eISSN	85	94	107	106	576	720	1
2444-7986	109	94	147	106	576	720	1
DOI:	85	107	104	119	576	720	1
https://doi.org/10.14201/orl.21494	106	107	229	119	576	720	1
ARTÍCULO	345	142	409	159	576	720	1
DE	412	142	429	159	576	720	1
REVISIÓN	432	142	491	159	576	720	1
ANATOMÍA	85	180	150	198	576	720	1
QUIRÚRGICA	151	180	227	198	576	720	1
DE	228	180	245	198	576	720	1
LAS	246	180	267	198	576	720	1
GLÁNDULAS	268	180	341	198	576	720	1
TIROIDES	342	180	396	198	576	720	1
Y	398	180	406	198	576	720	1
PARATIROIDES	407	180	491	198	576	720	1
Surgycal	85	208	131	227	576	720	1
anatomy	134	208	182	227	576	720	1
of	185	208	195	227	576	720	1
the	198	208	215	227	576	720	1
thyroid	218	208	257	227	576	720	1
and	260	208	281	227	576	720	1
parathyroid	284	208	348	227	576	720	1
glands	351	208	386	227	576	720	1
Elisa	85	242	102	254	576	720	1
GIL	104	242	119	254	576	720	1
CARCEDO-SAÑUDO;	121	242	205	254	576	720	1
Paula	208	242	227	254	576	720	1
delas	229	242	247	254	576	720	1
HERAS-FLÓREZ;	249	242	315	254	576	720	1
David	317	242	339	254	576	720	1
HERRERO-CALVO;	341	242	416	254	576	720	1
Sara	418	242	433	254	576	720	1
FERNÁN-	435	242	473	254	576	720	1
DEZ-CASCÓN;	85	254	143	266	576	720	1
Luís	145	254	160	266	576	720	1
Ángel	162	254	184	266	576	720	1
VALLEJO-VALDEZATE	186	254	275	266	576	720	1
Hospital	85	268	114	281	576	720	1
Universitario	116	268	163	281	576	720	1
Río	165	268	177	281	576	720	1
Hortega.	179	268	209	281	576	720	1
Servicio	211	268	239	281	576	720	1
de	241	268	249	281	576	720	1
Otorrinolaringología.	251	268	327	281	576	720	1
Valladolid.	329	268	367	281	576	720	1
España	369	268	395	281	576	720	1
Correspondencia:	85	283	146	295	576	720	1
egilcarcedosa@saludcastillayleón.es	148	283	271	295	576	720	1
Fecha	85	312	104	323	576	720	1
de	105	312	113	323	576	720	1
recepción:	115	312	148	323	576	720	1
30	150	312	157	323	576	720	1
de	159	312	167	323	576	720	1
septiembre	169	312	204	323	576	720	1
de	206	312	213	323	576	720	1
2019	215	312	231	323	576	720	1
Fecha	85	323	104	334	576	720	1
de	105	323	113	334	576	720	1
aceptación:	115	323	151	334	576	720	1
1	153	323	157	334	576	720	1
de	158	323	166	334	576	720	1
octubre	168	323	192	334	576	720	1
de	194	323	202	334	576	720	1
2019	204	323	219	334	576	720	1
Fecha	85	334	104	345	576	720	1
de	105	334	113	345	576	720	1
publicación:	115	334	154	345	576	720	1
3	156	334	160	345	576	720	1
de	162	334	169	345	576	720	1
octubre	171	334	195	345	576	720	1
de	197	334	205	345	576	720	1
2019	207	334	222	345	576	720	1
Fecha	85	345	104	356	576	720	1
de	105	345	113	356	576	720	1
publicación	115	345	152	356	576	720	1
del	154	345	164	356	576	720	1
fascículo:	165	345	196	356	576	720	1
1	197	345	201	356	576	720	1
de	203	345	211	356	576	720	1
junio	212	345	229	356	576	720	1
de	231	345	239	356	576	720	1
2020	240	345	256	356	576	720	1
Conflicto	85	373	115	383	576	720	1
de	117	373	125	383	576	720	1
intereses:	126	373	156	383	576	720	1
Los	158	373	169	383	576	720	1
autores	171	373	194	383	576	720	1
declaran	196	373	223	383	576	720	1
no	225	373	233	383	576	720	1
tener	235	373	252	383	576	720	1
conflictos	254	373	285	383	576	720	1
de	286	373	294	383	576	720	1
intereses	296	373	324	383	576	720	1
Imágenes:	85	384	117	394	576	720	1
Los	119	384	130	394	576	720	1
autores	132	384	155	394	576	720	1
declaran	157	384	184	394	576	720	1
haber	186	384	204	394	576	720	1
obtenido	206	384	235	394	576	720	1
las	237	384	245	394	576	720	1
imágenes	247	384	277	394	576	720	1
con	279	384	290	394	576	720	1
el	292	384	298	394	576	720	1
permiso	299	384	326	394	576	720	1
de	328	384	335	394	576	720	1
los	337	384	346	394	576	720	1
pacientes	348	384	378	394	576	720	1
Política	85	394	109	405	576	720	1
de	111	394	118	405	576	720	1
derechos	120	394	149	405	576	720	1
y	151	394	154	405	576	720	1
autoarchivo:	156	394	196	405	576	720	1
se	197	394	204	405	576	720	1
permite	206	394	231	405	576	720	1
el	232	394	238	405	576	720	1
autoarchivo	240	394	277	405	576	720	1
de	279	394	287	405	576	720	1
la	289	394	294	405	576	720	1
versión	296	394	319	405	576	720	1
post-print	321	394	354	405	576	720	1
(SHERPA/RoMEO)	356	394	419	405	576	720	1
Licencia	85	405	112	416	576	720	1
CC	114	405	124	416	576	720	1
BY-NC-ND.	126	405	165	416	576	720	1
Licencia	167	405	194	416	576	720	1
Creative	196	405	222	416	576	720	1
Commons	224	405	258	416	576	720	1
Atribución-NoComercial-SinDerivar	260	405	378	416	576	720	1
4.0	380	405	390	416	576	720	1
Internacional	391	405	434	416	576	720	1
Universidad	85	416	124	427	576	720	1
de	126	416	134	427	576	720	1
Salamanca.	135	416	171	427	576	720	1
Su	173	416	181	427	576	720	1
comercialización	183	416	237	427	576	720	1
está	239	416	251	427	576	720	1
sujeta	253	416	271	427	576	720	1
al	273	416	279	427	576	720	1
permiso	281	416	307	427	576	720	1
del	309	416	318	427	576	720	1
editor	320	416	339	427	576	720	1
PALABRAS	130	594	174	606	576	720	1
CLAVE:	177	594	207	606	576	720	1
Tiroides;	210	594	243	606	576	720	1
paratiroides;	246	594	292	606	576	720	1
recurrente:	295	594	335	606	576	720	1
Zuckerkandl;	338	594	387	606	576	720	1
vascularización;	390	594	449	606	576	720	1
relaciones:	452	594	491	606	576	720	1
variantes;	113	606	148	618	576	720	1
anomalias.	150	606	188	618	576	720	1
Ediciones	85	638	118	649	576	720	1
Universidad	120	638	162	649	576	720	1
de	163	638	172	649	576	720	1
Salamanca	173	638	210	649	576	720	1
/	212	638	214	649	576	720	1
[	276	637	279	650	576	720	1
161	282	637	294	650	576	720	1
]	297	637	300	650	576	720	1
Rev.	387	638	401	649	576	720	1
ORL,	403	638	421	649	576	720	1
2020,	423	638	442	649	576	720	1
11,	443	638	454	649	576	720	1
2,	456	638	462	649	576	720	1
161-178	463	638	491	649	576	720	1
ANATOMÍA	134	59	182	72	576	720	2
QUIRÚRGICA	184	59	240	72	576	720	2
DE	242	59	254	72	576	720	2
LAS	256	59	272	72	576	720	2
GLÁNDULAS	274	59	327	72	576	720	2
TIROIDES	329	59	370	72	576	720	2
Y	372	59	378	72	576	720	2
PARATIROIDES	380	59	442	72	576	720	2
GIL	228	70	241	81	576	720	2
CARCEDO-SAÑUDO	243	70	318	81	576	720	2
E	320	70	324	81	576	720	2
ET	326	70	336	81	576	720	2
AL	338	70	348	81	576	720	2
SUMMARY:	130	94	175	106	576	720	2
Thyroid;	185	213	216	225	576	720	2
parathyroid;	219	213	264	225	576	720	2
recurrent	267	213	301	225	576	720	2
nerve;	304	213	327	225	576	720	2
Zuckerkandl;	330	213	378	225	576	720	2
vascularization;	381	213	439	225	576	720	2
relationships;	442	213	491	225	576	720	2
variants;	113	224	144	236	576	720	2
abnormalities.	146	224	197	236	576	720	2
INTRODUCCIÓN	85	264	163	277	576	720	2
Para	102	285	120	298	576	720	2
asentar	123	285	153	298	576	720	2
conocimientos	156	285	217	298	576	720	2
previos	220	285	251	298	576	720	2
hemos	254	285	281	298	576	720	2
revisado	85	297	120	310	576	720	2
las	123	297	134	310	576	720	2
Anatomías	137	297	181	310	576	720	2
que	184	297	199	310	576	720	2
Figuran	202	297	235	310	576	720	2
en	238	297	247	310	576	720	2
nuestra	250	297	281	310	576	720	2
biblioteca,	85	309	126	323	576	720	2
desde	128	309	151	323	576	720	2
las	153	309	164	323	576	720	2
obras	166	309	188	323	576	720	2
del	190	309	202	323	576	720	2
siglo	204	309	223	323	576	720	2
XIX	225	309	242	323	576	720	2
[1],	244	309	258	323	576	720	2
hasta	260	309	281	323	576	720	2
las	85	322	96	335	576	720	2
que	97	322	112	335	576	720	2
tenemos	114	322	147	335	576	720	2
del	149	322	161	335	576	720	2
siglo	163	322	182	335	576	720	2
XX	183	322	197	335	576	720	2
[2-5];	199	322	221	335	576	720	2
todas	223	322	244	335	576	720	2
ellas	246	322	263	335	576	720	2
más	265	322	281	335	576	720	2
o	85	334	90	347	576	720	2
menos	93	334	120	347	576	720	2
extensas,	124	334	161	347	576	720	2
más	164	334	180	347	576	720	2
o	183	334	188	347	576	720	2
menos	191	334	219	347	576	720	2
gráficas,	222	334	256	347	576	720	2
todas	259	334	281	347	576	720	2
excelentes,	85	346	127	360	576	720	2
pero	129	346	147	360	576	720	2
que	149	346	163	360	576	720	2
en	165	346	174	360	576	720	2
ningún	176	346	205	360	576	720	2
caso	207	346	224	360	576	720	2
pueden	226	346	255	360	576	720	2
consi-	257	346	281	360	576	720	2
derarse	85	359	114	372	576	720	2
anatomías	115	359	155	372	576	720	2
quirúrgicas,	157	359	203	372	576	720	2
adolecen	205	359	240	372	576	720	2
de	241	359	251	372	576	720	2
dudosa	253	359	281	372	576	720	2
claridad	85	371	119	384	576	720	2
práctica	122	371	156	384	576	720	2
inmediata	159	371	202	384	576	720	2
para	205	371	223	384	576	720	2
el	227	371	234	384	576	720	2
interés	237	371	265	384	576	720	2
del	268	371	281	384	576	720	2
cirujano	85	383	118	397	576	720	2
de	121	383	130	397	576	720	2
cabeza	132	383	159	397	576	720	2
y	161	383	166	397	576	720	2
cuello.	168	383	194	397	576	720	2
Tampoco	102	396	139	409	576	720	2
son	140	396	154	409	576	720	2
realmente	156	396	194	409	576	720	2
anatomías	196	396	235	409	576	720	2
quirúrgicas	237	396	281	409	576	720	2
las	85	408	96	421	576	720	2
que	99	408	113	421	576	720	2
Figuran	116	408	148	421	576	720	2
en	151	408	161	421	576	720	2
prestigiosos	164	408	212	421	576	720	2
libros	215	408	237	421	576	720	2
de	240	408	250	421	576	720	2
cirugía	253	408	281	421	576	720	2
general	85	420	114	434	576	720	2
[6,7].	117	420	138	434	576	720	2
Los	140	420	154	434	576	720	2
textos	157	420	180	434	576	720	2
de	183	420	192	434	576	720	2
cirugía	195	420	223	434	576	720	2
otorrinolarin-	225	420	281	434	576	720	2
gológica	85	433	118	446	576	720	2
no	120	433	131	446	576	720	2
son	132	433	147	446	576	720	2
así	148	433	159	446	576	720	2
mismo	161	433	189	446	576	720	2
apoyo	190	433	214	446	576	720	2
perfecto	216	433	249	446	576	720	2
para	251	433	268	446	576	720	2
las	270	433	281	446	576	720	2
necesidades	85	445	131	458	576	720	2
del	133	445	144	458	576	720	2
cirujano	146	445	179	458	576	720	2
de	180	445	190	458	576	720	2
tiroides,	191	445	223	458	576	720	2
como	224	445	246	458	576	720	2
ejemplo,	248	445	281	458	576	720	2
el	85	457	92	471	576	720	2
excelente	95	457	133	471	576	720	2
Tratado	137	457	169	471	576	720	2
de	172	457	182	471	576	720	2
Otorrinolaringología	185	457	273	471	576	720	2
y	276	457	281	471	576	720	2
Cirugía	85	470	115	483	576	720	2
de	116	470	126	483	576	720	2
Cabeza	127	470	156	483	576	720	2
y	158	470	162	483	576	720	2
Cuello	164	470	190	483	576	720	2
[8]	191	470	203	483	576	720	2
hace	205	470	222	483	576	720	2
escasa	224	470	248	483	576	720	2
referen-	250	470	281	483	576	720	2
cia	85	482	96	495	576	720	2
a	99	482	103	495	576	720	2
datos	106	482	127	495	576	720	2
de	129	482	139	495	576	720	2
anatomía	141	482	178	495	576	720	2
quirúrgica	181	482	223	495	576	720	2
de	225	482	235	495	576	720	2
la	237	482	244	495	576	720	2
glándula	246	482	281	495	576	720	2
tiroides	85	494	116	508	576	720	2
(aunque	119	494	153	508	576	720	2
describe	156	494	190	508	576	720	2
bien	193	494	210	508	576	720	2
la	213	494	220	508	576	720	2
de	223	494	233	508	576	720	2
la	236	494	243	508	576	720	2
glándula	246	494	281	508	576	720	2
paratiroides).	85	507	141	520	576	720	2
Tampoco	144	507	182	520	576	720	2
el	185	507	192	520	576	720	2
reconocido	195	507	242	520	576	720	2
volumen	245	507	281	520	576	720	2
de	85	519	95	532	576	720	2
Shah	97	519	116	532	576	720	2
[9]	118	519	130	532	576	720	2
en	132	519	142	532	576	720	2
el	144	519	151	532	576	720	2
capítulo	153	519	185	532	576	720	2
que	187	519	201	532	576	720	2
trata	203	519	222	532	576	720	2
de	224	519	234	532	576	720	2
esta	236	519	251	532	576	720	2
cirugía	253	519	281	532	576	720	2
glandular	85	531	124	545	576	720	2
incluye	127	531	156	545	576	720	2
una	158	531	174	545	576	720	2
descripción	177	531	224	545	576	720	2
anatómica	227	531	268	545	576	720	2
de	271	531	281	545	576	720	2
la	85	544	92	557	576	720	2
región	95	544	121	557	576	720	2
y	124	544	128	557	576	720	2
lo	131	544	139	557	576	720	2
mismo	142	544	170	557	576	720	2
ocurre	173	544	199	557	576	720	2
en	202	544	212	557	576	720	2
el	215	544	222	557	576	720	2
atlas	225	544	243	557	576	720	2
de	246	544	255	557	576	720	2
Silver	258	544	281	557	576	720	2
[10],	85	556	104	569	576	720	2
la	106	556	113	569	576	720	2
obra	115	556	133	569	576	720	2
de	135	556	144	569	576	720	2
Rob	146	556	163	569	576	720	2
y	165	556	169	569	576	720	2
Smith	171	556	195	569	576	720	2
[11],	197	556	216	569	576	720	2
la	218	556	225	569	576	720	2
de	227	556	236	569	576	720	2
Bailey	238	556	262	569	576	720	2
[12]	264	556	281	569	576	720	2
o	85	568	90	582	576	720	2
la	92	568	99	582	576	720	2
de	102	568	111	582	576	720	2
Yoel	113	568	130	582	576	720	2
[13].	133	568	152	582	576	720	2
Encontramos	102	581	155	594	576	720	2
una	156	581	171	594	576	720	2
apreciable	173	581	212	594	576	720	2
anatomía	214	581	251	594	576	720	2
quirúr-	252	581	281	594	576	720	2
gica,	85	593	103	606	576	720	2
la	105	593	112	606	576	720	2
autora	114	593	139	606	576	720	2
llama	141	593	163	606	576	720	2
a	165	593	169	606	576	720	2
su	171	593	180	606	576	720	2
exposición	182	593	225	606	576	720	2
Tyroidectomy.	227	593	281	606	576	720	2
Anatomic	85	605	123	619	576	720	2
Considerations.	125	605	185	619	576	720	2
En	186	605	198	619	576	720	2
este	199	605	214	619	576	720	2
trabajo	216	605	244	619	576	720	2
de	246	605	255	619	576	720	2
Maria	257	605	281	619	576	720	2
Ediciones	85	638	118	649	576	720	2
Universidad	120	638	162	649	576	720	2
de	163	638	172	649	576	720	2
Salamanca	173	638	210	649	576	720	2
/	212	638	214	649	576	720	2
Allo	295	264	312	277	576	720	2
[14]	314	264	331	277	576	720	2
se	332	264	340	277	576	720	2
relatan	342	264	370	277	576	720	2
los	371	264	383	277	576	720	2
detalles	385	264	415	277	576	720	2
anatómicos	417	264	462	277	576	720	2
funda-	464	264	491	277	576	720	2
mentales	295	276	331	289	576	720	2
en	333	276	343	289	576	720	2
la	345	276	352	289	576	720	2
cirugía	355	276	383	289	576	720	2
tiroidea,	385	276	419	289	576	720	2
de	421	276	431	289	576	720	2
su	433	276	442	289	576	720	2
descripción	444	276	491	289	576	720	2
hemos	295	288	322	302	576	720	2
recogido	324	288	359	302	576	720	2
algunos	362	288	393	302	576	720	2
puntos	395	288	423	302	576	720	2
prácticos	426	288	462	302	576	720	2
intere-	464	288	491	302	576	720	2
santes.	295	300	322	314	576	720	2
La	312	313	322	326	576	720	2
ponencia	325	313	361	326	576	720	2
oficial	364	313	388	326	576	720	2
de	391	313	401	326	576	720	2
Sociedad	403	313	440	326	576	720	2
Española	442	313	479	326	576	720	2
de	481	313	491	326	576	720	2
Otorrinolaringología	295	325	377	338	576	720	2
y	379	325	384	338	576	720	2
Cirugía	386	325	415	338	576	720	2
de	417	325	427	338	576	720	2
Cabeza	428	325	457	338	576	720	2
y	459	325	463	338	576	720	2
Cuello	465	325	491	338	576	720	2
del	295	337	307	350	576	720	2
2015	308	337	327	350	576	720	2
titulada	329	337	358	350	576	720	2
Patología	360	337	395	350	576	720	2
y	397	337	402	350	576	720	2
cirugía	403	337	430	350	576	720	2
de	432	337	441	350	576	720	2
las	442	337	453	350	576	720	2
glándulas	454	337	491	350	576	720	2
tiroides	295	349	326	363	576	720	2
y	329	349	334	363	576	720	2
paratiroides	336	349	385	363	576	720	2
dirigida	388	349	420	363	576	720	2
por	423	349	438	363	576	720	2
el	440	349	447	363	576	720	2
Dr.	450	349	463	363	576	720	2
Mario	466	349	491	363	576	720	2
Fernández,	295	361	339	375	576	720	2
también	341	361	373	375	576	720	2
nos	375	361	389	375	576	720	2
presenta	391	361	424	375	576	720	2
en	426	361	436	375	576	720	2
su	437	361	446	375	576	720	2
capítulo	448	361	480	375	576	720	2
de	482	361	491	375	576	720	2
anatomía	295	374	332	387	576	720	2
quirúrgica	334	374	376	387	576	720	2
una	378	374	393	387	576	720	2
excelente	395	374	431	387	576	720	2
descripción	433	374	480	387	576	720	2
de	482	374	491	387	576	720	2
esta	295	386	310	399	576	720	2
área	313	386	329	399	576	720	2
quirúgica	332	386	370	399	576	720	2
[15].	372	386	391	399	576	720	2
Entendemos	312	398	363	411	576	720	2
por	365	398	380	411	576	720	2
anatomía	382	398	420	411	576	720	2
quirúrgica	423	398	465	411	576	720	2
de	468	398	477	411	576	720	2
las	480	398	491	411	576	720	2
glándulas	295	410	334	424	576	720	2
tiroides	336	410	367	424	576	720	2
y	370	410	374	424	576	720	2
paratiroides	377	410	426	424	576	720	2
el	428	410	435	424	576	720	2
relato	438	410	461	424	576	720	2
claro	464	410	484	424	576	720	2
y	486	410	491	424	576	720	2
conciso	295	422	326	436	576	720	2
de	328	422	338	436	576	720	2
los	341	422	352	436	576	720	2
detalles	355	422	385	436	576	720	2
estructurales	388	422	439	436	576	720	2
(también	442	422	479	436	576	720	2
de	481	422	491	436	576	720	2
sus	295	434	307	448	576	720	2
variantes	309	434	344	448	576	720	2
anatómicas)	346	434	394	448	576	720	2
que	395	434	410	448	576	720	2
es	411	434	419	448	576	720	2
necesario	421	434	458	448	576	720	2
conocer	460	434	491	448	576	720	2
para	295	447	313	460	576	720	2
emprender	316	447	362	460	576	720	2
la	365	447	372	460	576	720	2
cirugía	375	447	404	460	576	720	2
de	407	447	417	460	576	720	2
estas	420	447	439	460	576	720	2
estructuras;	442	447	491	460	576	720	2
detalles	295	459	325	472	576	720	2
que	328	459	342	472	576	720	2
son	345	459	359	472	576	720	2
rutinarios	361	459	401	472	576	720	2
cuando	404	459	433	472	576	720	2
la	436	459	443	472	576	720	2
disposición	445	459	491	472	576	720	2
general	295	471	324	485	576	720	2
del	327	471	339	485	576	720	2
territorio	341	471	378	485	576	720	2
es	380	471	388	485	576	720	2
la	390	471	397	485	576	720	2
habitual	399	471	432	485	576	720	2
y	434	471	439	485	576	720	2
extraordina-	441	471	491	485	576	720	2
riamente	295	483	331	497	576	720	2
variables	334	483	370	497	576	720	2
en	373	483	383	497	576	720	2
situaciones	386	483	431	497	576	720	2
de	433	483	443	497	576	720	2
morfología	446	483	491	497	576	720	2
no	295	495	306	509	576	720	2
convencional.	308	495	363	509	576	720	2
Como	312	508	338	521	576	720	2
se	341	508	349	521	576	720	2
aprecia	352	508	382	521	576	720	2
en	386	508	396	521	576	720	2
el	399	508	406	521	576	720	2
apartado	409	508	446	521	576	720	2
oportuno,	449	508	491	521	576	720	2
hemos	295	520	322	533	576	720	2
revisado	325	520	360	533	576	720	2
la	363	520	370	533	576	720	2
bibliografía,	373	520	423	533	576	720	2
pero	426	520	445	533	576	720	2
en	448	520	457	533	576	720	2
nuestra	460	520	491	533	576	720	2
aportación	295	532	341	545	576	720	2
nos	344	532	359	545	576	720	2
basamos	362	532	398	545	576	720	2
principalmente	402	532	466	545	576	720	2
en	470	532	480	545	576	720	2
lo	483	532	491	545	576	720	2
contemplado	295	544	349	558	576	720	2
en	352	544	362	558	576	720	2
centenares	365	544	408	558	576	720	2
de	411	544	421	558	576	720	2
tiroidectomías	424	544	483	558	576	720	2
y	486	544	491	558	576	720	2
en	295	556	305	570	576	720	2
el	307	556	314	570	576	720	2
muy	316	556	333	570	576	720	2
completo	335	556	373	570	576	720	2
archivo	375	556	404	570	576	720	2
fotográfico	406	556	450	570	576	720	2
que	452	556	466	570	576	720	2
reúne	468	556	491	570	576	720	2
las	295	569	306	582	576	720	2
imagines	308	569	344	582	576	720	2
captadas	346	569	380	582	576	720	2
en	383	569	392	582	576	720	2
nuestras	395	569	428	582	576	720	2
intervenciones.	430	569	491	582	576	720	2
Ante	312	581	331	594	576	720	2
el	334	581	340	594	576	720	2
reto	342	581	358	594	576	720	2
de	360	581	370	594	576	720	2
relatar	372	581	398	594	576	720	2
una	400	581	415	594	576	720	2
anatomía	417	581	454	594	576	720	2
verdade-	456	581	491	594	576	720	2
ramente	295	593	329	607	576	720	2
quirúrgica	332	593	374	607	576	720	2
damos	377	593	404	607	576	720	2
especial	407	593	439	607	576	720	2
relevancia	442	593	484	607	576	720	2
a	487	593	491	607	576	720	2
determinadas	295	605	349	619	576	720	2
estructuras.	351	605	398	619	576	720	2
Es	400	605	409	619	576	720	2
principal	412	605	447	619	576	720	2
una	450	605	465	619	576	720	2
buena	467	605	491	619	576	720	2
[	276	637	279	650	576	720	2
162	282	637	294	650	576	720	2
]	297	637	300	650	576	720	2
Rev.	387	638	401	649	576	720	2
ORL,	403	638	421	649	576	720	2
2020,	423	638	442	649	576	720	2
11,	443	638	454	649	576	720	2
2,	456	638	462	649	576	720	2
161-178	463	638	491	649	576	720	2
ANATOMÍA	134	59	182	72	576	720	3
QUIRÚRGICA	184	59	240	72	576	720	3
DE	242	59	254	72	576	720	3
LAS	256	59	272	72	576	720	3
GLÁNDULAS	274	59	327	72	576	720	3
TIROIDES	329	59	370	72	576	720	3
Y	372	59	378	72	576	720	3
PARATIROIDES	380	59	442	72	576	720	3
GIL	228	70	241	81	576	720	3
CARCEDO-SAÑUDO	243	70	318	81	576	720	3
E	320	70	324	81	576	720	3
ET	326	70	336	81	576	720	3
AL	338	70	348	81	576	720	3
exposición	85	94	126	107	576	720	3
de	127	94	137	107	576	720	3
la	138	94	145	107	576	720	3
glándula,	146	94	181	107	576	720	3
para	183	94	200	107	576	720	3
ello	201	94	215	107	576	720	3
se	216	94	224	107	576	720	3
deben	225	94	249	107	576	720	3
conocer	250	94	281	107	576	720	3
muy	85	106	103	119	576	720	3
bien	106	106	124	119	576	720	3
las	127	106	137	119	576	720	3
capas	140	106	162	119	576	720	3
anatómicas	165	106	211	119	576	720	3
que	214	106	229	119	576	720	3
separan	232	106	264	119	576	720	3
a	267	106	271	119	576	720	3
la	274	106	281	119	576	720	3
tiroides	85	118	115	132	576	720	3
del	117	118	129	132	576	720	3
exterior,	131	118	163	132	576	720	3
la	165	118	172	132	576	720	3
situación	174	118	210	132	576	720	3
y	212	118	217	132	576	720	3
estructura	218	118	259	132	576	720	3
de	261	118	270	132	576	720	3
su	272	118	281	132	576	720	3
cápsula	85	130	114	144	576	720	3
y	116	130	120	144	576	720	3
las	122	130	133	144	576	720	3
características	134	130	190	144	576	720	3
del	191	130	203	144	576	720	3
ligamento	205	130	244	144	576	720	3
de	246	130	255	144	576	720	3
Berry.	257	130	281	144	576	720	3
Es	85	143	94	156	576	720	3
trascendental	97	143	152	156	576	720	3
tener	155	143	176	156	576	720	3
en	179	143	189	156	576	720	3
cuenta	192	143	219	156	576	720	3
la	222	143	229	156	576	720	3
localización	232	143	281	156	576	720	3
del	85	155	97	168	576	720	3
nervio	99	155	125	168	576	720	3
recurrente	127	155	168	168	576	720	3
(siempre	170	155	205	168	576	720	3
previa	207	155	231	168	576	720	3
al	233	155	240	168	576	720	3
comienzo	242	155	281	168	576	720	3
de	85	167	94	181	576	720	3
la	97	167	103	181	576	720	3
exéresis),	106	167	142	181	576	720	3
se	144	167	152	181	576	720	3
debe	154	167	173	181	576	720	3
saber	175	167	196	181	576	720	3
que	198	167	213	181	576	720	3
su	215	167	224	181	576	720	3
disposición	226	167	271	181	576	720	3
es	273	167	281	181	576	720	3
distinta	85	179	115	193	576	720	3
en	116	179	126	193	576	720	3
la	128	179	135	193	576	720	3
derecha	137	179	167	193	576	720	3
que	169	179	184	193	576	720	3
en	185	179	195	193	576	720	3
la	197	179	204	193	576	720	3
izquierda,	206	179	245	193	576	720	3
así	246	179	257	193	576	720	3
como	259	179	281	193	576	720	3
la	85	192	92	205	576	720	3
importancia	93	192	140	205	576	720	3
de	142	192	151	205	576	720	3
sus	152	192	164	205	576	720	3
variantes.	166	192	202	205	576	720	3
Es	204	192	213	205	576	720	3
principal	214	192	249	205	576	720	3
conocer	250	192	281	205	576	720	3
la	85	204	92	217	576	720	3
vascularización	95	204	156	217	576	720	3
tiroidea;	159	204	192	217	576	720	3
sobre	194	204	216	217	576	720	3
todo	218	204	237	217	576	720	3
el	240	204	246	217	576	720	3
trayecto	249	204	281	217	576	720	3
de	85	216	95	229	576	720	3
la	98	216	105	229	576	720	3
arteria	108	216	135	229	576	720	3
tiroidea	138	216	169	229	576	720	3
inferior,	172	216	205	229	576	720	3
su	208	216	217	229	576	720	3
relación	220	216	253	229	576	720	3
con	256	216	271	229	576	720	3
el	274	216	281	229	576	720	3
nervio	85	228	111	242	576	720	3
recurrente	114	228	155	242	576	720	3
y	157	228	162	242	576	720	3
el	165	228	171	242	576	720	3
camino	174	228	204	242	576	720	3
de	206	228	216	242	576	720	3
sus	218	228	231	242	576	720	3
ramas	233	228	257	242	576	720	3
hacia	260	228	281	242	576	720	3
las	85	240	96	254	576	720	3
glándulas	99	240	138	254	576	720	3
paratiroides	140	240	189	254	576	720	3
superiores.	192	240	237	254	576	720	3
El	239	240	248	254	576	720	3
sistema	251	240	281	254	576	720	3
venoso,	85	253	116	266	576	720	3
constituido	119	253	164	266	576	720	3
principalmente	167	253	229	266	576	720	3
por	232	253	246	266	576	720	3
el	249	253	256	266	576	720	3
plexo	259	253	281	266	576	720	3
venoso	85	265	114	278	576	720	3
superficial	117	265	159	278	576	720	3
impar	163	265	187	278	576	720	3
y	190	265	195	278	576	720	3
las	198	265	208	278	576	720	3
venas	211	265	234	278	576	720	3
que	237	265	252	278	576	720	3
drena,	255	265	281	278	576	720	3
puede	85	277	109	291	576	720	3
dificultar	110	277	145	291	576	720	3
de	147	277	156	291	576	720	3
manera	158	277	187	291	576	720	3
notable	189	277	218	291	576	720	3
la	219	277	226	291	576	720	3
disección.	228	277	266	291	576	720	3
Las	268	277	281	291	576	720	3
peculiaridades	85	289	143	303	576	720	3
anatómicas	145	289	189	303	576	720	3
de	191	289	200	303	576	720	3
las	202	289	213	303	576	720	3
glándulas	215	289	253	303	576	720	3
parati-	254	289	281	303	576	720	3
roides	85	301	109	315	576	720	3
son	112	301	126	315	576	720	3
importantes	129	301	177	315	576	720	3
para	180	301	197	315	576	720	3
la	200	301	207	315	576	720	3
ayuda	210	301	233	315	576	720	3
al	236	301	243	315	576	720	3
cirujano,	246	301	281	315	576	720	3
este	85	314	100	327	576	720	3
debe	103	314	122	327	576	720	3
conocer	125	314	157	327	576	720	3
perfectamente	159	314	217	327	576	720	3
los	219	314	231	327	576	720	3
detalles	233	314	264	327	576	720	3
que	266	314	281	327	576	720	3
orientan	85	326	119	339	576	720	3
en	121	326	130	339	576	720	3
la	133	326	140	339	576	720	3
localización	142	326	189	339	576	720	3
de	191	326	201	339	576	720	3
estas	203	326	222	339	576	720	3
formaciones.	224	326	275	339	576	720	3
ANATOMÍA	85	352	137	366	576	720	3
QUIRÚRGICA	138	352	198	366	576	720	3
DE	200	352	213	366	576	720	3
LA	214	352	226	366	576	720	3
GLÁNDULA	228	352	281	366	576	720	3
TIROIDES	85	365	130	378	576	720	3
La	102	385	112	399	576	720	3
glándula	113	385	147	399	576	720	3
tiroides	148	385	177	399	576	720	3
está	179	385	194	399	576	720	3
situada	195	385	223	399	576	720	3
por	225	385	238	399	576	720	3
delante	240	385	268	399	576	720	3
del	269	385	281	399	576	720	3
eje	85	397	96	411	576	720	3
laringotraqueal	98	397	159	411	576	720	3
a	161	397	165	411	576	720	3
la	167	397	174	411	576	720	3
altura	176	397	199	411	576	720	3
de	201	397	210	411	576	720	3
la	212	397	219	411	576	720	3
quinta	221	397	246	411	576	720	3
vértebra	248	397	281	411	576	720	3
cervical	85	410	116	423	576	720	3
y	119	410	124	423	576	720	3
la	127	410	134	423	576	720	3
primera	136	410	169	423	576	720	3
vertebra	171	410	205	423	576	720	3
torácica.	207	410	242	423	576	720	3
Tiene	244	410	267	423	576	720	3
un	270	410	281	423	576	720	3
color	85	422	106	435	576	720	3
rojo	109	422	126	435	576	720	3
pardo	130	422	154	435	576	720	3
y	157	422	162	435	576	720	3
sus	165	422	178	435	576	720	3
dimensiones	181	422	233	435	576	720	3
varían	237	422	263	435	576	720	3
con	266	422	281	435	576	720	3
la	85	434	92	448	576	720	3
edad	95	434	115	448	576	720	3
y	118	434	123	448	576	720	3
de	126	434	136	448	576	720	3
un	139	434	150	448	576	720	3
sujeto	153	434	177	448	576	720	3
a	180	434	185	448	576	720	3
otro.	188	434	207	448	576	720	3
La	211	434	221	448	576	720	3
glándula	224	434	260	448	576	720	3
pesa	263	434	281	448	576	720	3
una	85	446	101	460	576	720	3
media	104	446	130	460	576	720	3
de	133	446	143	460	576	720	3
25	146	446	156	460	576	720	3
gramos,	159	446	193	460	576	720	3
siendo	196	446	224	460	576	720	3
mayor	227	446	253	460	576	720	3
en	257	446	267	460	576	720	3
las	270	446	281	460	576	720	3
mujeres,	85	459	119	472	576	720	3
especialmente	122	459	179	472	576	720	3
durante	181	459	213	472	576	720	3
la	215	459	222	472	576	720	3
menstruación	225	459	281	472	576	720	3
y	85	471	90	484	576	720	3
el	92	471	99	484	576	720	3
embarazo.	101	471	142	484	576	720	3
La	102	483	112	497	576	720	3
región	115	483	140	497	576	720	3
se	143	483	151	497	576	720	3
cubre	153	483	176	497	576	720	3
con	178	483	193	497	576	720	3
la	196	483	202	497	576	720	3
piel,	205	483	222	497	576	720	3
debajo	225	483	251	497	576	720	3
de	254	483	263	497	576	720	3
esta	266	483	281	497	576	720	3
aparece	85	495	117	509	576	720	3
un	120	495	131	509	576	720	3
tejido	135	495	159	509	576	720	3
celular	162	495	191	509	576	720	3
subcutáneo	194	495	242	509	576	720	3
y	246	495	250	509	576	720	3
el	254	495	261	509	576	720	3
fino	264	495	281	509	576	720	3
músculo	85	507	119	521	576	720	3
platisma	122	507	156	521	576	720	3
del	158	507	170	521	576	720	3
cuello.	173	507	199	521	576	720	3
Las	202	507	215	521	576	720	3
venas	218	507	240	521	576	720	3
yugulares	243	507	281	521	576	720	3
anteriores	85	520	124	533	576	720	3
son	127	520	141	533	576	720	3
muy	144	520	161	533	576	720	3
superficiales,	164	520	215	533	576	720	3
asimétricas	217	520	262	533	576	720	3
y	264	520	269	533	576	720	3
de	271	520	281	533	576	720	3
trazado	85	532	115	545	576	720	3
muy	118	532	136	545	576	720	3
dispar;	139	532	166	545	576	720	3
existen	169	532	197	545	576	720	3
nexos	200	532	223	545	576	720	3
venosos	226	532	258	545	576	720	3
entre	260	532	281	545	576	720	3
ellas	85	544	102	558	576	720	3
y	104	544	108	558	576	720	3
las	110	544	121	558	576	720	3
venas	123	544	144	558	576	720	3
yugulares	146	544	184	558	576	720	3
internas.	186	544	220	558	576	720	3
Estas	221	544	242	558	576	720	3
yugulares	243	544	281	558	576	720	3
anteriores	85	556	123	570	576	720	3
tienen	125	556	149	570	576	720	3
un	150	556	161	570	576	720	3
trazado	162	556	191	570	576	720	3
y	193	556	197	570	576	720	3
un	199	556	210	570	576	720	3
calibre	211	556	237	570	576	720	3
en	238	556	248	570	576	720	3
extremo	249	556	281	570	576	720	3
variable,	85	569	118	582	576	720	3
pueden	119	569	148	582	576	720	3
aparecer	150	569	183	582	576	720	3
a	184	569	189	582	576	720	3
modo	190	569	214	582	576	720	3
de	215	569	225	582	576	720	3
plexo	226	569	247	582	576	720	3
de	249	569	258	582	576	720	3
vasos	260	569	281	582	576	720	3
más	85	581	101	594	576	720	3
o	103	581	108	594	576	720	3
menos	110	581	136	594	576	720	3
finos	138	581	157	594	576	720	3
o,	159	581	166	594	576	720	3
lo	168	581	176	594	576	720	3
más	177	581	193	594	576	720	3
frecuente,	195	581	234	594	576	720	3
presentarse	236	581	281	594	576	720	3
como	85	593	107	606	576	720	3
uno,	109	593	127	606	576	720	3
dos	129	593	143	606	576	720	3
o	145	593	151	606	576	720	3
tres	153	593	167	606	576	720	3
vasos	169	593	191	606	576	720	3
de	193	593	202	606	576	720	3
notable	205	593	234	606	576	720	3
calibre	236	593	263	606	576	720	3
y	265	593	269	606	576	720	3
de	272	593	281	606	576	720	3
trayecto	85	605	117	619	576	720	3
más	119	605	135	619	576	720	3
o	137	605	143	619	576	720	3
menos	145	605	171	619	576	720	3
vertical	173	605	203	619	576	720	3
(Figura	205	605	234	619	576	720	3
1).	236	605	247	619	576	720	3
Ediciones	85	638	118	649	576	720	3
Universidad	120	638	162	649	576	720	3
de	163	638	172	649	576	720	3
Salamanca	173	638	210	649	576	720	3
/	212	638	214	649	576	720	3
Tras	312	94	329	107	576	720	3
disecar	331	94	358	107	576	720	3
estas	360	94	379	107	576	720	3
capas,	380	94	404	107	576	720	3
la	406	94	413	107	576	720	3
glándula	414	94	448	107	576	720	3
esta	450	94	465	107	576	720	3
oculta	467	94	491	107	576	720	3
bajo	295	107	313	120	576	720	3
la	316	107	323	120	576	720	3
fascia	326	107	350	120	576	720	3
cervical	353	107	386	120	576	720	3
superficial	389	107	433	120	576	720	3
y	437	107	441	120	576	720	3
los	444	107	456	120	576	720	3
múscu-	459	107	491	120	576	720	3
los	295	120	307	133	576	720	3
prelaríngeos	310	120	360	133	576	720	3
recubiertos	363	120	410	133	576	720	3
por	413	120	427	133	576	720	3
sus	430	120	443	133	576	720	3
respectivas	446	120	491	133	576	720	3
fascias:	295	133	322	146	576	720	3
los	324	133	335	146	576	720	3
esternohioideos	336	133	397	146	576	720	3
son	398	133	412	146	576	720	3
los	414	133	425	146	576	720	3
más	426	133	442	146	576	720	3
superficiales	444	133	491	146	576	720	3
(Figura	295	146	325	159	576	720	3
2)	327	146	335	159	576	720	3
y	338	146	342	159	576	720	3
debajo	345	146	371	159	576	720	3
de	374	146	383	159	576	720	3
estos	386	146	405	159	576	720	3
y	408	146	413	159	576	720	3
en	415	146	425	159	576	720	3
íntimo	427	146	454	159	576	720	3
contacto	457	146	491	159	576	720	3
con	295	159	310	172	576	720	3
la	313	159	320	172	576	720	3
glándula	323	159	359	172	576	720	3
aparecen	362	159	399	172	576	720	3
los	402	159	414	172	576	720	3
esterno-tiroideos.	417	159	491	172	576	720	3
Estos	295	172	316	185	576	720	3
músculos	318	172	356	185	576	720	3
son	357	172	371	185	576	720	3
pares	373	172	394	185	576	720	3
y	396	172	401	185	576	720	3
simétricos,	403	172	446	185	576	720	3
a	448	172	452	185	576	720	3
cada	454	172	472	185	576	720	3
lado	474	172	491	185	576	720	3
de	295	185	305	198	576	720	3
la	307	185	314	198	576	720	3
línea	316	185	335	198	576	720	3
media.	338	185	365	198	576	720	3
Figura	295	374	317	385	576	720	3
1.	319	374	325	385	576	720	3
La	326	374	335	385	576	720	3
pinza	336	374	354	385	576	720	3
Harmonic	356	374	391	385	576	720	3
Focus®	392	374	415	385	576	720	3
sujeta	416	374	436	385	576	720	3
una	437	374	450	385	576	720	3
voluminosa	452	374	491	385	576	720	3
vena	295	384	311	396	576	720	3
yugular	313	384	339	396	576	720	3
anterior	341	384	368	396	576	720	3
antes	370	384	387	396	576	720	3
de	389	384	397	396	576	720	3
coagularla	399	384	434	396	576	720	3
y	436	384	440	396	576	720	3
seccionarla.	442	384	482	396	576	720	3
Figura	295	575	317	587	576	720	3
2.	319	575	325	587	576	720	3
Superados	327	575	363	587	576	720	3
los	365	575	374	587	576	720	3
planos	376	575	399	587	576	720	3
superficiales,	401	575	445	587	576	720	3
se	447	575	453	587	576	720	3
muestra	455	575	483	587	576	720	3
la	485	575	491	587	576	720	3
capa	295	586	310	597	576	720	3
más	312	586	325	597	576	720	3
externa	326	586	351	597	576	720	3
de	352	586	360	597	576	720	3
los	362	586	371	597	576	720	3
músculos	372	586	404	597	576	720	3
prelaríngeos:	405	586	447	597	576	720	3
los	449	586	458	597	576	720	3
músculos	460	586	491	597	576	720	3
esternohioideos.	295	596	351	608	576	720	3
Entre	353	596	371	608	576	720	3
el	373	596	379	608	576	720	3
derecho	381	596	408	608	576	720	3
y	410	596	414	608	576	720	3
el	416	596	422	608	576	720	3
izquierdo	424	596	456	608	576	720	3
se	458	596	465	608	576	720	3
aprecia	467	596	491	608	576	720	3
la	295	607	301	618	576	720	3
línea	303	607	319	618	576	720	3
alba.	321	607	337	618	576	720	3
[	276	637	279	650	576	720	3
163	282	637	294	650	576	720	3
]	297	637	300	650	576	720	3
Rev.	387	638	401	649	576	720	3
ORL,	403	638	421	649	576	720	3
2020,	423	638	442	649	576	720	3
11,	443	638	454	649	576	720	3
2,	456	638	462	649	576	720	3
161-178	463	638	491	649	576	720	3
ANATOMÍA	134	59	182	72	576	720	4
QUIRÚRGICA	184	59	240	72	576	720	4
DE	242	59	254	72	576	720	4
LAS	256	59	272	72	576	720	4
GLÁNDULAS	274	59	327	72	576	720	4
TIROIDES	329	59	370	72	576	720	4
Y	372	59	378	72	576	720	4
PARATIROIDES	380	59	442	72	576	720	4
GIL	228	70	241	81	576	720	4
CARCEDO-SAÑUDO	243	70	318	81	576	720	4
E	320	70	324	81	576	720	4
ET	326	70	336	81	576	720	4
AL	338	70	348	81	576	720	4
Debajo	102	94	132	107	576	720	4
de	135	94	145	107	576	720	4
la	148	94	155	107	576	720	4
cara	159	94	176	107	576	720	4
interna	179	94	210	107	576	720	4
de	213	94	223	107	576	720	4
los	226	94	238	107	576	720	4
músculos	241	94	281	107	576	720	4
esterno-tiroideos,	85	106	156	119	576	720	4
más	158	106	174	119	576	720	4
o	176	106	182	119	576	720	4
menos	184	106	210	119	576	720	4
próximos	213	106	251	119	576	720	4
el	253	106	260	119	576	720	4
de	262	106	272	119	576	720	4
la	274	106	281	119	576	720	4
derecha	85	118	117	131	576	720	4
del	120	118	132	131	576	720	4
de	135	118	144	131	576	720	4
la	147	118	154	131	576	720	4
izquierda	157	118	195	131	576	720	4
en	198	118	207	131	576	720	4
la	210	118	217	131	576	720	4
línea	220	118	240	131	576	720	4
media,	243	118	270	131	576	720	4
se	273	118	281	131	576	720	4
localiza	85	130	115	143	576	720	4
en	117	130	127	143	576	720	4
seguida	129	130	159	143	576	720	4
la	161	130	168	143	576	720	4
masa	170	130	191	143	576	720	4
de	193	130	202	143	576	720	4
la	204	130	211	143	576	720	4
glándula.	213	130	250	143	576	720	4
Es	252	130	261	143	576	720	4
muy	263	130	281	143	576	720	4
importante	85	142	130	155	576	720	4
conocer	133	142	165	155	576	720	4
que	168	142	183	155	576	720	4
la	186	142	193	155	576	720	4
tiroides	195	142	226	155	576	720	4
está	229	142	244	155	576	720	4
tapizada	247	142	281	155	576	720	4
por	85	154	99	167	576	720	4
una	101	154	116	167	576	720	4
capa	118	154	136	167	576	720	4
conectiva,	138	154	179	167	576	720	4
la	181	154	187	167	576	720	4
vaina	189	154	211	167	576	720	4
peritiroidea.	213	154	262	167	576	720	4
Está	264	154	281	167	576	720	4
cubierta	85	166	118	179	576	720	4
glandular	121	166	159	179	576	720	4
está	162	166	177	179	576	720	4
constituida	180	166	225	179	576	720	4
por	228	166	242	179	576	720	4
un	244	166	255	179	576	720	4
tejido	258	166	281	179	576	720	4
conjuntivo	85	178	128	191	576	720	4
muy	129	178	147	191	576	720	4
grueso	149	178	176	191	576	720	4
y	178	178	182	191	576	720	4
consistente	184	178	228	191	576	720	4
en	230	178	240	191	576	720	4
los	242	178	253	191	576	720	4
tercios	255	178	281	191	576	720	4
superior	85	190	118	203	576	720	4
y	119	190	124	203	576	720	4
medio	126	190	151	203	576	720	4
de	152	190	162	203	576	720	4
la	163	190	170	203	576	720	4
glándula	172	190	205	203	576	720	4
y	207	190	212	203	576	720	4
muy	213	190	231	203	576	720	4
fino	233	190	248	203	576	720	4
y	250	190	254	203	576	720	4
friable	256	190	281	203	576	720	4
en	85	202	95	215	576	720	4
el	97	202	104	215	576	720	4
polo	106	202	124	215	576	720	4
inferior.	127	202	159	215	576	720	4
La	162	202	171	215	576	720	4
glándula	174	202	208	215	576	720	4
tiene	211	202	231	215	576	720	4
además	233	202	263	215	576	720	4
una	266	202	281	215	576	720	4
cápsula	85	214	116	227	576	720	4
propia	119	214	145	227	576	720	4
que	148	214	163	227	576	720	4
no	166	214	177	227	576	720	4
puede	180	214	205	227	576	720	4
ser	208	214	220	227	576	720	4
desprendida	223	214	273	227	576	720	4
y	276	214	281	227	576	720	4
que	85	226	100	239	576	720	4
envía	102	226	123	239	576	720	4
tabiques	125	226	158	239	576	720	4
a	161	226	165	239	576	720	4
su	167	226	176	239	576	720	4
interior.	178	226	210	239	576	720	4
El	212	226	221	239	576	720	4
espacio	223	226	252	239	576	720	4
virtual	254	226	281	239	576	720	4
entre	85	238	106	251	576	720	4
ambas	110	238	136	251	576	720	4
envolturas	139	238	183	251	576	720	4
de	186	238	196	251	576	720	4
denomina	199	238	241	251	576	720	4
plano	244	238	268	251	576	720	4
de	271	238	281	251	576	720	4
clivaje	85	250	110	263	576	720	4
de	112	250	122	263	576	720	4
Cunneo	124	250	156	263	576	720	4
y	159	250	163	263	576	720	4
Lorin	166	250	188	263	576	720	4
(Figura	191	250	220	263	576	720	4
3).	223	250	233	263	576	720	4
Este	235	250	252	263	576	720	4
detalle	254	250	281	263	576	720	4
es	85	262	93	275	576	720	4
a	96	262	100	275	576	720	4
recordar,	103	262	139	275	576	720	4
la	142	262	149	275	576	720	4
disección	152	262	190	275	576	720	4
digital	192	262	218	275	576	720	4
o	221	262	226	275	576	720	4
instrumental	229	262	281	275	576	720	4
de	85	274	95	287	576	720	4
este	97	274	112	287	576	720	4
espacio	114	274	144	287	576	720	4
es	146	274	154	287	576	720	4
más	156	274	172	287	576	720	4
fácil	174	274	191	287	576	720	4
y	193	274	198	287	576	720	4
segura	200	274	226	287	576	720	4
donde	228	274	253	287	576	720	4
esta	255	274	271	287	576	720	4
es	273	274	281	287	576	720	4
más	85	286	101	299	576	720	4
robusta.	103	286	136	299	576	720	4
La	102	298	112	311	576	720	4
glándula	114	298	148	311	576	720	4
tiroides	150	298	180	311	576	720	4
es	182	298	190	311	576	720	4
una	192	298	207	311	576	720	4
estructura	209	298	250	311	576	720	4
bilobu-	252	298	281	311	576	720	4
lar.	85	310	97	323	576	720	4
Los	100	310	114	323	576	720	4
lóbulos	116	310	145	323	576	720	4
tiroideos	148	310	183	323	576	720	4
derecho	185	310	217	323	576	720	4
e	220	310	224	323	576	720	4
izquierdo	226	310	264	323	576	720	4
son	267	310	281	323	576	720	4
más	85	322	102	335	576	720	4
o	105	322	110	335	576	720	4
menos	113	322	140	335	576	720	4
simétricos	143	322	186	335	576	720	4
y	189	322	194	335	576	720	4
están	197	322	218	335	576	720	4
unidos	221	322	250	335	576	720	4
por	253	322	267	335	576	720	4
un	270	322	281	335	576	720	4
istmo,	85	334	109	347	576	720	4
generalmente	111	334	164	347	576	720	4
muy	166	334	183	347	576	720	4
bien	185	334	202	347	576	720	4
marcado.	204	334	241	347	576	720	4
Del	242	334	256	347	576	720	4
borde	258	334	281	347	576	720	4
lateral	85	346	110	359	576	720	4
de	113	346	123	359	576	720	4
ambos	126	346	153	359	576	720	4
lóbulos,	156	346	188	359	576	720	4
como	191	346	214	359	576	720	4
adelantábamos,	217	346	281	359	576	720	4
surge	85	358	107	371	576	720	4
una	109	358	125	371	576	720	4
formación	127	358	169	371	576	720	4
fibrosa	172	358	199	371	576	720	4
que	202	358	217	371	576	720	4
ata	220	358	231	371	576	720	4
firmemente	234	358	281	371	576	720	4
la	85	370	92	383	576	720	4
glándula	95	370	129	383	576	720	4
al	132	370	139	383	576	720	4
eje	141	370	152	383	576	720	4
laringotraqueal,	155	370	218	383	576	720	4
es	221	370	229	383	576	720	4
el	232	370	238	383	576	720	4
ligamento	241	370	281	383	576	720	4
de	85	382	95	395	576	720	4
Berry	98	382	121	395	576	720	4
(Figura	123	382	153	395	576	720	4
4).	156	382	167	395	576	720	4
El	170	382	178	395	576	720	4
ligamento	181	382	222	395	576	720	4
es	225	382	233	395	576	720	4
importante	235	382	281	395	576	720	4
en	85	394	95	407	576	720	4
cirugía	97	394	125	407	576	720	4
pues	128	394	146	407	576	720	4
está	149	394	164	407	576	720	4
muy	167	394	184	407	576	720	4
vascularizado	187	394	242	407	576	720	4
y	244	394	249	407	576	720	4
en	251	394	261	407	576	720	4
él	264	394	270	407	576	720	4
es	273	394	281	407	576	720	4
difícil	85	406	108	419	576	720	4
la	109	406	116	419	576	720	4
disección	118	406	155	419	576	720	4
del	156	406	168	419	576	720	4
recurrente.	170	406	212	419	576	720	4
Como	214	406	239	419	576	720	4
es	241	406	248	419	576	720	4
forzoso,	250	406	281	419	576	720	4
la	85	418	92	431	576	720	4
simetría	94	418	126	431	576	720	4
se	127	418	135	431	576	720	4
pierde	137	418	161	431	576	720	4
cuando	163	418	192	431	576	720	4
la	194	418	201	431	576	720	4
patología	203	418	239	431	576	720	4
afecta	240	418	263	431	576	720	4
solo	265	418	281	431	576	720	4
a	85	430	89	443	576	720	4
uno	91	430	107	443	576	720	4
de	109	430	118	443	576	720	4
los	120	430	131	443	576	720	4
lóbulos	133	430	162	443	576	720	4
o	163	430	168	443	576	720	4
cuando	170	430	200	443	576	720	4
incide	201	430	225	443	576	720	4
notablemente	227	430	281	443	576	720	4
más	85	442	101	455	576	720	4
en	103	442	113	455	576	720	4
uno	115	442	131	455	576	720	4
que	134	442	148	455	576	720	4
en	150	442	160	455	576	720	4
otro;	162	442	181	455	576	720	4
situación	184	442	220	455	576	720	4
que	222	442	237	455	576	720	4
debe	239	442	258	455	576	720	4
tener	260	442	281	455	576	720	4
en	85	454	95	467	576	720	4
cuenta	97	454	124	467	576	720	4
el	126	454	133	467	576	720	4
cirujano	136	454	169	467	576	720	4
que	171	454	186	467	576	720	4
tiene	188	454	208	467	576	720	4
que	211	454	225	467	576	720	4
estar	228	454	247	467	576	720	4
atento	249	454	274	467	576	720	4
a	277	454	281	467	576	720	4
la	85	466	92	479	576	720	4
distinta	94	466	124	479	576	720	4
disposición	127	466	172	479	576	720	4
de	174	466	184	479	576	720	4
las	186	466	197	479	576	720	4
estructuras	199	466	243	479	576	720	4
en	246	466	255	479	576	720	4
uno	258	466	273	479	576	720	4
u	276	466	281	479	576	720	4
otro	85	478	102	491	576	720	4
lado,	104	478	123	491	576	720	4
pues	125	478	143	491	576	720	4
existe	145	478	168	491	576	720	4
una	170	478	185	491	576	720	4
asimetría	187	478	224	491	576	720	4
creada	226	478	252	491	576	720	4
por	254	478	268	491	576	720	4
las	270	478	281	491	576	720	4
diferencias	85	490	128	503	576	720	4
de	131	490	140	503	576	720	4
masa.	142	490	165	503	576	720	4
Figura	295	357	317	368	576	720	4
3.	320	357	326	368	576	720	4
Plano	329	357	349	368	576	720	4
de	352	357	360	368	576	720	4
clivaje	363	357	384	368	576	720	4
de	387	357	395	368	576	720	4
Cuneo	398	357	421	368	576	720	4
y	423	357	427	368	576	720	4
Lorin	430	357	449	368	576	720	4
entre	452	357	470	368	576	720	4
vaina	473	357	491	368	576	720	4
peritiroidea	295	366	335	378	576	720	4
y	337	366	341	378	576	720	4
cápsula	343	366	368	378	576	720	4
propia.	370	366	394	378	576	720	4
VARIANTES	85	516	139	529	576	720	4
ANATÓMICAS	141	516	206	529	576	720	4
La	102	536	112	550	576	720	4
pirámide	114	536	149	550	576	720	4
de	151	536	160	550	576	720	4
Lalouette	162	536	198	550	576	720	4
o	200	536	205	550	576	720	4
lóbulo	207	536	232	550	576	720	4
piramidal	233	536	271	550	576	720	4
es	273	536	281	550	576	720	4
una	85	548	100	562	576	720	4
prolongación	102	548	153	562	576	720	4
tiroidea	155	548	185	562	576	720	4
que,	187	548	203	562	576	720	4
con	205	548	220	562	576	720	4
mayor	221	548	246	562	576	720	4
o	248	548	253	562	576	720	4
menor	255	548	281	562	576	720	4
longitud,	85	560	121	574	576	720	4
continúa	123	560	159	574	576	720	4
la	161	560	168	574	576	720	4
glándula	170	560	205	574	576	720	4
cranealmente;	207	560	263	574	576	720	4
está	266	560	281	574	576	720	4
presente	85	572	119	586	576	720	4
en	121	572	130	586	576	720	4
el	133	572	139	586	576	720	4
50%	142	572	159	586	576	720	4
de	161	572	170	586	576	720	4
los	173	572	184	586	576	720	4
casos	186	572	207	586	576	720	4
y	210	572	214	586	576	720	4
está	216	572	232	586	576	720	4
situada	234	572	263	586	576	720	4
más	265	572	281	586	576	720	4
frecuentemente	85	584	147	598	576	720	4
en	149	584	159	598	576	720	4
el	161	584	168	598	576	720	4
lado	170	584	187	598	576	720	4
izquierdo.	190	584	230	598	576	720	4
Esta	232	584	249	598	576	720	4
prolon-	251	584	281	598	576	720	4
gación	85	596	112	610	576	720	4
es	115	596	123	610	576	720	4
un	126	596	137	610	576	720	4
vestigio	140	596	172	610	576	720	4
del	175	596	187	610	576	720	4
conducto	190	596	228	610	576	720	4
tirogloso	231	596	268	610	576	720	4
de	271	596	281	610	576	720	4
Ediciones	85	638	118	649	576	720	4
Universidad	120	638	162	649	576	720	4
de	163	638	172	649	576	720	4
Salamanca	173	638	210	649	576	720	4
/	212	638	214	649	576	720	4
Figura	295	576	317	588	576	720	4
4.	320	576	326	588	576	720	4
Ligamento	328	576	365	588	576	720	4
de	367	576	375	588	576	720	4
Berry	378	576	397	588	576	720	4
y	399	576	403	588	576	720	4
su	406	576	413	588	576	720	4
íntima	416	576	438	588	576	720	4
relación	441	576	468	588	576	720	4
con	470	576	483	588	576	720	4
el	485	576	491	588	576	720	4
nervio	295	586	317	597	576	720	4
recurrente	318	586	352	597	576	720	4
y	353	586	357	597	576	720	4
arteriolas	359	586	389	597	576	720	4
terminales	390	586	425	597	576	720	4
de	426	586	434	597	576	720	4
la	436	586	441	597	576	720	4
arteria	443	586	464	597	576	720	4
tiroidea	466	586	491	597	576	720	4
inferior.	295	595	321	607	576	720	4
Una	322	595	336	607	576	720	4
minuciosa	338	595	372	607	576	720	4
disección	373	595	404	607	576	720	4
y	405	595	409	607	576	720	4
cuidada	410	595	436	607	576	720	4
hemostasia	437	595	474	607	576	720	4
evita	475	595	491	607	576	720	4
lesionar	295	605	321	616	576	720	4
el	322	605	328	616	576	720	4
nervio	329	605	351	616	576	720	4
recurrente	352	605	387	616	576	720	4
en	388	605	396	616	576	720	4
este	397	605	410	616	576	720	4
paso	411	605	427	616	576	720	4
de	428	605	436	616	576	720	4
la	437	605	443	616	576	720	4
tiroidectomía.	445	605	491	616	576	720	4
[	276	637	279	650	576	720	4
164	282	637	294	650	576	720	4
]	297	637	300	650	576	720	4
Rev.	387	638	401	649	576	720	4
ORL,	403	638	421	649	576	720	4
2020,	423	638	442	649	576	720	4
11,	443	638	454	649	576	720	4
2,	456	638	462	649	576	720	4
161-178	463	638	491	649	576	720	4
ANATOMÍA	134	59	182	72	576	720	5
QUIRÚRGICA	184	59	240	72	576	720	5
DE	242	59	254	72	576	720	5
LAS	256	59	272	72	576	720	5
GLÁNDULAS	274	59	327	72	576	720	5
TIROIDES	329	59	370	72	576	720	5
Y	372	59	378	72	576	720	5
PARATIROIDES	380	59	442	72	576	720	5
GIL	228	70	241	81	576	720	5
CARCEDO-SAÑUDO	243	70	318	81	576	720	5
E	320	70	324	81	576	720	5
ET	326	70	336	81	576	720	5
AL	338	70	348	81	576	720	5
Hiss.	85	94	105	107	576	720	5
En	108	94	119	107	576	720	5
la	122	94	129	107	576	720	5
tiroidectomía	132	94	187	107	576	720	5
total,	189	94	210	107	576	720	5
si	213	94	219	107	576	720	5
la	222	94	229	107	576	720	5
pirámide	232	94	269	107	576	720	5
de	271	94	281	107	576	720	5
Lalouette	85	106	123	120	576	720	5
o	126	106	131	120	576	720	5
lóbulo	134	106	160	120	576	720	5
piramidal	162	106	202	120	576	720	5
no	205	106	215	120	576	720	5
se	218	106	226	120	576	720	5
incluye	229	106	258	120	576	720	5
en	261	106	271	120	576	720	5
la	274	106	281	120	576	720	5
resección	85	119	123	133	576	720	5
queda	125	119	150	133	576	720	5
inadecuadamente	152	119	223	133	576	720	5
en	226	119	235	133	576	720	5
el	238	119	245	133	576	720	5
paciente	248	119	281	133	576	720	5
como	85	132	107	145	576	720	5
remanente	110	132	152	145	576	720	5
tiroideo	155	132	186	145	576	720	5
no	188	132	199	145	576	720	5
deseado.	201	132	236	145	576	720	5
Ocasionalmente	102	145	168	158	576	720	5
la	170	145	178	158	576	720	5
pirámide	180	145	217	158	576	720	5
de	220	145	229	158	576	720	5
Lalouette	232	145	270	158	576	720	5
se	273	145	281	158	576	720	5
continúa	85	157	120	171	576	720	5
hacia	122	157	143	171	576	720	5
la	146	157	152	171	576	720	5
base	155	157	172	171	576	720	5
de	174	157	184	171	576	720	5
la	186	157	193	171	576	720	5
lengua	195	157	221	171	576	720	5
por	223	157	237	171	576	720	5
un	240	157	250	171	576	720	5
cordón	252	157	281	171	576	720	5
más	85	170	101	184	576	720	5
o	104	170	109	184	576	720	5
menos	112	170	139	184	576	720	5
grueso	142	170	169	184	576	720	5
que	172	170	187	184	576	720	5
termina	190	170	222	184	576	720	5
en	224	170	234	184	576	720	5
el	237	170	244	184	576	720	5
foramen	247	170	281	184	576	720	5
caecum.	85	183	120	196	576	720	5
Ocurre	123	183	153	196	576	720	5
cuando	156	183	187	196	576	720	5
coinciden	190	183	232	196	576	720	5
pirámide	235	183	273	196	576	720	5
y	276	183	281	196	576	720	5
persistencia	85	195	132	209	576	720	5
de	134	195	144	209	576	720	5
conducto	146	195	184	209	576	720	5
tiro-gloso	186	195	225	209	576	720	5
(Figura	228	195	257	209	576	720	5
5).	259	195	270	209	576	720	5
circunstancia	295	94	347	107	576	720	5
la	348	94	355	107	576	720	5
exéresis	357	94	387	107	576	720	5
de	389	94	398	107	576	720	5
la	400	94	407	107	576	720	5
masa	408	94	429	107	576	720	5
lingual	430	94	457	107	576	720	5
conlleva	459	94	491	107	576	720	5
hipotiroidismo	295	106	355	119	576	720	5
yatrógeno.	357	106	399	119	576	720	5
Pueden	312	118	343	131	576	720	5
existir	346	118	372	131	576	720	5
otras	374	118	395	131	576	720	5
ectopias:	398	118	434	131	576	720	5
tiroides	437	118	468	131	576	720	5
torá-	471	118	491	131	576	720	5
cico,	295	130	314	143	576	720	5
tiroides	318	130	350	143	576	720	5
ectópico	353	130	389	143	576	720	5
independiente	392	130	452	143	576	720	5
cervical,	456	130	491	143	576	720	5
masas	295	142	319	155	576	720	5
tiroideas	321	142	355	155	576	720	5
en	356	142	366	155	576	720	5
otras	368	142	387	155	576	720	5
localizaciones.	389	142	446	155	576	720	5
Un	447	142	460	155	576	720	5
tiroides	461	142	491	155	576	720	5
ectópico	295	154	330	167	576	720	5
eutiroideo	333	154	376	167	576	720	5
y	379	154	383	167	576	720	5
sin	386	154	399	167	576	720	5
patología	402	154	440	167	576	720	5
activa	443	154	467	167	576	720	5
suele	470	154	491	167	576	720	5
pasar	295	166	316	179	576	720	5
desapercibido.	318	166	376	179	576	720	5
Si	378	166	385	179	576	720	5
el	387	166	394	179	576	720	5
tiroides	396	166	426	179	576	720	5
ectópico	428	166	461	179	576	720	5
padece	463	166	491	179	576	720	5
enfermedad	295	178	343	191	576	720	5
puede	345	178	370	191	576	720	5
acarrear	372	178	404	191	576	720	5
un	406	178	417	191	576	720	5
difícil	419	178	443	191	576	720	5
diagnóstico	445	178	491	191	576	720	5
y	295	190	300	203	576	720	5
un	302	190	313	203	576	720	5
complicado	315	190	362	203	576	720	5
estudio	364	190	393	203	576	720	5
de	395	190	405	203	576	720	5
localización.	407	190	457	203	576	720	5
VASCULARIZACIÓN	295	216	387	229	576	720	5
ARTERIAL	390	216	437	229	576	720	5
Figura	85	359	107	371	576	720	5
5.	109	359	114	371	576	720	5
Pirámide	116	359	147	371	576	720	5
de	148	359	156	371	576	720	5
Lalouette.	158	359	191	371	576	720	5
Se	193	359	200	371	576	720	5
observa	202	359	228	371	576	720	5
persistencia	230	359	269	371	576	720	5
del	271	359	281	371	576	720	5
conducto	85	369	117	381	576	720	5
tirogloso	119	369	149	381	576	720	5
de	151	369	159	381	576	720	5
Hiss	161	369	176	381	576	720	5
(flecha).	178	369	206	381	576	720	5
LOS	85	406	103	420	576	720	5
TIROIDES	105	406	150	420	576	720	5
ECTÓPICOS	152	406	207	420	576	720	5
Aunque	102	427	135	441	576	720	5
no	139	427	150	441	576	720	5
es	153	427	161	441	576	720	5
frecuente,	165	427	207	441	576	720	5
pueden	210	427	242	441	576	720	5
aparecer	245	427	281	441	576	720	5
lóbulos	85	440	114	453	576	720	5
tiroideos,	116	440	154	453	576	720	5
fuera	155	440	176	453	576	720	5
de	178	440	187	453	576	720	5
la	189	440	196	453	576	720	5
localización	198	440	245	453	576	720	5
típica	247	440	269	453	576	720	5
de	271	440	281	453	576	720	5
la	85	453	92	466	576	720	5
glándula,	94	453	130	466	576	720	5
generalmente	132	453	186	466	576	720	5
son	188	453	202	466	576	720	5
de	204	453	213	466	576	720	5
tamaño	215	453	245	466	576	720	5
discreto;	247	453	281	466	576	720	5
es	85	465	93	479	576	720	5
raro	95	465	112	479	576	720	5
que	114	465	129	479	576	720	5
estas	131	465	150	479	576	720	5
ectopias	152	465	184	479	576	720	5
coincidan	187	465	226	479	576	720	5
con	228	465	243	479	576	720	5
la	245	465	252	479	576	720	5
inexis-	254	465	281	479	576	720	5
tencia	85	478	108	492	576	720	5
de	110	478	119	492	576	720	5
un	121	478	131	492	576	720	5
tiroides	133	478	162	492	576	720	5
normal.	164	478	194	492	576	720	5
Pueden	196	478	225	492	576	720	5
detectarse	227	478	266	492	576	720	5
por	267	478	281	492	576	720	5
pruebas	85	491	117	504	576	720	5
de	119	491	128	504	576	720	5
imagen	131	491	160	504	576	720	5
(gammagrafia)	163	491	222	504	576	720	5
o	224	491	229	504	576	720	5
casualmente	231	491	281	504	576	720	5
durante	85	504	116	517	576	720	5
la	118	504	125	517	576	720	5
cirugía.	128	504	158	517	576	720	5
Es	102	516	111	530	576	720	5
muy	113	516	131	530	576	720	5
interesante	132	516	175	530	576	720	5
considerar	177	516	218	530	576	720	5
la	219	516	226	530	576	720	5
posible	228	516	256	530	576	720	5
apari-	258	516	281	530	576	720	5
ción	85	529	103	542	576	720	5
de	106	529	115	542	576	720	5
un	118	529	129	542	576	720	5
tiroides	132	529	163	542	576	720	5
lingual;	166	529	196	542	576	720	5
cuando	199	529	229	542	576	720	5
aparece	232	529	263	542	576	720	5
una	266	529	281	542	576	720	5
masa	85	542	106	555	576	720	5
de	109	542	118	555	576	720	5
características	121	542	178	555	576	720	5
benignas	180	542	216	555	576	720	5
en	219	542	229	555	576	720	5
la	232	542	239	555	576	720	5
base	241	542	259	555	576	720	5
de	262	542	271	555	576	720	5
la	274	542	281	555	576	720	5
lengua,	85	554	114	568	576	720	5
antes	117	554	138	568	576	720	5
de	140	554	150	568	576	720	5
su	153	554	162	568	576	720	5
extirpación	165	554	211	568	576	720	5
se	213	554	221	568	576	720	5
debe	224	554	243	568	576	720	5
compro-	246	554	281	568	576	720	5
bar	85	567	98	581	576	720	5
la	100	567	107	581	576	720	5
existencia	110	567	149	581	576	720	5
de	151	567	161	581	576	720	5
una	163	567	178	581	576	720	5
glándula	181	567	215	581	576	720	5
tiroides	217	567	248	581	576	720	5
cervical	250	567	281	581	576	720	5
normal.	85	580	117	593	576	720	5
Pues	119	580	137	593	576	720	5
si	139	580	146	593	576	720	5
se	148	580	156	593	576	720	5
trata	158	580	176	593	576	720	5
de	178	580	188	593	576	720	5
un	189	580	200	593	576	720	5
tiroides	202	580	232	593	576	720	5
lingual	234	580	262	593	576	720	5
y	264	580	268	593	576	720	5
no	270	580	281	593	576	720	5
hay	85	592	99	606	576	720	5
glándula	102	592	137	606	576	720	5
tiroides	140	592	171	606	576	720	5
típica	174	592	196	606	576	720	5
no	199	592	209	606	576	720	5
existe	212	592	235	606	576	720	5
otro	238	592	255	606	576	720	5
tejido	258	592	281	606	576	720	5
tiroideo	85	605	117	619	576	720	5
que	119	605	134	619	576	720	5
el	136	605	143	619	576	720	5
de	145	605	155	619	576	720	5
la	157	605	164	619	576	720	5
ectopia	166	605	195	619	576	720	5
en	197	605	207	619	576	720	5
la	209	605	216	619	576	720	5
lengua,	219	605	247	619	576	720	5
en	250	605	260	619	576	720	5
estas	262	605	281	619	576	720	5
Ediciones	85	638	118	649	576	720	5
Universidad	120	638	162	649	576	720	5
de	163	638	172	649	576	720	5
Salamanca	173	638	210	649	576	720	5
/	212	638	214	649	576	720	5
En	312	237	323	250	576	720	5
la	325	237	332	250	576	720	5
anatomía	334	237	370	250	576	720	5
quirúrgica	372	237	413	250	576	720	5
de	415	237	425	250	576	720	5
la	426	237	433	250	576	720	5
glándula	435	237	469	250	576	720	5
tiroi-	471	237	491	250	576	720	5
des	295	249	309	262	576	720	5
tiene	311	249	332	262	576	720	5
gran	335	249	353	262	576	720	5
importancia	356	249	406	262	576	720	5
el	409	249	416	262	576	720	5
conocimiento	419	249	476	262	576	720	5
del	479	249	491	262	576	720	5
aporte	295	261	322	274	576	720	5
arterial.	325	261	357	274	576	720	5
La	360	261	370	274	576	720	5
glándula	373	261	409	274	576	720	5
es	412	261	420	274	576	720	5
irrigada	423	261	456	274	576	720	5
por	459	261	473	274	576	720	5
dos	477	261	491	274	576	720	5
pedículos	295	273	334	286	576	720	5
arteriales,	336	273	375	286	576	720	5
uno	378	273	394	286	576	720	5
superior	396	273	430	286	576	720	5
y	432	273	437	286	576	720	5
otro	440	273	456	286	576	720	5
inferior.	459	273	491	286	576	720	5
Esta	295	285	313	298	576	720	5
vascularización	316	285	381	298	576	720	5
intensa	384	285	415	298	576	720	5
la	418	285	425	298	576	720	5
convierte	428	285	467	298	576	720	5
en	471	285	481	298	576	720	5
la	484	285	491	298	576	720	5
glándula	295	297	330	310	576	720	5
endocrina	332	297	373	310	576	720	5
con	375	297	390	310	576	720	5
más	392	297	408	310	576	720	5
activa	410	297	434	310	576	720	5
y	436	297	441	310	576	720	5
rica	443	297	458	310	576	720	5
circula-	460	297	491	310	576	720	5
ción	295	309	312	322	576	720	5
sanguínea.	315	309	357	322	576	720	5
La	312	321	322	334	576	720	5
distribución	324	321	373	334	576	720	5
arterial	375	321	404	334	576	720	5
tiene	406	321	426	334	576	720	5
unas	428	321	447	334	576	720	5
caracterís-	449	321	491	334	576	720	5
ticas	295	333	313	346	576	720	5
comunes:	315	333	354	346	576	720	5
•	295	345	299	358	576	720	5
Nacen	304	345	329	358	576	720	5
a	332	345	336	358	576	720	5
distancia	339	345	375	358	576	720	5
del	377	345	389	358	576	720	5
órgano	392	345	420	358	576	720	5
que	423	345	437	358	576	720	5
van	440	345	454	358	576	720	5
a	457	345	461	358	576	720	5
irrigar.	464	345	491	358	576	720	5
•	295	357	299	370	576	720	5
Tiene	304	357	326	370	576	720	5
todas	329	357	351	370	576	720	5
ellas	354	357	371	370	576	720	5
una	374	357	389	370	576	720	5
disposición	392	357	437	370	576	720	5
tortuosa	440	357	474	370	576	720	5
que	476	357	491	370	576	720	5
permite	304	369	335	382	576	720	5
un	338	369	348	382	576	720	5
alargamiento	351	369	403	382	576	720	5
durante	406	369	437	382	576	720	5
los	440	369	451	382	576	720	5
desplaza-	454	369	491	382	576	720	5
mientos	304	381	336	394	576	720	5
de	339	381	348	394	576	720	5
la	351	381	358	394	576	720	5
cabeza	361	381	388	394	576	720	5
y	391	381	395	394	576	720	5
cuello	398	381	422	394	576	720	5
y	425	381	430	394	576	720	5
ante	433	381	450	394	576	720	5
los	453	381	464	394	576	720	5
movi-	467	381	491	394	576	720	5
mientos	304	393	336	406	576	720	5
de	338	393	348	406	576	720	5
deglución.	350	393	392	406	576	720	5
•	295	405	299	418	576	720	5
Abordan	304	405	339	418	576	720	5
la	342	405	349	418	576	720	5
glándula	351	405	386	418	576	720	5
por	388	405	403	418	576	720	5
sus	405	405	418	418	576	720	5
polos	420	405	442	418	576	720	5
•	295	417	299	430	576	720	5
Los	304	417	318	430	576	720	5
sistemas	321	417	355	430	576	720	5
tiroideos	358	417	393	430	576	720	5
están	396	417	417	430	576	720	5
comunicados	420	417	474	430	576	720	5
por	477	417	491	430	576	720	5
medio	304	429	329	442	576	720	5
de	332	429	342	442	576	720	5
anastomosis	345	429	395	442	576	720	5
periféricas	398	429	440	442	576	720	5
e	443	429	448	442	576	720	5
intraglan-	451	429	491	442	576	720	5
dulares.	304	441	335	454	576	720	5
La	312	461	323	475	576	720	5
arteria	326	461	361	475	576	720	5
tiroidea	364	461	402	475	576	720	5
superior	405	461	444	475	576	720	5
es	447	461	455	475	576	720	5
rama	458	461	479	475	576	720	5
de	481	461	491	475	576	720	5
la	295	473	302	487	576	720	5
carótida	305	473	337	487	576	720	5
externa,	340	473	372	487	576	720	5
surge	374	473	396	487	576	720	5
de	398	473	408	487	576	720	5
ella	410	473	424	487	576	720	5
a	427	473	431	487	576	720	5
poca	434	473	453	487	576	720	5
distancia	455	473	491	487	576	720	5
de	295	485	305	499	576	720	5
la	307	485	313	499	576	720	5
bifurcación	315	485	361	499	576	720	5
carotídea	363	485	400	499	576	720	5
entre	401	485	422	499	576	720	5
el	424	485	431	499	576	720	5
borde	432	485	456	499	576	720	5
superior	458	485	491	499	576	720	5
del	295	497	307	511	576	720	5
cartílago	310	497	346	511	576	720	5
tiroides	348	497	379	511	576	720	5
y	382	497	387	511	576	720	5
el	390	497	396	511	576	720	5
asta	399	497	415	511	576	720	5
mayor	418	497	444	511	576	720	5
del	447	497	459	511	576	720	5
hioides	462	497	491	511	576	720	5
aplicada	295	509	328	523	576	720	5
a	330	509	334	523	576	720	5
la	336	509	343	523	576	720	5
membrana	345	509	389	523	576	720	5
tirohioidea,	391	509	437	523	576	720	5
después	439	509	471	523	576	720	5
da	473	509	482	523	576	720	5
el	484	509	491	523	576	720	5
ramo	295	521	316	535	576	720	5
arterial	318	521	346	535	576	720	5
laríngeo	348	521	380	535	576	720	5
superior,	381	521	416	535	576	720	5
se	417	521	425	535	576	720	5
acoda	427	521	450	535	576	720	5
formando	452	521	491	535	576	720	5
un	295	533	306	547	576	720	5
cayado,	307	533	336	547	576	720	5
camina	338	533	367	547	576	720	5
hacia	368	533	389	547	576	720	5
abajo	390	533	411	547	576	720	5
paralela	413	533	443	547	576	720	5
a	445	533	449	547	576	720	5
la	451	533	458	547	576	720	5
carótida	459	533	491	547	576	720	5
común	295	545	323	559	576	720	5
casi	326	545	341	559	576	720	5
vertical	344	545	373	559	576	720	5
entre	376	545	397	559	576	720	5
el	399	545	406	559	576	720	5
músculo	409	545	443	559	576	720	5
tirohioideo	446	545	491	559	576	720	5
por	295	557	309	571	576	720	5
dentro	312	557	339	571	576	720	5
y	342	557	347	571	576	720	5
el	350	557	357	571	576	720	5
vientre	360	557	388	571	576	720	5
anterior	391	557	423	571	576	720	5
del	426	557	439	571	576	720	5
omohioideo	442	557	491	571	576	720	5
por	295	569	309	583	576	720	5
fuera	312	569	333	583	576	720	5
hasta	336	569	357	583	576	720	5
llegar	360	569	383	583	576	720	5
al	386	569	393	583	576	720	5
polo	396	569	414	583	576	720	5
superior	417	569	451	583	576	720	5
donde	454	569	480	583	576	720	5
se	483	569	491	583	576	720	5
trifurca	295	581	325	595	576	720	5
(anterior	327	581	363	595	576	720	5
o	365	581	370	595	576	720	5
interna,	372	581	403	595	576	720	5
posterior	406	581	442	595	576	720	5
y	444	581	449	595	576	720	5
externa)	451	581	484	595	576	720	5
y	486	581	491	595	576	720	5
penetra	295	593	324	607	576	720	5
en	326	593	335	607	576	720	5
la	337	593	344	607	576	720	5
glándula	345	593	379	607	576	720	5
por	380	593	394	607	576	720	5
su	395	593	404	607	576	720	5
polo	406	593	423	607	576	720	5
superior.	424	593	458	607	576	720	5
La	460	593	469	607	576	720	5
rama	471	593	491	607	576	720	5
medial,	295	605	324	619	576	720	5
que	326	605	341	619	576	720	5
es	343	605	350	619	576	720	5
la	352	605	359	619	576	720	5
más	361	605	377	619	576	720	5
voluminosa,	379	605	427	619	576	720	5
se	429	605	437	619	576	720	5
une	439	605	454	619	576	720	5
a	456	605	460	619	576	720	5
la	462	605	469	619	576	720	5
rama	471	605	491	619	576	720	5
[	276	637	279	650	576	720	5
165	282	637	294	650	576	720	5
]	297	637	300	650	576	720	5
Rev.	387	638	401	649	576	720	5
ORL,	403	638	421	649	576	720	5
2020,	423	638	442	649	576	720	5
11,	443	638	454	649	576	720	5
2,	456	638	462	649	576	720	5
161-178	463	638	491	649	576	720	5
ANATOMÍA	134	59	182	72	576	720	6
QUIRÚRGICA	184	59	240	72	576	720	6
DE	242	59	254	72	576	720	6
LAS	256	59	272	72	576	720	6
GLÁNDULAS	274	59	327	72	576	720	6
TIROIDES	329	59	370	72	576	720	6
Y	372	59	378	72	576	720	6
PARATIROIDES	380	59	442	72	576	720	6
GIL	228	70	241	81	576	720	6
CARCEDO-SAÑUDO	243	70	318	81	576	720	6
E	320	70	324	81	576	720	6
ET	326	70	336	81	576	720	6
AL	338	70	348	81	576	720	6
homónima	85	94	131	107	576	720	6
contralateral	134	94	187	107	576	720	6
formando	190	94	232	107	576	720	6
una	235	94	250	107	576	720	6
arcada	254	94	281	107	576	720	6
arterial	85	106	114	119	576	720	6
supraítsmica.	116	106	168	119	576	720	6
Más	170	106	187	119	576	720	6
adelante	189	106	222	119	576	720	6
narraremos	224	106	270	119	576	720	6
su	272	106	281	119	576	720	6
relación	85	118	117	131	576	720	6
con	118	118	133	131	576	720	6
el	135	118	141	131	576	720	6
nervio	143	118	169	131	576	720	6
laríngeo	171	118	203	131	576	720	6
superior	205	118	238	131	576	720	6
(Figura	240	118	269	131	576	720	6
6).	271	118	281	131	576	720	6
Con	85	129	102	143	576	720	6
respecto	105	129	139	143	576	720	6
al	141	129	148	143	576	720	6
nacimiento	151	129	196	143	576	720	6
de	199	129	208	143	576	720	6
la	211	129	218	143	576	720	6
arteria	221	129	247	143	576	720	6
tiroidea	250	129	281	143	576	720	6
superior	85	141	119	155	576	720	6
nos	122	141	136	155	576	720	6
podemos	139	141	176	155	576	720	6
encontrar	179	141	218	155	576	720	6
4	221	141	225	155	576	720	6
tipos:	228	141	250	155	576	720	6
Tipo	253	141	272	155	576	720	6
I:	275	141	281	155	576	720	6
a	85	153	89	166	576	720	6
nivel	92	153	111	166	576	720	6
de	113	153	123	166	576	720	6
la	125	153	132	166	576	720	6
bifurcación	135	153	180	166	576	720	6
carotídea	183	153	219	166	576	720	6
(35%),	222	153	248	166	576	720	6
Tipo	250	153	269	166	576	720	6
II:	272	153	281	166	576	720	6
de	85	164	95	178	576	720	6
la	98	164	105	178	576	720	6
arteria	108	164	134	178	576	720	6
carótida	137	164	170	178	576	720	6
común	173	164	201	178	576	720	6
(14%),	204	164	230	178	576	720	6
Tipo	234	164	253	178	576	720	6
III:	256	164	268	178	576	720	6
de	271	164	281	178	576	720	6
la	85	176	92	189	576	720	6
arteria	94	176	121	189	576	720	6
carótida	123	176	155	189	576	720	6
externa	158	176	188	189	576	720	6
entre	190	176	210	189	576	720	6
el	213	176	219	189	576	720	6
borde	222	176	245	189	576	720	6
superior	247	176	281	189	576	720	6
del	85	187	97	201	576	720	6
cartílago	101	187	136	201	576	720	6
tiroides	140	187	170	201	576	720	6
y	174	187	178	201	576	720	6
borde	182	187	206	201	576	720	6
inferior	210	187	240	201	576	720	6
de	244	187	253	201	576	720	6
hueso	257	187	281	201	576	720	6
hioides	85	199	114	212	576	720	6
(47%),	118	199	144	212	576	720	6
y	148	199	152	212	576	720	6
Tipo	156	199	175	212	576	720	6
IV:	179	199	191	212	576	720	6
de	195	199	204	212	576	720	6
un	208	199	219	212	576	720	6
tronco	223	199	249	212	576	720	6
común	253	199	281	212	576	720	6
con	85	210	100	224	576	720	6
una	102	210	117	224	576	720	6
o	120	210	125	224	576	720	6
más	127	210	144	224	576	720	6
ramas	146	210	170	224	576	720	6
de	173	210	182	224	576	720	6
la	185	210	192	224	576	720	6
carótida	194	210	227	224	576	720	6
externa	229	210	259	224	576	720	6
(2%)	262	210	281	224	576	720	6
subdiviéndose	85	222	142	236	576	720	6
a	145	222	150	236	576	720	6
su	153	222	161	236	576	720	6
vez	164	222	177	236	576	720	6
en	180	222	190	236	576	720	6
Tipo	193	222	212	236	576	720	6
IVa	215	222	229	236	576	720	6
que	232	222	246	236	576	720	6
procede	249	222	281	236	576	720	6
del	85	234	97	247	576	720	6
tronco	99	234	126	247	576	720	6
tirolingual	128	234	170	247	576	720	6
(2%)	172	234	191	247	576	720	6
y	193	234	198	247	576	720	6
Tipo	200	234	219	247	576	720	6
IVb	221	234	236	247	576	720	6
que	238	234	253	247	576	720	6
proce-	255	234	281	247	576	720	6
de	85	245	95	259	576	720	6
del	97	245	109	259	576	720	6
tronco	111	245	138	259	576	720	6
tirolinguofacial	140	245	201	259	576	720	6
(<1%).	203	245	230	259	576	720	6
se	295	94	303	107	576	720	6
anastomosa	305	94	352	107	576	720	6
con	354	94	368	107	576	720	6
la	370	94	377	107	576	720	6
rama	379	94	400	107	576	720	6
posterior	402	94	438	107	576	720	6
de	440	94	449	107	576	720	6
la	451	94	458	107	576	720	6
tiroidea	460	94	491	107	576	720	6
superior	295	106	329	119	576	720	6
formando	331	106	371	119	576	720	6
la	373	106	380	119	576	720	6
arcada	383	106	409	119	576	720	6
marginal	412	106	448	119	576	720	6
de	450	106	460	119	576	720	6
Halster	462	106	491	119	576	720	6
y	295	117	300	131	576	720	6
Evans.	302	117	328	131	576	720	6
Y	330	117	336	131	576	720	6
su	338	117	347	131	576	720	6
rama	349	117	370	131	576	720	6
interna	372	117	401	131	576	720	6
se	403	117	411	131	576	720	6
desliza	413	117	440	131	576	720	6
entre	443	117	463	131	576	720	6
la	465	117	472	131	576	720	6
cara	474	117	491	131	576	720	6
interna	295	129	324	143	576	720	6
del	326	129	338	143	576	720	6
lóbulo	340	129	365	143	576	720	6
tiroideo	367	129	399	143	576	720	6
por	401	129	415	143	576	720	6
fuera	416	129	437	143	576	720	6
y	439	129	444	143	576	720	6
la	446	129	452	143	576	720	6
tráquea	454	129	485	143	576	720	6
y	486	129	491	143	576	720	6
esófago	295	141	324	154	576	720	6
por	326	141	339	154	576	720	6
dentro	341	141	367	154	576	720	6
dando	369	141	393	154	576	720	6
generalmente	395	141	447	154	576	720	6
una	449	141	464	154	576	720	6
ramita	466	141	491	154	576	720	6
para	295	153	313	166	576	720	6
la	315	153	322	166	576	720	6
glándula	324	153	359	166	576	720	6
paratiroides	361	153	409	166	576	720	6
inferior.	411	153	443	166	576	720	6
Figura	295	332	317	344	576	720	6
7.	320	332	326	344	576	720	6
En	329	332	339	344	576	720	6
esta	341	332	354	344	576	720	6
imagen	357	332	382	344	576	720	6
quirúrgica	385	332	421	344	576	720	6
se	424	332	431	344	576	720	6
observa	433	332	460	344	576	720	6
como	463	332	482	344	576	720	6
la	485	332	491	344	576	720	6
arteria	295	342	317	353	576	720	6
tiroidea	320	342	346	353	576	720	6
inferior	348	342	374	353	576	720	6
(se	376	342	386	353	576	720	6
ve	389	342	396	353	576	720	6
ligada)	398	342	422	353	576	720	6
discurre	424	342	452	353	576	720	6
por	454	342	466	353	576	720	6
debajo	468	342	491	353	576	720	6
del	295	352	305	363	576	720	6
nervio	307	352	329	363	576	720	6
recurrente	331	352	367	363	576	720	6
(25%).	369	352	391	363	576	720	6
Figura	85	424	107	435	576	720	6
6.	109	424	115	435	576	720	6
Pedículo	116	424	146	435	576	720	6
tiroideo	148	424	174	435	576	720	6
superior.	176	424	206	435	576	720	6
Se	208	424	215	435	576	720	6
muestra	217	424	244	435	576	720	6
(flecha)	246	424	272	435	576	720	6
su	273	424	281	435	576	720	6
íntima	85	433	107	445	576	720	6
relación	109	433	137	445	576	720	6
con	139	433	151	445	576	720	6
el	153	433	159	445	576	720	6
nervio	161	433	183	445	576	720	6
laríngeo	185	433	213	445	576	720	6
superior.	214	433	244	445	576	720	6
La	102	455	113	468	576	720	6
arteria	116	455	150	468	576	720	6
tiroidea	153	455	192	468	576	720	6
inferior	194	455	232	468	576	720	6
es	235	455	243	468	576	720	6
rama	245	455	266	468	576	720	6
del	269	455	281	468	576	720	6
tronco	85	466	112	480	576	720	6
tirobicervicoescapular	115	466	207	480	576	720	6
de	210	466	220	480	576	720	6
Farabeauf	223	466	263	480	576	720	6
que	266	466	281	480	576	720	6
surge	85	478	106	491	576	720	6
de	108	478	117	491	576	720	6
la	119	478	125	491	576	720	6
subclavia.	127	478	165	491	576	720	6
Asciende	167	478	202	491	576	720	6
por	204	478	218	491	576	720	6
ambos	220	478	245	491	576	720	6
lados	247	478	267	491	576	720	6
del	269	478	281	491	576	720	6
cuello	85	489	109	503	576	720	6
y	111	489	116	503	576	720	6
en	118	489	128	503	576	720	6
su	130	489	139	503	576	720	6
trayecto	141	489	173	503	576	720	6
ascendente	175	489	219	503	576	720	6
se	222	489	230	503	576	720	6
han	232	489	247	503	576	720	6
descrito	249	489	281	503	576	720	6
hasta	85	501	106	515	576	720	6
12	109	501	119	515	576	720	6
ramas	122	501	146	515	576	720	6
musculares,	149	501	197	515	576	720	6
vertebrales,	200	501	246	515	576	720	6
esofági-	249	501	281	515	576	720	6
cas,	85	513	100	526	576	720	6
traqueales	102	513	143	526	576	720	6
y	146	513	150	526	576	720	6
laríngeas	153	513	188	526	576	720	6
dispuestas	191	513	232	526	576	720	6
en	235	513	244	526	576	720	6
escalera.	247	513	281	526	576	720	6
Tiene	85	524	108	538	576	720	6
una	110	524	125	538	576	720	6
relación	127	524	159	538	576	720	6
quirúrgica	161	524	203	538	576	720	6
fundamental	204	524	256	538	576	720	6
con	258	524	272	538	576	720	6
el	274	524	281	538	576	720	6
recurrente	85	536	127	549	576	720	6
de	130	536	139	549	576	720	6
la	142	536	149	549	576	720	6
que	152	536	166	549	576	720	6
hablaremos	169	536	216	549	576	720	6
al	218	536	225	549	576	720	6
tratar	228	536	251	549	576	720	6
de	253	536	263	549	576	720	6
este	266	536	281	549	576	720	6
nervio	85	547	113	561	576	720	6
(Figura	116	547	147	561	576	720	6
7).	150	547	161	561	576	720	6
Es	165	547	174	561	576	720	6
importante	178	547	225	561	576	720	6
conocer	228	547	262	561	576	720	6
una	265	547	281	561	576	720	6
rama	85	559	106	572	576	720	6
terminal	108	559	142	572	576	720	6
inferior,	144	559	176	572	576	720	6
generalmente	178	559	232	572	576	720	6
delgada	234	559	265	572	576	720	6
que	266	559	281	572	576	720	6
sigue	85	570	106	584	576	720	6
el	108	570	115	584	576	720	6
borde	118	570	141	584	576	720	6
inferior	143	570	174	584	576	720	6
del	176	570	188	584	576	720	6
itsmo	191	570	214	584	576	720	6
y	216	570	221	584	576	720	6
se	223	570	231	584	576	720	6
anastomosa	234	570	281	584	576	720	6
con	85	582	100	596	576	720	6
la	103	582	110	596	576	720	6
contralateral	113	582	165	596	576	720	6
formando	168	582	208	596	576	720	6
la	211	582	219	596	576	720	6
arcada	221	582	248	596	576	720	6
arterial	251	582	281	596	576	720	6
subítsmica.	85	594	130	607	576	720	6
La	132	594	142	607	576	720	6
rama	144	594	165	607	576	720	6
posterior	167	594	203	607	576	720	6
que	206	594	220	607	576	720	6
es	222	594	230	607	576	720	6
la	233	594	239	607	576	720	6
más	242	594	258	607	576	720	6
volu-	260	594	281	607	576	720	6
minosa	85	605	115	619	576	720	6
asciende	117	605	151	619	576	720	6
por	153	605	167	619	576	720	6
la	169	605	176	619	576	720	6
cara	178	605	194	619	576	720	6
posterior	196	605	233	619	576	720	6
del	235	605	247	619	576	720	6
lóbulo	249	605	274	619	576	720	6
y	276	605	281	619	576	720	6
Ediciones	85	638	118	649	576	720	6
Universidad	120	638	162	649	576	720	6
de	163	638	172	649	576	720	6
Salamanca	173	638	210	649	576	720	6
/	212	638	214	649	576	720	6
La	312	374	324	387	576	720	6
arteria	328	374	364	387	576	720	6
tiroidea	368	374	410	387	576	720	6
media,	414	374	444	387	576	720	6
arteria	448	374	477	387	576	720	6
de	481	374	491	387	576	720	6
Neubauer	295	386	333	400	576	720	6
o	335	386	340	400	576	720	6
arteria	341	386	367	400	576	720	6
accesoria	368	386	404	400	576	720	6
es	405	386	413	400	576	720	6
una	415	386	429	400	576	720	6
pequeña	431	386	464	400	576	720	6
arteria	466	386	491	400	576	720	6
inconstante	295	398	341	412	576	720	6
(0.4%-16.9%)	342	398	396	412	576	720	6
de	398	398	407	412	576	720	6
predominio	409	398	456	412	576	720	6
derecho.	457	398	491	412	576	720	6
Excepcionalmente	295	411	371	424	576	720	6
pude	374	411	394	424	576	720	6
ser	397	411	409	424	576	720	6
doble.	412	411	437	424	576	720	6
Su	440	411	450	424	576	720	6
origen	453	411	480	424	576	720	6
es	483	411	491	424	576	720	6
variable,	295	423	327	436	576	720	6
siendo	329	423	354	436	576	720	6
más	356	423	372	436	576	720	6
frecuente	373	423	409	436	576	720	6
rama	411	423	431	436	576	720	6
del	432	423	444	436	576	720	6
tronco	446	423	471	436	576	720	6
arte-	473	423	491	436	576	720	6
rial	295	435	308	449	576	720	6
braquiocefálico	310	435	368	449	576	720	6
(43.3%-55.5%),	370	435	428	449	576	720	6
directamente	430	435	480	449	576	720	6
de	482	435	491	449	576	720	6
la	295	447	302	461	576	720	6
carótida	304	447	335	461	576	720	6
común	337	447	364	461	576	720	6
(17.7%-27.7%)	366	447	423	461	576	720	6
y	425	447	430	461	576	720	6
del	431	447	443	461	576	720	6
arco	445	447	462	461	576	720	6
aórtico	463	447	491	461	576	720	6
(16.5%-24.4%).	295	460	356	473	576	720	6
En	358	460	369	473	576	720	6
los	372	460	383	473	576	720	6
casos	385	460	406	473	576	720	6
en	408	460	418	473	576	720	6
los	420	460	432	473	576	720	6
que	434	460	448	473	576	720	6
exista	451	460	473	473	576	720	6
esta	476	460	491	473	576	720	6
arteria	295	472	321	486	576	720	6
puede	323	472	347	486	576	720	6
ser	349	472	360	486	576	720	6
un	362	472	373	486	576	720	6
obstáculo	375	472	413	486	576	720	6
y	414	472	419	486	576	720	6
su	421	472	430	486	576	720	6
existencia	432	472	470	486	576	720	6
debe	472	472	491	486	576	720	6
ser	295	484	307	498	576	720	6
tenida	309	484	334	498	576	720	6
en	336	484	346	498	576	720	6
cuenta	348	484	374	498	576	720	6
en	377	484	386	498	576	720	6
la	388	484	395	498	576	720	6
cirugía	398	484	425	498	576	720	6
tiroidea.	427	484	460	498	576	720	6
VASCULARIZACIÓN	295	511	387	524	576	720	6
VENOSA	390	511	430	524	576	720	6
El	312	532	320	545	576	720	6
drenaje	323	532	354	545	576	720	6
venoso	357	532	385	545	576	720	6
de	388	532	398	545	576	720	6
la	401	532	408	545	576	720	6
glándula	411	532	446	545	576	720	6
tiroides	449	532	480	545	576	720	6
es	483	532	491	545	576	720	6
sumamente	295	544	341	557	576	720	6
variable.	344	544	378	557	576	720	6
La	381	544	391	557	576	720	6
glándula	393	544	428	557	576	720	6
vacía	431	544	451	557	576	720	6
su	454	544	463	557	576	720	6
aporte	465	544	491	557	576	720	6
sanguíneo	295	556	336	570	576	720	6
a	338	556	343	570	576	720	6
través	345	556	368	570	576	720	6
de	371	556	380	570	576	720	6
un	382	556	393	570	576	720	6
plexo	395	556	417	570	576	720	6
venoso	419	556	447	570	576	720	6
superficial	450	556	491	570	576	720	6
(plexo	295	568	320	582	576	720	6
venoso	321	568	349	582	576	720	6
superficial	350	568	391	582	576	720	6
tiroideo	392	568	423	582	576	720	6
impar)	425	568	452	582	576	720	6
que	453	568	468	582	576	720	6
cubre	469	568	491	582	576	720	6
la	295	581	302	594	576	720	6
totalidad	304	581	340	594	576	720	6
de	342	581	352	594	576	720	6
su	354	581	363	594	576	720	6
estructura.	365	581	408	594	576	720	6
Ramas	312	593	339	606	576	720	6
superiores	342	593	383	606	576	720	6
de	386	593	396	606	576	720	6
este	398	593	414	606	576	720	6
plexo	416	593	438	606	576	720	6
desembocan	441	593	491	606	576	720	6
en	295	605	305	619	576	720	6
la	307	605	314	619	576	720	6
vena	316	605	334	619	576	720	6
tiroidea	336	605	367	619	576	720	6
superior;	369	605	405	619	576	720	6
vena	407	605	425	619	576	720	6
que	428	605	442	619	576	720	6
es	444	605	452	619	576	720	6
de	454	605	464	619	576	720	6
escaso	466	605	491	619	576	720	6
[	276	637	279	650	576	720	6
166	282	637	294	650	576	720	6
]	297	637	300	650	576	720	6
Rev.	387	638	401	649	576	720	6
ORL,	403	638	421	649	576	720	6
2020,	423	638	442	649	576	720	6
11,	443	638	454	649	576	720	6
2,	456	638	462	649	576	720	6
161-178	463	638	491	649	576	720	6
ANATOMÍA	134	59	182	72	576	720	7
QUIRÚRGICA	184	59	240	72	576	720	7
DE	242	59	254	72	576	720	7
LAS	256	59	272	72	576	720	7
GLÁNDULAS	274	59	327	72	576	720	7
TIROIDES	329	59	370	72	576	720	7
Y	372	59	378	72	576	720	7
PARATIROIDES	380	59	442	72	576	720	7
GIL	228	70	241	81	576	720	7
CARCEDO-SAÑUDO	243	70	318	81	576	720	7
E	320	70	324	81	576	720	7
ET	326	70	336	81	576	720	7
AL	338	70	348	81	576	720	7
calibre,	85	94	113	107	576	720	7
sale	115	94	130	107	576	720	7
por	131	94	145	107	576	720	7
el	147	94	154	107	576	720	7
polo	155	94	173	107	576	720	7
superior	175	94	208	107	576	720	7
del	209	94	221	107	576	720	7
lóbulo	223	94	248	107	576	720	7
y	250	94	254	107	576	720	7
acom-	256	94	281	107	576	720	7
paña	85	106	104	120	576	720	7
a	106	106	110	120	576	720	7
la	112	106	118	120	576	720	7
arteria	120	106	145	120	576	720	7
tiroidea	147	106	177	120	576	720	7
superior	178	106	210	120	576	720	7
formando	212	106	251	120	576	720	7
el	252	106	259	120	576	720	7
pedí-	261	106	281	120	576	720	7
culo	85	118	102	132	576	720	7
vascular	104	118	135	132	576	720	7
superior	137	118	170	132	576	720	7
de	171	118	181	132	576	720	7
la	182	118	189	132	576	720	7
glándula.	191	118	226	132	576	720	7
Esta	228	118	244	132	576	720	7
vena	246	118	264	132	576	720	7
va	266	118	275	132	576	720	7
a	277	118	281	132	576	720	7
verter	85	131	108	144	576	720	7
en	110	131	120	144	576	720	7
la	121	131	128	144	576	720	7
yugular	130	131	160	144	576	720	7
interna.	162	131	192	144	576	720	7
Este	194	131	210	144	576	720	7
pedículo	212	131	246	144	576	720	7
superior	248	131	281	144	576	720	7
se	85	143	93	156	576	720	7
liga	95	143	109	156	576	720	7
para	112	143	129	156	576	720	7
lograr	131	143	155	156	576	720	7
la	157	143	164	156	576	720	7
disección	167	143	204	156	576	720	7
del	206	143	218	156	576	720	7
polo	220	143	238	156	576	720	7
superior.	240	143	275	156	576	720	7
Las	102	155	116	169	576	720	7
venas	118	155	140	169	576	720	7
tiroideas	142	155	177	169	576	720	7
medias	179	155	207	169	576	720	7
(Figura	210	155	239	169	576	720	7
8),	241	155	252	169	576	720	7
una	254	155	269	169	576	720	7
en	271	155	281	169	576	720	7
cada	85	167	104	181	576	720	7
lóbulo	107	167	133	181	576	720	7
tiroideo,	136	167	171	181	576	720	7
son	174	167	189	181	576	720	7
de	192	167	202	181	576	720	7
calibre	205	167	232	181	576	720	7
muy	236	167	254	181	576	720	7
varia-	257	167	281	181	576	720	7
ble,	85	180	100	193	576	720	7
surgen	103	180	130	193	576	720	7
del	133	180	146	193	576	720	7
plexo	149	180	171	193	576	720	7
tiroideo	174	180	207	193	576	720	7
impar	210	180	235	193	576	720	7
y	238	180	242	193	576	720	7
de	245	180	255	193	576	720	7
venas	258	180	281	193	576	720	7
intraparenquimatosas.	85	192	175	205	576	720	7
Estos	178	192	199	205	576	720	7
vasos	202	192	224	205	576	720	7
se	226	192	234	205	576	720	7
separan	237	192	269	205	576	720	7
de	271	192	281	205	576	720	7
los	85	204	96	218	576	720	7
lóbulos	99	204	128	218	576	720	7
por	131	204	145	218	576	720	7
su	148	204	157	218	576	720	7
borde	160	204	183	218	576	720	7
lateral.	186	204	213	218	576	720	7
La	216	204	226	218	576	720	7
vena	228	204	247	218	576	720	7
tiroidea	250	204	281	218	576	720	7
media	85	216	110	230	576	720	7
es	112	216	119	230	576	720	7
un	121	216	132	230	576	720	7
vaso	134	216	152	230	576	720	7
importante	154	216	198	230	576	720	7
en	200	216	210	230	576	720	7
cirugía,	211	216	241	230	576	720	7
pues	243	216	262	230	576	720	7
para	263	216	281	230	576	720	7
disecar	85	229	112	242	576	720	7
y	114	229	118	242	576	720	7
voltear	120	229	146	242	576	720	7
el	148	229	154	242	576	720	7
lóbulo	156	229	181	242	576	720	7
tiroideo	182	229	213	242	576	720	7
es	214	229	222	242	576	720	7
imprescindible	224	229	281	242	576	720	7
su	85	241	94	254	576	720	7
ligadura.	96	241	131	254	576	720	7
Son	133	241	149	254	576	720	7
venas	151	241	173	254	576	720	7
muy	175	241	193	254	576	720	7
frágiles	195	241	224	254	576	720	7
y	226	241	230	254	576	720	7
sangran	233	241	264	254	576	720	7
con	266	241	281	254	576	720	7
facilidad.	85	253	122	267	576	720	7
Van	123	253	139	267	576	720	7
a	141	253	146	267	576	720	7
desembocar	147	253	195	267	576	720	7
en	197	253	207	267	576	720	7
la	209	253	216	267	576	720	7
yugular	218	253	248	267	576	720	7
interna.	250	253	281	267	576	720	7
Figura	85	416	108	428	576	720	7
8.	111	416	117	428	576	720	7
Se	120	416	128	428	576	720	7
observa	131	416	158	428	576	720	7
una	161	416	175	428	576	720	7
vena	178	416	194	428	576	720	7
tiroidea	197	416	224	428	576	720	7
que	227	416	240	428	576	720	7
dificulta	243	416	272	428	576	720	7
la	275	416	281	428	576	720	7
disección	85	426	117	438	576	720	7
antero-lateral	118	426	163	438	576	720	7
del	165	426	175	438	576	720	7
lóbulo	177	426	198	438	576	720	7
tiroideo.	200	426	228	438	576	720	7
Estas	230	426	247	438	576	720	7
venas	249	426	267	438	576	720	7
son	269	426	281	438	576	720	7
frágiles	85	436	110	447	576	720	7
y	112	436	116	447	576	720	7
sangran	117	436	144	447	576	720	7
con	146	436	159	447	576	720	7
facilidad.	161	436	192	447	576	720	7
El	102	458	110	471	576	720	7
más	112	458	128	471	576	720	7
importante	130	458	174	471	576	720	7
drenaje	175	458	205	471	576	720	7
venoso	206	458	234	471	576	720	7
de	236	458	245	471	576	720	7
la	247	458	254	471	576	720	7
región	256	458	281	471	576	720	7
tiroidea	85	470	117	484	576	720	7
tiene	121	470	141	484	576	720	7
lugar	144	470	165	484	576	720	7
por	169	470	183	484	576	720	7
la	186	470	193	484	576	720	7
parte	196	470	218	484	576	720	7
caudal-ventral	221	470	281	484	576	720	7
(antero-inferior)	85	483	151	496	576	720	7
a	153	483	158	496	576	720	7
través	160	483	184	496	576	720	7
del	186	483	198	496	576	720	7
plexo	201	483	222	496	576	720	7
venoso	225	483	253	496	576	720	7
super-	256	483	281	496	576	720	7
ficial	85	495	104	508	576	720	7
tiroideo	107	495	138	508	576	720	7
impar.	141	495	166	508	576	720	7
El	169	495	177	508	576	720	7
plexo,	180	495	203	508	576	720	7
en	206	495	215	508	576	720	7
el	218	495	225	508	576	720	7
istmo	227	495	250	508	576	720	7
y	252	495	257	508	576	720	7
sobre	260	495	281	508	576	720	7
todo	85	507	103	521	576	720	7
en	105	507	114	521	576	720	7
las	116	507	126	521	576	720	7
zonas	128	507	150	521	576	720	7
medias	152	507	179	521	576	720	7
e	181	507	185	521	576	720	7
inferiores	187	507	224	521	576	720	7
de	226	507	235	521	576	720	7
la	237	507	244	521	576	720	7
glándula,	245	507	281	521	576	720	7
es	85	519	93	533	576	720	7
intrincado	95	519	136	533	576	720	7
en	138	519	147	533	576	720	7
sí	149	519	156	533	576	720	7
mismo	157	519	185	533	576	720	7
y	187	519	191	533	576	720	7
además	193	519	223	533	576	720	7
se	225	519	232	533	576	720	7
imbrica	234	519	265	533	576	720	7
con	266	519	281	533	576	720	7
ramos	85	532	110	545	576	720	7
venosos	113	532	145	545	576	720	7
pretraqueales.	148	532	204	545	576	720	7
Del	207	532	221	545	576	720	7
plexo,	224	532	248	545	576	720	7
caudal-	251	532	281	545	576	720	7
mente,	85	544	111	557	576	720	7
se	113	544	121	557	576	720	7
forman	123	544	152	557	576	720	7
dos	153	544	167	557	576	720	7
o	169	544	174	557	576	720	7
tres	176	544	190	557	576	720	7
vasos	191	544	212	557	576	720	7
venosos,	214	544	247	557	576	720	7
general-	249	544	281	557	576	720	7
mente	85	556	109	570	576	720	7
ya	111	556	119	570	576	720	7
separados	121	556	159	570	576	720	7
del	160	556	172	570	576	720	7
borde	173	556	196	570	576	720	7
inferior	197	556	226	570	576	720	7
de	228	556	237	570	576	720	7
los	239	556	249	570	576	720	7
lóbulos;	251	556	281	570	576	720	7
son	85	568	99	582	576	720	7
las	102	568	112	582	576	720	7
venas	115	568	137	582	576	720	7
tiroideas	140	568	174	582	576	720	7
inferiores	177	568	215	582	576	720	7
en	218	568	227	582	576	720	7
número	230	568	261	582	576	720	7
de	264	568	273	582	576	720	7
1	276	568	281	582	576	720	7
a	85	581	89	594	576	720	7
5	92	581	96	594	576	720	7
que,	99	581	115	594	576	720	7
en	118	581	127	594	576	720	7
la	130	581	137	594	576	720	7
mayoría	139	581	171	594	576	720	7
de	174	581	183	594	576	720	7
los	185	581	197	594	576	720	7
casos	199	581	220	594	576	720	7
van	222	581	236	594	576	720	7
a	239	581	243	594	576	720	7
drenar	245	581	272	594	576	720	7
al	274	581	281	594	576	720	7
tronco	85	593	111	606	576	720	7
venoso	114	593	142	606	576	720	7
braquiocefálico	145	593	206	606	576	720	7
izquierdo,	209	593	249	606	576	720	7
aunque	252	593	281	606	576	720	7
alguna	85	605	112	619	576	720	7
puede	114	605	138	619	576	720	7
ir	140	605	146	619	576	720	7
a	149	605	153	619	576	720	7
la	155	605	162	619	576	720	7
yugular	164	605	195	619	576	720	7
interna.	197	605	228	619	576	720	7
Ediciones	85	638	118	649	576	720	7
Universidad	120	638	162	649	576	720	7
de	163	638	172	649	576	720	7
Salamanca	173	638	210	649	576	720	7
/	212	638	214	649	576	720	7
VARIANTES	295	94	350	107	576	720	7
DE	353	94	366	107	576	720	7
LA	370	94	382	107	576	720	7
ANATOMÍA	386	94	440	107	576	720	7
ARTERIAL	443	94	491	107	576	720	7
IMPORTANTES	295	107	364	120	576	720	7
EN	366	107	379	120	576	720	7
CIRUGÍA	382	107	423	120	576	720	7
TIROIDEA	425	107	472	120	576	720	7
En	312	129	323	142	576	720	7
la	325	129	332	142	576	720	7
anatomía	333	129	370	142	576	720	7
normal	372	129	401	142	576	720	7
de	402	129	412	142	576	720	7
los	413	129	425	142	576	720	7
troncos	426	129	456	142	576	720	7
supraór-	458	129	491	142	576	720	7
ticos,	295	142	316	155	576	720	7
de	317	142	327	155	576	720	7
la	328	142	335	155	576	720	7
derecha	337	142	367	155	576	720	7
del	369	142	381	155	576	720	7
cayado	382	142	410	155	576	720	7
sale	411	142	426	155	576	720	7
el	427	142	434	155	576	720	7
tronco	436	142	461	155	576	720	7
arterial	463	142	491	155	576	720	7
braquiocefálico,	295	155	357	169	576	720	7
del	358	155	370	169	576	720	7
que	372	155	386	169	576	720	7
surgen	388	155	414	169	576	720	7
carótida	416	155	447	169	576	720	7
y	449	155	454	169	576	720	7
subclavia	455	155	491	169	576	720	7
derechas.	295	168	331	182	576	720	7
El	333	168	341	182	576	720	7
tronco	342	168	368	182	576	720	7
arterial	370	168	398	182	576	720	7
braquiocefálico	399	168	459	182	576	720	7
no	460	168	471	182	576	720	7
debe	472	168	491	182	576	720	7
sobrepasar	295	182	338	195	576	720	7
el	340	182	347	195	576	720	7
límite	349	182	372	195	576	720	7
que	375	182	389	195	576	720	7
supone	391	182	420	195	576	720	7
la	422	182	429	195	576	720	7
clavícula.	431	182	469	195	576	720	7
En	471	182	482	195	576	720	7
la	484	182	491	195	576	720	7
izquierda	295	195	332	208	576	720	7
carótida	334	195	366	208	576	720	7
y	368	195	372	208	576	720	7
subclavia	374	195	410	208	576	720	7
nacen,	412	195	438	208	576	720	7
directamente	439	195	491	208	576	720	7
por	295	208	309	222	576	720	7
separado,	311	208	349	222	576	720	7
del	352	208	364	222	576	720	7
cayado	366	208	394	222	576	720	7
aórtico.	396	208	426	222	576	720	7
La	312	221	323	235	576	720	7
llamada	327	221	362	235	576	720	7
arteria	366	221	395	235	576	720	7
innominada	400	221	454	235	576	720	7
(tronco	458	221	491	235	576	720	7
braquiocefálico	295	235	362	248	576	720	7
aberrante)	365	235	410	248	576	720	7
(Figura	413	235	445	248	576	720	7
9),	449	235	460	248	576	720	7
es	463	235	472	248	576	720	7
una	475	235	491	248	576	720	7
anomalía	295	248	332	261	576	720	7
en	334	248	344	261	576	720	7
la	346	248	353	261	576	720	7
que	355	248	370	261	576	720	7
el	372	248	379	261	576	720	7
tronco	381	248	407	261	576	720	7
arterial	409	248	438	261	576	720	7
braquiocefá-	440	248	491	261	576	720	7
lico,	295	261	312	275	576	720	7
en	314	261	323	275	576	720	7
vez	326	261	339	275	576	720	7
de	341	261	350	275	576	720	7
quedar	352	261	380	275	576	720	7
oculto	382	261	408	275	576	720	7
detrás	410	261	434	275	576	720	7
de	436	261	446	275	576	720	7
la	448	261	455	275	576	720	7
articula-	457	261	491	275	576	720	7
ción	295	274	313	288	576	720	7
esternoclavicular	315	274	384	288	576	720	7
derecha,	387	274	420	288	576	720	7
asciende	423	274	458	288	576	720	7
hasta	460	274	481	288	576	720	7
el	484	274	491	288	576	720	7
cuello	295	288	319	301	576	720	7
[16];	321	288	339	301	576	720	7
puede	341	288	365	301	576	720	7
introducirse	367	288	416	301	576	720	7
mucho	417	288	445	301	576	720	7
en	447	288	457	301	576	720	7
el	459	288	465	301	576	720	7
cuello	467	288	491	301	576	720	7
llegando	295	301	329	314	576	720	7
a	331	301	335	314	576	720	7
ocultar	337	301	365	314	576	720	7
la	367	301	374	314	576	720	7
región	376	301	401	314	576	720	7
traqueoesofágicoglan-	403	301	491	314	576	720	7
dular	295	314	316	328	576	720	7
o	319	314	324	328	576	720	7
simplemente	326	314	378	328	576	720	7
insinuarse	380	314	421	328	576	720	7
por	424	314	438	328	576	720	7
encima	440	314	469	328	576	720	7
de	472	314	481	328	576	720	7
la	484	314	491	328	576	720	7
clavícula.	295	327	333	341	576	720	7
Es	335	327	345	341	576	720	7
una	348	327	363	341	576	720	7
anomalía	366	327	403	341	576	720	7
no	406	327	416	341	576	720	7
frecuente,	419	327	459	341	576	720	7
pero	462	327	480	341	576	720	7
es	483	327	491	341	576	720	7
fundamental	295	341	344	354	576	720	7
conocerla	346	341	383	354	576	720	7
cuando	385	341	413	354	576	720	7
se	415	341	423	354	576	720	7
emprende	424	341	463	354	576	720	7
cirugía	464	341	491	354	576	720	7
cervical	295	354	328	367	576	720	7
anterior	331	354	364	367	576	720	7
(glandular,	367	354	412	367	576	720	7
traqueal,	415	354	452	367	576	720	7
laríngea,	455	354	491	367	576	720	7
ganglionar…).	295	367	353	381	576	720	7
Podemos	312	380	349	394	576	720	7
encontrar	351	380	390	394	576	720	7
variaciones	392	380	437	394	576	720	7
en	439	380	448	394	576	720	7
el	450	380	457	394	576	720	7
trayecto	459	380	491	394	576	720	7
de	295	394	305	407	576	720	7
la	307	394	314	407	576	720	7
arteria	316	394	342	407	576	720	7
carótida	345	394	377	407	576	720	7
común.	379	394	410	407	576	720	7
Las	312	407	326	420	576	720	7
arterias	328	407	358	420	576	720	7
carótida	360	407	393	420	576	720	7
común,	395	407	425	420	576	720	7
externa,	428	407	460	420	576	720	7
interna	462	407	491	420	576	720	7
y	295	420	300	434	576	720	7
todas	302	420	323	434	576	720	7
sus	325	420	338	434	576	720	7
ramas	340	420	364	434	576	720	7
son	366	420	380	434	576	720	7
muy	382	420	400	434	576	720	7
fiables,	402	420	429	434	576	720	7
mantienen	431	420	474	434	576	720	7
casi	476	420	491	434	576	720	7
siempre	295	433	326	447	576	720	7
un	328	433	339	447	576	720	7
trayecto	341	433	372	447	576	720	7
fijo	374	433	387	447	576	720	7
bien	389	433	406	447	576	720	7
conocido.	408	433	446	447	576	720	7
Ocasional-	448	433	491	447	576	720	7
mente	295	446	320	460	576	720	7
pueden	323	446	353	460	576	720	7
tener	355	446	376	460	576	720	7
pequeñas	379	446	416	460	576	720	7
alteraciones	419	446	467	460	576	720	7
en	470	446	479	460	576	720	7
su	482	446	491	460	576	720	7
trayecto;	295	460	328	473	576	720	7
en	330	460	340	473	576	720	7
la	341	460	348	473	576	720	7
cirugía	350	460	377	473	576	720	7
tiroidea	378	460	408	473	576	720	7
hay	410	460	424	473	576	720	7
que	425	460	440	473	576	720	7
apreciar	441	460	472	473	576	720	7
bien	474	460	491	473	576	720	7
la	295	473	302	486	576	720	7
distancia	303	473	338	486	576	720	7
que	339	473	354	486	576	720	7
separa	355	473	380	486	576	720	7
el	382	473	388	486	576	720	7
borde	390	473	412	486	576	720	7
lateral	414	473	438	486	576	720	7
de	439	473	449	486	576	720	7
los	450	473	461	486	576	720	7
lóbulos	463	473	491	486	576	720	7
del	295	486	307	500	576	720	7
eje	310	486	321	500	576	720	7
yugulo-carotídeo,	323	486	394	500	576	720	7
lo	397	486	404	500	576	720	7
que	407	486	421	500	576	720	7
generalmente	424	486	478	500	576	720	7
no	480	486	491	500	576	720	7
ofrece	295	499	319	513	576	720	7
mayor	322	499	347	513	576	720	7
dificultad.	350	499	390	513	576	720	7
Excepcionalmente	312	513	394	526	576	720	7
una	398	513	414	526	576	720	7
malformación	419	513	482	526	576	720	7
o	486	513	491	526	576	720	7
anomalía	295	526	334	539	576	720	7
carotídea	337	526	375	539	576	720	7
puede	378	526	404	539	576	720	7
complicar	407	526	448	539	576	720	7
la	452	526	459	539	576	720	7
cirugía	462	526	491	539	576	720	7
tiroidea:	295	539	328	553	576	720	7
kinking,	331	539	362	553	576	720	7
aneurismas	365	539	411	553	576	720	7
o	414	539	419	553	576	720	7
alteraciones	421	539	469	553	576	720	7
en	472	539	481	553	576	720	7
el	484	539	491	553	576	720	7
trayecto	295	552	328	566	576	720	7
de	331	552	341	566	576	720	7
la	344	552	351	566	576	720	7
arteria	354	552	381	566	576	720	7
pueden	384	552	415	566	576	720	7
aparecer	418	552	453	566	576	720	7
inopina-	456	552	491	566	576	720	7
damente.	295	566	332	579	576	720	7
Mostramos	335	566	381	579	576	720	7
la	384	566	391	579	576	720	7
imagen	394	566	424	579	576	720	7
de	427	566	437	579	576	720	7
una	440	566	455	579	576	720	7
carótida	458	566	491	579	576	720	7
común	295	579	324	592	576	720	7
derecha	327	579	360	592	576	720	7
cruzando	364	579	403	592	576	720	7
la	407	579	414	592	576	720	7
tráquea	417	579	449	592	576	720	7
(como	452	579	479	592	576	720	7
se	483	579	491	592	576	720	7
puede	295	592	320	606	576	720	7
apreciar	324	592	357	606	576	720	7
la	361	592	368	606	576	720	7
foto	371	592	388	606	576	720	7
está	391	592	407	606	576	720	7
tomada	410	592	442	606	576	720	7
después	445	592	478	606	576	720	7
de	481	592	491	606	576	720	7
realizar	295	605	325	619	576	720	7
una	327	605	342	619	576	720	7
tiroidectomía	345	605	399	619	576	720	7
total)	401	605	422	619	576	720	7
(Figura	425	605	454	619	576	720	7
10).	457	605	472	619	576	720	7
[	276	637	279	650	576	720	7
167	282	637	294	650	576	720	7
]	297	637	300	650	576	720	7
Rev.	387	638	401	649	576	720	7
ORL,	403	638	421	649	576	720	7
2020,	423	638	442	649	576	720	7
11,	443	638	454	649	576	720	7
2,	456	638	462	649	576	720	7
161-178	463	638	491	649	576	720	7
ANATOMÍA	134	59	182	72	576	720	8
QUIRÚRGICA	184	59	240	72	576	720	8
DE	242	59	254	72	576	720	8
LAS	256	59	272	72	576	720	8
GLÁNDULAS	274	59	327	72	576	720	8
TIROIDES	329	59	370	72	576	720	8
Y	372	59	378	72	576	720	8
PARATIROIDES	380	59	442	72	576	720	8
GIL	228	70	241	81	576	720	8
CARCEDO-SAÑUDO	243	70	318	81	576	720	8
E	320	70	324	81	576	720	8
ET	326	70	336	81	576	720	8
AL	338	70	348	81	576	720	8
anterior	308	94	340	107	576	720	8
del	343	94	355	107	576	720	8
mediastino	358	94	403	107	576	720	8
superior	406	94	440	107	576	720	8
(área	443	94	463	107	576	720	8
VII)	466	94	483	107	576	720	8
y	486	94	491	107	576	720	8
rara	308	105	324	119	576	720	8
vez	326	105	339	119	576	720	8
en	341	105	351	119	576	720	8
los	353	105	364	119	576	720	8
nodos	367	105	391	119	576	720	8
mediastínicos	393	105	448	119	576	720	8
inferiores.	451	105	491	119	576	720	8
2.	295	117	302	130	576	720	8
Linfáticos	308	117	350	130	576	720	8
de	353	117	363	130	576	720	8
la	366	117	373	130	576	720	8
parte	377	117	399	130	576	720	8
lateral	402	117	428	130	576	720	8
de	432	117	441	130	576	720	8
los	445	117	457	130	576	720	8
lóbulos	460	117	491	130	576	720	8
tiroideos.	308	128	346	142	576	720	8
Siguen	349	128	376	142	576	720	8
el	380	128	386	142	576	720	8
curso	389	128	412	142	576	720	8
de	415	128	424	142	576	720	8
la	427	128	435	142	576	720	8
vena	438	128	456	142	576	720	8
tiroidea	459	128	491	142	576	720	8
media	308	140	333	153	576	720	8
y	335	140	340	153	576	720	8
drenan	342	140	371	153	576	720	8
en	373	140	383	153	576	720	8
los	385	140	397	153	576	720	8
nodos	399	140	424	153	576	720	8
yugulares	426	140	465	153	576	720	8
(áreas	467	140	491	153	576	720	8
II,	308	151	317	165	576	720	8
III	320	151	330	165	576	720	8
y	332	151	337	165	576	720	8
IV).	340	151	356	165	576	720	8
3.	295	163	302	176	576	720	8
Linfáticos	307	163	347	176	576	720	8
de	350	163	360	176	576	720	8
la	363	163	370	176	576	720	8
parte	373	163	394	176	576	720	8
superior	397	163	431	176	576	720	8
del	435	163	447	176	576	720	8
polo	450	163	468	176	576	720	8
y	471	163	476	176	576	720	8
del	479	163	491	176	576	720	8
istmo.	308	174	335	188	576	720	8
Drenan	339	174	371	188	576	720	8
en	376	174	386	188	576	720	8
los	390	174	402	188	576	720	8
nodos	406	174	433	188	576	720	8
prelaríngeos	437	174	491	188	576	720	8
(délﬁco	308	186	338	199	576	720	8
o	341	186	346	199	576	720	8
cricotiroideo)	348	186	403	199	576	720	8
y	406	186	410	199	576	720	8
yugulares,	413	186	453	199	576	720	8
especial-	456	186	491	199	576	720	8
mente	308	197	333	210	576	720	8
en	335	197	345	210	576	720	8
los	348	197	359	210	576	720	8
medios	362	197	391	210	576	720	8
(área	393	197	413	210	576	720	8
III).	416	197	432	210	576	720	8
INERVACIÓN	295	223	355	236	576	720	8
Figura	85	242	106	254	576	720	8
9.	107	242	113	254	576	720	8
Tronco	114	242	137	254	576	720	8
arterial	138	242	161	254	576	720	8
braquiocefálico	162	242	211	254	576	720	8
(arteria	212	242	236	254	576	720	8
innominada).	237	242	281	254	576	720	8
Gil-Carcedo	85	252	123	264	576	720	8
E,	125	252	131	264	576	720	8
Gil-Carcedo	132	252	171	264	576	720	8
LM,	172	252	185	264	576	720	8
Vallejo	187	252	208	264	576	720	8
LA,	210	252	222	264	576	720	8
Herrero	223	252	248	264	576	720	8
D.	249	252	257	264	576	720	8
Arteria	258	252	281	264	576	720	8
innominada	85	262	126	274	576	720	8
aberrante	128	262	160	274	576	720	8
alta	162	262	174	274	576	720	8
en	176	262	184	274	576	720	8
cirugía	186	262	209	274	576	720	8
cervical.	211	262	239	274	576	720	8
Acta	85	272	100	284	576	720	8
Otorrinolaringol	102	272	157	284	576	720	8
Esp.	159	272	173	284	576	720	8
2012;	175	272	193	284	576	720	8
63	195	272	203	284	576	720	8
(5):	205	272	217	284	576	720	8
396-398.	218	272	248	284	576	720	8
Recibe	312	243	339	256	576	720	8
inervación	342	243	385	256	576	720	8
simpática	389	243	427	256	576	720	8
de	430	243	440	256	576	720	8
los	443	243	454	256	576	720	8
ganglios	457	243	491	256	576	720	8
cervicales	295	254	334	268	576	720	8
superior,	336	254	371	268	576	720	8
medio	374	254	399	268	576	720	8
e	402	254	406	268	576	720	8
inferior	409	254	439	268	576	720	8
e	442	254	446	268	576	720	8
inervación	449	254	491	268	576	720	8
parasimpática	295	266	348	279	576	720	8
del	351	266	362	279	576	720	8
nervio	364	266	389	279	576	720	8
vago	391	266	409	279	576	720	8
a	411	266	416	279	576	720	8
través	418	266	440	279	576	720	8
de	442	266	452	279	576	720	8
los	454	266	465	279	576	720	8
plexos	467	266	491	279	576	720	8
periarteriales	295	277	347	291	576	720	8
y	350	277	354	291	576	720	8
de	357	277	367	291	576	720	8
los	369	277	380	291	576	720	8
nervios	383	277	413	291	576	720	8
laríngeos	415	277	451	291	576	720	8
externo	454	277	484	291	576	720	8
e	487	277	491	291	576	720	8
inferior.	295	289	326	302	576	720	8
INTERÉS	295	314	335	328	576	720	8
QUIRÚRGICO	338	314	401	328	576	720	8
DE	404	314	417	328	576	720	8
LA	421	314	433	328	576	720	8
GLÁNDULA	436	314	491	328	576	720	8
CON	295	326	316	339	576	720	8
ESTRUCTURAS	318	326	385	339	576	720	8
NERVIOSAS:	386	326	441	339	576	720	8
EL	442	326	453	339	576	720	8
NERVIO	455	326	491	339	576	720	8
LARÍNGEO	295	337	343	351	576	720	8
INFERIOR.	345	337	391	351	576	720	8
NERVIO	392	337	428	351	576	720	8
RECURRENTE	429	337	491	351	576	720	8
Figura	85	453	107	465	576	720	8
10.	110	453	120	465	576	720	8
Bucle	123	453	142	465	576	720	8
de	145	453	153	465	576	720	8
la	156	453	162	465	576	720	8
arteria	165	453	187	465	576	720	8
carótida	190	453	218	465	576	720	8
común,	221	453	247	465	576	720	8
la	250	453	256	465	576	720	8
arteria	258	453	281	465	576	720	8
cruza	85	464	104	475	576	720	8
por	106	464	118	475	576	720	8
delante	119	464	144	475	576	720	8
de	146	464	154	475	576	720	8
la	156	464	162	475	576	720	8
tráquea.	164	464	191	475	576	720	8
Los	312	357	326	371	576	720	8
nervios	329	357	359	371	576	720	8
recurrentes	362	357	407	371	576	720	8
(o	410	357	419	371	576	720	8
nervios	422	357	452	371	576	720	8
laríngeos	454	357	491	371	576	720	8
inferiores)	295	369	336	382	576	720	8
surgen	338	369	365	382	576	720	8
del	367	369	379	382	576	720	8
X	381	369	387	382	576	720	8
par	389	369	402	382	576	720	8
en	404	369	414	382	576	720	8
su	416	369	424	382	576	720	8
trayecto	426	369	458	382	576	720	8
cervical	460	369	491	382	576	720	8
y	295	380	300	394	576	720	8
desde	302	380	325	394	576	720	8
allí	327	380	340	394	576	720	8
descienden	342	380	387	394	576	720	8
y	389	380	394	394	576	720	8
penetran	396	380	432	394	576	720	8
en	435	380	444	394	576	720	8
el	447	380	453	394	576	720	8
tórax.	456	380	479	394	576	720	8
Ya	481	380	491	394	576	720	8
en	295	391	305	405	576	720	8
la	307	391	314	405	576	720	8
cavidad	316	391	347	405	576	720	8
torácica,	350	391	383	405	576	720	8
en	386	391	395	405	576	720	8
el	398	391	405	405	576	720	8
lado	407	391	424	405	576	720	8
derecho	427	391	459	405	576	720	8
el	461	391	468	405	576	720	8
recu-	470	391	491	405	576	720	8
rrente	295	403	320	416	576	720	8
rodea	323	403	346	416	576	720	8
a	349	403	354	416	576	720	8
la	357	403	364	416	576	720	8
subclavia	367	403	405	416	576	720	8
y	408	403	412	416	576	720	8
asciende	415	403	451	416	576	720	8
(recurre)	454	403	491	416	576	720	8
hacia	295	414	316	428	576	720	8
el	317	414	324	428	576	720	8
cuello.	326	414	351	428	576	720	8
Es	352	414	362	428	576	720	8
importante	363	414	407	428	576	720	8
conocer	409	414	440	428	576	720	8
que	442	414	456	428	576	720	8
en	458	414	467	428	576	720	8
dicho	469	414	491	428	576	720	8
lado	295	426	312	439	576	720	8
derecho	314	426	346	439	576	720	8
el	348	426	355	439	576	720	8
nervio	357	426	383	439	576	720	8
recurrente	385	426	427	439	576	720	8
forma	429	426	453	439	576	720	8
con	455	426	469	439	576	720	8
el	471	426	478	439	576	720	8
eje	480	426	491	439	576	720	8
laringotraqueal	295	437	357	451	576	720	8
un	360	437	371	451	576	720	8
ángulo	374	437	402	451	576	720	8
de	405	437	414	451	576	720	8
aproximadamente	417	437	491	451	576	720	8
30º	295	449	308	462	576	720	8
(Figura	310	449	340	462	576	720	8
11).	342	449	357	462	576	720	8
LINFÁTICOS	85	488	141	502	576	720	8
Los	102	509	116	522	576	720	8
linfáticos	118	509	153	522	576	720	8
de	155	509	164	522	576	720	8
la	166	509	172	522	576	720	8
glándula	174	509	207	522	576	720	8
tiroides	209	509	238	522	576	720	8
forman	240	509	269	522	576	720	8
un	270	509	281	522	576	720	8
plexo	85	521	107	534	576	720	8
peritiroideo.	109	521	158	534	576	720	8
De	160	521	172	534	576	720	8
este	174	521	189	534	576	720	8
plexo	191	521	212	534	576	720	8
salen	214	521	235	534	576	720	8
tres	237	521	251	534	576	720	8
grupos	253	521	281	534	576	720	8
de	85	533	95	546	576	720	8
troncos	97	533	127	546	576	720	8
linfáticos:	129	533	168	546	576	720	8
1.	85	545	92	558	576	720	8
Linfáticos	98	545	141	558	576	720	8
de	145	545	155	558	576	720	8
la	159	545	166	558	576	720	8
parte	170	545	192	558	576	720	8
inferomedial	196	545	251	558	576	720	8
de	255	545	265	558	576	720	8
los	269	545	281	558	576	720	8
lóbulos.	98	557	129	571	576	720	8
Siguen	132	557	159	571	576	720	8
el	162	557	168	571	576	720	8
curso	171	557	193	571	576	720	8
de	196	557	205	571	576	720	8
las	208	557	219	571	576	720	8
venas	221	557	244	571	576	720	8
tiroideas	246	557	281	571	576	720	8
inferiores	98	569	136	583	576	720	8
y	139	569	144	583	576	720	8
drenan	147	569	176	583	576	720	8
en	179	569	188	583	576	720	8
los	191	569	203	583	576	720	8
nodos	206	569	231	583	576	720	8
pretraquea-	234	569	281	583	576	720	8
les,	98	581	111	595	576	720	8
paratraqueales	113	581	172	595	576	720	8
(área	174	581	194	595	576	720	8
VI)	197	581	211	595	576	720	8
y	214	581	218	595	576	720	8
en	221	581	231	595	576	720	8
los	234	581	245	595	576	720	8
ganglios	248	581	281	595	576	720	8
yugulares	98	593	138	607	576	720	8
inferiores	141	593	182	607	576	720	8
(área	185	593	206	607	576	720	8
IV).	209	593	226	607	576	720	8
Estos	230	593	252	607	576	720	8
nodos	255	593	281	607	576	720	8
drenan	98	605	128	619	576	720	8
a	132	605	137	619	576	720	8
su	141	605	150	619	576	720	8
vez	154	605	168	619	576	720	8
en	172	605	182	619	576	720	8
los	186	605	199	619	576	720	8
nodos	203	605	229	619	576	720	8
de	233	605	243	619	576	720	8
la	247	605	254	619	576	720	8
parte	258	605	281	619	576	720	8
Ediciones	85	638	118	649	576	720	8
Universidad	120	638	162	649	576	720	8
de	163	638	172	649	576	720	8
Salamanca	173	638	210	649	576	720	8
/	212	638	214	649	576	720	8
Figura	295	597	317	608	576	720	8
11.	319	597	329	608	576	720	8
En	330	597	339	608	576	720	8
el	341	597	347	608	576	720	8
lado	348	597	363	608	576	720	8
derecho	364	597	391	608	576	720	8
el	393	597	398	608	576	720	8
nervio	400	597	422	608	576	720	8
recurrente	423	597	458	608	576	720	8
forma	460	597	480	608	576	720	8
un	482	597	491	608	576	720	8
ángulo	295	607	318	618	576	720	8
con	320	607	332	618	576	720	8
el	334	607	340	618	576	720	8
eje	341	607	351	618	576	720	8
laringotraqueal	352	607	404	618	576	720	8
de	406	607	414	618	576	720	8
aproximadamente	415	607	476	618	576	720	8
30º.	478	607	491	618	576	720	8
[	276	637	279	650	576	720	8
168	282	637	294	650	576	720	8
]	297	637	300	650	576	720	8
Rev.	387	638	401	649	576	720	8
ORL,	403	638	421	649	576	720	8
2020,	423	638	442	649	576	720	8
11,	443	638	454	649	576	720	8
2,	456	638	462	649	576	720	8
161-178	463	638	491	649	576	720	8
ANATOMÍA	134	59	182	72	576	720	9
QUIRÚRGICA	184	59	240	72	576	720	9
DE	242	59	254	72	576	720	9
LAS	256	59	272	72	576	720	9
GLÁNDULAS	274	59	327	72	576	720	9
TIROIDES	329	59	370	72	576	720	9
Y	372	59	378	72	576	720	9
PARATIROIDES	380	59	442	72	576	720	9
GIL	228	70	241	81	576	720	9
CARCEDO-SAÑUDO	243	70	318	81	576	720	9
E	320	70	324	81	576	720	9
ET	326	70	336	81	576	720	9
AL	338	70	348	81	576	720	9
En	102	94	113	107	576	720	9
el	115	94	121	107	576	720	9
lado	123	94	140	107	576	720	9
izquierdo	141	94	178	107	576	720	9
el	180	94	186	107	576	720	9
recurrente,	188	94	230	107	576	720	9
tras	232	94	246	107	576	720	9
penetrar	248	94	281	107	576	720	9
en	85	106	95	119	576	720	9
el	97	106	104	119	576	720	9
tórax,	107	106	130	119	576	720	9
baja	133	106	149	119	576	720	9
hasta	152	106	172	119	576	720	9
el	175	106	182	119	576	720	9
cayado	184	106	212	119	576	720	9
aórtico,	215	106	245	119	576	720	9
lo	248	106	256	119	576	720	9
rodea	258	106	281	119	576	720	9
y	85	118	90	131	576	720	9
vuelve	93	118	119	131	576	720	9
hacia	122	118	144	131	576	720	9
el	147	118	154	131	576	720	9
cuello	157	118	182	131	576	720	9
(por	185	118	203	131	576	720	9
ello	206	118	221	131	576	720	9
su	224	118	233	131	576	720	9
trayecto	236	118	270	131	576	720	9
es	273	118	281	131	576	720	9
más	85	130	101	144	576	720	9
largo).	103	130	129	144	576	720	9
En	132	130	143	144	576	720	9
este	145	130	160	144	576	720	9
lado	162	130	180	144	576	720	9
izquierdo	182	130	220	144	576	720	9
el	222	130	229	144	576	720	9
nervio	231	130	258	144	576	720	9
recu-	260	130	281	144	576	720	9
rrente	85	142	109	156	576	720	9
discurre	112	142	145	156	576	720	9
paralelo	147	142	179	156	576	720	9
a	182	142	186	156	576	720	9
la	189	142	196	156	576	720	9
traquea,	198	142	231	156	576	720	9
introducido	233	142	281	156	576	720	9
en	85	154	95	168	576	720	9
el	97	154	104	168	576	720	9
ángulo	106	154	133	168	576	720	9
diedro	135	154	161	168	576	720	9
que	164	154	178	168	576	720	9
forman	180	154	210	168	576	720	9
traquea	212	154	242	168	576	720	9
y	244	154	249	168	576	720	9
esófago	251	154	281	168	576	720	9
(Figura	85	166	115	180	576	720	9
12).	117	166	132	180	576	720	9
2ª	295	94	303	107	576	720	9
para	307	94	325	107	576	720	9
músculo	328	94	362	107	576	720	9
ari-aritenoideo.	365	94	427	107	576	720	9
3ª	295	106	303	119	576	720	9
para	307	106	325	119	576	720	9
cricoaritenoideo	327	106	393	119	576	720	9
lateral,	395	106	422	119	576	720	9
a	424	106	429	119	576	720	9
menudo	431	106	464	119	576	720	9
doble.	466	106	491	119	576	720	9
4ª	295	117	303	131	576	720	9
nervio	307	117	334	131	576	720	9
del	336	117	348	131	576	720	9
tiroaritenoideo	351	117	411	131	576	720	9
(ramo	414	117	438	131	576	720	9
terminal).	441	117	481	131	576	720	9
La	312	138	322	151	576	720	9
rama	324	138	344	151	576	720	9
anastomótica	346	138	400	151	576	720	9
de	402	138	411	151	576	720	9
Galeno	413	138	442	151	576	720	9
une	444	138	459	151	576	720	9
el	461	138	468	151	576	720	9
recu-	470	138	491	151	576	720	9
rrente	295	150	320	163	576	720	9
con	323	150	338	163	576	720	9
el	341	150	348	163	576	720	9
nervio	352	150	379	163	576	720	9
laríngeo	382	150	416	163	576	720	9
superior	419	150	454	163	576	720	9
interno.	458	150	491	163	576	720	9
Nace	295	161	315	175	576	720	9
del	318	161	330	175	576	720	9
recurrente	332	161	374	175	576	720	9
en	377	161	386	175	576	720	9
la	389	161	396	175	576	720	9
parte	399	161	419	175	576	720	9
inferior	422	161	452	175	576	720	9
del	455	161	467	175	576	720	9
canal	470	161	491	175	576	720	9
cricotiroideo,	295	173	348	187	576	720	9
se	350	173	358	187	576	720	9
dirige	360	173	383	187	576	720	9
verticalmente	385	173	440	187	576	720	9
hacia	442	173	463	187	576	720	9
arriba,	464	173	491	187	576	720	9
cruza	295	185	317	199	576	720	9
los	320	185	331	199	576	720	9
músculos	334	185	373	199	576	720	9
cricoaritenoideo	376	185	443	199	576	720	9
posterior	446	185	483	199	576	720	9
y	486	185	491	199	576	720	9
ariaritenoideo	295	197	352	210	576	720	9
y	354	197	359	210	576	720	9
se	362	197	370	210	576	720	9
une	373	197	388	210	576	720	9
con	390	197	405	210	576	720	9
la	408	197	415	210	576	720	9
rama	418	197	438	210	576	720	9
descendente	441	197	491	210	576	720	9
posterior	295	209	331	222	576	720	9
o	332	209	338	222	576	720	9
postcricoidea	339	209	392	222	576	720	9
del	394	209	406	222	576	720	9
nervio	408	209	433	222	576	720	9
laríngeo	435	209	467	222	576	720	9
supe-	469	209	491	222	576	720	9
rior	295	221	310	234	576	720	9
interno.	312	221	344	234	576	720	9
VARIACIONES	295	247	360	260	576	720	9
ANATÓMICAS	363	247	428	260	576	720	9
DEL	432	247	450	260	576	720	9
NERVIO	453	247	491	260	576	720	9
RECURRENTE	295	258	359	272	576	720	9
Figura	85	306	107	318	576	720	9
12.	109	306	119	318	576	720	9
En	122	306	131	318	576	720	9
el	133	306	139	318	576	720	9
lado	141	306	156	318	576	720	9
izquierdo	158	306	190	318	576	720	9
el	192	306	198	318	576	720	9
recurrente	200	306	236	318	576	720	9
se	238	306	244	318	576	720	9
sitúa	247	306	263	318	576	720	9
en	265	306	273	318	576	720	9
el	275	306	281	318	576	720	9
ángulo	85	316	108	327	576	720	9
diedro	110	316	133	327	576	720	9
que	134	316	147	327	576	720	9
forman	149	316	174	327	576	720	9
la	176	316	182	327	576	720	9
tráquea	184	316	209	327	576	720	9
y	211	316	215	327	576	720	9
el	217	316	223	327	576	720	9
esófago.	225	316	252	327	576	720	9
Son	312	279	328	292	576	720	9
frecuentes	331	279	374	292	576	720	9
las	377	279	388	292	576	720	9
variantes	391	279	428	292	576	720	9
del	432	279	444	292	576	720	9
calibre	447	279	475	292	576	720	9
del	478	279	491	292	576	720	9
nervio,	295	291	322	304	576	720	9
que	324	291	338	304	576	720	9
puede	339	291	363	304	576	720	9
ser	365	291	376	304	576	720	9
filiforme	378	291	411	304	576	720	9
o	413	291	418	304	576	720	9
alcanzar	420	291	452	304	576	720	9
un	453	291	464	304	576	720	9
grosor	465	291	491	304	576	720	9
mucho	295	303	323	316	576	720	9
más	325	303	341	316	576	720	9
ancho	343	303	368	316	576	720	9
de	370	303	380	316	576	720	9
lo	382	303	389	316	576	720	9
habitual.	392	303	426	316	576	720	9
No	312	314	324	328	576	720	9
son	327	314	342	328	576	720	9
raros	345	314	366	328	576	720	9
los	369	314	381	328	576	720	9
kinking	384	314	416	328	576	720	9
del	419	314	431	328	576	720	9
recurrente,	434	314	480	328	576	720	9
es	483	314	491	328	576	720	9
decir	295	326	314	340	576	720	9
no	316	326	326	340	576	720	9
es	328	326	336	340	576	720	9
infrecuente	337	326	381	340	576	720	9
un	383	326	394	340	576	720	9
trayecto	395	326	427	340	576	720	9
sinuoso	428	326	458	340	576	720	9
u	460	326	465	340	576	720	9
ondu-	467	326	491	340	576	720	9
lado	295	338	312	352	576	720	9
del	314	338	326	352	576	720	9
nervio.	329	338	357	352	576	720	9
La	312	350	322	363	576	720	9
bifurcación	326	350	377	363	576	720	9
del	381	350	395	363	576	720	9
nervio	399	350	428	363	576	720	9
recurrente	432	350	478	363	576	720	9
es	482	350	491	363	576	720	9
frecuente	295	362	331	375	576	720	9
(50-60%),	332	362	371	375	576	720	9
la	372	362	379	375	576	720	9
ramificación	381	362	429	375	576	720	9
suele	431	362	450	375	576	720	9
detectarse	452	362	491	375	576	720	9
en	295	374	305	387	576	720	9
la	307	374	314	387	576	720	9
proximidad	316	374	363	387	576	720	9
de	365	374	375	387	576	720	9
su	377	374	386	387	576	720	9
introducción	388	374	440	387	576	720	9
en	442	374	452	387	576	720	9
la	454	374	461	387	576	720	9
laringe	463	374	491	387	576	720	9
(Figura	295	385	324	399	576	720	9
13).	326	385	341	399	576	720	9
No	343	385	355	399	576	720	9
es	357	385	365	399	576	720	9
rara	367	385	383	399	576	720	9
la	385	385	392	399	576	720	9
existencia	393	385	432	399	576	720	9
de	434	385	444	399	576	720	9
dos	445	385	459	399	576	720	9
nervios	461	385	491	399	576	720	9
recurrentes.	295	397	345	411	576	720	9
En	349	397	360	411	576	720	9
la	363	397	371	411	576	720	9
imagen	374	397	405	411	576	720	9
se	408	397	416	411	576	720	9
aprecia	420	397	450	411	576	720	9
un	453	397	464	411	576	720	9
doble	468	397	491	411	576	720	9
recurrente	295	409	336	423	576	720	9
derecho	337	409	369	423	576	720	9
(Figura	371	409	399	423	576	720	9
14),	401	409	416	423	576	720	9
comprobamos	418	409	474	423	576	720	9
con	476	409	491	423	576	720	9
EMG	295	421	316	434	576	720	9
(NIM3)	319	421	350	434	576	720	9
que	352	421	367	434	576	720	9
ambos	369	421	395	434	576	720	9
trayectos	397	421	433	434	576	720	9
del	435	421	447	434	576	720	9
recurrente	449	421	491	434	576	720	9
doble	295	433	317	446	576	720	9
tienen	319	433	344	446	576	720	9
función	347	433	378	446	576	720	9
neuromuscular.	380	433	442	446	576	720	9
Figura	85	474	108	485	576	720	9
13.	111	474	122	485	576	720	9
A)	125	474	134	485	576	720	9
La	137	474	146	485	576	720	9
bifurcación	149	474	190	485	576	720	9
del	193	474	204	485	576	720	9
nervio	207	474	230	485	576	720	9
recurrente	233	474	271	485	576	720	9
es	274	474	281	485	576	720	9
frecuente	85	483	117	495	576	720	9
(50-60%),	119	483	153	495	576	720	9
la	155	483	161	495	576	720	9
ramificación	163	483	206	495	576	720	9
suele	209	483	225	495	576	720	9
detectarse	228	483	262	495	576	720	9
en	264	483	273	495	576	720	9
la	275	483	281	495	576	720	9
proximidad	85	493	125	505	576	720	9
de	127	493	135	505	576	720	9
su	137	493	144	505	576	720	9
introducción	146	493	190	505	576	720	9
en	192	493	200	505	576	720	9
la	202	493	208	505	576	720	9
laringe.	210	493	235	505	576	720	9
B)	237	493	245	505	576	720	9
Detalle	247	493	271	505	576	720	9
de	273	493	281	505	576	720	9
la	85	503	91	514	576	720	9
foto	93	503	106	514	576	720	9
de	108	503	116	514	576	720	9
la	118	503	124	514	576	720	9
izquierda.	126	503	160	514	576	720	9
El	102	524	111	538	576	720	9
perfecto	115	524	151	538	576	720	9
conocimiento	155	524	215	538	576	720	9
anatómico	218	524	264	538	576	720	9
del	268	524	281	538	576	720	9
recurrente	85	536	129	549	576	720	9
es	132	536	141	549	576	720	9
fundamental,	144	536	200	549	576	720	9
su	203	536	213	549	576	720	9
lesión	216	536	241	549	576	720	9
ocasiona	244	536	281	549	576	720	9
una	85	547	100	561	576	720	9
parálisis	103	547	136	561	576	720	9
de	139	547	148	561	576	720	9
la	151	547	158	561	576	720	9
cuerda	161	547	188	561	576	720	9
vocal	190	547	211	561	576	720	9
homolateral.	214	547	265	561	576	720	9
Las	267	547	281	561	576	720	9
ramas	85	559	109	572	576	720	9
musculares	111	559	155	572	576	720	9
del	156	559	168	572	576	720	9
recurrente,	170	559	213	572	576	720	9
inervan	214	559	245	572	576	720	9
todos	246	559	268	572	576	720	9
los	270	559	281	572	576	720	9
músculos	85	570	123	584	576	720	9
de	124	570	134	584	576	720	9
la	136	570	143	584	576	720	9
laringe,	144	570	174	584	576	720	9
excepto	176	570	206	584	576	720	9
al	208	570	215	584	576	720	9
músculo	216	570	250	584	576	720	9
cricoti-	252	570	281	584	576	720	9
roideo	85	582	111	596	576	720	9
(inervado	113	582	152	596	576	720	9
por	154	582	168	596	576	720	9
el	170	582	177	596	576	720	9
nervio	179	582	205	596	576	720	9
laríngeo	207	582	240	596	576	720	9
superior).	242	582	281	596	576	720	9
Estas	85	594	106	607	576	720	9
ramas	108	594	132	607	576	720	9
musculares	134	594	179	607	576	720	9
son	182	594	196	607	576	720	9
cuatro:	198	594	226	607	576	720	9
1ª	85	605	93	619	576	720	9
para	98	605	115	619	576	720	9
el	118	605	125	619	576	720	9
músculo	127	605	162	619	576	720	9
cricoaritenoideo	164	605	230	619	576	720	9
posterior.	233	605	271	619	576	720	9
Ediciones	85	638	118	649	576	720	9
Universidad	120	638	162	649	576	720	9
de	163	638	172	649	576	720	9
Salamanca	173	638	210	649	576	720	9
/	212	638	214	649	576	720	9
Figura	295	597	317	608	576	720	9
14.	319	597	329	608	576	720	9
No	331	597	341	608	576	720	9
es	343	597	350	608	576	720	9
infrecuente	352	597	390	608	576	720	9
comprobar	392	597	430	608	576	720	9
dos	432	597	444	608	576	720	9
nervios	446	597	471	608	576	720	9
recu-	473	597	491	608	576	720	9
rrentes	295	607	318	618	576	720	9
(doble	320	607	342	618	576	720	9
recurrente	344	607	379	618	576	720	9
derecho).	381	607	413	618	576	720	9
[	276	637	279	650	576	720	9
169	282	637	294	650	576	720	9
]	297	637	300	650	576	720	9
Rev.	387	638	401	649	576	720	9
ORL,	403	638	421	649	576	720	9
2020,	423	638	442	649	576	720	9
11,	443	638	454	649	576	720	9
2,	456	638	462	649	576	720	9
161-178	463	638	491	649	576	720	9
ANATOMÍA	134	59	182	72	576	720	10
QUIRÚRGICA	184	59	240	72	576	720	10
DE	242	59	254	72	576	720	10
LAS	256	59	272	72	576	720	10
GLÁNDULAS	274	59	327	72	576	720	10
TIROIDES	329	59	370	72	576	720	10
Y	372	59	378	72	576	720	10
PARATIROIDES	380	59	442	72	576	720	10
GIL	228	70	241	81	576	720	10
CARCEDO-SAÑUDO	243	70	318	81	576	720	10
E	320	70	324	81	576	720	10
ET	326	70	336	81	576	720	10
AL	338	70	348	81	576	720	10
RELACIÓN	85	94	134	107	576	720	10
DEL	136	94	154	107	576	720	10
NERVIO	156	94	192	107	576	720	10
RECURRENTE	194	94	258	107	576	720	10
CON	259	94	281	107	576	720	10
LA	85	106	98	119	576	720	10
ARTERIA	100	106	141	119	576	720	10
TIROIDEA	144	106	191	119	576	720	10
INFERIOR	193	106	239	119	576	720	10
La	102	127	111	140	576	720	10
disposición	113	127	155	140	576	720	10
del	157	127	168	140	576	720	10
nervio	169	127	194	140	576	720	10
con	195	127	209	140	576	720	10
respecto	210	127	241	140	576	720	10
a	243	127	247	140	576	720	10
la	249	127	255	140	576	720	10
arteria	257	127	281	140	576	720	10
tiroidea	85	139	115	152	576	720	10
inferior	118	139	147	152	576	720	10
es	150	139	157	152	576	720	10
fundamental,	160	139	211	152	576	720	10
ante	214	139	230	152	576	720	10
todo	233	139	251	152	576	720	10
porque	253	139	281	152	576	720	10
ver	85	151	97	164	576	720	10
la	100	151	107	164	576	720	10
arteria	110	151	136	164	576	720	10
ayuda	139	151	162	164	576	720	10
a	165	151	169	164	576	720	10
localizar	172	151	206	164	576	720	10
el	209	151	215	164	576	720	10
nervio,	218	151	246	164	576	720	10
también	249	151	281	164	576	720	10
porque	85	163	112	177	576	720	10
la	115	163	121	177	576	720	10
lesión	123	163	146	177	576	720	10
inopinada	148	163	187	177	576	720	10
de	189	163	198	177	576	720	10
la	201	163	207	177	576	720	10
arteria	209	163	235	177	576	720	10
produce	237	163	268	177	576	720	10
un	271	163	281	177	576	720	10
sangrado	85	175	121	189	576	720	10
que	123	175	138	189	576	720	10
dificulta	140	175	172	189	576	720	10
la	175	175	182	189	576	720	10
disección	185	175	221	189	576	720	10
del	224	175	236	189	576	720	10
recurrente.	238	175	281	189	576	720	10
En	85	188	96	201	576	720	10
el	98	188	104	201	576	720	10
75%	107	188	123	201	576	720	10
de	125	188	134	201	576	720	10
los	137	188	147	201	576	720	10
casos	150	188	170	201	576	720	10
la	172	188	179	201	576	720	10
arteria	181	188	206	201	576	720	10
o	208	188	213	201	576	720	10
una	215	188	230	201	576	720	10
de	232	188	241	201	576	720	10
sus	243	188	256	201	576	720	10
ramas	258	188	281	201	576	720	10
discurren	85	200	124	213	576	720	10
por	127	200	141	213	576	720	10
encima	144	200	174	213	576	720	10
del	177	200	189	213	576	720	10
recurrente.	192	200	237	213	576	720	10
En	240	200	251	213	576	720	10
el	254	200	261	213	576	720	10
25%	264	200	281	213	576	720	10
restante	85	212	115	225	576	720	10
lo	117	212	125	225	576	720	10
hace	127	212	144	225	576	720	10
por	147	212	160	225	576	720	10
debajo	162	212	188	225	576	720	10
(Figura	190	212	219	225	576	720	10
15)	221	212	233	225	576	720	10
(Figura	236	212	264	225	576	720	10
16).	266	212	281	225	576	720	10
Esta	85	224	101	238	576	720	10
zona	103	224	122	238	576	720	10
de	124	224	133	238	576	720	10
relación	135	224	166	238	576	720	10
entre	168	224	188	238	576	720	10
el	190	224	196	238	576	720	10
nervio	198	224	223	238	576	720	10
recurrente	226	224	266	238	576	720	10
y	268	224	272	238	576	720	10
la	274	224	281	238	576	720	10
arteria	85	236	110	250	576	720	10
tiroidea	112	236	141	250	576	720	10
inferior	143	236	172	250	576	720	10
está	174	236	188	250	576	720	10
muy	190	236	207	250	576	720	10
bien	209	236	226	250	576	720	10
vascularizada,	227	236	281	250	576	720	10
el	85	248	92	262	576	720	10
sangrado	94	248	129	262	576	720	10
de	131	248	140	262	576	720	10
las	143	248	153	262	576	720	10
arteriolas	155	248	191	262	576	720	10
del	193	248	205	262	576	720	10
ligamento	207	248	245	262	576	720	10
de	248	248	257	262	576	720	10
Berry	259	248	281	262	576	720	10
puede	85	261	108	274	576	720	10
complicar	111	261	149	274	576	720	10
la	151	261	158	274	576	720	10
disección	160	261	196	274	576	720	10
del	198	261	210	274	576	720	10
recurrente.	212	261	254	274	576	720	10
Figura	85	379	107	391	576	720	10
15.	110	379	120	391	576	720	10
Relación	123	379	152	391	576	720	10
del	155	379	165	391	576	720	10
recurrente	168	379	203	391	576	720	10
con	206	379	218	391	576	720	10
la	221	379	227	391	576	720	10
arteria	230	379	252	391	576	720	10
tiroidea	255	379	281	391	576	720	10
inferior.	85	389	112	400	576	720	10
En	113	389	123	400	576	720	10
el	124	389	130	400	576	720	10
75%	132	389	146	400	576	720	10
de	148	389	156	400	576	720	10
los	157	389	167	400	576	720	10
casos	168	389	186	400	576	720	10
la	188	389	193	400	576	720	10
arteria	195	389	217	400	576	720	10
o	219	389	223	400	576	720	10
una	224	389	237	400	576	720	10
de	239	389	247	400	576	720	10
sus	248	389	259	400	576	720	10
ramas	260	389	281	400	576	720	10
discurre	85	398	113	410	576	720	10
por	115	398	127	410	576	720	10
encima	130	398	154	410	576	720	10
recurrente.	169	398	207	410	576	720	10
En	209	398	219	410	576	720	10
el	221	398	227	410	576	720	10
25%	229	398	244	410	576	720	10
restante	246	398	273	410	576	720	10
la	275	398	281	410	576	720	10
arteria	85	408	107	420	576	720	10
tiroidea	109	408	136	420	576	720	10
se	138	408	144	420	576	720	10
sitúa	146	408	162	420	576	720	10
bajo	164	408	179	420	576	720	10
el	181	408	186	420	576	720	10
recurrente.	188	408	226	420	576	720	10
Figura	85	597	107	608	576	720	10
16.	110	597	120	608	576	720	10
En	123	597	133	608	576	720	10
este	135	597	148	608	576	720	10
caso	151	597	166	608	576	720	10
la	169	597	175	608	576	720	10
arteria	177	597	200	608	576	720	10
tiroidea	203	597	229	608	576	720	10
inferior	232	597	258	608	576	720	10
(se	261	597	271	608	576	720	10
ve	273	597	281	608	576	720	10
ligada)	85	607	108	618	576	720	10
se	110	607	117	618	576	720	10
sitúa	119	607	135	618	576	720	10
debajo	137	607	160	618	576	720	10
del	162	607	172	618	576	720	10
recurrente	174	607	209	618	576	720	10
(25%).	211	607	233	618	576	720	10
Ediciones	85	638	118	649	576	720	10
Universidad	120	638	162	649	576	720	10
de	163	638	172	649	576	720	10
Salamanca	173	638	210	649	576	720	10
/	212	638	214	649	576	720	10
NERVIO	295	94	332	107	576	720	10
RECURRENTE	335	94	399	107	576	720	10
NO	401	94	416	107	576	720	10
RECURRENTE	418	94	483	107	576	720	10
En	312	115	323	128	576	720	10
nuestro	325	115	354	128	576	720	10
servicio	355	115	385	128	576	720	10
se	387	115	395	128	576	720	10
ha	396	115	406	128	576	720	10
tenido	408	115	432	128	576	720	10
la	434	115	441	128	576	720	10
oportunidad	442	115	491	128	576	720	10
de	295	127	305	140	576	720	10
observar	306	127	341	140	576	720	10
tres	343	127	358	140	576	720	10
casos	359	127	381	140	576	720	10
de	382	127	392	140	576	720	10
recurrente	394	127	435	140	576	720	10
no	437	127	448	140	576	720	10
recurrente	450	127	491	140	576	720	10
(1995,	295	139	320	153	576	720	10
2007,	322	139	343	153	576	720	10
2013),	345	139	370	153	576	720	10
perfectamente	371	139	428	153	576	720	10
documentados.	430	139	491	153	576	720	10
Exponemos	295	151	345	165	576	720	10
imágenes	348	151	388	165	576	720	10
quirúrgicas	391	151	439	165	576	720	10
que	443	151	458	165	576	720	10
corres-	461	151	491	165	576	720	10
ponden	295	164	326	177	576	720	10
al	328	164	335	177	576	720	10
segundo	338	164	372	177	576	720	10
de	374	164	384	177	576	720	10
los	386	164	397	177	576	720	10
casos	400	164	421	177	576	720	10
recogidos	424	164	462	177	576	720	10
(2007)	465	164	491	177	576	720	10
(Figuras	295	176	328	189	576	720	10
17	331	176	340	189	576	720	10
y	342	176	347	189	576	720	10
18).	349	176	365	189	576	720	10
Hablamos	312	188	352	202	576	720	10
de	354	188	363	202	576	720	10
recurrente	365	188	405	202	576	720	10
no	407	188	418	202	576	720	10
recurrente	419	188	460	202	576	720	10
cuando	462	188	491	202	576	720	10
el	295	200	302	214	576	720	10
nervio	305	200	331	214	576	720	10
sale	333	200	348	214	576	720	10
del	351	200	363	214	576	720	10
X	366	200	372	214	576	720	10
par	375	200	388	214	576	720	10
derecho	391	200	423	214	576	720	10
en	426	200	436	214	576	720	10
el	438	200	445	214	576	720	10
cuello	448	200	472	214	576	720	10
y	475	200	479	214	576	720	10
va	482	200	491	214	576	720	10
directamente	295	213	346	226	576	720	10
hacia	348	213	368	226	576	720	10
la	370	213	377	226	576	720	10
laringe	378	213	405	226	576	720	10
(es	407	213	418	226	576	720	10
decir	419	213	439	226	576	720	10
no	441	213	451	226	576	720	10
desciende	453	213	491	226	576	720	10
al	295	225	302	238	576	720	10
tórax,	304	225	326	238	576	720	10
no	327	225	338	238	576	720	10
baja	339	225	355	238	576	720	10
a	357	225	361	238	576	720	10
rodear	363	225	388	238	576	720	10
a	390	225	394	238	576	720	10
la	396	225	403	238	576	720	10
subclavia).	404	225	445	238	576	720	10
La	447	225	457	238	576	720	10
frecuen-	458	225	491	238	576	720	10
cia	295	237	306	251	576	720	10
del	309	237	321	251	576	720	10
recurrente	323	237	364	251	576	720	10
no	367	237	377	251	576	720	10
recurrente	379	237	421	251	576	720	10
se	423	237	431	251	576	720	10
estima	433	237	459	251	576	720	10
entre	462	237	482	251	576	720	10
el	484	237	491	251	576	720	10
0.5-1%	295	249	323	263	576	720	10
de	325	249	335	263	576	720	10
los	337	249	348	263	576	720	10
casos.	351	249	374	263	576	720	10
Para	312	262	329	275	576	720	10
comprender	331	262	378	275	576	720	10
la	380	262	387	275	576	720	10
patogenia	388	262	426	275	576	720	10
de	428	262	437	275	576	720	10
un	439	262	449	275	576	720	10
recurrente	451	262	491	275	576	720	10
no	295	274	305	287	576	720	10
recurrente	307	274	346	287	576	720	10
se	347	274	355	287	576	720	10
debe	356	274	374	287	576	720	10
conocer	376	274	406	287	576	720	10
la	407	274	414	287	576	720	10
anomalía	416	274	450	287	576	720	10
anatómica	452	274	491	287	576	720	10
denominada	295	286	346	300	576	720	10
arteria	349	286	375	300	576	720	10
subclavia	378	286	415	300	576	720	10
derecha	418	286	450	300	576	720	10
aberrante	453	286	491	300	576	720	10
(retroesofágica)	295	299	358	312	576	720	10
(Figura	361	299	391	312	576	720	10
19).	394	299	409	312	576	720	10
La	412	299	422	312	576	720	10
arteria	425	299	451	312	576	720	10
subclavia	454	299	491	312	576	720	10
tiene	295	311	314	324	576	720	10
un	317	311	327	324	576	720	10
recorrido	330	311	366	324	576	720	10
anómalo	369	311	403	324	576	720	10
por	405	311	419	324	576	720	10
detrás	421	311	445	324	576	720	10
del	448	311	459	324	576	720	10
esófago	462	311	491	324	576	720	10
[17].	295	323	314	337	576	720	10
En	317	323	328	337	576	720	10
estos	330	323	350	337	576	720	10
casos	353	323	373	337	576	720	10
el	376	323	383	337	576	720	10
nervio	386	323	412	337	576	720	10
recurrente	414	323	456	337	576	720	10
discurre	458	323	491	337	576	720	10
directamente	295	335	349	349	576	720	10
desde	352	335	375	349	576	720	10
el	378	335	385	349	576	720	10
X	388	335	394	349	576	720	10
par	397	335	410	349	576	720	10
hacia	413	335	435	349	576	720	10
la	438	335	445	349	576	720	10
laringe	448	335	476	349	576	720	10
sin	479	335	491	349	576	720	10
descender	295	348	335	361	576	720	10
hasta	337	348	358	361	576	720	10
el	360	348	367	361	576	720	10
tórax	369	348	390	361	576	720	10
constituyendo	392	348	448	361	576	720	10
la	450	348	457	361	576	720	10
variante	459	348	491	361	576	720	10
anatómica	295	360	336	373	576	720	10
que	338	360	352	373	576	720	10
estamos	355	360	386	373	576	720	10
tratando.	389	360	424	373	576	720	10
El	427	360	435	373	576	720	10
recurrente	437	360	478	373	576	720	10
no	481	360	491	373	576	720	10
recurrente	295	372	336	386	576	720	10
es	338	372	346	386	576	720	10
casi	348	372	363	386	576	720	10
exclusivo	365	372	401	386	576	720	10
del	403	372	415	386	576	720	10
lado	417	372	434	386	576	720	10
derecho.	436	372	470	386	576	720	10
Muchas	312	384	343	398	576	720	10
de	345	384	355	398	576	720	10
las	357	384	367	398	576	720	10
publicaciones	369	384	423	398	576	720	10
relacionadas	425	384	474	398	576	720	10
con	476	384	491	398	576	720	10
el	295	397	302	410	576	720	10
recurrente	305	397	346	410	576	720	10
no	349	397	359	410	576	720	10
recurrente	362	397	404	410	576	720	10
proceden	406	397	444	410	576	720	10
de	446	397	456	410	576	720	10
radiolo-	459	397	491	410	576	720	10
gía	295	409	307	422	576	720	10
(con	310	409	328	422	576	720	10
imágenes	331	409	369	422	576	720	10
en	372	409	382	422	576	720	10
las	385	409	395	422	576	720	10
que	398	409	413	422	576	720	10
se	416	409	424	422	576	720	10
comprueba	427	409	473	422	576	720	10
una	476	409	491	422	576	720	10
subclavia	295	421	331	435	576	720	10
derecha	333	421	364	435	576	720	10
aberrante)	366	421	406	435	576	720	10
(Figuras	408	421	441	435	576	720	10
20	442	421	452	435	576	720	10
y	454	421	458	435	576	720	10
21)	460	421	473	435	576	720	10
o	475	421	480	435	576	720	10
de	482	421	491	435	576	720	10
anatomía	295	433	332	447	576	720	10
(disecciones	333	433	381	447	576	720	10
y	383	433	388	447	576	720	10
necropsias).	389	433	436	447	576	720	10
Existen	438	433	467	447	576	720	10
pocas	469	433	491	447	576	720	10
constataciones	295	446	353	459	576	720	10
en	356	446	365	459	576	720	10
cirugía	368	446	396	459	576	720	10
cervical,	398	446	431	459	576	720	10
pues	434	446	452	459	576	720	10
tiene	454	446	474	459	576	720	10
que	476	446	491	459	576	720	10
coincidir	295	458	330	472	576	720	10
la	331	458	338	472	576	720	10
malformación	339	458	394	472	576	720	10
con	396	458	410	472	576	720	10
necesidad	412	458	450	472	576	720	10
de	451	458	461	472	576	720	10
cirugía.	462	458	491	472	576	720	10
Se	312	470	321	484	576	720	10
debe	323	470	341	484	576	720	10
pensar	342	470	368	484	576	720	10
en	370	470	379	484	576	720	10
la	381	470	388	484	576	720	10
existencia	389	470	427	484	576	720	10
de	428	470	438	484	576	720	10
recurrente	439	470	479	484	576	720	10
no	481	470	491	484	576	720	10
recurrente	295	483	336	496	576	720	10
derecho	338	483	370	496	576	720	10
cuando	372	483	401	496	576	720	10
el	403	483	410	496	576	720	10
nervio	411	483	437	496	576	720	10
no	439	483	450	496	576	720	10
se	451	483	459	496	576	720	10
localiza	461	483	491	496	576	720	10
en	295	495	305	508	576	720	10
relación	308	495	340	508	576	720	10
con	343	495	358	508	576	720	10
la	361	495	368	508	576	720	10
arteria	371	495	397	508	576	720	10
tiroidea	400	495	432	508	576	720	10
inferior.	435	495	467	508	576	720	10
Si	470	495	477	508	576	720	10
no	480	495	491	508	576	720	10
aparece	295	507	326	521	576	720	10
el	329	507	335	521	576	720	10
con	383	507	398	521	576	720	10
las	401	507	412	521	576	720	10
relaciones	415	507	455	521	576	720	10
conven-	458	507	491	521	576	720	10
cionales	295	519	326	533	576	720	10
debe	328	519	347	533	576	720	10
disecarse	348	519	384	533	576	720	10
meticulosamente	385	519	452	533	576	720	10
el	454	519	460	533	576	720	10
espacio	462	519	491	533	576	720	10
entre	295	532	316	545	576	720	10
carótida	318	532	350	545	576	720	10
y	353	532	357	545	576	720	10
cricoides-tráquea	360	532	429	545	576	720	10
Por	312	544	326	557	576	720	10
seguridad	330	544	370	557	576	720	10
-durante	373	544	409	557	576	720	10
la	412	544	419	557	576	720	10
búsqueda-	423	544	466	557	576	720	10
no	469	544	480	557	576	720	10
se	483	544	491	557	576	720	10
debe	295	556	314	570	576	720	10
sacrificar	315	556	350	570	576	720	10
ningún	352	556	380	570	576	720	10
nervio	382	556	407	570	576	720	10
del	409	556	421	570	576	720	10
campo	422	556	449	570	576	720	10
operatorio	450	556	491	570	576	720	10
(excepto	295	568	329	582	576	720	10
en	331	568	341	582	576	720	10
ciertos	343	568	370	582	576	720	10
casos	372	568	394	582	576	720	10
de	396	568	405	582	576	720	10
tumor	408	568	433	582	576	720	10
maligno).	435	568	474	582	576	720	10
En	312	581	323	594	576	720	10
un	326	581	337	594	576	720	10
0.2%	340	581	360	594	576	720	10
de	363	581	372	594	576	720	10
casos	375	581	397	594	576	720	10
pueden	400	581	430	594	576	720	10
coexistir	433	581	468	594	576	720	10
en	471	581	481	594	576	720	10
la	484	581	491	594	576	720	10
derecha	295	593	327	606	576	720	10
un	330	593	341	606	576	720	10
recurrente	344	593	386	606	576	720	10
no	389	593	400	606	576	720	10
recurrente	403	593	445	606	576	720	10
y	448	593	453	606	576	720	10
un	456	593	467	606	576	720	10
recu-	469	593	491	606	576	720	10
rrente	295	605	319	619	576	720	10
de	321	605	331	619	576	720	10
trayecto	333	605	365	619	576	720	10
normal	368	605	397	619	576	720	10
(duplicación).	399	605	455	619	576	720	10
[	276	637	279	650	576	720	10
170	282	637	294	650	576	720	10
]	297	637	300	650	576	720	10
Rev.	387	638	401	649	576	720	10
ORL,	403	638	421	649	576	720	10
2020,	423	638	442	649	576	720	10
11,	443	638	454	649	576	720	10
2,	456	638	462	649	576	720	10
161-178	463	638	491	649	576	720	10
ANATOMÍA	134	59	182	72	576	720	11
QUIRÚRGICA	184	59	240	72	576	720	11
DE	242	59	254	72	576	720	11
LAS	256	59	272	72	576	720	11
GLÁNDULAS	274	59	327	72	576	720	11
TIROIDES	329	59	370	72	576	720	11
Y	372	59	378	72	576	720	11
PARATIROIDES	380	59	442	72	576	720	11
GIL	228	70	241	81	576	720	11
CARCEDO-SAÑUDO	243	70	318	81	576	720	11
E	320	70	324	81	576	720	11
ET	326	70	336	81	576	720	11
AL	338	70	348	81	576	720	11
El	102	94	110	107	576	720	11
recurrente	112	94	153	107	576	720	11
no	155	94	165	107	576	720	11
recurrente	167	94	207	107	576	720	11
izquierdo	209	94	247	107	576	720	11
es	248	94	256	107	576	720	11
extre-	258	94	281	107	576	720	11
madamente	85	107	132	120	576	720	11
raro	135	107	151	120	576	720	11
(0.04%).	154	107	187	120	576	720	11
Puede	189	107	214	120	576	720	11
ocurrir	217	107	245	120	576	720	11
en	248	107	257	120	576	720	11
casos	260	107	281	120	576	720	11
de	85	120	95	133	576	720	11
situs	97	120	114	133	576	720	11
inversus.	117	120	151	133	576	720	11
Los	102	133	117	147	576	720	11
troncos	120	133	151	147	576	720	11
supraórticos	154	133	205	147	576	720	11
pueden	208	133	239	147	576	720	11
presentar	242	133	281	147	576	720	11
muy	85	146	103	160	576	720	11
distintas	104	146	137	160	576	720	11
alteraciones	139	146	185	160	576	720	11
congénitas.	186	146	230	160	576	720	11
Interesa	232	146	262	160	576	720	11
aquí	264	146	281	160	576	720	11
la	85	159	92	173	576	720	11
arteria	95	159	121	173	576	720	11
subclavia	123	159	160	173	576	720	11
derecha	163	159	194	173	576	720	11
aberrante	197	159	235	173	576	720	11
que	237	159	252	173	576	720	11
ocurre	255	159	281	173	576	720	11
por	85	172	99	186	576	720	11
anomalías	101	172	142	186	576	720	11
del	145	172	157	186	576	720	11
desarrollo	159	172	199	186	576	720	11
de	202	172	211	186	576	720	11
los	214	172	225	186	576	720	11
III	227	172	238	186	576	720	11
y	240	172	245	186	576	720	11
IV	247	172	257	186	576	720	11
pares	260	172	281	186	576	720	11
de	85	186	95	199	576	720	11
arcos	97	186	118	199	576	720	11
aórticos.	120	186	154	199	576	720	11
Figura	295	251	316	262	576	720	11
19.	317	251	327	262	576	720	11
Esquema	328	251	357	262	576	720	11
de	358	251	366	262	576	720	11
una	367	251	380	262	576	720	11
arteria	381	251	401	262	576	720	11
subclavia	403	251	432	262	576	720	11
derecha	433	251	458	262	576	720	11
aberrante.	459	251	491	262	576	720	11
Figura	85	386	108	398	576	720	11
17.	111	386	121	398	576	720	11
Se	124	386	132	398	576	720	11
han	135	386	148	398	576	720	11
separado	151	386	182	398	576	720	11
carótida	185	386	214	398	576	720	11
común	217	386	241	398	576	720	11
y	244	386	248	398	576	720	11
músculo	251	386	281	398	576	720	11
esternocleidomastoideo	85	397	166	409	576	720	11
con	168	397	180	409	576	720	11
un	182	397	192	409	576	720	11
separador,	194	397	229	409	576	720	11
lo	231	397	238	409	576	720	11
que	240	397	252	409	576	720	11
permite	254	397	281	409	576	720	11
ver	85	408	96	419	576	720	11
como	99	408	118	419	576	720	11
el	121	408	126	419	576	720	11
nervio	129	408	151	419	576	720	11
recurrente	154	408	190	419	576	720	11
NO	193	408	205	419	576	720	11
recurrente	208	408	244	419	576	720	11
sale	247	408	260	419	576	720	11
del	262	408	273	419	576	720	11
X	275	408	281	419	576	720	11
par	85	418	96	430	576	720	11
craneal.	98	418	125	430	576	720	11
Figura	295	405	317	416	576	720	11
20.	319	405	329	416	576	720	11
Se	331	405	339	416	576	720	11
observa	341	405	367	416	576	720	11
como	369	405	388	416	576	720	11
la	390	405	396	416	576	720	11
subclavia	398	405	430	416	576	720	11
derecha	432	405	458	416	576	720	11
retroeso-	460	405	491	416	576	720	11
fágica	295	415	315	426	576	720	11
estenosa	317	415	346	426	576	720	11
claramente	347	415	385	426	576	720	11
el	387	415	393	426	576	720	11
esófago.	394	415	422	426	576	720	11
Figura	85	607	107	618	576	720	11
18.	109	607	119	618	576	720	11
Nervio	121	607	145	618	576	720	11
Recurrente	147	607	184	618	576	720	11
NO	186	607	199	618	576	720	11
recurrente.	201	607	238	618	576	720	11
Figura	295	586	317	597	576	720	11
21.	318	586	328	597	576	720	11
La	329	586	338	597	576	720	11
flecha	339	586	359	597	576	720	11
señala	360	586	380	597	576	720	11
la	382	586	388	597	576	720	11
subclavia	389	586	419	597	576	720	11
aberrante	421	586	452	597	576	720	11
que	454	586	466	597	576	720	11
sale	467	586	479	597	576	720	11
del	481	586	491	597	576	720	11
cayado	295	596	319	608	576	720	11
aórtico	321	596	345	608	576	720	11
(Ao)	347	596	362	608	576	720	11
y	364	596	368	608	576	720	11
se	370	596	377	608	576	720	11
dirige	379	596	399	608	576	720	11
hacia	400	596	418	608	576	720	11
la	420	596	426	608	576	720	11
derecha	428	596	455	608	576	720	11
por	456	596	468	608	576	720	11
detrás	470	596	491	608	576	720	11
del	295	607	305	618	576	720	11
esófago	307	607	333	618	576	720	11
(1)	335	607	345	618	576	720	11
y	347	607	350	618	576	720	11
de	352	607	360	618	576	720	11
la	362	607	368	618	576	720	11
tráquea	370	607	396	618	576	720	11
(2).	398	607	410	618	576	720	11
Ediciones	85	638	118	649	576	720	11
Universidad	120	638	162	649	576	720	11
de	163	638	172	649	576	720	11
Salamanca	173	638	210	649	576	720	11
/	212	638	214	649	576	720	11
[	276	637	279	650	576	720	11
171	282	637	294	650	576	720	11
]	297	637	300	650	576	720	11
Rev.	387	638	401	649	576	720	11
ORL,	403	638	421	649	576	720	11
2020,	423	638	442	649	576	720	11
11,	443	638	454	649	576	720	11
2,	456	638	462	649	576	720	11
161-178	463	638	491	649	576	720	11
ANATOMÍA	134	59	182	72	576	720	12
QUIRÚRGICA	184	59	240	72	576	720	12
DE	242	59	254	72	576	720	12
LAS	256	59	272	72	576	720	12
GLÁNDULAS	274	59	327	72	576	720	12
TIROIDES	329	59	370	72	576	720	12
Y	372	59	378	72	576	720	12
PARATIROIDES	380	59	442	72	576	720	12
GIL	228	70	241	81	576	720	12
CARCEDO-SAÑUDO	243	70	318	81	576	720	12
E	320	70	324	81	576	720	12
ET	326	70	336	81	576	720	12
AL	338	70	348	81	576	720	12
AMPLIACIÓN	85	94	154	107	576	720	12
(FIGURA	159	94	204	107	576	720	12
22)	209	94	224	107	576	720	12
ESQUEMA	229	94	281	107	576	720	12
DE	85	107	98	121	576	720	12
LA	102	107	115	121	576	720	12
EMBRIOLOGÍA	119	107	190	121	576	720	12
DE	194	107	207	121	576	720	12
LOS	211	107	229	121	576	720	12
TRONCOS	233	107	281	121	576	720	12
SUPRAÓRTICOS	85	121	158	134	576	720	12
En	102	143	113	157	576	720	12
un	117	143	128	157	576	720	12
inicio	131	143	155	157	576	720	12
se	158	143	166	157	576	720	12
forman	169	143	200	157	576	720	12
seis	203	143	218	157	576	720	12
pares	221	143	243	157	576	720	12
de	246	143	256	157	576	720	12
arcos	259	143	281	157	576	720	12
aórticos,	85	157	119	170	576	720	12
el	121	157	128	170	576	720	12
quinto	130	157	157	170	576	720	12
par	159	157	172	170	576	720	12
sufre	175	157	194	170	576	720	12
regresión,	197	157	236	170	576	720	12
por	238	157	252	170	576	720	12
lo	254	157	262	170	576	720	12
cual	264	157	281	170	576	720	12
solo	85	170	101	184	576	720	12
persisten	103	170	139	184	576	720	12
cinco	141	170	163	184	576	720	12
pares	165	170	186	184	576	720	12
de	188	170	197	184	576	720	12
arcos,	199	170	222	184	576	720	12
denominados:	224	170	281	184	576	720	12
I,	85	184	91	197	576	720	12
II,	93	184	102	197	576	720	12
III,	105	184	117	197	576	720	12
IV	119	184	130	197	576	720	12
y	132	184	137	197	576	720	12
VI.	139	184	152	197	576	720	12
Recordemos	154	184	204	197	576	720	12
que	207	184	221	197	576	720	12
en	223	184	233	197	576	720	12
un	236	184	246	197	576	720	12
inicio	249	184	272	197	576	720	12
la	274	184	281	197	576	720	12
disposición	85	197	130	211	576	720	12
de	132	197	142	211	576	720	12
los	143	197	155	211	576	720	12
arcos	156	197	177	211	576	720	12
aórticos	179	197	211	211	576	720	12
es	212	197	220	211	576	720	12
simétrica,	222	197	261	211	576	720	12
cada	263	197	281	211	576	720	12
par	85	211	98	224	576	720	12
de	101	211	111	224	576	720	12
arcos	113	211	134	224	576	720	12
posee	137	211	160	224	576	720	12
una	162	211	178	224	576	720	12
prolongación	180	211	233	224	576	720	12
izquierda	236	211	274	224	576	720	12
y	276	211	281	224	576	720	12
otra	85	225	101	238	576	720	12
derecha,	104	225	137	238	576	720	12
pero	140	225	158	238	576	720	12
con	161	225	175	238	576	720	12
el	178	225	185	238	576	720	12
desarrollo	187	225	227	238	576	720	12
posterior	230	225	266	238	576	720	12
del	269	225	281	238	576	720	12
sistema	85	238	114	252	576	720	12
arterial	116	238	144	252	576	720	12
pierden	145	238	175	252	576	720	12
su	177	238	186	252	576	720	12
simetría,	187	238	222	252	576	720	12
y	223	238	228	252	576	720	12
de	229	238	239	252	576	720	12
esta	241	238	256	252	576	720	12
forma	257	238	281	252	576	720	12
se	85	252	93	265	576	720	12
establece	95	252	131	265	576	720	12
el	133	252	140	265	576	720	12
patrón	142	252	169	265	576	720	12
vascular	171	252	204	265	576	720	12
definitivo	206	252	245	265	576	720	12
[18]	247	252	263	265	576	720	12
El	102	265	110	279	576	720	12
I	113	265	117	279	576	720	12
par	120	265	133	279	576	720	12
de	136	265	146	279	576	720	12
arcos	149	265	170	279	576	720	12
aórticos	173	265	206	279	576	720	12
forma	209	265	234	279	576	720	12
las	237	265	247	279	576	720	12
arterias	250	265	281	279	576	720	12
maxilares	85	279	124	292	576	720	12
derecha	126	279	158	292	576	720	12
e	161	279	165	292	576	720	12
izquierda.	168	279	208	292	576	720	12
El	211	279	219	292	576	720	12
II	222	279	229	292	576	720	12
par	231	279	245	292	576	720	12
de	248	279	257	292	576	720	12
arcos	260	279	281	292	576	720	12
aórticos	85	293	117	306	576	720	12
forma	120	293	144	306	576	720	12
las	147	293	158	306	576	720	12
arterias	161	293	191	306	576	720	12
hioideas	194	293	227	306	576	720	12
y	230	293	235	306	576	720	12
las	237	293	248	306	576	720	12
arterias	251	293	281	306	576	720	12
estapedias.	85	306	129	320	576	720	12
El	132	306	141	320	576	720	12
III	144	306	154	320	576	720	12
par	157	306	171	320	576	720	12
de	174	306	183	320	576	720	12
arcos	186	306	208	320	576	720	12
aórticos	211	306	243	320	576	720	12
forma	246	306	271	320	576	720	12
la	274	306	281	320	576	720	12
porción	85	320	116	333	576	720	12
proximal	119	320	155	333	576	720	12
de	158	320	168	333	576	720	12
la	170	320	177	333	576	720	12
arteria	180	320	206	333	576	720	12
carótida	209	320	242	333	576	720	12
interna	245	320	274	333	576	720	12
y	276	320	281	333	576	720	12
la	85	333	92	347	576	720	12
arteria	95	333	122	347	576	720	12
carótida	124	333	158	347	576	720	12
común.	160	333	191	347	576	720	12
En	194	333	205	347	576	720	12
el	208	333	215	347	576	720	12
IV	218	333	228	347	576	720	12
par	231	333	244	347	576	720	12
de	247	333	257	347	576	720	12
arcos	260	333	281	347	576	720	12
aórticos,	85	347	119	360	576	720	12
el	122	347	128	360	576	720	12
de	131	347	140	360	576	720	12
la	142	347	149	360	576	720	12
izquierda	152	347	189	360	576	720	12
forma	191	347	216	360	576	720	12
la	218	347	225	360	576	720	12
porción	227	347	258	360	576	720	12
hori-	261	347	281	360	576	720	12
zontal	85	360	110	374	576	720	12
o	113	360	119	374	576	720	12
media	122	360	147	374	576	720	12
del	150	360	163	374	576	720	12
cayado	166	360	194	374	576	720	12
de	197	360	207	374	576	720	12
la	210	360	217	374	576	720	12
aorta,	220	360	244	374	576	720	12
desde	247	360	271	374	576	720	12
la	274	360	281	374	576	720	12
irrupción	85	374	123	388	576	720	12
de	126	374	136	388	576	720	12
la	138	374	145	388	576	720	12
arteria	148	374	174	388	576	720	12
carótida	177	374	210	388	576	720	12
común	213	374	241	388	576	720	12
izquierda	243	374	281	388	576	720	12
hasta	85	388	106	401	576	720	12
la	107	388	114	401	576	720	12
subclavia	116	388	152	401	576	720	12
izquierda.	154	388	193	401	576	720	12
El	195	388	203	401	576	720	12
de	205	388	214	401	576	720	12
la	216	388	223	401	576	720	12
derecha	224	388	255	401	576	720	12
forma	257	388	281	401	576	720	12
la	85	401	92	415	576	720	12
parte	95	401	115	415	576	720	12
proximal	118	401	154	415	576	720	12
de	157	401	167	415	576	720	12
la	169	401	176	415	576	720	12
arteria	179	401	205	415	576	720	12
subclavia	208	401	245	415	576	720	12
derecha.	247	401	281	415	576	720	12
El	85	415	93	428	576	720	12
V	96	415	103	428	576	720	12
par	105	415	118	428	576	720	12
de	121	415	130	428	576	720	12
arcos	132	415	153	428	576	720	12
aórticos	156	415	188	428	576	720	12
degenera	190	415	226	428	576	720	12
y	228	415	233	428	576	720	12
desaparece.	235	415	281	428	576	720	12
El	85	428	93	442	576	720	12
VI	97	428	107	442	576	720	12
par	110	428	124	442	576	720	12
de	127	428	137	442	576	720	12
arcos	140	428	161	442	576	720	12
aórticos	164	428	197	442	576	720	12
(arcos	200	428	225	442	576	720	12
pulmonares)	228	428	281	442	576	720	12
forma	85	442	109	456	576	720	12
las	111	442	121	456	576	720	12
arterias	123	442	153	456	576	720	12
pulmonares	154	442	201	456	576	720	12
derecha	203	442	234	456	576	720	12
e	236	442	240	456	576	720	12
izquierda.	242	442	281	456	576	720	12
La	102	456	112	469	576	720	12
anatomía	115	456	154	469	576	720	12
normal	158	456	188	469	576	720	12
del	192	456	204	469	576	720	12
cayado	207	456	236	469	576	720	12
aórtico	240	456	269	469	576	720	12
se	273	456	281	469	576	720	12
caracteriza	85	469	127	483	576	720	12
por	129	469	143	483	576	720	12
el	145	469	151	483	576	720	12
nacimiento	153	469	197	483	576	720	12
de	199	469	208	483	576	720	12
tres	210	469	224	483	576	720	12
ramas	226	469	250	483	576	720	12
arteria-	252	469	281	483	576	720	12
les	85	483	95	496	576	720	12
cuyo	97	483	116	496	576	720	12
orden	118	483	141	496	576	720	12
de	143	483	153	496	576	720	12
irrupción	154	483	192	496	576	720	12
de	194	483	203	496	576	720	12
derecha	205	483	236	496	576	720	12
a	238	483	242	496	576	720	12
izquierda	244	483	281	496	576	720	12
es:	85	496	95	510	576	720	12
1º	98	496	107	510	576	720	12
tronco	109	496	136	510	576	720	12
braquiocefálico,	139	496	204	510	576	720	12
2º	207	496	215	510	576	720	12
arteria	218	496	245	510	576	720	12
carótida	248	496	281	510	576	720	12
común	85	510	113	523	576	720	12
izquierda	115	510	153	523	576	720	12
y	155	510	160	523	576	720	12
3º	162	510	170	523	576	720	12
arteria	172	510	198	523	576	720	12
subclavia	201	510	237	523	576	720	12
izquierda.	240	510	279	523	576	720	12
En	102	524	114	537	576	720	12
condiciones	117	524	169	537	576	720	12
de	173	524	183	537	576	720	12
normalidad	187	524	238	537	576	720	12
el	242	524	249	537	576	720	12
tronco	252	524	281	537	576	720	12
braquiocefálico	85	537	150	551	576	720	12
se	153	537	161	551	576	720	12
dirige	164	537	188	551	576	720	12
hacia	192	537	213	551	576	720	12
arriba	217	537	242	551	576	720	12
y	245	537	249	551	576	720	12
afuera,	252	537	281	551	576	720	12
dispuesto	85	551	122	564	576	720	12
dorsal	124	551	148	564	576	720	12
a	149	551	154	564	576	720	12
la	155	551	162	564	576	720	12
vena	164	551	182	564	576	720	12
braquiocefálica	184	551	243	564	576	720	12
izquierda	245	551	281	564	576	720	12
y	85	564	90	578	576	720	12
ventral	92	564	119	578	576	720	12
a	121	564	126	578	576	720	12
la	127	564	134	578	576	720	12
tráquea.	136	564	169	578	576	720	12
A	170	564	177	578	576	720	12
la	179	564	186	578	576	720	12
altura	188	564	211	578	576	720	12
de	213	564	223	578	576	720	12
la	225	564	231	578	576	720	12
articulación	233	564	281	578	576	720	12
esternoclavicular	85	578	150	591	576	720	12
derecha,	152	578	185	591	576	720	12
el	186	578	193	591	576	720	12
tronco	194	578	220	591	576	720	12
braquiocefálico	222	578	281	591	576	720	12
se	85	592	93	605	576	720	12
divide	95	592	119	605	576	720	12
en	121	592	130	605	576	720	12
sus	132	592	145	605	576	720	12
terminales:	146	592	190	605	576	720	12
arteria	192	592	218	605	576	720	12
carótida	219	592	251	605	576	720	12
común	253	592	281	605	576	720	12
derecha	85	605	116	619	576	720	12
y	119	605	123	619	576	720	12
arteria	125	605	152	619	576	720	12
subclavia	154	605	191	619	576	720	12
derecha.	193	605	227	619	576	720	12
Ediciones	85	638	118	649	576	720	12
Universidad	120	638	162	649	576	720	12
de	163	638	172	649	576	720	12
Salamanca	173	638	210	649	576	720	12
/	212	638	214	649	576	720	12
Figura	295	431	317	442	576	720	12
22.	319	431	329	442	576	720	12
Anomalía	331	431	365	442	576	720	12
de	367	431	375	442	576	720	12
la	377	431	383	442	576	720	12
Aorta.	385	431	406	442	576	720	12
ANATOMÍA	295	467	347	481	576	720	12
ANÓMALA	348	467	397	481	576	720	12
DEL	399	467	417	481	576	720	12
ARCO	418	467	445	481	576	720	12
AÓRTICO.	446	467	491	481	576	720	12
ARTERIA	295	480	335	494	576	720	12
SUBCLAVIA	336	480	388	494	576	720	12
DERECHA	389	480	434	494	576	720	12
ABERRANTE	435	480	491	494	576	720	12
La	312	502	322	515	576	720	12
arteria	326	502	354	515	576	720	12
subclavia	358	502	398	515	576	720	12
derecha	401	502	435	515	576	720	12
aberrante	438	502	479	515	576	720	12
es	483	502	491	515	576	720	12
una	295	515	311	528	576	720	12
anomalía	314	515	352	528	576	720	12
del	355	515	367	528	576	720	12
cayado	370	515	399	528	576	720	12
aórtico	402	515	432	528	576	720	12
relativamente	435	515	491	528	576	720	12
frecuente,	295	528	337	541	576	720	12
se	340	528	348	541	576	720	12
presenta	352	528	387	541	576	720	12
en	390	528	400	541	576	720	12
el	404	528	411	541	576	720	12
0.5%	414	528	434	541	576	720	12
al	437	528	444	541	576	720	12
1.0%	448	528	468	541	576	720	12
[19].	471	528	491	541	576	720	12
No	295	541	308	554	576	720	12
suele	311	541	331	554	576	720	12
producir	335	541	371	554	576	720	12
una	374	541	390	554	576	720	12
alteración	393	541	434	554	576	720	12
mediastínica	438	541	491	554	576	720	12
reconocible	295	554	341	567	576	720	12
en	343	554	353	567	576	720	12
las	355	554	365	567	576	720	12
radiografías	367	554	414	567	576	720	12
de	416	554	426	567	576	720	12
tórax,	428	554	451	567	576	720	12
por	452	554	466	567	576	720	12
tanto,	468	554	491	567	576	720	12
se	295	566	303	580	576	720	12
detecta	306	566	336	580	576	720	12
de	339	566	349	580	576	720	12
manera	352	566	383	580	576	720	12
casual	386	566	411	580	576	720	12
en	414	566	424	580	576	720	12
una	427	566	442	580	576	720	12
tomografía	445	566	491	580	576	720	12
computarizada	295	579	355	593	576	720	12
que	357	579	372	593	576	720	12
se	374	579	382	593	576	720	12
realiza	384	579	410	593	576	720	12
por	413	579	427	593	576	720	12
otro	429	579	446	593	576	720	12
motivo.	448	579	478	593	576	720	12
En	312	592	323	606	576	720	12
esta	326	592	341	606	576	720	12
anomalía,	344	592	383	606	576	720	12
el	386	592	392	606	576	720	12
arco	395	592	412	606	576	720	12
aórtico	415	592	443	606	576	720	12
da	446	592	456	606	576	720	12
origen	458	592	484	606	576	720	12
a	487	592	491	606	576	720	12
cuatro	295	605	320	619	576	720	12
ramas	322	605	346	619	576	720	12
separadas,	347	605	387	619	576	720	12
que	389	605	403	619	576	720	12
de	405	605	415	619	576	720	12
derecha	416	605	447	619	576	720	12
a	448	605	453	619	576	720	12
izquierda	455	605	491	619	576	720	12
[	276	637	279	650	576	720	12
172	282	637	294	650	576	720	12
]	297	637	300	650	576	720	12
Rev.	387	638	401	649	576	720	12
ORL,	403	638	421	649	576	720	12
2020,	423	638	442	649	576	720	12
11,	443	638	454	649	576	720	12
2,	456	638	462	649	576	720	12
161-178	463	638	491	649	576	720	12
ANATOMÍA	134	59	182	72	576	720	13
QUIRÚRGICA	184	59	240	72	576	720	13
DE	242	59	254	72	576	720	13
LAS	256	59	272	72	576	720	13
GLÁNDULAS	274	59	327	72	576	720	13
TIROIDES	329	59	370	72	576	720	13
Y	372	59	378	72	576	720	13
PARATIROIDES	380	59	442	72	576	720	13
GIL	228	70	241	81	576	720	13
CARCEDO-SAÑUDO	243	70	318	81	576	720	13
E	320	70	324	81	576	720	13
ET	326	70	336	81	576	720	13
AL	338	70	348	81	576	720	13
son:	85	94	102	107	576	720	13
1º	104	94	112	107	576	720	13
arteria	114	94	141	107	576	720	13
carótida	143	94	176	107	576	720	13
común	178	94	206	107	576	720	13
derecha,	208	94	242	107	576	720	13
2º	244	94	252	107	576	720	13
arteria	255	94	281	107	576	720	13
carótida	85	107	119	121	576	720	13
común	123	107	151	121	576	720	13
izquierda,	155	107	197	121	576	720	13
3º	200	107	208	121	576	720	13
arteria	211	107	239	121	576	720	13
subclavia	242	107	281	121	576	720	13
izquierda	85	121	125	134	576	720	13
y	129	121	134	134	576	720	13
4º	137	121	146	134	576	720	13
arteria	149	121	178	134	576	720	13
subclavia	181	121	221	134	576	720	13
derecha	225	121	258	134	576	720	13
(que	262	121	281	134	576	720	13
pronto	85	134	112	148	576	720	13
toma	115	134	136	148	576	720	13
camino	138	134	169	148	576	720	13
hacia	171	134	193	148	576	720	13
la	195	134	202	148	576	720	13
derecha	205	134	237	148	576	720	13
por	240	134	254	148	576	720	13
detrás	256	134	281	148	576	720	13
del	85	148	97	162	576	720	13
esófago).	99	148	135	162	576	720	13
Desde	102	162	127	175	576	720	13
su	129	162	138	175	576	720	13
origen	140	162	166	175	576	720	13
anómalo,	168	162	205	175	576	720	13
la	207	162	214	175	576	720	13
arteria	216	162	242	175	576	720	13
subclavia	244	162	281	175	576	720	13
derecha	85	175	116	189	576	720	13
transcurre	119	175	160	189	576	720	13
por	163	175	177	189	576	720	13
detrás	180	175	204	189	576	720	13
de	207	175	216	189	576	720	13
la	219	175	226	189	576	720	13
tráquea	229	175	259	189	576	720	13
y	262	175	266	189	576	720	13
del	269	175	281	189	576	720	13
esófago	85	189	115	202	576	720	13
a	116	189	121	202	576	720	13
la	122	189	129	202	576	720	13
altura	131	189	154	202	576	720	13
del	156	189	168	202	576	720	13
cuerpo	169	189	197	202	576	720	13
vertebral	199	189	234	202	576	720	13
de	235	189	245	202	576	720	13
T3	247	189	258	202	576	720	13
,	259	189	262	202	576	720	13
para	263	189	281	202	576	720	13
luego	85	202	107	216	576	720	13
retomar	109	202	141	216	576	720	13
su	143	202	152	216	576	720	13
trayecto	154	202	186	216	576	720	13
normal	188	202	218	216	576	720	13
hacia	220	202	241	216	576	720	13
la	243	202	250	216	576	720	13
raíz	252	202	267	216	576	720	13
del	269	202	281	216	576	720	13
cuello.	85	216	111	229	576	720	13
Esta	113	216	130	229	576	720	13
anomalía	132	216	169	229	576	720	13
habitualmente	171	216	228	229	576	720	13
coincide	230	216	264	229	576	720	13
con	266	216	281	229	576	720	13
un	85	230	96	243	576	720	13
recurrente	98	230	140	243	576	720	13
no	142	230	152	243	576	720	13
recurrente.	155	230	199	243	576	720	13
PUNTO	295	94	330	107	576	720	13
QUIRÚRGICO	332	94	395	107	576	720	13
DE	397	94	410	107	576	720	13
INTERÉS:	413	94	455	107	576	720	13
TUBÉRCULO	295	109	354	122	576	720	13
DE	356	109	369	122	576	720	13
ZUCKERKANDL	372	109	445	122	576	720	13
El	312	132	320	146	576	720	13
tubérculo	323	132	361	146	576	720	13
de	363	132	373	146	576	720	13
Zuckerkandl	375	132	426	146	576	720	13
fue	428	132	441	146	576	720	13
descrito	443	132	475	146	576	720	13
por	477	132	491	146	576	720	13
Otto	295	147	314	161	576	720	13
Wilhelm	316	147	351	161	576	720	13
Madelung	354	147	394	161	576	720	13
(1848-1929)	397	147	446	161	576	720	13
y	448	147	453	161	576	720	13
por	455	147	469	161	576	720	13
Emil	472	147	491	161	576	720	13
Zuckerkandl	295	163	346	176	576	720	13
(1849-1910)	347	163	396	176	576	720	13
(Figura	398	163	427	176	576	720	13
23)	429	163	442	176	576	720	13
[22].	444	163	463	176	576	720	13
Es	465	163	474	176	576	720	13
una	476	163	491	176	576	720	13
protuberancia	295	178	353	191	576	720	13
localizada	356	178	397	191	576	720	13
en	400	178	410	191	576	720	13
el	413	178	419	191	576	720	13
margen	422	178	454	191	576	720	13
postero-	457	178	491	191	576	720	13
lateral	295	193	320	206	576	720	13
del	323	193	335	206	576	720	13
lóbulo	338	193	364	206	576	720	13
tiroideo.	367	193	401	206	576	720	13
Puede	404	193	429	206	576	720	13
tener	432	193	453	206	576	720	13
distintos	456	193	491	206	576	720	13
tamaños,	295	208	331	221	576	720	13
formas	333	208	360	221	576	720	13
y	362	208	367	221	576	720	13
localizaciones	369	208	423	221	576	720	13
(aunque	425	208	458	221	576	720	13
siempre	460	208	491	221	576	720	13
sigue	295	223	316	236	576	720	13
una	318	223	333	236	576	720	13
disposición	335	223	381	236	576	720	13
fundamental).	383	223	440	236	576	720	13
NERVIO	85	257	122	271	576	720	13
LARÍNGEO	125	257	175	271	576	720	13
SUPERIOR	177	257	224	271	576	720	13
Aunque	102	279	135	293	576	720	13
las	138	279	150	293	576	720	13
consecuencias	153	279	213	293	576	720	13
de	216	279	226	293	576	720	13
su	229	279	239	293	576	720	13
lesión	242	279	267	293	576	720	13
no	270	279	281	293	576	720	13
son	85	293	99	306	576	720	13
tan	102	293	115	306	576	720	13
dramáticas	118	293	162	306	576	720	13
como	165	293	187	306	576	720	13
si	190	293	197	306	576	720	13
el	199	293	206	306	576	720	13
lesionado	209	293	248	306	576	720	13
fuera	250	293	271	306	576	720	13
el	274	293	281	306	576	720	13
recurrente,	85	307	131	320	576	720	13
cuando	134	307	164	320	576	720	13
se	167	307	176	320	576	720	13
secciona	179	307	214	320	576	720	13
produce	217	307	251	320	576	720	13
ciertas	254	307	281	320	576	720	13
alteraciones	85	320	132	334	576	720	13
de	135	320	144	334	576	720	13
la	147	320	153	334	576	720	13
voz.	156	320	172	334	576	720	13
El	102	334	110	347	576	720	13
nervio	113	334	140	347	576	720	13
laríngeo	143	334	176	347	576	720	13
superior	179	334	213	347	576	720	13
surge	216	334	238	347	576	720	13
del	241	334	253	347	576	720	13
X	256	334	263	347	576	720	13
par,	266	334	281	347	576	720	13
al	85	347	92	361	576	720	13
llegar	95	347	117	361	576	720	13
a	120	347	124	361	576	720	13
la	127	347	134	361	576	720	13
laringe	137	347	164	361	576	720	13
se	167	347	175	361	576	720	13
divide	178	347	203	361	576	720	13
en	205	347	215	361	576	720	13
2	218	347	223	361	576	720	13
ramas:	225	347	252	361	576	720	13
nervio	255	347	281	361	576	720	13
laríngeo	85	361	117	374	576	720	13
interno,	119	361	151	374	576	720	13
que	152	361	167	374	576	720	13
es	169	361	177	374	576	720	13
sensitivo	178	361	213	374	576	720	13
y	215	361	220	374	576	720	13
recoge	221	361	247	374	576	720	13
la	249	361	256	374	576	720	13
sensi-	258	361	281	374	576	720	13
bilidad	85	374	113	388	576	720	13
de	115	374	124	388	576	720	13
la	126	374	133	388	576	720	13
endolaringe;	135	374	184	388	576	720	13
nervio	186	374	212	388	576	720	13
laríngeo	214	374	247	388	576	720	13
externo,	249	374	281	388	576	720	13
que	85	388	100	402	576	720	13
es	102	388	110	402	576	720	13
motor	112	388	137	402	576	720	13
e	139	388	143	402	576	720	13
inerva	146	388	171	402	576	720	13
el	173	388	180	402	576	720	13
músculo	182	388	217	402	576	720	13
cricotiroideo.	219	388	273	402	576	720	13
La	102	402	112	415	576	720	13
identificación	115	402	172	415	576	720	13
visual	175	402	199	415	576	720	13
del	202	402	214	415	576	720	13
nervio	217	402	244	415	576	720	13
laríngeo	247	402	281	415	576	720	13
superior	85	415	118	429	576	720	13
(en	120	415	133	429	576	720	13
su	135	415	143	429	576	720	13
rama	145	415	166	429	576	720	13
externa)	167	415	200	429	576	720	13
es	202	415	210	429	576	720	13
infrecuente.	211	415	258	429	576	720	13
Debe	260	415	281	429	576	720	13
eludirse	85	429	117	442	576	720	13
una	119	429	135	442	576	720	13
disección	137	429	175	442	576	720	13
obstinada	178	429	217	442	576	720	13
para	220	429	237	442	576	720	13
su	240	429	249	442	576	720	13
exposi-	252	429	281	442	576	720	13
ción.	85	442	104	456	576	720	13
Para	106	442	123	456	576	720	13
la	125	442	132	456	576	720	13
preservación	134	442	184	456	576	720	13
del	185	442	197	456	576	720	13
nervio	199	442	224	456	576	720	13
laríngeo	226	442	258	456	576	720	13
supe-	259	442	281	456	576	720	13
rior	85	456	100	469	576	720	13
en	103	456	113	469	576	720	13
la	116	456	123	469	576	720	13
tiroidectomía	126	456	180	469	576	720	13
es	183	456	191	469	576	720	13
fundamental	194	456	246	469	576	720	13
conocer	249	456	281	469	576	720	13
sus	85	470	98	483	576	720	13
relaciones	100	470	140	483	576	720	13
con	142	470	156	483	576	720	13
la	158	470	165	483	576	720	13
arteria	167	470	194	483	576	720	13
tiroidea	196	470	227	483	576	720	13
superior	229	470	262	483	576	720	13
[20]	264	470	281	483	576	720	13
(Figura	85	483	115	497	576	720	13
6).	117	483	127	497	576	720	13
El	102	497	110	510	576	720	13
nervio	113	497	139	510	576	720	13
laríngeo	142	497	175	510	576	720	13
externo,	177	497	210	510	576	720	13
que	213	497	227	510	576	720	13
repetimos	230	497	270	510	576	720	13
es	273	497	281	510	576	720	13
rama	85	510	106	524	576	720	13
del	108	510	120	524	576	720	13
laríngeo	122	510	155	524	576	720	13
superior,	157	510	192	524	576	720	13
tiene	194	510	214	524	576	720	13
importante	216	510	260	524	576	720	13
rela-	263	510	281	524	576	720	13
ción	85	524	102	537	576	720	13
con	104	524	119	537	576	720	13
la	121	524	128	537	576	720	13
arteria	130	524	157	537	576	720	13
tiroidea	159	524	190	537	576	720	13
superior	192	524	225	537	576	720	13
(Figura	227	524	257	537	576	720	13
6).	259	524	269	537	576	720	13
Es	272	524	281	537	576	720	13
medial	85	537	113	551	576	720	13
a	116	537	120	551	576	720	13
la	123	537	130	551	576	720	13
arteria	133	537	159	551	576	720	13
en	162	537	172	551	576	720	13
la	175	537	182	551	576	720	13
derecha	185	537	216	551	576	720	13
en	219	537	229	551	576	720	13
el	232	537	238	551	576	720	13
85.2	241	537	258	551	576	720	13
%	261	537	269	551	576	720	13
de	271	537	281	551	576	720	13
los	85	551	96	564	576	720	13
casos,	99	551	122	564	576	720	13
y	125	551	129	564	576	720	13
en	132	551	142	564	576	720	13
la	144	551	151	564	576	720	13
izquierda	154	551	191	564	576	720	13
en	194	551	203	564	576	720	13
el	206	551	213	564	576	720	13
92.0%.	215	551	242	564	576	720	13
Es	244	551	254	564	576	720	13
lateral	256	551	281	564	576	720	13
a	85	565	89	578	576	720	13
la	92	565	99	578	576	720	13
arteria	101	565	128	578	576	720	13
en	130	565	140	578	576	720	13
la	142	565	149	578	576	720	13
derecha	152	565	183	578	576	720	13
en	186	565	195	578	576	720	13
el	198	565	205	578	576	720	13
0.0	207	565	219	578	576	720	13
%	222	565	229	578	576	720	13
de	232	565	241	578	576	720	13
los	244	565	255	578	576	720	13
casos,	258	565	281	578	576	720	13
en	85	578	95	592	576	720	13
la	97	578	104	592	576	720	13
izquierda	106	578	144	592	576	720	13
en	146	578	156	592	576	720	13
1.1	158	578	170	592	576	720	13
%.	172	578	182	592	576	720	13
Discurre	184	578	219	592	576	720	13
entre	221	578	242	592	576	720	13
las	244	578	254	592	576	720	13
ramas	257	578	281	592	576	720	13
terminales	85	592	128	605	576	720	13
de	130	592	140	605	576	720	13
la	143	592	150	605	576	720	13
arteria	152	592	179	605	576	720	13
en	182	592	191	605	576	720	13
la	194	592	201	605	576	720	13
derecha	204	592	235	605	576	720	13
en	238	592	248	605	576	720	13
un	251	592	261	605	576	720	13
14.8	264	592	281	605	576	720	13
%	85	605	93	619	576	720	13
y	95	605	99	619	576	720	13
en	102	605	111	619	576	720	13
la	114	605	121	619	576	720	13
izquierda	123	605	160	619	576	720	13
en	163	605	172	619	576	720	13
un	175	605	185	619	576	720	13
6.9	188	605	200	619	576	720	13
%	202	605	209	619	576	720	13
de	212	605	221	619	576	720	13
los	223	605	235	619	576	720	13
casos	237	605	258	619	576	720	13
[21].	260	605	279	619	576	720	13
Ediciones	85	638	118	649	576	720	13
Universidad	120	638	162	649	576	720	13
de	163	638	172	649	576	720	13
Salamanca	173	638	210	649	576	720	13
/	212	638	214	649	576	720	13
Figura	295	410	318	421	576	720	13
23.	321	410	332	421	576	720	13
t	335	410	337	421	576	720	13
y	341	410	344	421	576	720	13
pp:	348	410	359	421	576	720	13
tubérculos	362	410	399	421	576	720	13
de	403	410	411	421	576	720	13
Zuckerkandl	414	410	459	421	576	720	13
(dibujo	465	410	491	421	576	720	13
original	295	422	322	434	576	720	13
de	325	422	333	434	576	720	13
Zuckerkandl,	336	422	382	434	576	720	13
1902).	385	422	407	434	576	720	13
En:	409	422	421	434	576	720	13
Zuckerkandl	424	422	466	434	576	720	13
E.	469	422	476	434	576	720	13
Die	479	422	491	434	576	720	13
Epithelkörperchen	295	435	355	446	576	720	13
von	357	435	369	446	576	720	13
Didelphys	371	435	404	446	576	720	13
azara	406	435	424	446	576	720	13
nebst	426	435	443	446	576	720	13
Bemerkungen	445	435	491	446	576	720	13
über	295	447	310	459	576	720	13
die	312	447	321	459	576	720	13
Epithelkörperchen	323	447	382	459	576	720	13
des	384	447	394	459	576	720	13
Menschen.	396	447	430	459	576	720	13
Über	432	447	449	459	576	720	13
den	450	447	462	459	576	720	13
hinteren	464	447	491	459	576	720	13
Schildddrüsenfortsatz.	295	460	369	471	576	720	13
Anat	371	460	387	471	576	720	13
Hefte.	389	460	409	471	576	720	13
1902;19:62-82.	411	460	461	471	576	720	13
La	312	485	322	498	576	720	13
formación	324	485	365	498	576	720	13
de	366	485	376	498	576	720	13
la	377	485	384	498	576	720	13
glándula	386	485	420	498	576	720	13
tiroides	422	485	451	498	576	720	13
comienza	453	485	491	498	576	720	13
en	295	500	305	513	576	720	13
la	306	500	313	513	576	720	13
4ª	315	500	323	513	576	720	13
semana	324	500	354	513	576	720	13
de	356	500	365	513	576	720	13
gestación	367	500	403	513	576	720	13
y	405	500	410	513	576	720	13
se	411	500	419	513	576	720	13
completa	421	500	457	513	576	720	13
en	459	500	468	513	576	720	13
la	470	500	477	513	576	720	13
10ª	479	500	491	513	576	720	13
semana.	295	515	328	528	576	720	13
Se	331	515	340	528	576	720	13
desarrolla	343	515	383	528	576	720	13
de	385	515	395	528	576	720	13
un	398	515	409	528	576	720	13
primordio	411	515	453	528	576	720	13
medial	456	515	484	528	576	720	13
y	486	515	491	528	576	720	13
dos	295	530	309	543	576	720	13
primordios	311	530	355	543	576	720	13
laterales	357	530	389	543	576	720	13
(cuerpo	391	530	422	543	576	720	13
ultimobranquial)	423	530	491	543	576	720	13
(Figura	295	545	324	559	576	720	13
24).	326	545	342	559	576	720	13
Durante	343	545	377	559	576	720	13
el	378	545	385	559	576	720	13
desarrollo	387	545	427	559	576	720	13
fetal	429	545	446	559	576	720	13
la	448	545	455	559	576	720	13
glándula	457	545	491	559	576	720	13
desciende	295	560	333	574	576	720	13
desde	335	560	357	574	576	720	13
la	358	560	365	574	576	720	13
base	367	560	383	574	576	720	13
de	385	560	394	574	576	720	13
la	396	560	403	574	576	720	13
lengua	404	560	430	574	576	720	13
por	431	560	445	574	576	720	13
el	447	560	453	574	576	720	13
conducto	455	560	491	574	576	720	13
tirogloso	295	575	332	589	576	720	13
de	335	575	345	589	576	720	13
Hiss	348	575	366	589	576	720	13
hasta	369	575	390	589	576	720	13
su	393	575	402	589	576	720	13
asiento	405	575	435	589	576	720	13
definitivo.	438	575	479	589	576	720	13
El	483	575	491	589	576	720	13
tubérculo	295	590	334	604	576	720	13
de	336	590	346	604	576	720	13
Zuckerkandl	348	590	399	604	576	720	13
resulta	401	590	428	604	576	720	13
de	430	590	440	604	576	720	13
la	442	590	449	604	576	720	13
fusión	451	590	477	604	576	720	13
del	479	590	491	604	576	720	13
primordio	295	605	336	619	576	720	13
lateral	339	605	363	619	576	720	13
con	366	605	380	619	576	720	13
el	383	605	389	619	576	720	13
primordio	392	605	433	619	576	720	13
medial.	435	605	465	619	576	720	13
[	276	637	279	650	576	720	13
173	282	637	294	650	576	720	13
]	297	637	300	650	576	720	13
Rev.	387	638	401	649	576	720	13
ORL,	403	638	421	649	576	720	13
2020,	423	638	442	649	576	720	13
11,	443	638	454	649	576	720	13
2,	456	638	462	649	576	720	13
161-178	463	638	491	649	576	720	13
ANATOMÍA	134	59	182	72	576	720	14
QUIRÚRGICA	184	59	240	72	576	720	14
DE	242	59	254	72	576	720	14
LAS	256	59	272	72	576	720	14
GLÁNDULAS	274	59	327	72	576	720	14
TIROIDES	329	59	370	72	576	720	14
Y	372	59	378	72	576	720	14
PARATIROIDES	380	59	442	72	576	720	14
GIL	228	70	241	81	576	720	14
CARCEDO-SAÑUDO	243	70	318	81	576	720	14
E	320	70	324	81	576	720	14
ET	326	70	336	81	576	720	14
AL	338	70	348	81	576	720	14
El	312	94	320	107	576	720	14
tubérculo	323	94	362	107	576	720	14
de	364	94	374	107	576	720	14
Zuckerkand	377	94	425	107	576	720	14
puede	428	94	452	107	576	720	14
aislarse	455	94	484	107	576	720	14
y	486	94	491	107	576	720	14
dar	295	106	308	119	576	720	14
lugar	311	106	332	119	576	720	14
a	335	106	339	119	576	720	14
una	342	106	357	119	576	720	14
glándula	360	106	395	119	576	720	14
tiroidea	398	106	429	119	576	720	14
accesoria.	432	106	471	119	576	720	14
Esta	474	106	491	119	576	720	14
puede	295	118	319	131	576	720	14
tener	321	118	342	131	576	720	14
las	343	118	354	131	576	720	14
mismas	356	118	386	131	576	720	14
enfermedades	388	118	444	131	576	720	14
que	445	118	460	131	576	720	14
la	462	118	469	131	576	720	14
glán-	471	118	491	131	576	720	14
dula	295	130	313	143	576	720	14
principal.	315	130	353	143	576	720	14
El	312	142	321	155	576	720	14
tubérculo	324	142	364	155	576	720	14
de	368	142	377	155	576	720	14
Zuckerkandl	381	142	434	155	576	720	14
puede	437	142	462	155	576	720	14
ser	466	142	478	155	576	720	14
de	481	142	491	155	576	720	14
escasa	295	154	320	167	576	720	14
entidad	322	154	352	167	576	720	14
ocupando	354	154	394	167	576	720	14
únicamente	395	154	442	167	576	720	14
el	444	154	451	167	576	720	14
segmento	453	154	491	167	576	720	14
lateral	295	166	320	179	576	720	14
de	322	166	332	179	576	720	14
la	334	166	341	179	576	720	14
tráquea,	344	166	376	179	576	720	14
si	379	166	385	179	576	720	14
es	388	166	396	179	576	720	14
más	398	166	414	179	576	720	14
largo	417	166	437	179	576	720	14
se	440	166	448	179	576	720	14
insinúa	450	166	479	179	576	720	14
ya	482	166	491	179	576	720	14
detrás	295	178	321	191	576	720	14
de	324	178	334	191	576	720	14
la	337	178	344	191	576	720	14
tráquea,	347	178	382	191	576	720	14
en	385	178	395	191	576	720	14
su	398	178	407	191	576	720	14
desarrollo	411	178	453	191	576	720	14
máximo	456	178	491	191	576	720	14
puede	295	190	319	203	576	720	14
rodear	321	190	347	203	576	720	14
por	349	190	362	203	576	720	14
detrás	364	190	388	203	576	720	14
tráquea	390	190	420	203	576	720	14
y	421	190	426	203	576	720	14
esófago.	428	190	459	203	576	720	14
Por	461	190	475	203	576	720	14
ello	477	190	491	203	576	720	14
clasificamos	295	202	342	215	576	720	14
al	344	202	351	215	576	720	14
tubérculo	353	202	391	215	576	720	14
en:	392	202	404	215	576	720	14
lateral,	406	202	432	215	576	720	14
postero-lateral	434	202	491	215	576	720	14
o	295	214	300	227	576	720	14
retrovisceral	302	214	352	227	576	720	14
[25].	354	214	373	227	576	720	14
Figura	85	367	107	379	576	720	14
24.	108	367	118	379	576	720	14
Desarrollo	120	367	155	379	576	720	14
de	156	367	164	379	576	720	14
las	166	367	175	379	576	720	14
glándulas	176	367	208	379	576	720	14
tiroides	209	367	234	379	576	720	14
y	236	367	240	379	576	720	14
paratiroides	241	367	281	379	576	720	14
–Embrión	85	377	120	389	576	720	14
en	122	377	130	389	576	720	14
su	132	377	139	389	576	720	14
5ª	141	377	148	389	576	720	14
semana	150	377	176	389	576	720	14
de	178	377	186	389	576	720	14
desarrollo–.	188	377	228	389	576	720	14
El	102	400	111	414	576	720	14
tubérculo	114	400	154	414	576	720	14
de	158	400	167	414	576	720	14
Zuckerkandl	171	400	224	414	576	720	14
es	227	400	235	414	576	720	14
un	239	400	250	414	576	720	14
detalle	253	400	281	414	576	720	14
anatomo-quirúrgico	85	413	166	426	576	720	14
no	167	413	178	426	576	720	14
suficientemente	180	413	242	426	576	720	14
conocido	244	413	281	426	576	720	14
por	85	426	99	439	576	720	14
el	101	426	108	439	576	720	14
cirujano	109	426	142	439	576	720	14
de	144	426	154	439	576	720	14
cabeza	156	426	182	439	576	720	14
y	184	426	188	439	576	720	14
cuello	190	426	214	439	576	720	14
(Figura	216	426	245	439	576	720	14
25).	247	426	262	439	576	720	14
Esta	264	426	281	439	576	720	14
formación	85	439	129	452	576	720	14
tiene	132	439	153	452	576	720	14
gran	156	439	175	452	576	720	14
importancia	179	439	231	452	576	720	14
quirúrgica:	234	439	281	452	576	720	14
frecuentemente	85	451	151	465	576	720	14
oculta	154	451	180	465	576	720	14
la	183	451	191	465	576	720	14
encrucijada	194	451	243	465	576	720	14
arteria	246	451	274	465	576	720	14
/	278	451	281	465	576	720	14
recurrente	85	464	128	478	576	720	14
/	131	464	134	478	576	720	14
paratiroides	137	464	187	478	576	720	14
superior,	190	464	226	478	576	720	14
y	229	464	234	478	576	720	14
dificulta	237	464	271	478	576	720	14
la	274	464	281	478	576	720	14
disección	85	477	123	491	576	720	14
de	125	477	134	491	576	720	14
estas	136	477	155	491	576	720	14
estructuras,	157	477	204	491	576	720	14
la	206	477	213	491	576	720	14
más	214	477	231	491	576	720	14
delicadas	233	477	269	491	576	720	14
en	271	477	281	491	576	720	14
la	85	490	92	503	576	720	14
cirugía	95	490	122	503	576	720	14
tiroidea	125	490	156	503	576	720	14
y	159	490	163	503	576	720	14
paratiroidea.	166	490	217	503	576	720	14
El	219	490	228	503	576	720	14
tubérculo	230	490	269	503	576	720	14
de	271	490	281	503	576	720	14
Zuckerkand	85	503	133	516	576	720	14
está	135	503	151	516	576	720	14
envuelto	153	503	187	516	576	720	14
frecuentemente	189	503	252	516	576	720	14
en	254	503	264	516	576	720	14
una	266	503	281	516	576	720	14
capa	85	516	103	529	576	720	14
fibrosa	106	516	133	529	576	720	14
de	136	516	145	529	576	720	14
tejido	148	516	171	529	576	720	14
conectivo	173	516	212	529	576	720	14
difícil	215	516	238	529	576	720	14
de	240	516	250	529	576	720	14
disecar	253	516	281	529	576	720	14
(Figura	85	528	115	542	576	720	14
26)	117	528	130	542	576	720	14
[23-25].	132	528	164	542	576	720	14
La	102	541	112	555	576	720	14
resección	114	541	151	555	576	720	14
de	153	541	162	555	576	720	14
las	164	541	174	555	576	720	14
protuberancias	176	541	235	555	576	720	14
posteriores	237	541	281	555	576	720	14
de	85	554	95	567	576	720	14
la	96	554	103	567	576	720	14
glándula	105	554	140	567	576	720	14
tiroides,	142	554	174	567	576	720	14
incluyendo	176	554	220	567	576	720	14
el	222	554	229	567	576	720	14
tubérculo	231	554	269	567	576	720	14
de	271	554	281	567	576	720	14
Zuckerkand	85	567	133	580	576	720	14
y	135	567	140	580	576	720	14
posibles	142	567	174	580	576	720	14
lobulillos	176	567	213	580	576	720	14
retrotraqueales	214	567	274	580	576	720	14
y	276	567	281	580	576	720	14
retrofaríngeos,	85	580	144	593	576	720	14
debe	146	580	165	593	576	720	14
ser	167	580	179	593	576	720	14
siempre	182	580	213	593	576	720	14
parte	216	580	236	593	576	720	14
de	239	580	248	593	576	720	14
la	251	580	258	593	576	720	14
tiroi-	260	580	281	593	576	720	14
dectomía	85	592	122	606	576	720	14
total	124	592	143	606	576	720	14
(Figura	145	592	174	606	576	720	14
27)	177	592	190	606	576	720	14
[26,27].	192	592	223	606	576	720	14
Ediciones	85	638	118	649	576	720	14
Universidad	120	638	162	649	576	720	14
de	163	638	172	649	576	720	14
Salamanca	173	638	210	649	576	720	14
/	212	638	214	649	576	720	14
Figura	295	372	317	383	576	720	14
25.	320	372	330	383	576	720	14
Traccionando	333	372	380	383	576	720	14
el	383	372	389	383	576	720	14
lóbulo	391	372	413	383	576	720	14
tiroideo	416	372	443	383	576	720	14
hasta	446	372	464	383	576	720	14
despla-	466	372	491	383	576	720	14
zar	295	381	306	393	576	720	14
su	309	381	316	393	576	720	14
borde	319	381	339	393	576	720	14
posterior	342	381	374	393	576	720	14
aparece	377	381	403	393	576	720	14
un	406	381	415	393	576	720	14
notable	418	381	444	393	576	720	14
tubérculo	446	381	480	393	576	720	14
de	483	381	491	393	576	720	14
Zuckerkand	295	391	336	402	576	720	14
(TZ).	338	391	356	402	576	720	14
Figura	295	563	317	575	576	720	14
26.	318	563	328	575	576	720	14
El	329	563	336	575	576	720	14
tubérculo	337	563	369	575	576	720	14
de	370	563	378	575	576	720	14
Zuckerkandl	380	563	421	575	576	720	14
(TZ)	423	563	438	575	576	720	14
frecuentemente	440	563	491	575	576	720	14
está	295	573	308	584	576	720	14
envuelto	310	573	339	584	576	720	14
en	341	573	350	584	576	720	14
un	352	573	361	584	576	720	14
conectivo	363	573	396	584	576	720	14
difícil	398	573	418	584	576	720	14
de	420	573	428	584	576	720	14
disecar	430	573	454	584	576	720	14
(en	456	573	467	584	576	720	14
la	469	573	475	584	576	720	14
foto	477	573	491	584	576	720	14
está	295	582	308	594	576	720	14
sujeto	310	582	330	594	576	720	14
con	332	582	345	594	576	720	14
una	347	582	359	594	576	720	14
pinza).	361	582	385	594	576	720	14
[	276	637	279	650	576	720	14
174	282	637	294	650	576	720	14
]	297	637	300	650	576	720	14
Rev.	387	638	401	649	576	720	14
ORL,	403	638	421	649	576	720	14
2020,	423	638	442	649	576	720	14
11,	443	638	454	649	576	720	14
2,	456	638	462	649	576	720	14
161-178	463	638	491	649	576	720	14
ANATOMÍA	134	59	182	72	576	720	15
QUIRÚRGICA	184	59	240	72	576	720	15
DE	242	59	254	72	576	720	15
LAS	256	59	272	72	576	720	15
GLÁNDULAS	274	59	327	72	576	720	15
TIROIDES	329	59	370	72	576	720	15
Y	372	59	378	72	576	720	15
PARATIROIDES	380	59	442	72	576	720	15
GIL	228	70	241	81	576	720	15
CARCEDO-SAÑUDO	243	70	318	81	576	720	15
E	320	70	324	81	576	720	15
ET	326	70	336	81	576	720	15
AL	338	70	348	81	576	720	15
En	312	94	323	107	576	720	15
un	325	94	336	107	576	720	15
2%	338	94	350	107	576	720	15
a	353	94	357	107	576	720	15
15%	359	94	376	107	576	720	15
de	378	94	388	107	576	720	15
los	390	94	401	107	576	720	15
casos	403	94	424	107	576	720	15
existen	426	94	454	107	576	720	15
más	456	94	472	107	576	720	15
de	475	94	484	107	576	720	15
4	486	94	491	107	576	720	15
paratiroides,	295	107	345	120	576	720	15
en	347	107	357	120	576	720	15
la	359	107	366	120	576	720	15
literatura	368	107	404	120	576	720	15
se	406	107	414	120	576	720	15
han	416	107	431	120	576	720	15
descrito	433	107	465	120	576	720	15
cinco,	467	107	491	120	576	720	15
seis	295	120	309	133	576	720	15
y	312	120	317	133	576	720	15
hasta	319	120	340	133	576	720	15
doce	343	120	362	133	576	720	15
glándulas.	364	120	405	133	576	720	15
Las	407	120	421	133	576	720	15
supernumerarias	423	120	491	133	576	720	15
suelen	295	132	320	146	576	720	15
ser	323	132	335	146	576	720	15
de	338	132	347	146	576	720	15
mínimo	350	132	382	146	576	720	15
tamaño	385	132	415	146	576	720	15
y	418	132	422	146	576	720	15
estar	425	132	444	146	576	720	15
próximas	447	132	484	146	576	720	15
a	487	132	491	146	576	720	15
una	295	145	310	159	576	720	15
de	312	145	321	159	576	720	15
las	323	145	333	159	576	720	15
glándulas	335	145	372	159	576	720	15
en	373	145	383	159	576	720	15
posición	385	145	418	159	576	720	15
convencional	420	145	471	159	576	720	15
[29].	473	145	491	159	576	720	15
VASCULARIZACIÓN	295	173	387	186	576	720	15
DE	388	173	401	186	576	720	15
LAS	403	173	420	186	576	720	15
PARATIROIDES	422	173	491	186	576	720	15
Figura	85	259	106	271	576	720	15
27.	107	259	117	271	576	720	15
Gran	118	259	135	271	576	720	15
tubérculo	136	259	168	271	576	720	15
de	169	259	177	271	576	720	15
Zuckerkandl	178	259	219	271	576	720	15
retrotraqueal	220	259	262	271	576	720	15
(TZ).	263	259	281	271	576	720	15
ANATOMÍA	85	296	135	309	576	720	15
QUIRÚRGICA	136	296	194	309	576	720	15
DE	195	296	207	309	576	720	15
LAS	208	296	224	309	576	720	15
GLÁNDULAS	225	296	281	309	576	720	15
PARATIROIDES	85	308	155	322	576	720	15
Las	102	329	117	343	576	720	15
glándulas	121	329	162	343	576	720	15
paratiroides	166	329	219	343	576	720	15
tienen	223	329	251	343	576	720	15
forma	255	329	281	343	576	720	15
ovalada,	85	342	118	356	576	720	15
son	120	342	134	356	576	720	15
alargadas	136	342	173	356	576	720	15
o	175	342	180	356	576	720	15
tienen	182	342	207	356	576	720	15
forma	209	342	234	356	576	720	15
de	236	342	245	356	576	720	15
pequeña	247	342	281	356	576	720	15
habichuela,	85	355	131	368	576	720	15
pueden	134	355	164	368	576	720	15
también	166	355	199	368	576	720	15
mostrar	202	355	234	368	576	720	15
una	237	355	252	368	576	720	15
dispo-	255	355	281	368	576	720	15
sición	85	367	110	381	576	720	15
más	113	367	130	381	576	720	15
o	133	367	139	381	576	720	15
menos	142	367	170	381	576	720	15
aplanada.	173	367	213	381	576	720	15
Su	216	367	227	381	576	720	15
forma	230	367	255	381	576	720	15
viene	259	367	281	381	576	720	15
condicionada	85	380	138	393	576	720	15
por	140	380	154	393	576	720	15
la	155	380	162	393	576	720	15
presión	164	380	193	393	576	720	15
que	195	380	209	393	576	720	15
ejercen	211	380	239	393	576	720	15
sobre	241	380	262	393	576	720	15
ellas	264	380	281	393	576	720	15
la	85	392	92	406	576	720	15
cápsula	94	392	123	406	576	720	15
tiroidea	125	392	156	406	576	720	15
y	158	392	163	406	576	720	15
otras	165	392	185	406	576	720	15
formaciones	186	392	236	406	576	720	15
adyacentes	238	392	281	406	576	720	15
[28].	85	405	103	418	576	720	15
Cada	105	405	125	418	576	720	15
una	126	405	141	418	576	720	15
de	143	405	152	418	576	720	15
las	154	405	164	418	576	720	15
glándulas,	165	405	204	418	576	720	15
en	206	405	215	418	576	720	15
uno	217	405	232	418	576	720	15
de	234	405	243	418	576	720	15
sus	245	405	257	418	576	720	15
extre-	258	405	281	418	576	720	15
mos	85	417	102	431	576	720	15
tiene	104	417	124	431	576	720	15
un	126	417	137	431	576	720	15
capuchón	139	417	178	431	576	720	15
graso	180	417	202	431	576	720	15
característico	204	417	258	431	576	720	15
[29].	260	417	279	431	576	720	15
Estas	102	430	123	443	576	720	15
pequeñas	126	430	165	443	576	720	15
formaciones	169	430	220	443	576	720	15
miden	223	430	250	443	576	720	15
unos	253	430	273	443	576	720	15
5	276	430	281	443	576	720	15
mm.	85	442	104	456	576	720	15
de	107	442	116	456	576	720	15
eje	119	442	130	456	576	720	15
mayor	133	442	159	456	576	720	15
por	162	442	176	456	576	720	15
3	179	442	184	456	576	720	15
mm.	187	442	205	456	576	720	15
de	208	442	218	456	576	720	15
eje	221	442	232	456	576	720	15
transversal,	235	442	281	456	576	720	15
aunque	85	455	114	468	576	720	15
en	116	455	125	468	576	720	15
la	127	455	134	468	576	720	15
práctica	136	455	167	468	576	720	15
aparecen	168	455	203	468	576	720	15
muchas	205	455	235	468	576	720	15
variaciones	237	455	281	468	576	720	15
de	85	467	94	481	576	720	15
tamaño;	96	467	129	481	576	720	15
su	130	467	139	481	576	720	15
peso	141	467	159	481	576	720	15
oscila	161	467	183	481	576	720	15
entre	185	467	205	481	576	720	15
los	207	467	218	481	576	720	15
30	220	467	230	481	576	720	15
y	231	467	236	481	576	720	15
40	238	467	247	481	576	720	15
mg.	249	467	264	481	576	720	15
Son	266	467	281	481	576	720	15
de	85	480	94	493	576	720	15
color	96	480	116	493	576	720	15
amarillo	117	480	150	493	576	720	15
bronce,	151	480	180	493	576	720	15
caramelo	182	480	217	493	576	720	15
o	219	480	224	493	576	720	15
caoba,	225	480	250	493	576	720	15
matices	252	480	281	493	576	720	15
proporcionados	85	492	147	506	576	720	15
por	149	492	163	506	576	720	15
las	165	492	175	506	576	720	15
células	177	492	203	506	576	720	15
de	205	492	214	506	576	720	15
su	216	492	225	506	576	720	15
parénquima	227	492	275	506	576	720	15
y	276	492	281	506	576	720	15
la	85	505	92	518	576	720	15
vascularización	94	505	156	518	576	720	15
(con	158	505	176	518	576	720	15
coloración)	178	505	223	518	576	720	15
y	225	505	230	518	576	720	15
el	232	505	239	518	576	720	15
contenido	241	505	281	518	576	720	15
en	85	517	95	531	576	720	15
grasa	97	517	118	531	576	720	15
intraglandular	120	517	177	531	576	720	15
(blanquecino).	180	517	238	531	576	720	15
Las	102	530	116	543	576	720	15
glándulas	118	530	156	543	576	720	15
paratiroides	158	530	205	543	576	720	15
habitualmente	207	530	265	543	576	720	15
son	267	530	281	543	576	720	15
cuatro	85	542	111	556	576	720	15
(80%	114	542	134	556	576	720	15
a	137	542	142	556	576	720	15
99%	145	542	162	556	576	720	15
de	165	542	174	556	576	720	15
los	177	542	188	556	576	720	15
casos),	191	542	218	556	576	720	15
pero	221	542	240	556	576	720	15
un	242	542	253	556	576	720	15
5%	256	542	269	556	576	720	15
de	271	542	281	556	576	720	15
los	85	555	96	569	576	720	15
casos	99	555	120	569	576	720	15
son	123	555	137	569	576	720	15
menos	140	555	167	569	576	720	15
de	170	555	179	569	576	720	15
cuatro;	182	555	210	569	576	720	15
aunque	213	555	243	569	576	720	15
este	245	555	261	569	576	720	15
dato	263	555	281	569	576	720	15
es	85	568	93	581	576	720	15
dudoso,	95	568	126	581	576	720	15
puede	128	568	153	581	576	720	15
tratarse	155	568	184	581	576	720	15
de	186	568	196	581	576	720	15
que	198	568	212	581	576	720	15
el	214	568	221	581	576	720	15
cirujano	223	568	256	581	576	720	15
infor-	258	568	281	581	576	720	15
mante	85	580	110	594	576	720	15
o	113	580	118	594	576	720	15
el	121	580	128	594	576	720	15
patólogo	131	580	166	594	576	720	15
que	169	580	184	594	576	720	15
investiga	187	580	223	594	576	720	15
en	225	580	235	594	576	720	15
necropsias	238	580	281	594	576	720	15
no	85	593	96	606	576	720	15
hayan	99	593	123	606	576	720	15
logrado	126	593	158	606	576	720	15
encontrar	161	593	201	606	576	720	15
el	204	593	211	606	576	720	15
número	214	593	247	606	576	720	15
total	250	593	268	606	576	720	15
de	271	593	281	606	576	720	15
glándulas.	85	605	125	619	576	720	15
Ediciones	85	638	118	649	576	720	15
Universidad	120	638	162	649	576	720	15
de	163	638	172	649	576	720	15
Salamanca	173	638	210	649	576	720	15
/	212	638	214	649	576	720	15
Preservar	312	194	350	207	576	720	15
el	353	194	359	207	576	720	15
aporte	362	194	387	207	576	720	15
sanguíneo	390	194	431	207	576	720	15
a	433	194	437	207	576	720	15
las	440	194	450	207	576	720	15
glándulas	453	194	491	207	576	720	15
paratiroides	295	207	343	220	576	720	15
es	344	207	352	220	576	720	15
fundamental	354	207	405	220	576	720	15
para	407	207	425	220	576	720	15
su	427	207	436	220	576	720	15
normal	437	207	467	220	576	720	15
situa-	469	207	491	220	576	720	15
ción	295	220	313	233	576	720	15
funcional	316	220	355	233	576	720	15
postquirúrgica.	358	220	422	233	576	720	15
Las	425	220	439	233	576	720	15
paratiroides	442	220	491	233	576	720	15
superiores	295	233	337	246	576	720	15
se	340	233	348	246	576	720	15
nutren	351	233	379	246	576	720	15
por	382	233	396	246	576	720	15
pequeñas	399	233	437	246	576	720	15
ramas	440	233	465	246	576	720	15
de	468	233	477	246	576	720	15
las	480	233	491	246	576	720	15
arterias	295	246	325	259	576	720	15
tiroideas	327	246	362	259	576	720	15
superiores.	364	246	408	259	576	720	15
Estas	411	246	431	259	576	720	15
ramitas	433	246	463	259	576	720	15
tienen	466	246	491	259	576	720	15
anastomosis	295	259	343	272	576	720	15
extratiroideas	344	259	397	272	576	720	15
con	399	259	413	272	576	720	15
las	415	259	425	272	576	720	15
arterias	427	259	456	272	576	720	15
tiroideas	457	259	491	272	576	720	15
inferiores,	295	272	338	285	576	720	15
por	341	272	355	285	576	720	15
lo	358	272	366	285	576	720	15
que	369	272	384	285	576	720	15
aunque	387	272	418	285	576	720	15
se	421	272	429	285	576	720	15
ligue	432	272	452	285	576	720	15
acciden-	456	272	491	285	576	720	15
talmente	295	285	330	298	576	720	15
el	333	285	340	298	576	720	15
pedículo	343	285	378	298	576	720	15
superior	381	285	414	298	576	720	15
de	417	285	427	298	576	720	15
las	429	285	440	298	576	720	15
paratiroides	443	285	491	298	576	720	15
superiores	295	298	336	311	576	720	15
estas	338	298	357	311	576	720	15
glándulas	359	298	396	311	576	720	15
pueden	398	298	428	311	576	720	15
seguir	430	298	454	311	576	720	15
teniendo	456	298	491	311	576	720	15
una	295	310	310	324	576	720	15
suficiente	312	310	350	324	576	720	15
suplencia	353	310	390	324	576	720	15
arterial	393	310	421	324	576	720	15
(Figura	424	310	453	324	576	720	15
28)	455	310	468	324	576	720	15
[30].	471	310	489	324	576	720	15
La	312	323	322	337	576	720	15
paratiroides	324	323	371	337	576	720	15
inferior	373	323	403	337	576	720	15
generalmente	405	323	458	337	576	720	15
se	460	323	468	337	576	720	15
nutre	470	323	491	337	576	720	15
solo	295	336	311	350	576	720	15
de	313	336	322	350	576	720	15
la	324	336	331	350	576	720	15
arteria	333	336	358	350	576	720	15
tiroidea	360	336	390	350	576	720	15
inferior,	392	336	423	350	576	720	15
por	425	336	438	350	576	720	15
lo	440	336	448	350	576	720	15
que	449	336	464	350	576	720	15
es	465	336	473	350	576	720	15
más	475	336	491	350	576	720	15
fácil	295	349	312	363	576	720	15
su	314	349	323	363	576	720	15
devascularización	325	349	397	363	576	720	15
(Figura	399	349	428	363	576	720	15
28)	431	349	444	363	576	720	15
[30].	446	349	465	363	576	720	15
Figura	295	544	317	556	576	720	15
28.	320	544	330	556	576	720	15
Vascularización	333	544	387	556	576	720	15
de	389	544	398	556	576	720	15
las	400	544	409	556	576	720	15
paratiroides.	412	544	455	556	576	720	15
La	457	544	466	556	576	720	15
arteria	469	544	491	556	576	720	15
tiroidea	295	554	322	566	576	720	15
superior	324	554	353	566	576	720	15
tiene	356	554	373	566	576	720	15
anastómosis	375	554	417	566	576	720	15
extratiroideas	420	554	467	566	576	720	15
con	470	554	482	566	576	720	15
la	485	554	491	566	576	720	15
arteria	295	565	317	576	576	720	15
tiroidea	319	565	345	576	576	720	15
inferior,	346	565	373	576	576	720	15
por	375	565	387	576	576	720	15
lo	388	565	395	576	576	720	15
que	396	565	409	576	576	720	15
-aunque	410	565	438	576	576	720	15
se	440	565	446	576	576	720	15
ligue	448	565	464	576	576	720	15
el	466	565	472	576	576	720	15
pedí-	473	565	491	576	576	720	15
culo	295	575	309	587	576	720	15
superior-	311	575	341	587	576	720	15
la	343	575	349	587	576	720	15
paratiroides	350	575	390	587	576	720	15
superior	391	575	419	587	576	720	15
tiene	420	575	437	587	576	720	15
buena	438	575	458	587	576	720	15
suplencia	460	575	491	587	576	720	15
arterial.	295	586	321	597	576	720	15
La	323	586	332	597	576	720	15
inferior	333	586	359	597	576	720	15
se	361	586	368	597	576	720	15
nutre	369	586	387	597	576	720	15
solo	389	586	403	597	576	720	15
de	405	586	413	597	576	720	15
la	414	586	420	597	576	720	15
tiroidea	422	586	448	597	576	720	15
inferior,	450	586	477	597	576	720	15
por	479	586	491	597	576	720	15
lo	295	596	302	608	576	720	15
que	304	596	316	608	576	720	15
es	319	596	325	608	576	720	15
más	328	596	342	608	576	720	15
fácil	344	596	358	608	576	720	15
su	361	596	368	608	576	720	15
devascularización.	371	596	433	608	576	720	15
(Dibujo	435	596	462	608	576	720	15
original	464	596	491	608	576	720	15
de	295	607	303	618	576	720	15
Halsted.	305	607	333	618	576	720	15
Johns	335	607	354	618	576	720	15
Hopkins	356	607	385	618	576	720	15
Hospital,	387	607	418	618	576	720	15
1907).	420	607	441	618	576	720	15
[	276	637	279	650	576	720	15
175	282	637	294	650	576	720	15
]	297	637	300	650	576	720	15
Rev.	387	638	401	649	576	720	15
ORL,	403	638	421	649	576	720	15
2020,	423	638	442	649	576	720	15
11,	443	638	454	649	576	720	15
2,	456	638	462	649	576	720	15
161-178	463	638	491	649	576	720	15
ANATOMÍA	134	59	182	72	576	720	16
QUIRÚRGICA	184	59	240	72	576	720	16
DE	242	59	254	72	576	720	16
LAS	256	59	272	72	576	720	16
GLÁNDULAS	274	59	327	72	576	720	16
TIROIDES	329	59	370	72	576	720	16
Y	372	59	378	72	576	720	16
PARATIROIDES	380	59	442	72	576	720	16
GIL	228	70	241	81	576	720	16
CARCEDO-SAÑUDO	243	70	318	81	576	720	16
E	320	70	324	81	576	720	16
ET	326	70	336	81	576	720	16
AL	338	70	348	81	576	720	16
Al	102	94	112	107	576	720	16
disecar	114	94	143	107	576	720	16
la	146	94	153	107	576	720	16
glándula	156	94	190	107	576	720	16
tiroides	193	94	224	107	576	720	16
no	227	94	237	107	576	720	16
se	240	94	248	107	576	720	16
pueden	251	94	281	107	576	720	16
respetar	85	106	118	120	576	720	16
las	121	106	132	120	576	720	16
arterias	135	106	165	120	576	720	16
paratiroideas	168	106	222	120	576	720	16
que	225	106	240	120	576	720	16
proceden	243	106	281	120	576	720	16
claramente	85	119	128	132	576	720	16
del	130	119	142	132	576	720	16
lóbulo	144	119	169	132	576	720	16
tiroideo,	170	119	203	132	576	720	16
es	205	119	213	132	576	720	16
necesario	215	119	252	132	576	720	16
preser-	253	119	281	132	576	720	16
var	85	131	98	145	576	720	16
los	100	131	111	145	576	720	16
ramos	114	131	139	145	576	720	16
externos	141	131	176	145	576	720	16
que	178	131	193	145	576	720	16
llegan	195	131	219	145	576	720	16
directamente	222	131	274	145	576	720	16
a	277	131	281	145	576	720	16
la	85	143	92	157	576	720	16
paratiroides.	94	143	144	157	576	720	16
LOCALIZACIÓN	85	170	159	184	576	720	16
DE	161	170	174	184	576	720	16
LAS	177	170	194	184	576	720	16
GLÁNDULAS	196	170	256	184	576	720	16
PARATIROIDES	85	182	155	196	576	720	16
Conocer	102	203	136	217	576	720	16
la	138	203	145	217	576	720	16
embriología	146	203	193	217	576	720	16
de	195	203	205	217	576	720	16
las	206	203	217	217	576	720	16
glándulas	218	203	256	217	576	720	16
parat-	257	203	281	217	576	720	16
iroides	85	216	112	229	576	720	16
nos	114	216	128	229	576	720	16
ayuda	130	216	154	229	576	720	16
a	156	216	160	229	576	720	16
localizarlas	162	216	207	229	576	720	16
durante	209	216	240	229	576	720	16
la	242	216	249	229	576	720	16
cirugía.	251	216	281	229	576	720	16
Las	85	228	99	242	576	720	16
glándulas	101	228	140	242	576	720	16
provienen	142	228	183	242	576	720	16
de	186	228	195	242	576	720	16
los	198	228	209	242	576	720	16
primordios	212	228	257	242	576	720	16
glan-	260	228	281	242	576	720	16
dulares	85	241	114	254	576	720	16
procedentes	117	241	165	254	576	720	16
del	168	241	180	254	576	720	16
endodermo	183	241	230	254	576	720	16
de	233	241	242	254	576	720	16
la	245	241	252	254	576	720	16
3ª	255	241	263	254	576	720	16
y	266	241	270	254	576	720	16
4ª	273	241	281	254	576	720	16
bolsas	85	253	109	267	576	720	16
faríngeas.	112	253	150	267	576	720	16
Empiezan	102	265	142	279	576	720	16
a	145	265	149	279	576	720	16
desarrollarse	152	265	203	279	576	720	16
en	206	265	215	279	576	720	16
la	218	265	225	279	576	720	16
5ª	228	265	236	279	576	720	16
semana	238	265	269	279	576	720	16
de	271	265	281	279	576	720	16
vida.	85	278	104	291	576	720	16
Las	106	278	119	291	576	720	16
paratiroides	121	278	168	291	576	720	16
superiores	170	278	210	291	576	720	16
derivan	212	278	242	291	576	720	16
del	244	278	256	291	576	720	16
endo-	258	278	281	291	576	720	16
dermo	85	290	112	304	576	720	16
de	113	290	123	304	576	720	16
la	125	290	132	304	576	720	16
cuarta	134	290	159	304	576	720	16
bolsa	161	290	182	304	576	720	16
faríngea	184	290	216	304	576	720	16
muy	218	290	236	304	576	720	16
próximas	237	290	275	304	576	720	16
a	277	290	281	304	576	720	16
los	85	303	96	316	576	720	16
cuerpos	98	303	129	316	576	720	16
últimobranquiales.	131	303	206	316	576	720	16
Ambas	207	303	235	316	576	720	16
estructuras	237	303	281	316	576	720	16
descienden	85	315	133	329	576	720	16
de	136	315	146	329	576	720	16
forma	149	315	174	329	576	720	16
conjunta	178	315	215	329	576	720	16
y	218	315	223	329	576	720	16
se	226	315	234	329	576	720	16
separan	238	315	270	329	576	720	16
al	274	315	281	329	576	720	16
incorporarse	85	328	137	341	576	720	16
los	140	328	151	341	576	720	16
cuerpos	154	328	186	341	576	720	16
últimobranquiales	189	328	264	341	576	720	16
a	267	328	271	341	576	720	16
la	274	328	281	341	576	720	16
glándula	85	340	120	353	576	720	16
tiroides.	123	340	157	353	576	720	16
Debido	160	340	190	353	576	720	16
a	193	340	197	353	576	720	16
ello,	200	340	217	353	576	720	16
en	220	340	230	353	576	720	16
el	233	340	240	353	576	720	16
adulto,	243	340	271	353	576	720	16
la	274	340	281	353	576	720	16
paratiroides	85	352	133	366	576	720	16
superior	135	352	169	366	576	720	16
mantiene	102	365	139	378	576	720	16
una	141	365	156	378	576	720	16
íntima	157	365	183	378	576	720	16
relación	185	365	217	378	576	720	16
con	218	365	233	378	576	720	16
el	235	365	241	378	576	720	16
tubérculo	243	365	281	378	576	720	16
de	85	377	94	391	576	720	16
Zuckerkandl.	96	377	147	391	576	720	16
Al	148	377	157	391	576	720	16
tener	159	377	179	391	576	720	16
un	180	377	191	391	576	720	16
recorrido	192	377	228	391	576	720	16
embriológico	230	377	281	391	576	720	16
más	85	390	102	403	576	720	16
corto	105	390	126	403	576	720	16
que	129	390	144	403	576	720	16
las	147	390	158	403	576	720	16
inferiores,	161	390	203	403	576	720	16
su	206	390	216	403	576	720	16
variabilidad	219	390	268	403	576	720	16
en	271	390	281	403	576	720	16
localización	85	402	133	416	576	720	16
es	135	402	143	416	576	720	16
menor.	146	402	174	416	576	720	16
Las	176	402	190	416	576	720	16
paratiroides	192	402	240	416	576	720	16
inferiores	243	402	281	416	576	720	16
se	85	415	93	428	576	720	16
originan	96	415	132	428	576	720	16
del	135	415	147	428	576	720	16
endoder	150	415	185	428	576	720	16
mo	188	415	201	428	576	720	16
de	205	415	214	428	576	720	16
la	217	415	225	428	576	720	16
tercera	228	415	256	428	576	720	16
bolsa	259	415	281	428	576	720	16
faríngea.	85	427	122	440	576	720	16
Realizan	125	427	161	440	576	720	16
una	164	427	180	440	576	720	16
migración	183	427	226	440	576	720	16
descendente	229	427	281	440	576	720	16
en	85	439	95	453	576	720	16
común	99	439	128	453	576	720	16
con	132	439	147	453	576	720	16
el	151	439	158	453	576	720	16
timo,	161	439	184	453	576	720	16
lo	187	439	195	453	576	720	16
que	199	439	214	453	576	720	16
determina	217	439	262	453	576	720	16
una	265	439	281	453	576	720	16
localización	85	452	131	465	576	720	16
variable,	133	452	166	465	576	720	16
que	168	452	182	465	576	720	16
abarca	184	452	209	465	576	720	16
desde	211	452	233	465	576	720	16
el	235	452	241	465	576	720	16
ángulo	243	452	270	465	576	720	16
de	271	452	281	465	576	720	16
la	85	464	92	478	576	720	16
mandíbula	94	464	137	478	576	720	16
hasta	139	464	160	478	576	720	16
el	162	464	169	478	576	720	16
mediastino	171	464	215	478	576	720	16
anterior	217	464	249	478	576	720	16
(Figura	251	464	281	478	576	720	16
29).	85	477	100	490	576	720	16
aparecen	295	94	330	107	576	720	16
en	332	94	341	107	576	720	16
íntima	343	94	369	107	576	720	16
relación	370	94	402	107	576	720	16
con	403	94	418	107	576	720	16
la	419	94	426	107	576	720	16
cápsula	428	94	457	107	576	720	16
tiroidea,	459	94	491	107	576	720	16
a	295	107	299	120	576	720	16
la	302	107	309	120	576	720	16
que	311	107	326	120	576	720	16
suelen	328	107	353	120	576	720	16
estar	355	107	374	120	576	720	16
bastante	377	107	410	120	576	720	16
adheridas	412	107	451	120	576	720	16
.	453	107	456	120	576	720	16
La	312	120	322	133	576	720	16
paratiroides	325	120	372	133	576	720	16
superior	375	120	408	133	576	720	16
se	411	120	419	133	576	720	16
localiza	422	120	452	133	576	720	16
inmedia-	454	120	491	133	576	720	16
tamente	295	133	328	146	576	720	16
craneal	331	133	360	146	576	720	16
al	363	133	370	146	576	720	16
borde	373	133	397	146	576	720	16
superior	400	133	434	146	576	720	16
del	437	133	449	146	576	720	16
tubérculo	452	133	491	146	576	720	16
de	295	146	305	159	576	720	16
Zuckerkandl.	307	146	360	159	576	720	16
Las	312	159	326	172	576	720	16
paratiroides	328	159	376	172	576	720	16
pueden	378	159	408	172	576	720	16
ser	411	159	423	172	576	720	16
intratiroideas	425	159	479	172	576	720	16
en	481	159	491	172	576	720	16
0.5	295	172	307	186	576	720	16
a	310	172	314	186	576	720	16
3%	317	172	329	186	576	720	16
de	332	172	341	186	576	720	16
los	344	172	355	186	576	720	16
casos;	358	172	381	186	576	720	16
esta	384	172	399	186	576	720	16
localización	402	172	450	186	576	720	16
dentro	452	172	479	186	576	720	16
de	481	172	491	186	576	720	16
la	295	185	302	199	576	720	16
cápsula	304	185	333	199	576	720	16
de	335	185	345	199	576	720	16
la	347	185	354	199	576	720	16
glándula	355	185	390	199	576	720	16
tiroides	392	185	422	199	576	720	16
puede	423	185	448	199	576	720	16
hacer	449	185	471	199	576	720	16
muy	473	185	491	199	576	720	16
difícil	295	198	318	212	576	720	16
su	321	198	329	212	576	720	16
localización	332	198	379	212	576	720	16
y	382	198	386	212	576	720	16
exéresis.	388	198	422	212	576	720	16
Figura	295	407	317	418	576	720	16
29.	319	407	329	418	576	720	16
Esquema	330	407	361	418	576	720	16
del	362	407	373	418	576	720	16
origen	374	407	396	418	576	720	16
de	397	407	405	418	576	720	16
las	407	407	416	418	576	720	16
glándulas	417	407	449	418	576	720	16
paratiroides	451	407	491	418	576	720	16
y	295	417	299	429	576	720	16
su	301	417	309	429	576	720	16
trayecto	310	417	338	429	576	720	16
durante	340	417	366	429	576	720	16
el	368	417	374	429	576	720	16
desarrollo	376	417	410	429	576	720	16
embrionario.	412	417	456	429	576	720	16
Localización	85	500	145	514	576	720	16
de	147	500	158	514	576	720	16
las	159	500	174	514	576	720	16
paratiroides	175	500	232	514	576	720	16
superiores	234	500	281	514	576	720	16
(Figuras	85	513	118	526	576	720	16
30	120	513	130	526	576	720	16
y	132	513	137	526	576	720	16
31)	139	513	152	526	576	720	16
La	102	531	112	544	576	720	16
posición	114	531	147	544	576	720	16
de	149	531	158	544	576	720	16
las	160	531	170	544	576	720	16
glándulas	172	531	209	544	576	720	16
paratiroides	211	531	258	544	576	720	16
supe-	259	531	281	544	576	720	16
riores	85	543	108	557	576	720	16
es	110	543	118	557	576	720	16
poco	120	543	140	557	576	720	16
variable	143	543	174	557	576	720	16
su	102	556	111	569	576	720	16
localización	112	556	158	569	576	720	16
es	159	556	167	569	576	720	16
bastante	169	556	200	569	576	720	16
monótona	202	556	242	569	576	720	16
y	243	556	248	569	576	720	16
general-	249	556	281	569	576	720	16
mente	85	568	110	582	576	720	16
es	111	568	119	582	576	720	16
simétrica	121	568	157	582	576	720	16
en	159	568	169	582	576	720	16
ambos	170	568	196	582	576	720	16
lados.	198	568	221	582	576	720	16
Habitualmente	223	568	281	582	576	720	16
se	85	581	93	594	576	720	16
encuentran	96	581	141	594	576	720	16
unos	144	581	164	594	576	720	16
milímetros	166	581	210	594	576	720	16
por	213	581	227	594	576	720	16
encima	230	581	259	594	576	720	16
de	262	581	271	594	576	720	16
la	274	581	281	594	576	720	16
intersección	85	593	133	606	576	720	16
del	134	593	146	606	576	720	16
nervio	148	593	174	606	576	720	16
recurrente	176	593	216	606	576	720	16
y	218	593	223	606	576	720	16
la	225	593	231	606	576	720	16
arteria	233	593	259	606	576	720	16
tiroi-	261	593	281	606	576	720	16
dea	85	605	99	619	576	720	16
inferior.	101	605	133	619	576	720	16
A	135	605	142	619	576	720	16
menudo	144	605	177	619	576	720	16
estas	179	605	198	619	576	720	16
glándulas	200	605	238	619	576	720	16
superiores	240	605	281	619	576	720	16
Ediciones	85	638	118	649	576	720	16
Universidad	120	638	162	649	576	720	16
de	163	638	172	649	576	720	16
Salamanca	173	638	210	649	576	720	16
/	212	638	214	649	576	720	16
Figura	295	565	318	576	576	720	16
30.	321	565	331	576	576	720	16
Glándulas	334	565	369	576	576	720	16
paratiroides	372	565	413	576	576	720	16
del	416	565	426	576	576	720	16
lado	429	565	444	576	576	720	16
derecho.	447	565	476	576	576	720	16
Las	479	565	491	576	576	720	16
paratiroides	295	575	336	587	576	720	16
superiores	339	575	375	587	576	720	16
tienen	378	575	400	587	576	720	16
una	402	575	415	587	576	720	16
localización	418	575	459	587	576	720	16
bastante	462	575	491	587	576	720	16
constante	295	586	327	597	576	720	16
y	329	586	333	597	576	720	16
simétrica.	334	586	367	597	576	720	16
Se	369	586	377	597	576	720	16
observa	378	586	405	597	576	720	16
en	406	586	415	597	576	720	16
el	416	586	422	597	576	720	16
esquema	423	586	453	597	576	720	16
su	455	586	462	597	576	720	16
relación	464	586	491	597	576	720	16
con	295	596	307	608	576	720	16
el	309	596	314	608	576	720	16
nervio	316	596	338	608	576	720	16
recurrente,	339	596	375	608	576	720	16
arteria	377	596	399	608	576	720	16
tiroidea	400	596	426	608	576	720	16
inferior	427	596	452	608	576	720	16
y	454	596	458	608	576	720	16
tubérculo	459	596	491	608	576	720	16
de	295	607	303	618	576	720	16
Zuckerkandl.	305	607	350	618	576	720	16
[	276	637	279	650	576	720	16
176	282	637	294	650	576	720	16
]	297	637	300	650	576	720	16
Rev.	387	638	401	649	576	720	16
ORL,	403	638	421	649	576	720	16
2020,	423	638	442	649	576	720	16
11,	443	638	454	649	576	720	16
2,	456	638	462	649	576	720	16
161-178	463	638	491	649	576	720	16
ANATOMÍA	134	59	182	72	576	720	17
QUIRÚRGICA	184	59	240	72	576	720	17
DE	242	59	254	72	576	720	17
LAS	256	59	272	72	576	720	17
GLÁNDULAS	274	59	327	72	576	720	17
TIROIDES	329	59	370	72	576	720	17
Y	372	59	378	72	576	720	17
PARATIROIDES	380	59	442	72	576	720	17
GIL	228	70	241	81	576	720	17
CARCEDO-SAÑUDO	243	70	318	81	576	720	17
E	320	70	324	81	576	720	17
ET	326	70	336	81	576	720	17
AL	338	70	348	81	576	720	17
Figura	85	266	107	277	576	720	17
31.	110	266	120	277	576	720	17
Glándulas	123	266	158	277	576	720	17
paratiroides	161	266	202	277	576	720	17
del	205	266	215	277	576	720	17
lado	218	266	233	277	576	720	17
izquierdo.	236	266	270	277	576	720	17
Se	273	266	281	277	576	720	17
observa	85	275	111	287	576	720	17
en	113	275	121	287	576	720	17
el	123	275	128	287	576	720	17
esquema	130	275	160	287	576	720	17
su	161	275	169	287	576	720	17
relación	170	275	197	287	576	720	17
con	199	275	211	287	576	720	17
el	213	275	219	287	576	720	17
nervio	220	275	242	287	576	720	17
recurrente,	244	275	281	287	576	720	17
arteria	85	285	107	297	576	720	17
tiroidea	109	285	136	297	576	720	17
inferior	138	285	163	297	576	720	17
y	165	285	169	297	576	720	17
tubérculo	171	285	204	297	576	720	17
de	206	285	214	297	576	720	17
Zuckerkandl.	216	285	261	297	576	720	17
Localización	85	307	145	321	576	720	17
de	147	307	158	321	576	720	17
las	160	307	174	321	576	720	17
paratiroides	176	307	233	321	576	720	17
inferiores	235	307	281	321	576	720	17
(Figuras	85	319	118	333	576	720	17
30	120	319	130	333	576	720	17
y	132	319	137	333	576	720	17
31)	139	319	152	333	576	720	17
Su	102	337	112	351	576	720	17
situación	115	337	153	351	576	720	17
es	156	337	165	351	576	720	17
mucho	168	337	197	351	576	720	17
más	200	337	216	351	576	720	17
variable	219	337	252	351	576	720	17
que	256	337	271	351	576	720	17
la	274	337	281	351	576	720	17
de	85	350	95	363	576	720	17
las	97	350	108	363	576	720	17
paratiroides	111	350	159	363	576	720	17
superiores;	162	350	206	363	576	720	17
además	209	350	239	363	576	720	17
no	242	350	252	363	576	720	17
suelen	255	350	281	363	576	720	17
ser	85	362	97	375	576	720	17
simétricas,	100	362	143	375	576	720	17
en	146	362	156	375	576	720	17
un	159	362	170	375	576	720	17
lado	173	362	190	375	576	720	17
pueden	193	362	223	375	576	720	17
localizarse	226	362	268	375	576	720	17
en	271	362	281	375	576	720	17
un	85	374	96	388	576	720	17
lugar	98	374	119	388	576	720	17
completamente	121	374	183	388	576	720	17
diferente	185	374	221	388	576	720	17
que	223	374	238	388	576	720	17
en	241	374	250	388	576	720	17
el	253	374	260	388	576	720	17
otro.	262	374	281	388	576	720	17
Generalmente	85	386	140	400	576	720	17
están	142	386	162	400	576	720	17
en	164	386	173	400	576	720	17
relación	175	386	206	400	576	720	17
con	208	386	222	400	576	720	17
el	224	386	230	400	576	720	17
polo	232	386	250	400	576	720	17
inferior	251	386	281	400	576	720	17
de	85	399	95	412	576	720	17
los	96	399	108	412	576	720	17
lóbulos	110	399	139	412	576	720	17
tiroideos.	141	399	178	412	576	720	17
Frecuentemente	180	399	244	412	576	720	17
se	246	399	254	412	576	720	17
camu-	256	399	281	412	576	720	17
flan	85	411	100	424	576	720	17
entre	103	411	124	424	576	720	17
la	127	411	134	424	576	720	17
grasa	137	411	158	424	576	720	17
tiro-tímica	161	411	206	424	576	720	17
(lengüeta	208	411	247	424	576	720	17
adiposa	250	411	281	424	576	720	17
que	85	423	100	437	576	720	17
va	102	423	111	437	576	720	17
desde	113	423	135	437	576	720	17
el	137	423	144	437	576	720	17
polo	146	423	164	437	576	720	17
inferior	166	423	197	437	576	720	17
de	199	423	208	437	576	720	17
la	210	423	217	437	576	720	17
tiroides	219	423	249	437	576	720	17
hasta	251	423	272	437	576	720	17
el	274	423	281	437	576	720	17
mediastino	85	435	130	449	576	720	17
anterior)	132	435	167	449	576	720	17
Aunque	102	448	133	461	576	720	17
estas	135	448	154	461	576	720	17
posibilidades	156	448	207	461	576	720	17
son	209	448	223	461	576	720	17
las	225	448	235	461	576	720	17
más	237	448	253	461	576	720	17
proba-	254	448	281	461	576	720	17
bles,	85	460	103	473	576	720	17
existen	105	460	133	473	576	720	17
numerosas	135	460	178	473	576	720	17
variantes:	180	460	218	473	576	720	17
las	221	460	231	473	576	720	17
paratiroides	233	460	281	473	576	720	17
inferiores	85	472	123	486	576	720	17
pueden	124	472	154	486	576	720	17
estar	155	472	174	486	576	720	17
en	176	472	185	486	576	720	17
la	187	472	194	486	576	720	17
bifurcación	196	472	241	486	576	720	17
carotídea,	242	472	281	486	576	720	17
en	85	484	95	498	576	720	17
posición	97	484	131	498	576	720	17
retroclavicular,	133	484	192	498	576	720	17
en	194	484	204	498	576	720	17
el	206	484	212	498	576	720	17
mediastino	214	484	259	498	576	720	17
ante-	261	484	281	498	576	720	17
rior,	85	497	102	510	576	720	17
en	103	497	113	510	576	720	17
situación	115	497	150	510	576	720	17
retroesofágica,	152	497	210	510	576	720	17
entre	211	497	232	510	576	720	17
las	233	497	244	510	576	720	17
fibras	246	497	267	510	576	720	17
del	269	497	281	510	576	720	17
esternocleidomastoideo,	85	509	184	522	576	720	17
dentro	187	509	214	522	576	720	17
del	217	509	229	522	576	720	17
parénquima	232	509	281	522	576	720	17
tiroideo,	85	521	119	535	576	720	17
etc.	121	521	135	535	576	720	17
CONCLUSIONES	85	548	160	561	576	720	17
1.	85	568	92	582	576	720	17
Para	97	568	115	582	576	720	17
el	117	568	123	582	576	720	17
cirujano	126	568	159	582	576	720	17
que	161	568	176	582	576	720	17
va	178	568	187	582	576	720	17
a	189	568	193	582	576	720	17
emprender	196	568	239	582	576	720	17
una	241	568	257	582	576	720	17
inter-	259	568	281	582	576	720	17
vención	98	581	129	594	576	720	17
sobre	132	581	154	594	576	720	17
estas	156	581	175	594	576	720	17
glándulas	178	581	216	594	576	720	17
es	219	581	227	594	576	720	17
imprescindi-	230	581	281	594	576	720	17
ble	98	593	110	606	576	720	17
el	113	593	120	606	576	720	17
perfecto	123	593	157	606	576	720	17
conocimiento	160	593	217	606	576	720	17
de	220	593	229	606	576	720	17
la	233	593	240	606	576	720	17
anatomía	243	593	281	606	576	720	17
quirúrgica	98	605	140	619	576	720	17
de	142	605	152	619	576	720	17
la	154	605	161	619	576	720	17
tiroides	164	605	194	619	576	720	17
y	197	605	201	619	576	720	17
las	204	605	215	619	576	720	17
paratiroides.	217	605	267	619	576	720	17
Ediciones	85	638	118	649	576	720	17
Universidad	120	638	162	649	576	720	17
de	163	638	172	649	576	720	17
Salamanca	173	638	210	649	576	720	17
/	212	638	214	649	576	720	17
2.	295	94	302	107	576	720	17
Es	308	94	317	107	576	720	17
necesario	321	94	360	107	576	720	17
conocer	363	94	397	107	576	720	17
las	400	94	411	107	576	720	17
peculiaridades	414	94	475	107	576	720	17
del	479	94	491	107	576	720	17
acceso	308	107	334	120	576	720	17
a	336	107	340	120	576	720	17
la	343	107	350	120	576	720	17
tiroides,	352	107	384	120	576	720	17
saber	386	107	408	120	576	720	17
la	410	107	417	120	576	720	17
estructura	419	107	460	120	576	720	17
general	462	107	491	120	576	720	17
tiroidea,	308	120	342	134	576	720	17
la	345	120	352	134	576	720	17
de	356	120	365	134	576	720	17
su	368	120	377	134	576	720	17
cápsula	381	120	411	134	576	720	17
y	414	120	419	134	576	720	17
la	422	120	429	134	576	720	17
de	432	120	442	134	576	720	17
sus	445	120	458	134	576	720	17
medios	461	120	491	134	576	720	17
ligamentosos	308	133	360	147	576	720	17
de	363	133	372	147	576	720	17
fijación.	375	133	407	147	576	720	17
3.	295	147	303	160	576	720	17
Las	308	147	322	160	576	720	17
relaciones	326	147	369	160	576	720	17
de	373	147	383	160	576	720	17
los	387	147	399	160	576	720	17
nervios	402	147	434	160	576	720	17
recurrente	438	147	483	160	576	720	17
y	486	147	491	160	576	720	17
laríngeo	308	160	340	173	576	720	17
superior	343	160	376	173	576	720	17
son	378	160	393	173	576	720	17
fundamentales	395	160	454	173	576	720	17
para	456	160	474	173	576	720	17
una	476	160	491	173	576	720	17
exéresis	308	173	339	187	576	720	17
segura	341	173	367	187	576	720	17
de	370	173	380	187	576	720	17
la	382	173	389	187	576	720	17
glándula	392	173	426	187	576	720	17
tiroides.	429	173	461	187	576	720	17
4.	295	186	303	200	576	720	17
El	308	186	317	200	576	720	17
perfecto	321	186	357	200	576	720	17
entendimiento	361	186	425	200	576	720	17
de	429	186	439	200	576	720	17
la	443	186	451	200	576	720	17
delicada	455	186	491	200	576	720	17
anatomía	308	199	345	213	576	720	17
vascular	347	199	380	213	576	720	17
de	382	199	392	213	576	720	17
la	394	199	401	213	576	720	17
zona	403	199	422	213	576	720	17
es	424	199	432	213	576	720	17
una	434	199	449	213	576	720	17
necesidad	452	199	491	213	576	720	17
crucial	308	213	335	226	576	720	17
para	338	213	355	226	576	720	17
el	358	213	365	226	576	720	17
cirujano.	367	213	403	226	576	720	17
5.	295	226	302	239	576	720	17
Tener	307	226	330	239	576	720	17
en	333	226	343	239	576	720	17
cuenta	346	226	373	239	576	720	17
las	376	226	386	239	576	720	17
variaciones	389	226	435	239	576	720	17
anatómicas	438	226	483	239	576	720	17
y	486	226	491	239	576	720	17
las	308	239	319	253	576	720	17
anomalías	322	239	363	253	576	720	17
que	367	239	381	253	576	720	17
pueden	385	239	415	253	576	720	17
aparecer	418	239	453	253	576	720	17
inopina-	456	239	491	253	576	720	17
damente	308	252	342	266	576	720	17
en	345	252	354	266	576	720	17
las	357	252	367	266	576	720	17
intervenciones	370	252	428	266	576	720	17
es	431	252	439	266	576	720	17
una	441	252	456	266	576	720	17
garantía	458	252	491	266	576	720	17
ante	308	265	325	279	576	720	17
posibles	327	265	359	279	576	720	17
sorpresas.	362	265	402	279	576	720	17
6.	295	279	302	292	576	720	17
La	307	279	317	292	576	720	17
anatomía	319	279	355	292	576	720	17
quirúrgica	358	279	399	292	576	720	17
de	401	279	410	292	576	720	17
las	412	279	423	292	576	720	17
glándulas	425	279	462	292	576	720	17
parati-	465	279	491	292	576	720	17
roides,	308	292	334	305	576	720	17
y	336	292	341	305	576	720	17
sobre	343	292	365	305	576	720	17
todo	367	292	385	305	576	720	17
su	387	292	396	305	576	720	17
localización	398	292	445	305	576	720	17
anatómica,	448	292	491	305	576	720	17
es	308	305	316	319	576	720	17
fundamental	320	305	374	319	576	720	17
para	378	305	397	319	576	720	17
el	400	305	407	319	576	720	17
cirujano	411	305	447	319	576	720	17
glandular	450	305	491	319	576	720	17
cervical.	308	318	341	332	576	720	17
7.	295	332	302	345	576	720	17
La	307	332	317	345	576	720	17
cirugía	319	332	346	345	576	720	17
glandular	349	332	386	345	576	720	17
cervical	388	332	419	345	576	720	17
(tiroidea	421	332	455	345	576	720	17
y	458	332	462	345	576	720	17
parati-	464	332	491	345	576	720	17
roidea)	308	345	336	358	576	720	17
es	338	345	346	358	576	720	17
trabajo	348	345	376	358	576	720	17
del	378	345	390	358	576	720	17
otorrinolaringólogo	392	345	470	358	576	720	17
ciru-	472	345	491	358	576	720	17
jano	308	358	326	371	576	720	17
de	329	358	338	371	576	720	17
cabeza	342	358	369	371	576	720	17
y	372	358	377	371	576	720	17
cuello,	380	358	406	371	576	720	17
que	410	358	424	371	576	720	17
es	428	358	436	371	576	720	17
el	439	358	446	371	576	720	17
que	449	358	464	371	576	720	17
mejor	467	358	491	371	576	720	17
conoce	308	371	336	385	576	720	17
la	339	371	346	385	576	720	17
anatomía	348	371	385	385	576	720	17
de	388	371	398	385	576	720	17
la	400	371	407	385	576	720	17
región.	410	371	438	385	576	720	17
AGRADECIMIENTOS	295	399	390	412	576	720	17
Al	312	420	322	434	576	720	17
profesor	325	420	360	434	576	720	17
L.M.Gil-Carcedo	363	420	435	434	576	720	17
que,	439	420	456	434	576	720	17
hace	459	420	478	434	576	720	17
ya	482	420	491	434	576	720	17
muchos	295	433	327	447	576	720	17
años,	330	433	351	447	576	720	17
introdujo	354	433	393	447	576	720	17
la	396	433	403	447	576	720	17
cirugía	406	433	434	447	576	720	17
tiroidea	437	433	468	447	576	720	17
en	471	433	481	447	576	720	17
el	484	433	491	447	576	720	17
servicio	295	447	328	460	576	720	17
de	331	447	340	460	576	720	17
ORL	343	447	363	460	576	720	17
del	366	447	378	460	576	720	17
Hospital	381	447	416	460	576	720	17
Universitario	419	447	474	460	576	720	17
Río	477	447	491	460	576	720	17
Hortega;	295	460	329	473	576	720	17
con	331	460	346	473	576	720	17
su	347	460	356	473	576	720	17
experiencia	358	460	403	473	576	720	17
de	405	460	415	473	576	720	17
cientos	416	460	444	473	576	720	17
de	446	460	455	473	576	720	17
tiroidec-	457	460	491	473	576	720	17
tomías	295	473	321	487	576	720	17
a	323	473	328	487	576	720	17
formado	329	473	363	487	576	720	17
en	365	473	375	487	576	720	17
esta	376	473	391	487	576	720	17
parcela	393	473	421	487	576	720	17
a	423	473	427	487	576	720	17
sus	429	473	441	487	576	720	17
compañeros	443	473	491	487	576	720	17
de	295	486	305	500	576	720	17
equipo.	308	486	339	500	576	720	17
Gil-Carcedo,	342	486	395	500	576	720	17
durante	398	486	431	500	576	720	17
su	434	486	443	500	576	720	17
función	446	486	478	500	576	720	17
de	481	486	491	500	576	720	17
Presidente	295	500	337	513	576	720	17
de	340	500	350	513	576	720	17
Sociedad	352	500	389	513	576	720	17
Española	392	500	429	513	576	720	17
de	431	500	441	513	576	720	17
Otorrinola-	444	500	491	513	576	720	17
ringología	295	513	337	526	576	720	17
y	339	513	344	526	576	720	17
Patología	347	513	385	526	576	720	17
Cervico	387	513	420	526	576	720	17
Facial,	422	513	448	526	576	720	17
cambió	451	513	481	526	576	720	17
la	484	513	491	526	576	720	17
denominación	295	526	354	539	576	720	17
de	357	526	366	539	576	720	17
nuestra	369	526	399	539	576	720	17
asociación	402	526	445	539	576	720	17
por	448	526	462	539	576	720	17
la	465	526	472	539	576	720	17
más	475	526	491	539	576	720	17
apropiada	295	539	337	553	576	720	17
de	340	539	350	553	576	720	17
Sociedad	353	539	391	553	576	720	17
Española	395	539	433	553	576	720	17
de	436	539	446	553	576	720	17
Otorrino-	449	539	491	553	576	720	17
laringología	295	552	345	566	576	720	17
y	348	552	352	566	576	720	17
Cirugía	355	552	387	566	576	720	17
de	390	552	400	566	576	720	17
Cabeza	403	552	433	566	576	720	17
y	436	552	440	566	576	720	17
Cuello;	443	552	473	566	576	720	17
con	476	552	491	566	576	720	17
esta	295	566	310	579	576	720	17
y	313	566	318	579	576	720	17
otras	320	566	340	579	576	720	17
decisiones	343	566	384	579	576	720	17
ha	387	566	396	579	576	720	17
defendido	399	566	439	579	576	720	17
siempre	442	566	474	579	576	720	17
que	476	566	491	579	576	720	17
la	295	579	302	592	576	720	17
cirugía	305	579	333	592	576	720	17
tiroidea	336	579	367	592	576	720	17
y	370	579	375	592	576	720	17
paratiroidea	377	579	426	592	576	720	17
es	429	579	437	592	576	720	17
una	440	579	455	592	576	720	17
arte	458	579	473	592	576	720	17
que	476	579	491	592	576	720	17
corresponde	295	592	345	605	576	720	17
al	347	592	354	605	576	720	17
cirujano	357	592	390	605	576	720	17
otorrinolaringólogo,	393	592	474	605	576	720	17
que	476	592	491	605	576	720	17
es	295	605	303	619	576	720	17
el	305	605	312	619	576	720	17
que	314	605	329	619	576	720	17
maneja	331	605	360	619	576	720	17
bien	362	605	380	619	576	720	17
la	382	605	389	619	576	720	17
cirugía	391	605	419	619	576	720	17
cervical.	421	605	455	619	576	720	17
[	276	637	279	650	576	720	17
177	282	637	294	650	576	720	17
]	297	637	300	650	576	720	17
Rev.	387	638	401	649	576	720	17
ORL,	403	638	421	649	576	720	17
2020,	423	638	442	649	576	720	17
11,	443	638	454	649	576	720	17
2,	456	638	462	649	576	720	17
161-178	463	638	491	649	576	720	17
ANATOMÍA	134	59	182	72	576	720	18
QUIRÚRGICA	184	59	240	72	576	720	18
DE	242	59	254	72	576	720	18
LAS	256	59	272	72	576	720	18
GLÁNDULAS	274	59	327	72	576	720	18
TIROIDES	329	59	370	72	576	720	18
Y	372	59	378	72	576	720	18
PARATIROIDES	380	59	442	72	576	720	18
GIL	228	70	241	81	576	720	18
CARCEDO-SAÑUDO	243	70	318	81	576	720	18
E	320	70	324	81	576	720	18
ET	326	70	336	81	576	720	18
AL	338	70	348	81	576	720	18
BIBLIOGRAFÍA	85	94	153	107	576	720	18
1.	85	113	92	126	576	720	18
Tillaux	96	113	122	126	576	720	18
B.	123	113	131	126	576	720	18
Tratado	132	113	161	126	576	720	18
de	163	113	172	126	576	720	18
Anatomía	173	113	210	126	576	720	18
Topográfica.	212	113	258	126	576	720	18
Tomo	259	113	281	126	576	720	18
1.	96	123	103	136	576	720	18
9ª	105	123	113	136	576	720	18
edición.	115	123	145	136	576	720	18
Espasa	147	123	173	136	576	720	18
y	175	123	180	136	576	720	18
Cia	182	123	195	136	576	720	18
edit.	197	123	214	136	576	720	18
Barcelona.	216	123	256	136	576	720	18
1880.	258	123	278	136	576	720	18
2.	85	134	92	147	576	720	18
Testut	96	134	119	147	576	720	18
L.	121	134	128	147	576	720	18
Tratado	129	134	159	147	576	720	18
de	160	134	169	147	576	720	18
Anatomía	171	134	208	147	576	720	18
Humana.	210	134	245	147	576	720	18
Tomo	247	134	269	147	576	720	18
IV.	270	134	281	147	576	720	18
3ª	96	144	104	157	576	720	18
edición.	106	144	136	157	576	720	18
Salvat	138	144	161	157	576	720	18
Editores	163	144	194	157	576	720	18
SA.	197	144	210	157	576	720	18
Barcelona.	212	144	252	157	576	720	18
1925.	254	144	274	157	576	720	18
3.	85	156	92	168	576	720	18
Spalteholz	96	156	135	168	576	720	18
W.	137	156	147	168	576	720	18
Atlas	149	156	168	168	576	720	18
de	171	156	180	168	576	720	18
Anatomía	182	156	219	168	576	720	18
Humana.	221	156	257	168	576	720	18
Tomo	259	156	281	168	576	720	18
III.	96	166	108	178	576	720	18
Editorial	110	166	144	178	576	720	18
Labor	146	166	168	178	576	720	18
SA.	170	166	184	178	576	720	18
1967.	186	166	206	178	576	720	18
4.	85	177	92	190	576	720	18
Rouviere	97	177	134	190	576	720	18
H.	138	177	148	190	576	720	18
Anatomía	151	177	192	190	576	720	18
Humana.	195	177	233	190	576	720	18
Tomo	237	177	260	190	576	720	18
I.	264	177	269	190	576	720	18
8ª	273	177	281	190	576	720	18
edición.	96	187	127	200	576	720	18
Ed.	129	187	141	200	576	720	18
Bailly-Bailliere.	144	187	202	200	576	720	18
Madrid.	204	187	235	200	576	720	18
1970.	237	187	257	200	576	720	18
5.	85	198	92	211	576	720	18
Wolf	96	198	115	211	576	720	18
Heidegger	117	198	157	211	576	720	18
G.	159	198	168	211	576	720	18
Atlas	171	198	190	211	576	720	18
de	193	198	202	211	576	720	18
Anatomía	205	198	243	211	576	720	18
Humana.	245	198	281	211	576	720	18
Tomo	96	208	119	221	576	720	18
II.	121	208	129	221	576	720	18
Editorial	132	208	165	221	576	720	18
Salvat	167	208	189	221	576	720	18
SA.	191	208	205	221	576	720	18
Barcelona.	207	208	247	221	576	720	18
1972.	249	208	269	221	576	720	18
6.	85	220	92	233	576	720	18
Diebold	96	220	127	233	576	720	18
O,	129	220	138	233	576	720	18
Zukschwerdt	139	220	189	233	576	720	18
I,	191	220	196	233	576	720	18
Junghanns	198	220	238	233	576	720	18
H.	240	220	249	233	576	720	18
Tratado	251	220	281	233	576	720	18
de	96	230	105	243	576	720	18
Patología	107	230	142	243	576	720	18
y	144	230	148	243	576	720	18
Clínica	150	230	177	243	576	720	18
Quirúrgicas.	179	230	226	243	576	720	18
Tomo	228	230	250	243	576	720	18
I.	252	230	257	243	576	720	18
Salvat	259	230	281	243	576	720	18
Editores	96	240	128	253	576	720	18
SA.	130	240	143	253	576	720	18
Barcelona.	145	240	185	253	576	720	18
1963.	187	240	208	253	576	720	18
7.	85	251	92	264	576	720	18
Ballibrea	96	251	129	264	576	720	18
JC.	131	251	142	264	576	720	18
Tratado	144	251	173	264	576	720	18
de	174	251	183	264	576	720	18
Cirugía.	185	251	215	264	576	720	18
Tomo	217	251	239	264	576	720	18
2.	240	251	247	264	576	720	18
Editorial	249	251	281	264	576	720	18
Marban	96	261	126	274	576	720	18
SL.	128	261	139	274	576	720	18
Madrid.	141	261	171	274	576	720	18
ISBN	173	261	193	274	576	720	18
2-84-7101-156-5.	195	261	259	274	576	720	18
1994.	261	261	281	274	576	720	18
8.	85	273	92	286	576	720	18
Suarez	96	273	121	286	576	720	18
C,	123	273	132	286	576	720	18
Gil-Carcedo	134	273	181	286	576	720	18
LM,	183	273	198	286	576	720	18
Marco	200	273	225	286	576	720	18
J	227	273	230	286	576	720	18
et	232	273	239	286	576	720	18
al.	241	273	249	286	576	720	18
Tratado	251	273	281	286	576	720	18
de	96	283	106	296	576	720	18
Otorrinolaringología	108	283	191	296	576	720	18
y	194	283	198	296	576	720	18
Cirugía	201	283	230	296	576	720	18
de	233	283	242	296	576	720	18
Cabeza	245	283	274	296	576	720	18
y	276	283	281	296	576	720	18
Cuello.	96	293	123	306	576	720	18
2ª	124	293	132	306	576	720	18
edición	133	293	161	306	576	720	18
Ed	163	293	173	306	576	720	18
Med	175	293	192	306	576	720	18
Panamericana.	194	293	249	306	576	720	18
Madrid.	251	293	281	306	576	720	18
ISBN	96	303	117	316	576	720	18
978-84-9835-077-7.	119	303	194	316	576	720	18
2008.	196	303	216	316	576	720	18
9.	85	314	92	327	576	720	18
Shah	96	314	115	327	576	720	18
J.	118	314	123	327	576	720	18
Cirugía	125	314	154	327	576	720	18
y	156	314	161	327	576	720	18
Oncología	163	314	203	327	576	720	18
de	205	314	214	327	576	720	18
Cabeza	217	314	245	327	576	720	18
y	247	314	252	327	576	720	18
Cuello.	254	314	281	327	576	720	18
Elsevier.	96	324	128	337	576	720	18
ISBN	130	324	150	337	576	720	18
84-8174-730-0.	153	324	210	337	576	720	18
2004.	213	324	233	337	576	720	18
10.	85	336	96	348	576	720	18
Silver	101	336	121	348	576	720	18
CE.	123	336	137	348	576	720	18
Atlas	138	336	157	348	576	720	18
of	159	336	166	348	576	720	18
Head	168	336	188	348	576	720	18
and	190	336	204	348	576	720	18
Neck	205	336	225	348	576	720	18
Surgery.	226	336	257	348	576	720	18
Chur-	258	336	281	348	576	720	18
chill	102	346	119	358	576	720	18
Livingstone.	121	346	167	358	576	720	18
ISBN	169	346	190	358	576	720	18
0-443-08307-X.	192	346	251	358	576	720	18
1986.	253	346	274	358	576	720	18
11.	85	357	96	370	576	720	18
Rob	101	357	117	370	576	720	18
Ch,	120	357	134	370	576	720	18
Smith	136	357	159	370	576	720	18
R.	162	357	171	370	576	720	18
Head	173	357	194	370	576	720	18
and	197	357	211	370	576	720	18
Neck	214	357	234	370	576	720	18
and	237	357	251	370	576	720	18
Lymph	254	357	281	370	576	720	18
Nodes.	102	367	128	380	576	720	18
Butterworths.	131	367	183	380	576	720	18
London.	185	367	217	380	576	720	18
1969.	219	367	240	380	576	720	18
12.	85	378	97	391	576	720	18
Bailey	102	378	127	391	576	720	18
BJ.	130	378	141	391	576	720	18
Atlas	145	378	165	391	576	720	18
of	168	378	176	391	576	720	18
Head	179	378	201	391	576	720	18
and	204	378	219	391	576	720	18
Neck	222	378	243	391	576	720	18
Surgery-	246	378	281	391	576	720	18
Otolaryngology.	102	388	163	401	576	720	18
Lippincott-Raven.	165	388	233	401	576	720	18
ISBN	234	388	254	401	576	720	18
0-397-	256	388	281	401	576	720	18
51315-1.	102	398	135	411	576	720	18
1996.	137	398	158	411	576	720	18
13.	85	410	96	423	576	720	18
Yoel	101	410	116	423	576	720	18
J.	118	410	123	423	576	720	18
Atlas	125	410	143	423	576	720	18
de	145	410	154	423	576	720	18
Cirugía	156	410	184	423	576	720	18
de	186	410	195	423	576	720	18
Cabeza	196	410	223	423	576	720	18
y	225	410	229	423	576	720	18
Cuello.	231	410	257	423	576	720	18
Salvat	259	410	281	423	576	720	18
Editores	102	420	134	433	576	720	18
SA.	137	420	150	433	576	720	18
Barcelona.	153	420	194	433	576	720	18
ISBN	197	420	217	433	576	720	18
84-345-2578-X.	220	420	281	433	576	720	18
1986.	102	430	122	443	576	720	18
14.	85	441	96	454	576	720	18
Allo	100	441	116	454	576	720	18
M.	118	441	128	454	576	720	18
Tyroidectomy.	130	441	183	454	576	720	18
Anatomic	184	441	221	454	576	720	18
Considerations.	223	441	281	454	576	720	18
En:	102	451	114	464	576	720	18
Johns	116	451	137	464	576	720	18
ME,	138	451	154	464	576	720	18
Price	155	451	174	464	576	720	18
JC,	176	451	187	464	576	720	18
Mattox	189	451	215	464	576	720	18
DE.	216	451	231	464	576	720	18
Atlas	232	451	251	464	576	720	18
of	252	451	259	464	576	720	18
Head	261	451	281	464	576	720	18
and	102	461	116	474	576	720	18
Neck	119	461	138	474	576	720	18
Surgery.	141	461	172	474	576	720	18
Vol	174	461	187	474	576	720	18
1.	190	461	197	474	576	720	18
BC	199	461	211	474	576	720	18
Decker	214	461	241	474	576	720	18
Inc.	244	461	258	474	576	720	18
ISBN	261	461	281	474	576	720	18
1-55664-113-3.	102	471	160	484	576	720	18
1990.	162	471	183	484	576	720	18
15.	85	483	96	496	576	720	18
Maranillo	101	483	139	496	576	720	18
E,	141	483	149	496	576	720	18
Duquea	151	483	182	496	576	720	18
J,	184	483	189	496	576	720	18
Dablanca	192	483	228	496	576	720	18
M,	230	483	241	496	576	720	18
Ortega	244	483	270	496	576	720	18
C,	272	483	281	496	576	720	18
Ortega	102	493	128	506	576	720	18
del	130	493	141	506	576	720	18
Álamo	143	493	169	506	576	720	18
P.	171	493	177	506	576	720	18
Anatomía	179	493	217	506	576	720	18
quirúrgica	218	493	258	506	576	720	18
de	260	493	269	506	576	720	18
las	271	493	281	506	576	720	18
glándulas	102	503	138	516	576	720	18
tiroides	141	503	170	516	576	720	18
y	173	503	177	516	576	720	18
paratiroides.	180	503	227	516	576	720	18
En:	230	503	243	516	576	720	18
Patología	245	503	281	516	576	720	18
y	102	513	106	526	576	720	18
cirugía	109	513	136	526	576	720	18
de	139	513	148	526	576	720	18
las	151	513	161	526	576	720	18
glándulas	164	513	201	526	576	720	18
tiroides	204	513	234	526	576	720	18
y	237	513	241	526	576	720	18
paratiroi-	244	513	281	526	576	720	18
des.	102	523	117	536	576	720	18
Ponencia	119	523	153	536	576	720	18
oficial	155	523	178	536	576	720	18
de	180	523	189	536	576	720	18
la	191	523	197	536	576	720	18
Sociedad	199	523	234	536	576	720	18
Española	235	523	270	536	576	720	18
de	272	523	281	536	576	720	18
Otorrinolaringología	102	533	179	546	576	720	18
Cirugía	181	533	209	546	576	720	18
de	210	533	219	546	576	720	18
Cabeza	221	533	248	546	576	720	18
y	249	533	253	546	576	720	18
Cuello.	255	533	281	546	576	720	18
27-40.	102	543	126	556	576	720	18
ISBN	128	543	148	556	576	720	18
978-84-8198-935-9.	150	543	225	556	576	720	18
2015	228	543	246	556	576	720	18
16.	85	554	97	567	576	720	18
Gil-Carcedo	102	554	151	567	576	720	18
E,	154	554	162	567	576	720	18
Gil-Carcedo	165	554	214	567	576	720	18
LM,	217	554	233	567	576	720	18
Vallejo	236	554	264	567	576	720	18
LA,	267	554	281	567	576	720	18
Herrero	102	564	134	577	576	720	18
D.	136	564	145	577	576	720	18
Arteria	148	564	177	577	576	720	18
innominada	180	564	228	577	576	720	18
aberrante	231	564	269	577	576	720	18
en	272	564	281	577	576	720	18
cirugía	102	574	128	587	576	720	18
cervical.	129	574	160	587	576	720	18
Acta	162	574	179	587	576	720	18
Otorrinolaringol	181	574	242	587	576	720	18
Esp.	244	574	259	587	576	720	18
2012;	261	574	281	587	576	720	18
63	102	584	111	597	576	720	18
(5):	113	584	127	597	576	720	18
396-8.	129	584	153	597	576	720	18
17.	85	596	96	608	576	720	18
Carlson,	101	596	133	608	576	720	18
Bruce.	134	596	159	608	576	720	18
Embriología	160	596	207	608	576	720	18
Humana	209	596	242	608	576	720	18
y	244	596	248	608	576	720	18
Biología	250	596	281	608	576	720	18
del	102	606	113	618	576	720	18
Desarrollo.	116	606	158	618	576	720	18
4ª	160	606	167	618	576	720	18
edición.	169	606	200	618	576	720	18
Ed.	202	606	214	618	576	720	18
Elsevier,	217	606	248	618	576	720	18
2009.	250	606	271	618	576	720	18
Ediciones	85	638	118	649	576	720	18
Universidad	120	638	162	649	576	720	18
de	163	638	172	649	576	720	18
Salamanca	173	638	210	649	576	720	18
/	212	638	214	649	576	720	18
18.	295	94	306	107	576	720	18
Sadler,	311	94	336	107	576	720	18
TW.	338	94	355	107	576	720	18
Langman.	357	94	395	107	576	720	18
Embriología	397	94	444	107	576	720	18
Médica	447	94	475	107	576	720	18
con	477	94	491	107	576	720	18
Orientación	312	105	360	118	576	720	18
Clínica.	363	105	393	118	576	720	18
10ª	396	105	409	118	576	720	18
edición.	412	105	443	118	576	720	18
Ed.	446	105	459	118	576	720	18
Médica	462	105	491	118	576	720	18
Panamericana.	312	116	368	129	576	720	18
Madrid.	370	116	401	129	576	720	18
2007.	403	116	424	129	576	720	18
19.	295	128	307	141	576	720	18
Inzunza	313	128	347	141	576	720	18
O,	351	128	360	141	576	720	18
Burdiles	365	128	400	141	576	720	18
A.	404	128	413	141	576	720	18
Arteria	417	128	448	141	576	720	18
subclavia	452	128	491	141	576	720	18
aberrante.	312	139	350	152	576	720	18
Int	352	139	363	152	576	720	18
J	366	139	369	152	576	720	18
Morphol.	371	139	407	152	576	720	18
2010;	409	139	429	152	576	720	18
28(4):	431	139	454	152	576	720	18
1215-19.	456	139	489	152	576	720	18
20.	295	152	306	164	576	720	18
Gemsenjaeger	311	152	365	164	576	720	18
E.	367	152	374	164	576	720	18
Atlas	376	152	395	164	576	720	18
of	397	152	405	164	576	720	18
Thyroid	406	152	436	164	576	720	18
Surgery.	438	152	469	164	576	720	18
Prin-	471	152	491	164	576	720	18
ciples,	312	163	335	175	576	720	18
Practice	336	163	366	175	576	720	18
and	368	163	382	175	576	720	18
Clinical	383	163	412	175	576	720	18
Cases.	414	163	437	175	576	720	18
Thieme.	439	163	469	175	576	720	18
Stutt-	470	163	491	175	576	720	18
gart.	312	174	329	186	576	720	18
2009.	331	174	352	186	576	720	18
21.	295	186	307	199	576	720	18
Ortega	312	186	340	199	576	720	18
C.	344	186	353	199	576	720	18
Anatomía	356	186	396	199	576	720	18
Quirúrgica	400	186	445	199	576	720	18
del	449	186	461	199	576	720	18
nervio	464	186	491	199	576	720	18
laríngeo	312	197	344	210	576	720	18
superior.	346	197	380	210	576	720	18
Tesis	383	197	402	210	576	720	18
Doctoral.	405	197	441	210	576	720	18
Universidad	444	197	491	210	576	720	18
Complutense.	312	208	365	221	576	720	18
Madrid.	367	208	398	221	576	720	18
2010.	400	208	420	221	576	720	18
22.	295	220	307	233	576	720	18
Zuckerkandl	312	220	364	233	576	720	18
E.	367	220	375	233	576	720	18
Die	379	220	393	233	576	720	18
Epithelkörperchen	396	220	473	233	576	720	18
von	476	220	491	233	576	720	18
Didelphys	312	231	351	244	576	720	18
azara	354	231	375	244	576	720	18
nebst	377	231	398	244	576	720	18
Bemerkungen	401	231	456	244	576	720	18
über	458	231	476	244	576	720	18
die	479	231	491	244	576	720	18
Epithelkörperchen	312	242	387	255	576	720	18
des	390	242	403	255	576	720	18
Menschen.	406	242	450	255	576	720	18
Über	453	242	473	255	576	720	18
den	476	242	491	255	576	720	18
hinteren	312	253	343	266	576	720	18
Schildddrüsenfortsatz.	345	253	427	266	576	720	18
Anat	428	253	446	266	576	720	18
Hefte.	448	253	470	266	576	720	18
1902;	471	253	491	266	576	720	18
19:	312	264	323	277	576	720	18
62-82.	326	264	349	277	576	720	18
23.	295	277	307	290	576	720	18
Gil-Carcedo	312	277	363	290	576	720	18
E,	367	277	375	290	576	720	18
Menéndez	378	277	421	290	576	720	18
ME,	424	277	441	290	576	720	18
Vallejo	444	277	473	290	576	720	18
LA,	476	277	491	290	576	720	18
Herrero	312	288	343	301	576	720	18
D,	345	288	354	301	576	720	18
Gil-Carcedo	357	288	404	301	576	720	18
LM.	407	288	423	301	576	720	18
The	425	288	440	301	576	720	18
Zuckerkland	442	288	491	301	576	720	18
tubercle:	312	299	348	312	576	720	18
problematic	352	299	401	312	576	720	18
or	404	299	413	312	576	720	18
helpful	417	299	446	312	576	720	18
in	449	299	457	312	576	720	18
thyroid	461	299	491	312	576	720	18
surgery?	312	310	343	323	576	720	18
Europ	345	310	368	323	576	720	18
Arch	369	310	388	323	576	720	18
of	390	310	397	323	576	720	18
Oto-Rhino-Laryngology.	399	310	491	323	576	720	18
January	312	321	341	334	576	720	18
2013.	344	321	364	334	576	720	18
Publicación	366	321	411	334	576	720	18
on	413	321	423	334	576	720	18
line.	425	321	441	334	576	720	18
24.	295	333	307	346	576	720	18
Gil-Carcedo	312	333	363	346	576	720	18
E,	367	333	375	346	576	720	18
Menéndez	378	333	421	346	576	720	18
ME,	424	333	441	346	576	720	18
Vallejo	444	333	473	346	576	720	18
LA,	476	333	491	346	576	720	18
Herrero	312	344	345	357	576	720	18
D,	348	344	358	357	576	720	18
Gil-Carcedo	361	344	412	357	576	720	18
LM.	416	344	432	357	576	720	18
Tubérculo	436	344	478	357	576	720	18
de	482	344	491	357	576	720	18
Zuckerkandl.	312	355	363	368	576	720	18
Situación,	366	355	404	368	576	720	18
forma	407	355	430	368	576	720	18
y	433	355	437	368	576	720	18
dimensiones.	440	355	491	368	576	720	18
Acta	312	366	330	379	576	720	18
Otorrinolaringol	332	366	395	379	576	720	18
Esp.	398	366	413	379	576	720	18
2012;	416	366	436	379	576	720	18
63(6):	438	366	461	379	576	720	18
443-9.	463	366	486	379	576	720	18
25.	295	379	306	391	576	720	18
Hassan	311	379	338	391	576	720	18
AA.	341	379	356	391	576	720	18
Zuckerkandl´s	359	379	414	391	576	720	18
tubercle.	417	379	450	391	576	720	18
J	452	379	455	391	576	720	18
Am	458	379	472	391	576	720	18
Coll	475	379	491	391	576	720	18
Surg.	312	389	332	402	576	720	18
2003;	334	389	354	402	576	720	18
197:	356	389	372	402	576	720	18
880-2.	374	389	398	402	576	720	18
26.	295	402	307	415	576	720	18
Reeve	311	402	334	415	576	720	18
TS,	337	402	350	415	576	720	18
Delbridge	352	402	391	415	576	720	18
L,	393	402	401	415	576	720	18
Cohen	403	402	429	415	576	720	18
A,	432	402	441	415	576	720	18
Crummer	443	402	482	415	576	720	18
P.	485	402	491	415	576	720	18
Total	312	413	332	426	576	720	18
thyroidectomy.	335	413	393	426	576	720	18
The	396	413	410	426	576	720	18
preferred	413	413	449	426	576	720	18
option	452	413	477	426	576	720	18
for	480	413	491	426	576	720	18
multinodular	312	424	363	437	576	720	18
goiter.	364	424	388	437	576	720	18
Ann	390	424	407	437	576	720	18
Surg	408	424	426	437	576	720	18
1987;	427	424	448	437	576	720	18
206:	450	424	465	437	576	720	18
782-6.	467	424	491	437	576	720	18
27.	295	436	306	449	576	720	18
Reeve	310	436	332	449	576	720	18
T,	333	436	340	449	576	720	18
Thompson	342	436	381	449	576	720	18
NW.	383	436	400	449	576	720	18
Complications	401	436	454	449	576	720	18
of	456	436	463	449	576	720	18
thyroid	464	436	491	449	576	720	18
surgery.	312	447	342	460	576	720	18
Wordl	344	447	368	460	576	720	18
J	370	447	373	460	576	720	18
Surg	376	447	393	460	576	720	18
2000;	395	447	415	460	576	720	18
24:	418	447	429	460	576	720	18
971-5.	431	447	455	460	576	720	18
28.	295	460	306	473	576	720	18
Castrillo	311	460	344	473	576	720	18
JM,	346	460	360	473	576	720	18
Familiar	362	460	394	473	576	720	18
C.	396	460	405	473	576	720	18
Anatomía	407	460	445	473	576	720	18
y	447	460	452	473	576	720	18
Fisiología	454	460	491	473	576	720	18
de	312	471	321	484	576	720	18
las	323	471	333	484	576	720	18
glándulas	335	471	372	484	576	720	18
paratiroides.	374	471	421	484	576	720	18
En:	423	471	436	484	576	720	18
Suarez	438	471	463	484	576	720	18
C,	465	471	474	484	576	720	18
Gil-	476	471	491	484	576	720	18
Carcedo	312	482	344	495	576	720	18
LM,	345	482	361	495	576	720	18
Marco	363	482	387	495	576	720	18
J	389	482	392	495	576	720	18
et	393	482	400	495	576	720	18
al.	402	482	411	495	576	720	18
Tratado	412	482	441	495	576	720	18
de	443	482	452	495	576	720	18
Otorrino-	454	482	491	495	576	720	18
laringología	312	493	357	506	576	720	18
y	359	493	363	506	576	720	18
Cirugía	365	493	393	506	576	720	18
de	395	493	404	506	576	720	18
Cabeza	406	493	433	506	576	720	18
y	435	493	439	506	576	720	18
Cuello.	441	493	467	506	576	720	18
Tomo	469	493	491	506	576	720	18
III.	312	504	324	517	576	720	18
2ª	326	504	334	517	576	720	18
edición.	336	504	367	517	576	720	18
Ed	369	504	380	517	576	720	18
Med	382	504	399	517	576	720	18
Panamericana.	402	504	458	517	576	720	18
Madrid.	460	504	491	517	576	720	18
ISBN	312	515	332	527	576	720	18
978-84-9835-077-7.	335	515	410	527	576	720	18
2008.	412	515	432	527	576	720	18
29.	295	527	306	540	576	720	18
Gil-Carcedo	311	527	358	540	576	720	18
E,	359	527	367	540	576	720	18
Gil-Carcedo	369	527	415	540	576	720	18
LM,	417	527	433	540	576	720	18
Vallejo	435	527	461	540	576	720	18
LA.	463	527	476	540	576	720	18
Las	478	527	491	540	576	720	18
glándulas	312	538	348	551	576	720	18
paratiroides	350	538	395	551	576	720	18
en	397	538	406	551	576	720	18
la	408	538	415	551	576	720	18
cirugía	417	538	443	551	576	720	18
tiroidea.	445	538	476	551	576	720	18
En:	478	538	491	551	576	720	18
Patología	312	549	347	562	576	720	18
Quirúrgica	349	549	391	562	576	720	18
de	393	549	402	562	576	720	18
la	403	549	410	562	576	720	18
glándula	412	549	444	562	576	720	18
tiroides.	446	549	477	562	576	720	18
Ed.	478	549	491	562	576	720	18
Pintvall	312	560	341	573	576	720	18
Servicios	343	560	378	573	576	720	18
Gráficos	380	560	412	573	576	720	18
SL.	414	560	425	573	576	720	18
Valladolid.	428	560	468	573	576	720	18
2013.	471	560	491	573	576	720	18
30.	295	572	307	585	576	720	18
Halsted	311	572	341	585	576	720	18
WS,	343	572	359	585	576	720	18
Ewans	362	572	386	585	576	720	18
HE.	389	572	404	585	576	720	18
The	407	572	421	585	576	720	18
parathyroid	423	572	469	585	576	720	18
glan-	471	572	491	585	576	720	18
dules.	312	583	334	596	576	720	18
Their	336	583	356	596	576	720	18
blood	357	583	379	596	576	720	18
supply,	381	583	407	596	576	720	18
and	409	583	423	596	576	720	18
their	425	583	442	596	576	720	18
preservation	444	583	491	596	576	720	18
in	312	594	320	607	576	720	18
operation	322	594	359	607	576	720	18
upon	362	594	381	607	576	720	18
the	384	594	396	607	576	720	18
thyroid	398	594	426	607	576	720	18
gland.	429	594	452	607	576	720	18
Ann	454	594	471	607	576	720	18
Surg	474	594	491	607	576	720	18
1907;	312	605	333	618	576	720	18
46:	335	605	346	618	576	720	18
489-506.	348	605	381	618	576	720	18
[	276	637	279	650	576	720	18
178	282	637	294	650	576	720	18
]	297	637	300	650	576	720	18
Rev.	387	638	401	649	576	720	18
ORL,	403	638	421	649	576	720	18
2020,	423	638	442	649	576	720	18
11,	443	638	454	649	576	720	18
2,	456	638	462	649	576	720	18
161-178	463	638	491	649	576	720	18
