Casos	184	91	223	106	482	680	1
clínicos	227	91	277	106	482	680	1
en	280	91	297	106	482	680	1
Cardiología	301	91	377	106	482	680	1
(n.º	380	91	404	106	482	680	1
8):	407	91	425	106	482	680	1
adolescente	136	114	219	129	482	680	1
de	223	114	241	129	482	680	1
14	244	114	261	129	482	680	1
años	265	114	297	129	482	680	1
con	301	114	326	129	482	680	1
dolor	330	114	366	129	482	680	1
torácico	370	114	425	129	482	680	1
D.	241	143	251	155	482	680	1
Crespo	254	143	284	155	482	680	1
Marcos,	287	143	319	155	482	680	1
FJ.	322	143	331	155	482	680	1
Pérez-Lescure	334	143	393	155	482	680	1
Picarzo	395	143	425	155	482	680	1
Cardiología	306	158	342	167	482	680	1
Infantil.	344	158	367	167	482	680	1
Área	369	158	384	167	482	680	1
de	386	158	394	167	482	680	1
Pediatría.	396	158	425	167	482	680	1
Hospital	208	171	234	180	482	680	1
Universitario	236	171	276	180	482	680	1
Fundación	278	171	310	180	482	680	1
Alcorcón.	312	171	341	180	482	680	1
Alcorcón,	343	171	371	180	482	680	1
Madrid.	373	171	398	180	482	680	1
España.	400	171	425	180	482	680	1
Resumen	88	220	124	229	482	680	1
Palabras	88	297	119	303	482	680	1
clave:	121	297	143	303	482	680	1
Dolor	145	297	167	305	482	680	1
torácico.	169	297	201	305	482	680	1
Repolarización	203	297	259	305	482	680	1
precoz.	261	297	288	305	482	680	1
Pericarditis.	290	297	334	305	482	680	1
Clinical	88	330	116	339	482	680	1
cases	119	330	139	339	482	680	1
in	141	330	148	339	482	680	1
Cardiology	151	330	192	339	482	680	1
(nº.	195	330	208	339	482	680	1
8):	210	330	220	339	482	680	1
14	222	330	232	339	482	680	1
years	234	330	254	339	482	680	1
old	257	330	269	339	482	680	1
adolescent	271	330	312	339	482	680	1
with	314	330	331	339	482	680	1
chest	333	330	353	339	482	680	1
pain	355	330	372	339	482	680	1
Abstract	88	352	119	361	482	680	1
Key	88	429	102	435	482	680	1
words:	104	429	130	435	482	680	1
Chest	133	429	154	437	482	680	1
pain.	157	429	176	437	482	680	1
Early	179	429	197	437	482	680	1
repolarization.	200	429	256	437	482	680	1
Pericarditis.	258	429	303	437	482	680	1
do	257	465	268	476	482	680	1
de	271	465	281	476	482	680	1
carácter	284	465	318	476	482	680	1
leve	321	465	339	476	482	680	1
y	342	465	346	476	482	680	1
ha	349	465	360	476	482	680	1
ido	363	465	376	476	482	680	1
a	379	465	384	476	482	680	1
más,	387	465	407	476	482	680	1
y	410	465	415	476	482	680	1
el	418	465	425	476	482	680	1
paciente	257	481	293	492	482	680	1
ha	297	481	308	492	482	680	1
observado	312	481	357	492	482	680	1
que	361	481	377	492	482	680	1
las	381	481	392	492	482	680	1
moles-	396	481	425	492	482	680	1
tias	257	497	271	508	482	680	1
empeoran	274	497	317	508	482	680	1
en	320	497	331	508	482	680	1
decúbito	333	497	371	508	482	680	1
y	373	497	378	508	482	680	1
con	381	497	397	508	482	680	1
la	399	497	406	508	482	680	1
res-	409	497	425	508	482	680	1
piración	257	513	291	524	482	680	1
profunda,	296	513	339	524	482	680	1
y	343	513	348	524	482	680	1
mejoran	353	513	389	524	482	680	1
cuando	393	513	425	524	482	680	1
se	257	529	265	540	482	680	1
sienta	270	529	295	540	482	680	1
e	299	529	304	540	482	680	1
inclina	308	529	336	540	482	680	1
el	340	529	347	540	482	680	1
tronco	352	529	380	540	482	680	1
hacia	384	529	406	540	482	680	1
de-	411	529	425	540	482	680	1
lante.	257	545	281	556	482	680	1
Niega	284	545	309	556	482	680	1
fiebre	313	545	337	556	482	680	1
u	341	545	346	556	482	680	1
otra	349	545	367	556	482	680	1
sintomatolo-	370	545	425	556	482	680	1
Caso	71	465	93	477	482	680	1
clínico	96	465	125	477	482	680	1
Adolescente	79	482	133	492	482	680	1
varón	138	482	163	492	482	680	1
de	167	482	178	492	482	680	1
14	182	482	194	492	482	680	1
años	198	482	219	492	482	680	1
que	223	482	240	492	482	680	1
acude	71	498	97	508	482	680	1
a	100	498	105	508	482	680	1
su	109	498	118	508	482	680	1
pediatra	122	498	157	508	482	680	1
sin	161	498	173	508	482	680	1
cita	176	498	191	508	482	680	1
previa	195	498	221	508	482	680	1
por	225	498	240	508	482	680	1
dolor	71	514	93	524	482	680	1
torácico	97	514	131	524	482	680	1
en	134	514	145	524	482	680	1
el	148	514	155	524	482	680	1
hemitórax	159	514	202	524	482	680	1
anterior	206	514	240	524	482	680	1
izquierdo	71	530	112	540	482	680	1
irradiado	116	530	155	540	482	680	1
al	160	530	167	540	482	680	1
cuello.	172	530	200	540	482	680	1
El	205	530	212	540	482	680	1
dolor	217	530	240	540	482	680	1
comenzó	71	546	110	556	482	680	1
el	114	546	121	556	482	680	1
día	124	546	137	556	482	680	1
anterior,	141	546	177	556	482	680	1
empezó	181	546	215	556	482	680	1
sien-	219	546	240	556	482	680	1
David	71	577	86	584	482	680	1
Crespo	87	577	105	584	482	680	1
Marcos,	106	577	127	584	482	680	1
davidkrespo@yahoo.com	128	577	192	584	482	680	1
Los	71	586	80	592	482	680	1
autores	81	586	100	592	482	680	1
declaran	101	586	123	592	482	680	1
no	125	586	131	592	482	680	1
presentar	133	586	157	592	482	680	1
conflictos	158	586	183	592	482	680	1
de	185	586	191	592	482	680	1
intereses	192	586	215	592	482	680	1
en	217	586	223	592	482	680	1
relación	224	586	245	592	482	680	1
con	246	586	256	592	482	680	1
la	257	586	262	592	482	680	1
preparación	263	586	294	592	482	680	1
y	295	586	298	592	482	680	1
publicación	300	586	330	592	482	680	1
de	331	586	337	592	482	680	1
este	339	586	349	592	482	680	1
artículo.	351	586	372	592	482	680	1
411	240	624	256	632	482	680	1
Revista	130	636	151	643	482	680	1
Pediatría	153	636	179	643	482	680	1
de	181	636	188	643	482	680	1
Atención	190	636	217	643	482	680	1
Primaria	218	636	243	643	482	680	1
•	244	636	248	643	482	680	1
Vol.	250	636	262	643	482	680	1
XIII.	263	636	275	643	482	680	1
N.º	277	636	286	643	482	680	1
51.	288	636	298	643	482	680	1
Julio/septiembre	300	636	349	643	482	680	1
2011	351	636	366	643	482	680	1
Rev	185	645	197	652	482	680	1
Pediatr	198	645	219	652	482	680	1
Aten	221	645	235	652	482	680	1
Primaria.	237	645	263	652	482	680	1
2011;13:411-7	265	645	311	652	482	680	1
Crespo	57	40	73	48	482	680	2
Marcos	75	40	93	48	482	680	2
D,	94	40	99	48	482	680	2
y	101	40	104	48	482	680	2
cols.	105	40	116	48	482	680	2
Casos	117	40	131	48	482	680	2
clínicos	132	40	150	48	482	680	2
en	152	40	158	48	482	680	2
Cardiología	159	40	187	48	482	680	2
(n.º	188	40	197	48	482	680	2
8):	198	40	205	48	482	680	2
adolescente	206	40	235	48	482	680	2
de	236	40	242	48	482	680	2
14	243	40	250	48	482	680	2
años	251	40	262	48	482	680	2
con	263	40	272	48	482	680	2
dolor	273	40	286	48	482	680	2
torácico	287	40	307	48	482	680	2
gía,	57	71	72	82	482	680	2
y	76	71	81	82	482	680	2
carece	84	71	112	82	482	680	2
de	115	71	126	82	482	680	2
antecedentes	129	71	187	82	482	680	2
médico-	190	71	225	82	482	680	2
quirúrgicos	57	87	105	98	482	680	2
de	109	87	120	98	482	680	2
interés.	124	87	156	98	482	680	2
La	161	87	171	98	482	680	2
exploración	175	87	225	98	482	680	2
física	57	103	79	114	482	680	2
es	85	103	94	114	482	680	2
completamente	99	103	169	114	482	680	2
normal;	174	103	209	114	482	680	2
no	214	103	225	114	482	680	2
obstante,	57	119	97	130	482	680	2
el	100	119	107	130	482	680	2
pediatra	110	119	145	130	482	680	2
realiza	148	119	176	130	482	680	2
un	178	119	189	130	482	680	2
electro-	192	119	225	130	482	680	2
cardiograma	57	135	111	146	482	680	2
(ECG)	114	135	139	146	482	680	2
(figura	143	135	171	146	482	680	2
1)	174	135	183	146	482	680	2
y	186	135	191	146	482	680	2
decide,	194	135	225	146	482	680	2
ante	57	151	76	162	482	680	2
los	79	151	90	162	482	680	2
hallazgos	93	151	133	162	482	680	2
de	136	151	147	162	482	680	2
la	149	151	157	162	482	680	2
prueba,	160	151	193	162	482	680	2
derivar	196	151	225	162	482	680	2
al	57	167	64	178	482	680	2
paciente	67	167	104	178	482	680	2
al	107	167	115	178	482	680	2
hospital.	118	167	155	178	482	680	2
Antes	158	167	183	178	482	680	2
de	186	167	197	178	482	680	2
conti-	200	167	225	178	482	680	2
nuar	57	183	76	194	482	680	2
leyendo,	79	183	116	194	482	680	2
observad	119	183	158	194	482	680	2
atentamente	160	183	215	194	482	680	2
el	218	183	225	194	482	680	2
ECG.	57	199	78	210	482	680	2
Siguiendo	65	215	109	226	482	680	2
la	113	215	121	226	482	680	2
lectura	125	215	155	226	482	680	2
sistemática	159	215	208	226	482	680	2
1	208	215	211	220	482	680	2
,	211	215	214	226	482	680	2
el	218	215	225	226	482	680	2
ECG	57	231	76	242	482	680	2
muestra	80	231	116	242	482	680	2
un	121	231	132	242	482	680	2
ritmo	137	231	160	242	482	680	2
sinusal	165	231	194	242	482	680	2
a	199	231	204	242	482	680	2
100	208	231	225	242	482	680	2
latidos	57	247	85	258	482	680	2
por	89	247	104	258	482	680	2
minuto.	108	247	142	258	482	680	2
No	145	247	158	258	482	680	2
hay	162	247	178	258	482	680	2
anomalías	182	247	225	258	482	680	2
en	57	263	67	274	482	680	2
la	70	263	77	274	482	680	2
onda	80	263	102	274	482	680	2
P	105	263	110	274	482	680	2
ni	113	263	121	274	482	680	2
en	124	263	134	274	482	680	2
el	137	263	144	274	482	680	2
segmento	147	263	190	274	482	680	2
PR,	193	263	208	274	482	680	2
y	210	263	215	274	482	680	2
el	218	263	225	274	482	680	2
complejo	57	279	96	290	482	680	2
QRS	100	279	120	290	482	680	2
presenta	124	279	161	290	482	680	2
un	165	279	176	290	482	680	2
eje	180	279	193	290	482	680	2
dentro	196	279	225	290	482	680	2
del	57	295	70	306	482	680	2
cuadrante	73	295	117	306	482	680	2
inferior	120	295	152	306	482	680	2
izquierdo	155	295	196	306	482	680	2
(entre	199	295	225	306	482	680	2
0	57	311	62	322	482	680	2
y	65	311	70	322	482	680	2
+90º,	73	311	97	322	482	680	2
al	100	311	107	322	482	680	2
ser	110	311	123	322	482	680	2
positivo	126	311	160	322	482	680	2
en	163	311	174	322	482	680	2
I	177	311	179	322	482	680	2
y	182	311	187	322	482	680	2
aVF)	190	311	210	322	482	680	2
sin	213	311	225	322	482	680	2
alteraciones	242	71	297	82	482	680	2
morfológicas.	303	71	365	82	482	680	2
Hasta	371	71	397	82	482	680	2
el	403	71	411	82	482	680	2
momento	242	87	285	98	482	680	2
no	288	87	299	98	482	680	2
hemos	302	87	331	98	482	680	2
detectado	334	87	377	98	482	680	2
ningún	380	87	411	98	482	680	2
dato	242	103	262	114	482	680	2
fuera	266	103	288	114	482	680	2
de	292	103	302	114	482	680	2
lo	306	103	314	114	482	680	2
normal.	317	103	351	114	482	680	2
Al	354	103	363	114	482	680	2
analizar	367	103	400	114	482	680	2
la	404	103	411	114	482	680	2
repolarización,	242	119	308	130	482	680	2
observamos	313	119	366	130	482	680	2
un	371	119	382	130	482	680	2
inter-	386	119	411	130	482	680	2
valo	242	135	260	146	482	680	2
QTc	265	135	283	146	482	680	2
de	287	135	298	146	482	680	2
duración	302	135	340	146	482	680	2
normal,	344	135	378	146	482	680	2
si	382	135	388	146	482	680	2
bien	392	135	411	146	482	680	2
llama	242	151	266	162	482	680	2
la	270	151	277	162	482	680	2
atención	282	151	319	162	482	680	2
la	324	151	331	162	482	680	2
presencia	335	151	376	162	482	680	2
de	381	151	391	162	482	680	2
on-	396	151	411	162	482	680	2
das	242	167	257	178	482	680	2
T	263	167	268	178	482	680	2
negativas	273	167	316	178	482	680	2
en	322	167	332	178	482	680	2
las	338	167	349	178	482	680	2
derivaciones	355	167	411	178	482	680	2
V3-V6.	242	183	274	194	482	680	2
Observamos	278	183	332	194	482	680	2
un	336	183	347	194	482	680	2
marcado	351	183	389	194	482	680	2
des-	392	183	411	194	482	680	2
censo	242	199	267	210	482	680	2
del	272	199	285	210	482	680	2
segmento	289	199	332	210	482	680	2
ST	336	199	347	210	482	680	2
en	351	199	362	210	482	680	2
V4	366	199	379	210	482	680	2
y	383	199	388	210	482	680	2
algo	392	199	411	210	482	680	2
menor	242	215	271	226	482	680	2
en	274	215	284	226	482	680	2
V5,	288	215	303	226	482	680	2
sin	306	215	318	226	482	680	2
ondas	321	215	347	226	482	680	2
Q	350	215	358	226	482	680	2
patológicas	362	215	411	226	482	680	2
ni	242	231	250	242	482	680	2
signos	256	231	284	242	482	680	2
de	290	231	301	242	482	680	2
hipertrofia	306	231	354	242	482	680	2
ventricular.	360	231	411	242	482	680	2
Ante	242	247	263	258	482	680	2
la	268	247	275	258	482	680	2
clínica	280	247	307	258	482	680	2
del	311	247	324	258	482	680	2
paciente	329	247	366	258	482	680	2
y	370	247	375	258	482	680	2
los	380	247	392	258	482	680	2
ha-	396	247	411	258	482	680	2
llazgos	242	263	272	274	482	680	2
electrocardiográficos,	275	263	369	274	482	680	2
el	372	263	380	274	482	680	2
pedia-	383	263	411	274	482	680	2
tra	242	279	254	290	482	680	2
diagnostica	258	279	308	290	482	680	2
una	312	279	328	290	482	680	2
pericarditis	332	279	380	290	482	680	2
aguda	384	279	411	290	482	680	2
y	242	295	247	306	482	680	2
remite,	250	295	281	306	482	680	2
con	284	295	300	306	482	680	2
muy	303	295	322	306	482	680	2
buen	325	295	347	306	482	680	2
criterio,	350	295	383	306	482	680	2
al	386	295	393	306	482	680	2
pa-	396	295	411	306	482	680	2
ciente	242	311	268	322	482	680	2
al	271	311	278	322	482	680	2
hospital.	281	311	318	322	482	680	2
Figura	58	351	78	360	482	680	2
1.	80	351	86	360	482	680	2
Electrocardiograma	88	351	152	360	482	680	2
del	154	351	165	360	482	680	2
paciente.	166	351	197	360	482	680	2
I	99	376	100	381	482	680	2
V1	253	376	259	381	482	680	2
II	98	410	101	415	482	680	2
V2	253	410	259	415	482	680	2
III	97	443	101	448	482	680	2
V3	253	443	259	448	482	680	2
aVR	95	478	103	483	482	680	2
V4	253	478	259	483	482	680	2
aVL	95	511	103	516	482	680	2
V5	253	511	259	516	482	680	2
aVF	95	544	103	549	482	680	2
V6	253	544	259	549	482	680	2
412	226	624	242	632	482	680	2
Revista	116	636	137	643	482	680	2
Pediatría	139	636	165	643	482	680	2
de	167	636	174	643	482	680	2
Atención	176	636	202	643	482	680	2
Primaria	204	636	229	643	482	680	2
•	230	636	234	643	482	680	2
Vol.	235	636	247	643	482	680	2
XIII.	249	636	261	643	482	680	2
N.º	263	636	272	643	482	680	2
51.	274	636	284	643	482	680	2
Julio/septiembre	285	636	335	643	482	680	2
2011	336	636	352	643	482	680	2
Rev	171	645	183	652	482	680	2
Pediatr	184	645	205	652	482	680	2
Aten	207	645	221	652	482	680	2
Primaria.	223	645	249	652	482	680	2
2011;13:411-7	251	645	296	652	482	680	2
Crespo	175	40	192	48	482	680	3
Marcos	193	40	211	48	482	680	3
D,	212	40	218	48	482	680	3
y	219	40	222	48	482	680	3
cols.	223	40	234	48	482	680	3
Casos	236	40	250	48	482	680	3
clínicos	251	40	269	48	482	680	3
en	270	40	276	48	482	680	3
Cardiología	277	40	305	48	482	680	3
(n.º	307	40	315	48	482	680	3
8):	317	40	323	48	482	680	3
adolescente	325	40	353	48	482	680	3
de	354	40	360	48	482	680	3
14	362	40	368	48	482	680	3
años	369	40	380	48	482	680	3
con	382	40	391	48	482	680	3
dolor	392	40	405	48	482	680	3
torácico	406	40	425	48	482	680	3
tricular	257	71	286	82	482	680	3
izquierda	288	71	327	82	482	680	3
grave	330	71	353	82	482	680	3
1	353	71	356	76	482	680	3
.	356	71	359	82	482	680	3
Por	361	71	376	82	482	680	3
tanto,	378	71	404	82	482	680	3
ante	407	71	425	82	482	680	3
el	257	87	264	98	482	680	3
hallazgo	266	87	302	98	482	680	3
de	304	87	315	98	482	680	3
anomalías	317	87	360	98	482	680	3
en	363	87	373	98	482	680	3
la	376	87	383	98	482	680	3
polaridad	386	87	425	98	482	680	3
de	257	103	267	114	482	680	3
la	271	103	278	114	482	680	3
onda	281	103	303	114	482	680	3
T,	306	103	314	114	482	680	3
siempre	318	103	351	114	482	680	3
hay	354	103	370	114	482	680	3
que	373	103	389	114	482	680	3
analizar	393	103	425	114	482	680	3
minuciosamente:	257	119	329	130	482	680	3
1.	265	135	273	146	482	680	3
Segmento	279	135	322	146	482	680	3
ST:	327	135	340	146	482	680	3
elevaciones	344	135	393	146	482	680	3
o	397	135	403	146	482	680	3
des-	407	135	425	146	482	680	3
censos	279	151	307	162	482	680	3
patológicos	311	151	360	162	482	680	3
orientan	364	151	399	162	482	680	3
hacia	403	151	425	162	482	680	3
isquemia	279	167	317	178	482	680	3
miocárdica	322	167	368	178	482	680	3
aguda,	372	167	402	178	482	680	3
muy	406	167	425	178	482	680	3
infrecuente	279	183	327	194	482	680	3
pero	330	183	350	194	482	680	3
descrita	353	183	385	194	482	680	3
en	389	183	399	194	482	680	3
niños	403	183	425	194	482	680	3
y	279	199	284	210	482	680	3
adolescentes.	286	199	343	210	482	680	3
2.	265	215	273	226	482	680	3
Onda	279	215	303	226	482	680	3
Q	307	215	315	226	482	680	3
(tabla	319	215	343	226	482	680	3
1):	346	215	358	226	482	680	3
la	361	215	368	226	482	680	3
presencia	372	215	411	226	482	680	3
de	415	215	425	226	482	680	3
ondas	279	231	304	242	482	680	3
Q	308	231	316	242	482	680	3
patológicas	319	231	367	242	482	680	3
orienta	370	231	400	242	482	680	3
hacia	403	231	425	242	482	680	3
isquemia	279	247	317	258	482	680	3
crónica	320	247	351	258	482	680	3
(en	354	247	368	258	482	680	3
probable	372	247	409	258	482	680	3
re-	413	247	425	258	482	680	3
lación	279	263	305	274	482	680	3
con	310	263	326	274	482	680	3
anomalías	331	263	375	274	482	680	3
coronarias	380	263	425	274	482	680	3
congénitas)	279	279	328	290	482	680	3
o	331	279	337	290	482	680	3
hipertrofia	340	279	384	290	482	680	3
ventricu-	387	279	425	290	482	680	3
lar	279	295	290	306	482	680	3
grave.	292	295	318	306	482	680	3
3.	265	311	273	322	482	680	3
Signos	279	311	308	322	482	680	3
de	312	311	323	322	482	680	3
hipertrofia	328	311	374	322	482	680	3
ventricular	378	311	425	322	482	680	3
(tabla	279	327	304	338	482	680	3
2):	310	327	322	338	482	680	3
tanto	327	327	350	338	482	680	3
izquierda	355	327	396	338	482	680	3
como	401	327	425	338	482	680	3
derecha,	279	343	315	354	482	680	3
que	319	343	335	354	482	680	3
podrían	338	343	371	354	482	680	3
orientar	374	343	407	354	482	680	3
ha-	411	343	425	354	482	680	3
cia	279	359	291	370	482	680	3
miocardiopatías,	295	359	365	370	482	680	3
lesiones	369	359	402	370	482	680	3
obs-	406	359	425	370	482	680	3
tructivas	279	375	316	386	482	680	3
en	321	375	331	386	482	680	3
los	336	375	347	386	482	680	3
tractos	352	375	381	386	482	680	3
de	386	375	396	386	482	680	3
salida	401	375	425	386	482	680	3
Comentario	71	71	123	83	482	680	3
La	79	88	89	98	482	680	3
polaridad	94	88	134	98	482	680	3
de	138	88	149	98	482	680	3
la	153	88	160	98	482	680	3
onda	164	88	186	98	482	680	3
T	190	88	196	98	482	680	3
se	200	88	209	98	482	680	3
valora	213	88	240	98	482	680	3
fundamentalmente	71	104	153	114	482	680	3
en	157	104	167	114	482	680	3
las	171	104	183	114	482	680	3
derivaciones	187	104	240	114	482	680	3
precordiales	71	120	121	130	482	680	3
(V1-V6).	125	120	162	130	482	680	3
En	166	120	176	130	482	680	3
V1,	180	120	195	130	482	680	3
la	198	120	205	130	482	680	3
onda	209	120	230	130	482	680	3
T	234	120	240	130	482	680	3
es	71	136	80	146	482	680	3
positiva	84	136	117	146	482	680	3
durante	121	136	154	146	482	680	3
la	158	136	166	146	482	680	3
primera	170	136	203	146	482	680	3
semana	207	136	240	146	482	680	3
de	71	152	81	162	482	680	3
vida,	85	152	106	162	482	680	3
negativa	109	152	146	162	482	680	3
entre	150	152	172	162	482	680	3
los	176	152	187	162	482	680	3
siete	191	152	210	162	482	680	3
días	214	152	231	162	482	680	3
y	235	152	240	162	482	680	3
los	71	168	82	178	482	680	3
diez	86	168	103	178	482	680	3
años,	107	168	129	178	482	680	3
y	133	168	138	178	482	680	3
nuevamente	142	168	195	178	482	680	3
positiva	198	168	231	178	482	680	3
a	235	168	240	178	482	680	3
partir	71	184	94	194	482	680	3
de	98	184	109	194	482	680	3
esa	113	184	127	194	482	680	3
edad.	131	184	156	194	482	680	3
La	160	184	170	194	482	680	3
persistencia	174	184	225	194	482	680	3
de	229	184	240	194	482	680	3
ondas	71	200	97	210	482	680	3
T	101	200	106	210	482	680	3
negativas	111	200	152	210	482	680	3
en	156	200	166	210	482	680	3
las	171	200	182	210	482	680	3
derivaciones	186	200	240	210	482	680	3
precordiales	71	216	122	226	482	680	3
derechas	126	216	164	226	482	680	3
(V1-V3)	168	216	203	226	482	680	3
en	207	216	218	226	482	680	3
per-	222	216	240	226	482	680	3
sonas	71	232	95	242	482	680	3
mayores	99	232	136	242	482	680	3
de	140	232	151	242	482	680	3
14	155	232	166	242	482	680	3
años	170	232	191	242	482	680	3
constituye	195	232	240	242	482	680	3
un	71	248	82	258	482	680	3
criterio	85	248	114	258	482	680	3
diagnóstico	118	248	166	258	482	680	3
menor	169	248	197	258	482	680	3
de	200	248	210	258	482	680	3
la	214	248	221	258	482	680	3
dis-	224	248	240	258	482	680	3
plasia	71	264	95	274	482	680	3
arritmogénica	97	264	155	274	482	680	3
del	158	264	170	274	482	680	3
ventrículo	173	264	215	274	482	680	3
dere-	217	264	240	274	482	680	3
cho,	71	280	89	290	482	680	3
si	93	280	99	290	482	680	3
bien	104	280	122	290	482	680	3
carece	126	280	153	290	482	680	3
de	157	280	168	290	482	680	3
valor	172	280	193	290	482	680	3
como	197	280	221	290	482	680	3
ha-	225	280	240	290	482	680	3
llazgo	71	296	97	306	482	680	3
aislado.	105	296	138	306	482	680	3
En	146	296	157	306	482	680	3
las	165	296	177	306	482	680	3
derivaciones	185	296	240	306	482	680	3
precordiales	71	312	121	322	482	680	3
izquierdas	125	312	167	322	482	680	3
(V5-V6)	170	312	205	322	482	680	3
la	208	312	215	322	482	680	3
onda	218	312	240	322	482	680	3
T	71	328	76	338	482	680	3
es	80	328	89	338	482	680	3
siempre	92	328	125	338	482	680	3
positiva,	129	328	164	338	482	680	3
salvo	167	328	189	338	482	680	3
durante	192	328	225	338	482	680	3
las	229	328	240	338	482	680	3
primeras	71	344	107	354	482	680	3
48	110	344	121	354	482	680	3
horas	125	344	148	354	482	680	3
de	151	344	162	354	482	680	3
vida.	165	344	185	354	482	680	3
Su	188	344	199	354	482	680	3
negativi-	202	344	240	354	482	680	3
dad	71	360	87	370	482	680	3
orienta	91	360	122	370	482	680	3
a	126	360	131	370	482	680	3
pericarditis,	135	360	185	370	482	680	3
miocarditis,	190	360	240	370	482	680	3
isquemia	71	376	108	386	482	680	3
miocárdica	112	376	158	386	482	680	3
o	162	376	168	386	482	680	3
hipertrofia	172	376	216	386	482	680	3
ven-	220	376	240	386	482	680	3
Tabla	74	412	93	421	482	680	3
1.	95	412	101	421	482	680	3
Onda	103	412	123	421	482	680	3
Q:	125	412	134	421	482	680	3
valores	136	412	161	421	482	680	3
normales	163	412	195	421	482	680	3
de	198	412	206	421	482	680	3
amplitud	208	412	240	421	482	680	3
expresado	242	412	278	421	482	680	3
en	280	412	289	421	482	680	3
milímetros	291	412	328	421	482	680	3
(la	330	412	339	421	482	680	3
duración	342	412	372	421	482	680	3
normal	374	412	399	421	482	680	3
de	74	423	82	432	482	680	3
la	84	423	91	432	482	680	3
onda	93	423	111	432	482	680	3
Q	113	423	120	432	482	680	3
en	122	423	130	432	482	680	3
cualquier	133	423	165	432	482	680	3
derivación	167	423	204	432	482	680	3
es	206	423	213	432	482	680	3
<	215	423	220	432	482	680	3
0,03	222	423	238	432	482	680	3
segundos)	241	423	276	432	482	680	3
Edad	77	436	94	445	482	680	3
Derivación	274	436	311	445	482	680	3
III	179	447	186	456	482	680	3
V6	222	447	232	456	482	680	3
I	270	447	272	456	482	680	3
II	312	447	317	456	482	680	3
aVL	353	447	367	456	482	680	3
aVF	397	447	410	456	482	680	3
<	77	458	81	467	482	680	3
1	84	458	88	467	482	680	3
día	90	458	101	467	482	680	3
4,5	177	458	188	467	482	680	3
2	225	458	229	467	482	680	3
1-2	77	469	89	478	482	680	3
días	91	469	104	478	482	680	3
6,5	177	469	188	478	482	680	3
2,5	221	469	232	478	482	680	3
3-6	77	480	89	489	482	680	3
días	91	480	104	489	482	680	3
5,5	177	480	188	489	482	680	3
3	225	480	229	489	482	680	3
1-3	77	491	89	500	482	680	3
semanas	91	491	121	500	482	680	3
6	180	491	185	500	482	680	3
3	225	491	229	500	482	680	3
1-2	77	502	89	511	482	680	3
meses	91	502	112	511	482	680	3
7,5	177	502	188	511	482	680	3
3	225	502	229	511	482	680	3
3-5	77	513	89	522	482	680	3
meses	91	513	112	522	482	680	3
6,5	177	513	188	522	482	680	3
3	225	513	229	522	482	680	3
<	265	513	270	522	482	680	3
3	272	513	277	522	482	680	3
<	309	513	314	522	482	680	3
4	316	513	320	522	482	680	3
<	354	513	359	522	482	680	3
2	361	513	366	522	482	680	3
<	398	513	402	522	482	680	3
4	405	513	409	522	482	680	3
6-11	77	524	93	533	482	680	3
meses	95	524	117	533	482	680	3
8,5	177	524	188	533	482	680	3
3	225	524	229	533	482	680	3
1-2	77	535	89	544	482	680	3
años	91	535	107	544	482	680	3
6	180	535	185	544	482	680	3
3	225	535	229	544	482	680	3
3-4	77	546	89	555	482	680	3
años	91	546	107	555	482	680	3
5	180	546	185	555	482	680	3
3,5	221	546	232	555	482	680	3
5-7	77	557	89	566	482	680	3
años	91	557	107	566	482	680	3
4	180	557	185	566	482	680	3
4,5	221	557	232	566	482	680	3
8-11	77	568	93	577	482	680	3
años	95	568	112	577	482	680	3
3	180	568	185	577	482	680	3
3	225	568	229	577	482	680	3
12-15	77	579	98	588	482	680	3
años	100	579	116	588	482	680	3
3	180	579	185	588	482	680	3
3	225	579	229	588	482	680	3
413	240	624	256	632	482	680	3
Revista	130	636	151	643	482	680	3
Pediatría	153	636	179	643	482	680	3
de	181	636	188	643	482	680	3
Atención	190	636	217	643	482	680	3
Primaria	218	636	243	643	482	680	3
•	244	636	248	643	482	680	3
Vol.	250	636	262	643	482	680	3
XIII.	263	636	275	643	482	680	3
N.º	277	636	286	643	482	680	3
51.	288	636	298	643	482	680	3
Julio/septiembre	300	636	349	643	482	680	3
2011	351	636	366	643	482	680	3
Rev	185	645	197	652	482	680	3
Pediatr	198	645	219	652	482	680	3
Aten	221	645	235	652	482	680	3
Primaria.	237	645	263	652	482	680	3
2011;13:411-7	265	645	311	652	482	680	3
Crespo	57	40	73	48	482	680	4
Marcos	75	40	93	48	482	680	4
D,	94	40	99	48	482	680	4
y	101	40	104	48	482	680	4
cols.	105	40	116	48	482	680	4
Casos	117	40	131	48	482	680	4
clínicos	132	40	150	48	482	680	4
en	152	40	158	48	482	680	4
Cardiología	159	40	187	48	482	680	4
(n.º	188	40	197	48	482	680	4
8):	198	40	205	48	482	680	4
adolescente	206	40	235	48	482	680	4
de	236	40	242	48	482	680	4
14	243	40	250	48	482	680	4
años	251	40	262	48	482	680	4
con	263	40	272	48	482	680	4
dolor	273	40	286	48	482	680	4
torácico	287	40	307	48	482	680	4
Tabla	60	76	78	85	482	680	4
2.	80	76	87	85	482	680	4
Criterios	89	76	119	85	482	680	4
de	121	76	129	85	482	680	4
hipertrofia	132	76	169	85	482	680	4
ventricular	171	76	208	85	482	680	4
(debe	210	76	230	85	482	680	4
cumplir	232	76	259	85	482	680	4
al	261	76	268	85	482	680	4
menos	270	76	293	85	482	680	4
uno	295	76	309	85	482	680	4
de	311	76	319	85	482	680	4
ellos)	322	76	340	85	482	680	4
Hipertrofia	62	91	101	100	482	680	4
ventricular	103	91	140	100	482	680	4
izquierda	142	91	174	100	482	680	4
•	62	102	66	111	482	680	4
R	71	102	76	111	482	680	4
en	78	102	86	111	482	680	4
V6	88	102	98	111	482	680	4
>	100	102	105	111	482	680	4
P98	107	102	120	111	482	680	4
•	62	113	66	122	482	680	4
Onda	71	113	91	122	482	680	4
Q	93	113	99	122	482	680	4
>	101	113	106	122	482	680	4
4	108	113	113	122	482	680	4
mm	114	113	128	122	482	680	4
en	130	113	138	122	482	680	4
V5	140	113	150	122	482	680	4
o	152	113	157	122	482	680	4
V6	159	113	168	122	482	680	4
•	62	124	66	133	482	680	4
R	71	124	76	133	482	680	4
en	78	124	86	133	482	680	4
V1	88	124	98	133	482	680	4
por	100	124	112	133	482	680	4
debajo	114	124	137	133	482	680	4
del	139	124	149	133	482	680	4
P5	151	124	160	133	482	680	4
•	62	135	66	144	482	680	4
S	71	135	75	144	482	680	4
en	77	135	85	144	482	680	4
V1	87	135	97	144	482	680	4
>	99	135	104	144	482	680	4
P98	106	135	119	144	482	680	4
•	62	146	66	155	482	680	4
R	71	146	76	155	482	680	4
en	78	146	86	155	482	680	4
V6	88	146	98	155	482	680	4
+	100	146	105	155	482	680	4
S	107	146	111	155	482	680	4
en	113	146	121	155	482	680	4
V1	123	146	133	155	482	680	4
>	135	146	140	155	482	680	4
P98	142	146	155	155	482	680	4
•	62	157	66	166	482	680	4
Ondas	71	157	94	166	482	680	4
T	96	157	100	166	482	680	4
negativas	102	157	135	166	482	680	4
en	137	157	145	166	482	680	4
V5	147	157	157	166	482	680	4
o	159	157	164	166	482	680	4
V6	166	157	176	166	482	680	4
•	62	168	66	177	482	680	4
Desviación	71	168	108	177	482	680	4
del	110	168	120	177	482	680	4
eje	122	168	132	177	482	680	4
QRS	134	168	150	177	482	680	4
a	152	168	156	177	482	680	4
la	158	168	164	177	482	680	4
izquierda	166	168	197	177	482	680	4
Hipertrofia	62	179	101	188	482	680	4
ventricular	103	179	140	188	482	680	4
derecha	142	179	169	188	482	680	4
•	62	190	66	199	482	680	4
R	71	190	76	199	482	680	4
en	78	190	86	199	482	680	4
V1	88	190	98	199	482	680	4
>	100	190	105	199	482	680	4
P98	107	190	120	199	482	680	4
•	62	201	66	210	482	680	4
S	71	201	75	210	482	680	4
en	77	201	85	210	482	680	4
V6	87	201	97	210	482	680	4
>	99	201	104	210	482	680	4
P98	106	201	119	210	482	680	4
•	62	212	66	221	482	680	4
T	71	212	75	221	482	680	4
positiva	77	212	104	221	482	680	4
en	106	212	114	221	482	680	4
V1	116	212	126	221	482	680	4
después	128	212	156	221	482	680	4
del	158	212	168	221	482	680	4
cuarto	170	212	192	221	482	680	4
día	194	212	204	221	482	680	4
de	206	212	215	221	482	680	4
vida	217	212	231	221	482	680	4
y	233	212	237	221	482	680	4
antes	239	212	258	221	482	680	4
de	259	212	268	221	482	680	4
los	270	212	279	221	482	680	4
diez	281	212	295	221	482	680	4
años	297	212	313	221	482	680	4
•	62	223	66	232	482	680	4
Complejo	71	223	104	232	482	680	4
qR	106	223	116	232	482	680	4
en	117	223	126	232	482	680	4
V1	128	223	138	232	482	680	4
•	62	234	66	243	482	680	4
Complejo	71	234	104	243	482	680	4
RSR´	106	234	122	243	482	680	4
en	124	234	132	243	482	680	4
V1	134	234	144	243	482	680	4
con	146	234	159	243	482	680	4
R´	161	234	167	243	482	680	4
>	169	234	174	243	482	680	4
15	176	234	185	243	482	680	4
mm	187	234	200	243	482	680	4
en	202	234	211	243	482	680	4
menores	213	234	242	243	482	680	4
de	244	234	253	243	482	680	4
un	255	234	264	243	482	680	4
año;	266	234	281	243	482	680	4
o	283	234	288	243	482	680	4
>	289	234	294	243	482	680	4
10	296	234	305	243	482	680	4
mm	307	234	321	243	482	680	4
en	323	234	331	243	482	680	4
mayores	333	234	362	243	482	680	4
de	364	234	373	243	482	680	4
un	375	234	384	243	482	680	4
año	386	234	399	243	482	680	4
•	62	245	66	254	482	680	4
Aumento	71	245	103	254	482	680	4
de	105	245	114	254	482	680	4
la	116	245	122	254	482	680	4
relación	123	245	150	254	482	680	4
R/S	152	245	165	254	482	680	4
en	167	245	175	254	482	680	4
V1	177	245	187	254	482	680	4
•	62	256	66	265	482	680	4
Desviación	71	256	108	265	482	680	4
del	110	256	120	265	482	680	4
eje	122	256	132	265	482	680	4
QRS	134	256	150	265	482	680	4
a	152	256	156	265	482	680	4
la	158	256	164	265	482	680	4
derecha	166	256	193	265	482	680	4
mía	242	294	258	305	482	680	4
(tras	261	294	280	305	482	680	4
cirugía	284	294	311	305	482	680	4
cardiaca),	315	294	355	305	482	680	4
colagenopa	359	294	407	305	482	680	4
-	407	294	411	305	482	680	4
tías,	242	310	259	321	482	680	4
uremia	263	310	291	321	482	680	4
o	295	310	300	321	482	680	4
neoplasias,	304	310	348	321	482	680	4
entre	352	310	374	321	482	680	4
otras.	377	310	400	321	482	680	4
El	404	310	411	321	482	680	4
diagnóstico	242	326	289	337	482	680	4
de	293	326	303	337	482	680	4
pericarditis	307	326	351	337	482	680	4
3	351	326	354	331	482	680	4
exige	358	326	380	337	482	680	4
al	383	326	390	337	482	680	4
me-	394	326	411	337	482	680	4
nos	242	342	257	353	482	680	4
dos	260	342	274	353	482	680	4
de	277	342	288	353	482	680	4
los	290	342	302	353	482	680	4
tres	305	342	319	353	482	680	4
criterios	322	342	354	353	482	680	4
que	357	342	373	353	482	680	4
se	375	342	384	353	482	680	4
expo-	387	342	411	353	482	680	4
nen	242	358	258	369	482	680	4
a	262	358	267	369	482	680	4
continuación,	271	358	327	369	482	680	4
si	331	358	337	369	482	680	4
bien	341	358	358	369	482	680	4
la	362	358	369	369	482	680	4
ausculta-	373	358	411	369	482	680	4
ción	242	374	259	385	482	680	4
de	262	374	272	385	482	680	4
un	274	374	285	385	482	680	4
roce	287	374	304	385	482	680	4
pericárdico	306	374	351	385	482	680	4
permite,	353	374	387	385	482	680	4
por	389	374	403	385	482	680	4
sí	405	374	411	385	482	680	4
mismo,	242	390	272	401	482	680	4
establecer	274	390	315	401	482	680	4
el	317	390	324	401	482	680	4
diagnóstico:	326	390	376	401	482	680	4
1.	251	406	259	417	482	680	4
Dolor	265	406	289	417	482	680	4
torácico:	292	406	328	417	482	680	4
de	331	406	342	417	482	680	4
instauración	345	406	396	417	482	680	4
rá-	399	406	411	417	482	680	4
pida	265	422	283	433	482	680	4
aunque	286	422	318	433	482	680	4
no	321	422	332	433	482	680	4
brusca,	335	422	365	433	482	680	4
se	368	422	377	433	482	680	4
localiza	380	422	411	433	482	680	4
en	265	438	275	449	482	680	4
la	280	438	287	449	482	680	4
región	291	438	318	449	482	680	4
precordial	322	438	364	449	482	680	4
o	368	438	374	449	482	680	4
retroes-	378	438	411	449	482	680	4
ternal	265	454	289	465	482	680	4
y	292	454	297	465	482	680	4
se	301	454	309	465	482	680	4
puede	313	454	339	465	482	680	4
irradiar	342	454	372	465	482	680	4
a	375	454	380	465	482	680	4
cuello,	384	454	411	465	482	680	4
espalda,	265	470	300	481	482	680	4
hombro	304	470	338	481	482	680	4
y	342	470	347	481	482	680	4
brazo	351	470	375	481	482	680	4
izquier-	379	470	411	481	482	680	4
do,	265	486	279	497	482	680	4
siendo	284	486	312	497	482	680	4
muy	316	486	336	497	482	680	4
característica	340	486	397	497	482	680	4
su	401	486	411	497	482	680	4
irradiación	265	502	309	513	482	680	4
a	313	502	318	513	482	680	4
la	323	502	330	513	482	680	4
región	334	502	361	513	482	680	4
supraclavi-	365	502	411	513	482	680	4
cular	265	518	285	529	482	680	4
y	289	518	294	529	482	680	4
a	298	518	303	529	482	680	4
la	307	518	315	529	482	680	4
zona	319	518	339	529	482	680	4
de	343	518	353	529	482	680	4
los	357	518	369	529	482	680	4
trapecios	373	518	411	529	482	680	4
(por	265	534	283	545	482	680	4
afectación	286	534	329	545	482	680	4
de	333	534	343	545	482	680	4
los	347	534	358	545	482	680	4
nervios	362	534	392	545	482	680	4
fré-	396	534	411	545	482	680	4
nicos).	265	550	292	561	482	680	4
Aumenta	296	550	335	561	482	680	4
con	338	550	353	561	482	680	4
movimientos	357	550	411	561	482	680	4
torácicos,	265	566	306	577	482	680	4
inspiración,	311	566	360	577	482	680	4
decúbito	364	566	402	577	482	680	4
y	406	566	411	577	482	680	4
tos;	265	582	280	593	482	680	4
mientras	283	582	319	593	482	680	4
que	321	582	337	593	482	680	4
mejora	340	582	369	593	482	680	4
en	371	582	382	593	482	680	4
sedes-	384	582	411	593	482	680	4
ventriculares	79	294	135	305	482	680	4
o	139	294	145	305	482	680	4
hipertensión	149	294	203	305	482	680	4
pul-	208	294	225	305	482	680	4
monar.	79	310	110	321	482	680	4
El	65	326	72	337	482	680	4
dolor	75	326	96	337	482	680	4
torácico,	99	326	134	337	482	680	4
motivo	137	326	166	337	482	680	4
de	168	326	179	337	482	680	4
la	182	326	189	337	482	680	4
consulta	191	326	225	337	482	680	4
del	57	342	69	353	482	680	4
paciente	71	342	106	353	482	680	4
expuesto,	108	342	148	353	482	680	4
genera	150	342	178	353	482	680	4
gran	180	342	199	353	482	680	4
ansie-	201	342	225	353	482	680	4
dad	57	358	72	369	482	680	4
y	75	358	80	369	482	680	4
preocupación	84	358	139	369	482	680	4
tanto	142	358	164	369	482	680	4
en	167	358	177	369	482	680	4
el	180	358	187	369	482	680	4
niño	191	358	209	369	482	680	4
co-	212	358	225	369	482	680	4
mo	57	374	70	385	482	680	4
en	73	374	84	385	482	680	4
su	87	374	96	385	482	680	4
familia,	99	374	128	385	482	680	4
pues	131	374	151	385	482	680	4
es	154	374	162	385	482	680	4
con	165	374	180	385	482	680	4
frecuencia	183	374	225	385	482	680	4
percibido	57	390	94	401	482	680	4
como	96	390	120	401	482	680	4
patología	122	390	160	401	482	680	4
cardiaca	162	390	196	401	482	680	4
poten-	198	390	225	401	482	680	4
cialmente	57	406	98	417	482	680	4
letal	101	406	119	417	482	680	4
2	119	406	122	411	482	680	4
.	122	406	125	417	482	680	4
No	129	406	141	417	482	680	4
obstante,	145	406	185	417	482	680	4
presenta	189	406	225	417	482	680	4
origen	57	422	83	433	482	680	4
cardiovascular	87	422	145	433	482	680	4
en	149	422	159	433	482	680	4
poco	163	422	183	433	482	680	4
casos	187	422	209	433	482	680	4
(0-	213	422	225	433	482	680	4
4%).	57	438	78	449	482	680	4
La	81	438	91	449	482	680	4
pericarditis	94	438	138	449	482	680	4
aguda	141	438	167	449	482	680	4
es	170	438	179	449	482	680	4
un	182	438	193	449	482	680	4
síndro-	197	438	225	449	482	680	4
me	57	454	70	465	482	680	4
clínico	72	454	97	465	482	680	4
debido	100	454	128	465	482	680	4
a	130	454	135	465	482	680	4
la	137	454	144	465	482	680	4
reacción	147	454	181	465	482	680	4
inflamato-	183	454	225	465	482	680	4
ria	57	470	67	481	482	680	4
del	69	470	81	481	482	680	4
pericardio	83	470	123	481	482	680	4
que	125	470	141	481	482	680	4
puede	143	470	169	481	482	680	4
acompañarse	171	470	225	481	482	680	4
o	57	486	62	497	482	680	4
no	65	486	76	497	482	680	4
de	80	486	90	497	482	680	4
derrame	93	486	127	497	482	680	4
pericárdico.	131	486	178	497	482	680	4
En	181	486	191	497	482	680	4
nuestro	194	486	225	497	482	680	4
medio,	57	502	86	513	482	680	4
las	89	502	100	513	482	680	4
formas	104	502	133	513	482	680	4
más	137	502	154	513	482	680	4
frecuentes	158	502	201	513	482	680	4
(más	205	502	225	513	482	680	4
del	57	518	69	529	482	680	4
90%)	71	518	95	529	482	680	4
son	97	518	112	529	482	680	4
la	114	518	121	529	482	680	4
idiopática	123	518	162	529	482	680	4
y	164	518	169	529	482	680	4
la	171	518	178	529	482	680	4
viral	181	518	198	529	482	680	4
(sobre	200	518	225	529	482	680	4
todo	57	534	76	545	482	680	4
por	79	534	93	545	482	680	4
los	97	534	108	545	482	680	4
virus	112	534	131	545	482	680	4
Coxsackie,	134	534	178	545	482	680	4
Echo	182	534	202	545	482	680	4
e	205	534	210	545	482	680	4
In-	214	534	225	545	482	680	4
fluenza),	57	550	93	561	482	680	4
aunque	96	550	127	561	482	680	4
también	131	550	165	561	482	680	4
puede	168	550	194	561	482	680	4
ser	198	550	209	561	482	680	4
se-	213	550	225	561	482	680	4
cundaria	57	566	93	577	482	680	4
a	99	566	103	577	482	680	4
infecciones	109	566	156	577	482	680	4
tuberculosas	161	566	215	577	482	680	4
o	220	566	225	577	482	680	4
bacterianas,	57	582	107	593	482	680	4
síndrome	111	582	149	593	482	680	4
postpericardioto-	153	582	225	593	482	680	4
414	226	624	242	632	482	680	4
Revista	116	636	137	643	482	680	4
Pediatría	139	636	165	643	482	680	4
de	167	636	174	643	482	680	4
Atención	176	636	202	643	482	680	4
Primaria	204	636	229	643	482	680	4
•	230	636	234	643	482	680	4
Vol.	235	636	247	643	482	680	4
XIII.	249	636	261	643	482	680	4
N.º	263	636	272	643	482	680	4
51.	274	636	284	643	482	680	4
Julio/septiembre	285	636	335	643	482	680	4
2011	336	636	352	643	482	680	4
Rev	171	645	183	652	482	680	4
Pediatr	184	645	205	652	482	680	4
Aten	207	645	221	652	482	680	4
Primaria.	223	645	249	652	482	680	4
2011;13:411-7	251	645	296	652	482	680	4
Crespo	175	40	192	48	482	680	5
Marcos	193	40	211	48	482	680	5
D,	212	40	218	48	482	680	5
y	219	40	222	48	482	680	5
cols.	223	40	234	48	482	680	5
Casos	236	40	250	48	482	680	5
clínicos	251	40	269	48	482	680	5
en	270	40	276	48	482	680	5
Cardiología	277	40	305	48	482	680	5
(n.º	307	40	315	48	482	680	5
8):	317	40	323	48	482	680	5
adolescente	325	40	353	48	482	680	5
de	354	40	360	48	482	680	5
14	362	40	368	48	482	680	5
años	369	40	380	48	482	680	5
con	382	40	391	48	482	680	5
dolor	392	40	405	48	482	680	5
torácico	406	40	425	48	482	680	5
tación	93	71	119	82	482	680	5
con	123	71	138	82	482	680	5
el	142	71	149	82	482	680	5
tronco	153	71	180	82	482	680	5
inclinado	184	71	222	82	482	680	5
ha-	225	71	240	82	482	680	5
cia	93	87	105	98	482	680	5
delante.	109	87	143	98	482	680	5
Es	146	87	155	98	482	680	5
importante	158	87	205	98	482	680	5
resaltar	209	87	240	98	482	680	5
que	93	103	110	114	482	680	5
el	114	103	121	114	482	680	5
dolor	125	103	148	114	482	680	5
torácico	152	103	187	114	482	680	5
no	191	103	202	114	482	680	5
permite	206	103	240	114	482	680	5
por	93	119	108	130	482	680	5
sí	111	119	117	130	482	680	5
solo	121	119	138	130	482	680	5
establecer	141	119	183	130	482	680	5
el	187	119	194	130	482	680	5
diagnósti-	197	119	240	130	482	680	5
co,	93	135	106	146	482	680	5
por	108	135	123	146	482	680	5
muy	125	135	144	146	482	680	5
característico	146	135	201	146	482	680	5
que	203	135	219	146	482	680	5
sea.	222	135	238	146	482	680	5
2.	79	151	88	162	482	680	5
Roce	94	151	114	162	482	680	5
pericárdico:	119	151	167	162	482	680	5
es	172	151	180	162	482	680	5
un	185	151	196	162	482	680	5
signo	200	151	222	162	482	680	5
ca-	226	151	240	162	482	680	5
racterístico	93	167	139	178	482	680	5
y	142	167	147	178	482	680	5
patognomónico	149	167	217	178	482	680	5
de	219	167	230	178	482	680	5
la	232	167	240	178	482	680	5
pericarditis	93	183	139	194	482	680	5
aguda.	142	183	171	194	482	680	5
Se	174	183	184	194	482	680	5
identifica	187	183	226	194	482	680	5
en	229	183	240	194	482	680	5
el	93	199	101	210	482	680	5
60-85%	104	199	140	210	482	680	5
de	143	199	153	210	482	680	5
los	156	199	168	210	482	680	5
casos,	171	199	196	210	482	680	5
si	200	199	206	210	482	680	5
bien	209	199	227	210	482	680	5
su	230	199	240	210	482	680	5
ausencia	94	215	130	226	482	680	5
no	134	215	145	226	482	680	5
descarta	149	215	184	226	482	680	5
esta	188	215	205	226	482	680	5
patolo-	209	215	240	226	482	680	5
gía.	94	231	109	242	482	680	5
Se	112	231	122	242	482	680	5
trata	125	231	145	242	482	680	5
de	149	231	159	242	482	680	5
un	162	231	173	242	482	680	5
ruido	177	231	199	242	482	680	5
rugoso	202	231	231	242	482	680	5
y	235	231	240	242	482	680	5
superficial	94	247	136	258	482	680	5
con	140	247	155	258	482	680	5
intensidad	159	247	202	258	482	680	5
máxima	206	247	240	258	482	680	5
en	94	263	104	274	482	680	5
el	107	263	115	274	482	680	5
mesocardio	118	263	166	274	482	680	5
y	170	263	175	274	482	680	5
el	178	263	185	274	482	680	5
borde	189	263	214	274	482	680	5
para-	217	263	240	274	482	680	5
esternal	94	279	126	290	482	680	5
izquierdo	130	279	169	290	482	680	5
bajo,	173	279	194	290	482	680	5
que	198	279	214	290	482	680	5
suele	218	279	240	290	482	680	5
aumentar	94	295	134	306	482	680	5
con	138	295	153	306	482	680	5
la	157	295	164	306	482	680	5
inspiración.	168	295	216	306	482	680	5
Pue-	220	295	240	306	482	680	5
de	94	311	104	322	482	680	5
confundirse	107	311	156	322	482	680	5
con	159	311	174	322	482	680	5
un	177	311	188	322	482	680	5
soplo	190	311	213	322	482	680	5
y	216	311	221	322	482	680	5
es	223	311	232	322	482	680	5
a	235	311	240	322	482	680	5
menudo	279	71	315	82	482	680	5
evanescente,	319	71	374	82	482	680	5
por	379	71	393	82	482	680	5
lo	397	71	405	82	482	680	5
que	409	71	425	82	482	680	5
ante	279	87	298	98	482	680	5
la	301	87	308	98	482	680	5
firme	312	87	334	98	482	680	5
sospecha	337	87	376	98	482	680	5
de	379	87	389	98	482	680	5
pericar-	393	87	425	98	482	680	5
ditis	279	103	297	114	482	680	5
conviene	301	103	339	114	482	680	5
auscultar	343	103	382	114	482	680	5
repetida-	386	103	425	114	482	680	5
mente	279	119	306	130	482	680	5
al	308	119	316	130	482	680	5
paciente.	318	119	356	130	482	680	5
3.	265	135	273	146	482	680	5
Alteraciones	279	135	331	146	482	680	5
electrocardiográficas:	335	135	425	146	482	680	5
presentes	279	151	320	162	482	680	5
en	324	151	335	162	482	680	5
un	339	151	350	162	482	680	5
80%	355	151	376	162	482	680	5
de	380	151	390	162	482	680	5
los	395	151	406	162	482	680	5
pa-	411	151	425	162	482	680	5
cientes	279	167	310	178	482	680	5
4	310	167	313	172	482	680	5
.	313	167	315	178	482	680	5
En	320	167	331	178	482	680	5
los	336	167	348	178	482	680	5
casos	353	167	377	178	482	680	5
típicos,	382	167	413	178	482	680	5
el	418	167	425	178	482	680	5
electrocardiograma	279	183	361	194	482	680	5
evoluciona	365	183	411	194	482	680	5
en	415	183	425	194	482	680	5
cuatro	279	199	306	210	482	680	5
estadios:	308	199	345	210	482	680	5
–	279	215	284	226	482	680	5
Estadio	286	215	318	226	482	680	5
I:	323	215	329	226	482	680	5
elevación	334	215	375	226	482	680	5
difusa	381	215	407	226	482	680	5
del	412	215	425	226	482	680	5
segmento	286	231	328	242	482	680	5
ST	332	231	342	242	482	680	5
de	346	231	357	242	482	680	5
concavidad	360	231	408	242	482	680	5
su-	412	231	425	242	482	680	5
perior,	286	247	314	258	482	680	5
puede	316	247	343	258	482	680	5
además	345	247	378	258	482	680	5
observarse	380	247	425	258	482	680	5
el	286	263	294	274	482	680	5
segmento	296	263	338	274	482	680	5
PR	341	263	353	274	482	680	5
descendido.	355	263	406	274	482	680	5
Du-	409	263	425	274	482	680	5
ra	286	279	295	290	482	680	5
horas	297	279	320	290	482	680	5
o	322	279	328	290	482	680	5
pocos	330	279	355	290	482	680	5
días.	357	279	377	290	482	680	5
–	279	295	284	306	482	680	5
Estadio	286	295	317	306	482	680	5
II:	319	295	328	306	482	680	5
el	330	295	337	306	482	680	5
segmento	340	295	382	306	482	680	5
ST	385	295	395	306	482	680	5
vuelve	398	295	425	306	482	680	5
a	286	311	291	322	482	680	5
la	294	311	301	322	482	680	5
línea	303	311	323	322	482	680	5
isoeléctrica.	325	311	374	322	482	680	5
Figura	72	351	92	360	482	680	5
2.	94	351	101	360	482	680	5
Patrón	102	351	124	360	482	680	5
de	126	351	135	360	482	680	5
repolarización	137	351	184	360	482	680	5
precoz.	186	351	210	360	482	680	5
I	114	375	115	380	482	680	5
aVR	193	375	202	380	482	680	5
V1	270	375	276	380	482	680	5
V4	349	375	355	380	482	680	5
II	113	434	116	439	482	680	5
aVL	193	434	201	439	482	680	5
V2	270	434	276	439	482	680	5
V5	349	434	355	439	482	680	5
III	113	485	117	490	482	680	5
aVF	193	485	201	490	482	680	5
V3	270	485	276	490	482	680	5
V6	349	485	355	490	482	680	5
IV	113	544	117	549	482	680	5
415	240	624	256	632	482	680	5
Revista	130	636	151	643	482	680	5
Pediatría	153	636	179	643	482	680	5
de	181	636	188	643	482	680	5
Atención	190	636	217	643	482	680	5
Primaria	218	636	243	643	482	680	5
•	244	636	248	643	482	680	5
Vol.	250	636	262	643	482	680	5
XIII.	263	636	275	643	482	680	5
N.º	277	636	286	643	482	680	5
51.	288	636	298	643	482	680	5
Julio/septiembre	300	636	349	643	482	680	5
2011	351	636	366	643	482	680	5
Rev	185	645	197	652	482	680	5
Pediatr	198	645	219	652	482	680	5
Aten	221	645	235	652	482	680	5
Primaria.	237	645	263	652	482	680	5
2011;13:411-7	265	645	311	652	482	680	5
Crespo	57	40	73	48	482	680	6
Marcos	75	40	93	48	482	680	6
D,	94	40	99	48	482	680	6
y	101	40	104	48	482	680	6
cols.	105	40	116	48	482	680	6
Casos	117	40	131	48	482	680	6
clínicos	132	40	150	48	482	680	6
en	152	40	158	48	482	680	6
Cardiología	159	40	187	48	482	680	6
(n.º	188	40	197	48	482	680	6
8):	198	40	205	48	482	680	6
adolescente	206	40	235	48	482	680	6
de	236	40	242	48	482	680	6
14	243	40	250	48	482	680	6
años	251	40	262	48	482	680	6
con	263	40	272	48	482	680	6
dolor	273	40	286	48	482	680	6
torácico	287	40	307	48	482	680	6
una	242	71	258	82	482	680	6
radiografía	261	71	306	82	482	680	6
de	309	71	319	82	482	680	6
tórax	322	71	344	82	482	680	6
(puede	346	71	376	82	482	680	6
mostrar	379	71	411	82	482	680	6
cardiomegalia	242	87	301	98	482	680	6
y/o	304	87	319	98	482	680	6
derrame	323	87	358	98	482	680	6
pleural	361	87	390	98	482	680	6
aso-	393	87	411	98	482	680	6
ciado),	242	103	272	114	482	680	6
una	276	103	293	114	482	680	6
ecocardiografía	297	103	365	114	482	680	6
(valora	369	103	399	114	482	680	6
la	404	103	411	114	482	680	6
presencia	242	119	283	130	482	680	6
de	287	119	298	130	482	680	6
derrame	302	119	338	130	482	680	6
y	343	119	347	130	482	680	6
en	352	119	362	130	482	680	6
su	367	119	376	130	482	680	6
caso	380	119	399	130	482	680	6
la	404	119	411	130	482	680	6
posible	242	135	272	146	482	680	6
repercusión)	275	135	327	146	482	680	6
y	330	135	334	146	482	680	6
una	337	135	353	146	482	680	6
analítica	356	135	390	146	482	680	6
san-	393	135	411	146	482	680	6
guínea	242	151	271	162	482	680	6
(incluyendo	276	151	326	162	482	680	6
enzimas	330	151	365	162	482	680	6
cardiacas,	369	151	411	162	482	680	6
pues	242	167	263	178	482	680	6
el	269	167	277	178	482	680	6
proceso	283	167	317	178	482	680	6
inflamatorio	324	167	377	178	482	680	6
puede	384	167	411	178	482	680	6
también	242	183	277	194	482	680	6
afectar	280	183	309	194	482	680	6
al	313	183	320	194	482	680	6
miocardio,	323	183	368	194	482	680	6
causando	371	183	411	194	482	680	6
una	242	199	258	210	482	680	6
miopericarditis	261	199	323	210	482	680	6
con	326	199	341	210	482	680	6
riesgo	344	199	370	210	482	680	6
potencial	373	199	411	210	482	680	6
de	242	215	253	226	482	680	6
arritmias	255	215	291	226	482	680	6
ventriculares).	294	215	353	226	482	680	6
La	251	231	261	242	482	680	6
mayoría	265	231	300	242	482	680	6
de	304	231	315	242	482	680	6
los	319	231	331	242	482	680	6
pacientes	335	231	376	242	482	680	6
afectos	380	231	411	242	482	680	6
de	242	247	253	258	482	680	6
pericarditis	257	247	302	258	482	680	6
aguda	306	247	332	258	482	680	6
pueden	336	247	368	258	482	680	6
ser	372	247	384	258	482	680	6
trata-	387	247	411	258	482	680	6
dos	242	263	257	274	482	680	6
en	261	263	271	274	482	680	6
régimen	275	263	310	274	482	680	6
ambulatorio,	314	263	368	274	482	680	6
mediante	371	263	411	274	482	680	6
reposo	242	279	271	290	482	680	6
y	274	279	279	290	482	680	6
antiinflamatorios	281	279	352	290	482	680	6
no	355	279	366	290	482	680	6
esteroide-	369	279	411	290	482	680	6
os	242	295	252	306	482	680	6
(de	255	295	269	306	482	680	6
primera	272	295	305	306	482	680	6
elección	308	295	342	306	482	680	6
ácido	346	295	369	306	482	680	6
acetilsali-	372	295	411	306	482	680	6
cílico,	242	311	267	322	482	680	6
también	277	311	313	322	482	680	6
pueden	323	311	356	322	482	680	6
emplearse	366	311	411	322	482	680	6
ibuprofeno	242	327	289	338	482	680	6
o	293	327	299	338	482	680	6
indometacina).	303	327	366	338	482	680	6
Los	370	327	384	338	482	680	6
corti-	388	327	411	338	482	680	6
coides	242	343	269	354	482	680	6
suelen	272	343	299	354	482	680	6
controlar	302	343	340	354	482	680	6
rápidamente	343	343	396	354	482	680	6
los	399	343	411	354	482	680	6
síntomas,	242	359	284	370	482	680	6
pero	289	359	309	370	482	680	6
debe	314	359	335	370	482	680	6
limitarse	340	359	377	370	482	680	6
su	381	359	391	370	482	680	6
uso	396	359	411	370	482	680	6
pues	242	375	262	386	482	680	6
es	265	375	274	386	482	680	6
posible	276	375	306	386	482	680	6
que	309	375	325	386	482	680	6
favorezcan	328	375	374	386	482	680	6
la	376	375	384	386	482	680	6
apari-	386	375	411	386	482	680	6
ción	242	391	260	402	482	680	6
de	262	391	273	402	482	680	6
recidivas.	275	391	314	402	482	680	6
En	251	407	261	418	482	680	6
conclusión,	266	407	314	418	482	680	6
la	319	407	326	418	482	680	6
pericarditis	330	407	377	418	482	680	6
es	382	407	391	418	482	680	6
una	395	407	411	418	482	680	6
rara	242	423	259	434	482	680	6
causa	263	423	287	434	482	680	6
de	291	423	302	434	482	680	6
dolor	306	423	328	434	482	680	6
torácico	333	423	366	434	482	680	6
en	371	423	381	434	482	680	6
niños,	385	423	411	434	482	680	6
aunque	242	439	274	450	482	680	6
siempre	278	439	311	450	482	680	6
debe	314	439	335	450	482	680	6
tenerse	338	439	369	450	482	680	6
en	372	439	382	450	482	680	6
consi-	386	439	411	450	482	680	6
deración.	242	455	283	466	482	680	6
Los	287	455	302	466	482	680	6
hallazgos	306	455	346	466	482	680	6
electrocardio-	351	455	411	466	482	680	6
gráficos	242	471	275	482	482	680	6
resultan	279	471	312	482	482	680	6
determinantes	316	471	376	482	482	680	6
para	380	471	398	482	482	680	6
su	402	471	411	482	482	680	6
diagnóstico,	242	487	294	498	482	680	6
y	297	487	302	498	482	680	6
conviene	305	487	343	498	482	680	6
recordar	346	487	381	498	482	680	6
que	385	487	401	498	482	680	6
el	404	487	411	498	482	680	6
ECG	242	503	261	514	482	680	6
puede	264	503	291	514	482	680	6
ser	294	503	306	514	482	680	6
normal,	310	503	342	514	482	680	6
cursa	345	503	367	514	482	680	6
con	371	503	386	514	482	680	6
cam-	390	503	411	514	482	680	6
bios	242	519	259	530	482	680	6
evolutivos	262	519	305	530	482	680	6
y	307	519	312	530	482	680	6
puede	315	519	341	530	482	680	6
confundirse	344	519	393	530	482	680	6
con	396	519	411	530	482	680	6
el	242	535	250	546	482	680	6
patrón	253	535	281	546	482	680	6
de	285	535	296	546	482	680	6
repolarización	300	535	359	546	482	680	6
precoz,	363	535	393	546	482	680	6
va-	397	535	411	546	482	680	6
riante	242	551	267	562	482	680	6
de	269	551	279	562	482	680	6
la	282	551	289	562	482	680	6
normalidad.	291	551	342	562	482	680	6
–	79	71	84	82	482	680	6
Estadio	87	71	117	82	482	680	6
III:	120	71	131	82	482	680	6
aparición	135	71	173	82	482	680	6
de	177	71	187	82	482	680	6
ondas	191	71	216	82	482	680	6
T	220	71	225	82	482	680	6
negativas.	87	87	131	98	482	680	6
Suelen	136	87	165	98	482	680	6
normalizarse	170	87	225	98	482	680	6
en	87	103	97	114	482	680	6
pocos	100	103	125	114	482	680	6
días,	128	103	147	114	482	680	6
pero	150	103	170	114	482	680	6
pueden	173	103	205	114	482	680	6
per-	208	103	225	114	482	680	6
sistir	87	119	106	130	482	680	6
semanas	110	119	148	130	482	680	6
o	152	119	158	130	482	680	6
meses,	162	119	191	130	482	680	6
lo	196	119	204	130	482	680	6
cual	208	119	225	130	482	680	6
no	87	135	98	146	482	680	6
es	102	135	111	146	482	680	6
sinónimo	115	135	155	146	482	680	6
de	159	135	170	146	482	680	6
persistencia	174	135	225	146	482	680	6
de	87	151	97	162	482	680	6
la	99	151	107	162	482	680	6
enfermedad.	109	151	163	162	482	680	6
–	79	167	84	178	482	680	6
Estadio	87	167	117	178	482	680	6
IV:	119	167	131	178	482	680	6
normalización.	134	167	195	178	482	680	6
Conviene	65	183	104	194	482	680	6
conocer	107	183	140	194	482	680	6
el	143	183	150	194	482	680	6
patrón	153	183	180	194	482	680	6
de	183	183	193	194	482	680	6
repola-	196	183	225	194	482	680	6
rización	57	199	88	210	482	680	6
precoz	91	199	118	210	482	680	6
5	118	199	121	204	482	680	6
(figura	124	199	151	210	482	680	6
2),	154	199	166	210	482	680	6
variante	169	199	202	210	482	680	6
de	205	199	215	210	482	680	6
la	218	199	225	210	482	680	6
normalidad	57	215	105	226	482	680	6
presente	109	215	145	226	482	680	6
en	149	215	160	226	482	680	6
el	164	215	171	226	482	680	6
1-2%	175	215	200	226	482	680	6
de	204	215	214	226	482	680	6
la	218	215	225	226	482	680	6
población	57	231	97	242	482	680	6
de	99	231	109	242	482	680	6
adultos	111	231	141	242	482	680	6
jóvenes,	144	231	177	242	482	680	6
que	179	231	195	242	482	680	6
consis-	197	231	225	242	482	680	6
te	57	247	65	258	482	680	6
en	68	247	78	258	482	680	6
elevación	81	247	119	258	482	680	6
del	122	247	134	258	482	680	6
segmento	137	247	178	258	482	680	6
ST	180	247	191	258	482	680	6
de	194	247	204	258	482	680	6
con-	207	247	225	258	482	680	6
cavidad	57	263	88	274	482	680	6
superior	90	263	123	274	482	680	6
presente	125	263	160	274	482	680	6
en	163	263	173	274	482	680	6
derivaciones	175	263	225	274	482	680	6
precordiales	57	279	107	290	482	680	6
izquierdas	111	279	154	290	482	680	6
(V5-V6)	158	279	192	290	482	680	6
y/o	196	279	211	290	482	680	6
de	215	279	225	290	482	680	6
cara	57	295	74	306	482	680	6
inferior	78	295	107	306	482	680	6
(II,	111	295	122	306	482	680	6
III,	126	295	136	306	482	680	6
aVF),	140	295	162	306	482	680	6
habitualmente	166	295	225	306	482	680	6
con	57	311	72	322	482	680	6
ondas	75	311	100	322	482	680	6
T	103	311	108	322	482	680	6
altas,	112	311	133	322	482	680	6
y	136	311	141	322	482	680	6
que	144	311	160	322	482	680	6
puede	163	311	189	322	482	680	6
plantear	192	311	225	322	482	680	6
dudas	57	327	82	338	482	680	6
diagnósticas	88	327	140	338	482	680	6
con	145	327	161	338	482	680	6
la	166	327	174	338	482	680	6
pericarditis	179	327	225	338	482	680	6
aguda.	57	343	85	354	482	680	6
Los	89	343	103	354	482	680	6
pacientes	107	343	145	354	482	680	6
con	149	343	164	354	482	680	6
repolarización	168	343	225	354	482	680	6
precoz	57	359	84	370	482	680	6
presentan	88	359	129	370	482	680	6
ascenso	132	359	165	370	482	680	6
localizado	169	359	209	370	482	680	6
del	213	359	225	370	482	680	6
segmento	57	375	97	386	482	680	6
ST	100	375	110	386	482	680	6
y	112	375	117	386	482	680	6
un	119	375	130	386	482	680	6
ECG	132	375	151	386	482	680	6
invariable	153	375	192	386	482	680	6
a	195	375	200	386	482	680	6
lo	202	375	209	386	482	680	6
lar-	212	375	225	386	482	680	6
go	57	391	68	402	482	680	6
del	71	391	84	402	482	680	6
tiempo,	88	391	120	402	482	680	6
a	124	391	129	402	482	680	6
diferencia	132	391	173	402	482	680	6
del	177	391	189	402	482	680	6
ascenso	193	391	225	402	482	680	6
difuso	57	407	82	418	482	680	6
y	85	407	90	418	482	680	6
la	93	407	100	418	482	680	6
variación	103	407	139	418	482	680	6
temporal	142	407	179	418	482	680	6
electrocar-	182	407	225	418	482	680	6
diográfica	57	423	98	434	482	680	6
en	102	423	112	434	482	680	6
la	116	423	123	434	482	680	6
pericarditis.	127	423	174	434	482	680	6
Por	178	423	192	434	482	680	6
último,	196	423	225	434	482	680	6
señalar	57	439	85	450	482	680	6
que	88	439	104	450	482	680	6
ante	106	439	125	450	482	680	6
derrame	127	439	161	450	482	680	6
pericárdico	164	439	209	450	482	680	6
im-	211	439	225	450	482	680	6
portante	57	455	92	466	482	680	6
pueden	96	455	127	466	482	680	6
apreciarse	131	455	172	466	482	680	6
disminución	176	455	225	466	482	680	6
del	57	471	69	482	482	680	6
voltaje	73	471	100	482	482	680	6
del	103	471	116	482	482	680	6
complejo	119	471	156	482	482	680	6
QRS	160	471	179	482	482	680	6
o	183	471	188	482	482	680	6
cambios	192	471	225	482	482	680	6
cíclicos	57	487	85	498	482	680	6
de	87	487	98	498	482	680	6
la	100	487	107	498	482	680	6
amplitud	110	487	146	498	482	680	6
del	149	487	161	498	482	680	6
QRS	164	487	182	498	482	680	6
(alternan-	185	487	225	498	482	680	6
cia	57	503	68	514	482	680	6
eléctrica).	70	503	109	514	482	680	6
Ante	65	519	86	530	482	680	6
sospecha	90	519	128	530	482	680	6
de	132	519	143	530	482	680	6
pericarditis	147	519	192	530	482	680	6
3	192	519	195	524	482	680	6
deben	199	519	225	530	482	680	6
realizarse,	57	535	101	546	482	680	6
además	107	535	140	546	482	680	6
de	146	535	157	546	482	680	6
una	163	535	179	546	482	680	6
completa	185	535	225	546	482	680	6
anamnesis	57	551	101	562	482	680	6
y	104	551	109	562	482	680	6
exploración	112	551	160	562	482	680	6
física,	163	551	187	562	482	680	6
un	190	551	201	562	482	680	6
ECG,	204	551	225	562	482	680	6
416	226	624	242	632	482	680	6
Revista	116	636	137	643	482	680	6
Pediatría	139	636	165	643	482	680	6
de	167	636	174	643	482	680	6
Atención	176	636	202	643	482	680	6
Primaria	204	636	229	643	482	680	6
•	230	636	234	643	482	680	6
Vol.	235	636	247	643	482	680	6
XIII.	249	636	261	643	482	680	6
N.º	263	636	272	643	482	680	6
51.	274	636	284	643	482	680	6
Julio/septiembre	285	636	335	643	482	680	6
2011	336	636	352	643	482	680	6
Rev	171	645	183	652	482	680	6
Pediatr	184	645	205	652	482	680	6
Aten	207	645	221	652	482	680	6
Primaria.	223	645	249	652	482	680	6
2011;13:411-7	251	645	296	652	482	680	6
Crespo	175	40	192	48	482	680	7
Marcos	193	40	211	48	482	680	7
D,	212	40	218	48	482	680	7
y	219	40	222	48	482	680	7
cols.	223	40	234	48	482	680	7
Casos	236	40	250	48	482	680	7
clínicos	251	40	269	48	482	680	7
en	270	40	276	48	482	680	7
Cardiología	277	40	305	48	482	680	7
(n.º	307	40	315	48	482	680	7
8):	317	40	323	48	482	680	7
adolescente	325	40	353	48	482	680	7
de	354	40	360	48	482	680	7
14	362	40	368	48	482	680	7
años	369	40	380	48	482	680	7
con	382	40	391	48	482	680	7
dolor	392	40	405	48	482	680	7
torácico	406	40	425	48	482	680	7
4.	265	71	272	80	482	680	7
Soler	276	71	293	80	482	680	7
Soler	297	71	315	80	482	680	7
J,	318	71	323	80	482	680	7
Sagristà	327	71	355	80	482	680	7
Sauleda	359	71	387	80	482	680	7
J,	391	71	396	80	482	680	7
Monge	399	71	425	80	482	680	7
Rangel	257	84	281	93	482	680	7
L.	284	84	291	93	482	680	7
Electrocardiología	294	84	357	93	482	680	7
de	360	84	369	93	482	680	7
las	372	84	381	93	482	680	7
pericarditis.	385	84	425	93	482	680	7
Programa	257	97	290	106	482	680	7
de	293	97	302	106	482	680	7
Formación	305	97	341	106	482	680	7
Continuada	344	97	385	106	482	680	7
en	388	97	396	106	482	680	7
Cardio-	399	97	425	106	482	680	7
logía.	257	110	275	119	482	680	7
Sociedad	279	110	310	119	482	680	7
Española	313	110	343	119	482	680	7
de	346	110	355	119	482	680	7
Cardiología.	358	110	400	119	482	680	7
Barce-	403	110	425	119	482	680	7
lona:	257	123	274	132	482	680	7
Doyma;	276	123	303	132	482	680	7
1987.	305	123	325	132	482	680	7
p.	327	123	334	132	482	680	7
268-73.	336	123	364	132	482	680	7
5.	265	136	272	145	482	680	7
Hasbak	274	136	300	145	482	680	7
P,	302	136	309	145	482	680	7
Engelmann	311	136	349	145	482	680	7
MD.	352	136	367	145	482	680	7
Early	370	136	386	145	482	680	7
repolariza-	388	136	425	145	482	680	7
tion.	257	149	272	158	482	680	7
ST-segment	275	149	317	158	482	680	7
elevation	320	149	351	158	482	680	7
as	354	149	361	158	482	680	7
a	364	149	368	158	482	680	7
normal	371	149	396	158	482	680	7
electro-	399	149	425	158	482	680	7
cardiographic	257	162	303	171	482	680	7
variant.	306	162	332	171	482	680	7
Ugeskr	334	162	359	171	482	680	7
Laeger.	361	162	387	171	482	680	7
2000;162:	389	162	425	171	482	680	7
5928-9.	257	175	284	184	482	680	7
Bibliografía	71	71	121	83	482	680	7
1.	79	97	86	106	482	680	7
Pérez-Lescure	88	97	137	106	482	680	7
J.	139	97	144	106	482	680	7
Guía	147	97	163	106	482	680	7
rápida	166	97	187	106	482	680	7
para	190	97	205	106	482	680	7
la	208	97	214	106	482	680	7
lectura	216	97	240	106	482	680	7
sistemática	71	110	109	119	482	680	7
del	111	110	121	119	482	680	7
ECG	124	110	139	119	482	680	7
pediátrico.	142	110	178	119	482	680	7
Rev	181	110	194	119	482	680	7
Pediatr	196	110	220	119	482	680	7
Aten	223	110	240	119	482	680	7
Primaria.	71	123	101	132	482	680	7
2006;8:319-26.	103	123	158	132	482	680	7
2.	79	136	86	145	482	680	7
Crespo	88	136	113	145	482	680	7
Marcos	115	136	141	145	482	680	7
D,	143	136	151	145	482	680	7
Pérez-Lescure	153	136	201	145	482	680	7
Picarzo	204	136	228	145	482	680	7
FJ,	231	136	240	145	482	680	7
Zambrano	71	149	107	158	482	680	7
Castaño	110	149	138	158	482	680	7
M.	142	149	152	158	482	680	7
Dolor	155	149	175	158	482	680	7
torácico.	178	149	208	158	482	680	7
Rev	211	149	224	158	482	680	7
Pe-	228	149	240	158	482	680	7
diatr	71	162	87	171	482	680	7
Aten	89	162	105	171	482	680	7
Primaria.	107	162	138	171	482	680	7
2010;12:95-107.	140	162	199	171	482	680	7
3.	79	175	86	184	482	680	7
Sagristà	90	175	117	184	482	680	7
Sauleda	120	175	148	184	482	680	7
J,	151	175	156	184	482	680	7
Permanyer	160	175	198	184	482	680	7
Miralda	201	175	228	184	482	680	7
G,	231	175	240	184	482	680	7
Soler	71	188	88	197	482	680	7
Soler	91	188	108	197	482	680	7
J.	112	188	117	197	482	680	7
Orientación	120	188	161	197	482	680	7
diagnóstica	164	188	203	197	482	680	7
y	207	188	211	197	482	680	7
manejo	214	188	240	197	482	680	7
de	71	201	79	210	482	680	7
los	83	201	92	210	482	680	7
síndromes	96	201	131	210	482	680	7
pericárdicos	135	201	176	210	482	680	7
agudos.	180	201	208	210	482	680	7
Rev	211	201	224	210	482	680	7
Esp	228	201	240	210	482	680	7
Cardiol.	71	214	98	223	482	680	7
2005;58:830-41.	100	214	159	223	482	680	7
x	236	283	261	303	482	680	7
417	240	624	256	632	482	680	7
Revista	130	636	151	643	482	680	7
Pediatría	153	636	179	643	482	680	7
de	181	636	188	643	482	680	7
Atención	190	636	217	643	482	680	7
Primaria	218	636	243	643	482	680	7
•	244	636	248	643	482	680	7
Vol.	250	636	262	643	482	680	7
XIII.	263	636	275	643	482	680	7
N.º	277	636	286	643	482	680	7
51.	288	636	298	643	482	680	7
Julio/septiembre	300	636	349	643	482	680	7
2011	351	636	366	643	482	680	7
Rev	185	645	197	652	482	680	7
Pediatr	198	645	219	652	482	680	7
Aten	221	645	235	652	482	680	7
Primaria.	237	645	263	652	482	680	7
2011;13:411-7	265	645	311	652	482	680	7
