Nota	362	63	413	90	539	737	1
clínica	418	63	482	90	539	737	1
Casos	244	100	274	116	539	737	1
clínicos	276	100	314	116	539	737	1
en	317	100	330	116	539	737	1
Cardiología	332	100	391	116	539	737	1
(N.º	394	100	414	116	539	737	1
11):	416	100	437	116	539	737	1
lactante	439	100	482	116	539	737	1
de	270	116	283	132	539	737	1
tres	286	116	305	132	539	737	1
meses	308	116	340	132	539	737	1
que	343	116	362	132	539	737	1
se	365	116	376	132	539	737	1
fatiga	379	116	409	132	539	737	1
con	412	116	430	132	539	737	1
las	432	116	447	132	539	737	1
tomas	449	116	482	132	539	737	1
D.	331	145	338	157	539	737	1
Crespo	340	145	365	157	539	737	1
Marcos,	367	145	396	157	539	737	1
J.	398	145	402	157	539	737	1
Pérez-Lescure	404	145	454	157	539	737	1
Picarzo	456	145	482	157	539	737	1
Cardiología	190	175	227	185	539	737	1
Infantil.	229	175	254	185	539	737	1
Hospital	256	175	284	185	539	737	1
Universitario	286	175	328	185	539	737	1
Fundación	330	175	364	185	539	737	1
Alcorcón.	366	175	396	185	539	737	1
Alcorcón,	398	175	428	185	539	737	1
Madrid.	429	175	455	185	539	737	1
España.	457	175	482	185	539	737	1
Publicado	71	182	96	189	539	737	1
en	97	182	104	189	539	737	1
Internet:	105	182	127	189	539	737	1
22-junio-2013	91	190	127	197	539	737	1
Key	96	342	107	351	539	737	1
words:	109	342	130	351	539	737	1
	75	351	79	360	539	737	1
Systolic	81	350	104	360	539	737	1
murmur	106	350	130	360	539	737	1
	78	360	82	369	539	737	1
Left	84	359	96	369	539	737	1
ventricular	98	359	130	369	539	737	1
hypertrophy	92	368	130	378	539	737	1
	73	378	77	387	539	737	1
Congenital	79	377	112	387	539	737	1
heart	114	377	130	387	539	737	1
disease	108	386	130	396	539	737	1
	71	396	75	405	539	737	1
Ventricular	77	395	110	405	539	737	1
septal	112	395	130	405	539	737	1
defect	111	404	130	414	539	737	1
Clinical	145	329	176	340	539	737	1
cases	178	329	201	340	539	737	1
in	203	329	212	340	539	737	1
Cardiology	214	329	261	340	539	737	1
(nº.	263	329	279	340	539	737	1
11):	281	329	298	340	539	737	1
three	300	329	323	340	539	737	1
months	325	329	359	340	539	737	1
old	361	329	375	340	539	737	1
infant	377	329	403	340	539	737	1
showing	406	329	443	340	539	737	1
shortness	145	341	187	352	539	737	1
of	189	341	198	352	539	737	1
breath	200	341	229	352	539	737	1
when	231	341	256	352	539	737	1
feeding	258	341	291	352	539	737	1
Abstract	133	359	144	395	539	737	1
Palabras	84	254	110	263	539	737	1
clave:	112	254	130	263	539	737	1
	81	264	85	272	539	737	1
Soplo	87	263	104	273	539	737	1
sistólico	106	263	130	273	539	737	1
	91	273	95	281	539	737	1
Hipertrofia	97	272	130	282	539	737	1
ventricular	68	281	100	291	539	737	1
izquierda	102	281	130	291	539	737	1
	57	291	61	299	539	737	1
Cardiopatía	63	290	98	300	539	737	1
congénita	100	290	130	300	539	737	1
	80	300	84	308	539	737	1
Comunicación	86	299	130	309	539	737	1
interventricular	84	308	130	318	539	737	1
Resumen	133	263	144	302	539	737	1
David	73	204	87	211	539	737	1
Crespo	88	204	106	211	539	737	1
Marcos:	107	204	127	211	539	737	1
dcrespo@fhalcorcon.es	68	212	127	219	539	737	1
CASO	57	462	83	475	539	737	1
CLÍNICO	85	462	123	475	539	737	1
(ECG)	278	462	300	473	539	737	1
(Fig.	304	462	321	473	539	737	1
1),	325	462	335	473	539	737	1
derivó	339	462	364	473	539	737	1
al	368	462	375	473	539	737	1
lactante	378	462	413	473	539	737	1
a	416	462	421	473	539	737	1
Urgencias	424	462	466	473	539	737	1
del	469	462	482	473	539	737	1
hospital,	278	477	313	488	539	737	1
dada	315	477	336	488	539	737	1
su	338	477	347	488	539	737	1
sospecha	349	477	387	488	539	737	1
diagnóstica.	389	477	439	488	539	737	1
Un	57	494	69	505	539	737	1
lactante	71	494	105	505	539	737	1
de	107	494	117	505	539	737	1
tres	119	494	135	505	539	737	1
meses	137	494	163	505	539	737	1
de	165	494	175	505	539	737	1
edad	177	494	197	505	539	737	1
fue	200	494	213	505	539	737	1
llevado	215	494	244	505	539	737	1
a	246	494	251	505	539	737	1
la	253	494	261	505	539	737	1
consulta	57	507	92	518	539	737	1
de	94	507	104	518	539	737	1
su	105	507	115	518	539	737	1
pediatra	117	507	151	518	539	737	1
de	153	507	163	518	539	737	1
Atención	164	507	201	518	539	737	1
Primaria,	203	507	239	518	539	737	1
pues	241	507	261	518	539	737	1
la	57	521	64	532	539	737	1
madre	66	521	92	532	539	737	1
refería	94	521	121	532	539	737	1
que	122	521	138	532	539	737	1
en	140	521	150	532	539	737	1
los	151	521	163	532	539	737	1
últimos	165	521	196	532	539	737	1
días	198	521	215	532	539	737	1
se	216	521	225	532	539	737	1
cansaba	227	521	261	532	539	737	1
y	57	535	61	546	539	737	1
sudaba	65	535	95	546	539	737	1
mucho	99	535	128	546	539	737	1
coincidiendo	131	535	184	546	539	737	1
con	188	535	203	546	539	737	1
las	206	535	218	546	539	737	1
tomas.	221	535	250	546	539	737	1
El	253	535	261	546	539	737	1
embarazo,	57	548	100	559	539	737	1
el	103	548	110	559	539	737	1
parto	113	548	136	559	539	737	1
y	139	548	143	559	539	737	1
el	146	548	154	559	539	737	1
periodo	157	548	189	559	539	737	1
neonatal	192	548	229	559	539	737	1
habían	232	548	261	559	539	737	1
sido	57	562	74	573	539	737	1
normales,	76	562	116	573	539	737	1
y	119	562	123	573	539	737	1
no	125	562	136	573	539	737	1
presentaba	138	562	184	573	539	737	1
antecedentes	187	562	242	573	539	737	1
mé-	244	562	261	573	539	737	1
dico-quirúrgicos	57	576	123	587	539	737	1
personales	126	576	171	587	539	737	1
ni	174	576	182	587	539	737	1
familiares	185	576	226	587	539	737	1
de	229	576	239	587	539	737	1
inte-	242	576	261	587	539	737	1
rés.	57	589	71	600	539	737	1
En	74	589	84	600	539	737	1
la	88	589	95	600	539	737	1
exploración	98	589	146	600	539	737	1
física,	150	589	173	600	539	737	1
el	176	589	184	600	539	737	1
pediatra	187	589	221	600	539	737	1
constató	225	589	261	600	539	737	1
taquipnea	57	603	99	614	539	737	1
con	101	603	116	614	539	737	1
leve	119	603	135	614	539	737	1
tiraje	137	603	159	614	539	737	1
subcostal,	161	603	202	614	539	737	1
saturación	205	603	248	614	539	737	1
de	251	603	261	614	539	737	1
oxígeno	57	617	89	628	539	737	1
del	92	617	104	628	539	737	1
98%	106	617	124	628	539	737	1
y	126	617	130	628	539	737	1
un	132	617	143	628	539	737	1
soplo	145	617	167	628	539	737	1
pansistólico	170	617	219	628	539	737	1
grado	221	617	244	628	539	737	1
3/6	246	617	261	628	539	737	1
audible	57	630	88	641	539	737	1
en	91	630	101	641	539	737	1
múltiples	104	630	144	641	539	737	1
focos,	147	630	170	641	539	737	1
con	174	630	188	641	539	737	1
máxima	192	630	226	641	539	737	1
intensi-	229	630	261	641	539	737	1
dad	57	644	72	655	539	737	1
a	76	644	81	655	539	737	1
nivel	84	644	104	655	539	737	1
del	108	644	120	655	539	737	1
tercer-cuarto	124	644	178	655	539	737	1
espacio	182	644	213	655	539	737	1
intercostal	217	644	261	655	539	737	1
izquierdo.	57	658	98	669	539	737	1
Tras	103	658	120	669	539	737	1
realizar	125	658	156	669	539	737	1
un	162	658	173	669	539	737	1
electrocardiograma	178	658	261	669	539	737	1
¿Cuál	278	494	300	505	539	737	1
es	303	494	312	505	539	737	1
la	314	494	321	505	539	737	1
interpretación	324	494	382	505	539	737	1
del	385	494	397	505	539	737	1
ECG?	399	494	420	505	539	737	1
¿Y	423	494	432	505	539	737	1
la	434	494	442	505	539	737	1
sospecha	444	494	482	505	539	737	1
diagnóstica	278	509	326	520	539	737	1
del	328	509	341	520	539	737	1
pediatra?	343	509	382	520	539	737	1
(revisar	384	509	415	520	539	737	1
el	417	509	424	520	539	737	1
ECG	427	509	444	520	539	737	1
antes	446	509	469	520	539	737	1
de	472	509	482	520	539	737	1
seguir	278	524	303	534	539	737	1
leyendo).	305	524	342	534	539	737	1
Siguiendo	278	541	319	552	539	737	1
la	321	541	329	552	539	737	1
lectura	331	541	360	552	539	737	1
sistemática	363	541	410	552	539	737	1
1	410	540	414	547	539	737	1
,	414	541	416	552	539	737	1
observamos	418	541	468	552	539	737	1
un	471	541	482	552	539	737	1
ritmo	278	556	301	566	539	737	1
sinusal	302	556	331	566	539	737	1
(onda	333	556	357	566	539	737	1
P	358	556	363	566	539	737	1
positiva	365	556	397	566	539	737	1
en	399	556	409	566	539	737	1
I	411	556	413	566	539	737	1
y	415	556	419	566	539	737	1
en	421	556	431	566	539	737	1
aVF)	433	556	451	566	539	737	1
regular	453	556	482	566	539	737	1
a	278	570	283	581	539	737	1
100	285	570	300	581	539	737	1
latidos	302	570	330	581	539	737	1
por	332	570	345	581	539	737	1
minuto,	347	570	379	581	539	737	1
sin	381	570	393	581	539	737	1
anomalías	395	570	438	581	539	737	1
en	440	570	450	581	539	737	1
la	452	570	459	581	539	737	1
onda	461	570	482	581	539	737	1
P	278	585	283	596	539	737	1
ni	285	585	293	596	539	737	1
en	295	585	305	596	539	737	1
la	307	585	314	596	539	737	1
repolarización	316	585	374	596	539	737	1
(segmento	376	585	420	596	539	737	1
ST	422	585	432	596	539	737	1
y	434	585	438	596	539	737	1
onda	440	585	461	596	539	737	1
T).	463	585	473	596	539	737	1
El	475	585	482	596	539	737	1
eje	278	599	290	610	539	737	1
del	292	599	304	610	539	737	1
complejo	307	599	344	610	539	737	1
QRS	346	599	363	610	539	737	1
se	365	599	374	610	539	737	1
sitúa	376	599	397	610	539	737	1
en	399	599	409	610	539	737	1
torno	411	599	434	610	539	737	1
a	436	599	441	610	539	737	1
60°	443	599	457	610	539	737	1
(posi-	459	599	482	610	539	737	1
tivo	278	614	293	625	539	737	1
en	297	614	307	625	539	737	1
I	311	614	314	625	539	737	1
y	317	614	322	625	539	737	1
en	325	614	336	625	539	737	1
aVF,	340	614	356	625	539	737	1
prácticamente	360	614	420	625	539	737	1
isodifásico	424	614	468	625	539	737	1
en	472	614	482	625	539	737	1
aVL),	278	629	298	639	539	737	1
con	302	629	317	639	539	737	1
un	321	629	332	639	539	737	1
patrón	336	629	364	639	539	737	1
de	368	629	378	639	539	737	1
bloqueo	382	629	416	639	539	737	1
incompleto	420	629	468	639	539	737	1
de	472	629	482	639	539	737	1
rama	278	643	299	654	539	737	1
derecha	301	643	334	654	539	737	1
(BIRD:	336	643	362	654	539	737	1
RSR'	364	643	381	654	539	737	1
en	383	643	393	654	539	737	1
V1	395	643	406	654	539	737	1
con	408	643	423	654	539	737	1
complejo	425	643	463	654	539	737	1
QRS	465	643	482	654	539	737	1
estrecho).	278	658	318	669	539	737	1
Rev	345	696	356	704	539	737	1
Pediatr	358	696	379	704	539	737	1
Aten	381	696	396	704	539	737	1
Primaria.	397	696	424	704	539	737	1
2013;15:157-60	426	696	475	704	539	737	1
ISSN:	377	705	393	713	539	737	1
1139-7632	395	705	429	713	539	737	1
•	433	705	436	713	539	737	1
www.pap.es	438	705	475	713	539	737	1
157	486	696	502	707	539	737	1
Crespo	57	18	73	28	539	737	2
Marcos	75	18	93	28	539	737	2
D,	94	18	100	28	539	737	2
et	101	18	106	28	539	737	2
al.	108	18	114	28	539	737	2
Casos	115	18	129	28	539	737	2
clínicos	131	18	148	28	539	737	2
en	149	18	155	28	539	737	2
Cardiología	157	18	184	28	539	737	2
(N.º	186	18	195	28	539	737	2
11):	197	18	206	28	539	737	2
lactante	208	18	227	28	539	737	2
de	228	18	234	28	539	737	2
tres	236	18	245	28	539	737	2
meses	246	18	261	28	539	737	2
que	262	18	271	28	539	737	2
se	273	18	278	28	539	737	2
fatiga	279	18	293	28	539	737	2
con	295	18	303	28	539	737	2
las	305	18	311	28	539	737	2
tomas	313	18	327	28	539	737	2
Figura	60	60	82	69	539	737	2
1.	84	60	91	69	539	737	2
Trazado	95	60	124	69	539	737	2
del	125	60	137	69	539	737	2
electrocardiograma	139	60	210	69	539	737	2
del	212	60	224	69	539	737	2
paciente	225	60	257	69	539	737	2
Llaman	57	325	86	335	539	737	2
la	88	325	95	335	539	737	2
atención	97	325	132	335	539	737	2
los	134	325	145	335	539	737	2
voltajes	147	325	178	335	539	737	2
del	180	325	192	335	539	737	2
complejo	194	325	231	335	539	737	2
QRS	233	325	249	335	539	737	2
en	251	325	261	335	539	737	2
las	57	338	68	349	539	737	2
derivaciones	71	338	121	349	539	737	2
V5-V6.	123	338	150	349	539	737	2
Recordamos	152	338	201	349	539	737	2
en	204	338	214	349	539	737	2
este	217	338	234	349	539	737	2
punto	236	338	261	349	539	737	2
la	57	352	64	362	539	737	2
importancia	67	352	116	362	539	737	2
de	119	352	129	362	539	737	2
analizar	132	352	164	362	539	737	2
minuciosamente	167	352	235	362	539	737	2
todos	238	352	261	362	539	737	2
los	57	365	68	376	539	737	2
detalles	70	365	101	376	539	737	2
del	103	365	115	376	539	737	2
ECG.	117	365	135	376	539	737	2
La	137	365	146	376	539	737	2
calibración	147	365	191	376	539	737	2
habitual	192	365	226	376	539	737	2
consiste	228	365	261	376	539	737	2
en	57	379	67	389	539	737	2
una	69	379	85	389	539	737	2
velocidad	87	379	125	389	539	737	2
del	127	379	139	389	539	737	2
registro	142	379	172	389	539	737	2
de	175	379	185	389	539	737	2
25	187	379	197	389	539	737	2
mm/segundo	199	379	254	389	539	737	2
y	256	379	261	389	539	737	2
una	57	392	72	403	539	737	2
amplitud	74	392	111	403	539	737	2
de	113	392	123	403	539	737	2
10	125	392	135	403	539	737	2
mm/mV	137	392	172	403	539	737	2
(la	173	392	184	403	539	737	2
amplitud	185	392	222	403	539	737	2
se	224	392	233	403	539	737	2
refiere	235	392	261	403	539	737	2
a	57	406	62	416	539	737	2
la	64	406	71	416	539	737	2
altura	73	406	97	416	539	737	2
y	99	406	103	416	539	737	2
profundidad	105	406	155	416	539	737	2
de	157	406	167	416	539	737	2
las	169	406	181	416	539	737	2
distintas	183	406	218	416	539	737	2
ondas).	220	406	249	416	539	737	2
En	251	406	261	416	539	737	2
este	57	419	74	430	539	737	2
caso,	75	419	95	430	539	737	2
la	97	419	104	430	539	737	2
velocidad	106	419	144	430	539	737	2
es	146	419	155	430	539	737	2
la	157	419	164	430	539	737	2
estándar	166	419	202	430	539	737	2
(compruébese	203	419	261	430	539	737	2
en	57	433	67	443	539	737	2
la	69	433	76	443	539	737	2
parte	78	433	99	443	539	737	2
inferior	101	433	131	443	539	737	2
derecha	132	433	164	443	539	737	2
del	166	433	178	443	539	737	2
ECG),	180	433	201	443	539	737	2
pero	203	433	221	443	539	737	2
no	223	433	234	443	539	737	2
la	235	433	243	443	539	737	2
am-	245	433	261	443	539	737	2
plitud.	57	446	83	457	539	737	2
Junto	84	446	106	457	539	737	2
al	108	446	115	457	539	737	2
lugar	116	446	137	457	539	737	2
donde	139	446	164	457	539	737	2
se	166	446	175	457	539	737	2
indica	176	446	200	457	539	737	2
la	202	446	209	457	539	737	2
velocidad,	211	446	251	457	539	737	2
se	252	446	261	457	539	737	2
puede	57	460	82	470	539	737	2
leer	86	460	101	470	539	737	2
“5	105	460	114	470	539	737	2
mm/mV”,	118	460	158	470	539	737	2
es	161	460	170	470	539	737	2
decir,	174	460	195	470	539	737	2
cada	199	460	218	470	539	737	2
milivoltio	222	460	261	470	539	737	2
(mV)	57	473	77	484	539	737	2
equivale	79	473	113	484	539	737	2
a	116	473	121	484	539	737	2
5	124	473	129	484	539	737	2
mm	132	473	149	484	539	737	2
del	152	473	164	484	539	737	2
trazado,	167	473	200	484	539	737	2
y	202	473	207	484	539	737	2
no	210	473	220	484	539	737	2
a	223	473	228	484	539	737	2
10	231	473	241	484	539	737	2
mm	244	473	261	484	539	737	2
como	57	487	79	497	539	737	2
suele	82	487	103	497	539	737	2
ser	106	487	118	497	539	737	2
por	120	487	134	497	539	737	2
norma	137	487	164	497	539	737	2
general.	166	487	199	497	539	737	2
Dicho	201	487	225	497	539	737	2
en	227	487	237	497	539	737	2
otras	240	487	261	497	539	737	2
palabras,	57	500	93	511	539	737	2
cada	94	500	114	511	539	737	2
milímetro	115	500	155	511	539	737	2
que	157	500	172	511	539	737	2
midamos	174	500	212	511	539	737	2
con	214	500	228	511	539	737	2
esta	230	500	247	511	539	737	2
ca-	249	500	261	511	539	737	2
libración	57	514	91	524	539	737	2
(5	93	514	101	524	539	737	2
mm/mV)	102	514	140	524	539	737	2
equivaldrá	141	514	183	524	539	737	2
al	185	514	192	524	539	737	2
doble	193	514	216	524	539	737	2
en	217	514	227	524	539	737	2
relación	229	514	261	524	539	737	2
al	57	527	64	538	539	737	2
registro	65	527	96	538	539	737	2
estándar	98	527	133	538	539	737	2
(10	135	527	148	538	539	737	2
mm/mV).	149	527	188	538	539	737	2
En	190	527	200	538	539	737	2
el	201	527	208	538	539	737	2
caso	210	527	228	538	539	737	2
que	229	527	245	538	539	737	2
nos	246	527	261	538	539	737	2
ocupa,	57	541	83	551	539	737	2
medimos	86	541	124	551	539	737	2
en	126	541	136	551	539	737	2
V6	138	541	149	551	539	737	2
una	151	541	167	551	539	737	2
onda	169	541	190	551	539	737	2
R	192	541	197	551	539	737	2
de	200	541	210	551	539	737	2
24	212	541	222	551	539	737	2
mm,	224	541	243	551	539	737	2
que	245	541	261	551	539	737	2
en	57	554	67	565	539	737	2
realidad	69	554	101	565	539	737	2
son	103	554	118	565	539	737	2
48	120	554	130	565	539	737	2
mm	132	554	149	565	539	737	2
de	151	554	161	565	539	737	2
cara	163	554	180	565	539	737	2
a	181	554	186	565	539	737	2
consultar	188	554	226	565	539	737	2
los	228	554	239	565	539	737	2
valo-	241	554	261	565	539	737	2
res	57	568	69	578	539	737	2
de	72	568	82	578	539	737	2
referencia,	85	568	127	578	539	737	2
y	130	568	134	578	539	737	2
una	137	568	153	578	539	737	2
onda	156	568	177	578	539	737	2
Q	180	568	186	578	539	737	2
de	189	568	199	578	539	737	2
4	202	568	207	578	539	737	2
mm,	210	568	229	578	539	737	2
que	232	568	248	578	539	737	2
en	250	568	261	578	539	737	2
realidad	57	581	89	592	539	737	2
son	91	581	105	592	539	737	2
8	107	581	112	592	539	737	2
mm.	114	581	132	592	539	737	2
Como	134	581	158	592	539	737	2
se	159	581	168	592	539	737	2
puede	169	581	195	592	539	737	2
comprobar	196	581	240	592	539	737	2
en	242	581	252	592	539	737	2
la	254	581	261	592	539	737	2
Tabla	57	595	78	605	539	737	2
1,	80	595	87	605	539	737	2
ambas	88	595	116	605	539	737	2
superan	117	595	150	605	539	737	2
los	152	595	163	605	539	737	2
límites	165	595	192	605	539	737	2
normales	194	595	232	605	539	737	2
y	233	595	238	605	539	737	2
cons-	239	595	261	605	539	737	2
tituyen	57	608	86	619	539	737	2
por	88	608	101	619	539	737	2
tanto	103	608	125	619	539	737	2
dos	127	608	141	619	539	737	2
criterios	143	608	176	619	539	737	2
de	178	608	188	619	539	737	2
hipertrofia	190	608	233	619	539	737	2
ventri-	234	608	261	619	539	737	2
cular	57	622	77	632	539	737	2
izquierda	79	622	117	632	539	737	2
(Tabla	119	622	143	632	539	737	2
2).	145	622	155	632	539	737	2
Los	158	622	171	632	539	737	2
intervalos	173	622	213	632	539	737	2
PR	215	622	225	632	539	737	2
(0,11s)	227	622	254	632	539	737	2
y	256	622	261	632	539	737	2
QTc	57	635	71	646	539	737	2
(0,41s)	73	635	99	646	539	737	2
son	101	635	115	646	539	737	2
de	117	635	127	646	539	737	2
duración	129	635	164	646	539	737	2
normal,	166	635	197	646	539	737	2
sin	198	635	210	646	539	737	2
otros	212	635	232	646	539	737	2
hallaz-	234	635	261	646	539	737	2
gos	57	649	71	659	539	737	2
patológicos.	73	649	121	659	539	737	2
158	35	696	52	707	539	737	2
Rev	62	696	74	704	539	737	2
Pediatr	76	696	97	704	539	737	2
Aten	99	696	113	704	539	737	2
Primaria.	115	696	141	704	539	737	2
2013;15:157-60	143	696	193	704	539	737	2
ISSN:	62	705	78	713	539	737	2
1139-7632	80	705	114	713	539	737	2
•	118	705	122	713	539	737	2
www.pap.es	123	705	161	713	539	737	2
El	278	325	285	335	539	737	2
pediatra	287	325	321	335	539	737	2
remitió	322	325	352	335	539	737	2
con	354	325	368	335	539	737	2
muy	370	325	388	335	539	737	2
buen	390	325	411	335	539	737	2
criterio	412	325	441	335	539	737	2
al	443	325	450	335	539	737	2
pacien-	452	325	482	335	539	737	2
te	278	338	286	349	539	737	2
de	288	338	298	349	539	737	2
forma	301	338	325	349	539	737	2
urgente,	328	338	361	349	539	737	2
pues	364	338	383	349	539	737	2
sospechó	385	338	423	349	539	737	2
una	426	338	441	349	539	737	2
cardiopa-	444	338	482	349	539	737	2
tía	278	352	289	362	539	737	2
congénita	290	352	331	362	539	737	2
con	333	352	347	362	539	737	2
cortocircuito	349	352	401	362	539	737	2
izquierda-derecha	402	352	476	362	539	737	2
y	477	352	482	362	539	737	2
repercusión	278	365	327	376	539	737	2
hemodinámica.	331	365	396	376	539	737	2
Tal	401	365	412	376	539	737	2
presunción	417	365	463	376	539	737	2
fue	468	365	482	376	539	737	2
confirmada	278	379	325	389	539	737	2
al	329	379	336	389	539	737	2
diagnosticarse	340	379	400	389	539	737	2
en	404	379	414	389	539	737	2
el	418	379	425	389	539	737	2
hospital	428	379	462	389	539	737	2
me-	466	379	482	389	539	737	2
diante	278	392	304	403	539	737	2
ecocardiografía	305	392	368	403	539	737	2
una	369	392	385	403	539	737	2
comunicación	387	392	443	403	539	737	2
interven-	445	392	482	403	539	737	2
tricular	278	406	307	416	539	737	2
muscular	309	406	347	416	539	737	2
amplia.	349	406	379	416	539	737	2
COMENTARIOS	278	437	347	450	539	737	2
El	278	468	285	479	539	737	2
lactante	288	468	322	479	539	737	2
del	324	468	337	479	539	737	2
caso	340	468	358	479	539	737	2
expuesto	361	468	399	479	539	737	2
presenta	401	468	438	479	539	737	2
varios	440	468	464	479	539	737	2
sig-	467	468	482	479	539	737	2
nos	278	482	293	492	539	737	2
de	295	482	305	492	539	737	2
alarma	307	482	336	492	539	737	2
que	338	482	353	492	539	737	2
comentamos	355	482	409	492	539	737	2
a	411	482	416	492	539	737	2
continuación	418	482	472	492	539	737	2
2	472	480	476	488	539	737	2
:	476	482	478	492	539	737	2
Fatiga	278	498	317	509	539	737	2
y	320	498	325	509	539	737	2
sudoración	328	498	373	509	539	737	2
con	376	498	391	509	539	737	2
las	394	498	406	509	539	737	2
tomas:	409	498	438	509	539	737	2
son	441	498	456	509	539	737	2
datos	459	498	482	509	539	737	2
muy	292	512	310	522	539	737	2
inespecíficos,	312	512	366	522	539	737	2
pues	369	512	388	522	539	737	2
las	390	512	402	522	539	737	2
madres	404	512	434	522	539	737	2
los	436	512	448	522	539	737	2
refieren	450	512	482	522	539	737	2
con	292	525	307	536	539	737	2
cierta	310	525	333	536	539	737	2
frecuencia	336	525	379	536	539	737	2
en	382	525	392	536	539	737	2
niños	395	525	418	536	539	737	2
sanos.	421	525	447	536	539	737	2
No	449	525	461	536	539	737	2
obs-	464	525	482	536	539	737	2
tante,	292	539	316	549	539	737	2
debemos	320	539	359	549	539	737	2
considerar	363	539	406	549	539	737	2
la	410	539	418	549	539	737	2
posibilidad	422	539	468	549	539	737	2
de	472	539	482	549	539	737	2
que	292	552	308	563	539	737	2
se	310	552	319	563	539	737	2
deban	321	552	347	563	539	737	2
a	349	552	354	563	539	737	2
una	356	552	372	563	539	737	2
insuficiencia	374	552	426	563	539	737	2
cardiaca	428	552	462	563	539	737	2
con-	464	552	482	563	539	737	2
gestiva	292	566	321	576	539	737	2
subyacente.	323	566	372	576	539	737	2
Taquipnea	278	582	334	593	539	737	2
y	335	582	340	593	539	737	2
dificultad	341	582	380	593	539	737	2
respiratoria:	381	582	430	593	539	737	2
son	432	582	446	593	539	737	2
también	448	582	482	593	539	737	2
hallazgos	292	595	330	606	539	737	2
poco	332	595	351	606	539	737	2
específicos,	353	595	398	606	539	737	2
aunque	400	595	431	606	539	737	2
también	433	595	467	606	539	737	2
de-	469	595	482	606	539	737	2
bemos	292	609	319	620	539	737	2
tener	321	609	343	620	539	737	2
presente	345	609	380	620	539	737	2
que	383	609	398	620	539	737	2
pueden	400	609	431	620	539	737	2
ser	433	609	445	620	539	737	2
el	447	609	454	620	539	737	2
reflejo	456	609	482	620	539	737	2
de	292	622	302	633	539	737	2
patologías	305	622	347	633	539	737	2
pulmonares	350	622	399	633	539	737	2
o	402	622	407	633	539	737	2
cardiacas	410	622	448	633	539	737	2
(son	451	622	469	633	539	737	2
en	472	622	482	633	539	737	2
muchos	292	636	325	647	539	737	2
casos	327	636	349	647	539	737	2
la	352	636	359	647	539	737	2
primera	361	636	393	647	539	737	2
manifestación	396	636	454	647	539	737	2
clínica	456	636	482	647	539	737	2
de	292	649	302	660	539	737	2
ciertas	304	649	331	660	539	737	2
cardiopatías	333	649	382	660	539	737	2
congénitas).	384	649	432	660	539	737	2
Crespo	211	18	228	28	539	737	3
Marcos	230	18	247	28	539	737	3
D,	249	18	254	28	539	737	3
et	256	18	261	28	539	737	3
al.	262	18	268	28	539	737	3
Casos	270	18	284	28	539	737	3
clínicos	285	18	302	28	539	737	3
en	304	18	310	28	539	737	3
Cardiología	311	18	339	28	539	737	3
(N.º	340	18	350	28	539	737	3
11):	351	18	361	28	539	737	3
lactante	362	18	381	28	539	737	3
de	383	18	389	28	539	737	3
tres	390	18	399	28	539	737	3
meses	401	18	415	28	539	737	3
que	417	18	426	28	539	737	3
se	427	18	432	28	539	737	3
fatiga	434	18	448	28	539	737	3
con	449	18	458	28	539	737	3
las	459	18	466	28	539	737	3
tomas	467	18	482	28	539	737	3
Tabla	60	60	79	69	539	737	3
1.	81	60	88	69	539	737	3
Voltajes	90	60	119	69	539	737	3
de	121	60	130	69	539	737	3
las	132	60	142	69	539	737	3
ondas	144	60	166	69	539	737	3
R	168	60	173	69	539	737	3
y	175	60	179	69	539	737	3
S	181	60	185	69	539	737	3
según	187	60	209	69	539	737	3
la	211	60	218	69	539	737	3
derivación	220	60	258	69	539	737	3
y	260	60	264	69	539	737	3
la	266	60	273	69	539	737	3
edad.	274	60	295	69	539	737	3
Media	297	60	320	69	539	737	3
y	322	60	326	69	539	737	3
P	328	60	332	69	539	737	3
98	332	66	338	71	539	737	3
Edad	60	85	78	94	539	737	3
1	60	96	69	106	539	737	3
día	71	96	82	106	539	737	3
1-2	60	108	72	118	539	737	3
días	74	108	88	118	539	737	3
3-6	60	120	72	130	539	737	3
días	74	120	88	130	539	737	3
1-3	60	132	72	142	539	737	3
semanas	74	132	106	142	539	737	3
1-2	60	144	72	154	539	737	3
meses	74	144	97	154	539	737	3
3-5	60	156	72	166	539	737	3
meses	74	156	97	166	539	737	3
6-11	60	168	76	178	539	737	3
meses	78	168	101	178	539	737	3
1-2	60	180	72	190	539	737	3
años	74	180	91	190	539	737	3
3-4	60	192	72	202	539	737	3
años	74	192	91	202	539	737	3
5-7	60	204	72	214	539	737	3
años	74	204	91	214	539	737	3
8-11	60	216	76	226	539	737	3
años	78	216	96	226	539	737	3
12-15	60	228	81	238	539	737	3
años	83	228	100	238	539	737	3
Amplitud	183	73	217	82	539	737	3
en	219	73	228	82	539	737	3
V1	230	73	240	82	539	737	3
(mm)	242	73	262	82	539	737	3
R	177	85	181	94	539	737	3
S	263	85	268	94	539	737	3
13,8	160	96	176	106	539	737	3
(26,1)	177	96	198	106	539	737	3
8,5	249	96	260	106	539	737	3
(22,7)	262	96	282	106	539	737	3
14,1	160	108	176	118	539	737	3
(26,9)	177	108	198	118	539	737	3
9,1	249	108	260	118	539	737	3
(20,7)	262	108	282	118	539	737	3
12,9	160	120	176	130	539	737	3
(24,2)	177	120	198	130	539	737	3
6,6	249	120	260	130	539	737	3
(16,8)	262	120	282	130	539	737	3
10,6	160	132	176	142	539	737	3
(20,8)	177	132	198	142	539	737	3
4,2	249	132	260	142	539	737	3
(10,8)	262	132	282	142	539	737	3
9,5	162	144	173	154	539	737	3
(18,4)	175	144	196	154	539	737	3
5,0	249	144	260	154	539	737	3
(12,4)	262	144	282	154	539	737	3
9,8	162	156	173	166	539	737	3
(19,8)	175	156	196	166	539	737	3
5,7	249	156	260	166	539	737	3
(17,1)	262	156	282	166	539	737	3
9,4	162	168	173	178	539	737	3
(20,3)	175	168	196	178	539	737	3
6,4	249	168	260	178	539	737	3
(18,1)	262	168	282	178	539	737	3
8,9	162	180	173	190	539	737	3
(17,7)	175	180	196	190	539	737	3
8,4	249	180	260	190	539	737	3
(21,0)	262	180	282	190	539	737	3
8,1	162	192	173	202	539	737	3
(18,2)	175	192	196	202	539	737	3
10,2	246	192	262	202	539	737	3
(21,4)	264	192	285	202	539	737	3
6,7	162	204	173	214	539	737	3
(13,9)	175	204	196	214	539	737	3
12,0	246	204	262	214	539	737	3
(23,8)	264	204	285	214	539	737	3
5,4	162	216	173	226	539	737	3
(12,1)	175	216	196	226	539	737	3
11,9	246	216	262	226	539	737	3
(25,4)	264	216	285	226	539	737	3
4,1	165	228	176	238	539	737	3
(9,9)	177	228	193	238	539	737	3
10,8	246	228	262	238	539	737	3
(21,2)	264	228	285	238	539	737	3
Amplitud	356	73	390	82	539	737	3
en	392	73	401	82	539	737	3
V6	403	73	413	82	539	737	3
(mm)	415	73	435	82	539	737	3
R	350	85	354	94	539	737	3
S	436	85	441	94	539	737	3
4,2	335	96	346	106	539	737	3
(11,1)	348	96	369	106	539	737	3
3,2	424	96	435	106	539	737	3
(9,6)	437	96	453	106	539	737	3
4,5	335	108	346	118	539	737	3
(12,2)	348	108	369	118	539	737	3
3,0	424	108	435	118	539	737	3
(9,4)	437	108	453	118	539	737	3
5,2	335	120	346	130	539	737	3
(12,1)	348	120	369	130	539	737	3
3,5	424	120	435	130	539	737	3
(9,8)	437	120	453	130	539	737	3
7,6	335	132	346	142	539	737	3
(16,4)	348	132	369	142	539	737	3
3,4	424	132	435	142	539	737	3
(9,8)	437	132	453	142	539	737	3
11,6	333	144	349	154	539	737	3
(21,4)	350	144	371	154	539	737	3
2,7	424	144	435	154	539	737	3
(6,4)	437	144	453	154	539	737	3
13,1	333	156	349	166	539	737	3
(22,4)	350	156	371	166	539	737	3
2,9	424	156	435	166	539	737	3
(9,9)	437	156	453	166	539	737	3
12,6	333	168	349	178	539	737	3
(22,7)	350	168	371	178	539	737	3
2,1	424	168	435	178	539	737	3
(7,2)	437	168	453	178	539	737	3
13,1	333	180	349	190	539	737	3
(22,6)	350	180	371	190	539	737	3
1,9	424	180	435	190	539	737	3
(6,6)	437	180	453	190	539	737	3
14,8	333	192	349	202	539	737	3
(24,2)	350	192	371	202	539	737	3
1,5	424	192	435	202	539	737	3
(5,2)	437	192	453	202	539	737	3
16,3	333	204	349	214	539	737	3
(26,5)	350	204	371	214	539	737	3
1,2	424	204	435	214	539	737	3
(4,0)	437	204	453	214	539	737	3
16,3	333	216	349	226	539	737	3
(25,4)	350	216	371	226	539	737	3
1,0	424	216	435	226	539	737	3
(3,9)	437	216	453	226	539	737	3
14,3	333	228	349	238	539	737	3
(23,0)	350	228	371	238	539	737	3
0,8	424	228	435	238	539	737	3
(3,7)	437	228	453	238	539	737	3
P	57	245	60	253	539	737	3
98	60	250	65	254	539	737	3
:	65	245	67	253	539	737	3
percentil	68	245	95	253	539	737	3
98.	96	245	106	253	539	737	3
Soplo	57	277	94	288	539	737	3
cardiaco:	95	277	132	288	539	737	3
un	134	277	145	288	539	737	3
soplo	147	277	169	288	539	737	3
sistólico	170	277	204	288	539	737	3
de	205	277	215	288	539	737	3
intensidad	217	277	261	288	539	737	3
elevada	71	290	102	301	539	737	3
(grado	104	290	131	301	539	737	3
tres	133	290	149	301	539	737	3
sobre	151	290	174	301	539	737	3
seis	176	290	191	301	539	737	3
o	193	290	199	301	539	737	3
superior),	201	290	240	301	539	737	3
pan-	242	290	261	301	539	737	3
sistólico	71	304	105	315	539	737	3
(ocupa	108	304	137	315	539	737	3
toda	140	304	159	315	539	737	3
la	163	304	171	315	539	737	3
sístole)	174	304	204	315	539	737	3
y	208	304	212	315	539	737	3
audible	216	304	247	315	539	737	3
en	251	304	261	315	539	737	3
mútliples	71	317	110	328	539	737	3
focos,	112	317	136	328	539	737	3
es	138	317	147	328	539	737	3
altamente	150	317	193	328	539	737	3
sugestivo	195	317	234	328	539	737	3
de	237	317	247	328	539	737	3
or-	249	317	261	328	539	737	3
ganicidad.	71	331	113	342	539	737	3
Los	57	347	70	358	539	737	3
signos	72	347	98	358	539	737	3
anteriores	100	347	142	358	539	737	3
unidos	143	347	171	358	539	737	3
al	173	347	181	358	539	737	3
hallazgo	183	347	217	358	539	737	3
de	219	347	229	358	539	737	3
un	231	347	242	358	539	737	3
ECG	244	347	261	358	539	737	3
patológico	57	361	100	371	539	737	3
sugieren	103	361	139	371	539	737	3
firmemente	142	361	192	371	539	737	3
la	195	361	202	371	539	737	3
existencia	205	361	247	371	539	737	3
de	251	361	261	371	539	737	3
una	57	374	73	385	539	737	3
cardiopatía	75	374	121	385	539	737	3
congénita	123	374	164	385	539	737	3
con	166	374	181	385	539	737	3
repercusión	183	374	232	385	539	737	3
hemo-	234	374	261	385	539	737	3
dinámica.	57	388	97	398	539	737	3
Ante	101	388	121	398	539	737	3
tal	125	388	136	398	539	737	3
situación,	140	388	180	398	539	737	3
se	184	388	193	398	539	737	3
debe	197	388	217	398	539	737	3
remitir	221	388	249	398	539	737	3
al	253	388	261	398	539	737	3
niño	57	401	75	412	539	737	3
de	79	401	89	412	539	737	3
forma	93	401	118	412	539	737	3
urgente	121	401	154	412	539	737	3
a	158	401	163	412	539	737	3
un	166	401	177	412	539	737	3
centro	181	401	207	412	539	737	3
hospitalario	211	401	261	412	539	737	3
donde	57	415	83	425	539	737	3
pueda	84	415	110	425	539	737	3
ser	112	415	124	425	539	737	3
valorado	126	415	161	425	539	737	3
por	163	415	177	425	539	737	3
un	179	415	190	425	539	737	3
cardiólogo	191	415	234	425	539	737	3
infan-	236	415	261	425	539	737	3
til.	57	428	67	439	539	737	3
Volviendo	70	428	110	439	539	737	3
a	113	428	118	439	539	737	3
la	121	428	128	439	539	737	3
valoración	131	428	173	439	539	737	3
sistemática	176	428	224	439	539	737	3
del	227	428	239	439	539	737	3
ECG,	242	428	261	439	539	737	3
conviene	57	442	93	452	539	737	3
aclarar	95	442	123	452	539	737	3
dos	125	442	140	452	539	737	3
conceptos:	142	442	186	452	539	737	3
Calibración	57	458	117	469	539	737	3
de	120	458	130	469	539	737	3
velocidad	134	458	172	469	539	737	3
y	176	458	180	469	539	737	3
amplitud:	184	458	224	469	539	737	3
siempre	228	458	261	469	539	737	3
debemos	71	471	108	482	539	737	3
comprobarla	110	471	162	482	539	737	3
antes	164	471	186	482	539	737	3
de	189	471	199	482	539	737	3
iniciar	201	471	226	482	539	737	3
la	228	471	235	482	539	737	3
lectu-	238	471	261	482	539	737	3
ra,	71	485	81	496	539	737	3
pues	82	485	102	496	539	737	3
evitará	103	485	131	496	539	737	3
errores	132	485	160	496	539	737	3
de	162	485	172	496	539	737	3
interpretación.	173	485	233	496	539	737	3
La	234	485	243	496	539	737	3
am-	245	485	261	496	539	737	3
plitud	71	498	95	509	539	737	3
se	98	498	106	509	539	737	3
puede	109	498	135	509	539	737	3
conocer	137	498	169	509	539	737	3
rápidamente	172	498	224	509	539	737	3
si	227	498	233	509	539	737	3
obser-	236	498	261	509	539	737	3
vamos	71	512	98	523	539	737	3
la	105	512	112	523	539	737	3
parte	119	512	142	523	539	737	3
derecha	149	512	182	523	539	737	3
del	189	512	202	523	539	737	3
ECG,	208	512	227	523	539	737	3
donde	234	512	261	523	539	737	3
observamos	71	525	120	536	539	737	3
unos	122	525	142	536	539	737	3
símbolos	145	525	182	536	539	737	3
en	184	525	194	536	539	737	3
forma	197	525	222	536	539	737	3
de	224	525	234	536	539	737	3
“U	237	525	247	536	539	737	3
in-	250	525	261	536	539	737	3
vertida”	71	539	103	550	539	737	3
tras	105	539	121	550	539	737	3
cada	124	539	143	550	539	737	3
tira	146	539	160	550	539	737	3
de	163	539	173	550	539	737	3
trazado.	176	539	209	550	539	737	3
Dichos	212	539	240	550	539	737	3
sím-	243	539	261	550	539	737	3
bolos	292	276	314	287	539	737	3
representan	317	276	367	287	539	737	3
los	370	276	382	287	539	737	3
milímetros	385	276	430	287	539	737	3
que	433	276	448	287	539	737	3
equiva-	451	276	482	287	539	737	3
len	292	290	305	301	539	737	3
a	307	290	312	301	539	737	3
1	314	290	319	301	539	737	3
mV	321	290	335	301	539	737	3
(Fig.	337	290	355	301	539	737	3
2).	357	290	367	301	539	737	3
Criterios	278	306	327	317	539	737	3
electrocardiográficos	332	306	419	317	539	737	3
de	423	306	433	317	539	737	3
hipertrofia	437	306	482	317	539	737	3
ventricular	292	320	337	331	539	737	3
izquierda:	340	320	381	331	539	737	3
son	384	320	399	331	539	737	3
los	402	320	414	331	539	737	3
señalados	417	320	458	331	539	737	3
en	461	320	472	331	539	737	3
la	475	320	482	331	539	737	3
Tabla	292	333	314	344	539	737	3
2.	316	333	323	344	539	737	3
Cuantos	325	333	359	344	539	737	3
más	361	333	378	344	539	737	3
criterios	380	333	413	344	539	737	3
se	415	333	424	344	539	737	3
cumplan,	425	333	464	344	539	737	3
ma-	465	333	482	344	539	737	3
yor	292	347	305	358	539	737	3
es	308	347	317	358	539	737	3
la	319	347	327	358	539	737	3
probabilidad	330	347	382	358	539	737	3
de	385	347	395	358	539	737	3
que	398	347	414	358	539	737	3
exista	416	347	441	358	539	737	3
tal	444	347	455	358	539	737	3
hiper-	458	347	482	358	539	737	3
trofia.	292	360	316	371	539	737	3
No	319	360	331	371	539	737	3
obstante,	334	360	373	371	539	737	3
con	375	360	390	371	539	737	3
que	393	360	408	371	539	737	3
cumpla	411	360	442	371	539	737	3
uno	445	360	461	371	539	737	3
solo,	463	360	482	371	539	737	3
se	292	374	301	385	539	737	3
debe	305	374	326	385	539	737	3
sospechar	330	374	372	385	539	737	3
firmemente.	377	374	429	385	539	737	3
El	433	374	440	385	539	737	3
ECG	445	374	462	385	539	737	3
que	466	374	482	385	539	737	3
mostramos	292	387	339	398	539	737	3
no	342	387	353	398	539	737	3
tiene	356	387	378	398	539	737	3
desviación	381	387	424	398	539	737	3
izquierda	427	387	466	398	539	737	3
del	469	387	482	398	539	737	3
eje	292	401	304	412	539	737	3
QRS,	306	401	324	412	539	737	3
aunque	326	401	358	412	539	737	3
cabe	360	401	379	412	539	737	3
resaltar	381	401	412	412	539	737	3
que	414	401	430	412	539	737	3
en	432	401	442	412	539	737	3
lactantes	444	401	482	412	539	737	3
de	292	414	302	425	539	737	3
tres	304	414	319	425	539	737	3
meses	321	414	347	425	539	737	3
se	349	414	357	425	539	737	3
suele	359	414	381	425	539	737	3
observar	382	414	417	425	539	737	3
un	419	414	430	425	539	737	3
eje	432	414	444	425	539	737	3
algo	445	414	463	425	539	737	3
más	464	414	482	425	539	737	3
derecho	292	428	325	439	539	737	3
que	327	428	343	439	539	737	3
el	345	428	352	439	539	737	3
que	354	428	369	439	539	737	3
exponemos.	371	428	421	439	539	737	3
En	278	444	288	455	539	737	3
este	290	444	307	455	539	737	3
paciente,	309	444	346	455	539	737	3
la	348	444	355	455	539	737	3
sospecha	357	444	395	455	539	737	3
sería	397	444	416	455	539	737	3
una	418	444	434	455	539	737	3
cardiopatía	436	444	482	455	539	737	3
congénita	278	458	320	468	539	737	3
con	325	458	340	468	539	737	3
cortocircuito	345	458	398	468	539	737	3
izquierda-derecha,	404	458	482	468	539	737	3
siendo	278	471	305	482	539	737	3
las	307	471	319	482	539	737	3
más	321	471	339	482	539	737	3
probables	341	471	382	482	539	737	3
el	384	471	391	482	539	737	3
ductus	394	471	421	482	539	737	3
arteriosus	423	471	463	482	539	737	3
per-	466	471	482	482	539	737	3
Figura	280	512	303	522	539	737	3
2.	305	512	312	522	539	737	3
Calibración	316	512	357	522	539	737	3
de	359	512	368	522	539	737	3
la	370	512	377	522	539	737	3
amplitud	378	512	412	522	539	737	3
del	280	522	291	532	539	737	3
electrocardiograma.	293	522	367	532	539	737	3
A:	369	522	377	532	539	737	3
10	379	522	388	532	539	737	3
mm/mV	390	522	421	532	539	737	3
(estándar).	423	522	463	532	539	737	3
B:	280	532	287	542	539	737	3
5	289	532	294	542	539	737	3
mm/mV	296	532	327	542	539	737	3
Tabla	60	576	79	585	539	737	3
2.	81	576	88	585	539	737	3
Criterios	90	576	121	585	539	737	3
electrocardiográficos	123	576	200	585	539	737	3
de	202	576	211	585	539	737	3
hipertrofia	213	576	252	585	539	737	3
ventricular	60	586	100	595	539	737	3
izquierda	101	586	136	595	539	737	3
Uno	60	598	75	607	539	737	3
o	77	598	82	607	539	737	3
más	83	598	99	607	539	737	3
de:	101	598	112	607	539	737	3
	60	608	64	617	539	737	3
R	66	608	71	618	539	737	3
en	73	608	82	618	539	737	3
V6	83	608	93	618	539	737	3
P	95	608	104	618	539	737	3
98	104	614	109	620	539	737	3
	60	619	64	628	539	737	3
Onda	66	619	86	628	539	737	3
Q	88	619	94	628	539	737	3
4	102	619	107	628	539	737	3
mm	109	619	124	628	539	737	3
en	125	619	135	628	539	737	3
V5	136	619	146	628	539	737	3
o	148	619	152	628	539	737	3
V6	154	619	164	628	539	737	3
	60	629	64	638	539	737	3
R	66	629	71	639	539	737	3
en	73	629	82	639	539	737	3
V1	83	629	93	639	539	737	3
por	95	629	107	639	539	737	3
debajo	109	629	134	639	539	737	3
del	135	629	147	639	539	737	3
P	148	629	153	639	539	737	3
5	153	635	155	641	539	737	3
	60	640	64	649	539	737	3
S	66	640	71	649	539	737	3
en	72	640	82	649	539	737	3
V1	83	640	93	649	539	737	3
P	101	640	105	649	539	737	3
98	105	646	111	651	539	737	3
	60	650	64	659	539	737	3
Desviación	66	650	106	660	539	737	3
del	107	650	118	660	539	737	3
eje	120	650	131	660	539	737	3
a	133	650	137	660	539	737	3
la	139	650	145	660	539	737	3
izquierda	147	650	181	660	539	737	3
P	57	661	60	669	539	737	3
n	60	666	63	671	539	737	3
:	63	661	65	669	539	737	3
percentil	66	661	93	669	539	737	3
n.	94	661	100	669	539	737	3
Rev	345	696	356	704	539	737	3
Pediatr	358	696	379	704	539	737	3
Aten	381	696	396	704	539	737	3
Primaria.	397	696	424	704	539	737	3
2013;15:157-60	426	696	475	704	539	737	3
ISSN:	377	705	393	713	539	737	3
1139-7632	395	705	429	713	539	737	3
•	433	705	436	713	539	737	3
www.pap.es	438	705	475	713	539	737	3
159	486	696	502	707	539	737	3
Crespo	57	18	73	28	539	737	4
Marcos	75	18	93	28	539	737	4
D,	94	18	100	28	539	737	4
et	101	18	106	28	539	737	4
al.	108	18	114	28	539	737	4
Casos	115	18	129	28	539	737	4
clínicos	131	18	148	28	539	737	4
en	149	18	155	28	539	737	4
Cardiología	157	18	184	28	539	737	4
(N.º	186	18	195	28	539	737	4
11):	197	18	206	28	539	737	4
lactante	208	18	227	28	539	737	4
de	228	18	234	28	539	737	4
tres	236	18	245	28	539	737	4
meses	246	18	261	28	539	737	4
que	262	18	271	28	539	737	4
se	273	18	278	28	539	737	4
fatiga	279	18	293	28	539	737	4
con	295	18	303	28	539	737	4
las	305	18	311	28	539	737	4
tomas	313	18	327	28	539	737	4
sistente	57	55	90	66	539	737	4
(DAP)	92	55	115	66	539	737	4
y	118	55	123	66	539	737	4
la	125	55	133	66	539	737	4
comunicación	136	55	194	66	539	737	4
interventricular	196	55	261	66	539	737	4
(CIV)	57	69	77	80	539	737	4
3,4	77	68	85	75	539	737	4
.	85	69	87	80	539	737	4
Repasaremos	91	69	146	80	539	737	4
brevemente	149	69	199	80	539	737	4
esta	202	69	219	80	539	737	4
última	223	69	250	80	539	737	4
al	253	69	261	80	539	737	4
ser	57	83	69	93	539	737	4
la	71	83	78	93	539	737	4
finalmente	80	83	126	93	539	737	4
diagnosticada	128	83	186	93	539	737	4
en	188	83	198	93	539	737	4
este	200	83	217	93	539	737	4
caso.	219	83	239	93	539	737	4
La	57	99	66	110	539	737	4
CIV	68	99	82	110	539	737	4
es	85	99	94	110	539	737	4
un	97	99	107	110	539	737	4
orificio	110	99	138	110	539	737	4
en	141	99	151	110	539	737	4
el	154	99	161	110	539	737	4
tabique	164	99	195	110	539	737	4
interventricular	198	99	261	110	539	737	4
que	57	113	72	123	539	737	4
puede	75	113	100	123	539	737	4
hallarse	103	113	135	123	539	737	4
en	138	113	148	123	539	737	4
cualquier	151	113	189	123	539	737	4
parte	191	113	213	123	539	737	4
del	216	113	228	123	539	737	4
mismo,	231	113	261	123	539	737	4
ser	57	126	69	137	539	737	4
único	71	126	93	137	539	737	4
o	96	126	101	137	539	737	4
múltiple	103	126	137	137	539	737	4
y	140	126	144	137	539	737	4
puede	147	126	172	137	539	737	4
presentarse	174	126	222	137	539	737	4
de	224	126	234	137	539	737	4
forma	236	126	261	137	539	737	4
aislada	57	140	85	151	539	737	4
o	88	140	93	151	539	737	4
asociado	95	140	130	151	539	737	4
a	133	140	138	151	539	737	4
otras	140	140	161	151	539	737	4
cardiopatías	163	140	212	151	539	737	4
congénitas.	214	140	261	151	539	737	4
Representa	57	153	101	164	539	737	4
en	104	153	114	164	539	737	4
su	116	153	126	164	539	737	4
forma	128	153	153	164	539	737	4
aislada	155	153	183	164	539	737	4
el	186	153	193	164	539	737	4
20%	195	153	212	164	539	737	4
del	215	153	227	164	539	737	4
total	229	153	248	164	539	737	4
de	251	153	261	164	539	737	4
cardiopatías	57	167	106	178	539	737	4
congénitas,	107	167	153	178	539	737	4
siendo	155	167	182	178	539	737	4
la	183	167	190	178	539	737	4
segunda	192	167	226	178	539	737	4
más	228	167	245	178	539	737	4
fre-	247	167	261	178	539	737	4
cuente	57	181	84	191	539	737	4
(tras	86	181	104	191	539	737	4
la	105	181	113	191	539	737	4
válvula	114	181	142	191	539	737	4
aórtica	144	181	172	191	539	737	4
bicúspide).	173	181	216	191	539	737	4
Las	218	181	231	191	539	737	4
formas	232	181	261	191	539	737	4
más	57	194	74	205	539	737	4
frecuentes	78	194	121	205	539	737	4
son	124	194	139	205	539	737	4
la	142	194	150	205	539	737	4
perimembranosa	153	194	224	205	539	737	4
(75-80%	227	194	261	205	539	737	4
del	57	208	69	219	539	737	4
total,	71	208	92	219	539	737	4
afecta	94	208	119	219	539	737	4
a	122	208	127	219	539	737	4
la	129	208	136	219	539	737	4
porción	138	208	169	219	539	737	4
membranosa	171	208	225	219	539	737	4
del	227	208	239	219	539	737	4
tabi-	242	208	261	219	539	737	4
que;	57	221	75	232	539	737	4
en	77	221	87	232	539	737	4
ocasiones	90	221	130	232	539	737	4
asocia	132	221	157	232	539	737	4
insuficiencia	160	221	211	232	539	737	4
aórtica)	213	221	244	232	539	737	4
y	247	221	251	232	539	737	4
la	254	221	261	232	539	737	4
muscular	57	235	95	246	539	737	4
(5-20%	97	235	125	246	539	737	4
del	127	235	139	246	539	737	4
total,	141	235	162	246	539	737	4
afecta	164	235	190	246	539	737	4
a	191	235	196	246	539	737	4
la	198	235	205	246	539	737	4
porción	207	235	238	246	539	737	4
mus-	240	235	261	246	539	737	4
cular	57	249	77	259	539	737	4
del	79	249	92	259	539	737	4
tabique;	94	249	128	259	539	737	4
en	130	249	141	259	539	737	4
muchos	143	249	176	259	539	737	4
casos	178	249	200	259	539	737	4
las	203	249	214	259	539	737	4
de	216	249	226	259	539	737	4
tamaño	229	249	261	259	539	737	4
pequeño	57	262	93	273	539	737	4
o	95	262	100	273	539	737	4
mediano	102	262	138	273	539	737	4
tienden	140	262	171	273	539	737	4
a	173	262	178	273	539	737	4
hacerse	180	262	211	273	539	737	4
más	213	262	230	273	539	737	4
peque-	232	262	261	273	539	737	4
ñas	57	276	71	287	539	737	4
e	73	276	78	287	539	737	4
incluso	80	276	109	287	539	737	4
a	111	276	116	287	539	737	4
cerrarse	118	276	150	287	539	737	4
de	152	276	162	287	539	737	4
forma	164	276	189	287	539	737	4
espontánea).	191	276	243	287	539	737	4
Al	57	292	65	303	539	737	4
ser	67	292	79	303	539	737	4
la	81	292	89	303	539	737	4
presión	91	292	121	303	539	737	4
ventricular	124	292	168	303	539	737	4
izquierda	170	292	208	303	539	737	4
superior	210	292	244	303	539	737	4
a	246	292	251	303	539	737	4
la	253	292	261	303	539	737	4
derecha,	57	306	92	317	539	737	4
se	96	306	105	317	539	737	4
produce	108	306	142	317	539	737	4
un	146	306	157	317	539	737	4
cortocircuito	161	306	214	317	539	737	4
sanguíneo	217	306	261	317	539	737	4
desde	57	319	81	330	539	737	4
el	83	319	90	330	539	737	4
ventrículo	92	319	133	330	539	737	4
izquierdo	135	319	173	330	539	737	4
al	175	319	182	330	539	737	4
derecho,	184	319	218	330	539	737	4
lo	220	319	228	330	539	737	4
que	229	319	245	330	539	737	4
im-	247	319	261	330	539	737	4
plica	57	333	76	344	539	737	4
exceso	79	333	107	344	539	737	4
de	110	333	120	344	539	737	4
sangre	122	333	150	344	539	737	4
en	153	333	163	344	539	737	4
la	166	333	174	344	539	737	4
arteria	177	333	204	344	539	737	4
pulmonar	207	333	248	344	539	737	4
(el	251	333	261	344	539	737	4
denominado	57	347	109	357	539	737	4
hiperaflujo	111	347	156	357	539	737	4
pulmonar)	157	347	201	357	539	737	4
y	203	347	207	357	539	737	4
aumento	209	347	247	357	539	737	4
del	248	347	261	357	539	737	4
retorno	57	360	87	371	539	737	4
venoso,	89	360	120	371	539	737	4
que	122	360	138	371	539	737	4
tiene	139	360	160	371	539	737	4
que	162	360	178	371	539	737	4
ser	180	360	192	371	539	737	4
manejado	194	360	236	371	539	737	4
por	238	360	251	371	539	737	4
la	253	360	261	371	539	737	4
aurícula	57	374	90	385	539	737	4
y	92	374	96	385	539	737	4
el	98	374	105	385	539	737	4
ventrículo	107	374	148	385	539	737	4
izquierdos.	150	374	195	385	539	737	4
Esta	197	374	214	385	539	737	4
sobrecarga	216	374	261	385	539	737	4
de	57	387	67	398	539	737	4
volumen	70	387	106	398	539	737	4
producirá	109	387	149	398	539	737	4
crecimiento	152	387	201	398	539	737	4
de	204	387	214	398	539	737	4
las	217	387	228	398	539	737	4
cavida-	231	387	261	398	539	737	4
des	57	401	71	412	539	737	4
izquierdas	73	401	116	412	539	737	4
y	118	401	122	412	539	737	4
finalmente	125	401	170	412	539	737	4
insuficiencia	173	401	224	412	539	737	4
cardiaca	227	401	261	412	539	737	4
congestiva.	57	415	102	425	539	737	4
Al	104	415	112	425	539	737	4
estar	114	415	134	425	539	737	4
la	136	415	143	425	539	737	4
presión	145	415	175	425	539	737	4
pulmonar	177	415	217	425	539	737	4
(y	219	415	227	425	539	737	4
por	228	415	242	425	539	737	4
tan-	244	415	261	425	539	737	4
to	57	428	65	439	539	737	4
la	67	428	74	439	539	737	4
presión	76	428	106	439	539	737	4
del	108	428	120	439	539	737	4
ventrículo	122	428	163	439	539	737	4
derecho)	164	428	200	439	539	737	4
aumentada	201	428	249	439	539	737	4
de	251	428	261	439	539	737	4
forma	57	442	82	453	539	737	4
fisiológica	84	442	125	453	539	737	4
en	127	442	137	453	539	737	4
los	139	442	151	453	539	737	4
recién	153	442	177	453	539	737	4
nacidos,	179	442	213	453	539	737	4
inicialmen-	215	442	261	453	539	737	4
te	57	455	65	466	539	737	4
puede	68	455	93	466	539	737	4
no	96	455	106	466	539	737	4
haber	109	455	133	466	539	737	4
(o	136	455	144	466	539	737	4
ser	146	455	158	466	539	737	4
mínimo)	161	455	196	466	539	737	4
el	199	455	206	466	539	737	4
cortocircuito	208	455	261	466	539	737	4
entre	57	469	78	480	539	737	4
ambos	81	469	109	480	539	737	4
ventrículos,	112	469	159	480	539	737	4
con	162	469	177	480	539	737	4
lo	179	469	187	480	539	737	4
que	190	469	205	480	539	737	4
la	208	469	215	480	539	737	4
CIV	218	469	232	480	539	737	4
puede	235	469	261	480	539	737	4
pasar	57	483	79	493	539	737	4
inadvertida	82	483	128	493	539	737	4
(sin	131	483	146	493	539	737	4
producir	148	483	182	493	539	737	4
clínica	184	483	211	493	539	737	4
ni	213	483	221	493	539	737	4
soplo	223	483	245	493	539	737	4
au-	247	483	261	493	539	737	4
dible)	57	496	80	507	539	737	4
durante	82	496	114	507	539	737	4
los	116	496	128	507	539	737	4
primeros	130	496	167	507	539	737	4
días	169	496	185	507	539	737	4
de	187	496	197	507	539	737	4
vida,	199	496	218	507	539	737	4
hasta	220	496	243	507	539	737	4
que	245	496	261	507	539	737	4
BIBLIOGRAFÍA	57	546	123	558	539	737	4
1.	57	576	63	586	539	737	4
Pérez-Lescure	71	577	120	586	539	737	4
Picarzo	123	577	149	586	539	737	4
FJ.	151	577	159	586	539	737	4
Guía	162	577	179	586	539	737	4
rápida	181	577	205	586	539	737	4
para	207	577	224	586	539	737	4
la	226	577	233	586	539	737	4
lectura	235	577	261	586	539	737	4
sistemática	71	589	113	599	539	737	4
del	115	589	126	599	539	737	4
ECG	129	589	144	599	539	737	4
pediátrico.	146	589	184	599	539	737	4
Rev	186	589	199	599	539	737	4
Pediatr	201	589	227	599	539	737	4
Aten	229	589	246	599	539	737	4
Pri-	248	589	261	599	539	737	4
maria.	71	602	94	611	539	737	4
2006;8:319-26.	96	602	152	611	539	737	4
2.	57	617	63	626	539	737	4
Frank	71	617	91	627	539	737	4
JE,	93	617	102	627	539	737	4
Jacobe	103	617	128	627	539	737	4
KM.	129	617	144	627	539	737	4
Evaluation	145	617	184	627	539	737	4
and	186	617	200	627	539	737	4
management	202	617	251	627	539	737	4
of	253	617	261	627	539	737	4
heart	71	629	91	639	539	737	4
murmurs	92	629	127	639	539	737	4
in	129	629	136	639	539	737	4
children.	137	629	169	639	539	737	4
Am	171	629	183	639	539	737	4
Fam	185	629	200	639	539	737	4
Physician.	202	629	238	639	539	737	4
2011;	240	629	261	639	539	737	4
84:793-800.	71	642	115	652	539	737	4
3.	57	657	63	667	539	737	4
Keane	71	657	93	667	539	737	4
JF,	95	657	103	667	539	737	4
Fyler	104	657	122	667	539	737	4
DC.	123	657	136	667	539	737	4
Ventricular	137	657	178	667	539	737	4
Septal	179	657	202	667	539	737	4
Defect.	204	657	230	667	539	737	4
En:	232	657	243	667	539	737	4
Kea-	245	657	261	667	539	737	4
ne	71	670	80	679	539	737	4
JF,	82	670	90	679	539	737	4
Lock	91	670	107	679	539	737	4
JE,	109	670	118	679	539	737	4
Fyler	120	670	137	679	539	737	4
DC	139	670	150	679	539	737	4
(eds.).	151	670	173	679	539	737	4
Nadas'	174	670	200	679	539	737	4
Pediatric	201	670	233	679	539	737	4
Cardio-	234	670	261	679	539	737	4
160	35	696	52	707	539	737	4
Rev	62	696	74	704	539	737	4
Pediatr	76	696	97	704	539	737	4
Aten	99	696	113	704	539	737	4
Primaria.	115	696	141	704	539	737	4
2013;15:157-60	143	696	193	704	539	737	4
ISSN:	62	705	78	713	539	737	4
1139-7632	80	705	114	713	539	737	4
•	118	705	122	713	539	737	4
www.pap.es	123	705	161	713	539	737	4
disminuyan	278	55	326	66	539	737	4
las	329	55	340	66	539	737	4
presiones	342	55	382	66	539	737	4
pulmonares.	384	55	436	66	539	737	4
Puede	438	55	463	66	539	737	4
dar-	466	55	482	66	539	737	4
se	278	69	287	80	539	737	4
el	289	69	296	80	539	737	4
caso	298	69	317	80	539	737	4
de	319	69	329	80	539	737	4
que	331	69	347	80	539	737	4
un	349	69	360	80	539	737	4
niño	362	69	381	80	539	737	4
con	383	69	398	80	539	737	4
una	400	69	416	80	539	737	4
CIV	418	69	433	80	539	737	4
amplia	435	69	463	80	539	737	4
pre-	465	69	482	80	539	737	4
sente	278	83	300	94	539	737	4
una	303	83	319	94	539	737	4
evolución	322	83	362	94	539	737	4
aparentemente	365	83	429	94	539	737	4
benigna	432	83	465	94	539	737	4
por	468	83	482	94	539	737	4
persistencia	278	97	327	108	539	737	4
de	329	97	339	108	539	737	4
las	340	97	352	108	539	737	4
presiones	353	97	392	108	539	737	4
pulmonares	394	97	443	108	539	737	4
elevadas,	445	97	482	108	539	737	4
que	278	111	293	122	539	737	4
enmascare	295	111	340	122	539	737	4
la	341	111	349	122	539	737	4
anomalía	350	111	389	122	539	737	4
subyacente	391	111	437	122	539	737	4
con	439	111	454	122	539	737	4
el	455	111	462	122	539	737	4
ries-	464	111	482	122	539	737	4
go	278	125	288	135	539	737	4
de	290	125	300	135	539	737	4
desarrollar	301	125	345	135	539	737	4
una	347	125	363	135	539	737	4
enfermedad	365	125	415	135	539	737	4
vascular	417	125	450	135	539	737	4
pulmo-	452	125	482	135	539	737	4
nar	278	138	292	149	539	737	4
obstructiva	294	138	340	149	539	737	4
que	342	138	358	149	539	737	4
puede	360	138	385	149	539	737	4
ser	387	138	400	149	539	737	4
muy	402	138	420	149	539	737	4
grave.	422	138	446	149	539	737	4
Las	278	155	291	166	539	737	4
manifestaciones	293	155	361	166	539	737	4
clínicas	363	155	393	166	539	737	4
consisten	395	155	434	166	539	737	4
inicialmen-	436	155	482	166	539	737	4
te	278	169	286	180	539	737	4
en	289	169	299	180	539	737	4
taquipnea	301	169	344	180	539	737	4
y	346	169	350	180	539	737	4
trabajo	353	169	382	180	539	737	4
respiratorio,	385	169	434	180	539	737	4
en	436	169	447	180	539	737	4
relación	449	169	482	180	539	737	4
con	278	183	293	194	539	737	4
el	295	183	302	194	539	737	4
hiperaflujo	305	183	350	194	539	737	4
pulmonar;	352	183	395	194	539	737	4
asociando	398	183	439	194	539	737	4
posterior-	442	183	482	194	539	737	4
mente	278	197	305	207	539	737	4
sudoración	307	197	352	207	539	737	4
excesiva,	354	197	390	207	539	737	4
fatiga	393	197	416	207	539	737	4
con	419	197	433	207	539	737	4
las	436	197	447	207	539	737	4
tomas	449	197	475	207	539	737	4
y	477	197	482	207	539	737	4
estancamiento	278	210	339	221	539	737	4
ponderal	342	210	378	221	539	737	4
en	381	210	391	221	539	737	4
relación	394	210	426	221	539	737	4
con	429	210	443	221	539	737	4
la	446	210	453	221	539	737	4
insufi-	456	210	482	221	539	737	4
ciencia	278	224	306	235	539	737	4
cardiaca	308	224	342	235	539	737	4
congestiva.	345	224	390	235	539	737	4
El	392	224	400	235	539	737	4
tratamiento	402	224	451	235	539	737	4
depen-	453	224	482	235	539	737	4
derá	278	238	296	249	539	737	4
de	299	238	309	249	539	737	4
diversos	311	238	345	249	539	737	4
factores,	347	238	382	249	539	737	4
tales	385	238	405	249	539	737	4
como	407	238	430	249	539	737	4
el	433	238	440	249	539	737	4
tamaño	442	238	475	249	539	737	4
y	477	238	482	249	539	737	4
la	278	252	285	263	539	737	4
localización	288	252	336	263	539	737	4
del	339	252	351	263	539	737	4
defecto,	354	252	387	263	539	737	4
así	390	252	401	263	539	737	4
como	404	252	427	263	539	737	4
del	430	252	442	263	539	737	4
grado	445	252	469	263	539	737	4
de	472	252	482	263	539	737	4
repercusión	278	266	326	277	539	737	4
que	328	266	343	277	539	737	4
produzca	345	266	383	277	539	737	4
tanto	384	266	407	277	539	737	4
a	409	266	413	277	539	737	4
nivel	415	266	435	277	539	737	4
clínico	436	266	463	277	539	737	4
(sig-	464	266	482	277	539	737	4
nos	278	280	293	290	539	737	4
y	296	280	300	290	539	737	4
síntomas)	303	280	344	290	539	737	4
como	347	280	370	290	539	737	4
hemodinámico	373	280	435	290	539	737	4
(dilatación	438	280	482	290	539	737	4
de	278	294	288	304	539	737	4
cavidades	292	294	333	304	539	737	4
izquierdas,	337	294	382	304	539	737	4
insuficiencia	386	294	438	304	539	737	4
cardiaca).	442	294	482	304	539	737	4
Puede	278	307	303	318	539	737	4
estar	305	307	326	318	539	737	4
indicado	328	307	363	318	539	737	4
iniciar	365	307	391	318	539	737	4
tratamiento	393	307	443	318	539	737	4
farmaco-	445	307	482	318	539	737	4
lógico	278	321	302	332	539	737	4
sintomático;	305	321	357	332	539	737	4
cuando	360	321	391	332	539	737	4
se	394	321	403	332	539	737	4
requiere	406	321	440	332	539	737	4
cierre	443	321	466	332	539	737	4
del	469	321	482	332	539	737	4
defecto	278	335	309	346	539	737	4
este	311	335	328	346	539	737	4
se	330	335	339	346	539	737	4
realizará	341	335	376	346	539	737	4
quirúrgicamente	379	335	447	346	539	737	4
o	450	335	455	346	539	737	4
en	457	335	467	346	539	737	4
ca-	470	335	482	346	539	737	4
sos	278	349	291	360	539	737	4
muy	293	349	312	360	539	737	4
seleccionados	314	349	371	360	539	737	4
mediante	373	349	413	360	539	737	4
implantación	415	349	470	360	539	737	4
de	472	349	482	360	539	737	4
un	278	363	289	374	539	737	4
dispositivo	291	363	335	374	539	737	4
en	337	363	347	374	539	737	4
cateterismo	349	363	398	374	539	737	4
intervencionista.	400	363	469	374	539	737	4
CONFLICTO	278	403	321	413	539	737	4
DE	323	403	333	413	539	737	4
INTERESES	335	403	375	413	539	737	4
Los	278	427	289	436	539	737	4
autores	290	427	317	436	539	737	4
declaran	318	427	348	436	539	737	4
no	350	427	359	436	539	737	4
presentar	360	427	393	436	539	737	4
conflictos	395	427	429	436	539	737	4
de	430	427	439	436	539	737	4
intereses	440	427	472	436	539	737	4
en	473	427	482	436	539	737	4
relación	278	437	305	446	539	737	4
con	307	437	319	446	539	737	4
la	321	437	327	446	539	737	4
preparación	329	437	370	446	539	737	4
y	372	437	376	446	539	737	4
publicación	377	437	417	446	539	737	4
de	419	437	427	446	539	737	4
este	429	437	444	446	539	737	4
artículo.	445	437	474	446	539	737	4
ABREVIATURAS	278	463	336	473	539	737	4
CIV:	278	487	292	496	539	737	4
comunicación	293	487	342	496	539	737	4
interventricular	344	487	397	496	539	737	4
	399	487	403	496	539	737	4
ECG:	405	487	421	496	539	737	4
electrocardiogra-	423	487	482	496	539	737	4
ma.	278	498	291	507	539	737	4
logy,	292	546	309	556	539	737	4
2nd	310	546	324	556	539	737	4
ed.	326	546	336	556	539	737	4
Philadelphia:	338	546	385	556	539	737	4
Saunders	387	546	421	556	539	737	4
Elsevier;	422	546	452	556	539	737	4
2006.	454	546	474	556	539	737	4
p.	476	546	482	556	539	737	4
527-47.	292	558	320	568	539	737	4
4.	278	573	284	583	539	737	4
Insa	292	574	307	583	539	737	4
Albert	309	574	332	583	539	737	4
B,	335	574	341	583	539	737	4
Malo	343	574	362	583	539	737	4
Concepción	364	574	407	583	539	737	4
P.	409	574	415	583	539	737	4
Comunicación	417	574	470	583	539	737	4
in-	472	574	482	583	539	737	4
terventricular.	292	586	343	596	539	737	4
Protocolos	345	586	383	596	539	737	4
de	385	586	394	596	539	737	4
la	395	586	402	596	539	737	4
Sociedad	404	586	437	596	539	737	4
Española	438	586	471	596	539	737	4
de	473	586	482	596	539	737	4
Cardiología	292	599	335	608	539	737	4
Pediátrica	338	599	375	608	539	737	4
y	379	599	383	608	539	737	4
Cardiopatías	387	599	434	608	539	737	4
Congénitas,	438	599	482	608	539	737	4
2009	292	611	311	621	539	737	4
[en	312	611	324	621	539	737	4
línea]	326	611	346	621	539	737	4
[consultado	348	611	391	621	539	737	4
el	392	611	399	621	539	737	4
25/03/2013].	400	611	449	621	539	737	4
Disponi-	451	611	482	621	539	737	4
ble	292	624	303	633	539	737	4
en	309	624	318	633	539	737	4
www.secardioped.org/Descargas/PyB/LP_	323	624	482	633	539	737	4
cap18.pdf	292	637	328	647	539	737	4
