	458	666	834	6
anaerobios	122	449	161	458	666	834	6
(53,	163	449	178	458	666	834	6
54,	180	449	192	458	666	834	6
55,	195	449	207	458	666	834	6
56,	209	449	221	458	666	834	6
57).	223	449	238	458	666	834	6
organismo	256	227	295	236	666	834	6
ubicuo	297	227	323	236	666	834	6
en	326	227	334	236	666	834	6
la	337	227	343	236	666	834	6
naturaleza,	346	227	386	236	666	834	6
por	389	227	401	236	666	834	6
lo	404	227	411	236	666	834	6
que	256	238	269	247	666	834	6
no	272	238	282	247	666	834	6
es	284	238	291	247	666	834	6
una	294	238	308	247	666	834	6
enfermedad	310	238	355	247	666	834	6
erradicable;	358	238	402	247	666	834	6
el	405	238	411	247	666	834	6
periodo	256	249	284	258	666	834	6
de	286	249	295	258	666	834	6
incubación	297	249	337	258	666	834	6
oscila	340	249	360	258	666	834	6
generalmente	362	249	411	258	666	834	6
entre	256	260	274	269	666	834	6
tres	277	260	290	269	666	834	6
días	292	260	307	269	666	834	6
y	309	260	313	269	666	834	6
tres	316	260	329	269	666	834	6
semanas	331	260	362	269	666	834	6
desde	364	260	384	269	666	834	6
la	387	260	393	269	666	834	6
ino-	396	260	411	269	666	834	6
culación	256	271	288	281	666	834	6
del	290	271	301	281	666	834	6
microorganismo,	304	271	369	281	666	834	6
aunque	371	271	399	281	666	834	6
en	402	271	411	281	666	834	6
ocasiones	256	282	290	292	666	834	6
pueden	292	282	319	292	666	834	6
transcurrir	321	282	360	292	666	834	6
hasta	362	282	381	292	666	834	6
meses.	383	282	407	292	666	834	6
Distinguimos	265	293	317	303	666	834	6
las	319	293	329	303	666	834	6
heridas	332	293	358	303	666	834	6
de	361	293	370	303	666	834	6
alto	372	293	386	303	666	834	6
riesgo	389	293	411	303	666	834	6
de	256	305	264	314	666	834	6
las	266	305	276	314	666	834	6
de	278	305	287	314	666	834	6
bajo	289	305	305	314	666	834	6
riesgo	307	305	328	314	666	834	6
(Tabla	331	305	354	314	666	834	6
3):	356	305	366	314	666	834	6
BIBLIOGRAFÍA	426	227	494	236	666	834	6
5.	95	472	102	480	666	834	6
La	107	472	117	480	666	834	6
profilaxis	120	472	158	480	666	834	6
antitetánica	161	472	208	480	666	834	6
no	211	471	221	480	666	834	6
debe	223	471	241	480	666	834	6
obviarse	85	482	116	492	666	834	6
bajo	119	482	135	492	666	834	6
ningún	138	482	165	492	666	834	6
concepto.	168	482	205	492	666	834	6
Las	207	482	220	492	666	834	6
heri-	223	482	241	492	666	834	6
das,	85	493	100	503	666	834	6
especialmente	103	493	156	503	666	834	6
las	159	493	168	503	666	834	6
contaminadas	171	493	224	503	666	834	6
con	227	493	241	503	666	834	6
tierra,	85	504	107	514	666	834	6
profundas,	108	504	147	514	666	834	6
punzantes	149	504	186	514	666	834	6
o	188	504	192	514	666	834	6
anfractuosas,	194	504	241	514	666	834	6
son	85	515	98	525	666	834	6
el	101	515	107	525	666	834	6
caldo	110	515	130	525	666	834	6
de	132	515	141	525	666	834	6
cultivo	143	515	169	525	666	834	6
ideal	172	515	190	525	666	834	6
para	192	515	209	525	666	834	6
el	211	515	217	525	666	834	6
creci-	220	515	241	525	666	834	6
miento	85	527	112	536	666	834	6
del	114	527	125	536	666	834	6
bacilo.	128	527	152	536	666	834	6
El	154	527	162	536	666	834	6
tétanos	165	527	191	536	666	834	6
es	193	527	200	536	666	834	6
una	203	527	216	536	666	834	6
enfer-	219	527	241	536	666	834	6
medad	85	538	111	547	666	834	6
aguda	114	538	136	547	666	834	6
causada	139	538	168	547	666	834	6
por	171	538	184	547	666	834	6
una	187	538	201	547	666	834	6
exotoxina	204	538	241	547	666	834	6
(tetanospasmina)	85	549	151	558	666	834	6
del	155	549	166	558	666	834	6
Clostridium	171	549	215	558	666	834	6
tetani	219	549	241	558	666	834	6
(bacilo	85	560	110	569	666	834	6
Gram	113	560	134	569	666	834	6
positivo,	137	560	169	569	666	834	6
anaerobio),	171	560	213	569	666	834	6
micro-	216	560	241	569	666	834	6
•	265	327	269	336	666	834	6
Heridas	272	327	300	336	666	834	6
de	302	327	310	336	666	834	6
alto	312	327	325	336	666	834	6
riesgo.	327	327	348	336	666	834	6
Son	351	327	365	336	666	834	6
aquellas	367	327	395	336	666	834	6
con	398	327	411	336	666	834	6
más	272	338	287	347	666	834	6
de	289	338	297	347	666	834	6
seis	299	338	312	347	666	834	6
horas	314	338	333	347	666	834	6
de	335	338	344	347	666	834	6
evolución,	346	338	384	347	666	834	6
anfrac-	386	338	411	347	666	834	6
tuosas,	272	349	296	358	666	834	6
con	298	349	312	358	666	834	6
una	314	349	327	358	666	834	6
profundidad	329	349	374	358	666	834	6
de	376	349	384	358	666	834	6
más	386	349	400	358	666	834	6
de	402	349	411	358	666	834	6
un	272	360	282	369	666	834	6
centímetro,	285	360	328	369	666	834	6
con	330	360	344	369	666	834	6
tejido	346	360	368	369	666	834	6
no	370	360	380	369	666	834	6
viable	383	360	404	369	666	834	6
y	407	360	411	369	666	834	6
contaminante	272	371	323	380	666	834	6
(cuerpos	326	371	358	380	666	834	6
extraños,	360	371	393	380	666	834	6
sali-	396	371	411	380	666	834	6
va,	272	382	283	392	666	834	6
tierra,	285	382	307	392	666	834	6
abonos),	310	382	341	392	666	834	6
las	344	382	353	392	666	834	6
producidas	355	382	396	392	666	834	6
por	398	382	411	392	666	834	6
armas	272	393	294	403	666	834	6
de	296	393	304	403	666	834	6
fuego,	307	393	329	403	666	834	6
quemaduras,	331	393	378	403	666	834	6
congela-	380	393	411	403	666	834	6
ción,	272	404	291	414	666	834	6
asta	293	404	307	414	666	834	6
de	309	404	318	414	666	834	6
toro...	320	404	342	414	666	834	6
•	265	415	269	425	666	834	6
Heridas	272	415	299	425	666	834	6
de	301	415	309	425	666	834	6
bajo	311	415	326	425	666	834	6
riesgo.	328	415	349	425	666	834	6
Son	351	415	365	425	666	834	6
aquellas	367	415	396	425	666	834	6
con	398	415	411	425	666	834	6
menos	272	427	295	436	666	834	6
de	297	427	305	436	666	834	6
seis	307	427	318	436	666	834	6
horas	320	427	338	436	666	834	6
de	340	427	348	436	666	834	6
evolución,	350	427	385	436	666	834	6
produ-	387	427	411	436	666	834	6
cidas	272	438	289	447	666	834	6
por	291	438	303	447	666	834	6
corte	304	438	321	447	666	834	6
limpio,	323	438	347	447	666	834	6
incisas,	349	438	372	447	666	834	6
con	374	438	387	447	666	834	6
menos	388	438	411	447	666	834	6
de	272	449	281	458	666	834	6
1	283	449	288	458	666	834	6
cm	290	449	301	458	666	834	6
de	303	449	312	458	666	834	6
profundidad,	314	449	360	458	666	834	6
de	363	449	371	458	666	834	6
fondo	373	449	394	458	666	834	6
san-	396	449	411	458	666	834	6
grante	272	460	293	469	666	834	6
y	295	460	299	469	666	834	6
sin	301	460	310	469	666	834	6
presencia	312	460	342	469	666	834	6
de	344	460	352	469	666	834	6
cuerpos	354	460	380	469	666	834	6
extraños.	381	460	411	469	666	834	6
6.	265	483	273	491	666	834	6
Cuidados	278	483	316	491	666	834	6
posteriores,	319	483	367	491	666	834	6
las	370	482	379	491	666	834	6
curas	382	482	401	491	666	834	6
se	404	482	411	491	666	834	6
realizarán	256	493	292	503	666	834	6
y	294	493	298	503	666	834	6
espaciarán	301	493	339	503	666	834	6
dependiendo	342	493	391	503	666	834	6
de	393	493	402	503	666	834	6
la	405	493	411	503	666	834	6
evolución	256	504	293	514	666	834	6
de	298	504	306	514	666	834	6
la	312	504	318	514	666	834	6
herida,	323	504	349	514	666	834	6
se	355	504	362	514	666	834	6
le	367	504	373	514	666	834	6
darán	378	504	399	514	666	834	6
al	405	504	411	514	666	834	6
paciente	256	515	287	525	666	834	6
las	291	515	300	525	666	834	6
recomendaciones	304	515	369	525	666	834	6
acerca	373	515	396	525	666	834	6
del	400	515	411	525	666	834	6
cuidado	256	526	285	536	666	834	6
de	288	526	296	536	666	834	6
la	299	526	305	536	666	834	6
propia	308	526	332	536	666	834	6
herida,	334	526	360	536	666	834	6
vigilancia	362	526	397	536	666	834	6
del	400	526	411	536	666	834	6
tipo	256	538	270	547	666	834	6
de	273	538	282	547	666	834	6
apósito,	284	538	313	547	666	834	6
presencia	315	538	349	547	666	834	6
de	352	538	361	547	666	834	6
fiebre	363	538	384	547	666	834	6
o	386	538	391	547	666	834	6
esca-	393	538	411	547	666	834	6
lofríos,	256	549	281	558	666	834	6
enrojecimiento	283	549	338	558	666	834	6
de	340	549	349	558	666	834	6
la	351	549	357	558	666	834	6
zona	360	549	377	558	666	834	6
así	379	549	388	558	666	834	6
como	390	549	411	558	666	834	6
diferentes	256	560	291	569	666	834	6
pautas	293	560	317	569	666	834	6
de	319	560	328	569	666	834	6
actuación.	330	560	367	569	666	834	6
1.	426	242	431	250	666	834	6
Cohen	440	242	460	250	666	834	6
IK,	463	242	473	250	666	834	6
Diegelman	476	242	510	250	666	834	6
RF,	513	242	523	250	666	834	6
Dome	526	242	545	250	666	834	6
RY,	548	242	558	250	666	834	6
y	561	242	565	250	666	834	6
cols.	568	242	581	250	666	834	6
Wound	440	250	462	258	666	834	6
care	464	250	475	258	666	834	6
and	477	250	487	258	666	834	6
wound	489	250	509	258	666	834	6
healing.	511	250	534	258	666	834	6
In:	535	250	544	258	666	834	6
Schwartz	545	250	572	258	666	834	6
SI,	573	250	581	258	666	834	6
Shires	440	258	457	266	666	834	6
GT,	459	258	470	266	666	834	6
Spencer	472	258	495	266	666	834	6
FC,	496	258	507	266	666	834	6
y	509	258	512	266	666	834	6
cols.,	514	258	528	266	666	834	6
editors.	530	258	552	266	666	834	6
Principles	553	258	581	266	666	834	6
of	440	266	446	274	666	834	6
surgery.	448	266	470	274	666	834	6
seventh	472	266	494	274	666	834	6
edition.	496	266	518	274	666	834	6
New	520	266	534	274	666	834	6
York:	536	266	551	274	666	834	6
McGraw-	553	266	581	274	666	834	6
Hill,	440	274	453	282	666	834	6
1999,	455	274	472	282	666	834	6
pp.	474	274	483	282	666	834	6
263-95.	485	274	508	282	666	834	6
2.	426	282	431	290	666	834	6
European	440	282	469	290	666	834	6
Wound	474	282	497	290	666	834	6
Management	502	282	541	290	666	834	6
Association	546	282	581	290	666	834	6
(EWMA).	440	290	470	298	666	834	6
Documento	472	290	507	298	666	834	6
de	509	290	516	298	666	834	6
Posicionamiento:	518	290	568	298	666	834	6
He-	570	290	581	298	666	834	6
ridas	440	298	454	306	666	834	6
de	456	298	462	306	666	834	6
difícil	464	298	481	306	666	834	6
cicatrización:	483	298	521	306	666	834	6
un	523	298	530	306	666	834	6
enfoque	532	298	556	306	666	834	6
integral.	558	298	581	306	666	834	6
Londres:	440	306	465	314	666	834	6
MEP	467	306	482	314	666	834	6
Ltd,	484	306	496	314	666	834	6
2008.	498	306	515	314	666	834	6
3.	426	314	431	322	666	834	6
Lee	440	314	450	322	666	834	6
ChK,	453	314	469	322	666	834	6
Hansen	471	314	494	322	666	834	6
SL.	497	314	507	322	666	834	6
Tratamiento	509	314	546	322	666	834	6
de	548	314	555	322	666	834	6
las	557	314	565	322	666	834	6
heri-	567	314	581	322	666	834	6
das	440	322	449	330	666	834	6
agudas.	451	322	473	330	666	834	6
En	475	322	484	330	666	834	6
Surg	486	322	499	330	666	834	6
Clin	501	322	514	330	666	834	6
N	516	322	522	330	666	834	6
Am	524	322	535	330	666	834	6
2009;	537	322	554	330	666	834	6
89:	556	322	565	330	666	834	6
659-	567	322	581	330	666	834	6
76.	440	330	450	338	666	834	6
4.	426	338	431	346	666	834	6
Prevención	440	338	471	346	666	834	6
y	473	338	476	346	666	834	6
control	478	338	498	346	666	834	6
de	500	338	506	346	666	834	6
la	508	338	513	346	666	834	6
infección	514	338	540	346	666	834	6
de	542	338	549	346	666	834	6
herida	550	338	568	346	666	834	6
qui-	570	338	581	346	666	834	6
rúrgica.	440	346	461	354	666	834	6
Consultado	463	346	495	354	666	834	6
21	497	346	504	354	666	834	6
de	506	346	512	354	666	834	6
diciembre	514	346	541	354	666	834	6
de	543	346	550	354	666	834	6
2012.	551	346	568	354	666	834	6
Dis-	569	346	581	354	666	834	6
ponible:	440	354	464	362	666	834	6
http://www.mpsp.org/mpsp/Documen-	466	354	581	362	666	834	6
tos/inf_nosoc/heridaq.htm	440	362	517	370	666	834	6
5.	426	370	431	378	666	834	6
Cutting	440	370	463	378	666	834	6
KF,	465	370	475	378	666	834	6
White	477	370	495	378	666	834	6
RJ.	497	370	506	378	666	834	6
Revisión	508	370	533	378	666	834	6
de	535	370	542	378	666	834	6
criterios	544	370	567	378	666	834	6
para	569	370	581	378	666	834	6
la	440	378	445	386	666	834	6
identificación	447	378	486	386	666	834	6
de	488	378	495	386	666	834	6
infecciones	497	378	529	386	666	834	6
en	531	378	538	386	666	834	6
heridas.	540	378	562	386	666	834	6
Gero-	564	378	581	386	666	834	6
komos	440	386	459	394	666	834	6
2006;	461	386	478	394	666	834	6
17:	480	386	489	394	666	834	6
39-47.	491	386	510	394	666	834	6
6.	426	394	431	402	666	834	6
White	440	394	458	402	666	834	6
RJ,	460	394	469	402	666	834	6
Cooper	471	394	493	402	666	834	6
R,	494	394	501	402	666	834	6
Kingsley	503	394	528	402	666	834	6
A.	529	394	536	402	666	834	6
Wound	537	394	559	402	666	834	6
coloni-	561	394	581	402	666	834	6
zation	440	402	458	410	666	834	6
and	460	402	471	410	666	834	6
infection:	473	402	502	410	666	834	6
the	504	402	513	410	666	834	6
role	516	402	527	410	666	834	6
of	529	402	535	410	666	834	6
topical	537	402	557	410	666	834	6
antimi-	559	402	581	410	666	834	6
crobials.	440	410	463	418	666	834	6
British	465	410	484	418	666	834	6
Journal	486	410	506	418	666	834	6
of	508	410	514	418	666	834	6
Nursing,	515	410	540	418	666	834	6
2001,	542	410	558	418	666	834	6
vol.	560	410	570	418	666	834	6
10,	572	410	581	418	666	834	6
n.º	440	418	449	426	666	834	6
9.	451	418	456	426	666	834	6
7.	426	426	431	434	666	834	6
Wysocki	440	426	464	434	666	834	6
AB	466	426	475	434	666	834	6
(1992)	477	426	497	434	666	834	6
Skin.	498	426	513	434	666	834	6
In:	515	426	523	434	666	834	6
Bryant	525	426	544	434	666	834	6
RA	546	426	556	434	666	834	6
ed.	557	426	566	434	666	834	6
Acu-	567	426	581	434	666	834	6
te	440	434	445	442	666	834	6
and	447	434	458	442	666	834	6
Chronic	460	434	485	442	666	834	6
Wounds.	487	434	513	442	666	834	6
Nursing	515	434	539	442	666	834	6
Management.	541	434	581	442	666	834	6
London.	440	442	465	450	666	834	6
Mosby	467	442	487	450	666	834	6
Year	488	442	500	450	666	834	6
Book.	502	442	520	450	666	834	6
8.	426	450	431	458	666	834	6
Rovina	440	450	460	458	666	834	6
E,	462	450	468	458	666	834	6
Candel	469	450	490	458	666	834	6
E.	491	450	497	458	666	834	6
Urgencias	499	450	527	458	666	834	6
en	528	450	535	458	666	834	6
Enfermería,	537	450	570	458	666	834	6
Ur-	571	450	581	458	666	834	6
gencias	440	458	461	466	666	834	6
traumáticas	462	458	496	466	666	834	6
y	497	458	501	466	666	834	6
desequilibrios	503	458	542	466	666	834	6
con	544	458	555	466	666	834	6
el	556	458	561	466	666	834	6
medio	563	458	581	466	666	834	6
ambiente,	440	466	468	474	666	834	6
Heridas	470	466	492	474	666	834	6
y	494	466	497	474	666	834	6
Contusiones.	499	466	537	474	666	834	6
2000;	538	466	555	474	666	834	6
64:	557	466	566	474	666	834	6
254-	568	466	581	474	666	834	6
264.	440	474	453	482	666	834	6
9.	426	482	431	490	666	834	6
American	440	482	468	490	666	834	6
College	470	482	491	490	666	834	6
of	493	482	499	490	666	834	6
Surgeons:	501	482	529	490	666	834	6
Care	530	482	544	490	666	834	6
of	546	482	551	490	666	834	6
the	553	482	562	490	666	834	6
Surgi-	564	482	581	490	666	834	6
cal	440	490	448	498	666	834	6
Patient,	449	490	471	498	666	834	6
Vol.	473	490	484	498	666	834	6
I,	486	490	490	498	666	834	6
Scientific	492	490	518	498	666	834	6
American,	520	490	550	498	666	834	6
New	551	490	565	498	666	834	6
York,	566	490	581	498	666	834	6
1999.	440	498	457	506	666	834	6
10.	426	506	435	514	666	834	6
Gosain	440	506	461	514	666	834	6
A,	463	506	470	514	666	834	6
DiPietro	472	506	498	514	666	834	6
LA.	500	506	511	514	666	834	6
Aging	513	506	531	514	666	834	6
and	533	506	544	514	666	834	6
wound	546	506	567	514	666	834	6
hea-	569	506	581	514	666	834	6
ling.	440	514	453	522	666	834	6
World	455	514	473	522	666	834	6
J	475	514	478	522	666	834	6
Surg	479	514	493	522	666	834	6
2004;	494	514	511	522	666	834	6
28:	513	514	523	522	666	834	6
321-6.	524	514	544	522	666	834	6
11.	426	522	435	530	666	834	6
European	440	522	469	530	666	834	6
Wound	474	522	497	530	666	834	6
Management	502	522	541	530	666	834	6
Association	546	522	581	530	666	834	6
(EWMA).	440	530	470	538	666	834	6
Documento	472	530	507	538	666	834	6
de	509	530	516	538	666	834	6
Posicionamiento:	518	530	568	538	666	834	6
He-	570	530	581	538	666	834	6
ridas	440	538	454	546	666	834	6
de	456	538	462	546	666	834	6
difícil	464	538	481	546	666	834	6
cicatrización:	483	538	521	546	666	834	6
un	523	538	530	546	666	834	6
enfoque	532	538	556	546	666	834	6
integral.	558	538	581	546	666	834	6
Londres:	440	546	465	554	666	834	6
MEP	467	546	482	554	666	834	6
Ltd,	484	546	496	554	666	834	6
2008.	498	546	515	554	666	834	6
12.	426	554	435	562	666	834	6
RodrÍguez	440	554	472	562	666	834	6
PG,	475	554	487	562	666	834	6
Felix	489	554	504	562	666	834	6
FN,	506	554	518	562	666	834	6
Woodley	521	554	548	562	666	834	6
DT,	551	554	563	562	666	834	6
Shim	565	554	581	562	666	834	6
EK.	440	562	452	570	666	834	6
The	453	562	465	570	666	834	6
role	467	562	479	570	666	834	6
of	481	562	487	570	666	834	6
oxygen	489	562	510	570	666	834	6
in	512	562	518	570	666	834	6
wound	520	562	540	570	666	834	6
healing:	542	562	566	570	666	834	6
a	568	562	571	570	666	834	6
re-	573	562	581	570	666	834	6
Tabla	125	598	145	607	666	834	6
3.	147	598	154	607	666	834	6
Recomendaciones.	157	598	225	607	666	834	6
Vacuna	227	598	254	607	666	834	6
de	256	598	265	607	666	834	6
difteria	268	598	294	607	666	834	6
y	297	598	301	607	666	834	6
tétanos.	304	598	332	607	666	834	6
Actualización	335	598	385	607	666	834	6
2009.	387	598	408	607	666	834	6
Ministerio	411	598	450	607	666	834	6
de	452	598	461	607	666	834	6
Sanidad	463	598	493	607	666	834	6
y	496	598	500	607	666	834	6
Consumo.	502	598	540	607	666	834	6
Adaptado	267	609	302	618	666	834	6
de	305	609	314	618	666	834	6
vacunación	316	609	358	618	666	834	6
en	360	609	369	618	666	834	6
adultos	371	609	398	618	666	834	6
Herida	443	626	468	634	666	834	6
tetanígena	470	626	507	634	666	834	6
a	507	626	509	630	666	834	6
Herida	252	626	276	634	666	834	6
limpia	279	626	301	634	666	834	6
Antecedentes	104	629	152	636	666	834	6
de	154	629	163	636	666	834	6
vacunación	113	639	153	646	666	834	6
Vacuna	239	642	263	650	666	834	6
(Td)	265	642	280	650	666	834	6
IGT	346	642	361	650	666	834	6
b	361	642	363	646	666	834	6
Vacuna	438	642	462	650	666	834	6
(Td)	464	642	480	650	666	834	6
IGT	555	642	569	650	666	834	6
b	569	642	572	646	666	834	6
<	89	660	94	669	666	834	6
3	96	660	100	669	666	834	6
dosis	102	660	119	669	666	834	6
o	121	660	125	669	666	834	6
desconocida	127	660	167	669	666	834	6
Sí	186	660	192	669	666	834	6
(completar	195	660	230	669	666	834	6
vacunación)	233	660	272	669	666	834	6
No	349	660	360	669	666	834	6
Sí	376	660	382	669	666	834	6
(completar	385	660	420	669	666	834	6
vacunación)	423	660	462	669	666	834	6
3	89	688	94	696	666	834	6
o	96	688	100	696	666	834	6
4	102	688	107	696	666	834	6
dosis	109	688	125	696	666	834	6
No	186	688	197	696	666	834	6
(si	199	688	207	696	666	834	6
hace	209	688	224	696	666	834	6
más	226	688	239	696	666	834	6
de	241	688	249	696	666	834	6
10	251	688	260	696	666	834	6
años	262	688	277	696	666	834	6
desde	279	688	297	696	666	834	6
la	300	688	305	696	666	834	6
última	307	688	329	696	666	834	6
dosis,	186	698	204	706	666	834	6
administrar	207	698	244	706	666	834	6
una	247	698	259	706	666	834	6
dosis)	261	698	280	706	666	834	6
No	349	688	360	696	666	834	6
No	376	688	387	696	666	834	6
(si	389	688	397	696	666	834	6
hace	399	688	414	696	666	834	6
más	416	688	429	696	666	834	6
de	431	688	439	696	666	834	6
cinco	441	688	459	696	666	834	6
años	461	688	476	696	666	834	6
desde	478	688	496	696	666	834	6
la	499	688	504	696	666	834	6
última	507	688	528	696	666	834	6
dosis,	376	698	394	706	666	834	6
administrar	397	698	434	706	666	834	6
una	437	698	449	706	666	834	6
dosis)	451	698	470	706	666	834	6
No	557	688	567	696	666	834	6
1	567	688	569	693	666	834	6
5	89	716	94	724	666	834	6
o	96	716	100	724	666	834	6
más	102	716	115	724	666	834	6
dosis	118	716	134	724	666	834	6
No	186	716	197	724	666	834	6
No	349	716	360	724	666	834	6
No	376	716	387	724	666	834	6
(si	389	716	397	724	666	834	6
hace	399	716	414	724	666	834	6
más	416	716	429	724	666	834	6
de	431	716	439	724	666	834	6
10	441	716	450	724	666	834	6
años	452	716	467	724	666	834	6
desde	469	716	487	724	666	834	6
la	490	716	495	724	666	834	6
última	497	716	519	724	666	834	6
dosis,	521	716	539	724	666	834	6
valorar	376	726	399	734	666	834	6
la	401	726	406	734	666	834	6
administración	409	726	458	734	666	834	6
de	460	726	468	734	666	834	6
una	470	726	482	734	666	834	6
única	485	726	503	734	666	834	6
dosis	505	726	521	734	666	834	6
adi-	523	726	536	734	666	834	6
cional	376	736	396	744	666	834	6
en	398	736	406	744	666	834	6
función	408	736	434	744	666	834	6
del	436	736	446	744	666	834	6
tipo	448	736	462	744	666	834	6
de	464	736	472	744	666	834	6
herida)	474	736	497	744	666	834	6
No	557	716	567	724	666	834	6
1	567	716	569	720	666	834	6
Disponible	89	754	121	761	666	834	6
en:	123	754	132	761	666	834	6
http://www.	134	754	169	761	666	834	6
mspsi.es/ciudadanos/proteccionSalud/vacunaciones/docs/	171	754	338	761	666	834	6
TetanosDifteria	339	754	384	761	666	834	6
2009.pdf	386	754	413	761	666	834	6
GEROKOMOS	271	779	322	787	666	834	6
2013;	324	779	342	787	666	834	6
24	345	779	353	787	666	834	6
(3):	355	779	366	787	666	834	6
132-138	368	779	395	787	666	834	6
Sí	560	660	566	669	666	834	6
05.	38	1	50	11	666	834	7
SUPLEMENTO	52	1	107	11	666	834	7
HELCOS	109	1	142	11	666	834	7
24(3)_1-838475462.e$S_GEROKOMOS	144	1	289	11	666	834	7
16/09/13	293	1	324	11	666	834	7
13:22	329	1	349	11	666	834	7
Página	353	1	378	11	666	834	7
139	380	1	394	11	666	834	7
13.	85	98	94	105	666	834	7
138	57	117	74	128	666	834	7
14.	85	114	94	121	666	834	7
15.	85	138	94	145	666	834	7
16.	85	154	94	161	666	834	7
17.	85	178	94	185	666	834	7
18.	85	202	94	209	666	834	7
19.	85	250	94	257	666	834	7
20.	85	274	94	281	666	834	7
21.	85	306	94	313	666	834	7
22.	85	330	94	337	666	834	7
23.	85	346	94	353	666	834	7
24.	85	370	94	377	666	834	7
25.	85	402	94	409	666	834	7
26.	85	426	94	433	666	834	7
27.	85	450	94	457	666	834	7
28.	85	482	94	489	666	834	7
view	99	82	113	89	666	834	7
of	115	82	121	89	666	834	7
the	123	82	132	89	666	834	7
literature.	134	82	163	89	666	834	7
Dermatol	165	82	194	89	666	834	7
Surg	196	82	209	89	666	834	7
2008;	212	82	229	89	666	834	7
34:	231	82	240	89	666	834	7
159-69.	99	90	123	97	666	834	7
Bishop	99	98	119	105	666	834	7
A.	121	98	128	105	666	834	7
(2008).	130	98	151	105	666	834	7
Role	153	98	166	105	666	834	7
of	168	98	174	105	666	834	7
oxygen	176	98	197	105	666	834	7
in	198	98	204	105	666	834	7
wound	206	98	226	105	666	834	7
hea-	228	98	241	105	666	834	7
ling.	99	106	112	113	666	834	7
J	114	106	117	113	666	834	7
Wound	118	106	140	113	666	834	7
Care	142	106	156	113	666	834	7
17:	158	106	167	113	666	834	7
399-402.	169	106	196	113	666	834	7
Bilevich	99	114	122	121	666	834	7
E.	124	114	131	121	666	834	7
Cicatrización	133	114	171	121	666	834	7
de	173	114	180	121	666	834	7
heridas.	182	114	204	121	666	834	7
Un	206	114	215	121	666	834	7
enfoque	217	114	240	121	666	834	7
práctico,	99	122	124	129	666	834	7
Forum	126	122	146	129	666	834	7
de	147	122	154	129	666	834	7
Flebología	156	122	186	129	666	834	7
y	187	122	191	129	666	834	7
Linfología	192	122	222	129	666	834	7
2007;	224	122	240	129	666	834	7
9:	99	130	105	137	666	834	7
30-6.	107	130	122	137	666	834	7
Edwards	99	138	123	145	666	834	7
R,	125	138	132	145	666	834	7
Harding	133	138	157	145	666	834	7
KG..	158	138	172	145	666	834	7
Bacteria	174	138	196	145	666	834	7
and	198	138	209	145	666	834	7
wound	210	138	230	145	666	834	7
he-	231	138	240	145	666	834	7
aling.	99	146	115	153	666	834	7
Curr	117	146	131	153	666	834	7
Opin	133	146	148	153	666	834	7
Infect	150	146	167	153	666	834	7
Dis	169	146	179	153	666	834	7
2004;	181	146	198	153	666	834	7
17:	200	146	209	153	666	834	7
91-6.	211	146	226	153	666	834	7
European	99	154	128	161	666	834	7
Wound	133	154	156	161	666	834	7
Management	161	154	201	161	666	834	7
Association	206	154	240	161	666	834	7
(EWMA).	99	162	129	169	666	834	7
Position	131	162	156	169	666	834	7
Document:	158	162	191	169	666	834	7
Management	194	162	232	169	666	834	7
of	235	162	240	169	666	834	7
wound	99	170	119	177	666	834	7
infection.	121	170	149	177	666	834	7
London:	151	170	176	177	666	834	7
MEP	178	170	193	177	666	834	7
Ltd,	195	170	207	177	666	834	7
2006.	209	170	226	177	666	834	7
Domínguez	99	178	132	185	666	834	7
Romero	134	178	157	185	666	834	7
M.	158	178	167	185	666	834	7
Galiana	169	178	190	185	666	834	7
Martínez	192	178	217	185	666	834	7
J	219	178	222	185	666	834	7
A.	223	178	230	185	666	834	7
Pé-	231	178	240	185	666	834	7
rez	99	186	107	193	666	834	7
Vega	109	186	122	193	666	834	7
F	123	186	127	193	666	834	7
J.	129	186	133	193	666	834	7
(2002)	135	186	154	193	666	834	7
Manuel	155	186	177	193	666	834	7
de	179	186	185	193	666	834	7
cirugía	187	186	206	193	666	834	7
menor.	207	186	227	193	666	834	7
Edi-	228	186	240	193	666	834	7
torial	99	194	114	201	666	834	7
Aran.	116	194	132	201	666	834	7
Keylock	99	202	123	209	666	834	7
KT,	124	202	135	209	666	834	7
Vieira	137	202	154	209	666	834	7
VJ,	156	202	166	209	666	834	7
Wallig	167	202	186	209	666	834	7
MA,	188	202	201	209	666	834	7
DiPietro	203	202	228	209	666	834	7
LA,	230	202	240	209	666	834	7
Schrementi	99	210	132	217	666	834	7
M,	133	210	142	217	666	834	7
Woods	143	210	163	217	666	834	7
JA.	165	210	174	217	666	834	7
Exercise	176	210	199	217	666	834	7
accelerates	200	210	230	217	666	834	7
cu-	231	210	240	217	666	834	7
taneous	99	218	121	225	666	834	7
wound	123	218	144	225	666	834	7
healing	146	218	167	225	666	834	7
and	169	218	180	225	666	834	7
decreases	182	218	208	225	666	834	7
wound	210	218	230	225	666	834	7
in-	232	218	240	225	666	834	7
flammation	99	226	133	233	666	834	7
in	134	226	140	233	666	834	7
aged	142	226	155	233	666	834	7
mice.	157	226	172	233	666	834	7
Am	174	226	185	233	666	834	7
J	186	226	189	233	666	834	7
Physiol	191	226	212	233	666	834	7
Regul	213	226	230	233	666	834	7
In-	232	226	240	233	666	834	7
tegr	99	234	111	241	666	834	7
Comp	113	234	131	241	666	834	7
Physiol.	134	234	157	241	666	834	7
2008;	159	234	176	241	666	834	7
294:	179	234	192	241	666	834	7
R179-84.	194	234	222	241	666	834	7
Epub	225	234	240	241	666	834	7
2007,	99	242	116	249	666	834	7
Nov	118	242	130	249	666	834	7
14.	132	242	142	249	666	834	7
Wilson	99	250	120	257	666	834	7
JA,	121	250	130	257	666	834	7
Clark	132	250	148	257	666	834	7
JJ.	149	250	156	257	666	834	7
(2004).	158	250	179	257	666	834	7
Obesity:	180	250	204	257	666	834	7
impediment	206	250	240	257	666	834	7
to	99	258	105	265	666	834	7
postsurgical	107	258	142	265	666	834	7
wound	144	258	164	265	666	834	7
healing	166	258	187	265	666	834	7
Adv	190	258	201	265	666	834	7
Skin	203	258	216	265	666	834	7
Wound	218	258	240	265	666	834	7
Care	99	266	113	273	666	834	7
17:	115	266	124	273	666	834	7
426-35.	126	266	149	273	666	834	7
Heyman	99	274	124	281	666	834	7
H,	126	274	134	281	666	834	7
Van	135	274	147	281	666	834	7
De	148	274	157	281	666	834	7
Looverbosch	159	274	195	281	666	834	7
DE,	197	274	209	281	666	834	7
Meijer	211	274	230	281	666	834	7
EP,	231	274	240	281	666	834	7
Schols	99	282	118	289	666	834	7
JM.	119	282	131	289	666	834	7
Benefits	132	282	156	289	666	834	7
of	157	282	163	289	666	834	7
an	165	282	172	289	666	834	7
oral	174	282	185	289	666	834	7
nutritional	186	282	218	289	666	834	7
supple-	219	282	240	289	666	834	7
ment	99	290	114	297	666	834	7
on	116	290	124	297	666	834	7
pressure	126	290	149	297	666	834	7
ulcer	151	290	165	297	666	834	7
healing	167	290	188	297	666	834	7
in	190	290	196	297	666	834	7
long-term	198	290	227	297	666	834	7
care	229	290	240	297	666	834	7
residents.	99	298	126	305	666	834	7
J	128	298	131	305	666	834	7
Wound	132	298	154	305	666	834	7
Care.	156	298	172	305	666	834	7
2008;	174	298	190	305	666	834	7
17:	192	298	202	305	666	834	7
476-8.	204	298	223	305	666	834	7
Wozniak	99	306	126	313	666	834	7
SE,	128	306	138	313	666	834	7
Gee	140	306	152	313	666	834	7
LL,	154	306	165	313	666	834	7
Wachtel	167	306	192	313	666	834	7
MS,	194	306	207	313	666	834	7
Frezza	209	306	227	313	666	834	7
EE.	230	306	241	313	666	834	7
Adipose	99	314	122	321	666	834	7
tissue:	124	314	141	321	666	834	7
the	142	314	151	321	666	834	7
new	153	314	165	321	666	834	7
endocrine	166	314	194	321	666	834	7
organ?	196	314	214	321	666	834	7
A	216	314	221	321	666	834	7
review	222	314	240	321	666	834	7
article.	99	322	119	329	666	834	7
Dig	121	322	132	329	666	834	7
Dis	133	322	144	329	666	834	7
Sci	145	322	154	329	666	834	7
2009;	156	322	173	329	666	834	7
54:	175	322	184	329	666	834	7
1847-56.	186	322	213	329	666	834	7
Gray	99	330	113	337	666	834	7
D,	115	330	123	337	666	834	7
Cooper	125	330	146	337	666	834	7
P.	148	330	153	337	666	834	7
Nutrition	154	330	182	337	666	834	7
and	184	330	194	337	666	834	7
wound	196	330	216	337	666	834	7
healing:	218	330	240	337	666	834	7
what	99	338	113	345	666	834	7
is	115	338	119	345	666	834	7
the	121	338	129	345	666	834	7
link?	131	338	144	345	666	834	7
Wound	146	338	167	345	666	834	7
Care	169	338	182	345	666	834	7
2001;	184	338	200	345	666	834	7
10:	202	338	211	345	666	834	7
86-9.	213	338	228	345	666	834	7
Brem	99	346	115	353	666	834	7
H,	116	346	124	353	666	834	7
Tomic-Canic	126	346	163	353	666	834	7
M.	165	346	174	353	666	834	7
Cellular	175	346	198	353	666	834	7
and	200	346	211	353	666	834	7
molecular	212	346	241	353	666	834	7
basis	99	354	113	361	666	834	7
of	115	354	121	361	666	834	7
wound	123	354	143	361	666	834	7
healing	145	354	166	361	666	834	7
in	168	354	174	361	666	834	7
diabetes.	176	354	201	361	666	834	7
J	203	354	206	361	666	834	7
Clin	208	354	221	361	666	834	7
Invest	223	354	240	361	666	834	7
2007;	99	362	116	369	666	834	7
117:	118	362	131	369	666	834	7
1219-22.	133	362	160	369	666	834	7
Huijberts	99	370	127	377	666	834	7
MS,	128	370	141	377	666	834	7
Schaper	143	370	165	377	666	834	7
NC,	167	370	180	377	666	834	7
Schalkwijk	182	370	213	377	666	834	7
CG.	215	370	228	377	666	834	7
Ad-	230	370	240	377	666	834	7
vanced	99	378	119	385	666	834	7
glycation	121	378	148	385	666	834	7
end	150	378	161	385	666	834	7
products	163	378	188	385	666	834	7
and	191	378	201	385	666	834	7
diabetic	204	378	226	385	666	834	7
foot	229	378	240	385	666	834	7
disease	99	386	119	393	666	834	7
Diabetes	121	386	146	393	666	834	7
Metab	149	386	167	393	666	834	7
Res	169	386	180	393	666	834	7
Rev	182	386	193	393	666	834	7
2008;	195	386	212	393	666	834	7
24	214	386	221	393	666	834	7
Suppl	224	386	240	393	666	834	7
1:	99	394	105	401	666	834	7
S19-24.	107	394	130	401	666	834	7
Kumar	99	402	119	409	666	834	7
S,	121	402	127	409	666	834	7
Leaper	129	402	148	409	666	834	7
DJ.	150	402	160	409	666	834	7
Classification	162	402	201	409	666	834	7
and	203	402	214	409	666	834	7
manage-	216	402	240	409	666	834	7
ment	99	410	114	417	666	834	7
of	116	410	122	417	666	834	7
acute	123	410	138	417	666	834	7
wounds	140	410	163	417	666	834	7
British	164	410	183	417	666	834	7
Journal	185	410	206	417	666	834	7
of	208	410	214	417	666	834	7
Nursing,	215	410	240	417	666	834	7
2001;	99	418	116	425	666	834	7
10:	118	418	127	425	666	834	7
563-578.	129	418	156	425	666	834	7
Lee	99	426	109	433	666	834	7
ChK,	111	426	127	433	666	834	7
Hansen	129	426	151	433	666	834	7
SL.	153	426	163	433	666	834	7
Tratamiento	165	426	200	433	666	834	7
de	202	426	209	433	666	834	7
las	211	426	218	433	666	834	7
heridas	220	426	240	433	666	834	7
agudas.	99	434	121	441	666	834	7
Publicado	122	434	151	441	666	834	7
en	153	434	160	441	666	834	7
Surg	162	434	175	441	666	834	7
Clin	177	434	190	441	666	834	7
N	192	434	198	441	666	834	7
Am	200	434	210	441	666	834	7
2009;	212	434	229	441	666	834	7
89:	231	434	240	441	666	834	7
659-76,	99	442	122	449	666	834	7
vol.	124	442	135	449	666	834	7
89,	137	442	146	449	666	834	7
n.º	148	442	157	449	666	834	7
03.	158	442	168	449	666	834	7
M,	99	450	108	457	666	834	7
Gómez	110	450	131	457	666	834	7
Bravo	132	450	149	457	666	834	7
F.	151	450	156	457	666	834	7
“Principios	157	450	189	457	666	834	7
Básicos	191	450	212	457	666	834	7
en	214	450	221	457	666	834	7
el	222	450	227	457	666	834	7
Tra-	229	450	240	457	666	834	7
tamiento	99	458	125	465	666	834	7
de	127	458	134	465	666	834	7
las	135	458	143	465	666	834	7
Heridas”.	144	458	171	465	666	834	7
Manual	173	458	195	465	666	834	7
Práctico	197	458	220	465	666	834	7
de	222	458	229	465	666	834	7
Ur-	230	458	240	465	666	834	7
gencias	99	466	120	473	666	834	7
Quirúrgicas	121	466	155	473	666	834	7
del	157	466	166	473	666	834	7
Hospital	167	466	192	473	666	834	7
Universitario	194	466	231	473	666	834	7
12	233	466	240	473	666	834	7
de	99	474	106	481	666	834	7
Octubre	108	474	132	481	666	834	7
1998.	134	474	151	481	666	834	7
Arribas	99	482	120	489	666	834	7
Blanco	122	482	142	489	666	834	7
JM,	143	482	155	489	666	834	7
Artuñedo	156	482	184	489	666	834	7
PP,	186	482	195	489	666	834	7
Caballero	196	482	224	489	666	834	7
Mar-	226	482	240	489	666	834	7
tínez	99	490	113	497	666	834	7
F.	115	490	120	497	666	834	7
“Tratamiento	122	490	161	497	666	834	7
de	163	490	170	497	666	834	7
las	172	490	179	497	666	834	7
heridas	182	490	202	497	666	834	7
que	204	490	215	497	666	834	7
precisan	217	490	240	497	666	834	7
sutura”.	99	498	122	505	666	834	7
Manual	124	498	146	505	666	834	7
de	148	498	155	505	666	834	7
cirugía	157	498	177	505	666	834	7
menor	179	498	198	505	666	834	7
y	200	498	203	505	666	834	7
otros	206	498	220	505	666	834	7
proce-	222	498	240	505	666	834	7
dimientos	99	506	129	513	666	834	7
en	131	506	138	513	666	834	7
la	140	506	145	513	666	834	7
consulta	147	506	172	513	666	834	7
del	174	506	183	513	666	834	7
médico	185	506	207	513	666	834	7
de	209	506	216	513	666	834	7
familia.	218	506	240	513	666	834	7
Madrid,	99	514	123	521	666	834	7
1993.	125	514	142	521	666	834	7
29.	255	82	265	89	666	834	7
Ferreira	270	82	292	89	666	834	7
MC,	293	82	307	89	666	834	7
Tuma	309	82	325	89	666	834	7
Jr.	327	82	334	89	666	834	7
P,	336	82	340	89	666	834	7
Carvalho	342	82	368	89	666	834	7
VF,	370	82	380	89	666	834	7
Kamamo-	382	82	411	89	666	834	7
to	270	90	275	97	666	834	7
F.	277	90	282	97	666	834	7
Complex	284	90	310	97	666	834	7
wounds.	312	90	336	97	666	834	7
Clinics.	338	90	360	97	666	834	7
2006;	362	90	379	97	666	834	7
61:	380	90	390	97	666	834	7
571-8.	392	90	411	97	666	834	7
30.	255	98	265	105	666	834	7
Otero	270	98	287	105	666	834	7
Cacabelos	288	98	317	105	666	834	7
M.	319	98	328	105	666	834	7
Heridas:	329	98	354	105	666	834	7
diagnóstico	356	98	389	105	666	834	7
y	390	98	394	105	666	834	7
trata-	395	98	411	105	666	834	7
miento	270	106	290	113	666	834	7
de	292	106	299	113	666	834	7
urgencia.	301	106	327	113	666	834	7
Consultado	329	106	362	113	666	834	7
21	364	106	372	113	666	834	7
de	374	106	380	113	666	834	7
diciembre	382	106	411	113	666	834	7
de	270	114	276	121	666	834	7
2012.http://www.semg.es/revista/abril2000/379-	278	114	411	121	666	834	7
384.pdf.	270	122	294	129	666	834	7
31.	255	130	265	137	666	834	7
Guerra	270	130	290	137	666	834	7
S.	292	130	297	137	666	834	7
Actitud	299	130	321	137	666	834	7
prehospitalaria	322	130	365	137	666	834	7
ante	366	130	379	137	666	834	7
el	380	130	385	137	666	834	7
paciente	387	130	411	137	666	834	7
empalado.	270	138	299	145	666	834	7
Puesta	301	138	320	145	666	834	7
al	322	138	326	145	666	834	7
día	328	138	337	145	666	834	7
emergencias	339	138	374	145	666	834	7
y	376	138	379	145	666	834	7
catástrofes	381	138	411	145	666	834	7
2000;	270	146	286	153	666	834	7
3:	288	146	294	153	666	834	7
168-73.	296	146	319	153	666	834	7
32.	255	154	265	161	666	834	7
Lasagna	270	154	293	161	666	834	7
R,	295	154	302	161	666	834	7
Lasagna	304	154	327	161	666	834	7
N,	329	154	337	161	666	834	7
Fariña	339	154	358	161	666	834	7
C,	360	154	367	161	666	834	7
Fariña	369	154	388	161	666	834	7
L.	390	154	396	161	666	834	7
Em-	398	154	411	161	666	834	7
palamiento	270	162	302	169	666	834	7
transabdominal.	304	162	352	169	666	834	7
Rev	354	162	365	169	666	834	7
Chil	367	162	380	169	666	834	7
Cir	382	162	392	169	666	834	7
2002;	394	162	411	169	666	834	7
4:	270	170	275	177	666	834	7
408-10.	277	170	300	177	666	834	7
33.	255	178	265	185	666	834	7
Yavrouian	270	178	299	185	666	834	7
R,	301	178	307	185	666	834	7
Mahmoud	310	178	341	185	666	834	7
A,	343	178	349	185	666	834	7
Matolo	351	178	373	185	666	834	7
N.	375	178	382	185	666	834	7
Abdomi-	385	178	411	185	666	834	7
nal	270	186	278	193	666	834	7
impalement	280	186	315	193	666	834	7
resulting	317	186	342	193	666	834	7
in	343	186	349	193	666	834	7
an	351	186	358	193	666	834	7
isolated	360	186	382	193	666	834	7
duodenal	384	186	411	193	666	834	7
injury.	270	194	288	201	666	834	7
Surg	290	194	303	201	666	834	7
Rounds	305	194	328	201	666	834	7
2008;	329	194	346	201	666	834	7
2:	348	194	354	201	666	834	7
59-61.	356	194	375	201	666	834	7
34.	255	202	265	209	666	834	7
Morales	270	202	294	209	666	834	7
JL,	296	202	305	209	666	834	7
Arriagada	307	202	336	209	666	834	7
R,	338	202	345	209	666	834	7
Gómez	347	202	369	209	666	834	7
J,	371	202	376	209	666	834	7
Santana	378	202	402	209	666	834	7
R,	404	202	411	209	666	834	7
Martel	270	210	289	217	666	834	7
K,	291	210	298	217	666	834	7
Morales	300	210	324	217	666	834	7
C.	326	210	333	217	666	834	7
Empalamiento	335	210	378	217	666	834	7
tóraco-ab-	380	210	411	217	666	834	7
dominal:	270	218	297	225	666	834	7
Reporte	299	218	323	225	666	834	7
de	326	218	333	225	666	834	7
un	335	218	343	225	666	834	7
caso.	345	218	360	225	666	834	7
Rev.	362	218	375	225	666	834	7
Chilena	378	218	401	225	666	834	7
de	404	218	411	225	666	834	7
Cirugía.	270	226	294	233	666	834	7
Vol.	296	226	308	233	666	834	7
61	310	226	318	233	666	834	7
-	320	226	322	233	666	834	7
Nº	324	226	333	233	666	834	7
4,	335	226	341	233	666	834	7
Agosto	343	226	364	233	666	834	7
2009;	366	226	383	233	666	834	7
pp.	385	226	395	233	666	834	7
366-	397	226	411	233	666	834	7
9.	270	234	275	241	666	834	7
35.	255	242	265	249	666	834	7
García	270	242	288	249	666	834	7
González	290	242	316	249	666	834	7
RF,	317	242	327	249	666	834	7
Martínez	328	242	354	249	666	834	7
García	356	242	374	249	666	834	7
P,	376	242	380	249	666	834	7
Gago	382	242	397	249	666	834	7
For-	399	242	411	249	666	834	7
nells	270	250	283	257	666	834	7
M.	284	250	293	257	666	834	7
Herida	295	250	315	257	666	834	7
por	316	250	326	257	666	834	7
asta	328	250	339	257	666	834	7
de	340	250	347	257	666	834	7
toro.	349	250	363	257	666	834	7
Equipo	364	250	386	257	666	834	7
médico-	387	250	411	257	666	834	7
quirúrgico	270	258	299	265	666	834	7
interdisciplinar	301	258	344	265	666	834	7
y	346	258	349	265	666	834	7
actuaciones	351	258	384	265	666	834	7
en	385	258	392	265	666	834	7
enfer-	394	258	411	265	666	834	7
mería	270	266	286	273	666	834	7
Puesta	288	266	307	273	666	834	7
al	310	266	315	273	666	834	7
día	317	266	326	273	666	834	7
en	328	266	335	273	666	834	7
urgencias,	337	266	367	273	666	834	7
emergencias	369	266	405	273	666	834	7
y	407	266	411	273	666	834	7
catástrofes,	270	274	301	281	666	834	7
ISSN	303	274	319	281	666	834	7
1576-0316,	320	274	355	281	666	834	7
vol.	356	274	367	281	666	834	7
4,	369	274	374	281	666	834	7
n.º	376	274	385	281	666	834	7
4,	387	274	392	281	666	834	7
2003,	394	274	411	281	666	834	7
pp.	270	282	279	289	666	834	7
186-190.	281	282	308	289	666	834	7
36.	255	290	265	297	666	834	7
Alorda	270	290	288	297	666	834	7
Terrasa	290	290	310	297	666	834	7
C.	311	290	318	297	666	834	7
Cura	320	290	334	297	666	834	7
de	336	290	342	297	666	834	7
una	344	290	354	297	666	834	7
herida	356	290	374	297	666	834	7
limpia.	375	290	395	297	666	834	7
Cura	397	290	411	297	666	834	7
de	270	298	276	305	666	834	7
una	278	298	289	305	666	834	7
herida	291	298	309	305	666	834	7
contaminada	310	298	348	305	666	834	7
o	350	298	353	305	666	834	7
infectada.	355	298	383	305	666	834	7
Metas	385	298	402	305	666	834	7
de	404	298	411	305	666	834	7
enfermería.	270	306	302	313	666	834	7
N.º	304	306	315	313	666	834	7
27.	316	306	326	313	666	834	7
pp.	328	306	337	313	666	834	7
14-8.	339	306	354	313	666	834	7
Julio/agosto.	356	306	392	313	666	834	7
2000.	394	306	411	313	666	834	7
37.	255	314	265	321	666	834	7
Gil	270	314	279	321	666	834	7
P,	281	314	286	321	666	834	7
Esteban	288	314	310	321	666	834	7
E,	313	314	319	321	666	834	7
Legido	321	314	341	321	666	834	7
P,	343	314	347	321	666	834	7
Gago	350	314	365	321	666	834	7
P,	367	314	372	321	666	834	7
Pastor	374	314	392	321	666	834	7
E.	394	314	400	321	666	834	7
In-	402	314	411	321	666	834	7
fection	270	322	290	330	666	834	7
rate	292	322	303	330	666	834	7
in	305	322	311	330	666	834	7
clean	313	322	328	330	666	834	7
surgery:	331	322	354	330	666	834	7
follow-up	356	322	385	330	666	834	7
until	387	322	401	330	666	834	7
30	403	322	411	330	666	834	7
days	270	330	282	338	666	834	7
after	284	330	297	338	666	834	7
operation.	298	330	328	338	666	834	7
Cir	330	330	339	338	666	834	7
Esp.	341	330	353	338	666	834	7
2005	355	330	370	338	666	834	7
Apr;	372	330	384	338	666	834	7
77:	386	330	395	338	666	834	7
226-	397	330	411	338	666	834	7
9.	270	338	275	346	666	834	7
38.	255	346	265	354	666	834	7
Knight	270	346	289	354	666	834	7
R,	291	346	297	354	666	834	7
Charbonneau	299	346	336	354	666	834	7
P,	338	346	342	354	666	834	7
Ratzer	344	346	361	354	666	834	7
E,	363	346	369	354	666	834	7
Zeren	370	346	387	354	666	834	7
F,	388	346	393	354	666	834	7
Haun	394	346	411	354	666	834	7
W,	270	354	278	362	666	834	7
Clark	280	354	296	362	666	834	7
J.	298	354	302	362	666	834	7
Prophylactic	304	354	340	362	666	834	7
antibiotics	342	354	373	362	666	834	7
are	374	354	383	362	666	834	7
not	385	354	395	362	666	834	7
indi-	397	354	411	362	666	834	7
cated	270	362	285	370	666	834	7
in	287	362	293	370	666	834	7
clean	295	362	310	370	666	834	7
general	313	362	334	370	666	834	7
surgery	336	362	357	370	666	834	7
cases.	360	362	376	370	666	834	7
Am	378	362	388	370	666	834	7
J	391	362	393	370	666	834	7
Surg.	395	362	411	370	666	834	7
2001	270	370	285	378	666	834	7
Dec;	286	370	300	378	666	834	7
182:	302	370	315	378	666	834	7
682-6.	317	370	336	378	666	834	7
39.	255	378	265	386	666	834	7
Lilani	270	378	287	386	666	834	7
SP,	289	378	297	386	666	834	7
Jangale	300	378	321	386	666	834	7
N,	323	378	331	386	666	834	7
Chowdhary	333	378	368	386	666	834	7
A,	370	378	376	386	666	834	7
Daver	379	378	396	386	666	834	7
GB.	399	378	411	386	666	834	7
Surgical	270	386	293	394	666	834	7
site	295	386	305	394	666	834	7
infection	307	386	334	394	666	834	7
in	336	386	342	394	666	834	7
clean	344	386	359	394	666	834	7
and	361	386	372	394	666	834	7
clean-conta-	374	386	411	394	666	834	7
minated	270	394	293	402	666	834	7
cases.	294	394	310	402	666	834	7
Indian	311	394	330	402	666	834	7
J	331	394	334	402	666	834	7
Med	335	394	349	402	666	834	7
Microbiol.	350	394	380	402	666	834	7
2005	382	394	396	402	666	834	7
Oct;	398	394	411	402	666	834	7
23:	270	402	279	410	666	834	7
249-52.	281	402	304	410	666	834	7
40.	255	410	265	418	666	834	7
World	270	410	288	418	666	834	7
Health	290	410	310	418	666	834	7
Organization.	312	410	352	418	666	834	7
Regional	355	410	380	418	666	834	7
Office	382	410	400	418	666	834	7
for	402	410	411	418	666	834	7
South-East	270	418	302	426	666	834	7
Asia.	305	418	319	426	666	834	7
Guidelines	321	418	353	426	666	834	7
on	355	418	363	426	666	834	7
Prevention	365	418	398	426	666	834	7
and	400	418	411	426	666	834	7
Control	270	426	293	434	666	834	7
of	295	426	300	434	666	834	7
Hospital	303	426	327	434	666	834	7
Associated	329	426	360	434	666	834	7
Infections.World	362	426	411	434	666	834	7
Health	270	434	289	442	666	834	7
Organization.	291	434	332	442	666	834	7
Regional	333	434	359	442	666	834	7
Office	361	434	379	442	666	834	7
for	381	434	389	442	666	834	7
South-	391	434	411	442	666	834	7
East	270	442	282	450	666	834	7
Asia.	284	442	297	450	666	834	7
New	299	442	313	450	666	834	7
Delhi.	315	442	333	450	666	834	7
January	335	442	357	450	666	834	7
2002.	359	442	376	450	666	834	7
41.	255	450	265	458	666	834	7
Hollander	270	450	299	458	666	834	7
JE,	301	450	310	458	666	834	7
Singer	313	450	331	458	666	834	7
AJ.	333	450	342	458	666	834	7
Evaluación	344	450	376	458	666	834	7
de	379	450	385	458	666	834	7
las	387	450	395	458	666	834	7
heri-	397	450	411	458	666	834	7
das.	270	458	281	466	666	834	7
En:	282	458	293	466	666	834	7
Tintinalli	294	458	321	466	666	834	7
JE,	323	458	332	466	666	834	7
GD	334	458	345	466	666	834	7
Kelen,	347	458	366	466	666	834	7
JS	367	458	374	466	666	834	7
Stapczynski,	375	458	411	466	666	834	7
DO	270	466	281	474	666	834	7
Ma,	284	466	295	474	666	834	7
DM	297	466	310	474	666	834	7
Cline,	312	466	331	474	666	834	7
eds	333	466	342	474	666	834	7
Emergency	344	466	377	474	666	834	7
Medicine:.	379	466	411	474	666	834	7
Guía	270	474	284	482	666	834	7
de	285	474	292	482	666	834	7
Estudio	294	474	316	482	666	834	7
Integral.	318	474	342	482	666	834	7
6	343	474	347	482	666	834	7
ª	349	474	351	482	666	834	7
ed.	353	474	362	482	666	834	7
Columbus,	363	474	395	482	666	834	7
OH:	397	474	411	482	666	834	7
McGraw-Hill,	270	482	311	490	666	834	7
2006:	313	482	330	490	666	834	7
cap	332	482	341	490	666	834	7
40.	343	482	353	490	666	834	7
42.	255	490	265	498	666	834	7
Briggs	270	490	288	498	666	834	7
M.	289	490	298	498	666	834	7
Surgical	300	490	323	498	666	834	7
wound	324	490	345	498	666	834	7
pain:	346	490	361	498	666	834	7
a	363	490	366	498	666	834	7
trial	367	490	379	498	666	834	7
of	381	490	386	498	666	834	7
two	388	490	399	498	666	834	7
tre-	401	490	411	498	666	834	7
atments.	270	498	294	506	666	834	7
J	296	498	299	506	666	834	7
Wound	300	498	322	506	666	834	7
Care	324	498	338	506	666	834	7
1996;	340	498	357	506	666	834	7
5:	358	498	364	506	666	834	7
456-60.	366	498	389	506	666	834	7
43.	255	506	265	514	666	834	7
Huxtable	270	506	296	514	666	834	7
K.	298	506	305	514	666	834	7
Ritual	307	506	325	514	666	834	7
cleansing.	327	506	355	514	666	834	7
Nursing	357	506	380	514	666	834	7
New	382	506	396	514	666	834	7
Zea-	398	506	411	514	666	834	7
land	270	514	282	522	666	834	7
1993;	284	514	301	522	666	834	7
1:	303	514	308	522	666	834	7
14-6.	310	514	326	522	666	834	7
GEROKOMOS	272	778	323	786	666	834	7
2013;	325	778	343	786	666	834	7
24	345	778	353	786	666	834	7
(3):	355	778	366	786	666	834	7
132-138	368	778	395	786	666	834	7
44.	426	82	435	90	666	834	7
Lawrence	440	82	466	90	666	834	7
JC.	468	82	477	90	666	834	7
Wound	479	82	500	90	666	834	7
irrigation.	502	82	529	90	666	834	7
Journal	531	82	551	90	666	834	7
of	553	82	558	90	666	834	7
Wound	560	82	581	90	666	834	7
Care	440	90	453	98	666	834	7
1997;	455	90	472	98	666	834	7
6:	474	90	480	98	666	834	7
23-6.	482	90	497	98	666	834	7
45.	426	98	435	106	666	834	7
Philips	440	98	460	106	666	834	7
D,	461	98	469	106	666	834	7
Davey	471	98	489	106	666	834	7
C.	491	98	498	106	666	834	7
Clinical	499	98	522	106	666	834	7
Corner.	524	98	546	106	666	834	7
Wound	547	98	569	106	666	834	7
cle-	571	98	581	106	666	834	7
ansing	440	106	459	114	666	834	7
versus	461	106	479	114	666	834	7
wound	481	106	501	114	666	834	7
disinfection:	503	106	540	114	666	834	7
a	542	106	545	114	666	834	7
challenging	547	106	581	114	666	834	7
dilemma.	440	114	467	122	666	834	7
Perspectives	469	114	503	122	666	834	7
1997;	505	114	522	122	666	834	7
21:	524	114	533	122	666	834	7
15-6.	535	114	551	122	666	834	7
46.	426	122	435	130	666	834	7
Joanna	440	122	460	130	666	834	7
Briggs	461	122	479	130	666	834	7
Institute.	481	122	507	130	666	834	7
Wound	509	122	530	130	666	834	7
Dressing.	532	122	559	130	666	834	7
Adelai-	561	122	581	130	666	834	7
de:	440	130	448	138	666	834	7
Joanna	450	130	469	138	666	834	7
Briggs	471	130	488	138	666	834	7
Institute	490	130	514	138	666	834	7
Margaret	515	130	541	138	666	834	7
Graham	542	130	565	138	666	834	7
Buil-	567	130	581	138	666	834	7
ding,	440	138	455	146	666	834	7
Royal	458	138	475	146	666	834	7
Adelaide	477	138	503	146	666	834	7
Hospital,	506	138	534	146	666	834	7
North	536	138	555	146	666	834	7
Terrace,	557	138	581	146	666	834	7
1998.	440	146	457	154	666	834	7
47.	426	154	435	162	666	834	7
Fernandez	440	154	470	162	666	834	7
R,	472	154	479	162	666	834	7
Griffiths	481	154	506	162	666	834	7
R.	509	154	515	162	666	834	7
Agua	517	154	533	162	666	834	7
para	535	154	547	162	666	834	7
la	549	154	554	162	666	834	7
limpieza	556	154	581	162	666	834	7
de	440	162	447	170	666	834	7
heridas	448	162	468	170	666	834	7
Cochrane	470	162	498	170	666	834	7
Database	499	162	525	170	666	834	7
Syst	527	162	538	170	666	834	7
Rev.	540	162	552	170	666	834	7
2008;	554	162	570	170	666	834	7
23:	572	162	581	170	666	834	7
CD003861.	440	170	475	178	666	834	7
48.	426	178	435	186	666	834	7
Fowler	440	178	460	186	666	834	7
E.	462	178	468	186	666	834	7
Wound	470	178	492	186	666	834	7
cleansing.	494	178	522	186	666	834	7
Journal	524	178	546	186	666	834	7
of	548	178	554	186	666	834	7
Geronti-	556	178	581	186	666	834	7
cal	440	186	448	194	666	834	7
Nursing	450	186	473	194	666	834	7
1985;	475	186	492	194	666	834	7
11:	494	186	503	194	666	834	7
42-3.	505	186	521	194	666	834	7
49.	426	194	435	202	666	834	7
Angeras	440	194	464	202	666	834	7
MH,	466	194	481	202	666	834	7
Brandberg	483	194	515	202	666	834	7
A,	517	194	524	202	666	834	7
Falk	526	194	539	202	666	834	7
A,	541	194	548	202	666	834	7
Seeman	550	194	573	202	666	834	7
T.	575	194	581	202	666	834	7
Comparison	440	202	476	210	666	834	7
between	478	202	502	210	666	834	7
sterile	504	202	521	210	666	834	7
saline	523	202	539	210	666	834	7
and	541	202	552	210	666	834	7
tap	554	202	563	210	666	834	7
water	565	202	581	210	666	834	7
for	440	210	449	218	666	834	7
the	451	210	461	218	666	834	7
cleaning	463	210	489	218	666	834	7
of	491	210	497	218	666	834	7
acute	500	210	516	218	666	834	7
traumatic	519	210	548	218	666	834	7
soft	551	210	562	218	666	834	7
tissue	564	210	581	218	666	834	7
wounds.	440	218	464	226	666	834	7
European	466	218	494	226	666	834	7
Journal	496	218	517	226	666	834	7
of	518	218	524	226	666	834	7
Surgery	526	218	548	226	666	834	7
1992;	549	218	566	226	666	834	7
158:	568	218	581	226	666	834	7
347-50.	440	226	463	234	666	834	7
50.	426	234	435	242	666	834	7
Murphy	440	234	464	242	666	834	7
A.	467	234	473	242	666	834	7
Wound	476	234	498	242	666	834	7
Care.	500	234	516	242	666	834	7
Cleansing	519	234	548	242	666	834	7
Solutions.	551	234	581	242	666	834	7
Nursing	440	242	463	250	666	834	7
Times	465	242	483	250	666	834	7
1995;	485	242	502	250	666	834	7
91:	503	242	513	250	666	834	7
78-80.	515	242	534	250	666	834	7
51.	426	250	435	258	666	834	7
Thompson	440	250	472	258	666	834	7
S.	474	250	479	258	666	834	7
Towards	480	250	505	258	666	834	7
evidence	506	250	531	258	666	834	7
based	533	250	549	258	666	834	7
emergency	550	250	581	258	666	834	7
medicine:	440	258	468	266	666	834	7
best	470	258	481	266	666	834	7
BETS	483	258	501	266	666	834	7
from	502	258	516	266	666	834	7
the	518	258	527	266	666	834	7
Manchester	529	258	563	266	666	834	7
Royal	565	258	581	266	666	834	7
Infirmary.	440	266	469	274	666	834	7
Wound	471	266	494	274	666	834	7
cleaning	496	266	520	274	666	834	7
methods.	522	266	549	274	666	834	7
Journal	552	266	573	274	666	834	7
of	575	266	581	274	666	834	7
Accident	440	274	465	282	666	834	7
and	467	274	478	282	666	834	7
Emergency	479	274	511	282	666	834	7
Medicine	513	274	540	282	666	834	7
1999;	542	274	559	282	666	834	7
16:	560	274	570	282	666	834	7
63-	571	274	581	282	666	834	7
4.	440	282	445	290	666	834	7
52.	426	290	435	298	666	834	7
Dearden	440	290	465	298	666	834	7
CH.	468	290	481	298	666	834	7
Traumatic	483	290	513	298	666	834	7
wounds:	516	290	541	298	666	834	7
cleaning	543	290	568	298	666	834	7
and	570	290	581	298	666	834	7
dressing.	440	298	465	306	666	834	7
Nursing	467	298	490	306	666	834	7
Times	492	298	510	306	666	834	7
2001;	512	298	529	306	666	834	7
97:	530	298	540	306	666	834	7
50-8.	542	298	557	306	666	834	7
53.	426	306	435	314	666	834	7
McDonnell	440	306	474	314	666	834	7
G,	476	306	484	314	666	834	7
Russell	486	306	506	314	666	834	7
AD.	509	306	521	314	666	834	7
Antiseptics	523	306	556	314	666	834	7
and	558	306	569	314	666	834	7
Di-	571	306	581	314	666	834	7
sinfectants	440	314	471	322	666	834	7
Activity,	473	314	497	322	666	834	7
Action,	499	314	520	322	666	834	7
and	523	314	533	322	666	834	7
Resistance.	536	314	567	322	666	834	7
Cli-	570	314	581	322	666	834	7
nical	440	322	454	330	666	834	7
Microbiol	455	322	484	330	666	834	7
Rev	486	322	497	330	666	834	7
1999;	499	322	516	330	666	834	7
12:	518	322	527	330	666	834	7
147-79.	529	322	552	330	666	834	7
54.	426	330	435	338	666	834	7
De	440	330	449	338	666	834	7
Vries	450	330	464	338	666	834	7
JH,	466	330	476	338	666	834	7
van	478	330	488	338	666	834	7
Dorp	490	330	505	338	666	834	7
WT,	507	330	520	338	666	834	7
van	521	330	531	338	666	834	7
Barneveld	533	330	561	338	666	834	7
PWC.	563	330	581	338	666	834	7
A	440	338	445	346	666	834	7
randomized	446	338	480	346	666	834	7
trial	482	338	494	346	666	834	7
of	495	338	501	346	666	834	7
alcohol	503	338	524	346	666	834	7
70%	525	338	539	346	666	834	7
versus	541	338	558	346	666	834	7
alcoho-	560	338	581	346	666	834	7
lic	440	346	447	354	666	834	7
iodine	448	346	466	354	666	834	7
2%	468	346	478	354	666	834	7
in	480	346	486	354	666	834	7
skin	487	346	499	354	666	834	7
disinfection	501	346	535	354	666	834	7
before	536	346	554	354	666	834	7
insertion	556	346	581	354	666	834	7
of	440	354	446	362	666	834	7
peripheral	448	354	479	362	666	834	7
infusion	481	354	506	362	666	834	7
catheters.	509	354	538	362	666	834	7
J	540	354	542	362	666	834	7
Hosp	545	354	561	362	666	834	7
Infect	563	354	581	362	666	834	7
1997;	440	362	457	370	666	834	7
36:	459	362	468	370	666	834	7
317-20.	470	362	493	370	666	834	7
55.	426	370	435	378	666	834	7
Graham	440	370	464	378	666	834	7
M.	465	370	474	378	666	834	7
Frequency	476	370	505	378	666	834	7
and	507	370	518	378	666	834	7
duration	520	370	545	378	666	834	7
of	546	370	552	378	666	834	7
handwas-	554	370	581	378	666	834	7
hing	440	378	453	386	666	834	7
in	455	378	461	386	666	834	7
an	463	378	470	386	666	834	7
intensive	472	378	498	386	666	834	7
care	500	378	511	386	666	834	7
unit.	513	378	527	386	666	834	7
Am	530	378	540	386	666	834	7
J	542	378	545	386	666	834	7
Infect	547	378	564	386	666	834	7
Con-	566	378	581	386	666	834	7
trol	440	386	450	394	666	834	7
1990;	452	386	469	394	666	834	7
18:	471	386	480	394	666	834	7
77-81.	482	386	501	394	666	834	7
56.	426	394	435	402	666	834	7
Fendler	440	394	462	402	666	834	7
EJ,	464	394	473	402	666	834	7
Dolan	475	394	493	402	666	834	7
MJ,	495	394	506	402	666	834	7
Hammond	509	394	541	402	666	834	7
BS,	543	394	553	402	666	834	7
Williams	555	394	581	402	666	834	7
RA.	440	402	451	410	666	834	7
Effects	453	402	473	410	666	834	7
of	475	402	481	410	666	834	7
topical	483	402	503	410	666	834	7
alcohol	505	402	527	410	666	834	7
gel	529	402	537	410	666	834	7
use	539	402	548	410	666	834	7
on	551	402	558	410	666	834	7
human	560	402	581	410	666	834	7
skin.	440	410	454	418	666	834	7
Infect	456	410	473	418	666	834	7
Control	475	410	499	418	666	834	7
Hosp	501	410	517	418	666	834	7
Epidemiol	519	410	550	418	666	834	7
2000;	552	410	569	418	666	834	7
21:	572	410	581	418	666	834	7
103.	440	418	453	426	666	834	7
57.	426	426	435	434	666	834	7
Crabtree	440	426	465	434	666	834	7
TD,	466	426	479	434	666	834	7
Pelletier	481	426	504	434	666	834	7
SJ,	505	426	514	434	666	834	7
Pruett	515	426	533	434	666	834	7
TL.	534	426	545	434	666	834	7
Surgical	547	426	570	434	666	834	7
an-	572	426	581	434	666	834	7
tisepsis.	440	434	462	442	666	834	7
In:	464	434	473	442	666	834	7
Block	475	434	492	442	666	834	7
SS,	494	434	503	442	666	834	7
ed.	505	434	514	442	666	834	7
Disinfection,	516	434	554	442	666	834	7
steriliza-	557	434	581	442	666	834	7
tion,	440	442	454	450	666	834	7
and	455	442	466	450	666	834	7
preservation.	468	442	505	450	666	834	7
5dh	507	442	519	450	666	834	7
ed.	521	442	529	450	666	834	7
Philadelphia,'PA:	531	442	581	450	666	834	7
Lippincott.	440	450	473	458	666	834	7
Williams	474	450	500	458	666	834	7
&	502	450	509	458	666	834	7
Wilkins;	511	450	535	458	666	834	7
2001.	537	450	554	458	666	834	7
pp.	556	450	565	458	666	834	7
919-	567	450	581	458	666	834	7
34.	440	458	449	466	666	834	7
58.	426	466	435	474	666	834	7
Ministerio	440	466	471	474	666	834	7
de	473	466	480	474	666	834	7
Sanidad	482	466	506	474	666	834	7
y	508	466	511	474	666	834	7
Consumo.	514	466	545	474	666	834	7
Vacunación	547	466	581	474	666	834	7
en	440	474	447	482	666	834	7
adultos.	449	474	473	482	666	834	7
Recomendaciones.	475	474	530	482	666	834	7
Vacuna	532	474	554	482	666	834	7
de	556	474	563	482	666	834	7
difte-	565	474	581	482	666	834	7
ria	440	482	448	490	666	834	7
y	450	482	453	490	666	834	7
tétanos.	455	482	479	490	666	834	7
Madrid:	481	482	506	490	666	834	7
Ministerio	508	482	540	490	666	834	7
de	542	482	549	490	666	834	7
Sanidad	551	482	576	490	666	834	7
y	578	482	581	490	666	834	7
Consumo;	440	490	471	498	666	834	7
2009.	473	490	490	498	666	834	7
[En	492	490	503	498	666	834	7
línea]	504	490	521	498	666	834	7
[fecha	523	490	541	498	666	834	7
de	543	490	549	498	666	834	7
acceso:	551	490	572	498	666	834	7
09	574	490	581	498	666	834	7
de	440	498	447	506	666	834	7
Enero	452	498	471	506	666	834	7
de	476	498	483	506	666	834	7
2013].	488	498	509	506	666	834	7
URL	514	498	529	506	666	834	7
disponible	534	498	567	506	666	834	7
en:	572	498	581	506	666	834	7
http://www.msc.es/ciudadanos/proteccionSa-	440	506	581	514	666	834	7
lud/vacunaciones/docs/TetanosDifteria_2009.pdf.	440	514	581	522	666	834	7
139	592	117	606	127	666	834	7
