Terapias	84	16	165	93	595	782	1
Psicológicas	171	16	283	93	595	782	1
para	289	16	333	93	595	782	1
el	339	16	355	93	595	782	1
Tratamiento	361	16	478	93	595	782	1
del	484	16	512	93	595	782	1
Dolor	230	40	284	117	595	782	1
Crónico	289	40	365	117	595	782	1
Psychological	78	88	205	165	595	782	1
Therapies	211	88	305	165	595	782	1
to	311	88	329	165	595	782	1
Treat	335	88	386	165	595	782	1
Chronic	392	88	468	165	595	782	1
Pain	474	88	517	165	595	782	1
Jenny	90	139	118	181	595	782	1
Moix	122	139	148	181	595	782	1
U.	54	158	63	191	595	782	1
Autónoma	65	158	105	191	595	782	1
de	108	158	117	191	595	782	1
Barcelona,	119	158	160	191	595	782	1
España	163	158	190	191	595	782	1
M.ª	249	139	266	181	595	782	1
Isabel	269	139	298	181	595	782	1
Casado	301	139	336	181	595	782	1
U.	224	158	233	191	595	782	1
Complutense	236	158	286	191	595	782	1
de	289	158	298	191	595	782	1
Madrid,	300	158	331	191	595	782	1
España	333	158	361	191	595	782	1
Coautores	374	139	423	181	595	782	1
del	426	139	441	181	595	782	1
Manual	444	139	481	181	595	782	1
del	484	139	499	181	595	782	1
Dolor*	502	139	536	181	595	782	1
Resumen.	96	179	143	217	595	782	1
Palabras	96	261	136	298	595	782	1
clave:	138	261	164	298	595	782	1
dolor	167	260	189	299	595	782	1
crónico,	192	260	227	299	595	782	1
terapia	229	260	258	299	595	782	1
cognitivo-conductual,	261	260	354	299	595	782	1
relajación,	356	260	401	299	595	782	1
hipnosis,	404	260	442	299	595	782	1
biofeedback,	444	260	499	299	595	782	1
técnicas	96	274	131	312	595	782	1
operantes,	133	274	177	312	595	782	1
terapia	179	274	208	312	595	782	1
de	211	274	221	312	595	782	1
aceptación	224	274	270	312	595	782	1
y	272	274	278	312	595	782	1
compromiso,	280	274	337	312	595	782	1
mindfulness,	339	274	394	312	595	782	1
escritura	397	274	433	312	595	782	1
emocional.	436	274	483	312	595	782	1
Abstract.	96	300	140	339	595	782	1
Keywords:	96	383	142	420	595	782	1
chronic	145	382	177	420	595	782	1
pain,	179	382	200	420	595	782	1
cognitive-behavioral	202	382	290	420	595	782	1
therapy,	293	382	327	420	595	782	1
relaxation,	329	382	374	420	595	782	1
hypnosis,	376	382	417	420	595	782	1
biofeedback,	419	382	474	420	595	782	1
oper-	476	382	499	420	595	782	1
ant	96	395	109	434	595	782	1
techniques,	112	395	160	434	595	782	1
acceptance	163	395	210	434	595	782	1
and	212	395	228	434	595	782	1
commitment	231	395	285	434	595	782	1
therapy,	288	395	321	434	595	782	1
mindfulness,	324	395	379	434	595	782	1
emotional	382	395	424	434	595	782	1
disclosure.	427	395	473	434	595	782	1
Introducción	54	423	115	461	595	782	1
Se	65	451	76	490	595	782	1
considera	79	451	121	490	595	782	1
dolor	123	451	147	490	595	782	1
crónico	149	451	182	490	595	782	1
aquel	185	451	209	490	595	782	1
que	211	451	227	490	595	782	1
persiste	230	451	263	490	595	782	1
más	266	451	284	490	595	782	1
de	54	465	64	504	595	782	1
tres	67	465	83	504	595	782	1
meses	86	465	113	504	595	782	1
(Merskey	116	465	158	504	595	782	1
y	161	465	166	504	595	782	1
Bogduk,	169	465	207	504	595	782	1
1994;	210	465	235	504	595	782	1
Pedrajas	238	465	275	504	595	782	1
y	278	465	283	504	595	782	1
Molino,	54	479	89	518	595	782	1
2008).	92	479	120	518	595	782	1
Bajo	123	479	144	518	595	782	1
la	147	479	154	518	595	782	1
calificación	157	479	209	518	595	782	1
de	211	479	222	518	595	782	1
dolor	225	479	248	518	595	782	1
crónico	251	479	284	518	595	782	1
se	54	493	63	532	595	782	1
suelen	68	493	96	532	595	782	1
englobar	100	493	139	532	595	782	1
diversas	143	493	179	532	595	782	1
patologías	184	493	229	532	595	782	1
como	234	493	258	532	595	782	1
lum-	263	493	283	532	595	782	1
balgia,	54	507	83	546	595	782	1
fibromialgia,	86	507	143	546	595	782	1
artrosis	146	507	178	546	595	782	1
y	181	507	186	546	595	782	1
cefaleas,	189	507	227	546	595	782	1
en	229	507	240	546	595	782	1
las	242	507	255	546	595	782	1
que	257	507	273	546	595	782	1
la	276	507	284	546	595	782	1
psicología	54	521	99	560	595	782	1
actual	102	521	128	560	595	782	1
está	130	521	147	560	595	782	1
trabajando	150	521	196	560	595	782	1
de	199	521	209	560	595	782	1
forma	211	521	238	560	595	782	1
importan-	240	521	283	560	595	782	1
te	54	535	62	574	595	782	1
para	64	535	83	574	595	782	1
la	86	535	94	574	595	782	1
determinación	97	535	160	574	595	782	1
de	162	535	173	574	595	782	1
los	175	535	188	574	595	782	1
factores	191	535	226	574	595	782	1
psicológicos	229	535	284	574	595	782	1
implicados	54	549	102	588	595	782	1
en	105	549	115	588	595	782	1
su	118	549	127	588	595	782	1
desarrollo,	130	549	177	588	595	782	1
mantenimiento,	179	549	248	588	595	782	1
cronifi-	251	549	284	588	595	782	1
cación,	54	563	85	602	595	782	1
tratamiento	88	563	138	602	595	782	1
y/o	141	563	155	602	595	782	1
recuperación	158	563	215	602	595	782	1
(Casado,	218	563	257	602	595	782	1
Moix	260	563	283	602	595	782	1
y	54	577	59	616	595	782	1
Vidal,	63	577	89	616	595	782	1
2008;	93	577	118	616	595	782	1
López-Espino	121	577	183	616	595	782	1
y	186	577	192	616	595	782	1
Mingote,	196	577	236	616	595	782	1
2008;	239	577	264	616	595	782	1
Re-	268	577	283	616	595	782	1
dondo,	54	591	84	630	595	782	1
León,	87	591	112	630	595	782	1
Pérez-Nieto,	116	591	171	630	595	782	1
Jover	174	591	198	630	595	782	1
y	201	591	206	630	595	782	1
Abasolo,	209	591	248	630	595	782	1
2008).	251	591	279	630	595	782	1
En	65	605	77	644	595	782	1
el	81	605	89	644	595	782	1
último	92	605	121	644	595	782	1
estudio	124	605	156	644	595	782	1
realizado	160	605	200	644	595	782	1
sobre	203	605	227	644	595	782	1
la	231	605	239	644	595	782	1
prevalen-	242	605	283	644	595	782	1
cia	54	619	67	658	595	782	1
de	70	619	81	658	595	782	1
dolor	84	619	107	658	595	782	1
en	111	619	121	658	595	782	1
Europa	125	619	157	658	595	782	1
en	160	619	171	658	595	782	1
el	174	619	182	658	595	782	1
que	186	619	201	658	595	782	1
se	205	619	214	658	595	782	1
entrevistaron	218	619	275	658	595	782	1
a	279	619	284	658	595	782	1
más	54	633	72	672	595	782	1
de	75	633	85	672	595	782	1
46.000	89	633	119	672	595	782	1
personas	123	633	161	672	595	782	1
de	165	633	175	672	595	782	1
16	179	633	190	672	595	782	1
países,	193	633	223	672	595	782	1
se	226	633	235	672	595	782	1
comprobó	239	633	283	672	595	782	1
que	54	647	70	686	595	782	1
el	73	647	81	686	595	782	1
dolor	85	647	108	686	595	782	1
crónico	112	647	145	686	595	782	1
afecta	149	647	175	686	595	782	1
a	179	647	184	686	595	782	1
1	187	647	193	686	595	782	1
de	197	647	207	686	595	782	1
cada	211	647	231	686	595	782	1
5	235	647	240	686	595	782	1
europeos	244	647	283	686	595	782	1
La	66	685	75	712	595	782	1
correspondencia	77	685	129	712	595	782	1
sobre	132	685	149	712	595	782	1
este	152	685	164	712	595	782	1
artículo	166	685	191	712	595	782	1
dirigirla	193	685	219	712	595	782	1
a	221	685	225	712	595	782	1
la	227	685	233	712	595	782	1
segunda	235	685	262	712	595	782	1
autora	264	685	284	712	595	782	1
de	55	694	62	721	595	782	1
este	65	694	77	721	595	782	1
artículo.	79	694	106	721	595	782	1
E-mail:	108	694	132	721	595	782	1
micasado@psi.ucm.es	134	694	205	721	595	782	1
Copyright	54	728	86	756	595	782	1
2011	89	728	104	756	595	782	1
by	106	728	114	756	595	782	1
the	117	728	126	756	595	782	1
Colegio	129	728	154	756	595	782	1
Oficial	156	728	178	756	595	782	1
de	181	728	188	756	595	782	1
Psicólogos	190	728	225	756	595	782	1
de	227	728	235	756	595	782	1
Madrid	237	728	260	756	595	782	1
ISSN:	54	738	73	766	595	782	1
1130-5274	76	738	110	766	595	782	1
-	112	738	115	766	595	782	1
DOI:	117	738	133	766	595	782	1
10.5093/cl2011v22n1a3	136	738	213	766	595	782	1
(19%).	312	423	342	462	595	782	1
En	345	423	357	462	595	782	1
España	360	423	391	462	595	782	1
este	394	423	411	462	595	782	1
porcentaje	414	423	460	462	595	782	1
se	463	423	472	462	595	782	1
sitúa	474	423	495	462	595	782	1
en	498	423	508	462	595	782	1
el	511	423	519	462	595	782	1
11%	522	423	541	462	595	782	1
y	312	437	317	476	595	782	1
la	320	437	328	476	595	782	1
duración	331	437	369	476	595	782	1
e	372	437	377	476	595	782	1
intensidad	380	437	425	476	595	782	1
del	428	437	441	476	595	782	1
dolor	444	437	467	476	595	782	1
es	470	437	479	476	595	782	1
mayor	482	437	510	476	595	782	1
que	512	437	528	476	595	782	1
en	531	437	541	476	595	782	1
el	312	451	320	490	595	782	1
resto	323	451	345	490	595	782	1
de	348	451	358	490	595	782	1
los	362	451	375	490	595	782	1
países	378	451	405	490	595	782	1
(Breivik,	409	451	448	490	595	782	1
Collett,	451	451	484	490	595	782	1
Ventafridda,	487	451	541	490	595	782	1
Cohen	312	465	341	504	595	782	1
y	344	465	349	504	595	782	1
Gallacher,	352	465	397	504	595	782	1
2006).	400	465	429	504	595	782	1
El	323	479	333	518	595	782	1
impacto	336	479	371	518	595	782	1
económico	375	479	423	518	595	782	1
que	426	479	442	518	595	782	1
ello	445	479	462	518	595	782	1
supone,	465	479	499	518	595	782	1
tanto	502	479	524	518	595	782	1
por	527	479	541	518	595	782	1
el	312	493	320	532	595	782	1
coste	323	493	345	532	595	782	1
de	348	493	358	532	595	782	1
los	361	493	374	532	595	782	1
tratamientos	377	493	431	532	595	782	1
como	434	493	458	532	595	782	1
por	461	493	476	532	595	782	1
las	478	493	491	532	595	782	1
bajas	493	493	516	532	595	782	1
labo-	519	493	541	532	595	782	1
rales,	312	507	335	546	595	782	1
es	338	507	347	546	595	782	1
altísimo.	350	507	388	546	595	782	1
En	391	507	403	546	595	782	1
Europa,	406	507	441	546	595	782	1
sólo	444	507	462	546	595	782	1
los	465	507	478	546	595	782	1
costes	481	507	507	546	595	782	1
asocia-	510	507	541	546	595	782	1
dos	312	521	327	560	595	782	1
al	330	521	337	560	595	782	1
dolor	340	521	363	560	595	782	1
lumbar	366	521	397	560	595	782	1
suponen	399	521	436	560	595	782	1
aproximadamente	438	521	517	560	595	782	1
entre	519	521	541	560	595	782	1
el	312	535	320	574	595	782	1
1.7%	323	535	346	574	595	782	1
y	350	535	355	574	595	782	1
el	359	535	366	574	595	782	1
2.1%	370	535	393	574	595	782	1
del	396	535	410	574	595	782	1
Producto	413	535	453	574	595	782	1
Interior	456	535	489	574	595	782	1
Bruto	493	535	518	574	595	782	1
cada	521	535	541	574	595	782	1
año.	312	549	330	588	595	782	1
Más	334	549	353	588	595	782	1
del	356	549	369	588	595	782	1
70%	372	549	393	588	595	782	1
de	396	549	406	588	595	782	1
estos	409	549	431	588	595	782	1
costes	435	549	462	588	595	782	1
globales	465	549	501	588	595	782	1
son	505	549	520	588	595	782	1
pro-	523	549	541	588	595	782	1
ducidos	312	563	346	602	595	782	1
por	350	563	365	602	595	782	1
el	369	563	377	602	595	782	1
20%	381	563	401	602	595	782	1
de	406	563	416	602	595	782	1
los	420	563	433	602	595	782	1
pacientes	437	563	478	602	595	782	1
más	482	563	500	602	595	782	1
crónicos	504	563	541	602	595	782	1
(Anderson,	312	577	361	616	595	782	1
1999).	364	577	392	616	595	782	1
*	323	613	327	640	595	782	1
Mar	328	613	342	640	595	782	1
Arcos,	343	613	364	640	595	782	1
Mila	366	613	381	640	595	782	1
Buero,	383	613	404	640	595	782	1
Francisco	406	613	437	640	595	782	1
Javier	439	613	458	640	595	782	1
Cano,	460	613	479	640	595	782	1
Carla	480	613	498	640	595	782	1
Casals,	499	613	522	640	595	782	1
Ester	524	613	540	640	595	782	1
Garriga,	311	622	338	649	595	782	1
Milena	341	622	364	649	595	782	1
Gobbo,	367	622	391	649	595	782	1
Maria	394	622	413	649	595	782	1
José	416	622	430	649	595	782	1
Martín,	433	622	457	649	595	782	1
Encar	460	622	478	649	595	782	1
Martín,	482	622	505	649	595	782	1
Maria	508	622	528	649	595	782	1
del	531	622	540	649	595	782	1
Carmen	311	631	337	658	595	782	1
Martínez	342	631	371	658	595	782	1
González,	376	631	409	658	595	782	1
Carmen	414	631	440	658	595	782	1
Martínez	445	631	474	658	595	782	1
Valero,	479	631	502	658	595	782	1
Almudena	507	631	540	658	595	782	1
Mateos,	311	640	337	667	595	782	1
Luís	340	640	354	667	595	782	1
Antonio	356	640	382	667	595	782	1
Merayo,	385	640	412	667	595	782	1
Malén	415	640	435	667	595	782	1
Oliver-Frontera,	438	640	490	667	595	782	1
María	492	640	512	667	595	782	1
Ángeles	514	640	540	667	595	782	1
Pastor,	311	649	333	676	595	782	1
Carlos	335	649	356	676	595	782	1
Peña,	359	649	376	676	595	782	1
Gema	379	649	398	676	595	782	1
Rodríguez,	400	649	435	676	595	782	1
Pilar	438	649	453	676	595	782	1
Roig,	455	649	473	676	595	782	1
Cristina	475	649	500	676	595	782	1
Ruiz,	503	649	520	676	595	782	1
Sonia	522	649	540	676	595	782	1
Sánchez,	311	658	340	685	595	782	1
Mar	342	658	356	685	595	782	1
Santos	358	658	379	685	595	782	1
y	381	658	385	685	595	782	1
Julia	388	658	403	685	595	782	1
Vidal.	405	658	424	685	595	782	1
El	323	667	330	694	595	782	1
protocolo	333	667	364	694	595	782	1
cognitivo-conductual	367	667	435	694	595	782	1
descrito	439	667	464	694	595	782	1
en	468	667	475	694	595	782	1
este	479	667	491	694	595	782	1
artículo	494	667	519	694	595	782	1
no	522	667	530	694	595	782	1
se	534	667	540	694	595	782	1
podría	311	676	332	703	595	782	1
haber	334	676	352	703	595	782	1
diseñado	354	676	382	703	595	782	1
sin	384	676	393	703	595	782	1
la	395	676	401	703	595	782	1
cofinanciación	403	676	450	703	595	782	1
del	452	676	462	703	595	782	1
Ministerio	464	676	497	703	595	782	1
de	499	676	507	703	595	782	1
Sanidad	509	676	534	703	595	782	1
y	536	676	540	703	595	782	1
consumo	311	685	340	712	595	782	1
(programa	343	685	376	712	595	782	1
de	379	685	386	712	595	782	1
promoción	389	685	424	712	595	782	1
de	426	685	434	712	595	782	1
la	437	685	442	712	595	782	1
investigación	445	685	488	712	595	782	1
biomédica	490	685	524	712	595	782	1
y	526	685	530	712	595	782	1
en	533	685	540	712	595	782	1
ciencias	311	694	337	721	595	782	1
de	339	694	347	721	595	782	1
la	349	694	355	721	595	782	1
salud-	357	694	377	721	595	782	1
Expediente	379	694	415	721	595	782	1
PI051963-)	417	694	453	721	595	782	1
y	456	694	460	721	595	782	1
la	462	694	468	721	595	782	1
Fundación	470	694	504	721	595	782	1
Kovacs.	506	694	532	721	595	782	1
Clínica	492	728	515	756	595	782	1
y	517	728	521	756	595	782	1
Salud	523	728	541	756	595	782	1
Vol.	434	738	447	766	595	782	1
22,	449	738	459	766	595	782	1
n.°	461	738	470	766	595	782	1
1,	472	738	478	766	595	782	1
2011	481	738	496	766	595	782	1
-	499	738	501	766	595	782	1
Págs.	503	738	521	766	595	782	1
41-50	523	738	541	766	595	782	1
42	54	6	66	47	595	782	2
T	193	16	198	44	595	782	2
ERAPIAS	198	21	223	42	595	782	2
P	225	16	229	44	595	782	2
SICOLÓGICAS	229	21	269	42	595	782	2
PARA	271	21	287	42	595	782	2
EL	289	21	296	42	595	782	2
T	298	16	303	44	595	782	2
RATAMIENTO	303	21	341	42	595	782	2
DEL	343	21	355	42	595	782	2
D	357	16	363	44	595	782	2
OLOR	363	21	379	42	595	782	2
C	381	16	386	44	595	782	2
RÓNICO	386	21	409	42	595	782	2
Estas	65	38	88	77	595	782	2
cifras	92	38	116	77	595	782	2
son	119	38	135	77	595	782	2
alarmantes,	138	38	188	77	595	782	2
pero	192	38	211	77	595	782	2
lo	215	38	223	77	595	782	2
son	226	38	242	77	595	782	2
muchísi-	245	38	284	77	595	782	2
mo	54	52	68	91	595	782	2
más	71	52	89	91	595	782	2
si	92	52	99	91	595	782	2
tenemos	103	52	139	91	595	782	2
en	142	52	153	91	595	782	2
cuenta	156	52	185	91	595	782	2
las	188	52	200	91	595	782	2
repercusiones	203	52	264	91	595	782	2
psi-	267	52	284	91	595	782	2
cológicas.	54	66	98	105	595	782	2
En	101	66	114	105	595	782	2
nuestro	117	66	149	105	595	782	2
país,	153	66	173	105	595	782	2
se	176	66	186	105	595	782	2
observa	189	66	223	105	595	782	2
el	226	66	234	105	595	782	2
porcentaje	238	66	284	105	595	782	2
más	54	80	72	119	595	782	2
elevado	77	80	112	119	595	782	2
de	117	80	128	119	595	782	2
personas	134	80	172	119	595	782	2
con	178	80	194	119	595	782	2
dolor	200	80	223	119	595	782	2
crónico	229	80	262	119	595	782	2
que	268	80	284	119	595	782	2
sufren	54	94	81	133	595	782	2
depresión,	86	94	132	133	595	782	2
concretamente	137	94	201	133	595	782	2
el	206	94	214	133	595	782	2
29%	219	94	239	133	595	782	2
(Breivik,	244	94	283	133	595	782	2
Collett,	54	108	87	147	595	782	2
Ventafridda,	93	108	148	147	595	782	2
Cohen	155	108	183	147	595	782	2
y	190	108	196	147	595	782	2
Gallacher,	203	108	248	147	595	782	2
2006).	255	108	283	147	595	782	2
Además	54	122	90	161	595	782	2
de	95	122	105	161	595	782	2
la	110	122	118	161	595	782	2
depresión,	123	122	168	161	595	782	2
la	173	122	181	161	595	782	2
ansiedad	186	122	224	161	595	782	2
y	229	122	234	161	595	782	2
la	239	122	247	161	595	782	2
ira	252	122	263	161	595	782	2
son	268	122	283	161	595	782	2
también	54	136	89	175	595	782	2
emociones	92	136	139	175	595	782	2
frecuentes.	142	136	190	175	595	782	2
La	65	150	77	189	595	782	2
visión	79	150	106	189	595	782	2
tradicional	108	150	155	189	595	782	2
considera	158	150	200	189	595	782	2
al	202	150	210	189	595	782	2
dolor	213	150	236	189	595	782	2
exclusiva-	238	150	284	189	595	782	2
mente	54	164	81	203	595	782	2
como	84	164	109	203	595	782	2
un	112	164	123	203	595	782	2
síntoma	127	164	162	203	595	782	2
de	165	164	176	203	595	782	2
una	179	164	195	203	595	782	2
enfermedad,	199	164	254	203	595	782	2
y	257	164	263	203	595	782	2
este	266	164	284	203	595	782	2
modelo	54	178	87	217	595	782	2
funciona	89	178	128	217	595	782	2
razonablemente	130	178	200	217	595	782	2
bien	203	178	222	217	595	782	2
para	224	178	243	217	595	782	2
diagnos-	246	178	283	217	595	782	2
ticar	54	192	73	231	595	782	2
y	77	192	83	231	595	782	2
tratar	86	192	110	231	595	782	2
el	113	192	121	231	595	782	2
dolor	125	192	148	231	595	782	2
agudo.	152	192	182	231	595	782	2
Sin	185	192	200	231	595	782	2
embargo,	204	192	245	231	595	782	2
el	249	192	257	231	595	782	2
dolor	260	192	284	231	595	782	2
crónico	54	206	87	245	595	782	2
suele	92	206	114	245	595	782	2
presentarse	119	206	169	245	595	782	2
conjuntamente	174	206	238	245	595	782	2
con	243	206	259	245	595	782	2
todo	264	206	284	245	595	782	2
ese	54	220	68	259	595	782	2
tipo	71	220	88	259	595	782	2
de	91	220	102	259	595	782	2
emociones,	105	220	154	259	595	782	2
por	158	220	172	259	595	782	2
lo	175	220	184	259	595	782	2
que	187	220	203	259	595	782	2
conviene	206	220	246	259	595	782	2
concep-	249	220	283	259	595	782	2
tualizarlo	54	234	95	273	595	782	2
como	99	234	124	273	595	782	2
un	128	234	139	273	595	782	2
cuadro	143	234	173	273	595	782	2
más	177	234	194	273	595	782	2
complejo	198	234	239	273	595	782	2
(Truyols,	243	234	283	273	595	782	2
Pérez-Pareja,	54	248	112	287	595	782	2
Medinas,	115	248	156	287	595	782	2
Palmer	159	248	190	287	595	782	2
y	193	248	199	287	595	782	2
Sesé,	202	248	224	287	595	782	2
2008).	228	248	256	287	595	782	2
Esa	65	262	81	301	595	782	2
visión	84	262	110	301	595	782	2
holística	114	262	150	301	595	782	2
aconseja	153	262	191	301	595	782	2
un	194	262	205	301	595	782	2
tratamiento	208	262	257	301	595	782	2
inter-	260	262	284	301	595	782	2
disciplinar,	54	276	101	315	595	782	2
en	104	276	115	315	595	782	2
el	117	276	125	315	595	782	2
que	128	276	144	315	595	782	2
colaboren	147	276	189	315	595	782	2
conjuntamente	192	276	255	315	595	782	2
médi-	258	276	283	315	595	782	2
cos,	54	290	71	329	595	782	2
fisioterapeutas,	73	290	139	329	595	782	2
asistentes	141	290	182	329	595	782	2
sociales,	185	290	221	329	595	782	2
psicólogos,…	224	290	284	329	595	782	2
A	54	304	62	343	595	782	2
pesar	63	304	86	343	595	782	2
de	88	304	99	343	595	782	2
ello,	101	304	120	343	595	782	2
este	122	304	139	343	595	782	2
tipo	141	304	158	343	595	782	2
de	160	304	170	343	595	782	2
enfoque	173	304	207	343	595	782	2
todavía	210	304	241	343	595	782	2
está	243	304	260	343	595	782	2
poco	262	304	284	343	595	782	2
implantado.	54	318	105	357	595	782	2
En	108	318	120	357	595	782	2
el	123	318	131	357	595	782	2
año	133	318	149	357	595	782	2
2008,	152	318	176	357	595	782	2
Carlos	179	318	207	357	595	782	2
Barutell,	210	318	247	357	595	782	2
director	250	318	283	357	595	782	2
de	54	332	64	371	595	782	2
la	70	332	77	371	595	782	2
Sociedad	83	332	122	371	595	782	2
Española	128	332	167	371	595	782	2
del	173	332	186	371	595	782	2
Dolor,	191	332	219	371	595	782	2
afirmaba	224	332	262	371	595	782	2
que	268	332	283	371	595	782	2
pocas	54	346	78	385	595	782	2
clínicas	82	346	115	385	595	782	2
del	118	346	131	385	595	782	2
dolor	135	346	157	385	595	782	2
son	161	346	176	385	595	782	2
auténticamente	179	346	244	385	595	782	2
interdis-	248	346	283	385	595	782	2
ciplinares.	54	360	98	399	595	782	2
Sólo	101	360	121	399	595	782	2
un	123	360	134	399	595	782	2
40%	136	360	156	399	595	782	2
cuenta	159	360	187	399	595	782	2
con	189	360	205	399	595	782	2
un	208	360	218	399	595	782	2
psicólogo	221	360	263	399	595	782	2
y	265	360	271	399	595	782	2
de	273	360	284	399	595	782	2
ellos	54	374	74	413	595	782	2
sólo	77	374	95	413	595	782	2
el	98	374	106	413	595	782	2
30%	108	374	128	413	595	782	2
trabaja	131	374	160	413	595	782	2
a	163	374	168	413	595	782	2
tiempo	171	374	201	413	595	782	2
completo.	204	374	247	413	595	782	2
La	65	388	77	427	595	782	2
escasa	80	388	108	427	595	782	2
aplicación	110	388	156	427	595	782	2
de	158	388	169	427	595	782	2
tratamientos	171	388	226	427	595	782	2
psicológicos	229	388	284	427	595	782	2
a	54	402	59	441	595	782	2
personas	61	402	100	441	595	782	2
aquejadas	103	402	146	441	595	782	2
con	149	402	165	441	595	782	2
dolor	167	402	190	441	595	782	2
crónico	193	402	226	441	595	782	2
resulta	229	402	258	441	595	782	2
para-	261	402	283	441	595	782	2
dójica	54	416	81	455	595	782	2
si	84	416	91	455	595	782	2
tenemos	94	416	131	455	595	782	2
en	134	416	144	455	595	782	2
cuenta	147	416	176	455	595	782	2
la	179	416	187	455	595	782	2
efectividad	190	416	239	455	595	782	2
que	242	416	258	455	595	782	2
están	261	416	284	455	595	782	2
mostrando	54	430	100	469	595	782	2
en	104	430	114	469	595	782	2
este	118	430	135	469	595	782	2
campo.	139	430	171	469	595	782	2
A	174	430	182	469	595	782	2
continuación	185	430	242	469	595	782	2
vamos	246	430	275	469	595	782	2
a	279	430	283	469	595	782	2
exponer	54	444	89	483	595	782	2
las	94	444	106	483	595	782	2
terapias	110	444	145	483	595	782	2
más	149	444	167	483	595	782	2
estudiadas	171	444	217	483	595	782	2
y	221	444	227	483	595	782	2
el	231	444	239	483	595	782	2
grado	244	444	269	483	595	782	2
de	273	444	284	483	595	782	2
efectividad	54	458	103	497	595	782	2
que	106	458	122	497	595	782	2
han	125	458	141	497	595	782	2
mostrado.	144	458	187	497	595	782	2
Técnicas	54	500	95	538	595	782	2
de	98	500	109	538	595	782	2
tratamiento	112	500	167	538	595	782	2
Relajación	54	528	103	567	595	782	2
La	65	556	77	595	595	782	2
relajación	80	556	125	595	595	782	2
como	128	556	153	595	595	782	2
técnica	157	556	188	595	595	782	2
para	192	556	211	595	595	782	2
tratar	215	556	239	595	595	782	2
a	242	556	247	595	595	782	2
pacien-	250	556	283	595	595	782	2
tes	54	570	66	609	595	782	2
con	69	570	85	609	595	782	2
dolor	88	570	112	609	595	782	2
crónico	114	570	148	609	595	782	2
puede	151	570	178	609	595	782	2
utilizarse	180	570	222	609	595	782	2
de	224	570	235	609	595	782	2
forma	238	570	264	609	595	782	2
ais-	267	570	283	609	595	782	2
lada	54	584	73	623	595	782	2
o	76	584	81	623	595	782	2
dentro	84	584	113	623	595	782	2
de	116	584	126	623	595	782	2
una	129	584	146	623	595	782	2
terapia	149	584	179	623	595	782	2
multicomponente.	182	584	264	623	595	782	2
Los	267	584	284	623	595	782	2
dos	54	598	69	637	595	782	2
tipos	73	598	95	637	595	782	2
más	98	598	116	637	595	782	2
empleados	120	598	168	637	595	782	2
son	172	598	187	637	595	782	2
la	191	598	199	637	595	782	2
relajación	202	598	247	637	595	782	2
progre-	250	598	283	637	595	782	2
siva	54	612	72	651	595	782	2
de	76	612	87	651	595	782	2
Jacobson	91	612	132	651	595	782	2
y	137	612	142	651	595	782	2
el	147	612	155	651	595	782	2
entrenamiento	159	612	223	651	595	782	2
autógeno	228	612	269	651	595	782	2
de	273	612	284	651	595	782	2
Schultz.	54	626	90	665	595	782	2
La	65	640	77	679	595	782	2
aplicación	80	640	125	679	595	782	2
de	128	640	138	679	595	782	2
esta	141	640	158	679	595	782	2
técnica	161	640	192	679	595	782	2
en	195	640	205	679	595	782	2
sujetos	208	640	239	679	595	782	2
con	242	640	257	679	595	782	2
dolor	260	640	283	679	595	782	2
se	54	654	63	693	595	782	2
fundamenta	67	654	119	693	595	782	2
en	124	654	134	693	595	782	2
la	138	654	146	693	595	782	2
idea	151	654	169	693	595	782	2
de	173	654	184	693	595	782	2
que	188	654	204	693	595	782	2
el	208	654	216	693	595	782	2
dolor	220	654	244	693	595	782	2
provoca	248	654	283	693	595	782	2
tensión	54	668	86	707	595	782	2
y	89	668	95	707	595	782	2
frecuentemente	98	668	166	707	595	782	2
ansiedad,	170	668	211	707	595	782	2
lo	215	668	223	707	595	782	2
cual	227	668	245	707	595	782	2
puede	249	668	275	707	595	782	2
a	279	668	284	707	595	782	2
su	54	682	64	721	595	782	2
vez	66	682	82	721	595	782	2
aumentar	84	682	125	721	595	782	2
el	128	682	136	721	595	782	2
dolor.	138	682	164	721	595	782	2
Se	166	682	177	721	595	782	2
hipotetiza	180	682	224	721	595	782	2
que	226	682	242	721	595	782	2
la	245	682	253	721	595	782	2
relaja-	255	682	283	721	595	782	2
Clínica	54	728	77	756	595	782	2
y	79	728	83	756	595	782	2
Salud	85	728	104	756	595	782	2
Vol.	54	738	67	766	595	782	2
22,	69	738	79	766	595	782	2
n.°	81	738	90	766	595	782	2
1,	93	738	99	766	595	782	2
2011	101	738	117	766	595	782	2
-	119	738	121	766	595	782	2
Págs.	124	738	141	766	595	782	2
41-50	143	738	162	766	595	782	2
ción	312	38	331	77	595	782	2
puede	334	38	360	77	595	782	2
romper	364	38	396	77	595	782	2
este	399	38	416	77	595	782	2
círculo	419	38	450	77	595	782	2
vicioso.	453	38	488	77	595	782	2
A	491	38	499	77	595	782	2
través	501	38	528	77	595	782	2
de	531	38	541	77	595	782	2
la	312	52	320	91	595	782	2
relajación	322	52	366	91	595	782	2
se	369	52	378	91	595	782	2
consigue	381	52	420	91	595	782	2
una	422	52	438	91	595	782	2
disminución	441	52	495	91	595	782	2
de	498	52	508	91	595	782	2
la	511	52	519	91	595	782	2
acti-	522	52	541	91	595	782	2
vidad	312	66	336	105	595	782	2
adrenérgica	342	66	393	105	595	782	2
y	399	66	405	105	595	782	2
un	410	66	421	105	595	782	2
aumento	427	66	465	105	595	782	2
de	471	66	481	105	595	782	2
la	487	66	495	105	595	782	2
actividad	501	66	541	105	595	782	2
parasimpática	312	80	373	119	595	782	2
que	377	80	392	119	595	782	2
se	396	80	405	119	595	782	2
supone	409	80	440	119	595	782	2
ayudan	444	80	475	119	595	782	2
a	479	80	484	119	595	782	2
disminuir	488	80	530	119	595	782	2
la	533	80	541	119	595	782	2
ansiedad,	312	94	353	133	595	782	2
la	356	94	364	133	595	782	2
tensión	367	94	399	133	595	782	2
e	402	94	407	133	595	782	2
indirectamente	410	94	475	133	595	782	2
el	478	94	486	133	595	782	2
dolor.	489	94	514	133	595	782	2
La	323	108	335	147	595	782	2
efectividad	338	108	387	147	595	782	2
de	390	108	400	147	595	782	2
la	403	108	411	147	595	782	2
aplicación	415	108	460	147	595	782	2
de	463	108	473	147	595	782	2
esta	476	108	494	147	595	782	2
técnica	497	108	528	147	595	782	2
en	531	108	541	147	595	782	2
forma	312	122	338	161	595	782	2
aislada	341	122	372	161	595	782	2
ha	375	122	386	161	595	782	2
sido	389	122	407	161	595	782	2
objeto	411	122	438	161	595	782	2
de	442	122	452	161	595	782	2
estudio	455	122	487	161	595	782	2
en	490	122	501	161	595	782	2
numero-	504	122	541	161	595	782	2
sas	312	136	325	175	595	782	2
investigaciones.	328	136	399	175	595	782	2
En	402	136	414	175	595	782	2
general,	417	136	452	175	595	782	2
las	455	136	468	175	595	782	2
revisiones	471	136	515	175	595	782	2
reali-	518	136	541	175	595	782	2
zadas	312	150	336	189	595	782	2
sobre	339	150	362	189	595	782	2
las	365	150	377	189	595	782	2
mismas	379	150	413	189	595	782	2
arrojan	415	150	446	189	595	782	2
resultados	449	150	493	189	595	782	2
poco	496	150	517	189	595	782	2
alen-	519	150	541	189	595	782	2
tadores	312	164	344	203	595	782	2
sobre	348	164	372	203	595	782	2
la	377	164	385	203	595	782	2
utilización	390	164	436	203	595	782	2
de	441	164	451	203	595	782	2
la	456	164	464	203	595	782	2
relajación	469	164	512	203	595	782	2
como	517	164	541	203	595	782	2
técnica	312	178	343	217	595	782	2
única	347	178	371	217	595	782	2
para	375	178	394	217	595	782	2
el	398	178	406	217	595	782	2
tratamiento	410	178	460	217	595	782	2
del	464	178	477	217	595	782	2
dolor	481	178	504	217	595	782	2
crónico	508	178	541	217	595	782	2
(Caroll	312	192	343	231	595	782	2
y	347	192	352	231	595	782	2
Seers,	356	192	383	231	595	782	2
1998;	387	192	412	231	595	782	2
Kwekkerboom	416	192	481	231	595	782	2
y	485	192	491	231	595	782	2
Gretarsdo-	494	192	541	231	595	782	2
ttir,	312	206	327	245	595	782	2
2006;	333	206	358	245	595	782	2
McQuay,	363	206	404	245	595	782	2
Moore,	409	206	441	245	595	782	2
Eccleston,	447	206	492	245	595	782	2
Morley	498	206	530	245	595	782	2
y	536	206	541	245	595	782	2
Williams,	312	220	354	259	595	782	2
1997).	357	220	386	259	595	782	2
Mención	323	234	362	273	595	782	2
aparte	367	234	394	273	595	782	2
merece	398	234	430	273	595	782	2
el	435	234	443	273	595	782	2
caso	447	234	467	273	595	782	2
de	471	234	482	273	595	782	2
las	486	234	499	273	595	782	2
cefaleas.	503	234	541	273	595	782	2
Según	312	248	339	287	595	782	2
algunas	342	248	375	287	595	782	2
revisiones,	378	248	425	287	595	782	2
la	427	248	435	287	595	782	2
relajación	438	248	481	287	595	782	2
para	484	248	502	287	595	782	2
este	505	248	522	287	595	782	2
tipo	524	248	541	287	595	782	2
de	312	262	322	301	595	782	2
dolor	327	262	350	301	595	782	2
sí	355	262	363	301	595	782	2
resulta	368	262	397	301	595	782	2
efectiva	402	262	437	301	595	782	2
(Bogaards	442	262	487	301	595	782	2
y	492	262	497	301	595	782	2
Terkuile,	502	262	541	301	595	782	2
1994;	312	276	337	315	595	782	2
Holroyd,	340	276	379	315	595	782	2
2002).	382	276	411	315	595	782	2
Biofeedback	312	318	368	357	595	782	2
La	323	346	335	385	595	782	2
utilización	339	346	386	385	595	782	2
del	390	346	404	385	595	782	2
biofeedback	408	346	462	385	595	782	2
en	467	346	477	385	595	782	2
el	482	346	490	385	595	782	2
campo	494	346	523	385	595	782	2
del	528	346	541	385	595	782	2
dolor	312	360	335	399	595	782	2
se	338	360	348	399	595	782	2
basa	351	360	371	399	595	782	2
en	374	360	384	399	595	782	2
la	388	360	396	399	595	782	2
premisa	399	360	434	399	595	782	2
de	437	360	448	399	595	782	2
que	451	360	467	399	595	782	2
éste	471	360	488	399	595	782	2
puede	491	360	517	399	595	782	2
estar	521	360	542	399	595	782	2
causado	312	374	347	413	595	782	2
por	351	374	366	413	595	782	2
disfunciones	370	374	425	413	595	782	2
de	429	374	440	413	595	782	2
los	444	374	457	413	595	782	2
sistemas	461	374	498	413	595	782	2
naturales	502	374	541	413	595	782	2
de	312	388	322	427	595	782	2
regulación	325	388	371	427	595	782	2
fisiológica.	374	388	423	427	595	782	2
Por	426	388	441	427	595	782	2
tanto,	444	388	468	427	595	782	2
esta	471	388	488	427	595	782	2
técnica	491	388	522	427	595	782	2
ten-	524	388	541	427	595	782	2
dría	312	402	329	441	595	782	2
como	334	402	358	441	595	782	2
objetivo	363	402	399	441	595	782	2
restablecer	404	402	452	441	595	782	2
la	457	402	465	441	595	782	2
auto-regulación.	470	402	541	441	595	782	2
Los	312	416	328	455	595	782	2
dos	334	416	349	455	595	782	2
tipos	354	416	376	455	595	782	2
más	381	416	399	455	595	782	2
empleados	404	416	451	455	595	782	2
son	457	416	472	455	595	782	2
el	477	416	485	455	595	782	2
electromio-	491	416	541	455	595	782	2
gráfico	312	430	343	469	595	782	2
y	346	430	352	469	595	782	2
el	355	430	362	469	595	782	2
dirigido	366	430	400	469	595	782	2
a	403	430	408	469	595	782	2
regular	411	430	443	469	595	782	2
la	446	430	453	469	595	782	2
temperatura	457	430	509	469	595	782	2
perifé-	512	430	541	469	595	782	2
rica.	312	445	331	483	595	782	2
Diversos	323	459	362	497	595	782	2
meta-análisis	367	459	425	497	595	782	2
y	429	459	435	497	595	782	2
revisiones	439	459	484	497	595	782	2
sistemáticas	488	459	541	497	595	782	2
concluyen	312	473	357	511	595	782	2
la	360	473	368	511	595	782	2
efectividad	371	473	420	511	595	782	2
del	423	473	436	511	595	782	2
biofeedback	439	473	493	511	595	782	2
en	496	473	506	511	595	782	2
pacien-	509	473	541	511	595	782	2
tes	312	486	324	525	595	782	2
con	329	486	345	525	595	782	2
cefalea	350	486	381	525	595	782	2
tensional	386	486	425	525	595	782	2
y	430	486	436	525	595	782	2
migrañas	441	486	481	525	595	782	2
(Bogaards	486	486	531	525	595	782	2
y	536	486	541	525	595	782	2
Terkuile,	312	500	351	539	595	782	2
1994;	353	500	379	539	595	782	2
Chapman,	381	500	426	539	595	782	2
1986;	428	500	453	539	595	782	2
Nestoriuc	456	500	498	539	595	782	2
y	501	500	506	539	595	782	2
Martin,	509	500	541	539	595	782	2
2007;	312	514	337	553	595	782	2
Nestoriuc,	342	514	388	553	595	782	2
Rief	393	514	412	553	595	782	2
y	417	514	423	553	595	782	2
Martin,	428	514	460	553	595	782	2
2008;	466	514	491	553	595	782	2
Nestoriuc,	496	514	541	553	595	782	2
Martin,	312	528	345	567	595	782	2
Rief,	349	528	370	567	595	782	2
y	374	528	380	567	595	782	2
Andrasik,	383	528	426	567	595	782	2
2008).	430	528	459	567	595	782	2
Igualmente,	463	528	515	567	595	782	2
algu-	519	528	541	567	595	782	2
nas	312	542	326	581	595	782	2
revisiones	330	542	374	581	595	782	2
realizadas	377	542	421	581	595	782	2
sobre	424	542	448	581	595	782	2
estudios	451	542	487	581	595	782	2
con	490	542	506	581	595	782	2
pacien-	509	542	541	581	595	782	2
tes	312	556	324	595	595	782	2
afectados	331	556	372	595	595	782	2
de	379	556	389	595	595	782	2
trastornos	396	556	439	595	595	782	2
temporomandibulares	446	556	541	595	595	782	2
muestran	312	570	352	609	595	782	2
su	358	570	368	609	595	782	2
efectividad	374	570	423	609	595	782	2
(Crider	429	570	461	609	595	782	2
y	467	570	472	609	595	782	2
Glaros,	478	570	510	609	595	782	2
1999;	516	570	541	609	595	782	2
Medlicott	312	584	355	623	595	782	2
y	358	584	363	623	595	782	2
Harris,	366	584	397	623	595	782	2
2006),	400	584	428	623	595	782	2
aunque	431	584	463	623	595	782	2
no	466	584	477	623	595	782	2
todas	480	584	503	623	595	782	2
(Jedel	507	584	533	623	595	782	2
y	536	584	541	623	595	782	2
Carlsoon,	312	598	354	637	595	782	2
2003).	357	598	386	637	595	782	2
A	323	612	331	651	595	782	2
pesar	337	612	360	651	595	782	2
de	366	612	376	651	595	782	2
la	382	612	390	651	595	782	2
efectividad	397	612	445	651	595	782	2
del	452	612	465	651	595	782	2
biofeedback	471	612	525	651	595	782	2
en	531	612	541	651	595	782	2
pacientes	312	626	353	665	595	782	2
con	357	626	373	665	595	782	2
cefaleas	377	626	412	665	595	782	2
y	416	626	422	665	595	782	2
trastornos	426	626	470	665	595	782	2
temporomandi-	474	626	541	665	595	782	2
bulares	312	640	344	679	595	782	2
existe	347	640	373	679	595	782	2
un	377	640	388	679	595	782	2
gran	392	640	411	679	595	782	2
vacío	415	640	439	679	595	782	2
sobre	443	640	467	679	595	782	2
los	470	640	483	679	595	782	2
mecanismos	487	640	541	679	595	782	2
en	312	654	322	693	595	782	2
los	325	654	338	693	595	782	2
que	341	654	357	693	595	782	2
se	360	654	369	693	595	782	2
basan	372	654	397	693	595	782	2
sus	400	654	414	693	595	782	2
efectos.	417	654	451	693	595	782	2
Respecto	323	668	363	707	595	782	2
a	369	668	373	707	595	782	2
otros	379	668	401	707	595	782	2
tipos	406	668	427	707	595	782	2
de	432	668	443	707	595	782	2
dolores	448	668	480	707	595	782	2
crónicos,	485	668	525	707	595	782	2
no	530	668	541	707	595	782	2
existe	312	682	337	721	595	782	2
suficiente	340	682	383	721	595	782	2
evidencia	386	682	428	721	595	782	2
empírica	431	682	470	721	595	782	2
como	473	682	497	721	595	782	2
para	500	682	519	721	595	782	2
con-	522	682	541	721	595	782	2
Copyright	335	728	367	756	595	782	2
2011	369	728	385	756	595	782	2
by	387	728	395	756	595	782	2
the	398	728	407	756	595	782	2
Colegio	410	728	435	756	595	782	2
Oficial	437	728	459	756	595	782	2
de	462	728	469	756	595	782	2
Psicólogos	471	728	506	756	595	782	2
de	508	728	516	756	595	782	2
Madrid	518	728	541	756	595	782	2
ISSN:	382	738	402	766	595	782	2
1130-5274	404	738	438	766	595	782	2
-	441	738	443	766	595	782	2
DOI:	446	738	462	766	595	782	2
10.5093/cl2011v22n1a3	464	738	541	766	595	782	2
J	185	16	188	44	595	782	3
ENNY	188	21	205	42	595	782	3
M	207	16	214	44	595	782	3
OIX	214	21	225	42	595	782	3
,	225	16	227	44	595	782	3
M.ª	229	16	240	44	595	782	3
I	242	16	245	44	595	782	3
SABEL	245	21	264	42	595	782	3
C	266	16	271	44	595	782	3
ASADO	271	21	292	42	595	782	3
Y	294	21	298	42	595	782	3
C	300	16	306	44	595	782	3
OAUTORES	306	21	337	42	595	782	3
DEL	340	21	351	42	595	782	3
M	353	16	360	44	595	782	3
ANUAL	360	21	381	42	595	782	3
DEL	383	21	395	42	595	782	3
D	397	16	403	44	595	782	3
OLOR	403	21	419	42	595	782	3
cluir	54	38	74	77	595	782	3
la	78	38	86	77	595	782	3
efectividad	90	38	139	77	595	782	3
del	143	38	156	77	595	782	3
biofeedback.	160	38	217	77	595	782	3
Así	220	38	236	77	595	782	3
por	240	38	254	77	595	782	3
ejem-	258	38	283	77	595	782	3
plo,	54	52	71	91	595	782	3
en	75	52	85	91	595	782	3
el	89	52	97	91	595	782	3
caso	101	52	121	91	595	782	3
de	125	52	135	91	595	782	3
la	139	52	147	91	595	782	3
lumbalgia	151	52	195	91	595	782	3
crónica,	199	52	235	91	595	782	3
el	239	52	247	91	595	782	3
uso	251	52	266	91	595	782	3
del	270	52	283	91	595	782	3
biofeedback	54	66	108	105	595	782	3
no	110	66	121	105	595	782	3
ha	124	66	134	105	595	782	3
mostrado	137	66	178	105	595	782	3
su	180	66	190	105	595	782	3
efectividad	193	66	242	105	595	782	3
de	244	66	255	105	595	782	3
forma	257	66	283	105	595	782	3
concluyente	54	80	107	119	595	782	3
(Van	110	80	131	119	595	782	3
Tulder,	134	80	165	119	595	782	3
Koes	168	80	191	119	595	782	3
y	194	80	199	119	595	782	3
Bouter,	202	80	234	119	595	782	3
1997).	237	80	266	119	595	782	3
Hipnosis	54	122	94	161	595	782	3
Actualmente,	65	150	124	189	595	782	3
las	127	150	139	189	595	782	3
principales	142	150	191	189	595	782	3
asociaciones	194	150	249	189	595	782	3
de	252	150	263	189	595	782	3
hip-	266	150	284	189	595	782	3
nosis	54	164	76	203	595	782	3
aceptan	79	164	113	203	595	782	3
la	116	164	124	203	595	782	3
definición	127	164	171	203	595	782	3
propuesta	174	164	217	203	595	782	3
por	220	164	234	203	595	782	3
la	237	164	245	203	595	782	3
división	248	164	284	203	595	782	3
30	54	178	65	217	595	782	3
(Society	69	178	105	217	595	782	3
of	109	178	118	217	595	782	3
Psychological	122	178	184	217	595	782	3
Hypnosis)	188	178	233	217	595	782	3
de	237	178	247	217	595	782	3
la	251	178	259	217	595	782	3
APA	263	178	284	217	595	782	3
(American	54	192	101	231	595	782	3
Psychological	106	192	168	231	595	782	3
Association).	173	192	231	231	595	782	3
La	237	192	249	231	595	782	3
defini-	254	192	284	231	595	782	3
ción	54	206	73	245	595	782	3
es	80	206	89	245	595	782	3
muy	96	206	115	245	595	782	3
amplia,	122	206	155	245	595	782	3
pero	162	206	181	245	595	782	3
podríamos	188	206	235	245	595	782	3
resumirla	242	206	283	245	595	782	3
como:	54	220	81	259	595	782	3
un	85	221	96	258	595	782	3
conjunto	100	221	138	258	595	782	3
de	142	221	153	258	595	782	3
procedimientos	156	221	224	258	595	782	3
que	228	221	244	258	595	782	3
a	247	221	253	258	595	782	3
través	257	221	283	258	595	782	3
de	54	235	64	272	595	782	3
sugestiones	67	235	118	272	595	782	3
consiguen	121	235	165	272	595	782	3
cambios	168	235	205	272	595	782	3
en	208	235	218	272	595	782	3
la	221	235	229	272	595	782	3
experiencia	232	235	284	272	595	782	3
subjetiva	54	249	94	286	595	782	3
(alteraciones	97	249	155	286	595	782	3
en	158	249	168	286	595	782	3
la	171	249	180	286	595	782	3
percepción,	183	249	234	286	595	782	3
sensación,	237	249	283	286	595	782	3
emoción,	54	263	94	300	595	782	3
pensamiento	97	263	153	300	595	782	3
o	156	263	161	300	595	782	3
conducta).	164	263	211	300	595	782	3
El	65	276	75	315	595	782	3
empleo	78	276	110	315	595	782	3
de	113	276	124	315	595	782	3
la	126	276	134	315	595	782	3
hipnosis	137	276	174	315	595	782	3
con	177	276	193	315	595	782	3
pacientes	196	276	237	315	595	782	3
aquejados	240	276	283	315	595	782	3
de	54	290	64	329	595	782	3
dolor	68	290	91	329	595	782	3
se	94	290	103	329	595	782	3
sustenta	106	290	142	329	595	782	3
en	145	290	156	329	595	782	3
la	159	290	167	329	595	782	3
idea	170	290	188	329	595	782	3
de	192	290	202	329	595	782	3
que	205	290	221	329	595	782	3
éste	225	290	242	329	595	782	3
constitu-	245	290	283	329	595	782	3
ye	54	304	64	343	595	782	3
un	67	304	78	343	595	782	3
fenómeno	80	304	124	343	595	782	3
biopsicosocial	126	304	189	343	595	782	3
en	192	304	202	343	595	782	3
donde	204	304	231	343	595	782	3
emociones,	234	304	283	343	595	782	3
pensamientos,	54	318	116	357	595	782	3
y	121	318	127	357	595	782	3
conductas	131	318	175	357	595	782	3
juegan	180	318	209	357	595	782	3
un	214	318	225	357	595	782	3
papel	229	318	253	357	595	782	3
clave.	258	318	283	357	595	782	3
Por	54	332	69	371	595	782	3
tanto,	74	332	99	371	595	782	3
la	103	332	111	371	595	782	3
hipnosis	116	332	153	371	595	782	3
como	157	332	182	371	595	782	3
técnica	187	332	218	371	595	782	3
promotora	223	332	268	371	595	782	3
de	273	332	283	371	595	782	3
cambio	54	346	86	385	595	782	3
sobre	89	346	113	385	595	782	3
estos	116	346	138	385	595	782	3
factores	141	346	176	385	595	782	3
puede	179	346	205	385	595	782	3
resultar	208	346	241	385	595	782	3
útil.	244	346	262	385	595	782	3
En	65	360	77	399	595	782	3
las	80	360	92	399	595	782	3
revisiones	95	360	139	399	595	782	3
y	142	360	147	399	595	782	3
meta-análisis	150	360	208	399	595	782	3
donde	210	360	237	399	595	782	3
se	240	360	249	399	595	782	3
ha	252	360	262	399	595	782	3
ana-	265	360	283	399	595	782	3
lizado	54	374	81	413	595	782	3
la	84	374	92	413	595	782	3
efectividad	96	374	145	413	595	782	3
de	148	374	159	413	595	782	3
la	162	374	170	413	595	782	3
hipnosis	174	374	210	413	595	782	3
como	214	374	238	413	595	782	3
reductora	242	374	283	413	595	782	3
del	54	388	67	427	595	782	3
dolor	70	388	93	427	595	782	3
sin	96	388	108	427	595	782	3
diferenciar	111	388	159	427	595	782	3
entre	161	388	183	427	595	782	3
agudo	186	388	213	427	595	782	3
y	215	388	221	427	595	782	3
crónico,	223	388	259	427	595	782	3
se	261	388	271	427	595	782	3
ha	273	388	284	427	595	782	3
comprobado	54	402	109	441	595	782	3
la	112	402	120	441	595	782	3
efectividad	123	402	171	441	595	782	3
de	174	402	185	441	595	782	3
la	188	402	196	441	595	782	3
hipnosis	198	402	235	441	595	782	3
(Hawkins,	238	402	284	441	595	782	3
2001;	54	416	80	455	595	782	3
Montgomery,	87	416	148	455	595	782	3
DuHamel,	155	416	201	455	595	782	3
y	208	416	214	455	595	782	3
Redd,	221	416	247	455	595	782	3
2000).	254	416	284	455	595	782	3
Igualmente	54	430	103	469	595	782	3
en	109	430	119	469	595	782	3
la	125	430	133	469	595	782	3
revisión	139	430	174	469	595	782	3
de	180	430	191	469	595	782	3
Jensen	196	430	226	469	595	782	3
y	231	430	237	469	595	782	3
Patterson	243	430	284	469	595	782	3
(2006)	54	444	83	483	595	782	3
donde	90	444	117	483	595	782	3
se	124	444	133	483	595	782	3
analizaron	140	444	186	483	595	782	3
investigaciones	193	444	261	483	595	782	3
con	268	444	284	483	595	782	3
muestras	54	458	93	497	595	782	3
compuestas	99	458	151	497	595	782	3
por	157	458	172	497	595	782	3
sujetos	178	458	209	497	595	782	3
exclusivamente	215	458	284	497	595	782	3
con	54	472	70	511	595	782	3
dolor	75	472	99	511	595	782	3
crónico	104	472	137	511	595	782	3
(lumbalgia,	143	472	194	511	595	782	3
cefalea,	199	472	233	511	595	782	3
fibromial-	239	472	283	511	595	782	3
gia,…)	54	486	85	525	595	782	3
se	87	486	96	525	595	782	3
concluyó	99	486	139	525	595	782	3
la	142	486	150	525	595	782	3
efectividad	152	486	201	525	595	782	3
de	204	486	214	525	595	782	3
la	217	486	225	525	595	782	3
técnica,	227	486	261	525	595	782	3
aun-	264	486	283	525	595	782	3
que	54	500	70	539	595	782	3
los	72	500	85	539	595	782	3
resultados	88	500	132	539	595	782	3
mostraron	135	500	179	539	595	782	3
que	182	500	198	539	595	782	3
no	200	500	211	539	595	782	3
era	214	500	227	539	595	782	3
superior	230	500	266	539	595	782	3
a	268	500	273	539	595	782	3
la	276	500	284	539	595	782	3
relajación.	54	514	100	553	595	782	3
Cuando	103	514	137	553	595	782	3
se	140	514	149	553	595	782	3
han	152	514	167	553	595	782	3
estudiado	170	514	212	553	595	782	3
exclusivamente	215	514	283	553	595	782	3
trabajos	54	528	89	567	595	782	3
donde	93	528	119	567	595	782	3
los	123	528	136	567	595	782	3
sujetos	140	528	171	567	595	782	3
sufrían	174	528	205	567	595	782	3
cefaleas	209	528	244	567	595	782	3
también	248	528	284	567	595	782	3
se	54	542	63	581	595	782	3
ha	71	542	82	581	595	782	3
observado	89	542	136	581	595	782	3
la	144	542	152	581	595	782	3
efectividad	160	542	211	581	595	782	3
de	219	542	230	581	595	782	3
la	237	542	245	581	595	782	3
misma	253	542	283	581	595	782	3
(Hammond,	54	556	107	595	595	782	3
2007).	110	556	138	595	595	782	3
La	65	570	77	609	595	782	3
hipnosis,	79	570	119	609	595	782	3
al	121	570	129	609	595	782	3
igual	132	570	154	609	595	782	3
que	157	570	173	609	595	782	3
la	175	570	183	609	595	782	3
relajación,	186	570	232	609	595	782	3
puede	234	570	261	609	595	782	3
apli-	263	570	283	609	595	782	3
carse	54	584	76	623	595	782	3
como	80	584	104	623	595	782	3
técnica	108	584	139	623	595	782	3
aislada	143	584	173	623	595	782	3
o	177	584	182	623	595	782	3
como	186	584	210	623	595	782	3
parte	214	584	236	623	595	782	3
integrante	240	584	284	623	595	782	3
de	54	598	64	637	595	782	3
otras	68	598	90	637	595	782	3
terapias.	94	598	131	637	595	782	3
De	135	598	148	637	595	782	3
hecho,	152	598	181	637	595	782	3
cuando	185	598	217	637	595	782	3
la	221	598	229	637	595	782	3
hipnosis	233	598	270	637	595	782	3
se	274	598	284	637	595	782	3
incluye	54	612	86	651	595	782	3
dentro	92	612	120	651	595	782	3
de	126	612	136	651	595	782	3
otras	142	612	163	651	595	782	3
técnicas	169	612	204	651	595	782	3
terapéuticas,	210	612	265	651	595	782	3
los	271	612	284	651	595	782	3
resultados	54	626	98	665	595	782	3
de	102	626	112	665	595	782	3
las	116	626	128	665	595	782	3
mismas	131	626	165	665	595	782	3
suelen	168	626	197	665	595	782	3
mejorar	200	626	234	665	595	782	3
considera-	238	626	284	665	595	782	3
blemente	54	640	94	679	595	782	3
(Kirsch,	97	640	133	679	595	782	3
Montgomery	136	640	193	679	595	782	3
y	196	640	202	679	595	782	3
Sapirstein,	205	640	252	679	595	782	3
1995).	255	640	283	679	595	782	3
Se	65	654	76	693	595	782	3
hipotetiza	80	654	123	693	595	782	3
sobre	126	654	150	693	595	782	3
diversas	153	654	189	693	595	782	3
vías	193	654	211	693	595	782	3
de	214	654	224	693	595	782	3
actuación	228	654	270	693	595	782	3
de	273	654	284	693	595	782	3
la	54	668	62	707	595	782	3
hipnosis.	64	668	104	707	595	782	3
Esta	106	668	125	707	595	782	3
técnica	128	668	159	707	595	782	3
puede	162	668	188	707	595	782	3
ayudar	191	668	221	707	595	782	3
a	223	668	228	707	595	782	3
disminuir	231	668	273	707	595	782	3
la	276	668	284	707	595	782	3
ansiedad,	54	682	97	721	595	782	3
y	105	682	110	721	595	782	3
por	118	682	133	721	595	782	3
ello	140	682	158	721	595	782	3
indirectamente	165	682	234	721	595	782	3
el	241	682	249	721	595	782	3
dolor.	257	682	283	721	595	782	3
Copyright	54	728	86	756	595	782	3
2011	89	728	104	756	595	782	3
by	106	728	114	756	595	782	3
the	117	728	126	756	595	782	3
Colegio	129	728	154	756	595	782	3
Oficial	156	728	178	756	595	782	3
de	181	728	188	756	595	782	3
Psicólogos	190	728	225	756	595	782	3
de	227	728	235	756	595	782	3
Madrid	237	728	260	756	595	782	3
ISSN:	54	738	73	766	595	782	3
1130-5274	76	738	110	766	595	782	3
-	112	738	115	766	595	782	3
DOI:	117	738	133	766	595	782	3
10.5093/cl2011v22n1a3	136	738	213	766	595	782	3
43	529	6	541	47	595	782	3
Igualmente,	312	38	364	77	595	782	3
puede	368	38	395	77	595	782	3
constituir	399	38	440	77	595	782	3
un	445	38	456	77	595	782	3
mecanismo	460	38	510	77	595	782	3
por	515	38	529	77	595	782	3
el	534	38	541	77	595	782	3
que	312	53	328	91	595	782	3
el	334	53	342	91	595	782	3
paciente	348	53	384	91	595	782	3
se	390	53	399	91	595	782	3
concentre	405	53	448	91	595	782	3
en	454	53	464	91	595	782	3
algún	470	53	495	91	595	782	3
estímulo,	501	53	541	91	595	782	3
dejando	312	67	347	105	595	782	3
en	352	67	363	105	595	782	3
la	368	67	376	105	595	782	3
parte	381	67	403	105	595	782	3
inconsciente	409	67	464	105	595	782	3
la	469	67	477	105	595	782	3
sensación	483	67	526	105	595	782	3
de	531	67	541	105	595	782	3
dolor.	312	81	337	119	595	782	3
En	340	81	352	119	595	782	3
algunos	355	81	389	119	595	782	3
casos,	392	81	418	119	595	782	3
la	421	81	429	119	595	782	3
creencia	431	81	468	119	595	782	3
de	471	81	481	119	595	782	3
que	484	81	500	119	595	782	3
la	502	81	510	119	595	782	3
hipno-	513	81	541	119	595	782	3
sis	312	95	323	133	595	782	3
funcionará	330	95	378	133	595	782	3
puede	385	95	411	133	595	782	3
cambiar	418	95	454	133	595	782	3
las	460	95	473	133	595	782	3
creencias	480	95	521	133	595	782	3
del	528	95	541	133	595	782	3
paciente	312	109	348	147	595	782	3
y	352	109	357	147	595	782	3
por	361	109	375	147	595	782	3
tanto	379	109	401	147	595	782	3
puede	404	109	430	147	595	782	3
darse	433	109	457	147	595	782	3
un	460	109	471	147	595	782	3
efecto	474	109	501	147	595	782	3
placebo.	504	109	541	147	595	782	3
Los	312	123	328	161	595	782	3
mecanismos	332	123	387	161	595	782	3
concretos	391	123	433	161	595	782	3
por	437	123	452	161	595	782	3
los	456	123	469	161	595	782	3
que	473	123	489	161	595	782	3
la	493	123	501	161	595	782	3
hipnosis	505	123	541	161	595	782	3
puede	312	137	338	175	595	782	3
reducir	341	137	372	175	595	782	3
el	375	137	383	175	595	782	3
dolor	386	137	409	175	595	782	3
probablemente	412	137	478	175	595	782	3
son	481	137	496	175	595	782	3
muchos	499	137	533	175	595	782	3
y	536	137	541	175	595	782	3
distintos	312	151	349	189	595	782	3
en	352	151	363	189	595	782	3
cada	366	151	386	189	595	782	3
caso	389	151	408	189	595	782	3
(Moix,	411	151	442	189	595	782	3
2002).	445	151	473	189	595	782	3
Técnicas	312	192	353	230	595	782	3
operantes	356	192	402	230	595	782	3
Las	323	221	339	259	595	782	3
técnicas	342	221	378	259	595	782	3
operantes	381	221	423	259	595	782	3
se	427	221	436	259	595	782	3
basan	439	221	464	259	595	782	3
en	468	221	478	259	595	782	3
los	481	221	494	259	595	782	3
principios	497	221	541	259	595	782	3
del	312	235	326	273	595	782	3
condicionamiento	333	235	415	273	595	782	3
instrumental	422	235	479	273	595	782	3
u	487	235	492	273	595	782	3
operante.	499	235	541	273	595	782	3
Normalmente,	312	249	375	287	595	782	3
se	379	249	389	287	595	782	3
etiquetan	393	249	433	287	595	782	3
como	438	249	462	287	595	782	3
técnicas	466	249	502	287	595	782	3
conduc-	506	249	541	287	595	782	3
tuales,	312	262	340	301	595	782	3
sin	343	262	356	301	595	782	3
embargo	358	262	396	301	595	782	3
aquí	399	262	418	301	595	782	3
las	420	262	433	301	595	782	3
denominamos	435	262	497	301	595	782	3
operantes	499	262	541	301	595	782	3
para	312	276	331	315	595	782	3
diferenciarlas	334	276	394	315	595	782	3
de	397	276	407	315	595	782	3
otros	410	276	432	315	595	782	3
procedimientos	435	276	503	315	595	782	3
como	506	276	530	315	595	782	3
el	534	276	541	315	595	782	3
biofeedback,	312	290	368	329	595	782	3
la	371	290	379	329	595	782	3
relajación,	381	290	428	329	595	782	3
la	430	290	438	329	595	782	3
terapia	441	290	471	329	595	782	3
de	473	290	484	329	595	782	3
aceptación	486	290	533	329	595	782	3
y	536	290	541	329	595	782	3
compromiso	312	304	367	343	595	782	3
o	371	304	376	343	595	782	3
el	380	304	388	343	595	782	3
mindfulness	392	304	446	343	595	782	3
que	450	304	466	343	595	782	3
también	470	304	506	343	595	782	3
pueden	510	304	541	343	595	782	3
englobarse	312	318	359	357	595	782	3
bajo	362	318	381	357	595	782	3
la	384	318	392	357	595	782	3
misma	395	318	425	357	595	782	3
etiqueta.	428	318	465	357	595	782	3
El	323	332	333	371	595	782	3
dolor	336	332	359	371	595	782	3
posee	362	332	387	371	595	782	3
componentes	390	332	448	371	595	782	3
fisiológicos,	450	332	504	371	595	782	3
cogniti-	507	332	541	371	595	782	3
vos,	312	346	330	385	595	782	3
emocionales	333	346	388	385	595	782	3
y	392	346	397	385	595	782	3
conductuales.	400	346	461	385	595	782	3
Las	464	346	480	385	595	782	3
técnicas	483	346	519	385	595	782	3
ope-	522	346	541	385	595	782	3
rantes	312	360	338	399	595	782	3
se	343	360	352	399	595	782	3
dirigen	358	360	389	399	595	782	3
exclusivamente	394	360	463	399	595	782	3
a	468	360	473	399	595	782	3
tratar	478	360	501	399	595	782	3
la	506	360	514	399	595	782	3
parte	520	360	542	399	595	782	3
comportamental	312	374	383	413	595	782	3
del	389	374	402	413	595	782	3
dolor,	408	374	433	413	595	782	3
aunque	439	374	471	413	595	782	3
indirectamente	476	374	541	413	595	782	3
puedan	312	388	344	427	595	782	3
modular	347	388	383	427	595	782	3
los	386	388	399	427	595	782	3
otros	402	388	424	427	595	782	3
factores.	427	388	465	427	595	782	3
El	323	402	333	441	595	782	3
factor	335	402	361	441	595	782	3
conductual	364	402	412	441	595	782	3
del	414	402	428	441	595	782	3
dolor	430	402	453	441	595	782	3
se	456	402	465	441	595	782	3
refiere	468	402	496	441	595	782	3
principal-	499	402	541	441	595	782	3
mente	312	416	339	455	595	782	3
a	344	416	349	455	595	782	3
las	354	416	367	455	595	782	3
quejas	372	416	400	455	595	782	3
de	405	416	416	455	595	782	3
dolor,	421	416	447	455	595	782	3
cambios	452	416	489	455	595	782	3
posturales,	494	416	541	455	595	782	3
expresiones	312	430	364	469	595	782	3
faciales	369	430	402	469	595	782	3
y	407	430	412	469	595	782	3
conductas	417	430	461	469	595	782	3
de	466	430	477	469	595	782	3
evitación.	481	430	524	469	595	782	3
En	529	430	541	469	595	782	3
general,	312	444	347	483	595	782	3
las	350	444	362	483	595	782	3
técnicas	365	444	400	483	595	782	3
operantes	403	444	446	483	595	782	3
se	448	444	458	483	595	782	3
dirigen	461	444	492	483	595	782	3
a	495	444	500	483	595	782	3
la	503	444	510	483	595	782	3
reduc-	513	444	541	483	595	782	3
ción	312	458	331	497	595	782	3
o	335	458	340	497	595	782	3
eliminación	345	458	397	497	595	782	3
de	401	458	411	497	595	782	3
las	415	458	428	497	595	782	3
conductas	432	458	476	497	595	782	3
de	480	458	490	497	595	782	3
dolor,	495	458	520	497	595	782	3
a	524	458	529	497	595	782	3
la	533	458	541	497	595	782	3
restauración	312	472	366	511	595	782	3
de	368	472	378	511	595	782	3
las	381	472	393	511	595	782	3
actividades	396	472	445	511	595	782	3
diarias	448	472	477	511	595	782	3
evitadas	480	472	516	511	595	782	3
y	518	472	524	511	595	782	3
a	526	472	531	511	595	782	3
la	534	472	542	511	595	782	3
instauración	312	486	366	525	595	782	3
del	369	486	383	525	595	782	3
ejercicio	386	486	424	525	595	782	3
físico.	428	486	455	525	595	782	3
Con	459	486	477	525	595	782	3
tales	481	486	501	525	595	782	3
fines,	504	486	529	525	595	782	3
se	532	486	541	525	595	782	3
emplean	312	500	349	539	595	782	3
programas	352	500	398	539	595	782	3
graduales,	400	500	445	539	595	782	3
en	448	500	458	539	595	782	3
los	461	500	474	539	595	782	3
que	476	500	492	539	595	782	3
cada	494	500	515	539	595	782	3
avan-	517	500	541	539	595	782	3
ce	312	514	322	553	595	782	3
es	325	514	334	553	595	782	3
reforzado.	337	514	382	553	595	782	3
Las	323	528	339	567	595	782	3
técnicas	342	528	377	567	595	782	3
operantes	380	528	422	567	595	782	3
han	424	528	440	567	595	782	3
sido	443	528	461	567	595	782	3
estudiadas	464	528	510	567	595	782	3
princi-	512	528	541	567	595	782	3
palmente	312	542	352	581	595	782	3
en	356	542	366	581	595	782	3
pacientes	370	542	410	581	595	782	3
con	414	542	430	581	595	782	3
dolor	434	542	457	581	595	782	3
lumbar	460	542	491	581	595	782	3
crónico.	495	542	530	581	595	782	3
A	533	542	541	581	595	782	3
pesar	312	556	335	595	595	782	3
de	337	556	348	595	595	782	3
que	350	556	366	595	595	782	3
en	369	556	379	595	595	782	3
algunas	382	556	415	595	595	782	3
revisiones	418	556	462	595	595	782	3
se	465	556	474	595	595	782	3
encontró	477	556	515	595	595	782	3
cierta	517	556	541	595	595	782	3
efectividad	312	570	361	609	595	782	3
(Nielson	367	570	405	609	595	782	3
y	412	570	418	609	595	782	3
Weir,	424	570	448	609	595	782	3
2001;	455	570	480	609	595	782	3
Van	486	570	503	609	595	782	3
Tulder,	510	570	541	609	595	782	3
Ostelo,	312	584	343	623	595	782	3
Vlaeyen,	345	584	384	623	595	782	3
Linton,	386	584	418	623	595	782	3
Morley	420	584	452	623	595	782	3
y	455	584	460	623	595	782	3
Assendelft,	462	584	511	623	595	782	3
2000),	513	584	541	623	595	782	3
en	312	598	322	637	595	782	3
la	325	598	333	637	595	782	3
revisión	335	598	370	637	595	782	3
más	373	598	390	637	595	782	3
actualizada	393	598	442	637	595	782	3
los	444	598	457	637	595	782	3
autores	460	598	491	637	595	782	3
concluyen:	494	598	541	637	595	782	3
“a	312	613	323	650	595	782	3
partir	327	613	353	650	595	782	3
de	357	613	367	650	595	782	3
esta	371	613	388	650	595	782	3
revisión,	392	613	430	650	595	782	3
no	433	613	444	650	595	782	3
se	448	613	457	650	595	782	3
pueden	461	613	493	650	595	782	3
establecer	497	613	541	650	595	782	3
conclusiones	312	627	368	664	595	782	3
acerca	371	627	400	664	595	782	3
de	404	627	414	664	595	782	3
si	417	627	424	664	595	782	3
los	428	627	440	664	595	782	3
médicos	444	627	479	664	595	782	3
deben	482	627	508	664	595	782	3
remitir	512	627	541	664	595	782	3
a	312	641	317	678	595	782	3
los	321	641	333	678	595	782	3
pacientes	337	641	378	678	595	782	3
con	381	641	397	678	595	782	3
dolor	400	641	424	678	595	782	3
lumbar	427	641	458	678	595	782	3
crónico	462	641	495	678	595	782	3
a	498	641	504	678	595	782	3
los	507	641	520	678	595	782	3
pro-	523	641	541	678	595	782	3
gramas	312	655	345	692	595	782	3
de	348	655	359	692	595	782	3
tratamiento	362	655	413	692	595	782	3
conductual	417	655	465	692	595	782	3
o	469	655	475	692	595	782	3
al	478	655	487	692	595	782	3
tratamiento	491	655	541	692	595	782	3
conservador	312	669	366	706	595	782	3
activo”	371	669	403	706	595	782	3
(Ostelo,	408	668	443	707	595	782	3
van	447	668	463	707	595	782	3
Tulder,	467	668	498	707	595	782	3
Vlaeyen,	502	668	541	707	595	782	3
Linton,	312	682	344	721	595	782	3
Morley,	346	682	381	721	595	782	3
y	383	682	389	721	595	782	3
Assendelft,	391	682	441	721	595	782	3
2006).	443	682	472	721	595	782	3
Clínica	492	728	515	756	595	782	3
y	517	728	521	756	595	782	3
Salud	523	728	541	756	595	782	3
Vol.	434	738	447	766	595	782	3
22,	449	738	459	766	595	782	3
n.°	461	738	470	766	595	782	3
1,	472	738	478	766	595	782	3
2011	481	738	496	766	595	782	3
-	499	738	501	766	595	782	3
Págs.	503	738	521	766	595	782	3
41-50	523	738	541	766	595	782	3
44	54	6	66	47	595	782	4
T	193	16	198	44	595	782	4
ERAPIAS	198	21	223	42	595	782	4
P	225	16	229	44	595	782	4
SICOLÓGICAS	229	21	269	42	595	782	4
PARA	271	21	287	42	595	782	4
EL	289	21	296	42	595	782	4
T	298	16	303	44	595	782	4
RATAMIENTO	303	21	341	42	595	782	4
DEL	343	21	355	42	595	782	4
D	357	16	363	44	595	782	4
OLOR	363	21	379	42	595	782	4
C	381	16	386	44	595	782	4
RÓNICO	386	21	409	42	595	782	4
Terapia	54	38	88	77	595	782	4
de	91	38	102	77	595	782	4
aceptación	105	38	154	77	595	782	4
y	157	38	162	77	595	782	4
compromiso	165	38	220	77	595	782	4
La	65	66	77	105	595	782	4
terapia	81	66	111	105	595	782	4
de	115	66	125	105	595	782	4
aceptación	129	66	176	105	595	782	4
y	180	66	185	105	595	782	4
compromiso	189	66	244	105	595	782	4
se	248	66	257	105	595	782	4
basa,	261	66	284	105	595	782	4
como	54	80	78	119	595	782	4
su	81	80	91	119	595	782	4
nombre	94	80	127	119	595	782	4
indica,	130	80	160	119	595	782	4
en	163	80	173	119	595	782	4
aceptar	176	80	208	119	595	782	4
el	211	80	219	119	595	782	4
sufrimiento,	222	80	275	119	595	782	4
y	278	80	284	119	595	782	4
por	54	94	69	133	595	782	4
tanto	71	94	93	133	595	782	4
en	96	94	107	133	595	782	4
dejar	110	94	132	133	595	782	4
a	134	94	139	133	595	782	4
un	142	94	153	133	595	782	4
lado	156	94	175	133	595	782	4
la	178	94	186	133	595	782	4
evitación	189	94	229	133	595	782	4
como	232	94	256	133	595	782	4
estra-	259	94	284	133	595	782	4
tegia	54	108	75	147	595	782	4
de	78	108	89	147	595	782	4
afrontamiento,	92	108	156	147	595	782	4
y	159	108	165	147	595	782	4
en	168	108	178	147	595	782	4
comprometerse	181	108	249	147	595	782	4
con	252	108	268	147	595	782	4
los	271	108	284	147	595	782	4
valores	54	122	86	161	595	782	4
u	93	122	98	161	595	782	4
objetivos	105	122	146	161	595	782	4
vitales	153	122	182	161	595	782	4
(Wilson	189	122	225	161	595	782	4
y	232	122	237	161	595	782	4
Luciano,	244	122	283	161	595	782	4
2002).	54	136	82	175	595	782	4
Este	65	150	84	189	595	782	4
tipo	88	150	105	189	595	782	4
de	110	150	120	189	595	782	4
terapia	124	150	154	189	595	782	4
se	158	150	167	189	595	782	4
ha	171	150	182	189	595	782	4
empleado	186	150	229	189	595	782	4
en	233	150	243	189	595	782	4
diversas	247	150	283	189	595	782	4
patologías	54	164	99	203	595	782	4
y,	102	164	109	203	595	782	4
entre	112	164	134	203	595	782	4
ellas,	137	164	160	203	595	782	4
el	163	164	171	203	595	782	4
dolor	174	164	197	203	595	782	4
crónico.	200	164	235	203	595	782	4
Dado	238	164	262	203	595	782	4
que,	265	164	283	203	595	782	4
como	54	178	78	217	595	782	4
ya	82	178	92	217	595	782	4
hemos	96	178	124	217	595	782	4
comentado	128	178	176	217	595	782	4
anteriormente,	180	178	244	217	595	782	4
la	247	178	255	217	595	782	4
evita-	258	178	283	217	595	782	4
ción	54	192	73	231	595	782	4
es	76	192	85	231	595	782	4
una	87	192	103	231	595	782	4
estrategia	106	192	148	231	595	782	4
común	151	192	181	231	595	782	4
entre	184	192	206	231	595	782	4
los	208	192	221	231	595	782	4
pacientes	224	192	265	231	595	782	4
que	268	192	283	231	595	782	4
sufren	54	206	81	245	595	782	4
dolor,	87	206	112	245	595	782	4
la	118	206	125	245	595	782	4
aplicación	131	206	176	245	595	782	4
de	181	206	192	245	595	782	4
esta	197	206	214	245	595	782	4
terapia	220	206	249	245	595	782	4
parece	255	206	283	245	595	782	4
muy	54	220	73	259	595	782	4
indicada.	77	220	117	259	595	782	4
De	120	220	133	259	595	782	4
hecho,	136	220	165	259	595	782	4
se	168	220	177	259	595	782	4
ha	180	220	190	259	595	782	4
comprobado	194	220	249	259	595	782	4
que	252	220	268	259	595	782	4
los	271	220	284	259	595	782	4
pacientes	54	234	95	273	595	782	4
que	97	234	113	273	595	782	4
aceptan	116	234	150	273	595	782	4
más	152	234	170	273	595	782	4
su	173	234	183	273	595	782	4
dolor	185	234	209	273	595	782	4
son	211	234	227	273	595	782	4
los	229	234	242	273	595	782	4
que	245	234	261	273	595	782	4
pun-	263	234	283	273	595	782	4
túan	54	248	73	287	595	782	4
más	79	248	96	287	595	782	4
bajo	102	248	121	287	595	782	4
en	127	248	137	287	595	782	4
intensidad	143	248	188	287	595	782	4
de	194	248	204	287	595	782	4
dolor,	210	248	236	287	595	782	4
presentan	241	248	283	287	595	782	4
menos	54	262	83	301	595	782	4
emociones	89	262	136	301	595	782	4
negativas	143	262	185	301	595	782	4
y	192	262	197	301	595	782	4
disfrutan	204	262	243	301	595	782	4
de	250	262	260	301	595	782	4
una	267	262	283	301	595	782	4
mayor	54	276	82	315	595	782	4
calidad	89	276	121	315	595	782	4
de	127	276	138	315	595	782	4
vida	144	276	163	315	595	782	4
(McCraken	170	276	220	315	595	782	4
y	227	276	233	315	595	782	4
Velleman,	239	276	283	315	595	782	4
2010).	54	290	82	329	595	782	4
Algunos	65	304	102	343	595	782	4
estudios	108	304	144	343	595	782	4
apuntan	150	304	185	343	595	782	4
la	191	304	199	343	595	782	4
efectividad	205	304	253	343	595	782	4
de	259	304	270	343	595	782	4
la	276	304	283	343	595	782	4
terapia	54	318	84	357	595	782	4
de	89	318	99	357	595	782	4
aceptación	104	318	151	357	595	782	4
y	156	318	162	357	595	782	4
compromiso	167	318	222	357	595	782	4
en	227	318	238	357	595	782	4
pacientes	243	318	284	357	595	782	4
con	54	332	70	371	595	782	4
dolor	73	332	96	371	595	782	4
crónico	99	332	132	371	595	782	4
(Luciano,	135	332	177	371	595	782	4
Visdómine,	180	332	230	371	595	782	4
Gutiérrez	233	332	275	371	595	782	4
y	278	332	283	371	595	782	4
Montesinos,	54	346	108	385	595	782	4
2001).	113	346	141	385	595	782	4
Con	146	346	165	385	595	782	4
todo,	170	346	192	385	595	782	4
la	197	346	205	385	595	782	4
evidencia	210	346	252	385	595	782	4
actual	257	346	284	385	595	782	4
todavía	54	360	86	399	595	782	4
es	89	360	98	399	595	782	4
escasa	101	360	129	399	595	782	4
para	132	360	151	399	595	782	4
afirmar	154	360	186	399	595	782	4
su	189	360	199	399	595	782	4
efectividad	202	360	250	399	595	782	4
en	253	360	264	399	595	782	4
este	266	360	284	399	595	782	4
campo.	54	374	86	413	595	782	4
Mindfulness	54	416	111	455	595	782	4
El	65	444	75	483	595	782	4
término	81	444	115	483	595	782	4
Mindfulness	121	444	176	483	595	782	4
suele	182	444	204	483	595	782	4
traducirse	210	444	253	483	595	782	4
como	259	444	283	483	595	782	4
atención	54	458	91	497	595	782	4
y	96	458	102	497	595	782	4
conciencia	107	458	154	497	595	782	4
plena.	160	458	186	497	595	782	4
La	192	458	203	497	595	782	4
filosofía	209	458	245	497	595	782	4
de	251	458	261	497	595	782	4
esta	266	458	283	497	595	782	4
terapia	54	472	84	511	595	782	4
se	88	472	97	511	595	782	4
basa	101	472	120	511	595	782	4
principalmente	124	472	190	511	595	782	4
en	194	472	204	511	595	782	4
vivir	208	472	229	511	595	782	4
el	232	472	240	511	595	782	4
presente,	244	472	284	511	595	782	4
en	54	486	64	525	595	782	4
estar	68	486	89	525	595	782	4
atento	92	486	119	525	595	782	4
a	123	486	128	525	595	782	4
lo	132	486	140	525	595	782	4
que	144	486	160	525	595	782	4
sucede	164	486	194	525	595	782	4
sin	197	486	210	525	595	782	4
juzgar,	214	486	244	525	595	782	4
ni	247	486	256	525	595	782	4
inter-	260	486	283	525	595	782	4
pretar.	54	500	82	539	595	782	4
En	85	500	98	539	595	782	4
otras	101	500	123	539	595	782	4
palabras,	126	500	166	539	595	782	4
se	169	500	178	539	595	782	4
fundamenta	182	500	234	539	595	782	4
en	238	500	248	539	595	782	4
aceptar	252	500	284	539	595	782	4
la	54	514	62	553	595	782	4
realidad	64	514	100	553	595	782	4
tal	102	514	113	553	595	782	4
como	115	514	140	553	595	782	4
es.	142	514	154	553	595	782	4
De	156	514	169	553	595	782	4
hecho,	172	514	201	553	595	782	4
en	203	514	213	553	595	782	4
algunas	216	514	249	553	595	782	4
ocasio-	252	514	283	553	595	782	4
nes	54	528	69	567	595	782	4
se	72	528	81	567	595	782	4
considera	84	528	126	567	595	782	4
como	130	528	154	567	595	782	4
una	157	528	173	567	595	782	4
técnica	177	528	208	567	595	782	4
de	211	528	221	567	595	782	4
otras	225	528	246	567	595	782	4
terapias	249	528	284	567	595	782	4
como	54	542	78	581	595	782	4
la	81	542	89	581	595	782	4
terapia	92	542	122	581	595	782	4
de	125	542	136	581	595	782	4
aceptación	139	542	186	581	595	782	4
y	189	542	194	581	595	782	4
compromiso.	197	542	255	581	595	782	4
Dentro	65	556	96	595	595	782	4
de	99	556	110	595	595	782	4
esta	113	556	131	595	595	782	4
filosofía,	134	556	174	595	595	782	4
una	177	556	193	595	595	782	4
de	197	556	207	595	595	782	4
las	211	556	223	595	595	782	4
técnicas	227	556	262	595	595	782	4
más	266	556	284	595	595	782	4
empleadas	54	570	100	609	595	782	4
es	104	570	113	609	595	782	4
la	117	570	125	609	595	782	4
meditación	128	570	177	609	595	782	4
o	181	570	186	609	595	782	4
la	190	570	198	609	595	782	4
atención	201	570	239	609	595	782	4
a	242	570	247	609	595	782	4
estímu-	251	570	284	609	595	782	4
los	54	584	67	623	595	782	4
internos	72	584	107	623	595	782	4
o	112	584	117	623	595	782	4
externos.	122	584	162	623	595	782	4
Puede	167	584	194	623	595	782	4
considerarse	199	584	254	623	595	782	4
como	259	584	284	623	595	782	4
una	54	598	70	637	595	782	4
técnica	73	598	104	637	595	782	4
de	107	598	117	637	595	782	4
focalización	120	598	174	637	595	782	4
de	177	598	188	637	595	782	4
la	191	598	198	637	595	782	4
atención.	202	598	242	637	595	782	4
La	65	612	77	651	595	782	4
aplicación	80	612	125	651	595	782	4
de	128	612	138	651	595	782	4
la	141	612	149	651	595	782	4
misma	152	612	181	651	595	782	4
en	184	612	195	651	595	782	4
pacientes	198	612	239	651	595	782	4
con	241	612	257	651	595	782	4
dolor	260	612	284	651	595	782	4
crónico	54	626	87	665	595	782	4
se	90	626	99	665	595	782	4
basa	102	626	122	665	595	782	4
en	125	626	135	665	595	782	4
la	139	626	147	665	595	782	4
idea	150	626	168	665	595	782	4
de	171	626	182	665	595	782	4
que	185	626	201	665	595	782	4
puede	204	626	230	665	595	782	4
ayudarles	233	626	275	665	595	782	4
a	279	626	283	665	595	782	4
aceptar	54	640	86	679	595	782	4
el	89	640	97	679	595	782	4
dolor	100	640	123	679	595	782	4
y	126	640	132	679	595	782	4
por	135	640	150	679	595	782	4
tanto	153	640	175	679	595	782	4
reducir	178	640	209	679	595	782	4
la	212	640	220	679	595	782	4
evitación,	224	640	267	679	595	782	4
y	270	640	275	679	595	782	4
a	279	640	284	679	595	782	4
tener	54	654	76	693	595	782	4
más	81	654	98	693	595	782	4
control	103	654	134	693	595	782	4
sobre	139	654	163	693	595	782	4
sus	167	654	181	693	595	782	4
procesos	186	654	224	693	595	782	4
atencionales	229	654	284	693	595	782	4
tan	54	668	67	707	595	782	4
ligados	73	668	104	707	595	782	4
a	110	668	115	707	595	782	4
la	120	668	128	707	595	782	4
percepción	133	668	181	707	595	782	4
del	187	668	200	707	595	782	4
dolor.	206	668	231	707	595	782	4
De	236	668	249	707	595	782	4
hecho,	254	668	283	707	595	782	4
cuando	54	682	86	721	595	782	4
se	89	682	99	721	595	782	4
evalúa	102	682	131	721	595	782	4
el	135	682	143	721	595	782	4
mindfulness	146	682	200	721	595	782	4
como	204	682	228	721	595	782	4
una	232	682	248	721	595	782	4
capaci-	252	682	283	721	595	782	4
Clínica	54	728	77	756	595	782	4
y	79	728	83	756	595	782	4
Salud	85	728	104	756	595	782	4
Vol.	54	738	67	766	595	782	4
22,	69	738	79	766	595	782	4
n.°	81	738	90	766	595	782	4
1,	93	738	99	766	595	782	4
2011	101	738	117	766	595	782	4
-	119	738	121	766	595	782	4
Págs.	124	738	141	766	595	782	4
41-50	143	738	162	766	595	782	4
dad	312	38	328	77	595	782	4
o	333	38	339	77	595	782	4
rasgo	345	38	368	77	595	782	4
de	374	38	384	77	595	782	4
personalidad	390	38	446	77	595	782	4
correlaciona	452	38	506	77	595	782	4
con	512	38	528	77	595	782	4
el	534	38	541	77	595	782	4
dolor.	312	52	337	91	595	782	4
Las	341	52	357	91	595	782	4
personas	360	52	398	91	595	782	4
que	402	52	418	91	595	782	4
puntúan	421	52	457	91	595	782	4
más	460	52	478	91	595	782	4
alto	481	52	498	91	595	782	4
en	501	52	512	91	595	782	4
mind-	515	52	541	91	595	782	4
fulness	312	66	343	105	595	782	4
sienten	347	66	379	105	595	782	4
menos	383	66	412	105	595	782	4
dolor,	416	66	442	105	595	782	4
presentan	446	66	488	105	595	782	4
una	493	66	509	105	595	782	4
mayor	513	66	541	105	595	782	4
calidad	312	80	344	119	595	782	4
de	346	80	357	119	595	782	4
vida	359	80	378	119	595	782	4
y	381	80	386	119	595	782	4
sufren	389	80	416	119	595	782	4
menos	419	80	448	119	595	782	4
emociones	450	80	497	119	595	782	4
negativas	500	80	541	119	595	782	4
(McCraken	312	94	362	133	595	782	4
y	365	94	370	133	595	782	4
Velleman,	373	94	418	133	595	782	4
2010).	421	94	449	133	595	782	4
Jon	323	108	338	147	595	782	4
Kabat-Zinn,	342	108	396	147	595	782	4
el	400	108	408	147	595	782	4
precursor	412	108	454	147	595	782	4
de	458	108	468	147	595	782	4
esta	472	108	489	147	595	782	4
técnica,	493	108	527	147	595	782	4
ya	531	108	541	147	595	782	4
en	312	122	322	161	595	782	4
1982	326	122	348	161	595	782	4
empezó	351	122	386	161	595	782	4
a	389	122	394	161	595	782	4
utilizarla	398	122	437	161	595	782	4
en	440	122	451	161	595	782	4
pacientes	454	122	495	161	595	782	4
con	499	122	515	161	595	782	4
dolor	518	122	541	161	595	782	4
crónico.	312	136	348	175	595	782	4
Todavía	350	136	385	175	595	782	4
son	388	136	403	175	595	782	4
escasos	406	136	439	175	595	782	4
los	441	136	454	175	595	782	4
meta-análisis	457	136	515	175	595	782	4
sobre	518	136	541	175	595	782	4
esta	312	150	329	189	595	782	4
terapia,	332	150	365	189	595	782	4
aunque	368	150	400	189	595	782	4
parecen	403	150	437	189	595	782	4
apuntar	440	150	473	189	595	782	4
hacia	476	150	499	189	595	782	4
la	502	150	510	189	595	782	4
efecti-	513	150	541	189	595	782	4
vidad	312	164	336	203	595	782	4
de	339	164	350	203	595	782	4
la	353	164	361	203	595	782	4
misma	364	164	393	203	595	782	4
(Grossman,	396	164	447	203	595	782	4
Niemann,	450	164	493	203	595	782	4
Schmidt	496	164	533	203	595	782	4
y	536	164	541	203	595	782	4
Walach,	312	178	347	217	595	782	4
2004).	350	178	379	217	595	782	4
Escritura	312	220	355	259	595	782	4
emocional	358	220	405	259	595	782	4
Una	323	248	341	287	595	782	4
nueva	348	248	374	287	595	782	4
técnica	381	248	412	287	595	782	4
que	418	248	434	287	595	782	4
se	441	248	450	287	595	782	4
está	456	248	473	287	595	782	4
empezando	480	248	530	287	595	782	4
a	537	248	541	287	595	782	4
emplear	312	262	347	301	595	782	4
dentro	352	262	380	301	595	782	4
del	384	262	398	301	595	782	4
campo	403	262	432	301	595	782	4
del	436	262	450	301	595	782	4
dolor	454	262	478	301	595	782	4
crónico	482	262	515	301	595	782	4
es	520	262	529	301	595	782	4
la	534	262	541	301	595	782	4
escritura	312	276	350	315	595	782	4
emocional.	353	276	401	315	595	782	4
Su	323	290	335	329	595	782	4
máximo	338	290	374	329	595	782	4
representate	378	290	431	329	595	782	4
es	434	290	443	329	595	782	4
Pennebaker.	447	290	500	329	595	782	4
En	504	290	516	329	595	782	4
1986	519	290	541	329	595	782	4
realizó	312	304	342	343	595	782	4
su	346	304	356	343	595	782	4
primer	361	304	390	343	595	782	4
estudio	395	304	426	343	595	782	4
donde	431	304	458	343	595	782	4
demostró	463	304	503	343	595	782	4
que	508	304	524	343	595	782	4
los	529	304	541	343	595	782	4
sujetos	312	318	342	357	595	782	4
que	346	318	362	357	595	782	4
describían	365	318	410	357	595	782	4
su	414	318	423	357	595	782	4
trauma	427	318	457	357	595	782	4
(tanto	461	318	486	357	595	782	4
el	490	318	498	357	595	782	4
aconteci-	501	318	541	357	595	782	4
miento	312	332	342	371	595	782	4
como	346	332	371	371	595	782	4
las	374	332	387	371	595	782	4
emociones	390	332	437	371	595	782	4
experimentadas)	441	332	514	371	595	782	4
nece-	518	332	541	371	595	782	4
sitaban	312	346	343	385	595	782	4
acudir	349	346	376	385	595	782	4
en	382	346	393	385	595	782	4
menor	399	346	427	385	595	782	4
medida	433	346	465	385	595	782	4
a	471	346	476	385	595	782	4
las	482	346	494	385	595	782	4
consultas	500	346	541	385	595	782	4
médicas	312	360	348	399	595	782	4
que	351	360	367	399	595	782	4
un	371	360	382	399	595	782	4
grupo	385	360	411	399	595	782	4
control.	414	360	448	399	595	782	4
A	451	360	459	399	595	782	4
esta	462	360	479	399	595	782	4
investigación	483	360	541	399	595	782	4
le	312	374	320	413	595	782	4
han	323	374	339	413	595	782	4
seguido	342	374	376	413	595	782	4
muchas	380	374	413	413	595	782	4
otras	416	374	438	413	595	782	4
y	441	374	446	413	595	782	4
parece	450	374	478	413	595	782	4
que,	482	374	500	413	595	782	4
en	503	374	514	413	595	782	4
gene-	517	374	541	413	595	782	4
ral,	312	388	326	427	595	782	4
se	329	388	338	427	595	782	4
demuestra	341	388	387	427	595	782	4
su	390	388	399	427	595	782	4
efectividad	402	388	451	427	595	782	4
(Frattaroli,	454	388	502	427	595	782	4
2006).	505	388	533	427	595	782	4
En	323	402	335	441	595	782	4
el	339	402	347	441	595	782	4
campo	351	402	381	441	595	782	4
del	385	402	398	441	595	782	4
dolor	402	402	426	441	595	782	4
ha	430	402	440	441	595	782	4
entrado	444	402	477	441	595	782	4
más	481	402	499	441	595	782	4
reciente-	503	402	541	441	595	782	4
mente	312	416	339	455	595	782	4
(Broderick,	345	416	395	455	595	782	4
Doerte,	402	416	435	455	595	782	4
Junghaenel,	441	416	493	455	595	782	4
Joseph	500	416	530	455	595	782	4
y	536	416	541	455	595	782	4
Schwartz,	312	430	357	469	595	782	4
2005;	365	430	391	469	595	782	4
Gillis,	398	430	427	469	595	782	4
2002;	434	430	460	469	595	782	4
Gillis,	468	430	496	469	595	782	4
Lumley,	504	430	541	469	595	782	4
Mosley-Williams,	312	444	391	483	595	782	4
Leisen	394	444	424	483	595	782	4
y	427	444	433	483	595	782	4
Roehrs,	436	444	470	483	595	782	4
2006;	473	444	498	483	595	782	4
Junghae-	502	444	541	483	595	782	4
nel,	312	458	328	497	595	782	4
Schwartz	332	458	373	497	595	782	4
y	376	458	382	497	595	782	4
Broderick,	386	458	432	497	595	782	4
2008)	436	458	462	497	595	782	4
mostrando	466	458	512	497	595	782	4
igual-	516	458	541	497	595	782	4
mente	312	472	339	511	595	782	4
efectos	342	472	373	511	595	782	4
positivos.	376	472	418	511	595	782	4
Las	323	486	339	525	595	782	4
vías	345	486	362	525	595	782	4
por	368	486	382	525	595	782	4
las	388	486	400	525	595	782	4
cuáles	406	486	433	525	595	782	4
la	439	486	447	525	595	782	4
escritura	452	486	490	525	595	782	4
emocional	496	486	541	525	595	782	4
puede	312	500	338	539	595	782	4
convertirse	342	500	391	539	595	782	4
en	394	500	405	539	595	782	4
efectos	409	500	440	539	595	782	4
saludables	444	500	489	539	595	782	4
pueden	493	500	525	539	595	782	4
ser	529	500	541	539	595	782	4
varias.	312	514	341	553	595	782	4
Se	346	514	357	553	595	782	4
hipotetiza	361	514	405	553	595	782	4
que	409	514	425	553	595	782	4
la	430	514	438	553	595	782	4
escritura	443	514	481	553	595	782	4
puede	485	514	512	553	595	782	4
servir	516	514	541	553	595	782	4
para:	312	528	334	567	595	782	4
organizar	337	528	378	567	595	782	4
y	381	528	386	567	595	782	4
dar	389	528	403	567	595	782	4
sentido	406	528	438	567	595	782	4
a	440	528	445	567	595	782	4
la	448	528	456	567	595	782	4
experiencia;	459	528	512	567	595	782	4
facili-	515	528	541	567	595	782	4
tar	312	542	323	581	595	782	4
la	326	542	334	581	595	782	4
comunicación	337	542	399	581	595	782	4
con	402	542	418	581	595	782	4
el	421	542	429	581	595	782	4
entorno	432	542	466	581	595	782	4
social,	469	542	497	581	595	782	4
constituir	500	542	541	581	595	782	4
una	312	556	328	595	595	782	4
especie	332	556	365	595	595	782	4
de	370	556	380	595	595	782	4
“exposición”	385	556	442	595	595	782	4
a	447	556	452	595	595	782	4
los	456	556	469	595	595	782	4
hechos	474	556	505	595	595	782	4
y	509	556	515	595	595	782	4
a	520	556	524	595	595	782	4
las	529	556	541	595	595	782	4
emociones,…	312	570	373	609	595	782	4
Probablemente	376	570	442	609	595	782	4
el	446	570	454	609	595	782	4
mecanismo	457	570	507	609	595	782	4
media-	511	570	541	609	595	782	4
dor	312	584	326	623	595	782	4
no	329	584	340	623	595	782	4
sea	343	584	357	623	595	782	4
único	360	584	385	623	595	782	4
sino	388	584	406	623	595	782	4
que	409	584	425	623	595	782	4
los	428	584	441	623	595	782	4
efectos	444	584	475	623	595	782	4
vengan	478	584	510	623	595	782	4
modu-	513	584	541	623	595	782	4
lados	312	598	335	637	595	782	4
por	338	598	353	637	595	782	4
una	356	598	372	637	595	782	4
interacción	375	598	424	637	595	782	4
de	427	598	437	637	595	782	4
los	440	598	453	637	595	782	4
mismos.	456	598	493	637	595	782	4
Terapia	312	640	346	679	595	782	4
cognitivo-conductual	349	640	445	679	595	782	4
Dentro	323	668	354	707	595	782	4
de	357	668	368	707	595	782	4
las	372	668	384	707	595	782	4
terapias	388	668	422	707	595	782	4
psicológicas	426	668	480	707	595	782	4
para	484	668	503	707	595	782	4
el	507	668	514	707	595	782	4
dolor	518	668	541	707	595	782	4
crónico,	312	682	348	721	595	782	4
las	351	682	363	721	595	782	4
técnicas	366	682	402	721	595	782	4
cognitivo-conductuales	405	682	508	721	595	782	4
son	511	682	526	721	595	782	4
las	529	682	541	721	595	782	4
Copyright	335	728	367	756	595	782	4
2011	369	728	385	756	595	782	4
by	387	728	395	756	595	782	4
the	398	728	407	756	595	782	4
Colegio	410	728	435	756	595	782	4
Oficial	437	728	459	756	595	782	4
de	462	728	469	756	595	782	4
Psicólogos	471	728	506	756	595	782	4
de	508	728	516	756	595	782	4
Madrid	518	728	541	756	595	782	4
ISSN:	382	738	402	766	595	782	4
1130-5274	404	738	438	766	595	782	4
-	441	738	443	766	595	782	4
DOI:	446	738	462	766	595	782	4
10.5093/cl2011v22n1a3	464	738	541	766	595	782	4
J	185	16	188	44	595	782	5
ENNY	188	21	205	42	595	782	5
M	207	16	214	44	595	782	5
OIX	214	21	225	42	595	782	5
,	225	16	227	44	595	782	5
M.ª	229	16	240	44	595	782	5
I	242	16	245	44	595	782	5
SABEL	245	21	264	42	595	782	5
C	266	16	271	44	595	782	5
ASADO	271	21	292	42	595	782	5
Y	294	21	298	42	595	782	5
C	300	16	306	44	595	782	5
OAUTORES	306	21	337	42	595	782	5
DEL	340	21	351	42	595	782	5
M	353	16	360	44	595	782	5
ANUAL	360	21	381	42	595	782	5
DEL	383	21	395	42	595	782	5
D	397	16	403	44	595	782	5
OLOR	403	21	419	42	595	782	5
más	54	38	72	77	595	782	5
empleadas	78	38	125	77	595	782	5
y	132	38	137	77	595	782	5
han	144	38	160	77	595	782	5
demostrado	167	38	218	77	595	782	5
ser	225	38	238	77	595	782	5
efectivas	244	38	283	77	595	782	5
(Eccleston,	54	52	105	91	595	782	5
Williams,	112	52	156	91	595	782	5
y	163	52	169	91	595	782	5
Morley,	176	52	212	91	595	782	5
2009;	219	52	245	91	595	782	5
Lunde,	252	52	284	91	595	782	5
Nordhus	54	66	92	105	595	782	5
y	98	66	103	105	595	782	5
Pallesen,	109	66	149	105	595	782	5
2009;	155	66	180	105	595	782	5
Morley,	186	66	220	105	595	782	5
Eccleston,	226	66	272	105	595	782	5
y	278	66	284	105	595	782	5
Williams,	54	80	97	119	595	782	5
1999).	100	80	128	119	595	782	5
En	131	80	143	119	595	782	5
general,	147	80	182	119	595	782	5
los	185	80	198	119	595	782	5
estudios	201	80	237	119	595	782	5
sobre	240	80	264	119	595	782	5
téc-	267	80	283	119	595	782	5
nicas	54	94	76	133	595	782	5
cognitivo-conductuales	79	94	182	133	595	782	5
comparan	184	94	227	133	595	782	5
la	230	94	238	133	595	782	5
evolución	240	94	283	133	595	782	5
de	54	108	64	147	595	782	5
un	68	108	79	147	595	782	5
grupo	82	108	108	147	595	782	5
de	111	108	121	147	595	782	5
pacientes	125	108	166	147	595	782	5
tratados	169	108	204	147	595	782	5
con	207	108	223	147	595	782	5
esas	226	108	245	147	595	782	5
técnicas	248	108	284	147	595	782	5
y	54	122	59	161	595	782	5
tratamientos	64	122	119	161	595	782	5
médicos	123	122	160	161	595	782	5
habituales,	165	122	212	161	595	782	5
con	217	122	233	161	595	782	5
la	238	122	246	161	595	782	5
de	251	122	261	161	595	782	5
otro	266	122	283	161	595	782	5
grupo	54	136	80	175	595	782	5
de	87	136	97	175	595	782	5
pacientes	104	136	146	175	595	782	5
tratado	153	136	184	175	595	782	5
exclusivamente	191	136	260	175	595	782	5
con	267	136	284	175	595	782	5
dichas	54	150	82	189	595	782	5
terapias	85	150	119	189	595	782	5
médicas.	122	150	161	189	595	782	5
Por	164	150	179	189	595	782	5
tanto,	182	150	207	189	595	782	5
los	210	150	223	189	595	782	5
resultados	226	150	270	189	595	782	5
de	273	150	284	189	595	782	5
esos	54	164	73	203	595	782	5
estudios	77	164	113	203	595	782	5
reflejan	118	164	152	203	595	782	5
el	156	164	164	203	595	782	5
efecto	169	164	195	203	595	782	5
adicional	200	164	240	203	595	782	5
que	245	164	261	203	595	782	5
esas	265	164	284	203	595	782	5
técnicas	54	178	89	217	595	782	5
obtienen	92	178	130	217	595	782	5
como	133	178	157	217	595	782	5
coadyuvante	160	178	215	217	595	782	5
de	218	178	229	217	595	782	5
los	231	178	244	217	595	782	5
procedi-	247	178	283	217	595	782	5
mientos	54	192	89	231	595	782	5
médicos.	93	192	132	231	595	782	5
Los	137	192	153	231	595	782	5
pacientes	158	192	199	231	595	782	5
tratados	203	192	238	231	595	782	5
conjunta-	242	192	284	231	595	782	5
mente	54	206	81	245	595	782	5
con	86	206	101	245	595	782	5
ambas	106	206	134	245	595	782	5
técnicas	139	206	174	245	595	782	5
(médica	179	206	215	245	595	782	5
y	219	206	225	245	595	782	5
psicológica)	230	206	284	245	595	782	5
muestran	54	220	94	259	595	782	5
una	97	220	113	259	595	782	5
mayor	116	220	144	259	595	782	5
reducción	147	220	190	259	595	782	5
del	193	220	206	259	595	782	5
dolor,	209	220	235	259	595	782	5
de	238	220	248	259	595	782	5
la	251	220	259	259	595	782	5
inca-	262	220	284	259	595	782	5
pacidad	54	234	88	273	595	782	5
y	92	234	97	273	595	782	5
de	101	234	111	273	595	782	5
los	114	234	127	273	595	782	5
estados	131	234	163	273	595	782	5
de	167	234	177	273	595	782	5
ánimo	180	234	208	273	595	782	5
negativos.	211	234	256	273	595	782	5
En	260	234	272	273	595	782	5
la	276	234	284	273	595	782	5
mayoría	54	248	90	287	595	782	5
de	93	248	104	287	595	782	5
los	107	248	120	287	595	782	5
estudios,	124	248	162	287	595	782	5
aunque	166	248	198	287	595	782	5
el	201	248	209	287	595	782	5
efecto	213	248	240	287	595	782	5
adicional	243	248	283	287	595	782	5
que	54	262	70	301	595	782	5
supone	73	262	104	301	595	782	5
la	106	262	114	301	595	782	5
adición	117	262	150	301	595	782	5
de	152	262	163	301	595	782	5
las	166	262	178	301	595	782	5
técnicas	181	262	216	301	595	782	5
cognitivo-con-	219	262	283	301	595	782	5
ductuales	54	276	95	315	595	782	5
es	99	276	108	315	595	782	5
positivo,	112	276	150	315	595	782	5
su	154	276	164	315	595	782	5
magnitud	168	276	209	315	595	782	5
es	213	276	222	315	595	782	5
pequeña.	226	276	265	315	595	782	5
Sin	269	276	284	315	595	782	5
embargo,	54	290	95	329	595	782	5
recientemente	98	290	160	329	595	782	5
se	164	290	173	329	595	782	5
ha	176	290	187	329	595	782	5
publicado	190	290	234	329	595	782	5
un	237	290	248	329	595	782	5
estudio	252	290	283	329	595	782	5
en	54	304	64	343	595	782	5
la	68	304	76	343	595	782	5
prestigiosa	80	304	128	343	595	782	5
revista	132	304	161	343	595	782	5
The	165	304	182	343	595	782	5
Lancet,	186	304	219	343	595	782	5
realizado	223	304	264	343	595	782	5
con	268	304	284	343	595	782	5
una	54	318	70	357	595	782	5
muestra	75	318	109	357	595	782	5
de	114	318	125	357	595	782	5
710	129	318	146	357	595	782	5
pacientes	151	318	192	357	595	782	5
aquejados	196	318	240	357	595	782	5
de	245	318	255	357	595	782	5
dolor	260	318	283	357	595	782	5
lumbar	54	332	85	371	595	782	5
subagudo	88	332	130	371	595	782	5
y	133	332	138	371	595	782	5
crónico,	141	332	177	371	595	782	5
en	180	332	190	371	595	782	5
el	193	332	201	371	595	782	5
que	204	332	220	371	595	782	5
se	223	332	232	371	595	782	5
han	235	332	251	371	595	782	5
encon-	254	332	283	371	595	782	5
trado	54	346	76	385	595	782	5
una	80	346	96	385	595	782	5
elevada	99	346	133	385	595	782	5
magnitud	136	346	178	385	595	782	5
del	181	346	194	385	595	782	5
efecto	198	346	225	385	595	782	5
(Lamb	228	346	257	385	595	782	5
et	261	347	269	384	595	782	5
al,	272	347	283	384	595	782	5
2010).	54	360	82	399	595	782	5
Y	86	360	94	399	595	782	5
no	97	360	108	399	595	782	5
sólo	112	360	130	399	595	782	5
se	134	360	144	399	595	782	5
ha	147	360	158	399	595	782	5
demostrado	162	360	213	399	595	782	5
así	217	360	229	399	595	782	5
su	233	360	243	399	595	782	5
efectivi-	247	360	283	399	595	782	5
dad,	54	374	72	413	595	782	5
sino	77	374	95	413	595	782	5
también	99	374	135	413	595	782	5
su	139	374	149	413	595	782	5
coste-efectividad.	153	374	231	413	595	782	5
Esperemos	235	374	283	413	595	782	5
que	54	388	70	427	595	782	5
estos	73	388	95	427	595	782	5
datos	99	388	122	427	595	782	5
tan	125	388	139	427	595	782	5
alentadores	142	388	192	427	595	782	5
impulsen	195	388	236	427	595	782	5
la	239	388	247	427	595	782	5
realiza-	251	388	283	427	595	782	5
ción	54	402	73	441	595	782	5
de	75	402	86	441	595	782	5
investigaciones	89	402	156	441	595	782	5
dirigidas	159	402	198	441	595	782	5
a	200	402	205	441	595	782	5
optimizar	208	402	250	441	595	782	5
los	253	402	266	441	595	782	5
tra-	268	402	283	441	595	782	5
tamientos	54	416	97	455	595	782	5
cognitivo-conductuales.	100	416	205	455	595	782	5
Protocolo	54	458	99	496	595	782	5
de	102	458	113	496	595	782	5
intervención	116	458	175	496	595	782	5
cognitivo	178	458	220	496	595	782	5
conductual	223	458	275	496	595	782	5
Hasta	65	486	90	525	595	782	5
el	95	486	103	525	595	782	5
momento,	107	486	152	525	595	782	5
en	156	486	167	525	595	782	5
España	171	486	203	525	595	782	5
se	208	486	217	525	595	782	5
carecía	222	486	253	525	595	782	5
de	257	486	268	525	595	782	5
un	272	486	283	525	595	782	5
protocolo	54	500	96	539	595	782	5
sistematizado	100	500	160	539	595	782	5
para	164	500	183	539	595	782	5
aplicar	187	500	217	539	595	782	5
el	221	500	229	539	595	782	5
tratamiento	233	500	284	539	595	782	5
cognitivo-conductual	54	514	147	553	595	782	5
para	151	514	169	553	595	782	5
el	173	514	181	553	595	782	5
dolor	184	514	207	553	595	782	5
crónico,	210	514	246	553	595	782	5
por	249	514	264	553	595	782	5
ello	267	514	283	553	595	782	5
nuestro	54	528	86	567	595	782	5
objetivo	89	528	125	567	595	782	5
consistió	128	528	168	567	595	782	5
en	171	528	181	567	595	782	5
diseñarlo.	184	528	227	567	595	782	5
En	230	528	243	567	595	782	5
el	246	528	254	567	595	782	5
proto-	257	528	283	567	595	782	5
colo	54	542	73	581	595	782	5
se	77	542	86	581	595	782	5
describen	90	542	132	581	595	782	5
10	136	542	147	581	595	782	5
sesiones	151	542	188	581	595	782	5
grupales	192	542	229	581	595	782	5
(planteadas	233	542	283	581	595	782	5
para	54	556	73	595	595	782	5
aplicar	75	556	105	595	595	782	5
en	107	556	118	595	595	782	5
grupos	120	556	150	595	595	782	5
de	153	556	163	595	595	782	5
8-10	165	556	185	595	595	782	5
personas)	188	556	230	595	595	782	5
y	232	556	238	595	595	782	5
dos	240	556	255	595	595	782	5
sesio-	258	556	283	595	595	782	5
nes	54	570	69	609	595	782	5
individuales.	72	570	128	609	595	782	5
La	132	570	143	609	595	782	5
duración	146	570	185	609	595	782	5
de	188	570	199	609	595	782	5
las	202	570	214	609	595	782	5
sesiones	217	570	254	609	595	782	5
puede	257	570	283	609	595	782	5
oscilar	54	584	83	623	595	782	5
entre	87	584	109	623	595	782	5
una	113	584	129	623	595	782	5
hora	132	584	152	623	595	782	5
y	156	584	161	623	595	782	5
media,	165	584	195	623	595	782	5
y	199	584	204	623	595	782	5
dos.	208	584	226	623	595	782	5
Cada	230	584	252	623	595	782	5
sesión	256	584	284	623	595	782	5
consiste	54	598	89	637	595	782	5
en	93	598	103	637	595	782	5
tres	107	598	123	637	595	782	5
partes	127	598	153	637	595	782	5
diferenciadas.	157	598	218	637	595	782	5
En	222	598	234	637	595	782	5
la	238	598	246	637	595	782	5
primera	249	598	284	637	595	782	5
se	54	612	63	651	595	782	5
comentan	66	612	109	651	595	782	5
las	111	612	124	651	595	782	5
tareas	126	612	152	651	595	782	5
realizadas	155	612	199	651	595	782	5
en	202	612	212	651	595	782	5
casa,	215	612	236	651	595	782	5
para	239	612	258	651	595	782	5
com-	261	612	283	651	595	782	5
probar	54	626	83	665	595	782	5
hasta	86	626	108	665	595	782	5
que	111	626	127	665	595	782	5
punto	130	626	155	665	595	782	5
se	158	626	167	665	595	782	5
han	171	626	186	665	595	782	5
entendido	189	626	233	665	595	782	5
las	236	626	248	665	595	782	5
estrate-	251	626	283	665	595	782	5
gias	54	640	72	679	595	782	5
explicadas	75	640	122	679	595	782	5
en	126	640	136	679	595	782	5
la	140	640	148	679	595	782	5
sesión	152	640	179	679	595	782	5
anterior	183	640	218	679	595	782	5
y	221	640	227	679	595	782	5
para	231	640	250	679	595	782	5
aclarar	254	640	284	679	595	782	5
todas	54	654	77	693	595	782	5
las	81	654	93	693	595	782	5
dudas	97	654	122	693	595	782	5
que	126	654	142	693	595	782	5
han	146	654	162	693	595	782	5
podido	165	654	196	693	595	782	5
ir	200	654	206	693	595	782	5
surgiendo.	210	654	256	693	595	782	5
En	260	654	272	693	595	782	5
la	276	654	283	693	595	782	5
segunda	54	668	90	707	595	782	5
parte	95	668	117	707	595	782	5
se	122	668	131	707	595	782	5
explica	136	668	167	707	595	782	5
la	172	668	180	707	595	782	5
temática	185	668	222	707	595	782	5
de	227	668	238	707	595	782	5
la	243	668	251	707	595	782	5
propia	255	668	284	707	595	782	5
sesión,	54	682	84	721	595	782	5
siempre	87	682	122	721	595	782	5
a	124	682	129	721	595	782	5
través	132	682	158	721	595	782	5
de	161	682	171	721	595	782	5
una	174	682	190	721	595	782	5
parte	193	682	215	721	595	782	5
teórica	217	682	247	721	595	782	5
seguida	250	682	284	721	595	782	5
Copyright	54	728	86	756	595	782	5
2011	89	728	104	756	595	782	5
by	106	728	114	756	595	782	5
the	117	728	126	756	595	782	5
Colegio	129	728	154	756	595	782	5
Oficial	156	728	178	756	595	782	5
de	181	728	188	756	595	782	5
Psicólogos	190	728	225	756	595	782	5
de	227	728	235	756	595	782	5
Madrid	237	728	260	756	595	782	5
ISSN:	54	738	73	766	595	782	5
1130-5274	76	738	110	766	595	782	5
-	112	738	115	766	595	782	5
DOI:	117	738	133	766	595	782	5
10.5093/cl2011v22n1a3	136	738	213	766	595	782	5
45	529	6	541	47	595	782	5
de	312	38	322	77	595	782	5
diferentes	327	38	371	77	595	782	5
ejercicios	376	38	418	77	595	782	5
prácticos.	423	38	466	77	595	782	5
Para	471	38	491	77	595	782	5
acabar,	496	38	527	77	595	782	5
se	532	38	541	77	595	782	5
proponen	312	52	353	91	595	782	5
las	359	52	371	91	595	782	5
tareas	377	52	402	91	595	782	5
que	408	52	424	91	595	782	5
deben	429	52	456	91	595	782	5
llevar	461	52	486	91	595	782	5
a	492	52	497	91	595	782	5
cabo	502	52	523	91	595	782	5
los	529	52	541	91	595	782	5
pacientes	312	66	353	105	595	782	5
hasta	356	66	379	105	595	782	5
la	382	66	390	105	595	782	5
siguiente	394	66	434	105	595	782	5
sesión	437	66	465	105	595	782	5
para	468	66	487	105	595	782	5
practicar	491	66	529	105	595	782	5
lo	533	66	541	105	595	782	5
aprendido.	312	80	359	119	595	782	5
Respecto	323	94	363	133	595	782	5
a	367	94	372	133	595	782	5
las	376	94	388	133	595	782	5
dos	392	94	407	133	595	782	5
sesiones	412	94	448	133	595	782	5
individuales,	452	94	507	133	595	782	5
una	511	94	527	133	595	782	5
de	531	94	541	133	595	782	5
ellas	312	108	332	147	595	782	5
se	334	108	343	147	595	782	5
realiza	345	108	374	147	595	782	5
a	376	108	381	147	595	782	5
la	383	108	391	147	595	782	5
mitad	393	108	418	147	595	782	5
del	420	108	433	147	595	782	5
tratamiento	436	108	485	147	595	782	5
aproximada-	487	108	541	147	595	782	5
mente	312	122	338	161	595	782	5
y	341	122	346	161	595	782	5
la	349	122	357	161	595	782	5
segunda	359	122	395	161	595	782	5
al	397	122	405	161	595	782	5
finalizar	408	122	443	161	595	782	5
el	446	122	454	161	595	782	5
mismo.	456	122	488	161	595	782	5
Estas	491	122	514	161	595	782	5
sesio-	516	122	541	161	595	782	5
nes	312	136	326	175	595	782	5
pretenden	329	136	372	175	595	782	5
comprobar	375	136	422	175	595	782	5
más	425	136	442	175	595	782	5
de	445	136	456	175	595	782	5
cerca	459	136	481	175	595	782	5
si	484	136	492	175	595	782	5
el	495	136	503	175	595	782	5
paciente	506	136	541	175	595	782	5
va	312	150	322	189	595	782	5
adquiriendo	324	150	376	189	595	782	5
los	378	150	390	189	595	782	5
conocimientos	393	150	455	189	595	782	5
y	458	150	463	189	595	782	5
las	465	150	477	189	595	782	5
técnicas	479	150	514	189	595	782	5
expli-	516	150	541	189	595	782	5
cadas,	312	164	338	203	595	782	5
y	341	164	347	203	595	782	5
tratar	350	164	372	203	595	782	5
cuestiones	375	164	420	203	595	782	5
particulares	423	164	473	203	595	782	5
que	476	164	492	203	595	782	5
el	495	164	503	203	595	782	5
paciente	506	164	541	203	595	782	5
no	312	178	323	217	595	782	5
haya	326	178	346	217	595	782	5
expuesto	349	178	387	217	595	782	5
en	390	178	400	217	595	782	5
las	403	178	415	217	595	782	5
sesiones	418	178	454	217	595	782	5
conjuntas.	456	178	500	217	595	782	5
A	323	192	331	231	595	782	5
continuación	333	192	390	231	595	782	5
de	393	192	403	231	595	782	5
forma	406	192	432	231	595	782	5
abreviada	435	192	477	231	595	782	5
se	480	192	489	231	595	782	5
detallan	492	192	527	231	595	782	5
las	529	192	541	231	595	782	5
diferentes	312	206	355	245	595	782	5
técnicas	360	206	395	245	595	782	5
de	400	206	411	245	595	782	5
las	416	206	428	245	595	782	5
que	433	206	449	245	595	782	5
consta	454	206	482	245	595	782	5
el	487	206	494	245	595	782	5
protocolo	499	206	541	245	595	782	5
cognitivo-conductual.	312	220	408	259	595	782	5
Técnicas	312	262	352	301	595	782	5
dentro	355	262	384	301	595	782	5
de	387	262	397	301	595	782	5
la	400	262	408	301	595	782	5
terapia	411	262	443	301	595	782	5
cognitivo-conductual	445	262	541	301	595	782	5
1.	312	291	320	328	595	782	5
Introducción	323	291	379	328	595	782	5
a	383	291	388	328	595	782	5
la	391	291	400	328	595	782	5
terapia	403	291	434	328	595	782	5
cognitivo-conductual	437	291	531	328	595	782	5
Es	323	318	334	357	595	782	5
fundamental	337	318	392	357	595	782	5
que	395	318	411	357	595	782	5
los	414	318	427	357	595	782	5
pacientes	430	318	471	357	595	782	5
comprendan	474	318	528	357	595	782	5
en	531	318	541	357	595	782	5
qué	312	332	328	371	595	782	5
consiste	334	332	369	371	595	782	5
la	375	332	383	371	595	782	5
terapia	389	332	419	371	595	782	5
y	425	332	431	371	595	782	5
qué	437	332	452	371	595	782	5
beneficios	458	332	504	371	595	782	5
pueden	510	332	541	371	595	782	5
alcanzar.	312	346	351	385	595	782	5
Es	354	346	365	385	595	782	5
usual	369	346	392	385	595	782	5
que	395	346	411	385	595	782	5
las	415	346	427	385	595	782	5
personas	430	346	469	385	595	782	5
que	472	346	488	385	595	782	5
son	492	346	507	385	595	782	5
deriva-	510	346	541	385	595	782	5
das	312	360	326	399	595	782	5
a	329	360	334	399	595	782	5
tratamientos	336	360	390	399	595	782	5
psicológicos	393	360	448	399	595	782	5
crean	450	360	474	399	595	782	5
que	476	360	492	399	595	782	5
lo	495	360	503	399	595	782	5
son	505	360	521	399	595	782	5
por-	523	360	541	399	595	782	5
que	312	374	328	413	595	782	5
se	331	374	341	413	595	782	5
considera	344	374	386	413	595	782	5
que	390	374	406	413	595	782	5
su	409	374	419	413	595	782	5
estado	423	374	451	413	595	782	5
psicológico	455	374	505	413	595	782	5
ha	509	374	519	413	595	782	5
sido	523	374	541	413	595	782	5
la	312	388	320	427	595	782	5
causa	322	388	347	427	595	782	5
de	349	388	360	427	595	782	5
su	362	388	372	427	595	782	5
dolor.	375	388	400	427	595	782	5
En	403	388	415	427	595	782	5
esta	418	388	435	427	595	782	5
sesión,	437	388	468	427	595	782	5
se	470	388	479	427	595	782	5
les	482	388	494	427	595	782	5
aclara	497	388	523	427	595	782	5
que	526	388	541	427	595	782	5
suele	312	402	334	441	595	782	5
ser	337	402	350	441	595	782	5
su	353	402	363	441	595	782	5
dolor	366	402	389	441	595	782	5
el	392	402	400	441	595	782	5
que	402	402	418	441	595	782	5
origina	421	402	452	441	595	782	5
el	455	402	463	441	595	782	5
malestar	466	402	503	441	595	782	5
anímico	506	402	541	441	595	782	5
y	312	416	317	455	595	782	5
que	322	416	338	455	595	782	5
estas	342	416	364	455	595	782	5
emociones	368	416	415	455	595	782	5
pueden	420	416	452	455	595	782	5
aumentar	456	416	497	455	595	782	5
su	502	416	512	455	595	782	5
dolor.	516	416	541	455	595	782	5
Para	312	430	331	469	595	782	5
ello	334	430	350	469	595	782	5
se	353	430	362	469	595	782	5
les	364	430	377	469	595	782	5
enseña	379	430	409	469	595	782	5
a	411	430	416	469	595	782	5
nivel	419	430	441	469	595	782	5
metafórico	443	430	491	469	595	782	5
la	493	430	501	469	595	782	5
teoría	504	430	529	469	595	782	5
de	531	430	542	469	595	782	5
la	312	444	320	483	595	782	5
puerta.	325	444	355	483	595	782	5
Esto	360	444	379	483	595	782	5
es,	384	444	396	483	595	782	5
se	401	444	410	483	595	782	5
les	415	444	428	483	595	782	5
explica	433	444	464	483	595	782	5
que	469	444	485	483	595	782	5
existe	490	444	516	483	595	782	5
“una	521	444	541	483	595	782	5
puerta”	312	458	344	497	595	782	5
que	347	458	363	497	595	782	5
puede	366	458	392	497	595	782	5
estar	394	458	415	497	595	782	5
abierta	418	458	448	497	595	782	5
o	451	458	456	497	595	782	5
cerrada	459	458	491	497	595	782	5
y	494	458	499	497	595	782	5
por	502	458	517	497	595	782	5
tanto	520	458	542	497	595	782	5
dejar	312	472	334	511	595	782	5
pasar	337	472	360	511	595	782	5
o	364	472	369	511	595	782	5
no	373	472	384	511	595	782	5
su	387	472	397	511	595	782	5
dolor.	400	472	426	511	595	782	5
A	429	472	437	511	595	782	5
continuación	439	472	496	511	595	782	5
se	500	472	509	511	595	782	5
realiza	512	472	541	511	595	782	5
un	312	486	323	525	595	782	5
ejercicio	326	486	364	525	595	782	5
en	366	486	377	525	595	782	5
el	380	486	388	525	595	782	5
que	390	486	406	525	595	782	5
los	409	486	422	525	595	782	5
pacientes	425	486	466	525	595	782	5
deben	469	486	495	525	595	782	5
indicar	498	486	528	525	595	782	5
en	531	486	542	525	595	782	5
su	312	500	322	539	595	782	5
caso	326	500	345	539	595	782	5
qué	350	500	365	539	595	782	5
emociones,	370	500	419	539	595	782	5
conductas	424	500	468	539	595	782	5
o	472	500	477	539	595	782	5
pensamientos	482	500	541	539	595	782	5
abren	312	514	336	553	595	782	5
o	339	514	345	553	595	782	5
cierran	348	514	378	553	595	782	5
la	381	514	389	553	595	782	5
puerta.	392	514	423	553	595	782	5
Una	323	528	341	567	595	782	5
vez	344	528	360	567	595	782	5
comprendida	363	528	420	567	595	782	5
la	423	528	431	567	595	782	5
relación	434	528	470	567	595	782	5
entre	473	528	495	567	595	782	5
los	498	528	510	567	595	782	5
aspec-	513	528	541	567	595	782	5
tos	312	542	325	581	595	782	5
psicológicos	327	542	382	581	595	782	5
y	385	542	390	581	595	782	5
el	393	542	401	581	595	782	5
dolor,	403	542	429	581	595	782	5
se	431	542	441	581	595	782	5
les	443	542	455	581	595	782	5
explica	458	542	490	581	595	782	5
que	492	542	508	581	595	782	5
la	511	542	519	581	595	782	5
tera-	521	542	541	581	595	782	5
pia	312	556	325	595	595	782	5
va	329	556	340	595	595	782	5
a	344	556	349	595	595	782	5
ir	353	556	360	595	595	782	5
dirigida	364	556	398	595	595	782	5
a	402	556	407	595	595	782	5
tratar	411	556	434	595	595	782	5
los	438	556	451	595	595	782	5
pensamientos,	455	556	518	595	595	782	5
con-	522	556	541	595	595	782	5
ductas	312	570	340	609	595	782	5
y	343	570	348	609	595	782	5
emociones	351	570	398	609	595	782	5
que	400	570	416	609	595	782	5
incrementan	419	570	473	609	595	782	5
su	476	570	485	609	595	782	5
sufrimiento.	488	570	541	609	595	782	5
2.	312	613	320	650	595	782	5
Respiración	323	613	376	650	595	782	5
y	379	613	384	650	595	782	5
relajación	387	613	432	650	595	782	5
En	323	640	335	679	595	782	5
la	338	640	346	679	595	782	5
parte	349	640	371	679	595	782	5
teórica	373	640	403	679	595	782	5
de	406	640	416	679	595	782	5
esta	419	640	436	679	595	782	5
sesión	439	640	467	679	595	782	5
se	469	640	478	679	595	782	5
explica	481	640	513	679	595	782	5
el	516	640	524	679	595	782	5
cír-	526	640	542	679	595	782	5
culo	312	654	331	693	595	782	5
vicioso	334	654	365	693	595	782	5
entre	368	654	390	693	595	782	5
dolor	393	654	416	693	595	782	5
y	419	654	425	693	595	782	5
tensión.	428	654	462	693	595	782	5
Es	465	654	476	693	595	782	5
decir,	479	654	503	693	595	782	5
cómo	506	654	531	693	595	782	5
el	534	654	541	693	595	782	5
dolor	312	668	335	707	595	782	5
provoca	341	668	376	707	595	782	5
tensión	382	668	414	707	595	782	5
muscular	420	668	460	707	595	782	5
y	466	668	471	707	595	782	5
ésta	477	668	494	707	595	782	5
a	500	668	505	707	595	782	5
su	511	668	520	707	595	782	5
vez	526	668	541	707	595	782	5
incrementa	312	682	361	721	595	782	5
el	365	682	372	721	595	782	5
dolor.	376	682	402	721	595	782	5
Así	405	682	420	721	595	782	5
mismo	424	682	454	721	595	782	5
se	458	682	467	721	595	782	5
comentan	471	682	514	721	595	782	5
todos	518	682	541	721	595	782	5
Clínica	492	728	515	756	595	782	5
y	517	728	521	756	595	782	5
Salud	523	728	541	756	595	782	5
Vol.	434	738	447	766	595	782	5
22,	449	738	459	766	595	782	5
n.°	461	738	470	766	595	782	5
1,	472	738	478	766	595	782	5
2011	481	738	496	766	595	782	5
-	499	738	501	766	595	782	5
Págs.	503	738	521	766	595	782	5
41-50	523	738	541	766	595	782	5
46	54	6	66	47	595	782	6
T	193	16	198	44	595	782	6
ERAPIAS	198	21	223	42	595	782	6
P	225	16	229	44	595	782	6
SICOLÓGICAS	229	21	269	42	595	782	6
PARA	271	21	287	42	595	782	6
EL	289	21	296	42	595	782	6
T	298	16	303	44	595	782	6
RATAMIENTO	303	21	341	42	595	782	6
DEL	343	21	355	42	595	782	6
D	357	16	363	44	595	782	6
OLOR	363	21	379	42	595	782	6
C	381	16	386	44	595	782	6
RÓNICO	386	21	409	42	595	782	6
los	54	38	67	77	595	782	6
posibles	70	38	106	77	595	782	6
beneficios	108	38	154	77	595	782	6
que	157	38	172	77	595	782	6
suelen	175	38	203	77	595	782	6
suponer	206	38	241	77	595	782	6
la	244	38	252	77	595	782	6
prácti-	255	38	284	77	595	782	6
ca	54	52	64	91	595	782	6
de	67	52	77	91	595	782	6
la	80	52	88	91	595	782	6
relajación.	91	52	137	91	595	782	6
La	65	66	77	105	595	782	6
parte	80	66	102	105	595	782	6
práctica	105	66	140	105	595	782	6
de	143	66	153	105	595	782	6
la	156	66	164	105	595	782	6
sesión	167	66	194	105	595	782	6
se	197	66	207	105	595	782	6
inicia	210	66	234	105	595	782	6
enseñando	237	66	283	105	595	782	6
la	54	80	62	119	595	782	6
respiración	65	80	114	119	595	782	6
abdominal	116	80	163	119	595	782	6
y	166	80	171	119	595	782	6
a	174	80	179	119	595	782	6
continuación	182	80	239	119	595	782	6
se	242	80	251	119	595	782	6
enseña	254	80	284	119	595	782	6
a	54	94	59	133	595	782	6
los	62	94	75	133	595	782	6
pacientes	78	94	119	133	595	782	6
cómo	122	94	147	133	595	782	6
relajarse	150	94	187	133	595	782	6
a	190	94	195	133	595	782	6
través	198	94	225	133	595	782	6
de	228	94	238	133	595	782	6
la	241	94	249	133	595	782	6
técnica	252	94	284	133	595	782	6
de	54	108	64	147	595	782	6
Jacobson.	67	108	110	147	595	782	6
Al	65	122	76	161	595	782	6
finalizar	80	122	117	161	595	782	6
la	121	122	129	161	595	782	6
sesión,	133	122	163	161	595	782	6
se	167	122	176	161	595	782	6
entrega	181	122	213	161	595	782	6
un	217	122	228	161	595	782	6
CD	232	122	247	161	595	782	6
con	251	122	267	161	595	782	6
las	271	122	283	161	595	782	6
instrucciones	54	136	112	175	595	782	6
de	115	136	126	175	595	782	6
relajación	129	136	172	175	595	782	6
para	175	136	194	175	595	782	6
que	198	136	214	175	595	782	6
practiquen	217	136	263	175	595	782	6
dia-	266	136	284	175	595	782	6
riamente.	54	150	95	189	595	782	6
3.	54	193	62	230	595	782	6
Manejo	65	193	99	230	595	782	6
de	102	193	112	230	595	782	6
la	115	193	124	230	595	782	6
atención	127	193	165	230	595	782	6
Los	65	220	81	259	595	782	6
procesos	85	220	122	259	595	782	6
atencionales	125	220	179	259	595	782	6
están	182	220	204	259	595	782	6
claramente	207	220	254	259	595	782	6
impli-	257	220	284	259	595	782	6
cados	54	234	78	273	595	782	6
en	81	234	92	273	595	782	6
la	95	234	103	273	595	782	6
percepción	106	234	153	273	595	782	6
del	156	234	169	273	595	782	6
dolor.	172	234	197	273	595	782	6
Utilizando	200	234	245	273	595	782	6
la	248	234	256	273	595	782	6
teoría	259	234	283	273	595	782	6
de	54	248	64	287	595	782	6
la	68	248	75	287	595	782	6
puerta	79	248	106	287	595	782	6
ya	109	248	120	287	595	782	6
explicada,	123	248	167	287	595	782	6
se	170	248	180	287	595	782	6
comenta	183	248	220	287	595	782	6
cómo	223	248	247	287	595	782	6
la	251	248	258	287	595	782	6
aten-	262	248	283	287	595	782	6
ción	54	262	72	301	595	782	6
puede	75	262	101	301	595	782	6
abrir	103	262	124	301	595	782	6
“la	126	262	139	301	595	782	6
puerta”.	142	262	176	301	595	782	6
Igualmente	179	262	227	301	595	782	6
se	230	262	239	301	595	782	6
enseña	241	262	271	301	595	782	6
en	273	262	283	301	595	782	6
qué	54	276	70	315	595	782	6
medida	72	276	104	315	595	782	6
la	107	276	115	315	595	782	6
atención	118	276	154	315	595	782	6
es	157	276	166	315	595	782	6
un	169	276	180	315	595	782	6
proceso	182	276	216	315	595	782	6
controlable.	219	276	270	315	595	782	6
En	65	290	77	329	595	782	6
la	81	290	89	329	595	782	6
parte	93	290	115	329	595	782	6
práctica	118	290	153	329	595	782	6
de	157	290	167	329	595	782	6
la	171	290	179	329	595	782	6
sesión,	182	290	213	329	595	782	6
se	216	290	225	329	595	782	6
realizan	229	290	264	329	595	782	6
una	268	290	283	329	595	782	6
serie	54	304	75	343	595	782	6
de	78	304	89	343	595	782	6
ejercicios	92	304	134	343	595	782	6
donde	138	304	165	343	595	782	6
los	169	304	182	343	595	782	6
sujetos	185	304	216	343	595	782	6
deben	219	304	246	343	595	782	6
redirec-	249	304	284	343	595	782	6
cionar	54	318	81	357	595	782	6
su	84	318	94	357	595	782	6
atención	97	318	134	357	595	782	6
hacia	137	318	160	357	595	782	6
estímulos	163	318	205	357	595	782	6
externos,	208	318	248	357	595	782	6
propio-	251	318	283	357	595	782	6
ceptivos	54	332	91	371	595	782	6
o	94	332	99	371	595	782	6
hacia	102	332	125	371	595	782	6
imágenes	128	332	170	371	595	782	6
mentales.	173	332	215	371	595	782	6
Para	65	346	85	385	595	782	6
finalizar	89	346	126	385	595	782	6
se	130	346	139	385	595	782	6
les	143	346	155	385	595	782	6
indica	160	346	187	385	595	782	6
las	191	346	203	385	595	782	6
tareas	207	346	233	385	595	782	6
que	237	346	253	385	595	782	6
deben	257	346	283	385	595	782	6
practicar	54	360	92	399	595	782	6
en	95	360	106	399	595	782	6
casa	109	360	128	399	595	782	6
que	131	360	146	399	595	782	6
consistirán	149	360	197	399	595	782	6
en	200	360	210	399	595	782	6
prestar	213	360	243	399	595	782	6
atención	246	360	283	399	595	782	6
con	54	374	70	413	595	782	6
todos	73	374	97	413	595	782	6
los	100	374	113	413	595	782	6
sentidos	116	374	152	413	595	782	6
a	155	374	160	413	595	782	6
la	163	374	171	413	595	782	6
situación	174	374	214	413	595	782	6
que	217	374	233	413	595	782	6
ellos	236	374	257	413	595	782	6
esco-	260	374	283	413	595	782	6
jan	54	388	67	427	595	782	6
(la	70	388	82	427	595	782	6
ducha,	85	388	114	427	595	782	6
un	117	388	128	427	595	782	6
paseo,…).	131	388	176	427	595	782	6
4.	54	431	62	468	595	782	6
Reestructuración	65	431	141	468	595	782	6
cognitiva	144	431	185	468	595	782	6
En	65	458	77	497	595	782	6
primer	80	458	110	497	595	782	6
lugar,	113	458	138	497	595	782	6
se	141	458	150	497	595	782	6
explican	153	458	190	497	595	782	6
las	193	458	205	497	595	782	6
distorsiones	208	458	261	497	595	782	6
cog-	264	458	284	497	595	782	6
nitivas	54	472	83	511	595	782	6
que	86	472	102	511	595	782	6
las	104	472	117	511	595	782	6
personas	119	472	158	511	595	782	6
solemos	161	472	197	511	595	782	6
realizar	199	472	232	511	595	782	6
al	235	472	243	511	595	782	6
interpre-	246	472	283	511	595	782	6
tar	54	486	65	525	595	782	6
la	70	486	78	525	595	782	6
realidad.	82	486	120	525	595	782	6
Los	125	486	141	525	595	782	6
ejemplos	145	486	185	525	595	782	6
que	189	486	205	525	595	782	6
se	210	486	219	525	595	782	6
emplean	223	486	260	525	595	782	6
para	265	486	284	525	595	782	6
ilustrar	54	500	85	539	595	782	6
las	88	500	100	539	595	782	6
interpretaciones	104	500	174	539	595	782	6
subjetivas	177	500	221	539	595	782	6
e	224	500	229	539	595	782	6
irracionales	232	500	284	539	595	782	6
son	54	514	69	553	595	782	6
situaciones	72	514	121	553	595	782	6
que	125	514	141	553	595	782	6
típicamente	144	514	195	553	595	782	6
viven	199	514	223	553	595	782	6
los	226	514	239	553	595	782	6
pacientes	243	514	284	553	595	782	6
con	54	528	70	567	595	782	6
dolor	73	528	96	567	595	782	6
crónico.	100	528	136	567	595	782	6
En	139	528	151	567	595	782	6
esta	155	528	172	567	595	782	6
parte	175	528	197	567	595	782	6
teórica,	201	528	233	567	595	782	6
se	237	528	246	567	595	782	6
subraya	249	528	284	567	595	782	6
el	54	542	62	581	595	782	6
gran	65	542	85	581	595	782	6
peso	88	542	108	581	595	782	6
que	111	542	127	581	595	782	6
poseen	130	542	161	581	595	782	6
estas	164	542	185	581	595	782	6
interpretaciones	189	542	259	581	595	782	6
en	262	542	272	581	595	782	6
la	276	542	284	581	595	782	6
generación	54	556	104	595	595	782	6
de	112	556	122	595	595	782	6
diferentes	130	556	176	595	595	782	6
tipos	183	556	206	595	595	782	6
de	213	556	224	595	595	782	6
emociones.	232	556	283	595	595	782	6
Igualmente	54	570	103	609	595	782	6
se	108	570	117	609	595	782	6
enumeran	122	570	166	609	595	782	6
las	171	570	183	609	595	782	6
características	188	570	250	609	595	782	6
de	255	570	266	609	595	782	6
los	271	570	284	609	595	782	6
pensamientos	54	584	114	623	595	782	6
automáticos	120	584	173	623	595	782	6
para	179	584	198	623	595	782	6
que	203	584	219	623	595	782	6
resulten	225	584	260	623	595	782	6
más	266	584	284	623	595	782	6
fáciles	54	598	83	637	595	782	6
de	86	598	96	637	595	782	6
identificar.	99	598	146	637	595	782	6
La	65	612	77	651	595	782	6
parte	81	612	103	651	595	782	6
práctica	107	612	142	651	595	782	6
consiste	147	612	182	651	595	782	6
en	186	612	197	651	595	782	6
la	201	612	209	651	595	782	6
identificación	213	612	274	651	595	782	6
y	278	612	284	651	595	782	6
registro	54	626	87	665	595	782	6
de	91	626	101	665	595	782	6
los	105	626	117	665	595	782	6
pensamientos	121	626	181	665	595	782	6
que	184	626	200	665	595	782	6
provocan	203	626	244	665	595	782	6
emocio-	247	626	283	665	595	782	6
nes	54	640	69	679	595	782	6
negativas.	72	640	116	679	595	782	6
Los	119	640	136	679	595	782	6
pacientes	139	640	180	679	595	782	6
deben	183	640	210	679	595	782	6
realizar	213	640	246	679	595	782	6
un	249	640	260	679	595	782	6
ejer-	263	640	283	679	595	782	6
cicio	54	654	75	693	595	782	6
donde	78	654	105	693	595	782	6
analicen	108	654	144	693	595	782	6
la	147	654	155	693	595	782	6
situación	157	654	197	693	595	782	6
y	200	654	205	693	595	782	6
los	208	654	221	693	595	782	6
pensamientos	224	654	284	693	595	782	6
que	54	668	70	707	595	782	6
tuvieron	72	668	109	707	595	782	6
la	111	668	119	707	595	782	6
última	122	668	150	707	595	782	6
vez	152	668	167	707	595	782	6
que	170	668	186	707	595	782	6
sintieron	188	668	227	707	595	782	6
alguna	229	668	258	707	595	782	6
emo-	261	668	283	707	595	782	6
ción	54	682	73	721	595	782	6
negativa	76	682	113	721	595	782	6
(ansiedad,	116	682	161	721	595	782	6
ira,	164	682	178	721	595	782	6
etc.).	181	682	203	721	595	782	6
Clínica	54	728	77	756	595	782	6
y	79	728	83	756	595	782	6
Salud	85	728	104	756	595	782	6
Vol.	54	738	67	766	595	782	6
22,	69	738	79	766	595	782	6
n.°	81	738	90	766	595	782	6
1,	93	738	99	766	595	782	6
2011	101	738	117	766	595	782	6
-	119	738	121	766	595	782	6
Págs.	124	738	141	766	595	782	6
41-50	143	738	162	766	595	782	6
Para	323	38	343	77	595	782	6
acabar	346	38	375	77	595	782	6
se	379	38	388	77	595	782	6
les	392	38	404	77	595	782	6
entrega	408	38	440	77	595	782	6
un	444	38	455	77	595	782	6
registro	458	38	492	77	595	782	6
que	496	38	512	77	595	782	6
deben	515	38	541	77	595	782	6
cumplimentar	312	52	373	91	595	782	6
en	376	52	386	91	595	782	6
casa	389	52	408	91	595	782	6
cuando	411	52	443	91	595	782	6
experimenten	446	52	506	91	595	782	6
estados	509	52	541	91	595	782	6
emocionales	312	66	367	105	595	782	6
negativos.	372	66	417	105	595	782	6
En	422	66	434	105	595	782	6
ellos,	439	66	462	105	595	782	6
deben	467	66	494	105	595	782	6
anotar	499	66	526	105	595	782	6
en	531	66	541	105	595	782	6
qué	312	80	328	119	595	782	6
situación	331	80	371	119	595	782	6
los	375	80	387	119	595	782	6
han	391	80	407	119	595	782	6
sentido	410	80	442	119	595	782	6
y	446	80	451	119	595	782	6
cuáles	455	80	482	119	595	782	6
han	486	80	502	119	595	782	6
sido	505	80	524	119	595	782	6
sus	527	80	541	119	595	782	6
pensamientos.	312	94	374	133	595	782	6
5.	312	137	320	174	595	782	6
Solución	323	137	362	174	595	782	6
de	365	137	375	174	595	782	6
problemas	378	137	424	174	595	782	6
A	323	164	331	203	595	782	6
nivel	334	164	356	203	595	782	6
teórico	359	164	390	203	595	782	6
se	393	164	402	203	595	782	6
detallan	405	164	440	203	595	782	6
las	444	164	456	203	595	782	6
diferentes	459	164	502	203	595	782	6
fases	506	164	528	203	595	782	6
de	531	164	541	203	595	782	6
la	312	178	320	217	595	782	6
solución	324	178	362	217	595	782	6
de	366	178	377	217	595	782	6
problemas:	381	178	430	217	595	782	6
la	435	178	442	217	595	782	6
actitud,	447	178	480	217	595	782	6
la	484	178	492	217	595	782	6
definición	497	178	541	217	595	782	6
del	312	192	325	231	595	782	6
problema,	329	192	373	231	595	782	6
la	377	192	385	231	595	782	6
generación	389	192	437	231	595	782	6
de	441	192	451	231	595	782	6
soluciones,	455	192	504	231	595	782	6
la	508	192	516	231	595	782	6
toma	519	192	541	231	595	782	6
de	312	206	322	245	595	782	6
decisiones	328	206	373	245	595	782	6
y	379	206	384	245	595	782	6
la	390	206	398	245	595	782	6
ejecución	403	206	445	245	595	782	6
y	450	206	456	245	595	782	6
verificación.	461	206	517	245	595	782	6
Para	522	206	541	245	595	782	6
cada	312	220	332	259	595	782	6
una	336	220	352	259	595	782	6
de	357	220	367	259	595	782	6
las	372	220	384	259	595	782	6
fases,	388	220	413	259	595	782	6
se	418	220	427	259	595	782	6
comenta	431	220	469	259	595	782	6
los	473	220	486	259	595	782	6
errores	491	220	521	259	595	782	6
que	526	220	541	259	595	782	6
solemos	312	234	348	273	595	782	6
comentar,	351	234	394	273	595	782	6
así	398	234	410	273	595	782	6
como	413	234	438	273	595	782	6
cuál	441	234	459	273	595	782	6
es	463	234	472	273	595	782	6
la	475	234	483	273	595	782	6
mejor	486	234	512	273	595	782	6
forma	515	234	541	273	595	782	6
de	312	248	322	287	595	782	6
evitarlos.	325	248	366	287	595	782	6
El	323	262	333	301	595	782	6
ejercicio	337	262	374	301	595	782	6
que	378	262	394	301	595	782	6
se	398	262	407	301	595	782	6
realiza	410	262	440	301	595	782	6
al	443	262	451	301	595	782	6
respecto	455	262	492	301	595	782	6
se	495	262	504	301	595	782	6
basa	508	262	528	301	595	782	6
en	531	262	542	301	595	782	6
un	312	276	323	315	595	782	6
problema	330	276	371	315	595	782	6
que	378	276	394	315	595	782	6
voluntariamente	400	276	472	315	595	782	6
expone	479	276	510	315	595	782	6
algún	517	276	541	315	595	782	6
paciente	312	290	348	329	595	782	6
o	353	290	358	329	595	782	6
en	363	290	373	329	595	782	6
alguna	377	290	407	329	595	782	6
situación	411	290	451	329	595	782	6
problemática	455	290	513	329	595	782	6
típica	517	290	541	329	595	782	6
de	312	304	322	343	595	782	6
los	325	304	338	343	595	782	6
pacientes	341	304	382	343	595	782	6
con	385	304	401	343	595	782	6
dolor.	404	304	430	343	595	782	6
El	433	304	443	343	595	782	6
objetivo	446	304	482	343	595	782	6
de	485	304	495	343	595	782	6
esta	499	304	516	343	595	782	6
prác-	519	304	541	343	595	782	6
tica,	312	318	330	357	595	782	6
es	335	318	344	357	595	782	6
que	348	318	364	357	595	782	6
se	368	318	377	357	595	782	6
compruebe	381	318	430	357	595	782	6
los	434	318	447	357	595	782	6
distintos	451	318	488	357	595	782	6
enfoques	492	318	532	357	595	782	6
y	536	318	541	357	595	782	6
estrategias	312	332	358	371	595	782	6
con	363	332	379	371	595	782	6
las	383	332	395	371	595	782	6
que	400	332	415	371	595	782	6
se	420	332	429	371	595	782	6
puede	434	332	460	371	595	782	6
tratar	464	332	487	371	595	782	6
una	492	332	508	371	595	782	6
misma	512	332	541	371	595	782	6
situación	312	346	352	385	595	782	6
problemática.	355	346	415	385	595	782	6
6.	312	389	320	426	595	782	6
Manejo	323	389	357	426	595	782	6
de	360	389	370	426	595	782	6
emociones	373	389	420	426	595	782	6
y	423	389	427	426	595	782	6
asertividad	430	389	480	426	595	782	6
Esta	323	416	342	455	595	782	6
sesión	346	416	373	455	595	782	6
se	376	416	386	455	595	782	6
encuentra	389	416	432	455	595	782	6
dividida	435	416	471	455	595	782	6
en	475	416	485	455	595	782	6
dos	489	416	504	455	595	782	6
grandes	507	416	541	455	595	782	6
temáticas.	312	430	356	469	595	782	6
La	323	444	335	483	595	782	6
primera	340	444	374	483	595	782	6
tiene	380	444	401	483	595	782	6
como	407	444	431	483	595	782	6
objetivo	437	444	473	483	595	782	6
identificar	479	444	524	483	595	782	6
las	529	444	541	483	595	782	6
emociones	312	458	359	497	595	782	6
desagradables	362	458	424	497	595	782	6
(enfado,	427	458	463	497	595	782	6
ansiedad,	467	458	508	497	595	782	6
miedo,	511	458	541	497	595	782	6
culpa,	312	472	338	511	595	782	6
vergüenza	342	472	387	511	595	782	6
y	392	472	397	511	595	782	6
tristeza)	401	472	437	511	595	782	6
y	441	472	446	511	595	782	6
entender	450	472	488	511	595	782	6
su	492	472	502	511	595	782	6
relación	506	472	541	511	595	782	6
con	312	486	328	525	595	782	6
el	331	486	339	525	595	782	6
dolor.	342	486	367	525	595	782	6
Para	323	500	343	539	595	782	6
practicar,	346	500	386	539	595	782	6
se	390	500	399	539	595	782	6
realiza	402	500	431	539	595	782	6
un	434	500	445	539	595	782	6
ejercicio	448	500	486	539	595	782	6
en	489	500	499	539	595	782	6
el	502	500	510	539	595	782	6
que	513	500	529	539	595	782	6
se	532	500	541	539	595	782	6
entrega	312	514	344	553	595	782	6
una	347	514	363	553	595	782	6
descripción	366	514	416	553	595	782	6
de	419	514	430	553	595	782	6
lo	432	514	441	553	595	782	6
que	444	514	460	553	595	782	6
siente	462	514	488	553	595	782	6
un	491	514	502	553	595	782	6
paciente	505	514	541	553	595	782	6
con	312	528	328	567	595	782	6
dolor	331	528	355	567	595	782	6
de	358	528	369	567	595	782	6
espalda	373	528	406	567	595	782	6
en	409	528	420	567	595	782	6
distintas	424	528	460	567	595	782	6
situaciones,	464	528	516	567	595	782	6
y	519	528	525	567	595	782	6
los	529	528	541	567	595	782	6
sujetos	312	542	342	581	595	782	6
deben	346	542	373	581	595	782	6
especificar	376	542	424	581	595	782	6
el	428	542	436	581	595	782	6
nombre	440	542	473	581	595	782	6
de	477	542	488	581	595	782	6
la	492	542	500	581	595	782	6
emoción	504	542	541	581	595	782	6
en	312	556	322	595	595	782	6
cada	325	556	345	595	595	782	6
caso.	348	556	371	595	595	782	6
Seguidamente,	323	570	390	609	595	782	6
se	398	570	407	609	595	782	6
explica	414	570	447	609	595	782	6
el	454	570	462	609	595	782	6
distanciamiento	469	570	541	609	595	782	6
como	312	584	336	623	595	782	6
forma	339	584	365	623	595	782	6
de	367	584	378	623	595	782	6
manejar	380	584	415	623	595	782	6
dichos	418	584	447	623	595	782	6
estados	449	584	481	623	595	782	6
emocionales.	484	584	541	623	595	782	6
Y	312	598	320	637	595	782	6
se	322	598	331	637	595	782	6
reflexiona	334	598	379	637	595	782	6
sobre	382	598	406	637	595	782	6
el	409	598	416	637	595	782	6
mismo	419	598	449	637	595	782	6
a	452	598	457	637	595	782	6
través	460	598	486	637	595	782	6
de	489	598	500	637	595	782	6
un	502	598	513	637	595	782	6
metá-	516	598	541	637	595	782	6
fora.	312	612	332	651	595	782	6
La	323	626	335	665	595	782	6
segunda	339	626	375	665	595	782	6
gran	379	626	398	665	595	782	6
temática	402	626	439	665	595	782	6
que	443	626	459	665	595	782	6
se	463	626	472	665	595	782	6
aborda	476	626	506	665	595	782	6
en	510	626	520	665	595	782	6
esta	524	626	541	665	595	782	6
sesión	312	640	339	679	595	782	6
es	342	640	351	679	595	782	6
la	354	640	362	679	595	782	6
asertividad.	365	640	416	679	595	782	6
La	418	640	430	679	595	782	6
incomprensión	433	640	498	679	595	782	6
es	501	640	510	679	595	782	6
una	513	640	528	679	595	782	6
de	531	640	541	679	595	782	6
las	312	654	324	693	595	782	6
quejas	327	654	355	693	595	782	6
más	359	654	376	693	595	782	6
habituales	379	654	424	693	595	782	6
de	427	654	438	693	595	782	6
los	441	654	454	693	595	782	6
pacientes	457	654	498	693	595	782	6
con	501	654	517	693	595	782	6
estas	520	654	541	693	595	782	6
dolencias.	312	668	356	707	595	782	6
El	359	668	369	707	595	782	6
dolor,	372	668	398	707	595	782	6
en	401	668	411	707	595	782	6
ocasiones,	414	668	460	707	595	782	6
dificulta	463	668	499	707	595	782	6
la	502	668	510	707	595	782	6
comu-	513	668	541	707	595	782	6
nicación	312	682	349	721	595	782	6
con	352	682	368	721	595	782	6
los	371	682	383	721	595	782	6
demás.	386	682	417	721	595	782	6
Por	420	682	435	721	595	782	6
ello,	438	682	457	721	595	782	6
se	460	682	469	721	595	782	6
enseñan	472	682	507	721	595	782	6
los	510	682	523	721	595	782	6
tres	526	682	541	721	595	782	6
Copyright	335	728	367	756	595	782	6
2011	369	728	385	756	595	782	6
by	387	728	395	756	595	782	6
the	398	728	407	756	595	782	6
Colegio	410	728	435	756	595	782	6
Oficial	437	728	459	756	595	782	6
de	462	728	469	756	595	782	6
Psicólogos	471	728	506	756	595	782	6
de	508	728	516	756	595	782	6
Madrid	518	728	541	756	595	782	6
ISSN:	382	738	402	766	595	782	6
1130-5274	404	738	438	766	595	782	6
-	441	738	443	766	595	782	6
DOI:	446	738	462	766	595	782	6
10.5093/cl2011v22n1a3	464	738	541	766	595	782	6
47	529	6	541	47	595	782	7
J	185	16	188	44	595	782	7
ENNY	188	21	205	42	595	782	7
M	207	16	214	44	595	782	7
OIX	214	21	225	42	595	782	7
,	225	16	227	44	595	782	7
M.ª	229	16	240	44	595	782	7
I	242	16	245	44	595	782	7
SABEL	245	21	264	42	595	782	7
C	266	16	271	44	595	782	7
ASADO	271	21	292	42	595	782	7
Y	294	21	298	42	595	782	7
C	300	16	306	44	595	782	7
OAUTORES	306	21	337	42	595	782	7
DEL	340	21	351	42	595	782	7
M	353	16	360	44	595	782	7
ANUAL	360	21	381	42	595	782	7
DEL	383	21	395	42	595	782	7
D	397	16	403	44	595	782	7
OLOR	403	21	419	42	595	782	7
pasos	54	38	78	77	595	782	7
de	83	38	93	77	595	782	7
la	97	38	105	77	595	782	7
asertividad	109	38	158	77	595	782	7
como	162	38	186	77	595	782	7
técnica	191	38	222	77	595	782	7
para	226	38	245	77	595	782	7
mejorar	249	38	284	77	595	782	7
las	54	52	66	91	595	782	7
relaciones.	69	52	116	91	595	782	7
Con	65	66	84	105	595	782	7
el	87	66	95	105	595	782	7
objetivo	98	66	134	105	595	782	7
de	138	66	148	105	595	782	7
practicar	151	66	190	105	595	782	7
la	193	66	201	105	595	782	7
asertividad	205	66	253	105	595	782	7
se	256	66	265	105	595	782	7
lle-	269	66	284	105	595	782	7
van	54	80	70	119	595	782	7
a	73	80	78	119	595	782	7
cabo	81	80	101	119	595	782	7
algunos	104	80	139	119	595	782	7
role-playings.	142	80	203	119	595	782	7
Como	65	94	92	133	595	782	7
tareas	96	94	121	133	595	782	7
para	125	94	144	133	595	782	7
casa,	148	94	169	133	595	782	7
se	173	94	182	133	595	782	7
pide	186	94	205	133	595	782	7
a	208	94	213	133	595	782	7
los	217	94	230	133	595	782	7
sujetos	233	94	264	133	595	782	7
que	268	94	283	133	595	782	7
cuando	54	108	86	147	595	782	7
se	91	108	100	147	595	782	7
encuentren	106	108	154	147	595	782	7
en	159	108	170	147	595	782	7
situaciones	175	108	224	147	595	782	7
conflictivas,	229	108	284	147	595	782	7
pongan	54	122	86	161	595	782	7
en	90	122	101	161	595	782	7
práctica	105	122	140	161	595	782	7
los	144	122	156	161	595	782	7
tres	160	122	176	161	595	782	7
pasos	180	122	205	161	595	782	7
de	209	122	219	161	595	782	7
la	223	122	231	161	595	782	7
asertividad	235	122	283	161	595	782	7
que	54	136	70	175	595	782	7
se	73	136	82	175	595	782	7
han	85	136	101	175	595	782	7
explicado	104	136	147	175	595	782	7
durante	150	136	183	175	595	782	7
la	186	136	194	175	595	782	7
sesión.	197	136	227	175	595	782	7
reforzantes	312	38	361	77	595	782	7
para	365	38	384	77	595	782	7
que	388	38	404	77	595	782	7
identifican	408	38	455	77	595	782	7
cuáles	459	38	486	77	595	782	7
les	490	38	503	77	595	782	7
gustaría	507	38	541	77	595	782	7
llevar	312	52	337	91	595	782	7
a	340	52	345	91	595	782	7
cabo.	348	52	371	91	595	782	7
Como	323	66	350	105	595	782	7
actividades	355	66	405	105	595	782	7
para	410	66	429	105	595	782	7
realizar	434	66	467	105	595	782	7
en	472	66	483	105	595	782	7
casa,	488	66	510	105	595	782	7
se	515	66	524	105	595	782	7
les	529	66	541	105	595	782	7
anima	312	80	339	119	595	782	7
a	342	80	347	119	595	782	7
que	350	80	365	119	595	782	7
piensen	368	80	402	119	595	782	7
cómo	405	80	429	119	595	782	7
podrían	432	80	466	119	595	782	7
incluir	469	80	498	119	595	782	7
esas	501	80	519	119	595	782	7
acti-	522	80	541	119	595	782	7
vidades	312	94	345	133	595	782	7
lúdicas	348	94	380	133	595	782	7
en	383	94	393	133	595	782	7
su	396	94	406	133	595	782	7
vida.	409	94	431	133	595	782	7
7.	54	179	62	216	595	782	7
Valores	65	179	98	216	595	782	7
y	101	179	106	216	595	782	7
establecimientos	109	179	182	216	595	782	7
de	185	179	195	216	595	782	7
objetivos	198	179	238	216	595	782	7
Además	323	178	359	217	595	782	7
de	364	178	374	217	595	782	7
resaltar	379	178	411	217	595	782	7
la	416	178	424	217	595	782	7
importancia	428	178	481	217	595	782	7
del	486	178	499	217	595	782	7
ejercicio	504	178	541	217	595	782	7
físico,	312	192	339	231	595	782	7
la	342	192	350	231	595	782	7
higiene	352	192	385	231	595	782	7
postural	387	192	423	231	595	782	7
y	425	192	431	231	595	782	7
del	434	192	447	231	595	782	7
sueño	450	192	475	231	595	782	7
para	478	192	497	231	595	782	7
reducir	500	192	531	231	595	782	7
el	534	192	541	231	595	782	7
dolor,	312	206	337	245	595	782	7
se	342	206	352	245	595	782	7
dan	357	206	372	245	595	782	7
una	377	206	393	245	595	782	7
serie	398	206	419	245	595	782	7
de	424	206	435	245	595	782	7
pautas	440	206	468	245	595	782	7
recomendables.	473	206	541	245	595	782	7
Cada	312	220	334	259	595	782	7
una	337	220	353	259	595	782	7
de	356	220	367	259	595	782	7
ellas	370	220	390	259	595	782	7
es	393	220	402	259	595	782	7
discutida	405	220	445	259	595	782	7
por	448	220	463	259	595	782	7
todo	466	220	485	259	595	782	7
el	488	220	496	259	595	782	7
grupo.	499	220	528	259	595	782	7
Es	323	234	334	273	595	782	7
usual	338	234	361	273	595	782	7
que	364	234	380	273	595	782	7
mientras	384	234	422	273	595	782	7
los	425	234	438	273	595	782	7
pacientes	442	234	483	273	595	782	7
acuden	486	234	517	273	595	782	7
a	521	234	526	273	595	782	7
las	529	234	541	273	595	782	7
sesiones	312	248	348	287	595	782	7
terapéuticas	352	248	404	287	595	782	7
se	407	248	416	287	595	782	7
sientan	419	248	451	287	595	782	7
mejor,	454	248	482	287	595	782	7
pero	485	248	504	287	595	782	7
es	507	248	516	287	595	782	7
posi-	519	248	541	287	595	782	7
ble	312	262	325	301	595	782	7
que	329	262	344	301	595	782	7
una	348	262	364	301	595	782	7
vez	367	262	382	301	595	782	7
finalizadas	385	262	433	301	595	782	7
en	436	262	447	301	595	782	7
algún	450	262	474	301	595	782	7
momento	478	262	519	301	595	782	7
apa-	523	262	541	301	595	782	7
rezcan	312	276	341	315	595	782	7
contratiempos.	344	276	409	315	595	782	7
Por	413	276	428	315	595	782	7
ello	431	276	448	315	595	782	7
al	451	276	459	315	595	782	7
acabar,	463	276	494	315	595	782	7
se	497	276	506	315	595	782	7
explica	510	276	541	315	595	782	7
cuáles	312	290	339	329	595	782	7
son	342	290	358	329	595	782	7
las	360	290	373	329	595	782	7
señales	376	290	407	329	595	782	7
de	410	290	421	329	595	782	7
aviso	424	290	447	329	595	782	7
de	450	290	460	329	595	782	7
las	463	290	475	329	595	782	7
recaídas	478	290	514	329	595	782	7
y	517	290	523	329	595	782	7
qué	526	290	541	329	595	782	7
pasos	312	304	336	343	595	782	7
dar	339	304	353	343	595	782	7
en	356	304	367	343	595	782	7
el	370	304	378	343	595	782	7
caso	381	304	400	343	595	782	7
de	403	304	414	343	595	782	7
que	417	304	433	343	595	782	7
se	436	304	445	343	595	782	7
detecten.	448	304	487	343	595	782	7
El	65	206	75	245	595	782	7
dolor	78	206	101	245	595	782	7
supone,	105	206	138	245	595	782	7
en	142	206	152	245	595	782	7
bastantes	155	206	195	245	595	782	7
ocasiones,	199	206	244	245	595	782	7
un	247	206	258	245	595	782	7
cam-	262	206	283	245	595	782	7
bio	54	220	68	259	595	782	7
radical	71	220	101	259	595	782	7
del	105	220	118	259	595	782	7
estilo	121	220	145	259	595	782	7
de	149	220	159	259	595	782	7
vida.	162	220	184	259	595	782	7
Muchas	188	220	222	259	595	782	7
personas	226	220	264	259	595	782	7
han	268	220	284	259	595	782	7
de	54	234	64	273	595	782	7
abandonar	70	234	115	273	595	782	7
su	121	234	131	273	595	782	7
puesto	136	234	165	273	595	782	7
de	170	234	180	273	595	782	7
trabajo,	186	234	219	273	595	782	7
y	224	234	230	273	595	782	7
no	235	234	246	273	595	782	7
pueden	252	234	283	273	595	782	7
mantener	54	248	95	287	595	782	7
sus	100	248	114	287	595	782	7
aficiones.	119	248	162	287	595	782	7
Por	167	248	182	287	595	782	7
ello,	187	248	207	287	595	782	7
la	212	248	220	287	595	782	7
sensación	225	248	268	287	595	782	7
de	273	248	284	287	595	782	7
sentirse	54	262	87	301	595	782	7
perdido	92	262	126	301	595	782	7
es	131	262	140	301	595	782	7
bastante	145	262	181	301	595	782	7
habitual.	186	262	224	301	595	782	7
Esta	229	262	248	301	595	782	7
técnica	252	262	284	301	595	782	7
tiene	54	276	75	315	595	782	7
como	80	276	104	315	595	782	7
propósito	108	276	150	315	595	782	7
trabajar	154	276	188	315	595	782	7
los	192	276	205	315	595	782	7
valores	209	276	241	315	595	782	7
vitales	246	276	274	315	595	782	7
a	279	276	284	315	595	782	7
través	54	290	80	329	595	782	7
de	84	290	94	329	595	782	7
varias	97	290	124	329	595	782	7
metáforas	127	290	171	329	595	782	7
básicamente	174	290	228	329	595	782	7
mediante	232	290	272	329	595	782	7
la	276	290	284	329	595	782	7
reflexión.	54	304	96	343	595	782	7
Para	65	318	85	357	595	782	7
que	90	318	105	357	595	782	7
estas	110	318	132	357	595	782	7
reflexiones	137	318	185	357	595	782	7
se	190	318	199	357	595	782	7
traduzcan	204	318	247	357	595	782	7
a	252	318	257	357	595	782	7
nivel	261	318	283	357	595	782	7
práctico,	54	332	92	371	595	782	7
se	95	332	104	371	595	782	7
anima	108	332	134	371	595	782	7
a	138	332	142	371	595	782	7
los	146	332	158	371	595	782	7
pacientes	162	332	203	371	595	782	7
a	206	332	211	371	595	782	7
que	214	332	230	371	595	782	7
establezcan	233	332	284	371	595	782	7
objetivos	54	346	94	385	595	782	7
concretos	97	346	139	385	595	782	7
para	141	346	160	385	595	782	7
sus	163	346	177	385	595	782	7
vidas.	180	346	206	385	595	782	7
Primero	208	346	244	385	595	782	7
se	246	346	255	385	595	782	7
expli-	258	346	284	385	595	782	7
ca	54	360	64	399	595	782	7
qué	69	360	85	399	595	782	7
características	91	360	153	399	595	782	7
deben	159	360	185	399	595	782	7
poseer	190	360	219	399	595	782	7
los	225	360	238	399	595	782	7
objetivos	243	360	283	399	595	782	7
para	54	374	73	413	595	782	7
que	76	374	92	413	595	782	7
resulten	95	374	130	413	595	782	7
fáciles	133	374	162	413	595	782	7
de	165	374	176	413	595	782	7
llevar	179	374	204	413	595	782	7
a	207	374	212	413	595	782	7
la	215	374	223	413	595	782	7
práctica	226	374	261	413	595	782	7
y	264	374	270	413	595	782	7
en	273	374	284	413	595	782	7
segundo	54	388	91	427	595	782	7
lugar	96	388	118	427	595	782	7
se	123	388	133	427	595	782	7
realiza	138	388	167	427	595	782	7
un	172	388	183	427	595	782	7
ejercicio	188	388	226	427	595	782	7
donde	231	388	258	427	595	782	7
cada	263	388	283	427	595	782	7
paciente	54	402	91	441	595	782	7
debe	94	402	114	441	595	782	7
anotar	118	402	145	441	595	782	7
en	148	402	159	441	595	782	7
un	162	402	173	441	595	782	7
listado	176	402	205	441	595	782	7
los	208	402	221	441	595	782	7
objetivos	224	402	265	441	595	782	7
que	268	402	284	441	595	782	7
quiere	54	416	81	455	595	782	7
lograr.	84	416	113	455	595	782	7
En	65	430	77	469	595	782	7
la	83	430	91	469	595	782	7
sesión	96	430	123	469	595	782	7
este	129	430	146	469	595	782	7
listado	151	430	180	469	595	782	7
no	186	430	197	469	595	782	7
suele	202	430	225	469	595	782	7
acabarse	230	430	268	469	595	782	7
de	273	430	283	469	595	782	7
redactar	54	444	89	483	595	782	7
y	93	444	98	483	595	782	7
por	102	444	116	483	595	782	7
ello	120	444	136	483	595	782	7
las	139	444	152	483	595	782	7
tareas	155	444	181	483	595	782	7
para	184	444	203	483	595	782	7
casa	206	444	225	483	595	782	7
consisten	229	444	270	483	595	782	7
en	273	444	283	483	595	782	7
completarlo.	54	458	109	497	595	782	7
8.	54	501	62	538	595	782	7
Organización	65	501	123	538	595	782	7
del	126	501	139	538	595	782	7
tiempo	141	501	171	538	595	782	7
y	173	501	178	538	595	782	7
actividades	181	501	229	538	595	782	7
reforzantes	232	501	279	538	595	782	7
Muchas	65	528	100	567	595	782	7
actividades	105	528	154	567	595	782	7
se	159	528	168	567	595	782	7
ven	172	528	188	567	595	782	7
enlentecidas	193	528	247	567	595	782	7
cuando	252	528	284	567	595	782	7
se	54	542	63	581	595	782	7
experimenta	66	542	121	581	595	782	7
dolor.	124	542	149	581	595	782	7
Por	152	542	168	581	595	782	7
ello,	171	542	190	581	595	782	7
la	193	542	201	581	595	782	7
sensación	204	542	247	581	595	782	7
de	250	542	261	581	595	782	7
falta	264	542	284	581	595	782	7
de	54	556	64	595	595	782	7
tiempo	67	556	97	595	595	782	7
suele	100	556	123	595	595	782	7
ser	125	556	138	595	595	782	7
habitual.	141	556	179	595	595	782	7
En	181	556	194	595	595	782	7
esta	196	556	213	595	595	782	7
sesión	216	556	244	595	595	782	7
se	246	556	255	595	595	782	7
expli-	258	556	284	595	595	782	7
can	54	570	69	609	595	782	7
diferentes	73	570	116	609	595	782	7
estrategias	120	570	167	609	595	782	7
para	170	570	189	609	595	782	7
organizar	193	570	235	609	595	782	7
el	238	570	246	609	595	782	7
tiempo.	250	570	284	609	595	782	7
Y	54	584	62	623	595	782	7
dentro	64	584	92	623	595	782	7
de	95	584	105	623	595	782	7
la	108	584	116	623	595	782	7
planificación	119	584	176	623	595	782	7
se	179	584	188	623	595	782	7
trasmite	191	584	227	623	595	782	7
la	229	584	237	623	595	782	7
necesidad	240	584	284	623	595	782	7
de	54	598	64	637	595	782	7
reservar	67	598	102	637	595	782	7
espacios	105	598	142	637	595	782	7
del	144	598	158	637	595	782	7
día	160	598	174	637	595	782	7
para	176	598	195	637	595	782	7
la	198	598	206	637	595	782	7
inclusión	208	598	249	637	595	782	7
de	251	598	261	637	595	782	7
acti-	264	598	284	637	595	782	7
vidades	54	612	87	651	595	782	7
de	91	612	102	651	595	782	7
ocio	105	612	124	651	595	782	7
que	128	612	144	651	595	782	7
suelen	148	612	176	651	595	782	7
ser	180	612	193	651	595	782	7
las	196	612	209	651	595	782	7
primeras	212	612	251	651	595	782	7
que	255	612	271	651	595	782	7
se	274	612	284	651	595	782	7
suprimen	54	626	95	665	595	782	7
cuando	99	626	131	665	595	782	7
se	135	626	145	665	595	782	7
tiene	149	626	170	665	595	782	7
la	175	626	183	665	595	782	7
sensación	187	626	230	665	595	782	7
de	234	626	245	665	595	782	7
falta	249	626	269	665	595	782	7
de	273	626	284	665	595	782	7
tiempo.	54	640	87	679	595	782	7
Además	65	654	101	693	595	782	7
de	104	654	114	693	595	782	7
discutir	117	654	150	693	595	782	7
las	152	654	164	693	595	782	7
dificultades	167	654	218	693	595	782	7
que	221	654	236	693	595	782	7
suele	239	654	262	693	595	782	7
con-	264	654	284	693	595	782	7
llevar	54	668	79	707	595	782	7
la	82	668	90	707	595	782	7
organización	94	668	151	707	595	782	7
del	154	668	168	707	595	782	7
tiempo	171	668	202	707	595	782	7
de	205	668	216	707	595	782	7
forma	219	668	246	707	595	782	7
adecua-	249	668	283	707	595	782	7
da,	54	682	67	721	595	782	7
se	70	682	79	721	595	782	7
presenta	82	682	119	721	595	782	7
un	122	682	133	721	595	782	7
listado	136	682	166	721	595	782	7
con	169	682	184	721	595	782	7
diferentes	188	682	231	721	595	782	7
actividades	234	682	284	721	595	782	7
Copyright	54	728	86	756	595	782	7
2011	89	728	104	756	595	782	7
by	106	728	114	756	595	782	7
the	117	728	126	756	595	782	7
Colegio	129	728	154	756	595	782	7
Oficial	156	728	178	756	595	782	7
de	181	728	188	756	595	782	7
Psicólogos	190	728	225	756	595	782	7
de	227	728	235	756	595	782	7
Madrid	237	728	260	756	595	782	7
ISSN:	54	738	73	766	595	782	7
1130-5274	76	738	110	766	595	782	7
-	112	738	115	766	595	782	7
DOI:	117	738	133	766	595	782	7
10.5093/cl2011v22n1a3	136	738	213	766	595	782	7
9.	312	137	320	174	595	782	7
Ejercicio	323	137	363	174	595	782	7
físico,	366	137	393	174	595	782	7
higiene	396	137	428	174	595	782	7
postural	431	137	468	174	595	782	7
y	471	137	476	174	595	782	7
del	479	137	492	174	595	782	7
sueño,	495	137	524	174	595	782	7
y	527	137	531	174	595	782	7
prevención	312	151	360	188	595	782	7
de	363	151	374	188	595	782	7
recaídas	377	151	414	188	595	782	7
Manual	312	346	348	385	595	782	7
de	351	346	361	385	595	782	7
tratamiento	364	346	417	385	595	782	7
cognitivo-conductual	420	346	516	385	595	782	7
El	323	374	333	413	595	782	7
protocolo	336	374	378	413	595	782	7
en	380	374	391	413	595	782	7
el	393	374	401	413	595	782	7
que	404	374	420	413	595	782	7
se	423	374	432	413	595	782	7
describen	434	374	477	413	595	782	7
detalladamen-	479	374	541	413	595	782	7
te	312	388	320	427	595	782	7
estas	323	388	345	427	595	782	7
técnicas	349	388	384	427	595	782	7
se	388	388	397	427	595	782	7
ha	401	388	411	427	595	782	7
editado	415	388	447	427	595	782	7
en	451	388	461	427	595	782	7
forma	465	388	491	427	595	782	7
de	495	388	505	427	595	782	7
manual	509	388	541	427	595	782	7
titulado	312	402	345	441	595	782	7
“	349	402	354	441	595	782	7
Manual	357	402	391	441	595	782	7
del	394	402	408	441	595	782	7
dolor.	411	402	436	441	595	782	7
Tratamiento	439	402	493	441	595	782	7
cognitivo-	496	402	541	441	595	782	7
conductual	312	416	360	455	595	782	7
del	366	416	380	455	595	782	7
dolor	386	416	409	455	595	782	7
crónico”	416	416	454	455	595	782	7
(Moix	460	416	488	455	595	782	7
y	494	416	499	455	595	782	7
Kovacs,	506	416	541	455	595	782	7
2009).	312	430	340	469	595	782	7
En	343	430	356	469	595	782	7
el	359	430	367	469	595	782	7
mismo	370	430	400	469	595	782	7
se	403	430	412	469	595	782	7
incluye	415	430	447	469	595	782	7
una	450	430	466	469	595	782	7
descripción	469	430	520	469	595	782	7
por-	523	430	541	469	595	782	7
menorizada	312	444	363	483	595	782	7
de	367	444	377	483	595	782	7
todas	381	444	404	483	595	782	7
las	408	444	420	483	595	782	7
explicaciones	424	444	484	483	595	782	7
y	487	444	493	483	595	782	7
ejercicios.	497	444	541	483	595	782	7
Al	312	458	323	497	595	782	7
igual	327	458	349	497	595	782	7
que	353	458	369	497	595	782	7
una	373	458	388	497	595	782	7
transcripción	392	458	450	497	595	782	7
de	454	458	464	497	595	782	7
los	468	458	481	497	595	782	7
ejercicios	485	458	527	497	595	782	7
de	531	458	541	497	595	782	7
relajación	312	472	355	511	595	782	7
incluidos	359	472	400	511	595	782	7
en	404	472	414	511	595	782	7
el	418	472	426	511	595	782	7
CD	430	472	446	511	595	782	7
que	450	472	466	511	595	782	7
se	470	472	479	511	595	782	7
entrega	483	472	516	511	595	782	7
a	520	472	525	511	595	782	7
los	529	472	541	511	595	782	7
pacientes.	312	486	355	525	595	782	7
El	360	486	370	525	595	782	7
dossier	374	486	405	525	595	782	7
de	409	486	420	525	595	782	7
los	424	486	437	525	595	782	7
pacientes	441	486	482	525	595	782	7
en	486	486	497	525	595	782	7
donde	501	486	528	525	595	782	7
se	532	486	541	525	595	782	7
encuentra	312	500	355	539	595	782	7
un	359	500	370	539	595	782	7
resumen	375	500	412	539	595	782	7
de	417	500	427	539	595	782	7
cada	432	500	452	539	595	782	7
sesión	457	500	484	539	595	782	7
y	489	500	494	539	595	782	7
las	499	500	511	539	595	782	7
tareas	516	500	541	539	595	782	7
para	312	514	331	553	595	782	7
casa	336	514	355	553	595	782	7
también	360	514	395	553	595	782	7
se	400	514	410	553	595	782	7
encuentran	415	514	463	553	595	782	7
incluidos.	468	514	511	553	595	782	7
En	516	514	528	553	595	782	7
el	534	514	541	553	595	782	7
último	312	528	341	567	595	782	7
capítulo,	344	528	382	567	595	782	7
se	385	528	395	567	595	782	7
presenta	398	528	435	567	595	782	7
una	438	528	454	567	595	782	7
recopilación	457	528	512	567	595	782	7
de	515	528	525	567	595	782	7
los	529	528	541	567	595	782	7
principales	312	542	360	581	595	782	7
libros	365	542	390	581	595	782	7
y	395	542	400	581	595	782	7
webs	405	542	428	581	595	782	7
comentados	432	542	485	581	595	782	7
sobre	490	542	513	581	595	782	7
trata-	518	542	541	581	595	782	7
miento	312	556	342	595	595	782	7
psicológico	345	556	396	595	595	782	7
del	399	556	413	595	595	782	7
dolor	416	556	439	595	595	782	7
crónico.	442	556	478	595	595	782	7
El	323	570	333	609	595	782	7
manual	336	570	368	609	595	782	7
es	371	570	380	609	595	782	7
una	383	570	399	609	595	782	7
guía	402	570	421	609	595	782	7
paso	423	570	444	609	595	782	7
a	446	570	451	609	595	782	7
paso	454	570	474	609	595	782	7
para	477	570	496	609	595	782	7
los	499	570	512	609	595	782	7
profe-	515	570	541	609	595	782	7
sionales	312	584	347	623	595	782	7
que	350	584	366	623	595	782	7
quieran	369	584	402	623	595	782	7
aplicar	404	584	434	623	595	782	7
esta	437	584	454	623	595	782	7
técnica.	457	584	491	623	595	782	7
Esperamos	493	584	542	623	595	782	7
que	312	598	328	637	595	782	7
impulse	331	598	366	637	595	782	7
la	368	598	376	637	595	782	7
aplicación	379	598	425	637	595	782	7
e	428	598	432	637	595	782	7
investigación	435	598	494	637	595	782	7
de	497	598	507	637	595	782	7
la	510	598	518	637	595	782	7
tera-	521	598	541	637	595	782	7
pia	312	612	325	651	595	782	7
cognitivo-conductual	328	612	422	651	595	782	7
en	425	612	435	651	595	782	7
nuestro	438	612	471	651	595	782	7
país.	474	612	494	651	595	782	7
Los	323	626	340	665	595	782	7
beneficios	342	626	387	665	595	782	7
del	390	626	403	665	595	782	7
manual	405	626	438	665	595	782	7
van	440	626	456	665	595	782	7
destinados	458	626	505	665	595	782	7
íntegra-	507	626	541	665	595	782	7
mente	312	640	339	679	595	782	7
a	342	640	347	679	595	782	7
“Sine	350	640	374	679	595	782	7
Dolore”	377	640	413	679	595	782	7
una	416	640	432	679	595	782	7
asociación	435	640	481	679	595	782	7
cuyos	484	640	510	679	595	782	7
objeti-	513	640	541	679	595	782	7
vos	312	654	327	693	595	782	7
consisten	330	654	371	693	595	782	7
en:	373	654	387	693	595	782	7
tratar	390	654	413	693	595	782	7
el	415	654	423	693	595	782	7
dolor,	426	654	452	693	595	782	7
aliviar	454	654	482	693	595	782	7
el	485	654	493	693	595	782	7
sufrimien-	496	654	541	693	595	782	7
to	312	668	320	707	595	782	7
y	325	668	331	707	595	782	7
aumentar	336	668	377	707	595	782	7
la	382	668	390	707	595	782	7
calidad	395	668	426	707	595	782	7
de	431	668	442	707	595	782	7
vida	447	668	466	707	595	782	7
de	470	668	481	707	595	782	7
las	486	668	498	707	595	782	7
personas	503	668	541	707	595	782	7
aquejadas	312	682	355	721	595	782	7
de	358	682	369	721	595	782	7
dolor	372	682	395	721	595	782	7
crónico.	398	682	434	721	595	782	7
Clínica	492	728	515	756	595	782	7
y	517	728	521	756	595	782	7
Salud	523	728	541	756	595	782	7
Vol.	434	738	447	766	595	782	7
22,	449	738	459	766	595	782	7
n.°	461	738	470	766	595	782	7
1,	472	738	478	766	595	782	7
2011	481	738	496	766	595	782	7
-	499	738	501	766	595	782	7
Págs.	503	738	521	766	595	782	7
41-50	523	738	541	766	595	782	7
48	54	6	66	47	595	782	8
T	193	16	198	44	595	782	8
ERAPIAS	198	21	223	42	595	782	8
P	225	16	229	44	595	782	8
SICOLÓGICAS	229	21	269	42	595	782	8
PARA	271	21	287	42	595	782	8
EL	289	21	296	42	595	782	8
T	298	16	303	44	595	782	8
RATAMIENTO	303	21	341	42	595	782	8
DEL	343	21	355	42	595	782	8
D	357	16	363	44	595	782	8
OLOR	363	21	379	42	595	782	8
C	381	16	386	44	595	782	8
RÓNICO	386	21	409	42	595	782	8
Extended	226	24	294	87	595	782	8
Summary	298	24	369	87	595	782	8
Background:	65	64	127	102	595	782	8
One	130	64	148	103	595	782	8
in	152	64	160	103	595	782	8
five	163	64	180	103	595	782	8
Europeans	184	64	230	103	595	782	8
suffer	233	64	259	103	595	782	8
from	262	64	284	103	595	782	8
chronic	54	78	87	117	595	782	8
pain.	89	78	111	117	595	782	8
The	113	78	130	117	595	782	8
disorder	133	78	169	117	595	782	8
not	171	78	185	117	595	782	8
only	188	78	207	117	595	782	8
represents	210	78	254	117	595	782	8
a	257	78	262	117	595	782	8
seri-	264	78	283	117	595	782	8
ous	54	92	69	131	595	782	8
physical	76	92	113	131	595	782	8
and	120	92	136	131	595	782	8
emotional	143	92	188	131	595	782	8
suffering,	195	92	238	131	595	782	8
but	244	92	259	131	595	782	8
also	266	92	284	131	595	782	8
means	54	106	82	145	595	782	8
a	86	106	91	145	595	782	8
deterioration	95	106	151	145	595	782	8
in	155	106	164	145	595	782	8
different	168	106	206	145	595	782	8
fields	210	106	234	145	595	782	8
of	239	106	248	145	595	782	8
life	252	106	267	145	595	782	8
for	271	106	284	145	595	782	8
those	54	120	77	159	595	782	8
who	79	120	98	159	595	782	8
suffer	101	120	126	159	595	782	8
it.	129	120	138	159	595	782	8
To	140	120	151	159	595	782	8
this	154	120	169	159	595	782	8
we	172	120	185	159	595	782	8
must	187	120	209	159	595	782	8
add	211	120	227	159	595	782	8
the	229	120	243	159	595	782	8
econom-	245	120	284	159	595	782	8
ic	54	134	62	173	595	782	8
costs.	66	134	91	173	595	782	8
In	96	134	105	173	595	782	8
Europe,	109	134	144	173	595	782	8
the	149	134	162	173	595	782	8
costs	167	134	189	173	595	782	8
associated	193	134	238	173	595	782	8
with	243	134	262	173	595	782	8
low	267	134	284	173	595	782	8
back	54	148	75	187	595	782	8
pain	78	148	97	187	595	782	8
alone	100	148	124	187	595	782	8
account	127	148	161	187	595	782	8
for	164	148	177	187	595	782	8
between	180	148	217	187	595	782	8
approximately	220	148	284	187	595	782	8
1.7%	54	162	77	201	595	782	8
and	79	162	95	201	595	782	8
2.1%	98	162	121	201	595	782	8
of	123	162	132	201	595	782	8
Gross	135	162	160	201	595	782	8
National	163	162	201	201	595	782	8
Product	203	162	237	201	595	782	8
each	240	162	260	201	595	782	8
year.	262	162	284	201	595	782	8
Since	54	176	78	215	595	782	8
the	82	176	96	215	595	782	8
conventional	100	176	156	215	595	782	8
medical	160	176	195	215	595	782	8
model	199	176	227	215	595	782	8
is	231	176	238	215	595	782	8
not	242	176	256	215	595	782	8
suffi-	260	176	283	215	595	782	8
cient	54	190	75	229	595	782	8
to	78	190	87	229	595	782	8
treat	90	190	109	229	595	782	8
chronic	112	190	145	229	595	782	8
pain,	148	190	170	229	595	782	8
research	173	190	209	229	595	782	8
has	212	190	227	229	595	782	8
increasingly	230	190	284	229	595	782	8
focused	54	204	88	243	595	782	8
on	91	204	102	243	595	782	8
a	105	204	110	243	595	782	8
type	113	204	132	243	595	782	8
of	135	204	144	243	595	782	8
interdisciplinary	147	204	219	243	595	782	8
treatment.	222	204	267	243	595	782	8
Although	65	218	107	257	595	782	8
the	110	218	123	257	595	782	8
effectiveness	126	218	183	257	595	782	8
of	186	218	196	257	595	782	8
medical	199	218	233	257	595	782	8
techniques	236	218	284	257	595	782	8
combined	54	232	97	271	595	782	8
with	101	232	121	271	595	782	8
the	124	232	138	271	595	782	8
psychological	142	232	203	271	595	782	8
has	207	232	221	271	595	782	8
been	225	232	246	271	595	782	8
demon-	250	232	283	271	595	782	8
strated,	54	246	86	285	595	782	8
in	88	246	97	285	595	782	8
our	99	246	114	285	595	782	8
country	117	246	150	285	595	782	8
they	153	246	172	285	595	782	8
are	174	246	188	285	595	782	8
rarely	190	246	216	285	595	782	8
applied	218	246	250	285	595	782	8
in	253	246	262	285	595	782	8
con-	264	246	284	285	595	782	8
junction.	54	260	93	299	595	782	8
Objective:	65	274	114	312	595	782	8
To	119	274	131	313	595	782	8
review	137	274	166	313	595	782	8
the	172	274	186	313	595	782	8
major	191	274	217	313	595	782	8
psychological	222	274	284	313	595	782	8
therapies	54	288	94	327	595	782	8
applied	98	288	130	327	595	782	8
in	135	288	143	327	595	782	8
the	148	288	161	327	595	782	8
field	166	288	186	327	595	782	8
of	190	288	200	327	595	782	8
pain,	204	288	226	327	595	782	8
focusing	230	288	268	327	595	782	8
on	273	288	284	327	595	782	8
cognitive-behavioral	54	302	145	341	595	782	8
therapy.	148	302	183	341	595	782	8
Psychological	65	316	129	354	595	782	8
therapies	134	316	178	354	595	782	8
for	183	316	197	354	595	782	8
the	202	316	217	354	595	782	8
treatment	223	316	269	354	595	782	8
of	274	316	284	354	595	782	8
chronic	54	330	89	368	595	782	8
pain:	93	330	117	368	595	782	8
Some	121	330	146	369	595	782	8
techniques	150	330	197	369	595	782	8
have	201	330	222	369	595	782	8
already	226	330	259	369	595	782	8
been	263	330	284	369	595	782	8
studied	54	344	86	383	595	782	8
for	91	344	104	383	595	782	8
decades,	109	344	147	383	595	782	8
such	152	344	172	383	595	782	8
as	178	344	187	383	595	782	8
relaxation,	192	344	239	383	595	782	8
hypnosis	244	344	283	383	595	782	8
biofeedback	54	358	108	397	595	782	8
and	113	358	129	397	595	782	8
operating	134	358	175	397	595	782	8
techniques.	181	358	230	397	595	782	8
Others	236	358	265	397	595	782	8
are	270	358	284	397	595	782	8
currently	54	372	94	411	595	782	8
beginning	97	372	141	411	595	782	8
to	145	372	153	411	595	782	8
be	157	372	167	411	595	782	8
investigated	171	372	224	411	595	782	8
further,	228	372	260	411	595	782	8
such	263	372	283	411	595	782	8
as	54	386	63	425	595	782	8
mindfulness,	67	386	123	425	595	782	8
acceptance	127	386	175	425	595	782	8
and	179	386	195	425	595	782	8
commitment	199	386	254	425	595	782	8
thera-	258	386	283	425	595	782	8
py,	54	400	67	439	595	782	8
and	71	400	86	439	595	782	8
emotional	90	400	134	439	595	782	8
disclosure.	138	400	185	439	595	782	8
Although	188	400	230	439	595	782	8
the	233	400	247	439	595	782	8
data	250	400	269	439	595	782	8
do	272	400	283	439	595	782	8
not	54	414	68	453	595	782	8
always	72	414	102	453	595	782	8
point	106	414	129	453	595	782	8
in	133	414	141	453	595	782	8
the	145	414	159	453	595	782	8
same	163	414	185	453	595	782	8
direction,	189	414	231	453	595	782	8
these	235	414	258	453	595	782	8
tech-	262	414	283	453	595	782	8
niques	54	428	83	467	595	782	8
have	88	428	108	467	595	782	8
generally	113	428	154	467	595	782	8
proven	159	428	190	467	595	782	8
effective.	195	428	236	467	595	782	8
However,	241	428	283	467	595	782	8
this	54	442	70	481	595	782	8
effect	73	442	98	481	595	782	8
is	101	442	108	481	595	782	8
not	111	442	126	481	595	782	8
of	129	442	138	481	595	782	8
desirable	141	442	181	481	595	782	8
magnitude,	184	442	233	481	595	782	8
meaning	236	442	274	481	595	782	8
it	277	442	283	481	595	782	8
is	54	456	61	495	595	782	8
appropriate	67	456	117	495	595	782	8
to	123	456	132	495	595	782	8
continue	138	456	175	495	595	782	8
improving	181	456	227	495	595	782	8
these	233	456	256	495	595	782	8
tech-	262	456	283	495	595	782	8
niques.	54	470	85	509	595	782	8
Cognitive-behavioral	65	484	159	523	595	782	8
therapy	163	484	196	523	595	782	8
is	200	484	207	523	595	782	8
undoubtedly	211	484	266	523	595	782	8
the	270	484	284	523	595	782	8
most	54	498	75	537	595	782	8
used	78	498	99	537	595	782	8
and	102	498	118	537	595	782	8
that	121	498	137	537	595	782	8
for	140	498	153	537	595	782	8
which	156	498	183	537	595	782	8
we	187	498	199	537	595	782	8
have	203	498	223	537	595	782	8
most	226	498	248	537	595	782	8
data	251	498	269	537	595	782	8
on	273	498	284	537	595	782	8
its	54	512	64	551	595	782	8
effectiveness.	67	512	127	551	595	782	8
However,	129	512	172	551	595	782	8
in	175	512	183	551	595	782	8
our	186	512	200	551	595	782	8
country	203	512	237	551	595	782	8
a	239	512	244	551	595	782	8
protocol	247	512	284	551	595	782	8
on	54	526	65	565	595	782	8
it	67	526	74	565	595	782	8
was	76	526	93	565	595	782	8
lacking.	96	526	131	565	595	782	8
Therefore,	133	526	180	565	595	782	8
we	182	526	195	565	595	782	8
designed	198	526	237	565	595	782	8
a	239	526	244	565	595	782	8
protocol	247	526	284	565	595	782	8
that	54	540	70	579	595	782	8
describes	73	540	114	579	595	782	8
the	117	540	130	579	595	782	8
various	133	540	165	579	595	782	8
techniques	168	540	215	579	595	782	8
of	218	540	227	579	595	782	8
this	230	540	246	579	595	782	8
therapy.	248	540	283	579	595	782	8
In	54	554	63	593	595	782	8
this	66	554	82	593	595	782	8
article,	85	554	115	593	595	782	8
we	118	554	131	593	595	782	8
conducted	134	554	179	593	595	782	8
a	182	554	187	593	595	782	8
detailed	190	554	225	593	595	782	8
description.	228	554	280	593	595	782	8
Referencias	54	596	109	634	595	782	8
1.	54	642	62	656	595	782	8
Andersson,	65	624	115	663	595	782	8
G.	118	624	129	663	595	782	8
B.	132	624	142	663	595	782	8
J.	146	624	153	663	595	782	8
(1999).	156	624	188	663	595	782	8
Epidemiologic	192	624	256	663	595	782	8
features	260	624	295	663	595	782	8
of	65	638	74	677	595	782	8
chronic	77	638	110	677	595	782	8
low-back	113	638	154	677	595	782	8
pain.	157	638	179	677	595	782	8
Lancet,	182	639	215	676	595	782	8
354,	218	638	237	677	595	782	8
581-585.22	240	638	290	677	595	782	8
2.	54	670	62	684	595	782	8
Bogaards,	65	652	108	691	595	782	8
M.	110	652	123	691	595	782	8
C.	125	652	135	691	595	782	8
y	138	652	143	691	595	782	8
Terkuile,	146	652	184	691	595	782	8
M.	187	652	199	691	595	782	8
M.	202	652	214	691	595	782	8
(1994).	216	652	248	691	595	782	8
Treatment	250	652	294	691	595	782	8
of	65	666	74	705	595	782	8
recurrent	81	666	120	705	595	782	8
tension	127	666	159	705	595	782	8
headache-	165	666	210	705	595	782	8
a	216	666	221	705	595	782	8
metaanalytic	228	666	284	705	595	782	8
review.	65	680	97	719	595	782	8
Clinical	100	681	135	718	595	782	8
of	138	681	146	718	595	782	8
Journal	149	681	182	718	595	782	8
Pain,	185	681	208	718	595	782	8
10,	211	681	225	718	595	782	8
174-190.	227	680	266	719	595	782	8
Clínica	54	728	77	756	595	782	8
y	79	728	83	756	595	782	8
Salud	85	728	104	756	595	782	8
Vol.	54	738	67	766	595	782	8
22,	69	738	79	766	595	782	8
n.°	81	738	90	766	595	782	8
1,	93	738	99	766	595	782	8
2011	101	738	117	766	595	782	8
-	119	738	121	766	595	782	8
Págs.	124	738	141	766	595	782	8
41-50	143	738	162	766	595	782	8
3.	312	82	320	96	595	782	8
Breivik,	323	64	359	103	595	782	8
H.,	362	64	375	103	595	782	8
Collett	378	64	408	103	595	782	8
B.,	411	64	424	103	595	782	8
Ventafridda,	427	64	481	103	595	782	8
V.,	484	64	496	103	595	782	8
Cohen,	499	64	531	103	595	782	8
R.	534	64	544	103	595	782	8
y	547	64	552	103	595	782	8
Gallacher,	323	78	368	117	595	782	8
A.	372	78	383	117	595	782	8
(2006).	387	78	419	117	595	782	8
Survey	423	78	455	117	595	782	8
of	459	78	468	117	595	782	8
chronic	472	78	505	117	595	782	8
pain	510	78	529	117	595	782	8
in	533	78	541	117	595	782	8
Europe:	323	92	358	131	595	782	8
prevalence,	364	92	415	131	595	782	8
impact	421	92	451	131	595	782	8
on	457	92	468	131	595	782	8
daily	474	92	496	131	595	782	8
life,	502	92	519	131	595	782	8
and	526	92	541	131	595	782	8
treatment.	323	106	367	145	595	782	8
European	373	107	416	144	595	782	8
Journal	421	107	455	144	595	782	8
of	460	107	469	144	595	782	8
Pain,	474	107	497	144	595	782	8
10,	502	107	516	144	595	782	8
287-	521	106	541	145	595	782	8
333.	323	120	342	159	595	782	8
4.	312	152	320	166	595	782	8
Broderick,	323	134	370	173	595	782	8
J.	375	134	382	173	595	782	8
E.,	388	134	400	173	595	782	8
Doerte,	406	134	439	173	595	782	8
U.,	444	134	458	173	595	782	8
Junghaenel,	463	134	516	173	595	782	8
M.	521	134	534	173	595	782	8
A.,	539	134	552	173	595	782	8
Joseph,	323	148	356	187	595	782	8
E.,	359	148	371	187	595	782	8
&	375	148	383	187	595	782	8
Schwartz,	387	148	431	187	595	782	8
E.	434	148	443	187	595	782	8
(2005).	447	148	479	187	595	782	8
Written	482	148	515	187	595	782	8
emo-	519	148	541	187	595	782	8
tional	323	162	348	201	595	782	8
expression	355	162	403	201	595	782	8
produces	410	162	450	201	595	782	8
health	457	162	484	201	595	782	8
benefits	491	162	526	201	595	782	8
in	533	162	541	201	595	782	8
fibromyalgia	323	176	380	215	595	782	8
patients.	385	176	422	215	595	782	8
Psychosomatic	427	177	493	214	595	782	8
Medicine,	498	177	541	214	595	782	8
67,	323	191	337	228	595	782	8
326-334.	340	190	379	229	595	782	8
5.	312	222	320	236	595	782	8
Carroll,	323	204	357	243	595	782	8
D.	361	204	372	243	595	782	8
y	376	204	382	243	595	782	8
Seers,	387	204	413	243	595	782	8
K.	418	204	428	243	595	782	8
(1998).	433	204	465	243	595	782	8
Relaxation	469	204	517	243	595	782	8
for	522	204	534	243	595	782	8
the	539	204	552	243	595	782	8
relief	323	218	347	257	595	782	8
of	354	218	364	257	595	782	8
chronic	371	218	405	257	595	782	8
pain:	412	218	434	257	595	782	8
a	442	218	446	257	595	782	8
systematic	453	218	501	257	595	782	8
review.	509	218	542	257	595	782	8
Journal	323	233	357	270	595	782	8
of	360	233	369	270	595	782	8
Advanced	372	233	415	270	595	782	8
Nursing,	418	233	456	270	595	782	8
27,	459	233	473	270	595	782	8
467-487.	476	232	516	271	595	782	8
6.	312	264	320	278	595	782	8
Casado,	323	246	358	285	595	782	8
M.	361	246	374	285	595	782	8
I,	377	246	383	285	595	782	8
Moix,	386	246	413	285	595	782	8
J.	416	246	423	285	595	782	8
y	426	246	432	285	595	782	8
Vidal,	434	246	461	285	595	782	8
J.	464	246	471	285	595	782	8
(2005).	474	246	506	285	595	782	8
Etiología,	509	246	552	285	595	782	8
cronificación	323	260	383	299	595	782	8
y	390	260	396	299	595	782	8
tratamiento	403	260	454	299	595	782	8
el	461	260	469	299	595	782	8
dolor	476	260	500	299	595	782	8
lumbar.	507	260	541	299	595	782	8
Cínica	323	275	352	312	595	782	8
y	356	275	360	312	595	782	8
Salud,	363	275	391	312	595	782	8
19,	394	275	408	312	595	782	8
379-392.	411	274	450	313	595	782	8
7.	312	306	320	320	595	782	8
Chapman,	323	288	368	327	595	782	8
S.	372	288	381	327	595	782	8
L.	385	288	394	327	595	782	8
(1986).	398	288	430	327	595	782	8
A	433	288	441	327	595	782	8
review	445	288	475	327	595	782	8
and	479	288	494	327	595	782	8
clinical	498	288	531	327	595	782	8
per-	535	288	552	327	595	782	8
spective	323	302	359	341	595	782	8
on	362	302	373	341	595	782	8
the	376	302	389	341	595	782	8
use	392	302	407	341	595	782	8
of	410	302	419	341	595	782	8
EMG	422	302	447	341	595	782	8
and	449	302	465	341	595	782	8
thermal	468	302	502	341	595	782	8
biofeed-	505	302	541	341	595	782	8
back	323	316	344	355	595	782	8
for	347	316	360	355	595	782	8
chronic	363	316	396	355	595	782	8
headaches.	399	316	447	355	595	782	8
Pain,	450	317	473	354	595	782	8
27,	476	317	490	354	595	782	8
1-43.	493	316	516	355	595	782	8
8.	312	348	320	362	595	782	8
Crider,	323	330	353	369	595	782	8
A.	356	330	367	369	595	782	8
B.	370	330	380	369	595	782	8
y	383	330	389	369	595	782	8
Glaros,	392	330	424	369	595	782	8
A.	427	330	437	369	595	782	8
G.	441	330	451	369	595	782	8
(1999).	455	330	487	369	595	782	8
A	489	330	497	369	595	782	8
meta-analy-	500	330	552	369	595	782	8
sis	323	344	335	383	595	782	8
of	339	344	349	383	595	782	8
EMG	353	344	378	383	595	782	8
biofeedback	383	344	436	383	595	782	8
treatment	441	344	483	383	595	782	8
of	487	344	496	383	595	782	8
temporo-	501	344	541	383	595	782	8
mandibular	323	358	373	397	595	782	8
disorders.	377	358	420	397	595	782	8
Journal	423	359	457	396	595	782	8
of	460	359	469	396	595	782	8
Orofacial	472	359	515	396	595	782	8
Pain,	518	359	541	396	595	782	8
13,	323	373	337	410	595	782	8
29-37.	340	372	368	411	595	782	8
9.	312	404	320	418	595	782	8
Eccleston,	323	386	368	425	595	782	8
C.,	374	386	387	425	595	782	8
Williams,	392	386	434	425	595	782	8
A,	439	386	450	425	595	782	8
y	455	386	461	425	595	782	8
Morley,	466	386	501	425	595	782	8
S.	506	386	515	425	595	782	8
(2009).	520	386	552	425	595	782	8
Psychological	323	400	385	439	595	782	8
therapies	390	400	430	439	595	782	8
for	435	400	447	439	595	782	8
the	453	400	466	439	595	782	8
management	471	400	527	439	595	782	8
of	532	400	541	439	595	782	8
chronic	323	414	357	453	595	782	8
pain	364	414	383	453	595	782	8
(excluding	390	414	437	453	595	782	8
headache)	444	414	490	453	595	782	8
in	497	414	505	453	595	782	8
adults.	512	414	542	453	595	782	8
Cochrane	323	429	367	466	595	782	8
database	374	429	414	466	595	782	8
of	421	429	429	466	595	782	8
systematic	436	429	483	466	595	782	8
reviews,	490	429	526	466	595	782	8
2,	533	429	541	466	595	782	8
number	323	442	357	481	595	782	8
CD007407.	360	442	411	481	595	782	8
10.	312	474	326	488	595	782	8
Frattaroli,	328	456	372	495	595	782	8
J.	375	456	382	495	595	782	8
(2006).	385	456	417	495	595	782	8
Experimental	419	456	479	495	595	782	8
disclosure	481	456	526	495	595	782	8
and	529	456	545	495	595	782	8
its	548	456	558	495	595	782	8
moderators:	323	470	378	509	595	782	8
a	387	470	392	509	595	782	8
meta-analysis.	401	470	467	509	595	782	8
Psychological	476	471	541	508	595	782	8
Bulletin,	323	485	361	522	595	782	8
132,	364	485	383	522	595	782	8
823-865.	386	484	425	523	595	782	8
11.	312	516	326	530	595	782	8
Gillis,	328	498	356	537	595	782	8
M.	359	498	371	537	595	782	8
E.	374	498	384	537	595	782	8
(2002).	387	498	419	537	595	782	8
The	422	499	439	536	595	782	8
effects	442	499	470	536	595	782	8
of	473	499	481	536	595	782	8
written	485	499	516	536	595	782	8
emotion-	519	499	558	536	595	782	8
al	323	513	332	550	595	782	8
disclosure	335	513	380	550	595	782	8
on	384	513	395	550	595	782	8
adjustment	399	513	447	550	595	782	8
in	451	513	459	550	595	782	8
fibromyalgia	463	513	519	550	595	782	8
syn-	523	513	541	550	595	782	8
drome.	323	527	355	564	595	782	8
Dissertation	363	526	419	565	595	782	8
Abstracts	427	526	471	565	595	782	8
International:	479	526	541	565	595	782	8
Section	323	540	356	579	595	782	8
B:	359	540	370	579	595	782	8
The	372	540	389	579	595	782	8
Sciences	393	540	431	579	595	782	8
and	434	540	450	579	595	782	8
Engineering.	453	540	509	579	595	782	8
12.	312	572	326	586	595	782	8
Gillis,	328	554	356	593	595	782	8
M.	359	554	371	593	595	782	8
E.,	375	554	387	593	595	782	8
Lumley,	391	554	427	593	595	782	8
M.	430	554	443	593	595	782	8
A.,	446	554	459	593	595	782	8
Mosley-Williams,	462	554	542	593	595	782	8
A.,	545	554	558	593	595	782	8
Leisen,	323	568	355	607	595	782	8
J.	361	568	368	607	595	782	8
C.,	373	568	386	607	595	782	8
y	391	568	397	607	595	782	8
Roehrs,	402	568	436	607	595	782	8
T.	441	568	450	607	595	782	8
(2006).	455	568	487	607	595	782	8
The	492	568	509	607	595	782	8
health	515	568	541	607	595	782	8
effects	323	582	352	621	595	782	8
of	355	582	364	621	595	782	8
at-home	367	582	403	621	595	782	8
written	405	582	436	621	595	782	8
emotional	439	582	483	621	595	782	8
disclosure	486	582	530	621	595	782	8
in	533	582	541	621	595	782	8
fibromyalgia:	323	596	385	635	595	782	8
A	391	596	399	635	595	782	8
randomized	406	596	459	635	595	782	8
trial.	466	596	487	635	595	782	8
Annals	494	597	526	634	595	782	8
of	533	597	541	634	595	782	8
Behavioral	323	611	372	648	595	782	8
Medicine,	375	611	419	648	595	782	8
32,	422	611	435	648	595	782	8
135-146.	439	610	478	649	595	782	8
13.Grossman,	312	642	373	656	595	782	8
P.,	377	624	387	663	595	782	8
Niemann,	391	624	434	663	595	782	8
L.,	438	624	450	663	595	782	8
Schmidt,	454	624	494	663	595	782	8
S.	498	624	507	663	595	782	8
y	511	624	516	663	595	782	8
Walach,	520	624	555	663	595	782	8
H.	323	638	334	677	595	782	8
(2004).	340	638	372	677	595	782	8
Mindfulness-based	379	638	463	677	595	782	8
stress	469	638	493	677	595	782	8
reduction	500	638	541	677	595	782	8
and	323	652	339	691	595	782	8
health	343	652	370	691	595	782	8
benefits.	374	652	412	691	595	782	8
A	415	652	423	691	595	782	8
meta-analysis.	427	652	490	691	595	782	8
Journal	494	653	529	690	595	782	8
of	533	653	541	690	595	782	8
Psychosomatic	323	667	389	704	595	782	8
Research,	392	667	435	704	595	782	8
57,	438	667	452	704	595	782	8
35-43.	455	666	484	705	595	782	8
14.	312	698	326	712	595	782	8
Hammond,	328	680	378	719	595	782	8
D.	381	680	392	719	595	782	8
C.	395	680	405	719	595	782	8
(2007).	408	680	440	719	595	782	8
Review	444	680	477	719	595	782	8
of	481	680	490	719	595	782	8
the	493	680	507	719	595	782	8
efficacy	510	680	545	719	595	782	8
of	549	680	558	719	595	782	8
Copyright	335	728	367	756	595	782	8
2011	369	728	385	756	595	782	8
by	387	728	395	756	595	782	8
the	398	728	407	756	595	782	8
Colegio	410	728	435	756	595	782	8
Oficial	437	728	459	756	595	782	8
de	462	728	469	756	595	782	8
Psicólogos	471	728	506	756	595	782	8
de	508	728	516	756	595	782	8
Madrid	518	728	541	756	595	782	8
ISSN:	382	738	402	766	595	782	8
1130-5274	404	738	438	766	595	782	8
-	441	738	443	766	595	782	8
DOI:	446	738	462	766	595	782	8
10.5093/cl2011v22n1a3	464	738	541	766	595	782	8
J	185	16	188	44	595	782	9
ENNY	188	21	205	42	595	782	9
M	207	16	214	44	595	782	9
OIX	214	21	225	42	595	782	9
,	225	16	227	44	595	782	9
M.ª	229	16	240	44	595	782	9
I	242	16	245	44	595	782	9
SABEL	245	21	264	42	595	782	9
C	266	16	271	44	595	782	9
ASADO	271	21	292	42	595	782	9
Y	294	21	298	42	595	782	9
C	300	16	306	44	595	782	9
OAUTORES	306	21	337	42	595	782	9
DEL	340	21	351	42	595	782	9
M	353	16	360	44	595	782	9
ANUAL	360	21	381	42	595	782	9
DEL	383	21	395	42	595	782	9
D	397	16	403	44	595	782	9
OLOR	403	21	419	42	595	782	9
clinical	65	38	98	77	595	782	9
hypnosis	102	38	141	77	595	782	9
with	145	38	164	77	595	782	9
headaches	168	38	213	77	595	782	9
and	217	38	233	77	595	782	9
migraines.	237	38	283	77	595	782	9
International	65	53	126	90	595	782	9
Journal	141	53	176	90	595	782	9
of	191	53	200	90	595	782	9
Clinical	215	53	252	90	595	782	9
and	267	53	284	90	595	782	9
Experimental	65	67	124	104	595	782	9
Hypnosis,	127	67	171	104	595	782	9
55,	174	67	188	104	595	782	9
207-219.	191	66	230	105	595	782	9
15.	54	98	68	112	595	782	9
Hawkins,	70	80	112	119	595	782	9
R.	115	80	125	119	595	782	9
M.	127	80	140	119	595	782	9
F.	142	80	150	119	595	782	9
(2001).	153	80	185	119	595	782	9
A	186	80	194	119	595	782	9
systematic	196	80	243	119	595	782	9
meta-review	245	80	300	119	595	782	9
of	65	94	74	133	595	782	9
hypnosis	77	94	116	133	595	782	9
as	119	94	128	133	595	782	9
an	130	94	141	133	595	782	9
empirically	143	94	193	133	595	782	9
supported	196	94	239	133	595	782	9
treatment	242	94	284	133	595	782	9
for	65	108	78	147	595	782	9
pain.	81	108	103	147	595	782	9
Pain	106	109	127	146	595	782	9
Reviews,	130	109	168	146	595	782	9
8,	171	109	180	146	595	782	9
47-73.	183	108	211	147	595	782	9
16.	54	140	68	154	595	782	9
Holroyd,	70	122	110	161	595	782	9
D.	113	122	123	161	595	782	9
A.	126	122	137	161	595	782	9
(2002).	140	122	172	161	595	782	9
Assessment	174	122	226	161	595	782	9
and	229	122	245	161	595	782	9
psychologi-	248	122	300	161	595	782	9
cal	65	136	78	175	595	782	9
management	81	136	138	175	595	782	9
of	141	136	150	175	595	782	9
recurrent	153	136	193	175	595	782	9
headache	196	136	237	175	595	782	9
disorders.	240	136	284	175	595	782	9
Journal	65	151	99	188	595	782	9
of	104	151	112	188	595	782	9
Consulting	117	151	165	188	595	782	9
and	169	151	186	188	595	782	9
Clinical	190	151	226	188	595	782	9
Psychology,	230	151	283	188	595	782	9
70,	65	165	79	202	595	782	9
656-677.	82	164	121	203	595	782	9
17.	54	196	68	210	595	782	9
Jedel,	71	178	98	217	595	782	9
E.	105	178	115	217	595	782	9
y	122	178	128	217	595	782	9
Carlsson,	135	178	178	217	595	782	9
J.	186	178	193	217	595	782	9
(2003).	199	178	233	217	595	782	9
Biofeedback,	240	178	301	217	595	782	9
acupuncture	65	192	119	231	595	782	9
and	126	192	141	231	595	782	9
transcutaneous	148	192	213	231	595	782	9
electric	220	192	252	231	595	782	9
nerve	259	192	284	231	595	782	9
stimulation	65	206	117	245	595	782	9
in	124	206	132	245	595	782	9
the	139	206	153	245	595	782	9
management	160	206	218	245	595	782	9
of	225	206	235	245	595	782	9
temporo-	242	206	283	245	595	782	9
mandibular	65	220	117	259	595	782	9
disorders:	126	220	171	259	595	782	9
a	180	220	185	259	595	782	9
systematic	193	220	242	259	595	782	9
review.	250	220	283	259	595	782	9
Physical	65	235	103	272	595	782	9
Therapy	106	235	143	272	595	782	9
Reviews,	146	235	185	272	595	782	9
8,	190	235	198	272	595	782	9
217-223.	204	234	243	273	595	782	9
18.	54	266	68	280	595	782	9
Jensen,	70	248	102	287	595	782	9
M.	105	248	117	287	595	782	9
y	120	248	125	287	595	782	9
Patterson,	128	248	171	287	595	782	9
D.	174	248	184	287	595	782	9
R.	187	248	197	287	595	782	9
(2006).	199	248	231	287	595	782	9
Hypnotic	233	248	274	287	595	782	9
treat-	277	248	300	287	595	782	9
ment	65	262	87	301	595	782	9
of	94	262	103	301	595	782	9
chronic	110	262	143	301	595	782	9
pain.	150	262	171	301	595	782	9
Journal	178	263	212	300	595	782	9
of	219	263	228	300	595	782	9
Behavioral	235	263	283	300	595	782	9
Medicine,	65	277	109	314	595	782	9
29,	112	277	126	314	595	782	9
95-124.	129	276	163	315	595	782	9
19.	54	308	68	322	595	782	9
Junghaenel,	70	290	123	329	595	782	9
D.	126	290	137	329	595	782	9
U.,	140	290	154	329	595	782	9
Schwartz,	157	290	201	329	595	782	9
J.	204	290	211	329	595	782	9
E.,	215	290	227	329	595	782	9
y	230	290	236	329	595	782	9
Broderick,	243	290	290	329	595	782	9
J.	293	290	300	329	595	782	9
E.	65	304	75	343	595	782	9
(2008).	79	304	111	343	595	782	9
Differential	116	304	167	343	595	782	9
efficacy	172	304	207	343	595	782	9
of	211	304	221	343	595	782	9
written	225	304	256	343	595	782	9
emo-	261	304	284	343	595	782	9
tional	65	318	90	357	595	782	9
disclosure	95	318	140	357	595	782	9
for	145	318	158	357	595	782	9
subgroups	162	318	208	357	595	782	9
of	213	318	222	357	595	782	9
fibromyalgia	227	318	284	357	595	782	9
patients.	65	332	102	371	595	782	9
British	107	333	137	370	595	782	9
Journal	142	333	177	370	595	782	9
of	182	333	190	370	595	782	9
Health	196	333	225	370	595	782	9
Psychology,	231	333	283	370	595	782	9
13,	65	347	79	384	595	782	9
57-60.	82	346	110	385	595	782	9
20.	54	378	68	392	595	782	9
Kabat-Zinn,	70	360	124	399	595	782	9
J.	130	360	137	399	595	782	9
(1982).	142	360	174	399	595	782	9
An	180	360	193	399	595	782	9
outpatient	199	360	243	399	595	782	9
program	248	360	286	399	595	782	9
in	291	360	300	399	595	782	9
behavioral	65	374	112	413	595	782	9
medicine	118	374	158	413	595	782	9
for	165	374	178	413	595	782	9
chronic	184	374	217	413	595	782	9
pain	224	374	243	413	595	782	9
patients	249	374	283	413	595	782	9
based	65	388	90	427	595	782	9
on	94	388	105	427	595	782	9
the	108	388	122	427	595	782	9
practice	125	388	160	427	595	782	9
of	163	388	173	427	595	782	9
mindfulness	176	388	230	427	595	782	9
meditation:	233	388	284	427	595	782	9
theoretical	65	402	112	441	595	782	9
considerations	114	402	178	441	595	782	9
and	180	402	196	441	595	782	9
preliminary	198	402	250	441	595	782	9
results.	252	402	284	441	595	782	9
General	65	417	101	454	595	782	9
Hospital	104	417	142	454	595	782	9
Psychiatry,	145	417	194	454	595	782	9
4,	197	417	206	454	595	782	9
33-47.	209	416	237	455	595	782	9
21.	54	448	68	462	595	782	9
Kirsch,	70	430	102	469	595	782	9
I.,	106	430	115	469	595	782	9
Montgomery,	118	430	178	469	595	782	9
G.	181	430	192	469	595	782	9
y	195	430	201	469	595	782	9
Sapirstein,	204	430	251	469	595	782	9
G.	254	430	265	469	595	782	9
(1995).	268	430	300	469	595	782	9
Hypnosis	65	444	107	483	595	782	9
as	113	444	122	483	595	782	9
an	128	444	138	483	595	782	9
adjunt	144	444	172	483	595	782	9
to	178	444	186	483	595	782	9
cognitive-behavioral	192	444	283	483	595	782	9
psychotherapy-	65	458	136	497	595	782	9
a	145	458	150	497	595	782	9
metaanalysis.	159	458	221	497	595	782	9
Journal	230	459	266	496	595	782	9
of	275	459	283	496	595	782	9
Consulting	65	473	113	510	595	782	9
and	116	473	132	510	595	782	9
Clinical	135	473	170	510	595	782	9
Psychology,	173	473	226	510	595	782	9
63,	228	473	242	510	595	782	9
214-220.	244	472	283	511	595	782	9
22.	54	504	68	518	595	782	9
Kwekkeboom,	70	486	135	525	595	782	9
K.	141	486	152	525	595	782	9
L.,	158	486	170	525	595	782	9
y	176	486	182	525	595	782	9
Gretarsdottir,	188	486	246	525	595	782	9
E.	252	486	262	525	595	782	9
(2006).	268	486	300	525	595	782	9
Systematic	65	500	113	539	595	782	9
review	117	500	147	539	595	782	9
of	150	500	159	539	595	782	9
relaxation	163	500	207	539	595	782	9
interventions	210	500	267	539	595	782	9
for	271	500	284	539	595	782	9
pain.	65	514	87	553	595	782	9
Journal	91	515	125	552	595	782	9
of	129	515	138	552	595	782	9
Nursing	142	515	178	552	595	782	9
Scholarship,	182	515	237	552	595	782	9
38	241	515	252	552	595	782	9
,	256	514	259	553	595	782	9
269-	263	514	283	553	595	782	9
277.	65	528	84	567	595	782	9
23.	54	560	68	574	595	782	9
Lamb,	70	542	99	581	595	782	9
S.	102	542	111	581	595	782	9
E.,	115	542	127	581	595	782	9
Hansen,	131	542	166	581	595	782	9
Z.,	170	542	182	581	595	782	9
Lall,	186	542	206	581	595	782	9
R.,	210	542	223	581	595	782	9
Castelnuovo,	226	542	284	581	595	782	9
E.,	288	542	300	581	595	782	9
Wither,	65	556	98	595	595	782	9
E.,	101	556	114	595	595	782	9
Nichols,	117	556	154	595	595	782	9
V.,	158	556	170	595	595	782	9
Potter,	174	556	202	595	595	782	9
R.	206	556	216	595	595	782	9
y	220	556	225	595	595	782	9
Underwood,	229	556	284	595	595	782	9
M.	65	570	78	609	595	782	9
R.	82	570	92	609	595	782	9
(2010).	96	570	128	609	595	782	9
Group	132	570	160	609	595	782	9
cognitive	165	570	206	609	595	782	9
behavioral	210	570	256	609	595	782	9
treta-	260	570	284	609	595	782	9
ment	65	584	87	623	595	782	9
for	90	584	103	623	595	782	9
low	106	584	123	623	595	782	9
back	126	584	147	623	595	782	9
pain	150	584	169	623	595	782	9
in	172	584	181	623	595	782	9
primary	184	584	219	623	595	782	9
care:	222	584	243	623	595	782	9
a	247	584	252	623	595	782	9
rando-	255	584	283	623	595	782	9
mised	65	598	92	637	595	782	9
controlled	99	598	146	637	595	782	9
trial	153	598	171	637	595	782	9
and	178	598	195	637	595	782	9
cost-effectiveness	202	598	284	637	595	782	9
analysis.	65	612	103	651	595	782	9
Consultado	108	612	158	651	595	782	9
el	163	612	171	651	595	782	9
26	176	612	187	651	595	782	9
de	192	612	202	651	595	782	9
ferebro	207	612	239	651	595	782	9
de	244	612	254	651	595	782	9
2010,	259	612	284	651	595	782	9
http://www.thelancet.com	65	627	177	664	595	782	9
24.	54	658	68	672	595	782	9
López-Espino,	70	640	135	679	595	782	9
M.	139	640	152	679	595	782	9
y	156	640	162	679	595	782	9
Mingote,	166	640	206	679	595	782	9
J.	210	640	217	679	595	782	9
C.	222	640	232	679	595	782	9
(2008).	236	640	268	679	595	782	9
Fibro-	272	640	300	679	595	782	9
mialgia.	65	654	101	693	595	782	9
Clínica	104	655	136	692	595	782	9
y	139	655	144	692	595	782	9
Salud,	147	655	175	692	595	782	9
19,	178	655	192	692	595	782	9
343-358.	195	654	234	693	595	782	9
25.	54	686	68	700	595	782	9
Luciano,	70	668	109	707	595	782	9
M.	113	668	125	707	595	782	9
C.,	129	668	141	707	595	782	9
Visdómine,	145	668	195	707	595	782	9
J.	198	668	205	707	595	782	9
C.	209	668	219	707	595	782	9
L.	222	668	232	707	595	782	9
,	235	668	238	707	595	782	9
Gutiérrez,	242	668	286	707	595	782	9
O.	289	668	300	707	595	782	9
M.	65	682	78	721	595	782	9
y	82	682	87	721	595	782	9
Montesinos,	91	682	145	721	595	782	9
F.	149	682	157	721	595	782	9
M.	161	682	173	721	595	782	9
(2001).	177	682	209	721	595	782	9
Acceptance	212	682	264	721	595	782	9
and	268	682	284	721	595	782	9
Copyright	54	728	86	756	595	782	9
2011	89	728	104	756	595	782	9
by	106	728	114	756	595	782	9
the	117	728	126	756	595	782	9
Colegio	129	728	154	756	595	782	9
Oficial	156	728	178	756	595	782	9
de	181	728	188	756	595	782	9
Psicólogos	190	728	225	756	595	782	9
de	227	728	235	756	595	782	9
Madrid	237	728	260	756	595	782	9
ISSN:	54	738	73	766	595	782	9
1130-5274	76	738	110	766	595	782	9
-	112	738	115	766	595	782	9
DOI:	117	738	133	766	595	782	9
10.5093/cl2011v22n1a3	136	738	213	766	595	782	9
49	529	6	541	47	595	782	9
Commitment	323	38	381	77	595	782	9
Therapy	385	38	421	77	595	782	9
and	425	38	441	77	595	782	9
chronic	444	38	477	77	595	782	9
pain.	481	38	502	77	595	782	9
Análisis	506	39	541	76	595	782	9
y	323	53	328	90	595	782	9
Modificación	331	53	390	90	595	782	9
de	393	53	403	90	595	782	9
Conducta,	406	53	452	90	595	782	9
27,	455	53	468	90	595	782	9
473-502.	471	52	511	91	595	782	9
26.	312	84	326	98	595	782	9
Lunde	328	66	356	105	595	782	9
L.	360	66	370	105	595	782	9
H.,	374	66	387	105	595	782	9
Nordhus	391	66	429	105	595	782	9
I.	433	66	439	105	595	782	9
H.	443	66	454	105	595	782	9
y	458	66	463	105	595	782	9
Pallesen	467	66	504	105	595	782	9
S.	508	66	516	105	595	782	9
(2009).	526	66	558	105	595	782	9
The	323	80	340	119	595	782	9
effectiveness	345	80	403	119	595	782	9
of	408	80	417	119	595	782	9
cognitive	422	80	463	119	595	782	9
and	468	80	484	119	595	782	9
behavioural	490	80	541	119	595	782	9
treatment	323	94	365	133	595	782	9
of	368	94	377	133	595	782	9
chronic	380	94	413	133	595	782	9
pain	416	94	435	133	595	782	9
in	438	94	446	133	595	782	9
the	449	94	463	133	595	782	9
elderly:	466	94	499	133	595	782	9
a	502	94	507	133	595	782	9
quanti-	510	94	541	133	595	782	9
tative	323	108	348	147	595	782	9
review.	351	108	383	147	595	782	9
Journal	389	109	423	146	595	782	9
of	427	109	435	146	595	782	9
Clinical	439	109	475	146	595	782	9
Psychology	478	109	529	146	595	782	9
in	533	109	541	146	595	782	9
Medical	323	123	359	160	595	782	9
Settings,	362	123	400	160	595	782	9
16,	403	123	417	160	595	782	9
254-262.	422	122	461	161	595	782	9
27.	312	154	326	168	595	782	9
McCracken,	329	136	384	175	595	782	9
L.	391	136	401	175	595	782	9
M.	408	136	421	175	595	782	9
y	428	136	433	175	595	782	9
Velleman,	440	136	485	175	595	782	9
S.	492	136	501	175	595	782	9
C.	508	136	519	175	595	782	9
(2010).	526	136	558	175	595	782	9
Psychological	323	151	385	188	595	782	9
flexibility	391	151	432	188	595	782	9
in	438	151	446	188	595	782	9
adults	452	151	479	188	595	782	9
with	484	151	503	188	595	782	9
chronic	508	151	541	188	595	782	9
pain:	323	165	346	202	595	782	9
a	349	165	354	202	595	782	9
study	357	165	380	202	595	782	9
of	382	165	391	202	595	782	9
acceptance,	393	165	445	202	595	782	9
mindfulness,	448	165	503	202	595	782	9
and	505	165	522	202	595	782	9
val-	524	165	541	202	595	782	9
ues-based	323	179	367	216	595	782	9
action	370	179	397	216	595	782	9
in	400	179	409	216	595	782	9
primary	411	179	447	216	595	782	9
care.	450	179	471	216	595	782	9
Pain,	474	178	497	217	595	782	9
148,	499	179	519	216	595	782	9
141-	521	178	541	217	595	782	9
147.	323	192	342	231	595	782	9
28.	312	224	326	238	595	782	9
McQuay,	328	206	369	245	595	782	9
H.	372	206	382	245	595	782	9
J.	385	206	392	245	595	782	9
Moore,	395	206	427	245	595	782	9
A.,	429	206	443	245	595	782	9
Eccleston,	445	206	491	245	595	782	9
C.,	494	206	506	245	595	782	9
Morley,	509	206	544	245	595	782	9
S.,	546	206	558	245	595	782	9
y	323	220	329	259	595	782	9
Williams,	333	220	375	259	595	782	9
A.	379	220	390	259	595	782	9
C.	394	220	404	259	595	782	9
(1997).	409	220	441	259	595	782	9
Systematic	445	220	494	259	595	782	9
review	498	220	528	259	595	782	9
of	532	220	541	259	595	782	9
outpatient	323	234	369	273	595	782	9
services	376	234	412	273	595	782	9
for	419	234	432	273	595	782	9
chronic	439	234	473	273	595	782	9
pain	480	234	500	273	595	782	9
control.	507	234	541	273	595	782	9
Health	323	249	353	286	595	782	9
Technician	356	249	404	286	595	782	9
Assessment,	407	249	460	286	595	782	9
1,	463	248	471	287	595	782	9
1-135.	474	248	502	287	595	782	9
29.	312	280	326	294	595	782	9
Medlicott,	328	262	374	301	595	782	9
M.	377	262	389	301	595	782	9
S.	392	262	401	301	595	782	9
y	404	262	410	301	595	782	9
Harris,	413	262	443	301	595	782	9
S.	446	262	455	301	595	782	9
R.	458	262	468	301	595	782	9
(2006).	471	262	503	301	595	782	9
A	505	262	513	301	595	782	9
systemat-	516	262	558	301	595	782	9
ic	323	276	331	315	595	782	9
review	334	276	364	315	595	782	9
of	367	276	376	315	595	782	9
the	379	276	392	315	595	782	9
effectiveness	395	276	452	315	595	782	9
of	455	276	464	315	595	782	9
exercise,	467	276	506	315	595	782	9
manual	509	276	541	315	595	782	9
therapy,	323	290	358	329	595	782	9
electrotherapy,	364	290	428	329	595	782	9
relaxation	434	290	478	329	595	782	9
training,	483	290	520	329	595	782	9
and	526	290	541	329	595	782	9
biofeedback	323	304	378	343	595	782	9
in	385	304	393	343	595	782	9
the	400	304	414	343	595	782	9
management	421	304	477	343	595	782	9
of	484	304	494	343	595	782	9
temporo-	501	304	541	343	595	782	9
mandibular	323	318	373	357	595	782	9
disorder.	377	318	415	357	595	782	9
Physical	419	319	457	356	595	782	9
Therapy,	461	319	500	356	595	782	9
86,	504	319	517	356	595	782	9
955-	521	318	541	357	595	782	9
973.	323	332	342	371	595	782	9
30.	312	364	326	378	595	782	9
Merskey,	328	346	369	385	595	782	9
H.	373	346	384	385	595	782	9
y	389	346	394	385	595	782	9
Bogduk,	399	346	436	385	595	782	9
N.	441	346	452	385	595	782	9
(1994).	456	346	488	385	595	782	9
Description	493	346	544	385	595	782	9
of	549	346	558	385	595	782	9
chronic	323	360	356	399	595	782	9
pain	361	360	380	399	595	782	9
syndromes	384	360	432	399	595	782	9
and	437	360	452	399	595	782	9
definitions	457	360	504	399	595	782	9
of	509	360	518	399	595	782	9
pain	523	360	541	399	595	782	9
terms.	323	374	350	413	595	782	9
En:	353	374	368	413	595	782	9
Classification	371	375	432	412	595	782	9
of	434	375	443	412	595	782	9
Chronic	445	375	481	412	595	782	9
Pain,	483	375	507	412	595	782	9
2nd	509	374	526	413	595	782	9
ed.	528	374	541	413	595	782	9
Seattle,	323	388	356	427	595	782	9
WA:	359	388	379	427	595	782	9
IASP	382	388	406	427	595	782	9
press.	408	388	434	427	595	782	9
31.	312	420	326	434	595	782	9
Moix,	328	402	355	441	595	782	9
J.	359	402	366	441	595	782	9
(2002).	370	402	402	441	595	782	9
La	407	402	418	441	595	782	9
hipnosis	422	402	459	441	595	782	9
en	463	402	474	441	595	782	9
el	478	402	486	441	595	782	9
tratamiento	490	402	540	441	595	782	9
del	544	402	558	441	595	782	9
dolor.	323	416	349	455	595	782	9
Revista	352	417	384	454	595	782	9
de	387	417	397	454	595	782	9
la	400	417	408	454	595	782	9
Sociedad	411	417	451	454	595	782	9
Española	454	417	495	454	595	782	9
del	498	417	511	454	595	782	9
Dolor,	514	417	541	454	595	782	9
9,525-532.	323	431	371	468	595	782	9
32.	312	462	326	476	595	782	9
Moix,	328	444	355	483	595	782	9
J.	358	444	365	483	595	782	9
y	369	444	374	483	595	782	9
Kovacs,	377	444	413	483	595	782	9
F.	416	444	424	483	595	782	9
M.	428	444	440	483	595	782	9
(2009).	444	444	476	483	595	782	9
Manual	479	444	513	483	595	782	9
del	516	444	529	483	595	782	9
dolor.	533	444	558	483	595	782	9
Tratamiento	323	458	377	497	595	782	9
cognitivo-conductual	381	458	474	497	595	782	9
del	479	458	492	497	595	782	9
dolor	496	458	519	497	595	782	9
cró-	524	458	541	497	595	782	9
nico.	323	472	345	511	595	782	9
Barcelona:	348	472	396	511	595	782	9
Paidos.	399	472	431	511	595	782	9
33.	312	504	326	518	595	782	9
Montgormery,	328	486	391	525	595	782	9
G.	394	486	405	525	595	782	9
H.,	407	486	420	525	595	782	9
DuHamel,	423	486	468	525	595	782	9
K.	471	486	482	525	595	782	9
N.	484	486	495	525	595	782	9
y	497	486	503	525	595	782	9
Reed,	505	486	530	525	595	782	9
W.	533	486	545	525	595	782	9
H.	547	486	558	525	595	782	9
(2000).	323	500	355	539	595	782	9
A	359	500	367	539	595	782	9
meta-analysis	370	500	430	539	595	782	9
of	434	500	444	539	595	782	9
hypnotically	448	500	503	539	595	782	9
induced	507	500	541	539	595	782	9
analgesia.	323	514	367	553	595	782	9
The	371	515	388	552	595	782	9
international	392	515	450	552	595	782	9
Journal	454	515	488	552	595	782	9
of	493	515	502	552	595	782	9
Clinical	506	515	541	552	595	782	9
and	323	529	340	566	595	782	9
Experimental	343	529	402	566	595	782	9
Hypnosis,	405	529	449	566	595	782	9
48,	452	529	465	566	595	782	9
138-153.	468	528	508	567	595	782	9
34.	312	560	326	574	595	782	9
Morley,	328	542	363	581	595	782	9
S.	368	542	377	581	595	782	9
Eccleston,	382	542	428	581	595	782	9
C.,	433	542	446	581	595	782	9
y	452	542	457	581	595	782	9
Williams,	462	542	505	581	595	782	9
A.	510	542	520	581	595	782	9
(1999).	526	542	558	581	595	782	9
Systematic	323	556	371	595	595	782	9
review	375	556	405	595	595	782	9
and	408	556	424	595	595	782	9
meta-analysis	428	556	488	595	595	782	9
of	492	556	501	595	595	782	9
random-	504	556	541	595	595	782	9
ized	323	570	341	609	595	782	9
controlled	344	570	389	609	595	782	9
trials	392	570	414	609	595	782	9
of	417	570	426	609	595	782	9
cognitive-behaviour	429	570	518	609	595	782	9
ther-	521	570	541	609	595	782	9
apy	323	584	339	623	595	782	9
for	343	584	356	623	595	782	9
chronic	360	584	393	623	595	782	9
pain	397	584	416	623	595	782	9
in	419	584	428	623	595	782	9
adults,	432	584	461	623	595	782	9
excluding	465	584	508	623	595	782	9
heada-	512	584	541	623	595	782	9
che.	323	598	341	637	595	782	9
Pain,	344	599	368	636	595	782	9
80,	371	599	384	636	595	782	9
1-13.	388	598	410	637	595	782	9
35.	312	630	326	644	595	782	9
Nestoiruc,	329	612	376	651	595	782	9
Y.	382	612	392	651	595	782	9
y	399	612	404	651	595	782	9
Martin,	411	612	445	651	595	782	9
A.	451	612	462	651	595	782	9
(2007).	469	612	502	651	595	782	9
Efficay	509	612	542	651	595	782	9
of	549	612	558	651	595	782	9
biofeedback	323	626	377	665	595	782	9
for	380	626	393	665	595	782	9
migraine:	397	626	439	665	595	782	9
a	443	626	448	665	595	782	9
meta-analysis.	451	626	514	665	595	782	9
Pain,	518	627	541	664	595	782	9
128,	323	641	342	678	595	782	9
111-127.	345	640	384	679	595	782	9
36.	312	672	326	686	595	782	9
Nestoriuc,	328	654	374	693	595	782	9
Y.,	378	654	390	693	595	782	9
Martin,	395	654	427	693	595	782	9
A.,	432	654	445	693	595	782	9
Rief,	450	654	471	693	595	782	9
W.	476	654	488	693	595	782	9
y	493	654	498	693	595	782	9
Andrasik,	502	654	545	693	595	782	9
F.	550	654	558	693	595	782	9
(2008).	323	668	355	707	595	782	9
Biofeedback	359	668	415	707	595	782	9
treatment	418	668	460	707	595	782	9
for	464	668	477	707	595	782	9
headache	480	668	521	707	595	782	9
dis-	525	668	541	707	595	782	9
orders:	323	682	354	721	595	782	9
a	358	682	363	721	595	782	9
comprehensive	366	682	433	721	595	782	9
efficay	437	682	467	721	595	782	9
review.	471	682	503	721	595	782	9
Applied	507	683	541	720	595	782	9
Clínica	492	728	515	756	595	782	9
y	517	728	521	756	595	782	9
Salud	523	728	541	756	595	782	9
Vol.	434	738	447	766	595	782	9
22,	449	738	459	766	595	782	9
n.°	461	738	470	766	595	782	9
1,	472	738	478	766	595	782	9
2011	481	738	496	766	595	782	9
-	499	738	501	766	595	782	9
Págs.	503	738	521	766	595	782	9
41-50	523	738	541	766	595	782	9
50	54	6	66	47	595	782	10
T	193	16	198	44	595	782	10
ERAPIAS	198	21	223	42	595	782	10
P	225	16	229	44	595	782	10
SICOLÓGICAS	229	21	269	42	595	782	10
PARA	271	21	287	42	595	782	10
EL	289	21	296	42	595	782	10
T	298	16	303	44	595	782	10
RATAMIENTO	303	21	341	42	595	782	10
DEL	343	21	355	42	595	782	10
D	357	16	363	44	595	782	10
OLOR	363	21	379	42	595	782	10
C	381	16	386	44	595	782	10
RÓNICO	386	21	409	42	595	782	10
Psychophysiology	65	39	145	76	595	782	10
and	148	39	164	76	595	782	10
Biofeedback,	167	39	224	76	595	782	10
33,	227	39	241	76	595	782	10
125-140.	244	38	283	77	595	782	10
37.	54	70	68	84	595	782	10
Nestoriuc,	70	52	116	91	595	782	10
Y.,	120	52	132	91	595	782	10
Rief,	136	52	157	91	595	782	10
W.	161	52	173	91	595	782	10
y	177	52	183	91	595	782	10
Martin,	187	52	219	91	595	782	10
A.	223	52	234	91	595	782	10
(2008).	238	52	270	91	595	782	10
Meta-	274	52	300	91	595	782	10
analysis	65	66	102	105	595	782	10
of	114	66	123	105	595	782	10
biofeedback	135	66	190	105	595	782	10
for	202	66	215	105	595	782	10
tension-type	227	66	284	105	595	782	10
headache:	65	80	110	119	595	782	10
efficacy,	117	80	155	119	595	782	10
specificity,	162	80	211	119	595	782	10
and	218	80	234	119	595	782	10
treatment	241	80	283	119	595	782	10
moderators.	65	94	117	133	595	782	10
Journal	122	95	156	132	595	782	10
of	161	95	169	132	595	782	10
Consulting	174	95	222	132	595	782	10
and	227	95	243	132	595	782	10
Clinical	248	95	283	132	595	782	10
Psychology,	65	109	119	146	595	782	10
76	122	109	133	146	595	782	10
,	136	108	138	147	595	782	10
379-396.	141	108	181	147	595	782	10
38.	54	140	68	154	595	782	10
Nielson,	70	122	107	161	595	782	10
W.	111	122	123	161	595	782	10
R.	127	122	137	161	595	782	10
y	141	122	146	161	595	782	10
Weir,	150	122	174	161	595	782	10
R.	177	122	187	161	595	782	10
(2001).	191	122	223	161	595	782	10
Biopsychosocial	227	122	300	161	595	782	10
approaches	65	136	115	175	595	782	10
to	122	136	130	175	595	782	10
the	137	136	150	175	595	782	10
treatment	157	136	199	175	595	782	10
of	206	136	215	175	595	782	10
chronic	222	136	255	175	595	782	10
pain.	262	136	283	175	595	782	10
Clinical	65	151	101	188	595	782	10
Journal	104	151	138	188	595	782	10
of	141	151	149	188	595	782	10
Pain,	153	151	176	188	595	782	10
17,	179	151	193	188	595	782	10
114-127.	196	150	235	189	595	782	10
39.	54	182	68	196	595	782	10
Ostelo,	70	164	102	203	595	782	10
R.	106	164	116	203	595	782	10
W.,	120	164	135	203	595	782	10
van	139	164	155	203	595	782	10
Tulder,	159	164	191	203	595	782	10
M.	195	164	207	203	595	782	10
W.,	211	164	226	203	595	782	10
Vlaeyen,	230	164	270	203	595	782	10
J.	274	164	281	203	595	782	10
W.,	285	164	300	203	595	782	10
Linton,	65	178	97	217	595	782	10
S.	102	178	111	217	595	782	10
J	115	178	119	217	595	782	10
.,	123	178	129	217	595	782	10
Morley,	133	178	168	217	595	782	10
S.	172	178	181	217	595	782	10
J.	185	178	192	217	595	782	10
y	197	178	202	217	595	782	10
Assendelft,	206	178	256	217	595	782	10
W.	260	178	272	217	595	782	10
J.	276	178	283	217	595	782	10
(2006).	65	192	97	231	595	782	10
Behavioral	100	192	148	231	595	782	10
treatment	151	192	193	231	595	782	10
for	196	192	209	231	595	782	10
chronic	212	192	245	231	595	782	10
low-bak	247	192	284	231	595	782	10
pain	65	206	84	245	595	782	10
(review).	87	206	127	245	595	782	10
The	130	207	147	244	595	782	10
Cochrane	150	207	193	244	595	782	10
Library,	196	207	232	244	595	782	10
2,	235	207	243	244	595	782	10
1-24.	246	206	269	245	595	782	10
40.	54	238	68	252	595	782	10
Van	70	220	87	259	595	782	10
Tulder	93	220	122	259	595	782	10
M.	127	220	140	259	595	782	10
W.,	145	220	160	259	595	782	10
Koes	165	220	188	259	595	782	10
B.	193	220	203	259	595	782	10
W.	209	220	221	259	595	782	10
y	226	220	232	259	595	782	10
Bouter	237	220	267	259	595	782	10
L.	273	220	282	259	595	782	10
M.	288	220	300	259	595	782	10
(1997).	65	234	98	273	595	782	10
Conservative	104	234	164	273	595	782	10
treatment	171	234	213	273	595	782	10
of	220	234	230	273	595	782	10
acute	237	234	260	273	595	782	10
and	267	234	284	273	595	782	10
chronic	65	248	98	287	595	782	10
nonspecific	102	248	153	287	595	782	10
low	157	248	173	287	595	782	10
back	177	248	198	287	595	782	10
pain:	202	248	224	287	595	782	10
a	228	248	233	287	595	782	10
systematic	237	248	284	287	595	782	10
review	65	262	95	301	595	782	10
of	98	262	107	301	595	782	10
randomized	109	262	161	301	595	782	10
controlled	163	262	208	301	595	782	10
trials	210	262	232	301	595	782	10
of	235	262	244	301	595	782	10
the	246	262	260	301	595	782	10
most	262	262	284	301	595	782	10
common	65	276	104	315	595	782	10
interventions.	108	276	168	315	595	782	10
Spine	174	277	198	314	595	782	10
1997,	204	276	229	315	595	782	10
22,	239	277	252	314	595	782	10
2128-	258	276	283	315	595	782	10
2156.	65	290	90	329	595	782	10
Clínica	54	728	77	756	595	782	10
y	79	728	83	756	595	782	10
Salud	85	728	104	756	595	782	10
Vol.	54	738	67	766	595	782	10
22,	69	738	79	766	595	782	10
n.°	81	738	90	766	595	782	10
1,	93	738	99	766	595	782	10
2011	101	738	117	766	595	782	10
-	119	738	121	766	595	782	10
Págs.	124	738	141	766	595	782	10
41-50	143	738	162	766	595	782	10
41.	312	56	326	70	595	782	10
Pedrajas,	328	38	368	77	595	782	10
J.	372	38	379	77	595	782	10
M.	382	38	394	77	595	782	10
y	398	38	403	77	595	782	10
Molino,	406	38	442	77	595	782	10
A.	444	38	455	77	595	782	10
M.	458	38	471	77	595	782	10
(2008).	474	38	506	77	595	782	10
Bases	509	38	535	77	595	782	10
neu-	538	38	558	77	595	782	10
romédicas	323	52	368	91	595	782	10
del	373	52	387	91	595	782	10
dolor.	392	52	417	91	595	782	10
Clínica	422	53	455	90	595	782	10
y	460	53	465	90	595	782	10
Salud,	470	53	497	90	595	782	10
19,	502	53	516	90	595	782	10
277-	521	52	541	91	595	782	10
294.	323	66	342	105	595	782	10
42.	312	98	326	112	595	782	10
Redondo,	328	80	371	119	595	782	10
M.	377	80	389	119	595	782	10
M.,	395	80	410	119	595	782	10
León,	416	80	442	119	595	782	10
L.,	447	80	460	119	595	782	10
Pérez-Nieto,	466	80	521	119	595	782	10
M.	527	80	539	119	595	782	10
A.,	544	80	558	119	595	782	10
Jover,	323	94	349	133	595	782	10
J.	353	94	360	133	595	782	10
A.	362	94	373	133	595	782	10
y	376	94	382	133	595	782	10
Abasolo,	385	94	424	133	595	782	10
L.	427	94	437	133	595	782	10
(2008).	440	94	472	133	595	782	10
El	475	94	485	133	595	782	10
dolor	488	94	512	133	595	782	10
en	515	94	525	133	595	782	10
los	529	94	541	133	595	782	10
pacientes	323	108	364	147	595	782	10
con	369	108	385	147	595	782	10
artritis	390	108	418	147	595	782	10
reumatoide:	423	108	476	147	595	782	10
variables	480	108	520	147	595	782	10
psi-	525	108	541	147	595	782	10
cológicas	323	122	365	161	595	782	10
relacionadas	369	122	424	161	595	782	10
e	428	122	433	161	595	782	10
intervención.	438	122	495	161	595	782	10
Clínica	500	123	532	160	595	782	10
y	537	123	541	160	595	782	10
Salud,	323	137	351	174	595	782	10
19,	354	137	368	174	595	782	10
359-378.	371	136	410	175	595	782	10
43.	312	168	326	182	595	782	10
Truyols,	328	150	365	189	595	782	10
M.	369	150	382	189	595	782	10
M.,	386	150	401	189	595	782	10
Pérez-Pareja,	405	150	463	189	595	782	10
J.,	467	150	477	189	595	782	10
Medinas,	481	150	522	189	595	782	10
M.	526	150	539	189	595	782	10
M.,	543	150	558	189	595	782	10
Palmer,	323	164	357	203	595	782	10
A.	359	164	370	203	595	782	10
y	372	164	378	203	595	782	10
Sesé,	381	164	404	203	595	782	10
A.	406	164	416	203	595	782	10
(2008).	419	164	451	203	595	782	10
Clínica	454	165	487	202	595	782	10
y	489	165	494	202	595	782	10
Salud,	497	165	525	202	595	782	10
19,	528	165	541	202	595	782	10
295-320.	323	178	363	217	595	782	10
44.	312	210	326	224	595	782	10
Van	328	192	345	231	595	782	10
Tulder,	350	192	382	231	595	782	10
M.	387	192	399	231	595	782	10
W.,	404	192	419	231	595	782	10
Ostelo,	424	192	455	231	595	782	10
R.,	461	192	473	231	595	782	10
Vlaeyen	478	192	515	231	595	782	10
J.	520	192	527	231	595	782	10
W.	532	192	544	231	595	782	10
S.	549	192	558	231	595	782	10
Linton	323	206	352	245	595	782	10
S.	358	206	366	245	595	782	10
J.,	372	206	381	245	595	782	10
Morley,	387	206	421	245	595	782	10
S.	426	206	435	245	595	782	10
J.	440	206	447	245	595	782	10
y	452	206	458	245	595	782	10
Assendelft,	462	206	512	245	595	782	10
W.	517	206	529	245	595	782	10
J.	534	206	541	245	595	782	10
(2000).	323	220	355	259	595	782	10
Behavioral	358	220	406	259	595	782	10
treatment	409	220	451	259	595	782	10
of	454	220	463	259	595	782	10
chronic	466	220	499	259	595	782	10
low	501	220	518	259	595	782	10
back	521	220	541	259	595	782	10
pain.	323	234	345	273	595	782	10
Spine,	348	235	375	272	595	782	10
25,	378	235	392	272	595	782	10
2688-2699.	395	234	445	273	595	782	10
45.	312	266	326	280	595	782	10
Wilson,	328	248	362	287	595	782	10
K.	366	248	377	287	595	782	10
G.	380	248	391	287	595	782	10
y	394	248	400	287	595	782	10
Luciano,	403	248	442	287	595	782	10
M.	445	248	458	287	595	782	10
C.	461	248	471	287	595	782	10
(2002).	475	248	507	287	595	782	10
Terapia	510	249	544	286	595	782	10
de	548	249	558	286	595	782	10
aceptación	323	263	371	300	595	782	10
y	375	263	379	300	595	782	10
compormiso	383	263	437	300	595	782	10
(ACT).	440	263	470	300	595	782	10
Un	474	263	487	300	595	782	10
tratamiento	490	263	541	300	595	782	10
conductual	323	277	373	314	595	782	10
orientado	380	277	423	314	595	782	10
a	430	277	436	314	595	782	10
los	443	277	456	314	595	782	10
valores.	463	277	498	314	595	782	10
Madrid:	505	276	541	315	595	782	10
Pirámide.	323	290	366	329	595	782	10
Manuscrito	396	312	446	351	595	782	10
recibido:	449	312	488	351	595	782	10
27/04/2010	491	312	541	351	595	782	10
Revisión	408	326	447	365	595	782	10
recibida:	450	326	488	365	595	782	10
17/05/2010	491	326	541	365	595	782	10
Manuscrito	393	340	443	379	595	782	10
aceptado:	446	340	488	379	595	782	10
20/05/2010	491	340	541	379	595	782	10
Copyright	335	728	367	756	595	782	10
2011	369	728	385	756	595	782	10
by	387	728	395	756	595	782	10
the	398	728	407	756	595	782	10
Colegio	410	728	435	756	595	782	10
Oficial	437	728	459	756	595	782	10
de	462	728	469	756	595	782	10
Psicólogos	471	728	506	756	595	782	10
de	508	728	516	756	595	782	10
Madrid	518	728	541	756	595	782	10
ISSN:	382	738	402	766	595	782	10
1130-5274	404	738	438	766	595	782	10
-	441	738	443	766	595	782	10
DOI:	446	738	462	766	595	782	10
10.5093/cl2011v22n1a3	464	738	541	766	595	782	10
