El	86	38	103	101	595	782	1
Consumo	108	38	181	101	595	782	1
de	186	38	204	101	595	782	1
Alcohol	208	38	267	101	595	782	1
en	272	38	290	101	595	782	1
Adolescentes	294	38	393	101	595	782	1
Escolarizados:	398	38	510	101	595	782	1
Propuesta	134	58	212	121	595	782	1
de	217	58	235	121	595	782	1
un	240	58	260	121	595	782	1
Modelo	264	58	322	121	595	782	1
Sociocomunitario	327	58	462	121	595	782	1
Alcohol	78	98	137	161	595	782	1
Consumption	142	98	246	161	595	782	1
Among	250	98	306	161	595	782	1
Scholarized	311	98	401	161	595	782	1
Adolescents:	405	98	502	161	595	782	1
A	506	98	519	161	595	782	1
Socio-Communitarian	186	118	357	181	595	782	1
Model	362	118	411	181	595	782	1
María	101	159	130	201	595	782	1
Elena	133	159	160	201	595	782	1
Villarreal-González	164	159	258	201	595	782	1
Universidad	86	177	132	210	595	782	1
Autónoma	134	177	174	210	595	782	1
de	177	177	186	210	595	782	1
Nuevo	189	177	214	210	595	782	1
León	217	177	236	210	595	782	1
-	239	177	242	210	595	782	1
México	244	177	273	210	595	782	1
Gonzalo	141	183	181	225	595	782	1
Musitu	185	183	219	225	595	782	1
Universidad	84	201	130	234	595	782	1
Pablo	133	201	155	234	595	782	1
de	157	201	166	234	595	782	1
Olavide	169	201	199	234	595	782	1
de	201	201	210	234	595	782	1
Sevilla	213	201	239	234	595	782	1
-	242	201	245	234	595	782	1
España	248	201	275	234	595	782	1
Juan	369	159	391	201	595	782	1
Carlos	395	159	426	201	595	782	1
Sánchez-Sosa	429	159	496	201	595	782	1
Universidad	339	177	385	210	595	782	1
Autónoma	387	177	427	210	595	782	1
de	430	177	439	210	595	782	1
Nuevo	442	177	467	210	595	782	1
León	469	177	489	210	595	782	1
-	492	177	495	210	595	782	1
México	497	177	526	210	595	782	1
Rosa	404	183	428	225	595	782	1
Varela	431	183	461	225	595	782	1
Universidad	337	201	383	234	595	782	1
Pablo	386	201	408	234	595	782	1
de	410	201	419	234	595	782	1
Olavide	422	201	452	234	595	782	1
de	454	201	463	234	595	782	1
Sevilla	466	201	492	234	595	782	1
-	495	201	498	234	595	782	1
España	501	201	528	234	595	782	1
Resumen.	97	223	137	256	595	782	1
Palabras	97	377	132	409	595	782	1
clave:	137	377	160	409	595	782	1
consumo	164	376	198	410	595	782	1
de	203	376	212	410	595	782	1
alcohol,	216	376	246	410	595	782	1
funcionamiento	251	376	310	410	595	782	1
familiar,	315	376	347	410	595	782	1
ajuste	351	376	373	410	595	782	1
escolar,	378	376	407	410	595	782	1
autoestima	411	376	452	410	595	782	1
académica,	457	376	499	410	595	782	1
apoyo	97	387	121	420	595	782	1
comunitario,	123	387	171	420	595	782	1
adolescentes.	174	387	224	420	595	782	1
Abstract:	97	407	136	440	595	782	1
Keywords:	97	551	138	583	595	782	1
risk	141	550	155	583	595	782	1
consumption,	157	550	209	583	595	782	1
alcohol,	211	550	241	583	595	782	1
family	244	550	269	583	595	782	1
functioning,	271	550	317	583	595	782	1
school	320	550	344	583	595	782	1
adjustment,	347	550	391	583	595	782	1
academic	393	550	429	583	595	782	1
self-esteem,	432	550	477	583	595	782	1
com-	480	550	499	583	595	782	1
munity	97	560	124	593	595	782	1
support,	127	560	158	593	595	782	1
adolescents.	160	560	207	593	595	782	1
Introducción	54	580	112	617	595	782	1
Tradicionalmente,	65	604	141	640	595	782	1
la	146	604	153	640	595	782	1
adolescencia	158	604	211	640	595	782	1
ha	216	604	226	640	595	782	1
representado	230	604	284	640	595	782	1
un	54	615	64	652	595	782	1
periodo	67	615	99	652	595	782	1
crítico	102	615	129	652	595	782	1
en	132	615	142	652	595	782	1
el	145	615	152	652	595	782	1
inicio	156	615	179	652	595	782	1
y	182	615	188	652	595	782	1
experimentación	191	615	260	652	595	782	1
en	263	615	273	652	595	782	1
el	276	615	283	652	595	782	1
consumo	54	626	91	663	595	782	1
de	95	626	105	663	595	782	1
sustancias	108	626	150	663	595	782	1
psicoactivas	154	626	204	663	595	782	1
(Espada,	208	626	244	663	595	782	1
Méndez,	247	626	283	663	595	782	1
La	66	652	75	680	595	782	1
correspondencia	76	652	129	680	595	782	1
sobre	131	652	148	680	595	782	1
este	150	652	162	680	595	782	1
artículo	164	652	188	680	595	782	1
puede	190	652	209	680	595	782	1
dirigirse	211	652	238	680	595	782	1
a	240	652	243	680	595	782	1
María	245	652	264	680	595	782	1
Elena	266	652	284	680	595	782	1
Villarreal.	55	661	87	689	595	782	1
Facultad	91	661	118	689	595	782	1
de	122	661	129	689	595	782	1
Psicología.	133	661	168	689	595	782	1
Universidad	172	661	211	689	595	782	1
Autónoma	214	661	248	689	595	782	1
de	251	661	259	689	595	782	1
Nuevo	263	661	284	689	595	782	1
León.	55	670	73	698	595	782	1
Ave.	75	670	90	698	595	782	1
Dr.	93	670	103	698	595	782	1
Carlos	105	670	126	698	595	782	1
Canseco	128	670	156	698	595	782	1
#	158	670	162	698	595	782	1
110	165	670	176	698	595	782	1
y	179	670	183	698	595	782	1
Dr.	185	670	195	698	595	782	1
Eduardo	198	670	225	698	595	782	1
Aguirre	227	670	252	698	595	782	1
Pequeño.	254	670	284	698	595	782	1
Centro	55	679	77	707	595	782	1
de	79	679	86	707	595	782	1
Investigación	88	679	132	707	595	782	1
y	134	679	138	707	595	782	1
Desarrollo	140	679	174	707	595	782	1
en	176	679	183	707	595	782	1
Ciencias	185	679	213	707	595	782	1
de	215	679	223	707	595	782	1
la	225	679	231	707	595	782	1
Salud	233	679	251	707	595	782	1
(CIDCS).	253	679	284	707	595	782	1
Colonia	55	688	80	716	595	782	1
Mitras	84	688	105	716	595	782	1
Centro.	108	688	132	716	595	782	1
C.P.64460,	135	688	170	716	595	782	1
Monterrey	174	688	207	716	595	782	1
Nuevo	211	688	232	716	595	782	1
León.	236	688	254	716	595	782	1
México.	257	688	284	716	595	782	1
E-mail:	55	697	79	725	595	782	1
maria.villarrealgl@uanl.edu.mx	81	697	183	725	595	782	1
Copyright	54	728	86	756	595	782	1
2010	89	728	105	756	595	782	1
by	107	728	115	756	595	782	1
the	117	728	127	756	595	782	1
Colegio	129	728	154	756	595	782	1
Oficial	156	728	179	756	595	782	1
de	181	728	188	756	595	782	1
Psicólogos	191	728	225	756	595	782	1
de	227	728	235	756	595	782	1
Madrid	237	728	261	756	595	782	1
ISSN:	54	738	73	766	595	782	1
1132-0559	76	738	110	766	595	782	1
-	112	738	115	766	595	782	1
DOI:	117	738	133	766	595	782	1
10.5093/in2010v19n3a6	136	738	214	766	595	782	1
Griffin	312	581	340	617	595	782	1
y	344	581	350	617	595	782	1
Botvin,	353	581	384	617	595	782	1
2003;	388	581	412	617	595	782	1
Steinberg	416	581	455	617	595	782	1
y	459	581	464	617	595	782	1
Morris,	468	581	499	617	595	782	1
2001),	503	581	530	617	595	782	1
lo	533	581	541	617	595	782	1
cual	312	592	329	629	595	782	1
ha	332	592	342	629	595	782	1
motivado	344	592	383	629	595	782	1
a	386	592	391	629	595	782	1
los	393	592	405	629	595	782	1
científicos	408	592	451	629	595	782	1
sociales	454	592	487	629	595	782	1
y	489	592	494	629	595	782	1
de	497	592	507	629	595	782	1
la	509	592	517	629	595	782	1
salud	519	592	541	629	595	782	1
a	312	604	316	640	595	782	1
analizar	319	604	352	640	595	782	1
este	355	604	371	640	595	782	1
problema	374	604	414	640	595	782	1
en	417	604	426	640	595	782	1
profundidad	429	604	480	640	595	782	1
por	483	604	497	640	595	782	1
sus	500	604	513	640	595	782	1
múlti-	516	604	541	640	595	782	1
ples	312	615	329	652	595	782	1
y	337	615	342	652	595	782	1
graves	349	615	377	652	595	782	1
efectos.	385	615	418	652	595	782	1
Según	425	615	452	652	595	782	1
el	460	615	467	652	595	782	1
informe	475	615	509	652	595	782	1
de	516	615	526	652	595	782	1
la	534	615	541	652	595	782	1
Organización	312	626	368	663	595	782	1
Mundial	370	626	405	663	595	782	1
de	407	626	417	663	595	782	1
la	420	626	427	663	595	782	1
Salud	429	626	453	663	595	782	1
(OMS,	456	626	484	663	595	782	1
2008)	486	626	511	663	595	782	1
el	513	626	521	663	595	782	1
con-	523	626	541	663	595	782	1
sumo	312	638	334	674	595	782	1
de	337	638	347	674	595	782	1
alcohol	349	638	379	674	595	782	1
es	382	638	390	674	595	782	1
el	393	638	400	674	595	782	1
primer	402	638	430	674	595	782	1
factor	432	638	457	674	595	782	1
de	459	638	469	674	595	782	1
riesgo	471	638	496	674	595	782	1
en	499	638	509	674	595	782	1
los	511	638	523	674	595	782	1
paí-	525	638	541	674	595	782	1
Agradecimientos:	324	669	381	697	595	782	1
Esta	383	669	396	697	595	782	1
investigación	398	669	441	697	595	782	1
se	443	669	449	697	595	782	1
ha	451	669	459	697	595	782	1
elaborado	460	669	492	697	595	782	1
en	494	669	501	697	595	782	1
el	503	669	509	697	595	782	1
marco	510	669	530	697	595	782	1
del	532	669	542	697	595	782	1
proyecto	313	678	341	706	595	782	1
de	344	678	352	706	595	782	1
investigación	355	678	397	706	595	782	1
PSI	401	678	412	706	595	782	1
2008-01535/	415	678	456	706	595	782	1
PSIC	459	678	476	706	595	782	1
“Violencia	480	678	514	706	595	782	1
escolar:	517	678	542	706	595	782	1
victimización	313	687	356	715	595	782	1
y	360	687	364	715	595	782	1
reputación	367	687	401	715	595	782	1
social	404	687	423	715	595	782	1
en	426	687	434	715	595	782	1
la	437	687	443	715	595	782	1
adolescencia”	446	687	491	715	595	782	1
subvencionado	494	687	542	715	595	782	1
por	313	696	323	724	595	782	1
el	326	696	331	724	595	782	1
Ministerio	334	696	367	724	595	782	1
de	369	696	377	724	595	782	1
Ciencia	379	696	403	724	595	782	1
e	406	696	409	724	595	782	1
Innovación	411	696	447	724	595	782	1
de	449	696	457	724	595	782	1
España.	459	696	484	724	595	782	1
Intervención	463	728	503	756	595	782	1
Psicosocial	505	728	541	756	595	782	1
Vol.	436	738	449	766	595	782	1
19,	451	738	461	766	595	782	1
n.	463	738	469	766	595	782	1
3,	471	738	477	766	595	782	1
2010	479	738	495	766	595	782	1
-	498	738	500	766	595	782	1
pp.	503	738	513	766	595	782	1
253-264	515	738	541	766	595	782	1
254	54	6	72	47	595	782	2
C	208	16	214	44	595	782	2
ONSUMO	214	21	240	42	595	782	2
DE	242	21	250	42	595	782	2
A	252	16	257	44	595	782	2
LCOHOL	257	21	282	42	595	782	2
EN	284	21	292	42	595	782	2
A	294	16	299	44	595	782	2
DOLESCENTES	299	21	341	42	595	782	2
E	344	16	349	44	595	782	2
SCOLARIZADOS	349	21	394	42	595	782	2
ses	54	39	67	76	595	782	2
en	70	39	80	76	595	782	2
desarrollo	84	39	125	76	595	782	2
y	129	39	134	76	595	782	2
el	137	39	145	76	595	782	2
tercero	149	39	177	76	595	782	2
en	181	39	191	76	595	782	2
los	194	39	207	76	595	782	2
países	210	39	236	76	595	782	2
desarrolla-	239	39	283	76	595	782	2
dos,	54	51	71	87	595	782	2
lo	73	51	81	87	595	782	2
cual	84	51	101	87	595	782	2
constituye	103	51	146	87	595	782	2
una	148	51	163	87	595	782	2
amenaza	166	51	202	87	595	782	2
para	204	51	222	87	595	782	2
la	225	51	232	87	595	782	2
salud	234	51	256	87	595	782	2
públi-	259	51	284	87	595	782	2
ca	54	62	63	99	595	782	2
en	66	62	76	99	595	782	2
la	78	62	86	99	595	782	2
medida	88	62	119	99	595	782	2
en	122	62	132	99	595	782	2
que	134	62	149	99	595	782	2
genera	152	62	180	99	595	782	2
consecuencias	182	62	242	99	595	782	2
negativas	244	62	283	99	595	782	2
en	54	74	64	110	595	782	2
todos	67	74	89	110	595	782	2
los	92	74	105	110	595	782	2
niveles:	108	74	140	110	595	782	2
biológico,	143	74	185	110	595	782	2
físico	188	74	211	110	595	782	2
y	214	74	220	110	595	782	2
psicológico	223	74	271	110	595	782	2
en	274	74	284	110	595	782	2
quienes	54	85	86	122	595	782	2
lo	89	85	97	122	595	782	2
consumen.	101	85	145	122	595	782	2
Igualmente,	149	85	198	122	595	782	2
los	202	85	214	122	595	782	2
problemas	217	85	260	122	595	782	2
refe-	264	85	284	122	595	782	2
rentes	54	96	79	133	595	782	2
a	84	96	88	133	595	782	2
la	94	96	101	133	595	782	2
salud	106	96	128	133	595	782	2
pública,	133	96	167	133	595	782	2
asociados	172	96	212	133	595	782	2
al	217	96	225	133	595	782	2
alcohol,	230	96	263	133	595	782	2
han	268	96	283	133	595	782	2
adquirido	54	108	94	144	595	782	2
proporciones	97	108	151	144	595	782	2
alarmantes,	155	108	202	144	595	782	2
hasta	206	108	227	144	595	782	2
el	230	108	238	144	595	782	2
punto	241	108	265	144	595	782	2
que	268	108	284	144	595	782	2
el	54	119	61	156	595	782	2
consumo	64	119	101	156	595	782	2
de	103	119	113	156	595	782	2
esta	115	119	132	156	595	782	2
sustancia	134	119	172	156	595	782	2
se	174	119	183	156	595	782	2
ha	185	119	195	156	595	782	2
convertido	197	119	242	156	595	782	2
en	244	119	254	156	595	782	2
uno	256	119	271	156	595	782	2
de	274	119	283	156	595	782	2
los	54	131	66	167	595	782	2
riesgos	69	131	99	167	595	782	2
sanitarios	102	131	142	167	595	782	2
y	145	131	151	167	595	782	2
sociales	154	131	187	167	595	782	2
(accidentes	190	131	237	167	595	782	2
de	241	131	250	167	595	782	2
tráfico,	254	131	284	167	595	782	2
violencia,	54	142	95	179	595	782	2
suicidio,	98	142	133	179	595	782	2
etc.)	137	142	155	179	595	782	2
más	158	142	175	179	595	782	2
importantes	178	142	227	179	595	782	2
en	231	142	240	179	595	782	2
el	244	142	251	179	595	782	2
mundo	255	142	283	179	595	782	2
(Elzo,	54	153	79	190	595	782	2
2010;	83	153	106	190	595	782	2
Fernández	110	153	153	190	595	782	2
y	157	153	162	190	595	782	2
Marco,	166	153	196	190	595	782	2
2010;	199	153	223	190	595	782	2
Ministerio	227	153	270	190	595	782	2
de	274	153	284	190	595	782	2
Sanidad,	54	165	90	201	595	782	2
2010).	93	165	120	201	595	782	2
En	65	176	77	213	595	782	2
Méjico,	80	176	113	213	595	782	2
y	116	176	121	213	595	782	2
de	125	176	135	213	595	782	2
acuerdo	138	176	171	213	595	782	2
con	175	176	190	213	595	782	2
la	193	176	201	213	595	782	2
Encuesta	204	176	242	213	595	782	2
Nacional	246	176	283	213	595	782	2
de	54	188	64	224	595	782	2
Adicciones	66	188	114	224	595	782	2
(ENA,	117	188	145	224	595	782	2
2008),	148	188	175	224	595	782	2
el	178	188	186	224	595	782	2
patrón	189	188	216	224	595	782	2
de	219	188	229	224	595	782	2
consumo	232	188	270	224	595	782	2
de	274	188	284	224	595	782	2
alcohol	54	199	85	236	595	782	2
se	89	199	97	236	595	782	2
sitúa	101	199	121	236	595	782	2
en	125	199	135	236	595	782	2
un	139	199	149	236	595	782	2
26.6%	153	199	180	236	595	782	2
de	184	199	194	236	595	782	2
consumo,	198	199	238	236	595	782	2
el	242	199	250	236	595	782	2
cual	253	199	271	236	595	782	2
es	275	199	283	236	595	782	2
superior	54	210	88	247	595	782	2
en	93	210	102	247	595	782	2
el	107	210	114	247	595	782	2
Estado	119	210	147	247	595	782	2
de	151	210	161	247	595	782	2
Nuevo	166	210	194	247	595	782	2
León	198	210	219	247	595	782	2
(29.7%)	224	210	258	247	595	782	2
lugar	262	210	284	247	595	782	2
donde	54	222	80	258	595	782	2
se	83	222	92	258	595	782	2
realiza	96	222	124	258	595	782	2
este	128	222	144	258	595	782	2
estudio.	148	222	181	258	595	782	2
Además,	184	222	221	258	595	782	2
se	225	222	233	258	595	782	2
observa	237	222	270	258	595	782	2
en	274	222	284	258	595	782	2
este	54	233	70	270	595	782	2
país	74	233	91	270	595	782	2
un	95	233	105	270	595	782	2
patrón	109	233	136	270	595	782	2
de	140	233	150	270	595	782	2
consumo	154	233	192	270	595	782	2
similar	196	233	225	270	595	782	2
al	229	233	236	270	595	782	2
nórdico	240	233	272	270	595	782	2
y,	276	233	284	270	595	782	2
recientemente,	54	245	116	281	595	782	2
también	123	245	157	281	595	782	2
al	164	245	172	281	595	782	2
mediterráneo	178	245	234	281	595	782	2
(Choquet,	241	245	283	281	595	782	2
2010;	54	256	78	293	595	782	2
Elzo,	82	256	103	293	595	782	2
2010),	107	256	134	293	595	782	2
caracterizado	138	256	194	293	595	782	2
por	198	256	212	293	595	782	2
una	216	256	231	293	595	782	2
alta	235	256	250	293	595	782	2
ingesta	254	256	283	293	595	782	2
en	54	267	64	304	595	782	2
un	67	267	78	304	595	782	2
período	81	267	113	304	595	782	2
corto	117	267	138	304	595	782	2
de	142	267	152	304	595	782	2
tiempo	155	267	184	304	595	782	2
-al	188	267	199	304	595	782	2
menos	202	267	230	304	595	782	2
cinco	233	267	256	304	595	782	2
copas	260	267	284	304	595	782	2
por	54	279	68	315	595	782	2
encuentro	71	279	113	315	595	782	2
cada	116	279	135	315	595	782	2
fin	138	279	150	315	595	782	2
de	153	279	163	315	595	782	2
semana	167	279	198	315	595	782	2
y,	201	279	209	315	595	782	2
en	212	279	222	315	595	782	2
los	225	279	237	315	595	782	2
casos	241	279	263	315	595	782	2
gra-	267	279	284	315	595	782	2
ves,	54	290	70	327	595	782	2
a	73	290	78	327	595	782	2
diario-.	81	290	112	327	595	782	2
La	115	290	126	327	595	782	2
edad	129	290	148	327	595	782	2
de	151	290	161	327	595	782	2
inicio	164	290	188	327	595	782	2
se	191	290	200	327	595	782	2
sitúa	203	290	223	327	595	782	2
entre	226	290	247	327	595	782	2
los	250	290	262	327	595	782	2
13	265	290	275	327	595	782	2
y	278	290	283	327	595	782	2
14	54	302	64	338	595	782	2
años	67	302	87	338	595	782	2
de	89	302	99	338	595	782	2
edad,	102	302	125	338	595	782	2
similar	128	302	157	338	595	782	2
a	160	302	164	338	595	782	2
la	167	302	175	338	595	782	2
edad	178	302	198	338	595	782	2
de	201	302	211	338	595	782	2
inicio	213	302	237	338	595	782	2
en	240	302	250	338	595	782	2
Europa	253	302	283	338	595	782	2
(Elzo,	54	313	79	350	595	782	2
2010;	82	313	106	350	595	782	2
Hernandez,	109	313	157	350	595	782	2
2009)	160	313	185	350	595	782	2
y	188	313	193	350	595	782	2
lo	196	313	204	350	595	782	2
más	207	313	224	350	595	782	2
importante,	227	313	275	350	595	782	2
y	278	313	283	350	595	782	2
también	54	324	88	361	595	782	2
alarmante,	91	324	135	361	595	782	2
es	139	324	148	361	595	782	2
el	151	324	159	361	595	782	2
hecho	163	324	188	361	595	782	2
de	191	324	201	361	595	782	2
que	205	324	220	361	595	782	2
el	224	324	231	361	595	782	2
64%	235	324	254	361	595	782	2
de	258	324	268	361	595	782	2
los	271	324	284	361	595	782	2
adolescentes	54	336	107	372	595	782	2
cree	110	336	127	372	595	782	2
que	130	336	145	372	595	782	2
beber	148	336	171	372	595	782	2
es	174	336	183	372	595	782	2
normal	185	336	215	372	595	782	2
.	218	336	221	372	595	782	2
En	223	336	235	372	595	782	2
este	238	336	254	372	595	782	2
punto,	257	336	283	372	595	782	2
es	54	347	63	384	595	782	2
de	67	347	76	384	595	782	2
interés	80	347	108	384	595	782	2
subrayar	112	347	148	384	595	782	2
que	152	347	168	384	595	782	2
el	172	347	179	384	595	782	2
consumo	183	347	221	384	595	782	2
de	225	347	235	384	595	782	2
alcohol	239	347	270	384	595	782	2
en	274	347	283	384	595	782	2
México,	54	359	89	395	595	782	2
al	92	359	100	395	595	782	2
igual	103	359	124	395	595	782	2
que	127	359	143	395	595	782	2
en	146	359	156	395	595	782	2
los	159	359	172	395	595	782	2
países	175	359	201	395	595	782	2
europeos,	204	359	245	395	595	782	2
es	248	359	257	395	595	782	2
ilegal	260	359	284	395	595	782	2
para	54	370	72	407	595	782	2
los	75	370	87	407	595	782	2
menores	89	370	125	407	595	782	2
de	128	370	138	407	595	782	2
edad	140	370	160	407	595	782	2
que	163	370	178	407	595	782	2
aún	180	370	196	407	595	782	2
no	198	370	209	407	595	782	2
han	211	370	226	407	595	782	2
cumplido	229	370	269	407	595	782	2
los	271	370	284	407	595	782	2
18	54	381	64	418	595	782	2
años	68	381	87	418	595	782	2
y,	91	381	98	418	595	782	2
en	101	381	111	418	595	782	2
consecuencia,	115	381	174	418	595	782	2
está	177	381	193	418	595	782	2
prohibida	197	381	237	418	595	782	2
la	241	381	248	418	595	782	2
venta	252	381	275	418	595	782	2
y	278	381	283	418	595	782	2
consumo	54	393	92	429	595	782	2
por	95	393	109	429	595	782	2
debajo	112	393	140	429	595	782	2
de	142	393	152	429	595	782	2
esta	155	393	172	429	595	782	2
edad.	174	393	197	429	595	782	2
Además,	65	404	102	441	595	782	2
se	105	404	113	441	595	782	2
ha	116	404	126	441	595	782	2
mostrado	128	404	167	441	595	782	2
claramente,	170	404	218	441	595	782	2
tanto	221	404	242	441	595	782	2
en	244	404	254	441	595	782	2
pobla-	257	404	283	441	595	782	2
ción	54	416	72	452	595	782	2
general	74	416	105	452	595	782	2
como	108	416	131	452	595	782	2
en	133	416	143	452	595	782	2
población	145	416	187	452	595	782	2
escolar,	189	416	221	452	595	782	2
que	223	416	239	452	595	782	2
este	241	416	257	452	595	782	2
inicio	260	416	283	452	595	782	2
temprano	54	427	94	464	595	782	2
es	96	427	105	464	595	782	2
un	108	427	119	464	595	782	2
factor	122	427	146	464	595	782	2
de	149	427	159	464	595	782	2
riesgo	162	427	188	464	595	782	2
importante	191	427	236	464	595	782	2
para	239	427	257	464	595	782	2
aden-	260	427	283	464	595	782	2
trarse	54	438	77	475	595	782	2
en	80	438	90	475	595	782	2
el	93	438	100	475	595	782	2
consumo	103	438	141	475	595	782	2
de	144	438	154	475	595	782	2
otras	157	438	177	475	595	782	2
drogas	180	438	208	475	595	782	2
(Natera,	211	438	245	475	595	782	2
Medina-	248	438	284	475	595	782	2
Mora	54	450	77	486	595	782	2
y	80	450	86	486	595	782	2
Tiburcio,	89	450	128	486	595	782	2
2007).	131	450	159	486	595	782	2
El	162	450	172	486	595	782	2
hecho	176	450	201	486	595	782	2
de	204	450	214	486	595	782	2
que	218	450	233	486	595	782	2
los	237	450	249	486	595	782	2
adoles-	253	450	283	486	595	782	2
centes	54	461	80	498	595	782	2
consuman	83	461	126	498	595	782	2
alcohol	129	461	160	498	595	782	2
a	163	461	167	498	595	782	2
edades	170	461	199	498	595	782	2
tempranas	202	461	245	498	595	782	2
conlleva	248	461	284	498	595	782	2
un	54	473	64	509	595	782	2
importante	69	473	114	509	595	782	2
peligro	119	473	149	509	595	782	2
tanto	154	473	175	509	595	782	2
para	179	473	197	509	595	782	2
la	202	473	209	509	595	782	2
salud	214	473	236	509	595	782	2
individual	241	473	283	509	595	782	2
como	54	484	77	521	595	782	2
para	81	484	99	521	595	782	2
la	103	484	111	521	595	782	2
salud	115	484	137	521	595	782	2
pública,	141	484	175	521	595	782	2
con	179	484	194	521	595	782	2
el	198	484	205	521	595	782	2
agravante	210	484	250	521	595	782	2
de	254	484	264	521	595	782	2
que	268	484	283	521	595	782	2
bajo	54	495	72	532	595	782	2
ciertas	76	495	104	532	595	782	2
condiciones,	108	495	161	532	595	782	2
aumenta	165	495	200	532	595	782	2
la	205	495	212	532	595	782	2
probabilidad	216	495	269	532	595	782	2
de	274	495	284	532	595	782	2
que	54	507	69	543	595	782	2
se	73	507	82	543	595	782	2
mantenga	86	507	127	543	595	782	2
o	131	507	136	543	595	782	2
agudice	140	507	172	543	595	782	2
este	176	507	193	543	595	782	2
problema	197	507	236	543	595	782	2
durante	240	507	272	543	595	782	2
la	276	507	283	543	595	782	2
vida	54	518	72	555	595	782	2
adulta	75	518	100	555	595	782	2
(Villarreal,	103	518	149	555	595	782	2
2006;	152	518	176	555	595	782	2
Laespada,	179	518	221	555	595	782	2
2010).	224	518	251	555	595	782	2
Normalmente,	65	530	125	566	595	782	2
el	128	530	136	566	595	782	2
consumo	139	530	176	566	595	782	2
de	179	530	189	566	595	782	2
alcohol	192	530	223	566	595	782	2
en	226	530	236	566	595	782	2
adolescen-	239	530	283	566	595	782	2
tes	54	541	65	578	595	782	2
se	69	541	77	578	595	782	2
ha	81	541	90	578	595	782	2
explicado	94	541	134	578	595	782	2
a	137	541	142	578	595	782	2
partir	145	541	168	578	595	782	2
de	171	541	181	578	595	782	2
contextos	184	541	224	578	595	782	2
tales	227	541	246	578	595	782	2
como	250	541	273	578	595	782	2
la	276	541	283	578	595	782	2
familia,	54	552	86	589	595	782	2
la	90	552	98	589	595	782	2
escuela	103	552	133	589	595	782	2
y	138	552	143	589	595	782	2
la	148	552	155	589	595	782	2
comunidad,	160	552	209	589	595	782	2
y	213	552	219	589	595	782	2
han	223	552	238	589	595	782	2
sido	243	552	260	589	595	782	2
muy	265	552	283	589	595	782	2
pocos	54	564	78	600	595	782	2
los	80	564	93	600	595	782	2
estudios	95	564	129	600	595	782	2
que	131	564	146	600	595	782	2
han	149	564	164	600	595	782	2
considerado	166	564	216	600	595	782	2
los	219	564	231	600	595	782	2
tres	233	564	248	600	595	782	2
ámbitos	251	564	283	600	595	782	2
de	54	575	64	612	595	782	2
manera	67	575	97	612	595	782	2
conjunta	100	575	136	612	595	782	2
tal	139	575	149	612	595	782	2
y	152	575	157	612	595	782	2
como	160	575	183	612	595	782	2
se	186	575	194	612	595	782	2
ha	197	575	207	612	595	782	2
hecho	210	575	235	612	595	782	2
en	238	575	247	612	595	782	2
este	250	575	266	612	595	782	2
tra-	269	575	283	612	595	782	2
bajo.	54	587	74	623	595	782	2
En	77	587	89	623	595	782	2
el	92	587	99	623	595	782	2
sistema	102	587	133	623	595	782	2
familiar	136	587	169	623	595	782	2
se	172	587	180	623	595	782	2
ha	183	587	193	623	595	782	2
constatado	196	587	240	623	595	782	2
que	243	587	258	623	595	782	2
juega	261	587	284	623	595	782	2
un	54	598	64	635	595	782	2
papel	67	598	90	635	595	782	2
fundamental	93	598	145	635	595	782	2
en	148	598	158	635	595	782	2
el	161	598	168	635	595	782	2
consumo	171	598	209	635	595	782	2
de	212	598	222	635	595	782	2
alcohol	225	598	255	635	595	782	2
en	258	598	268	635	595	782	2
los	271	598	283	635	595	782	2
hijos,	54	609	77	646	595	782	2
las	80	609	92	646	595	782	2
pautas	95	609	122	646	595	782	2
de	125	609	135	646	595	782	2
interacción	139	609	185	646	595	782	2
familiar,	188	609	223	646	595	782	2
la	227	609	234	646	595	782	2
cohesión	238	609	275	646	595	782	2
y	278	609	283	646	595	782	2
adaptabilidad	54	621	110	657	595	782	2
de	112	621	122	657	595	782	2
los	124	621	136	657	595	782	2
miembros	139	621	180	657	595	782	2
y	182	621	188	657	595	782	2
el	190	621	198	657	595	782	2
consumo	200	621	237	657	595	782	2
de	240	621	249	657	595	782	2
los	252	621	264	657	595	782	2
pro-	266	621	283	657	595	782	2
pios	54	632	71	669	595	782	2
padres	74	632	101	669	595	782	2
(Butters,	103	632	139	669	595	782	2
2002;	142	632	165	669	595	782	2
Gilvarry,	168	632	205	669	595	782	2
2002;	208	632	231	669	595	782	2
Natera-Rey,	234	632	284	669	595	782	2
Borges,	54	644	86	680	595	782	2
Medina-Mora,	89	644	149	680	595	782	2
Solís	153	644	174	680	595	782	2
y	177	644	182	680	595	782	2
Tiburcio,	186	644	224	680	595	782	2
2001;	227	644	251	680	595	782	2
Musitu	254	644	284	680	595	782	2
y	54	655	59	692	595	782	2
Pons,	61	655	84	692	595	782	2
2010).	87	655	114	692	595	782	2
También,	116	655	155	692	595	782	2
la	157	655	164	692	595	782	2
comunicación	167	655	225	692	595	782	2
familiar	228	655	260	692	595	782	2
posi-	263	655	284	692	595	782	2
tiva	54	666	69	703	595	782	2
favorece	72	666	108	703	595	782	2
la	111	666	118	703	595	782	2
cohesión	121	666	158	703	595	782	2
y	161	666	166	703	595	782	2
la	169	666	176	703	595	782	2
adaptabilidad	179	666	235	703	595	782	2
de	238	666	248	703	595	782	2
la	251	666	258	703	595	782	2
fami-	261	666	283	703	595	782	2
lia;	54	678	67	714	595	782	2
en	72	678	82	714	595	782	2
cambio,	88	678	121	714	595	782	2
los	126	678	138	714	595	782	2
problemas	144	678	187	714	595	782	2
de	192	678	202	714	595	782	2
funcionamiento	208	678	273	714	595	782	2
y	278	678	283	714	595	782	2
comunicación	54	689	112	726	595	782	2
entre	115	689	136	726	595	782	2
padres	139	689	166	726	595	782	2
e	169	689	174	726	595	782	2
hijos	177	689	197	726	595	782	2
adolescentes	200	689	252	726	595	782	2
consti-	255	689	283	726	595	782	2
Intervención	54	728	94	756	595	782	2
Psicosocial	96	728	132	756	595	782	2
Vol.	54	738	67	766	595	782	2
19,	69	738	79	766	595	782	2
n.	81	738	87	766	595	782	2
3,	89	738	95	766	595	782	2
2010	98	738	114	766	595	782	2
-	116	738	118	766	595	782	2
pp.	121	738	131	766	595	782	2
253-264	133	738	160	766	595	782	2
tuye	312	39	330	76	595	782	2
un	332	39	343	76	595	782	2
factor	345	39	369	76	595	782	2
de	371	39	381	76	595	782	2
riesgo	384	39	409	76	595	782	2
estrechamente	411	39	471	76	595	782	2
vinculado	473	39	514	76	595	782	2
con	517	39	532	76	595	782	2
el	534	39	541	76	595	782	2
consumo	312	51	349	87	595	782	2
de	354	51	364	87	595	782	2
alcohol	368	51	398	87	595	782	2
y	403	51	408	87	595	782	2
drogas	412	51	440	87	595	782	2
en	444	51	454	87	595	782	2
los	458	51	470	87	595	782	2
hijos	475	51	495	87	595	782	2
(Buelga	499	51	532	87	595	782	2
y	536	51	541	87	595	782	2
Pons,	312	62	335	99	595	782	2
2004;	339	62	362	99	595	782	2
Cava,	366	62	390	99	595	782	2
Murgui	394	62	425	99	595	782	2
y	429	62	434	99	595	782	2
Musitu,	438	62	470	99	595	782	2
2008;	474	62	498	99	595	782	2
Kumpfer,	502	62	541	99	595	782	2
Alvarado,	312	74	353	110	595	782	2
Whiteside,	357	74	402	110	595	782	2
2003).	406	74	433	110	595	782	2
Los	437	74	453	110	595	782	2
adolescentes	457	74	510	110	595	782	2
consu-	514	74	541	110	595	782	2
midores	312	85	345	122	595	782	2
abusivos	349	85	385	122	595	782	2
de	389	85	398	122	595	782	2
alcohol	402	85	433	122	595	782	2
perciben	436	85	472	122	595	782	2
a	475	85	480	122	595	782	2
su	483	85	493	122	595	782	2
familia,	496	85	528	122	595	782	2
en	532	85	541	122	595	782	2
mayor	312	96	338	133	595	782	2
medida	341	96	371	133	595	782	2
que	374	96	389	133	595	782	2
los	391	96	403	133	595	782	2
abstemios	405	96	447	133	595	782	2
o	449	96	454	133	595	782	2
los	457	96	469	133	595	782	2
consumidores	471	96	529	133	595	782	2
no	531	96	541	133	595	782	2
abusivos,	312	108	351	144	595	782	2
como	354	108	377	144	595	782	2
un	380	108	390	144	595	782	2
contexto	393	108	429	144	595	782	2
conflictivo	432	108	477	144	595	782	2
en	480	108	490	144	595	782	2
el	493	108	500	144	595	782	2
que	503	108	518	144	595	782	2
exis-	521	108	541	144	595	782	2
te	312	119	319	156	595	782	2
poco	322	119	342	156	595	782	2
entendimiento	345	119	404	156	595	782	2
entre	407	119	428	156	595	782	2
los	430	119	443	156	595	782	2
miembros	445	119	487	156	595	782	2
de	489	119	499	156	595	782	2
la	502	119	509	156	595	782	2
familia	512	119	542	156	595	782	2
(Elzo,	312	131	337	167	595	782	2
2010;	340	131	363	167	595	782	2
Musitu	366	131	396	167	595	782	2
y	398	131	404	167	595	782	2
Pons,	407	131	429	167	595	782	2
2010).	432	131	459	167	595	782	2
Otro	323	142	342	179	595	782	2
factor	347	142	371	179	595	782	2
de	375	142	385	179	595	782	2
riesgo	389	142	415	179	595	782	2
en	419	142	429	179	595	782	2
el	433	142	441	179	595	782	2
escenario	445	142	485	179	595	782	2
familiar	489	142	522	179	595	782	2
que	526	142	541	179	595	782	2
influye	312	153	342	190	595	782	2
en	345	153	355	190	595	782	2
el	358	153	365	190	595	782	2
consumo	369	153	407	190	595	782	2
de	410	153	420	190	595	782	2
alcohol	423	153	454	190	595	782	2
entre	457	153	478	190	595	782	2
los	481	153	493	190	595	782	2
adolescen-	497	153	541	190	595	782	2
tes,	312	165	326	201	595	782	2
es	329	165	338	201	595	782	2
el	341	165	349	201	595	782	2
modelado	352	165	393	201	595	782	2
parental	396	165	430	201	595	782	2
de	433	165	443	201	595	782	2
consumo	446	165	484	201	595	782	2
en	487	165	497	201	595	782	2
el	500	165	508	201	595	782	2
sentido	511	165	541	201	595	782	2
de	312	176	322	213	595	782	2
que	324	176	339	213	595	782	2
hay	342	176	357	213	595	782	2
una	360	176	375	213	595	782	2
mayor	378	176	404	213	595	782	2
probabilidad	407	176	460	213	595	782	2
de	463	176	473	213	595	782	2
consumo	475	176	513	213	595	782	2
abusi-	516	176	541	213	595	782	2
vo	312	188	322	224	595	782	2
en	325	188	335	224	595	782	2
los	337	188	349	224	595	782	2
hijos	351	188	372	224	595	782	2
conforme	374	188	414	224	595	782	2
aumenta	417	188	452	224	595	782	2
la	455	188	462	224	595	782	2
frecuencia	465	188	508	224	595	782	2
de	511	188	520	224	595	782	2
con-	523	188	541	224	595	782	2
sumo	312	199	335	236	595	782	2
de	338	199	348	236	595	782	2
alcohol	351	199	382	236	595	782	2
en	385	199	395	236	595	782	2
sus	399	199	412	236	595	782	2
padres	415	199	443	236	595	782	2
(Buelga	446	199	479	236	595	782	2
y	483	199	488	236	595	782	2
Pons,	491	199	514	236	595	782	2
2004;	518	199	541	236	595	782	2
Buelga,	312	210	344	247	595	782	2
Ravenna,	350	210	389	247	595	782	2
Musitu	395	210	424	247	595	782	2
y	430	210	435	247	595	782	2
Lila,	441	210	460	247	595	782	2
2006;	466	210	490	247	595	782	2
Fromme	495	210	531	247	595	782	2
y	536	210	541	247	595	782	2
Ruela,	312	222	339	258	595	782	2
1994).	342	222	369	258	595	782	2
El	372	222	381	258	595	782	2
modelado	384	222	426	258	595	782	2
de	429	222	438	258	595	782	2
los	441	222	454	258	595	782	2
padres	457	222	484	258	595	782	2
es,	487	222	498	258	595	782	2
en	501	222	511	258	595	782	2
conse-	514	222	541	258	595	782	2
cuencia,	312	233	347	270	595	782	2
un	349	233	359	270	595	782	2
factor	362	233	386	270	595	782	2
relevante	389	233	427	270	595	782	2
para	429	233	447	270	595	782	2
entender	450	233	486	270	595	782	2
el	488	233	496	270	595	782	2
comporta-	498	233	541	270	595	782	2
miento	312	245	341	281	595	782	2
de	344	245	354	281	595	782	2
los	357	245	370	281	595	782	2
adolescentes	373	245	426	281	595	782	2
en	429	245	439	281	595	782	2
relación	442	245	476	281	595	782	2
al	480	245	487	281	595	782	2
consumo	490	245	528	281	595	782	2
de	532	245	541	281	595	782	2
alcohol	312	256	343	293	595	782	2
y	348	256	353	293	595	782	2
otras	358	256	378	293	595	782	2
substancias	383	256	431	293	595	782	2
(Musitu,	436	256	472	293	595	782	2
Buelga,	477	256	509	293	595	782	2
Lila	514	256	531	293	595	782	2
y	536	256	541	293	595	782	2
Cava,	312	267	336	304	595	782	2
2001).	339	267	367	304	595	782	2
Si	370	267	379	304	595	782	2
un	382	267	393	304	595	782	2
adolescente	396	267	445	304	595	782	2
observa	449	267	481	304	595	782	2
en	485	267	495	304	595	782	2
el	498	267	506	304	595	782	2
entorno	509	267	541	304	595	782	2
familiar	312	279	345	315	595	782	2
el	348	279	355	315	595	782	2
consumo	358	279	396	315	595	782	2
de	399	279	409	315	595	782	2
alcohol	411	279	442	315	595	782	2
como	445	279	468	315	595	782	2
“normal”,	471	279	513	315	595	782	2
enten-	515	279	541	315	595	782	2
derá	312	290	330	327	595	782	2
como	333	290	357	327	595	782	2
adecuado	360	290	400	327	595	782	2
que	403	290	418	327	595	782	2
él	422	290	430	327	595	782	2
mismo	433	290	462	327	595	782	2
lo	465	290	473	327	595	782	2
pueda	477	290	502	327	595	782	2
hacer	505	290	528	327	595	782	2
en	532	290	541	327	595	782	2
sus	312	302	325	338	595	782	2
relaciones	329	302	371	338	595	782	2
sociales	375	302	408	338	595	782	2
con	412	302	427	338	595	782	2
los	431	302	443	338	595	782	2
amigos.	447	302	480	338	595	782	2
Ha	484	302	496	338	595	782	2
aprendido	499	302	541	338	595	782	2
también	312	313	346	350	595	782	2
que	348	313	363	350	595	782	2
los	365	313	378	350	595	782	2
amigos	380	313	410	350	595	782	2
estimulan	413	313	453	350	595	782	2
y	456	313	461	350	595	782	2
potencian	463	313	504	350	595	782	2
la	506	313	514	350	595	782	2
afilia-	516	313	541	350	595	782	2
ción	312	324	330	361	595	782	2
y	334	324	339	361	595	782	2
la	344	324	351	361	595	782	2
identidad	356	324	395	361	595	782	2
a	399	324	404	361	595	782	2
través	408	324	433	361	595	782	2
de	437	324	447	361	595	782	2
la	452	324	459	361	595	782	2
adhesión	463	324	501	361	595	782	2
a	505	324	510	361	595	782	2
ciertas	514	324	541	361	595	782	2
conductas	312	336	354	372	595	782	2
rituales	357	336	388	372	595	782	2
afianzadas	391	336	435	372	595	782	2
en	439	336	449	372	595	782	2
el	452	336	459	372	595	782	2
grupo.	462	336	490	372	595	782	2
Los	493	336	509	372	595	782	2
iguales	512	336	541	372	595	782	2
se	312	347	321	384	595	782	2
convierten,	323	347	370	384	595	782	2
de	373	347	383	384	595	782	2
esta	386	347	402	384	595	782	2
manera,	405	347	439	384	595	782	2
en	441	347	451	384	595	782	2
una	454	347	469	384	595	782	2
influencia	472	347	514	384	595	782	2
social	517	347	542	384	595	782	2
dominante	312	359	356	395	595	782	2
para	362	359	380	395	595	782	2
el	386	359	394	395	595	782	2
consumo	400	359	438	395	595	782	2
de	444	359	454	395	595	782	2
alcohol	460	359	491	395	595	782	2
(Donovan,	497	359	541	395	595	782	2
2004;	312	370	336	407	595	782	2
Henry,	339	370	367	407	595	782	2
Slater	370	370	394	407	595	782	2
y	397	370	402	407	595	782	2
Oetting,	405	370	439	407	595	782	2
2005).	442	370	469	407	595	782	2
También	472	370	508	407	595	782	2
se	511	370	520	407	595	782	2
sabe	523	370	541	407	595	782	2
que	312	381	327	418	595	782	2
la	331	381	338	418	595	782	2
identidad	342	381	382	418	595	782	2
de	385	381	395	418	595	782	2
las	399	381	411	418	595	782	2
personas	415	381	452	418	595	782	2
está	456	381	472	418	595	782	2
vinculada	476	381	517	418	595	782	2
a	521	381	525	418	595	782	2
los	529	381	541	418	595	782	2
roles	312	393	332	429	595	782	2
sociales	336	393	369	429	595	782	2
que	372	393	387	429	595	782	2
emergen	390	393	426	429	595	782	2
de	430	393	440	429	595	782	2
la	443	393	451	429	595	782	2
comunidad	454	393	500	429	595	782	2
de	504	393	514	429	595	782	2
perte-	517	393	541	429	595	782	2
nencia,	312	404	342	441	595	782	2
lo	345	404	353	441	595	782	2
cual	356	404	374	441	595	782	2
constituye	377	404	420	441	595	782	2
uno	423	404	439	441	595	782	2
de	442	404	452	441	595	782	2
los	455	404	467	441	595	782	2
principales	471	404	517	441	595	782	2
esce-	520	404	541	441	595	782	2
narios	312	416	337	452	595	782	2
sociales	340	416	374	452	595	782	2
de	377	416	387	452	595	782	2
interacción	390	416	436	452	595	782	2
(Shinn	439	416	467	452	595	782	2
y	470	416	475	452	595	782	2
Toohey,	478	416	511	452	595	782	2
2003).	514	416	541	452	595	782	2
Estos	312	427	335	464	595	782	2
roles	337	427	357	464	595	782	2
sociales,	360	427	396	464	595	782	2
fomentan,	398	427	440	464	595	782	2
a	443	427	447	464	595	782	2
su	450	427	459	464	595	782	2
vez,	461	427	478	464	595	782	2
la	481	427	488	464	595	782	2
oportunidad	491	427	541	464	595	782	2
de	312	438	322	475	595	782	2
desarrollar	328	438	374	475	595	782	2
un	381	438	392	475	595	782	2
autoconcepto	398	438	455	475	595	782	2
más	462	438	479	475	595	782	2
diversificado	486	438	542	475	595	782	2
(Palomar	312	450	350	486	595	782	2
y	353	450	358	486	595	782	2
Lanzagorta,	361	450	411	486	595	782	2
2005).	414	450	441	486	595	782	2
Igualmente,	444	450	493	486	595	782	2
estos	496	450	517	486	595	782	2
auto-	520	450	541	486	595	782	2
res,	312	461	327	498	595	782	2
a	331	461	335	498	595	782	2
su	339	461	348	498	595	782	2
vez,	352	461	369	498	595	782	2
subrayan	373	461	411	498	595	782	2
la	415	461	423	498	595	782	2
importancia	427	461	477	498	595	782	2
que	481	461	496	498	595	782	2
tienen	500	461	525	498	595	782	2
los	529	461	541	498	595	782	2
escenarios	312	473	356	509	595	782	2
comunitarios	358	473	413	509	595	782	2
como	416	473	439	509	595	782	2
por	442	473	456	509	595	782	2
ejemplo,	459	473	495	509	595	782	2
los	498	473	510	509	595	782	2
grupos	513	473	541	509	595	782	2
de	312	484	322	521	595	782	2
ayuda	325	484	350	521	595	782	2
mutua	353	484	379	521	595	782	2
(Gracia,	383	484	417	521	595	782	2
Herrero	420	484	452	521	595	782	2
y	456	484	461	521	595	782	2
Musitu,	464	484	496	521	595	782	2
2002),	500	484	527	521	595	782	2
las	530	484	541	521	595	782	2
parroquias	312	495	356	532	595	782	2
u	362	495	368	532	595	782	2
organizaciones	374	495	437	532	595	782	2
de	443	495	453	532	595	782	2
carácter	459	495	492	532	595	782	2
voluntario	498	495	541	532	595	782	2
para	312	507	330	543	595	782	2
la	333	507	340	543	595	782	2
formación	343	507	386	543	595	782	2
de	389	507	399	543	595	782	2
roles,	402	507	425	543	595	782	2
el	428	507	435	543	595	782	2
sentido	438	507	468	543	595	782	2
de	471	507	481	543	595	782	2
identidad	484	507	523	543	595	782	2
y	526	507	531	543	595	782	2
la	534	507	541	543	595	782	2
potenciación	312	518	366	555	595	782	2
de	373	518	383	555	595	782	2
la	390	518	397	555	595	782	2
autoestima	404	518	450	555	595	782	2
(Musitu	457	518	490	555	595	782	2
y	497	518	502	555	595	782	2
Buelga,	509	518	542	555	595	782	2
2009).	312	530	339	566	595	782	2
Por	323	541	338	578	595	782	2
otra	340	541	356	578	595	782	2
parte,	359	541	382	578	595	782	2
se	385	541	393	578	595	782	2
ha	396	541	406	578	595	782	2
podido	408	541	437	578	595	782	2
observar	440	541	476	578	595	782	2
que	478	541	493	578	595	782	2
la	496	541	503	578	595	782	2
autoesti-	506	541	541	578	595	782	2
ma	312	552	325	589	595	782	2
académica	327	552	371	589	595	782	2
tiende	374	552	399	589	595	782	2
a	402	552	407	589	595	782	2
inhibir	409	552	437	589	595	782	2
las	440	552	451	589	595	782	2
conductas	454	552	496	589	595	782	2
que	498	552	513	589	595	782	2
impli-	516	552	541	589	595	782	2
can	312	564	326	600	595	782	2
consumo	330	564	368	600	595	782	2
de	371	564	381	600	595	782	2
sustancias	385	564	427	600	595	782	2
(alcohol	431	564	465	600	595	782	2
y	468	564	474	600	595	782	2
otras	477	564	498	600	595	782	2
drogas)	501	564	533	600	595	782	2
y	536	564	541	600	595	782	2
actúa	312	575	334	612	595	782	2
como	340	575	363	612	595	782	2
elemento	369	575	407	612	595	782	2
protector	413	575	450	612	595	782	2
(Musitu	456	575	489	612	595	782	2
y	495	575	501	612	595	782	2
Herrero,	507	575	541	612	595	782	2
2003).	312	587	339	623	595	782	2
Esta	344	587	362	623	595	782	2
autoestima	367	587	412	623	595	782	2
está	417	587	433	623	595	782	2
más	439	587	455	623	595	782	2
relacionada	461	587	508	623	595	782	2
con	514	587	529	623	595	782	2
la	534	587	541	623	595	782	2
capacidad	312	598	353	635	595	782	2
del	358	598	371	635	595	782	2
adolescente	375	598	423	635	595	782	2
para	428	598	446	635	595	782	2
asumir	450	598	479	635	595	782	2
y	483	598	488	635	595	782	2
respetar	493	598	525	635	595	782	2
las	530	598	541	635	595	782	2
reglas	312	609	337	646	595	782	2
de	340	609	350	646	595	782	2
convivencia	353	609	403	646	595	782	2
establecidas	406	609	456	646	595	782	2
desde	459	609	483	646	595	782	2
una	486	609	501	646	595	782	2
figura	504	609	529	646	595	782	2
de	532	609	541	646	595	782	2
autoridad,	312	621	354	657	595	782	2
de	356	621	366	657	595	782	2
tal	369	621	380	657	595	782	2
manera	382	621	413	657	595	782	2
que	416	621	431	657	595	782	2
aquellos	434	621	468	657	595	782	2
adolescentes	471	621	524	657	595	782	2
que	526	621	541	657	595	782	2
se	312	632	321	669	595	782	2
valoran	323	632	354	669	595	782	2
de	357	632	367	669	595	782	2
forma	369	632	394	669	595	782	2
negativa	397	632	432	669	595	782	2
respecto	435	632	469	669	595	782	2
de	472	632	482	669	595	782	2
su	485	632	494	669	595	782	2
autoestima	496	632	541	669	595	782	2
académica	312	644	356	680	595	782	2
perciben	358	644	394	680	595	782	2
la	397	644	404	680	595	782	2
escuela	407	644	438	680	595	782	2
como	440	644	464	680	595	782	2
un	466	644	477	680	595	782	2
sistema	479	644	511	680	595	782	2
injusto	513	644	541	680	595	782	2
y	312	655	317	692	595	782	2
tienen	320	655	345	692	595	782	2
la	348	655	355	692	595	782	2
tendencia	358	655	398	692	595	782	2
a	400	655	405	692	595	782	2
abandonar	407	655	451	692	595	782	2
sus	453	655	467	692	595	782	2
estudios	469	655	503	692	595	782	2
(Musitu,	506	655	541	692	595	782	2
Jiménez	312	666	346	703	595	782	2
y	349	666	355	703	595	782	2
Murgui,	358	666	392	703	595	782	2
2007).	395	666	422	703	595	782	2
Además,	425	666	461	703	595	782	2
la	465	666	472	703	595	782	2
autoestima	476	666	521	703	595	782	2
aca-	524	666	541	703	595	782	2
démica	312	678	342	714	595	782	2
parece	346	678	373	714	595	782	2
ser	377	678	389	714	595	782	2
un	393	678	404	714	595	782	2
factor	408	678	432	714	595	782	2
protector	436	678	474	714	595	782	2
relevante	478	678	516	714	595	782	2
en	520	678	530	714	595	782	2
la	534	678	542	714	595	782	2
implicación	312	689	363	726	595	782	2
en	371	689	381	726	595	782	2
el	389	689	397	726	595	782	2
consumo	404	689	443	726	595	782	2
de	451	689	461	726	595	782	2
drogas	469	689	498	726	595	782	2
(Martín,	506	689	541	726	595	782	2
Copyright	335	728	367	756	595	782	2
2010	369	728	385	756	595	782	2
by	387	728	395	756	595	782	2
the	398	728	407	756	595	782	2
Colegio	410	728	435	756	595	782	2
Oficial	437	728	459	756	595	782	2
de	462	728	469	756	595	782	2
Psicólogos	471	728	506	756	595	782	2
de	508	728	516	756	595	782	2
Madrid	518	728	541	756	595	782	2
ISSN:	382	738	401	766	595	782	2
1132-0559	403	738	438	766	595	782	2
-	440	738	443	766	595	782	2
DOI:	445	738	461	766	595	782	2
10.5093/in2010v19n3a6	463	738	541	766	595	782	2
M	125	16	133	44	595	782	3
ARÍA	133	21	147	42	595	782	3
E	149	16	154	44	595	782	3
LENA	154	21	170	42	595	782	3
V	172	16	178	44	595	782	3
ILLARREAL	178	21	211	42	595	782	3
-G	211	16	219	44	595	782	3
ONZÁLEZ	219	21	247	42	595	782	3
,	247	16	249	44	595	782	3
J	251	16	254	44	595	782	3
UAN	254	21	267	42	595	782	3
C	269	16	275	44	595	782	3
ARLOS	275	21	294	42	595	782	3
S	297	16	301	44	595	782	3
ÁNCHEZ	301	21	325	42	595	782	3
-S	325	16	333	44	595	782	3
OSA	333	21	345	42	595	782	3
,	345	16	347	44	595	782	3
G	349	16	355	44	595	782	3
ONZALO	355	21	379	42	595	782	3
M	381	16	388	44	595	782	3
USITU	388	21	406	42	595	782	3
Y	408	21	412	42	595	782	3
R	414	16	420	44	595	782	3
OSA	420	21	432	42	595	782	3
V	434	16	439	44	595	782	3
ARELA	439	21	459	42	595	782	3
Martínez,	54	39	94	76	595	782	3
López,	100	39	128	76	595	782	3
Martín	134	39	162	76	595	782	3
y	168	39	173	76	595	782	3
Martín,	179	39	210	76	595	782	3
1997;	216	39	239	76	595	782	3
Andreou,	244	39	283	76	595	782	3
2000;	54	51	78	87	595	782	3
O'Moore	80	51	119	87	595	782	3
y	122	51	127	87	595	782	3
Kirkman,	130	51	170	87	595	782	3
2001;	172	51	196	87	595	782	3
Villarreal,	199	51	240	87	595	782	3
2009).	243	51	270	87	595	782	3
Teniendo	65	62	103	99	595	782	3
en	106	62	115	99	595	782	3
cuenta	118	62	144	99	595	782	3
estos	147	62	167	99	595	782	3
antecedentes,	169	62	224	99	595	782	3
con	226	62	241	99	595	782	3
el	244	62	251	99	595	782	3
presen-	253	62	283	99	595	782	3
te	54	74	61	110	595	782	3
estudio	64	74	94	110	595	782	3
ex	96	74	106	110	595	782	3
post	108	74	125	110	595	782	3
facto	128	74	148	110	595	782	3
(Montero	151	74	190	110	595	782	3
y	192	74	198	110	595	782	3
León,	200	74	224	110	595	782	3
2007;	226	74	250	110	595	782	3
Ramos,	252	74	284	110	595	782	3
Moreno,	54	85	89	122	595	782	3
Valdés	92	85	119	122	595	782	3
y	122	85	128	122	595	782	3
Catena,	131	85	162	122	595	782	3
2008)	165	85	189	122	595	782	3
nos	192	85	206	122	595	782	3
proponemos	209	85	260	122	595	782	3
estu-	264	85	284	122	595	782	3
diar	54	96	70	133	595	782	3
las	73	96	84	133	595	782	3
relaciones	87	96	128	133	595	782	3
existentes	131	96	171	133	595	782	3
entre	174	96	195	133	595	782	3
las	197	96	209	133	595	782	3
variables	211	96	248	133	595	782	3
familia-	251	96	283	133	595	782	3
res	54	108	66	144	595	782	3
–funcionamiento	68	108	138	144	595	782	3
familiar	140	108	173	144	595	782	3
y	175	108	180	144	595	782	3
apoyo	183	108	208	144	595	782	3
familiar-	210	108	246	144	595	782	3
y	248	108	254	144	595	782	3
consu-	256	108	284	144	595	782	3
mo	54	119	67	156	595	782	3
familiar	70	119	102	156	595	782	3
de	105	119	115	156	595	782	3
alcohol–;	118	119	156	156	595	782	3
escolares	159	119	196	156	595	782	3
–rendimiento	199	119	254	156	595	782	3
acadé-	257	119	283	156	595	782	3
mico	54	131	75	167	595	782	3
e	77	131	81	167	595	782	3
implicación	84	131	132	167	595	782	3
escolar-;	134	131	170	167	595	782	3
sociales	172	131	204	167	595	782	3
–apoyo	207	131	237	167	595	782	3
de	239	131	249	167	595	782	3
amigos,	251	131	284	167	595	782	3
tener	54	142	74	179	595	782	3
amigos	77	142	107	179	595	782	3
consumidores	110	142	167	179	595	782	3
de	170	142	180	179	595	782	3
alcohol-,	182	142	218	179	595	782	3
el	221	142	229	179	595	782	3
apoyo	232	142	257	179	595	782	3
social	260	142	284	179	595	782	3
comunitario;	54	153	106	190	595	782	3
la	109	153	117	190	595	782	3
autoestima	119	153	164	190	595	782	3
académica,	167	153	213	190	595	782	3
y	215	153	221	190	595	782	3
el	223	153	231	190	595	782	3
consumo	234	153	271	190	595	782	3
de	274	153	284	190	595	782	3
alcohol	54	165	84	201	595	782	3
en	88	165	98	201	595	782	3
adolescentes.	102	165	156	201	595	782	3
El	160	165	170	201	595	782	3
referente	174	165	210	201	595	782	3
teórico	214	165	243	201	595	782	3
que	247	165	262	201	595	782	3
guía	266	165	284	201	595	782	3
esta	54	176	70	213	595	782	3
investigación	72	176	127	213	595	782	3
y	130	176	135	213	595	782	3
en	137	176	147	213	595	782	3
el	150	176	157	213	595	782	3
que	160	176	174	213	595	782	3
se	177	176	186	213	595	782	3
integran	188	176	222	213	595	782	3
todas	224	176	246	213	595	782	3
las	248	176	260	213	595	782	3
ideas	262	176	284	213	595	782	3
y	54	188	59	224	595	782	3
dimensiones	62	188	113	224	595	782	3
anteriormente	116	188	173	224	595	782	3
mencionadas	175	188	229	224	595	782	3
es	231	188	240	224	595	782	3
el	243	188	250	224	595	782	3
modelo	253	188	284	224	595	782	3
ecológico	54	199	94	236	595	782	3
de	98	199	108	236	595	782	3
Bronfenbrenner	113	199	178	236	595	782	3
(1979),	182	199	212	236	595	782	3
y	217	199	222	236	595	782	3
el	226	199	234	236	595	782	3
modelo	238	199	269	236	595	782	3
de	274	199	283	236	595	782	3
estrés	54	210	77	247	595	782	3
familiar	81	210	114	247	595	782	3
en	117	210	127	247	595	782	3
el	131	210	139	247	595	782	3
que	142	210	157	247	595	782	3
se	161	210	170	247	595	782	3
identifican	174	210	218	247	595	782	3
los	221	210	234	247	595	782	3
factores	237	210	270	247	595	782	3
de	274	210	284	247	595	782	3
riesgo	54	222	79	258	595	782	3
y	82	222	88	258	595	782	3
protección	91	222	135	258	595	782	3
(Musitu,	138	222	173	258	595	782	3
Jiménez	177	222	210	258	595	782	3
y	214	222	219	258	595	782	3
Murgui	223	222	253	258	595	782	3
2007).	257	222	283	258	595	782	3
Hasta	54	233	77	270	595	782	3
donde	80	233	106	270	595	782	3
hemos	108	233	135	270	595	782	3
podido	138	233	167	270	595	782	3
revisar	170	233	198	270	595	782	3
la	201	233	208	270	595	782	3
literatura	211	233	248	270	595	782	3
científi-	251	233	283	270	595	782	3
ca	54	245	63	281	595	782	3
relacionada	66	245	113	281	595	782	3
con	116	245	131	281	595	782	3
el	134	245	142	281	595	782	3
consumo	145	245	182	281	595	782	3
de	185	245	195	281	595	782	3
alcohol	197	245	228	281	595	782	3
en	231	245	240	281	595	782	3
la	243	245	251	281	595	782	3
adoles-	254	245	283	281	595	782	3
cencia	54	256	80	293	595	782	3
no	85	256	95	293	595	782	3
hemos	99	256	126	293	595	782	3
constatado	131	256	175	293	595	782	3
que	179	256	194	293	595	782	3
existan	198	256	227	293	595	782	3
trabajos	232	256	264	293	595	782	3
que	269	256	284	293	595	782	3
hayan	54	267	79	304	595	782	3
analizado	81	267	120	304	595	782	3
la	122	267	129	304	595	782	3
influencia	131	267	173	304	595	782	3
simultánea	175	267	219	304	595	782	3
de	221	267	231	304	595	782	3
las	233	267	244	304	595	782	3
variables	246	267	283	304	595	782	3
anteriormente	54	279	111	315	595	782	3
mencionadas	113	279	167	315	595	782	3
en	169	279	179	315	595	782	3
el	181	279	188	315	595	782	3
consumo	190	279	227	315	595	782	3
de	229	279	239	315	595	782	3
alcohol	241	279	272	315	595	782	3
en	274	279	283	315	595	782	3
adolescentes	54	290	106	327	595	782	3
escolarizados.	108	290	166	327	595	782	3
Este	168	290	186	327	595	782	3
análisis	188	290	219	327	595	782	3
contribuirá,	222	290	269	327	595	782	3
sin	271	290	284	327	595	782	3
duda,	54	302	76	338	595	782	3
a	81	302	86	338	595	782	3
entender	90	302	126	338	595	782	3
mejor	130	302	154	338	595	782	3
el	159	302	167	338	595	782	3
problema	171	302	210	338	595	782	3
del	215	302	227	338	595	782	3
consumo	232	302	269	338	595	782	3
de	274	302	284	338	595	782	3
alcohol	54	313	84	350	595	782	3
y	86	313	92	350	595	782	3
también	94	313	127	350	595	782	3
a	129	313	134	350	595	782	3
diseñar	136	313	166	350	595	782	3
programas	168	313	212	350	595	782	3
de	214	313	224	350	595	782	3
prevención	226	313	271	350	595	782	3
en	274	313	283	350	595	782	3
el	54	324	61	361	595	782	3
consumo	65	324	102	361	595	782	3
de	105	324	115	361	595	782	3
alcohol	118	324	149	361	595	782	3
en	152	324	162	361	595	782	3
adolescentes	165	324	217	361	595	782	3
centrados	220	324	260	361	595	782	3
en	263	324	273	361	595	782	3
la	276	324	283	361	595	782	3
familia,	54	336	85	372	595	782	3
escuela	88	336	118	372	595	782	3
y	121	336	126	372	595	782	3
comunidad.	129	336	177	372	595	782	3
La	65	347	76	384	595	782	3
representación	82	347	144	384	595	782	3
gráfica	150	347	179	384	595	782	3
del	185	347	198	384	595	782	3
modelo	204	347	235	384	595	782	3
hipotético	242	347	284	384	595	782	3
propuesto	54	359	95	395	595	782	3
para	99	359	117	395	595	782	3
su	121	359	131	395	595	782	3
contrastacion	135	359	191	395	595	782	3
empírica	195	359	232	395	595	782	3
se	236	359	244	395	595	782	3
presenta	249	359	284	395	595	782	3
en	54	370	64	407	595	782	3
la	67	370	74	407	595	782	3
Figura	77	370	105	407	595	782	3
1.	107	370	115	407	595	782	3
Método	54	404	88	440	595	782	3
Participantes	54	427	111	463	595	782	3
La	65	450	76	486	595	782	3
muestra	79	450	113	486	595	782	3
estuvo	115	450	143	486	595	782	3
formada	146	450	181	486	595	782	3
por	184	450	198	486	595	782	3
1,	201	450	209	486	595	782	3
245	212	450	227	486	595	782	3
adolescentes	230	450	283	486	595	782	3
255	523	6	541	47	595	782	3
de	312	39	322	76	595	782	3
ambos	324	39	351	76	595	782	3
sexos	354	39	377	76	595	782	3
(630	379	39	399	76	595	782	3
varones	401	39	434	76	595	782	3
y	436	39	441	76	595	782	3
615	444	39	459	76	595	782	3
mujeres)	462	39	498	76	595	782	3
de	501	39	511	76	595	782	3
edades	513	39	541	76	595	782	3
comprendidas	312	51	371	87	595	782	3
entre	377	51	398	87	595	782	3
12	404	51	415	87	595	782	3
y	421	51	427	87	595	782	3
17	433	51	444	87	595	782	3
años	450	51	469	87	595	782	3
de	476	51	485	87	595	782	3
edad	492	51	512	87	595	782	3
(edad	518	51	541	87	595	782	3
media=15	312	62	354	99	595	782	3
años;	356	62	378	99	595	782	3
DT=	381	62	401	99	595	782	3
1,5).	403	62	422	99	595	782	3
Las	425	62	440	99	595	782	3
edades	442	62	471	99	595	782	3
se	473	62	482	99	595	782	3
categorizaron	484	62	541	99	595	782	3
de	312	74	322	110	595	782	3
la	325	74	332	110	595	782	3
siguiente	335	74	373	110	595	782	3
manera:	376	74	410	110	595	782	3
adolescencia	412	74	466	110	595	782	3
temprana	469	74	508	110	595	782	3
de	511	74	521	110	595	782	3
12	524	74	534	110	595	782	3
a	537	74	542	110	595	782	3
14	312	85	322	122	595	782	3
años	326	85	345	122	595	782	3
de	349	85	359	122	595	782	3
edad	362	85	382	122	595	782	3
(455	386	85	405	122	595	782	3
sujetos:	409	85	441	122	595	782	3
35.4%)	445	85	475	122	595	782	3
y	479	85	484	122	595	782	3
adolescencia	488	85	541	122	595	782	3
media	312	96	337	133	595	782	3
de	341	96	351	133	595	782	3
15	354	96	365	133	595	782	3
a	368	96	373	133	595	782	3
17	376	96	387	133	595	782	3
años	390	96	410	133	595	782	3
de	413	96	423	133	595	782	3
edad	427	96	446	133	595	782	3
(790	450	96	469	133	595	782	3
sujetos:	473	96	505	133	595	782	3
64.6%).	508	96	541	133	595	782	3
Como	312	108	337	144	595	782	3
podemos	340	108	378	144	595	782	3
observar,	381	108	419	144	595	782	3
el	422	108	430	144	595	782	3
mayor	432	108	459	144	595	782	3
porcentaje	462	108	506	144	595	782	3
de	508	108	518	144	595	782	3
suje-	521	108	541	144	595	782	3
tos	312	119	324	156	595	782	3
se	327	119	336	156	595	782	3
encuentra	339	119	380	156	595	782	3
en	383	119	393	156	595	782	3
la	396	119	403	156	595	782	3
adolescencia	406	119	460	156	595	782	3
media.	463	119	491	156	595	782	3
La	494	119	505	156	595	782	3
muestra	508	119	541	156	595	782	3
se	312	131	321	167	595	782	3
obtuvo	324	131	353	167	595	782	3
de	356	131	366	167	595	782	3
4	369	131	374	167	595	782	3
centros	378	131	408	167	595	782	3
de	411	131	421	167	595	782	3
enseñanza	424	131	467	167	595	782	3
localizados	470	131	518	167	595	782	3
en	521	131	531	167	595	782	3
el	534	131	541	167	595	782	3
Municipio	312	142	356	179	595	782	3
de	358	142	368	179	595	782	3
San	371	142	387	179	595	782	3
Nicolás	389	142	421	179	595	782	3
de	424	142	434	179	595	782	3
los	437	142	449	179	595	782	3
Garza	452	142	477	179	595	782	3
y	479	142	485	179	595	782	3
el	487	142	495	179	595	782	3
Municipio	498	142	541	179	595	782	3
de	312	153	322	190	595	782	3
Escobedo	324	153	365	190	595	782	3
en	368	153	378	190	595	782	3
el	380	153	388	190	595	782	3
Estado	390	153	419	190	595	782	3
de	421	153	431	190	595	782	3
Nuevo	434	153	462	190	595	782	3
León,	465	153	489	190	595	782	3
México.	491	153	526	190	595	782	3
Un	529	153	541	190	595	782	3
16,1%	312	165	339	201	595	782	3
de	343	165	353	201	595	782	3
los	357	165	369	201	595	782	3
participantes	373	165	427	201	595	782	3
cursaban	431	165	468	201	595	782	3
primer	472	165	500	201	595	782	3
grado	504	165	528	201	595	782	3
de	532	165	541	201	595	782	3
secundaria	312	176	357	213	595	782	3
obligatoria;	359	176	408	213	595	782	3
un	411	176	421	213	595	782	3
17,2%	424	176	451	213	595	782	3
segundo	454	176	489	213	595	782	3
grado;	491	176	518	213	595	782	3
y,	521	176	528	213	595	782	3
un	531	176	541	213	595	782	3
16.1%	312	188	339	224	595	782	3
el	342	188	349	224	595	782	3
tercer	352	188	376	224	595	782	3
grado;	379	188	406	224	595	782	3
y	408	188	414	224	595	782	3
en	417	188	426	224	595	782	3
el	429	188	437	224	595	782	3
nivel	440	188	461	224	595	782	3
preuniversitario	463	188	530	224	595	782	3
se	533	188	541	224	595	782	3
ubica	312	199	335	236	595	782	3
un	340	199	350	236	595	782	3
30.1%	356	199	383	236	595	782	3
en	388	199	398	236	595	782	3
primer	403	199	431	236	595	782	3
grado	436	199	460	236	595	782	3
y,	466	199	473	236	595	782	3
un	478	199	489	236	595	782	3
20.4%.,	494	199	526	236	595	782	3
en	531	199	541	236	595	782	3
segundo	312	210	347	247	595	782	3
grado	350	210	374	247	595	782	3
Instrumentos	312	244	370	281	595	782	3
Escala	323	268	352	304	595	782	3
de	356	268	366	304	595	782	3
evaluación	371	268	417	304	595	782	3
familiar	422	268	456	304	595	782	3
(APGAR)	460	268	501	304	595	782	3
(Smilks-	505	267	541	304	595	782	3
tein,	312	279	330	315	595	782	3
Ashworth,	336	279	380	315	595	782	3
Montano,	386	279	427	315	595	782	3
1982).	433	279	460	315	595	782	3
Este	467	279	485	315	595	782	3
instrumento	491	279	541	315	595	782	3
consta	312	290	339	327	595	782	3
de	343	290	353	327	595	782	3
5	357	290	362	327	595	782	3
ítems	366	290	389	327	595	782	3
tipo	393	290	409	327	595	782	3
Lickert,	413	290	446	327	595	782	3
con	450	290	465	327	595	782	3
un	469	290	480	327	595	782	3
rango	484	290	508	327	595	782	3
de	512	290	522	327	595	782	3
res-	526	290	541	327	595	782	3
puesta	312	302	339	338	595	782	3
de	342	302	352	338	595	782	3
0	356	302	361	338	595	782	3
a	365	302	370	338	595	782	3
2	373	302	379	338	595	782	3
(casi	383	302	402	338	595	782	3
nunca,	406	302	434	338	595	782	3
a	438	302	442	338	595	782	3
veces	446	302	469	338	595	782	3
y	473	302	478	338	595	782	3
casi	482	302	498	338	595	782	3
siempre).	502	302	542	338	595	782	3
Evalúa	312	313	341	350	595	782	3
la	346	313	353	350	595	782	3
cohesión	358	313	395	350	595	782	3
y	400	313	405	350	595	782	3
la	410	313	418	350	595	782	3
adaptabilidad	422	313	479	350	595	782	3
del	484	313	497	350	595	782	3
funciona-	501	313	541	350	595	782	3
miento	312	324	341	361	595	782	3
familiar,	344	324	379	361	595	782	3
por	382	324	396	361	595	782	3
ejemplo:	399	324	436	361	595	782	3
«Estás	439	324	467	361	595	782	3
satisfecho(a)	470	324	523	361	595	782	3
con	526	324	541	361	595	782	3
el	312	336	319	372	595	782	3
tiempo	322	336	351	372	595	782	3
que	353	336	369	372	595	782	3
tu	371	336	379	372	595	782	3
familia	382	336	411	372	595	782	3
y	414	336	419	372	595	782	3
tú	421	336	429	372	595	782	3
pasais	432	336	458	372	595	782	3
juntos».	460	336	494	372	595	782	3
Se	496	336	506	372	595	782	3
estable-	509	336	541	372	595	782	3
ce	312	347	321	384	595	782	3
como	325	347	348	384	595	782	3
disfunción	352	347	397	384	595	782	3
severa	401	347	428	384	595	782	3
una	432	347	447	384	595	782	3
puntuación	451	347	497	384	595	782	3
de	501	347	511	384	595	782	3
0	515	347	521	384	595	782	3
a	525	347	529	384	595	782	3
3;	533	347	541	384	595	782	3
disfunción	312	359	356	395	595	782	3
moderada	360	359	401	395	595	782	3
de	405	359	415	395	595	782	3
4	419	359	424	395	595	782	3
a	428	359	433	395	595	782	3
6	436	359	442	395	595	782	3
y,	446	359	453	395	595	782	3
como	457	359	480	395	595	782	3
funcionalidad	484	359	541	395	595	782	3
familiar	312	370	345	407	595	782	3
de	349	370	359	407	595	782	3
7	363	370	369	407	595	782	3
a	373	370	377	407	595	782	3
10.	382	370	395	407	595	782	3
El	399	370	408	407	595	782	3
coeficiente	412	370	459	407	595	782	3
de	463	370	473	407	595	782	3
fiabilidad	477	370	517	407	595	782	3
(·	521	370	527	407	595	782	3
de	532	370	541	407	595	782	3
Cronbach)	312	381	356	418	595	782	3
obtenido	359	381	396	418	595	782	3
en	398	381	408	418	595	782	3
su	411	381	420	418	595	782	3
versión	423	381	454	418	595	782	3
original	456	381	489	418	595	782	3
fue	492	381	505	418	595	782	3
de	508	381	518	418	595	782	3
0,84;	520	381	541	418	595	782	3
y	312	393	317	429	595	782	3
para	320	393	338	429	595	782	3
el	341	393	348	429	595	782	3
presente	351	393	386	429	595	782	3
estudio	389	393	420	429	595	782	3
fue	422	393	436	429	595	782	3
de	439	393	449	429	595	782	3
0,80.	452	393	473	429	595	782	3
Escala	323	405	352	440	595	782	3
de	354	405	364	440	595	782	3
ajuste	367	405	392	440	595	782	3
escolar	395	405	426	440	595	782	3
(EBAE)	429	405	461	440	595	782	3
(Moral,	464	404	496	441	595	782	3
Sánchez	498	404	533	441	595	782	3
y	536	404	541	441	595	782	3
Villarreal,	312	416	354	452	595	782	3
2010).	357	416	384	452	595	782	3
Este	387	416	406	452	595	782	3
instrumento	409	416	459	452	595	782	3
consta	462	416	489	452	595	782	3
de	492	416	502	452	595	782	3
10	505	416	516	452	595	782	3
ítems	519	416	541	452	595	782	3
tipo	312	427	328	464	595	782	3
Lickert,	331	427	363	464	595	782	3
con	366	427	381	464	595	782	3
un	383	427	394	464	595	782	3
rango	396	427	420	464	595	782	3
de	422	427	432	464	595	782	3
respuesta	435	427	474	464	595	782	3
que	476	427	491	464	595	782	3
oscila	494	427	518	464	595	782	3
entre	520	427	541	464	595	782	3
1	312	438	317	475	595	782	3
(Completamente	324	438	394	475	595	782	3
en	401	438	411	475	595	782	3
Desacuerdo)	417	438	471	475	595	782	3
y	477	438	482	475	595	782	3
6	489	438	494	475	595	782	3
(Comple-	501	438	541	475	595	782	3
tamente	312	450	345	486	595	782	3
de	351	450	361	486	595	782	3
Acuerdo).	366	450	408	486	595	782	3
A	414	450	421	486	595	782	3
mayor	427	450	454	486	595	782	3
puntuación,	459	450	509	486	595	782	3
mayor	515	450	541	486	595	782	3
Figura	145	478	166	509	595	782	3
1.	168	478	174	509	595	782	3
Modelo	176	478	201	509	595	782	3
hipotético	204	478	236	509	595	782	3
propuesto	238	478	270	509	595	782	3
para	273	478	286	509	595	782	3
su	289	478	296	509	595	782	3
contrastación	298	478	341	509	595	782	3
empírica	344	478	372	509	595	782	3
del	374	478	384	509	595	782	3
consumo	386	478	415	509	595	782	3
de	418	478	425	509	595	782	3
alcohol	428	478	451	509	595	782	3
Copyright	54	728	86	756	595	782	3
2010	89	728	105	756	595	782	3
by	107	728	115	756	595	782	3
the	117	728	127	756	595	782	3
Colegio	129	728	154	756	595	782	3
Oficial	156	728	179	756	595	782	3
de	181	728	188	756	595	782	3
Psicólogos	191	728	225	756	595	782	3
de	227	728	235	756	595	782	3
Madrid	237	728	261	756	595	782	3
ISSN:	54	738	73	766	595	782	3
1132-0559	76	738	110	766	595	782	3
-	112	738	115	766	595	782	3
DOI:	117	738	133	766	595	782	3
10.5093/in2010v19n3a6	136	738	214	766	595	782	3
Intervención	463	728	503	756	595	782	3
Psicosocial	505	728	541	756	595	782	3
Vol.	436	738	449	766	595	782	3
19,	451	738	461	766	595	782	3
n.	463	738	469	766	595	782	3
3,	471	738	477	766	595	782	3
2010	479	738	495	766	595	782	3
-	498	738	500	766	595	782	3
pp.	503	738	513	766	595	782	3
253-264	515	738	541	766	595	782	3
256	54	6	72	47	595	782	4
C	208	16	214	44	595	782	4
ONSUMO	214	21	240	42	595	782	4
DE	242	21	250	42	595	782	4
A	252	16	257	44	595	782	4
LCOHOL	257	21	282	42	595	782	4
EN	284	21	292	42	595	782	4
A	294	16	299	44	595	782	4
DOLESCENTES	299	21	341	42	595	782	4
E	344	16	349	44	595	782	4
SCOLARIZADOS	349	21	394	42	595	782	4
ajuste	54	39	78	76	595	782	4
escolar.	83	39	115	76	595	782	4
Evalúa	119	39	148	76	595	782	4
comportamientos	153	39	226	76	595	782	4
relacionados	230	39	283	76	595	782	4
con	54	51	69	87	595	782	4
la	72	51	80	87	595	782	4
adaptación	83	51	128	87	595	782	4
al	132	51	139	87	595	782	4
medio	142	51	169	87	595	782	4
escolar	172	51	202	87	595	782	4
y	205	51	210	87	595	782	4
las	213	51	225	87	595	782	4
posibilidades	228	51	284	87	595	782	4
de	54	62	64	99	595	782	4
realizar	67	62	99	99	595	782	4
una	102	62	117	99	595	782	4
carrera	121	62	150	99	595	782	4
universitaria.	153	62	208	99	595	782	4
Este	212	62	230	99	595	782	4
instrumento	233	62	284	99	595	782	4
de	54	74	64	110	595	782	4
medida	69	74	100	110	595	782	4
consta	106	74	132	110	595	782	4
de	138	74	148	110	595	782	4
tres	153	74	168	110	595	782	4
dimensiones:	174	74	229	110	595	782	4
Integración	234	74	283	110	595	782	4
escolar	54	86	85	121	595	782	4
(por	88	85	106	122	595	782	4
ejemplo,	109	85	146	122	595	782	4
«Creo	149	85	175	122	595	782	4
que	178	85	194	122	595	782	4
la	197	85	205	122	595	782	4
escuela	208	85	239	122	595	782	4
es	243	85	251	122	595	782	4
aburri-	255	85	283	122	595	782	4
da»);	54	96	75	133	595	782	4
rendimiento	81	97	131	133	595	782	4
académico	137	97	182	133	595	782	4
(por	187	96	205	133	595	782	4
ejemplo,	210	96	247	133	595	782	4
«Tengo	252	96	283	133	595	782	4
buenas	54	108	83	144	595	782	4
calificaciones»)	90	108	156	144	595	782	4
y	163	108	168	144	595	782	4
expectativas	175	109	227	144	595	782	4
académicas	234	109	283	144	595	782	4
(por	54	119	71	156	595	782	4
ejemplo,	77	119	113	156	595	782	4
«Estoy	118	119	147	156	595	782	4
interesado/a	153	119	203	156	595	782	4
en	208	119	218	156	595	782	4
continuar	224	119	263	156	595	782	4
mis	268	119	284	156	595	782	4
estudios»).	54	131	100	167	595	782	4
El	104	131	113	167	595	782	4
coeficiente	117	131	163	167	595	782	4
de	167	131	177	167	595	782	4
fiabilidad	181	131	221	167	595	782	4
obtenido	225	131	262	167	595	782	4
para	265	131	284	167	595	782	4
cada	54	142	73	179	595	782	4
uno	76	142	92	179	595	782	4
de	94	142	104	179	595	782	4
sus	107	142	121	179	595	782	4
factores	123	142	157	179	595	782	4
a	160	142	164	179	595	782	4
partir	167	142	190	179	595	782	4
del	193	142	205	179	595	782	4
·	208	142	211	179	595	782	4
de	214	142	224	179	595	782	4
Cronbach	226	142	267	179	595	782	4
fue	270	142	283	179	595	782	4
de	54	153	64	190	595	782	4
0,85;	67	153	88	190	595	782	4
0,78	91	153	109	190	595	782	4
y	112	153	117	190	595	782	4
0,85	120	153	139	190	595	782	4
respectivamente.	142	153	212	190	595	782	4
Escala	65	166	94	201	595	782	4
de	98	166	108	201	595	782	4
Clima	113	166	139	201	595	782	4
social	143	166	168	201	595	782	4
en	173	166	183	201	595	782	4
el	188	166	195	201	595	782	4
aula	200	166	219	201	595	782	4
(CES)	223	166	249	201	595	782	4
(Moos,	253	165	283	201	595	782	4
Moos	54	176	78	213	595	782	4
y	83	176	88	213	595	782	4
Trickett,	93	176	129	213	595	782	4
1984),	134	176	161	213	595	782	4
adaptado	167	176	205	213	595	782	4
por	210	176	224	213	595	782	4
Fernández	229	176	273	213	595	782	4
y	278	176	283	213	595	782	4
Sierra	54	188	79	224	595	782	4
(1984).	82	188	112	224	595	782	4
Esta	115	188	133	224	595	782	4
escala	136	188	162	224	595	782	4
consta	164	188	191	224	595	782	4
de	194	188	204	224	595	782	4
30	206	188	217	224	595	782	4
ítems	220	188	242	224	595	782	4
de	245	188	255	224	595	782	4
carác-	258	188	283	224	595	782	4
ter	54	199	65	236	595	782	4
dicotómico	67	199	115	236	595	782	4
que	117	199	132	236	595	782	4
en	134	199	144	236	595	782	4
el	147	199	154	236	595	782	4
presente	156	199	191	236	595	782	4
estudio	194	199	224	236	595	782	4
se	226	199	235	236	595	782	4
transformó	237	199	284	236	595	782	4
en	54	210	64	247	595	782	4
una	67	210	82	247	595	782	4
escala	86	210	112	247	595	782	4
tipo	115	210	131	247	595	782	4
Lickert	135	210	165	247	595	782	4
con	169	210	184	247	595	782	4
cinco	187	210	210	247	595	782	4
opciones	214	210	251	247	595	782	4
de	254	210	264	247	595	782	4
res-	268	210	283	247	595	782	4
puesta	54	222	81	258	595	782	4
(nunca,	86	222	117	258	595	782	4
casi	122	222	139	258	595	782	4
nunca,	144	222	171	258	595	782	4
algunas	177	222	209	258	595	782	4
veces,	214	222	240	258	595	782	4
bastantes	245	222	283	258	595	782	4
veces	54	233	77	270	595	782	4
y	81	233	86	270	595	782	4
muchas	89	233	121	270	595	782	4
veces)	125	233	151	270	595	782	4
con	155	233	170	270	595	782	4
la	173	233	181	270	595	782	4
finalidad	184	233	222	270	595	782	4
de	225	233	235	270	595	782	4
obtener	238	233	270	270	595	782	4
un	273	233	284	270	595	782	4
abanico	54	245	87	281	595	782	4
mayor	92	245	119	281	595	782	4
de	125	245	135	281	595	782	4
posibilidades	141	245	196	281	595	782	4
de	202	245	212	281	595	782	4
respuesta	218	245	257	281	595	782	4
y	263	245	268	281	595	782	4
de	274	245	284	281	595	782	4
potenciar	54	256	93	293	595	782	4
la	96	256	103	293	595	782	4
medcida.	106	256	144	293	595	782	4
Esta	147	256	165	293	595	782	4
escala	168	256	194	293	595	782	4
evalúa	196	256	224	293	595	782	4
las	227	256	238	293	595	782	4
relaciones	241	256	284	293	595	782	4
con	54	267	69	304	595	782	4
los	72	267	84	304	595	782	4
compañeros	87	267	138	304	595	782	4
y	141	267	146	304	595	782	4
el	149	267	157	304	595	782	4
profesorado.	160	267	213	304	595	782	4
Y	215	267	223	304	595	782	4
consta	226	267	252	304	595	782	4
de	255	267	265	304	595	782	4
tres	268	267	283	304	595	782	4
dimensiones:	54	279	109	315	595	782	4
implicación	113	280	163	315	595	782	4
escolar	166	280	197	315	595	782	4
(por	201	279	219	315	595	782	4
ejemplo,	222	279	259	315	595	782	4
«Los	262	279	283	315	595	782	4
alumnos/as	54	290	101	327	595	782	4
ponen	106	290	131	327	595	782	4
mucho	136	290	164	327	595	782	4
interés	169	290	197	327	595	782	4
en	201	290	211	327	595	782	4
lo	215	290	223	327	595	782	4
que	228	290	243	327	595	782	4
hacen»);	247	290	284	327	595	782	4
amistad	54	302	87	338	595	782	4
y	91	302	95	338	595	782	4
ayuda	99	302	125	338	595	782	4
(por	128	302	146	338	595	782	4
ejemplo,	149	302	186	338	595	782	4
«A	189	302	202	338	595	782	4
los	205	302	217	338	595	782	4
alumnos/as	221	302	268	338	595	782	4
les	272	302	283	338	595	782	4
gusta	54	313	76	350	595	782	4
ayudarse	80	313	117	350	595	782	4
unos	120	313	140	350	595	782	4
a	144	313	148	350	595	782	4
otros	152	313	173	350	595	782	4
para	177	313	195	350	595	782	4
hacer	198	313	221	350	595	782	4
sus	224	313	238	350	595	782	4
tareas»)	241	313	275	350	595	782	4
y	278	313	283	350	595	782	4
ayuda	54	325	80	361	595	782	4
del	84	325	97	361	595	782	4
profesor	101	325	136	361	595	782	4
(por	140	324	158	361	595	782	4
ejemplo,	162	324	199	361	595	782	4
«Los	203	324	224	361	595	782	4
profesores/as	228	324	284	361	595	782	4
hacen	54	336	79	372	595	782	4
más	86	336	103	372	595	782	4
de	110	336	120	372	595	782	4
lo	127	336	135	372	595	782	4
que	142	336	158	372	595	782	4
deben	165	336	191	372	595	782	4
para	197	336	216	372	595	782	4
ayudar	223	336	253	372	595	782	4
a	259	336	264	372	595	782	4
los	271	336	284	372	595	782	4
alumnos/as»).	54	347	112	384	595	782	4
El	115	347	125	384	595	782	4
coeficiente	127	347	174	384	595	782	4
de	176	347	186	384	595	782	4
fiabilidad	189	347	229	384	595	782	4
a	232	347	237	384	595	782	4
partir	240	347	262	384	595	782	4
del	265	347	278	384	595	782	4
·	281	347	283	384	595	782	4
de	54	359	64	395	595	782	4
Cronbach	66	359	107	395	595	782	4
fue	110	359	123	395	595	782	4
de	126	359	136	395	595	782	4
0,85;	139	359	160	395	595	782	4
0,78	163	359	181	395	595	782	4
y	184	359	189	395	595	782	4
0,90	192	359	210	395	595	782	4
respectivamente.	213	359	283	395	595	782	4
Los	54	370	70	407	595	782	4
obtenidos	74	370	114	407	595	782	4
en	118	370	128	407	595	782	4
el	132	370	140	407	595	782	4
presente	144	370	179	407	595	782	4
estudio	183	370	213	407	595	782	4
fueron	217	370	244	407	595	782	4
de	248	370	258	407	595	782	4
0,82;	262	370	284	407	595	782	4
0,71	54	381	72	418	595	782	4
y	75	381	80	418	595	782	4
0,67	83	381	102	418	595	782	4
respectivamente.	105	381	175	418	595	782	4
Escala	65	394	95	429	595	782	4
de	102	394	112	429	595	782	4
apoyo	120	394	146	429	595	782	4
social	154	394	180	429	595	782	4
comunitario	187	394	241	429	595	782	4
(Gracia,	248	393	283	429	595	782	4
Herrero	54	404	87	441	595	782	4
y	90	404	96	441	595	782	4
Musitu,	100	404	132	441	595	782	4
2002).	136	404	163	441	595	782	4
Este	167	404	185	441	595	782	4
instrumento	189	404	239	441	595	782	4
consta	243	404	270	441	595	782	4
de	274	404	284	441	595	782	4
20	54	416	64	452	595	782	4
ítems	69	416	92	452	595	782	4
escala	96	416	122	452	595	782	4
tipo	126	416	142	452	595	782	4
Lickert	147	416	177	452	595	782	4
con	182	416	197	452	595	782	4
cuatro	201	416	227	452	595	782	4
opciones	232	416	269	452	595	782	4
de	274	416	284	452	595	782	4
respuesta	54	427	93	464	595	782	4
(muy	99	427	122	464	595	782	4
en	128	427	138	464	595	782	4
desacuerdo,	145	427	194	464	595	782	4
en	201	427	211	464	595	782	4
desacuerdo,	217	427	267	464	595	782	4
de	274	427	284	464	595	782	4
acuerdo	54	438	87	475	595	782	4
y	90	438	95	475	595	782	4
muy	97	438	116	475	595	782	4
de	119	438	128	475	595	782	4
acuerdo).	131	438	170	475	595	782	4
Este	173	438	191	475	595	782	4
instrumento	193	438	244	475	595	782	4
evalúa	246	438	273	475	595	782	4
la	276	438	284	475	595	782	4
participación	54	450	109	486	595	782	4
de	112	450	122	486	595	782	4
forma	125	450	150	486	595	782	4
voluntaria	153	450	196	486	595	782	4
en	199	450	209	486	595	782	4
su	212	450	222	486	595	782	4
barrio	225	450	250	486	595	782	4
o	253	450	259	486	595	782	4
colo-	262	450	283	486	595	782	4
nia,	54	461	69	498	595	782	4
en	73	461	83	498	595	782	4
grupos	86	461	115	498	595	782	4
deportivos,	119	461	166	498	595	782	4
religiosos,	169	461	213	498	595	782	4
con	216	461	231	498	595	782	4
la	235	461	243	498	595	782	4
finalidad	246	461	284	498	595	782	4
de	54	473	64	509	595	782	4
mejorar	67	473	100	509	595	782	4
el	104	473	111	509	595	782	4
bienestar	115	473	153	509	595	782	4
de	157	473	166	509	595	782	4
su	170	473	179	509	595	782	4
comunidad.	183	473	232	509	595	782	4
Esta	236	473	254	509	595	782	4
escala	258	473	283	509	595	782	4
consta	54	484	81	521	595	782	4
de	85	484	95	521	595	782	4
tres	100	484	115	521	595	782	4
dimensiones:	119	484	175	521	595	782	4
integración	179	485	228	520	595	782	4
comunitaria	232	485	283	520	595	782	4
(por	54	495	71	532	595	782	4
ejemplo,	75	495	111	532	595	782	4
«Me	114	495	134	532	595	782	4
siento	137	495	162	532	595	782	4
muy	165	495	184	532	595	782	4
contento/a	187	495	231	532	595	782	4
en	234	495	244	532	595	782	4
mi	248	495	259	532	595	782	4
colo-	262	495	283	532	595	782	4
nia»);	54	507	79	543	595	782	4
participación	88	508	147	543	595	782	4
comunitaria	156	508	210	543	595	782	4
(por	219	507	237	543	595	782	4
ejemplo,	246	507	283	543	595	782	4
«Colaboro	54	518	98	555	595	782	4
solo,	101	518	121	555	595	782	4
con	124	518	139	555	595	782	4
mi	142	518	153	555	595	782	4
familia,	155	518	188	555	595	782	4
con	190	518	205	555	595	782	4
amigos	208	518	239	555	595	782	4
en	241	518	251	555	595	782	4
asocia-	254	518	283	555	595	782	4
ciones	54	530	81	566	595	782	4
o	85	530	90	566	595	782	4
en	95	530	105	566	595	782	4
actividades	109	530	157	566	595	782	4
que	161	530	176	566	595	782	4
se	181	530	190	566	595	782	4
llevan	194	530	220	566	595	782	4
a	224	530	229	566	595	782	4
cabo	234	530	253	566	595	782	4
en	258	530	268	566	595	782	4
mi	272	530	284	566	595	782	4
colonia»)	54	541	94	578	595	782	4
y,	97	541	104	578	595	782	4
apoyo	108	542	134	577	595	782	4
de	138	542	147	577	595	782	4
redes	151	542	173	577	595	782	4
informales	177	542	222	577	595	782	4
(por	226	541	243	578	595	782	4
ejemplo,	247	541	283	578	595	782	4
«En	54	552	71	589	595	782	4
mi	73	552	84	589	595	782	4
colonia	87	552	118	589	595	782	4
hay	120	552	135	589	595	782	4
personas	138	552	174	589	595	782	4
que	177	552	192	589	595	782	4
me	195	552	207	589	595	782	4
ayudan	210	552	240	589	595	782	4
a	243	552	247	589	595	782	4
resolver	250	552	283	589	595	782	4
mis	54	564	69	600	595	782	4
problemas»).	73	564	128	600	595	782	4
Los	132	564	148	600	595	782	4
coeficientes	152	564	202	600	595	782	4
de	206	564	216	600	595	782	4
fiabilidad	219	564	260	600	595	782	4
(·	264	564	270	600	595	782	4
de	274	564	284	600	595	782	4
Cronbach)	54	575	98	612	595	782	4
obtenidos	102	575	142	612	595	782	4
en	146	575	156	612	595	782	4
su	159	575	169	612	595	782	4
versión	172	575	203	612	595	782	4
original	207	575	239	612	595	782	4
fueron	243	575	270	612	595	782	4
de	274	575	283	612	595	782	4
0,85;	54	587	75	623	595	782	4
0,85	78	587	96	623	595	782	4
y	99	587	104	623	595	782	4
0,88.	107	587	128	623	595	782	4
En	131	587	143	623	595	782	4
el	145	587	153	623	595	782	4
presente	156	587	191	623	595	782	4
estudio	193	587	224	623	595	782	4
los	227	587	239	623	595	782	4
coeficien-	242	587	284	623	595	782	4
tes	54	598	66	635	595	782	4
fueron	68	598	96	635	595	782	4
de	99	598	109	635	595	782	4
0,88;	112	598	133	635	595	782	4
0,86	136	598	154	635	595	782	4
y	157	598	162	635	595	782	4
0,85	165	598	183	635	595	782	4
respectivamente.	186	598	257	635	595	782	4
Cuestionario	65	610	120	646	595	782	4
de	126	610	136	646	595	782	4
evaluación	141	610	187	646	595	782	4
de	193	610	203	646	595	782	4
la	208	610	216	646	595	782	4
autoestima	222	610	268	646	595	782	4
en	274	610	283	646	595	782	4
adolescentes	54	622	108	657	595	782	4
(AFA	112	622	133	657	595	782	4
5)	138	622	147	657	595	782	4
(Garcia	151	621	183	657	595	782	4
y	187	621	192	657	595	782	4
Musitu,	197	621	229	657	595	782	4
1999).	234	621	261	657	595	782	4
Este	265	621	283	657	595	782	4
instrumento	54	632	104	669	595	782	4
se	107	632	116	669	595	782	4
compone	120	632	158	669	595	782	4
de	161	632	171	669	595	782	4
30	175	632	185	669	595	782	4
ítems	189	632	211	669	595	782	4
tipo	215	632	231	669	595	782	4
Lickert	235	632	265	669	595	782	4
con	268	632	283	669	595	782	4
cinco	54	644	77	680	595	782	4
opciones	79	644	117	680	595	782	4
de	119	644	129	680	595	782	4
respuesta	132	644	171	680	595	782	4
(nunca,	173	644	204	680	595	782	4
pocas	207	644	231	680	595	782	4
veces,	233	644	259	680	595	782	4
algu-	262	644	284	680	595	782	4
nas	54	655	68	692	595	782	4
veces,	71	655	97	692	595	782	4
muchas	100	655	132	692	595	782	4
veces	135	655	158	692	595	782	4
y	161	655	167	692	595	782	4
siempre).	170	655	209	692	595	782	4
Este	212	655	230	692	595	782	4
instrumento	233	655	284	692	595	782	4
evalúa	54	666	81	703	595	782	4
el	84	666	92	703	595	782	4
autoconcepto	95	666	151	703	595	782	4
de	154	666	164	703	595	782	4
los	167	666	179	703	595	782	4
sujetos	183	666	212	703	595	782	4
en	215	666	225	703	595	782	4
cinco	228	666	251	703	595	782	4
dimen-	254	666	283	703	595	782	4
siones:	54	678	83	714	595	782	4
académica:	136	679	185	714	595	782	4
se	188	678	197	714	595	782	4
refiere	201	678	228	714	595	782	4
a	232	678	237	714	595	782	4
la	240	678	248	714	595	782	4
opinión	251	678	283	714	595	782	4
que	54	689	69	726	595	782	4
tiene	71	689	92	726	595	782	4
el	94	689	102	726	595	782	4
propio	104	689	132	726	595	782	4
individuo	134	689	174	726	595	782	4
de	177	689	187	726	595	782	4
sus	189	689	202	726	595	782	4
aptitudes	205	689	243	726	595	782	4
académi-	245	689	283	726	595	782	4
Intervención	54	728	94	756	595	782	4
Psicosocial	96	728	132	756	595	782	4
Vol.	54	738	67	766	595	782	4
19,	69	738	79	766	595	782	4
n.	81	738	87	766	595	782	4
3,	89	738	95	766	595	782	4
2010	98	738	114	766	595	782	4
-	116	738	118	766	595	782	4
pp.	121	738	131	766	595	782	4
253-264	133	738	160	766	595	782	4
cas	312	39	325	76	595	782	4
(por	329	39	347	76	595	782	4
ejemplo,	351	39	387	76	595	782	4
«Mis	391	39	413	76	595	782	4
profesores	417	39	461	76	595	782	4
me	465	39	477	76	595	782	4
consideran	481	39	527	76	595	782	4
un	531	39	541	76	595	782	4
buen	312	51	332	87	595	782	4
estudiante»);	335	51	389	87	595	782	4
autoestima	391	52	438	87	595	782	4
social:	440	52	468	87	595	782	4
hace	471	51	490	87	595	782	4
referencia	492	51	534	87	595	782	4
a	537	51	541	87	595	782	4
la	312	62	319	99	595	782	4
opinión	322	62	354	99	595	782	4
que	357	62	372	99	595	782	4
el	375	62	382	99	595	782	4
propio	385	62	412	99	595	782	4
individuo	415	62	455	99	595	782	4
tiene	458	62	478	99	595	782	4
de	481	62	491	99	595	782	4
sus	493	62	507	99	595	782	4
relacio-	509	62	541	99	595	782	4
nes	312	74	326	110	595	782	4
sociales	328	74	361	110	595	782	4
(por	364	74	381	110	595	782	4
ejemplo,	384	74	420	110	595	782	4
«Hago	422	74	450	110	595	782	4
fácilmente	453	74	497	110	595	782	4
amigos»);	499	74	541	110	595	782	4
autoestima	312	86	358	121	595	782	4
emocional:	361	86	407	121	595	782	4
alude	410	85	433	122	595	782	4
a	436	85	441	122	595	782	4
la	444	85	451	122	595	782	4
opinión	454	85	486	122	595	782	4
que	489	85	504	122	595	782	4
posee	507	85	531	122	595	782	4
el	534	85	541	122	595	782	4
individuo	312	96	352	133	595	782	4
sobre	356	96	379	133	595	782	4
sus	383	96	396	133	595	782	4
propias	400	96	431	133	595	782	4
emociones	435	96	480	133	595	782	4
(por	484	96	501	133	595	782	4
ejemplo,	505	96	541	133	595	782	4
«Muchas	312	108	350	144	595	782	4
cosas	353	108	375	144	595	782	4
me	378	108	390	144	595	782	4
ponen	393	108	418	144	595	782	4
nervioso»);	421	108	469	144	595	782	4
autoestima	471	109	517	144	595	782	4
fami-	519	109	541	144	595	782	4
liar:	312	120	330	155	595	782	4
alude	332	119	355	156	595	782	4
a	357	119	362	156	595	782	4
la	364	119	372	156	595	782	4
valoración	374	119	419	156	595	782	4
que	421	119	436	156	595	782	4
el	439	119	446	156	595	782	4
propio	449	119	476	156	595	782	4
individuo	478	119	519	156	595	782	4
tiene	521	119	541	156	595	782	4
de	312	131	322	167	595	782	4
sus	325	131	339	167	595	782	4
relaciones	342	131	384	167	595	782	4
familiares	388	131	430	167	595	782	4
(por	433	131	451	167	595	782	4
ejemplo,	454	131	490	167	595	782	4
«Me	494	131	513	167	595	782	4
siento	516	131	541	167	595	782	4
feliz	312	142	330	179	595	782	4
en	334	142	343	179	595	782	4
casa»)	347	142	373	179	595	782	4
y,	376	142	384	179	595	782	4
autoestima	387	143	433	178	595	782	4
física:	436	143	461	178	595	782	4
los	465	142	477	179	595	782	4
ítems	480	142	503	179	595	782	4
aluden	506	142	534	179	595	782	4
a	537	142	541	179	595	782	4
la	312	153	319	190	595	782	4
opinión	322	153	354	190	595	782	4
que	356	153	372	190	595	782	4
tiene	374	153	394	190	595	782	4
el	397	153	404	190	595	782	4
sujeto	407	153	432	190	595	782	4
de	434	153	444	190	595	782	4
sus	447	153	460	190	595	782	4
características	463	153	522	190	595	782	4
físi-	525	153	541	190	595	782	4
cas	312	165	325	201	595	782	4
(por	328	165	345	201	595	782	4
ejemplo,	348	165	385	201	595	782	4
«Me	387	165	407	201	595	782	4
gustan	409	165	437	201	595	782	4
para	439	165	457	201	595	782	4
realizar	460	165	492	201	595	782	4
actividades	494	165	542	201	595	782	4
deportivas»).	312	176	367	213	595	782	4
A	370	176	377	213	595	782	4
mayor	380	176	407	213	595	782	4
puntuación	411	176	457	213	595	782	4
en	461	176	471	213	595	782	4
cada	474	176	493	213	595	782	4
uno	497	176	512	213	595	782	4
de	516	176	526	213	595	782	4
los	529	176	541	213	595	782	4
factores	312	188	345	224	595	782	4
mencionados,	347	188	405	224	595	782	4
corresponde	408	188	459	224	595	782	4
mayor	461	188	488	224	595	782	4
autoconcep-	490	188	541	224	595	782	4
to	312	199	320	236	595	782	4
en	323	199	333	236	595	782	4
dicho	336	199	359	236	595	782	4
factor.	362	199	389	236	595	782	4
Los	392	199	408	236	595	782	4
coeficientes	411	199	461	236	595	782	4
de	464	199	474	236	595	782	4
fiabilidad	477	199	517	236	595	782	4
obte-	520	199	541	236	595	782	4
nidos	312	210	335	247	595	782	4
en	337	210	347	247	595	782	4
su	350	210	360	247	595	782	4
versión	363	210	394	247	595	782	4
original	396	210	429	247	595	782	4
(·	432	210	438	247	595	782	4
de	441	210	451	247	595	782	4
Cronbach)	454	210	498	247	595	782	4
fueron	501	210	529	247	595	782	4
de	532	210	541	247	595	782	4
0,88;	312	222	333	258	595	782	4
0,69;	337	222	359	258	595	782	4
0,73;	363	222	384	258	595	782	4
0,76	388	222	407	258	595	782	4
y	411	222	416	258	595	782	4
0,74	420	222	439	258	595	782	4
respectivamente.	443	222	514	258	595	782	4
En	518	222	530	258	595	782	4
el	534	222	541	258	595	782	4
presente	312	233	347	270	595	782	4
estudio	350	233	380	270	595	782	4
los	383	233	396	270	595	782	4
coeficientes	399	233	449	270	595	782	4
fueron	452	233	480	270	595	782	4
de	483	233	493	270	595	782	4
0,86;	496	233	517	270	595	782	4
0,78;	520	233	541	270	595	782	4
0,80;	312	245	333	281	595	782	4
0,78	336	245	354	281	595	782	4
y	357	245	363	281	595	782	4
0,75	365	245	384	281	595	782	4
respectivamente.	387	245	458	281	595	782	4
Escala	323	257	352	292	595	782	4
de	355	257	365	292	595	782	4
consumo	368	257	405	292	595	782	4
de	408	257	418	292	595	782	4
alcohol	421	257	453	292	595	782	4
(AUDIT)	456	257	494	292	595	782	4
(Saunders,	497	256	541	293	595	782	4
Aasland,	312	267	349	304	595	782	4
Babor,	352	267	379	304	595	782	4
De	382	267	394	304	595	782	4
La	397	267	408	304	595	782	4
Fuente	411	267	439	304	595	782	4
y	442	267	447	304	595	782	4
Grant,	450	267	477	304	595	782	4
1993).	479	267	506	304	595	782	4
Ha	509	267	521	304	595	782	4
sido	524	267	541	304	595	782	4
validado	312	279	348	315	595	782	4
en	350	279	360	315	595	782	4
México	363	279	395	315	595	782	4
por	398	279	412	315	595	782	4
Rubio	414	279	440	315	595	782	4
(1998).	442	279	473	315	595	782	4
Este	475	279	493	315	595	782	4
instrumen-	496	279	541	315	595	782	4
to	312	290	320	327	595	782	4
se	322	290	331	327	595	782	4
compone	333	290	372	327	595	782	4
de	374	290	384	327	595	782	4
10	387	290	397	327	595	782	4
ítems	399	290	422	327	595	782	4
tipo	424	290	441	327	595	782	4
Lickert.	443	290	476	327	595	782	4
Las	478	290	494	327	595	782	4
tres	496	290	511	327	595	782	4
prime-	514	290	541	327	595	782	4
ras	312	302	324	338	595	782	4
preguntas	329	302	370	338	595	782	4
exploran	375	302	412	338	595	782	4
la	417	302	424	338	595	782	4
cantidad	429	302	465	338	595	782	4
y	470	302	475	338	595	782	4
frecuencia	480	302	524	338	595	782	4
del	529	302	541	338	595	782	4
consumo	312	313	350	350	595	782	4
de	355	313	365	350	595	782	4
alcohol.	371	313	404	350	595	782	4
Una	409	313	427	350	595	782	4
alta	432	313	448	350	595	782	4
puntuación	453	313	500	350	595	782	4
en	505	313	515	350	595	782	4
estos	520	313	541	350	595	782	4
ítems	312	324	335	361	595	782	4
sugiere	338	324	368	361	595	782	4
que	371	324	386	361	595	782	4
la	390	324	397	361	595	782	4
persona	400	324	433	361	595	782	4
está	436	324	453	361	595	782	4
bebiendo	456	324	494	361	595	782	4
alcohol	497	324	528	361	595	782	4
de	532	324	541	361	595	782	4
forma	312	336	337	372	595	782	4
abusiva,	342	336	376	372	595	782	4
y	381	336	386	372	595	782	4
explora	391	336	422	372	595	782	4
el	427	336	434	372	595	782	4
área	439	336	456	372	595	782	4
relacionada	461	336	510	372	595	782	4
con	514	336	529	372	595	782	4
el	534	336	541	372	595	782	4
consumo	312	348	349	383	595	782	4
abusivo	353	348	386	383	595	782	4
de	389	348	399	383	595	782	4
alcohol.	403	348	437	383	595	782	4
Una	441	347	458	384	595	782	4
alta	462	347	477	384	595	782	4
puntuación	481	347	528	384	595	782	4
de	532	347	541	384	595	782	4
las	312	359	323	395	595	782	4
preguntas	327	359	368	395	595	782	4
de	372	359	381	395	595	782	4
la	385	359	393	395	595	782	4
cuatro	396	359	422	395	595	782	4
a	426	359	431	395	595	782	4
las	434	359	446	395	595	782	4
seis	450	359	465	395	595	782	4
indica	469	359	495	395	595	782	4
que	498	359	513	395	595	782	4
existe	517	359	541	395	595	782	4
dependencia	312	371	365	406	595	782	4
de	368	371	378	406	595	782	4
consumo	381	371	418	406	595	782	4
de	421	371	431	406	595	782	4
alcohol,	434	371	468	406	595	782	4
y	472	370	477	407	595	782	4
que	480	370	495	407	595	782	4
la	498	370	506	407	595	782	4
persona	509	370	541	407	595	782	4
manifiesta	312	381	356	418	595	782	4
alguno	358	381	387	418	595	782	4
de	389	381	399	418	595	782	4
los	402	381	414	418	595	782	4
siguientes	417	381	459	418	595	782	4
síntomas:	462	381	502	418	595	782	4
no	504	381	515	418	595	782	4
poder	518	381	541	418	595	782	4
parar	312	393	333	429	595	782	4
de	339	393	348	429	595	782	4
beber	354	393	377	429	595	782	4
después	382	393	415	429	595	782	4
de	420	393	430	429	595	782	4
haber	435	393	459	429	595	782	4
iniciado,	464	393	500	429	595	782	4
dejar	505	393	526	429	595	782	4
de	532	393	541	429	595	782	4
hacer	312	404	335	441	595	782	4
algo	337	404	355	441	595	782	4
por	357	404	371	441	595	782	4
beber,	373	404	399	441	595	782	4
beber	401	404	425	441	595	782	4
en	427	404	437	441	595	782	4
la	439	404	447	441	595	782	4
mañana	449	404	481	441	595	782	4
siguiente	484	404	522	441	595	782	4
des-	524	404	541	441	595	782	4
pués	312	416	331	452	595	782	4
de	334	416	343	452	595	782	4
haber	346	416	369	452	595	782	4
bebido	372	416	400	452	595	782	4
en	403	416	413	452	595	782	4
exceso	415	416	444	452	595	782	4
el	446	416	454	452	595	782	4
día	456	416	469	452	595	782	4
anterior	472	416	504	452	595	782	4
o	507	416	512	452	595	782	4
sentir-	515	416	541	452	595	782	4
se	312	427	321	464	595	782	4
culpable	324	427	360	464	595	782	4
o	363	427	368	464	595	782	4
tener	372	427	393	464	595	782	4
remordimientos	396	427	463	464	595	782	4
por	466	427	480	464	595	782	4
haber	484	427	507	464	595	782	4
bebido.	510	427	541	464	595	782	4
Si	312	438	321	475	595	782	4
puntúa	324	438	352	475	595	782	4
alto	356	438	371	475	595	782	4
en	375	438	385	475	595	782	4
las	388	438	399	475	595	782	4
preguntas	403	438	444	475	595	782	4
de	447	438	457	475	595	782	4
la	460	438	468	475	595	782	4
siete	471	438	490	475	595	782	4
a	493	438	498	475	595	782	4
la	501	438	509	475	595	782	4
diez	512	438	529	475	595	782	4
se	533	438	541	475	595	782	4
considera	312	450	352	486	595	782	4
consumo	354	451	392	486	595	782	4
dañino	394	451	423	486	595	782	4
o	426	451	431	486	595	782	4
perjudicial,	434	451	482	486	595	782	4
y	485	450	490	486	595	782	4
el	492	450	500	486	595	782	4
consumi-	502	450	541	486	595	782	4
dor	312	461	326	498	595	782	4
afirma	330	461	358	498	595	782	4
que	362	461	377	498	595	782	4
se	382	461	391	498	595	782	4
siente	395	461	420	498	595	782	4
culpable	424	461	460	498	595	782	4
por	464	461	478	498	595	782	4
haber	482	461	506	498	595	782	4
bebido,	510	461	541	498	595	782	4
olvidar	312	473	342	509	595	782	4
algo	345	473	363	509	595	782	4
cuando	366	473	396	509	595	782	4
estuvo	399	473	426	509	595	782	4
bebiendo,	429	473	471	509	595	782	4
que	474	473	489	509	595	782	4
se	492	473	500	509	595	782	4
haya	503	473	523	509	595	782	4
las-	526	473	541	509	595	782	4
timado	312	484	341	521	595	782	4
o	343	484	349	521	595	782	4
que	351	484	366	521	595	782	4
alguien	368	484	399	521	595	782	4
ha	402	484	411	521	595	782	4
resultado	414	484	452	521	595	782	4
lesionado	455	484	495	521	595	782	4
como	497	484	520	521	595	782	4
con-	523	484	541	521	595	782	4
secuencia	312	495	353	532	595	782	4
de	356	495	366	532	595	782	4
su	369	495	379	532	595	782	4
ingestión	382	495	421	532	595	782	4
de	424	495	434	532	595	782	4
alcohol	437	495	468	532	595	782	4
y	471	495	477	532	595	782	4
que	480	495	495	532	595	782	4
un	499	495	509	532	595	782	4
amigo,	513	495	541	532	595	782	4
familiar	312	507	345	543	595	782	4
o	349	507	354	543	595	782	4
personal	358	507	394	543	595	782	4
de	397	507	407	543	595	782	4
salud	411	507	433	543	595	782	4
se	437	507	446	543	595	782	4
ha	450	507	459	543	595	782	4
preocupado	463	507	512	543	595	782	4
por	516	507	530	543	595	782	4
la	534	507	541	543	595	782	4
forma	312	518	337	555	595	782	4
en	339	518	349	555	595	782	4
que	352	518	367	555	595	782	4
bebe.	370	518	392	555	595	782	4
Cada	395	518	416	555	595	782	4
pregunta	419	518	456	555	595	782	4
tiene	458	518	479	555	595	782	4
de	481	518	491	555	595	782	4
tres	494	518	509	555	595	782	4
a	511	518	516	555	595	782	4
cinco	519	518	541	555	595	782	4
posibles	312	530	346	566	595	782	4
respuestas.	349	530	394	566	595	782	4
El	397	530	406	566	595	782	4
punto	408	530	432	566	595	782	4
de	435	530	444	566	595	782	4
corte	447	530	468	566	595	782	4
es	470	530	479	566	595	782	4
.80	481	530	494	566	595	782	4
y	497	530	502	566	595	782	4
cada	504	530	523	566	595	782	4
res-	526	530	541	566	595	782	4
puesta	312	541	339	578	595	782	4
tiene	341	541	361	578	595	782	4
un	364	541	374	578	595	782	4
valor	377	541	398	578	595	782	4
numérico	401	541	441	578	595	782	4
que	443	541	458	578	595	782	4
va	461	541	471	578	595	782	4
desde	473	541	497	578	595	782	4
cero	499	541	517	578	595	782	4
hasta	520	541	541	578	595	782	4
dos	312	552	326	589	595	782	4
o	329	552	335	589	595	782	4
cuatro	338	552	364	589	595	782	4
puntos.	367	552	397	589	595	782	4
La	400	552	411	589	595	782	4
sumatoria	414	552	456	589	595	782	4
de	459	552	468	589	595	782	4
las	471	552	483	589	595	782	4
puntuaciones	486	552	541	589	595	782	4
de	312	564	322	600	595	782	4
cada	327	564	346	600	595	782	4
respuesta	351	564	390	600	595	782	4
da	394	564	404	600	595	782	4
un	409	564	420	600	595	782	4
puntaje	424	564	455	600	595	782	4
total	460	564	479	600	595	782	4
de	483	564	493	600	595	782	4
40	498	564	509	600	595	782	4
puntos	513	564	541	600	595	782	4
como	312	575	335	612	595	782	4
máximo.	338	575	375	612	595	782	4
Consumo	323	587	363	623	595	782	4
de	366	587	376	623	595	782	4
alcohol	379	587	410	623	595	782	4
de	413	587	423	623	595	782	4
la	426	587	435	623	595	782	4
familia	438	587	467	623	595	782	4
y	470	587	475	623	595	782	4
amigos	478	587	509	623	595	782	4
se	512	587	520	623	595	782	4
eva-	523	587	541	623	595	782	4
lúa	312	598	325	635	595	782	4
con	328	598	343	635	595	782	4
dos	347	598	361	635	595	782	4
preguntas	365	598	406	635	595	782	4
directas	409	598	442	635	595	782	4
para	445	598	463	635	595	782	4
conocer	467	598	500	635	595	782	4
el	504	598	511	635	595	782	4
patrón	515	598	541	635	595	782	4
de	312	609	322	646	595	782	4
consumo	325	609	363	646	595	782	4
familiar	365	609	399	646	595	782	4
y	402	609	407	646	595	782	4
de	410	609	420	646	595	782	4
amigos;	423	609	456	646	595	782	4
la	459	609	466	646	595	782	4
primera	469	609	502	646	595	782	4
pregunta	505	609	541	646	595	782	4
se	312	621	321	657	595	782	4
formuló	324	621	358	657	595	782	4
en	362	621	372	657	595	782	4
los	376	621	388	657	595	782	4
siguientes	392	621	434	657	595	782	4
términos:	438	621	478	657	595	782	4
¿Tus	482	621	501	657	595	782	4
padres	505	622	533	657	595	782	4
y	537	622	541	657	595	782	4
hermanos	312	633	353	668	595	782	4
se	358	633	367	668	595	782	4
emborrachan?;	371	633	435	668	595	782	4
y	440	632	445	669	595	782	4
la	450	632	458	669	595	782	4
siguiente	462	632	500	669	595	782	4
pregunta	505	632	541	669	595	782	4
hacía	312	644	334	680	595	782	4
referencia	337	644	379	680	595	782	4
al	382	644	389	680	595	782	4
patrón	392	644	419	680	595	782	4
de	422	644	432	680	595	782	4
consumo	434	644	472	680	595	782	4
de	475	644	485	680	595	782	4
los	488	644	500	680	595	782	4
amigos	503	644	533	680	595	782	4
y	536	644	541	680	595	782	4
se	312	655	321	692	595	782	4
redactó	326	655	357	692	595	782	4
de	362	655	372	692	595	782	4
la	377	655	385	692	595	782	4
siguiente	390	655	428	692	595	782	4
manera:	433	655	467	692	595	782	4
¿Tus	473	655	492	692	595	782	4
amigos	497	656	527	691	595	782	4
se	533	656	541	691	595	782	4
emborrachan?.	312	667	376	703	595	782	4
Las	379	666	395	703	595	782	4
opciones	398	666	436	703	595	782	4
de	439	666	449	703	595	782	4
respuesta	453	666	492	703	595	782	4
iban	496	666	514	703	595	782	4
desde	518	666	541	703	595	782	4
1,	312	678	320	714	595	782	4
Nunca;	326	678	356	714	595	782	4
hasta	363	678	384	714	595	782	4
5,	391	678	399	714	595	782	4
Siempre.	405	678	442	714	595	782	4
A	448	678	456	714	595	782	4
mayor	462	678	488	714	595	782	4
puntuación	495	678	541	714	595	782	4
mayor	312	689	339	726	595	782	4
consumo	342	689	379	726	595	782	4
de	382	689	392	726	595	782	4
alcohol	395	689	426	726	595	782	4
de	429	689	439	726	595	782	4
familia	442	689	471	726	595	782	4
y	474	689	480	726	595	782	4
amigos.	482	689	515	726	595	782	4
Copyright	335	728	367	756	595	782	4
2010	369	728	385	756	595	782	4
by	387	728	395	756	595	782	4
the	398	728	407	756	595	782	4
Colegio	410	728	435	756	595	782	4
Oficial	437	728	459	756	595	782	4
de	462	728	469	756	595	782	4
Psicólogos	471	728	506	756	595	782	4
de	508	728	516	756	595	782	4
Madrid	518	728	541	756	595	782	4
ISSN:	382	738	401	766	595	782	4
1132-0559	403	738	438	766	595	782	4
-	440	738	443	766	595	782	4
DOI:	445	738	461	766	595	782	4
10.5093/in2010v19n3a6	463	738	541	766	595	782	4
257	523	6	541	47	595	782	5
M	125	16	133	44	595	782	5
ARÍA	133	21	147	42	595	782	5
E	149	16	154	44	595	782	5
LENA	154	21	170	42	595	782	5
V	172	16	178	44	595	782	5
ILLARREAL	178	21	211	42	595	782	5
-G	211	16	219	44	595	782	5
ONZÁLEZ	219	21	247	42	595	782	5
,	247	16	249	44	595	782	5
J	251	16	254	44	595	782	5
UAN	254	21	267	42	595	782	5
C	269	16	275	44	595	782	5
ARLOS	275	21	294	42	595	782	5
S	297	16	301	44	595	782	5
ÁNCHEZ	301	21	325	42	595	782	5
-S	325	16	333	44	595	782	5
OSA	333	21	345	42	595	782	5
,	345	16	347	44	595	782	5
G	349	16	355	44	595	782	5
ONZALO	355	21	379	42	595	782	5
M	381	16	388	44	595	782	5
USITU	388	21	406	42	595	782	5
Y	408	21	412	42	595	782	5
R	414	16	420	44	595	782	5
OSA	420	21	432	42	595	782	5
V	434	16	439	44	595	782	5
ARELA	439	21	459	42	595	782	5
Apoyo	65	40	92	76	595	782	5
de	95	40	105	76	595	782	5
la	108	40	116	76	595	782	5
familia	120	40	149	76	595	782	5
y	153	40	157	76	595	782	5
amigos:	160	40	194	76	595	782	5
El	197	39	206	76	595	782	5
apoyo	209	39	235	76	595	782	5
familiar	238	39	272	76	595	782	5
se	275	39	283	76	595	782	5
evaluó	54	51	82	87	595	782	5
con	84	51	99	87	595	782	5
dos	102	51	116	87	595	782	5
preguntas	119	51	159	87	595	782	5
directas:	162	51	197	87	595	782	5
La	200	51	211	87	595	782	5
primera	213	51	246	87	595	782	5
fue,	248	51	264	87	595	782	5
¿tus	267	51	283	87	595	782	5
padres	54	63	82	98	595	782	5
te	85	63	93	98	595	782	5
demuestran	96	63	145	98	595	782	5
cariño	148	63	175	98	595	782	5
y/o	178	63	191	98	595	782	5
afecto?	194	63	224	98	595	782	5
y	227	62	233	99	595	782	5
la	236	62	243	99	595	782	5
segunda,	246	62	283	99	595	782	5
¿confías	54	74	89	110	595	782	5
en	92	74	102	110	595	782	5
tu	105	74	113	110	595	782	5
familia	116	74	146	110	595	782	5
para	149	74	169	110	595	782	5
hablar	172	74	200	110	595	782	5
de	203	74	213	110	595	782	5
las	216	74	228	110	595	782	5
cosas	231	74	255	110	595	782	5
que	258	74	273	110	595	782	5
te	276	74	284	110	595	782	5
preocupan?.	54	86	106	121	595	782	5
Y,	109	85	117	122	595	782	5
el	121	85	128	122	595	782	5
apoyo	131	85	157	122	595	782	5
de	160	85	170	122	595	782	5
los	173	85	186	122	595	782	5
amigos,	189	85	222	122	595	782	5
que	225	85	240	122	595	782	5
se	244	85	252	122	595	782	5
evaluó	256	85	284	122	595	782	5
con	54	96	69	133	595	782	5
dos	76	96	91	133	595	782	5
preguntas	98	96	141	133	595	782	5
directas:	147	96	185	133	595	782	5
¿cuentas	191	96	230	133	595	782	5
con	236	97	252	133	595	782	5
algún	259	97	283	133	595	782	5
amigo(a)	54	109	92	144	595	782	5
con	95	109	110	144	595	782	5
quien	113	109	137	144	595	782	5
puedas	140	109	170	144	595	782	5
platicar	173	109	206	144	595	782	5
cuando	209	109	240	144	595	782	5
lo	243	109	251	144	595	782	5
necesi-	254	109	284	144	595	782	5
tas?	54	120	71	155	595	782	5
y	75	119	80	156	595	782	5
la	85	119	93	156	595	782	5
segunda,	97	119	134	156	595	782	5
¿confías	138	119	173	156	595	782	5
en	178	120	188	155	595	782	5
algún	192	120	216	155	595	782	5
amigo(a)	221	120	259	155	595	782	5
para	264	120	283	155	595	782	5
hablar	54	131	82	167	595	782	5
de	84	131	94	167	595	782	5
las	97	131	109	167	595	782	5
cosas	111	131	135	167	595	782	5
que	137	131	152	167	595	782	5
te	155	131	162	167	595	782	5
preocupan?	165	131	214	167	595	782	5
Las	216	131	231	167	595	782	5
opciones	234	131	271	167	595	782	5
de	274	131	283	167	595	782	5
repuesta	54	142	89	179	595	782	5
en	95	142	105	179	595	782	5
una	111	142	126	179	595	782	5
escala	132	142	157	179	595	782	5
tipo	163	142	180	179	595	782	5
Lickert	186	142	216	179	595	782	5
eran	222	142	240	179	595	782	5
desde	246	142	270	179	595	782	5
1,	276	142	284	179	595	782	5
nunca;	54	153	82	190	595	782	5
hasta	86	153	108	190	595	782	5
5,	112	153	120	190	595	782	5
siempre.	124	153	160	190	595	782	5
A	164	153	171	190	595	782	5
mayor	175	153	202	190	595	782	5
puntuación	206	153	252	190	595	782	5
mayor	257	153	284	190	595	782	5
apoyo	54	165	80	201	595	782	5
de	82	165	92	201	595	782	5
la	95	165	103	201	595	782	5
familia	106	165	135	201	595	782	5
o	138	165	144	201	595	782	5
amigos	146	165	177	201	595	782	5
según	180	165	204	201	595	782	5
corresponda.	207	165	261	201	595	782	5
Procedimiento	54	199	117	235	595	782	5
Se	65	222	76	258	595	782	5
seleccionó	80	222	124	258	595	782	5
aleatoriamente	129	222	190	258	595	782	5
4	195	222	200	258	595	782	5
centros	204	222	234	258	595	782	5
educativos	239	222	284	258	595	782	5
dos	54	233	68	270	595	782	5
de	73	233	83	270	595	782	5
secundaria	88	233	132	270	595	782	5
y	137	233	142	270	595	782	5
dos	147	233	162	270	595	782	5
de	166	233	176	270	595	782	5
preuniversitario,	181	233	250	270	595	782	5
de	254	233	264	270	595	782	5
dos	269	233	283	270	595	782	5
municipios	54	245	101	281	595	782	5
conurbados	106	245	154	281	595	782	5
del	160	245	173	281	595	782	5
estado	178	245	205	281	595	782	5
de	210	245	220	281	595	782	5
Nuevo	226	245	254	281	595	782	5
León,	259	245	284	281	595	782	5
México.	54	256	89	293	595	782	5
Una	92	256	109	293	595	782	5
vez	113	256	127	293	595	782	5
seleccionados	131	256	189	293	595	782	5
los	192	256	204	293	595	782	5
centros,	208	256	241	293	595	782	5
el	244	256	252	293	595	782	5
equipo	255	256	284	293	595	782	5
de	54	267	64	304	595	782	5
investigación	67	267	123	304	595	782	5
se	126	267	135	304	595	782	5
reunió	138	267	165	304	595	782	5
con	168	267	184	304	595	782	5
la	187	267	194	304	595	782	5
dirección	198	267	237	304	595	782	5
y	240	267	245	304	595	782	5
profeso-	249	267	283	304	595	782	5
rado	54	279	73	315	595	782	5
para	78	279	96	315	595	782	5
solicitar	101	279	135	315	595	782	5
los	141	279	153	315	595	782	5
permisos	158	279	196	315	595	782	5
correspondientes	202	279	273	315	595	782	5
y	278	279	283	315	595	782	5
explicarles	54	290	99	327	595	782	5
los	102	290	114	327	595	782	5
objetivos,	116	290	157	327	595	782	5
procedimiento	160	290	220	327	595	782	5
y	222	290	228	327	595	782	5
alcance	230	290	261	327	595	782	5
de	264	290	274	327	595	782	5
la	276	290	283	327	595	782	5
presente	54	302	89	338	595	782	5
investigación.	94	302	153	338	595	782	5
Posteriormente	158	302	221	338	595	782	5
se	226	302	235	338	595	782	5
solicitó	240	302	271	338	595	782	5
la	276	302	284	338	595	782	5
colaboración	54	313	108	350	595	782	5
voluntaria	111	313	153	350	595	782	5
de	156	313	166	350	595	782	5
los	169	313	181	350	595	782	5
alumnos	184	313	220	350	595	782	5
y	223	313	228	350	595	782	5
se	231	313	239	350	595	782	5
les	242	313	254	350	595	782	5
garan-	257	313	283	350	595	782	5
tizó	54	324	70	361	595	782	5
la	72	324	80	361	595	782	5
confidencialidad	83	324	153	361	595	782	5
y	156	324	161	361	595	782	5
el	164	324	171	361	595	782	5
anonimato	174	324	218	361	595	782	5
de	221	324	231	361	595	782	5
las	234	324	246	361	595	782	5
respues-	249	324	283	361	595	782	5
tas	54	336	66	372	595	782	5
y	70	336	75	372	595	782	5
la	79	336	87	372	595	782	5
posibilidad	91	336	138	372	595	782	5
de	142	336	152	372	595	782	5
renunciar	156	336	196	372	595	782	5
a	200	336	205	372	595	782	5
cumplimentar	209	336	267	372	595	782	5
los	271	336	284	372	595	782	5
cuestionarios.	54	347	112	384	595	782	5
No	115	347	128	384	595	782	5
hubo	131	347	152	384	595	782	5
ningún	155	347	184	384	595	782	5
alumno	187	347	219	384	595	782	5
que	222	347	237	384	595	782	5
rehusara	240	347	276	384	595	782	5
a	279	347	284	384	595	782	5
participar.	54	359	96	395	595	782	5
Análisis	54	393	89	429	595	782	5
de	92	393	102	429	595	782	5
Datos	105	393	130	429	595	782	5
Con	65	416	83	452	595	782	5
el	86	416	93	452	595	782	5
fin	96	416	108	452	595	782	5
de	111	416	121	452	595	782	5
analizar	124	416	157	452	595	782	5
las	160	416	172	452	595	782	5
relaciones	175	416	217	452	595	782	5
entre	220	416	241	452	595	782	5
las	244	416	256	452	595	782	5
varia-	259	416	283	452	595	782	5
bles	54	427	71	464	595	782	5
objeto	75	427	101	464	595	782	5
de	105	427	115	464	595	782	5
estudio	119	427	149	464	595	782	5
se	154	427	162	464	595	782	5
ha	166	427	176	464	595	782	5
calculado	180	427	221	464	595	782	5
la	225	427	232	464	595	782	5
correlación	236	427	283	464	595	782	5
(producto-momento	54	438	138	475	595	782	5
de	143	438	153	475	595	782	5
Pearson).	158	438	198	475	595	782	5
Posteriormente,	203	438	269	475	595	782	5
se	275	438	284	475	595	782	5
puso	54	450	74	486	595	782	5
a	79	450	84	486	595	782	5
prueba	89	450	118	486	595	782	5
el	123	450	131	486	595	782	5
ajuste	137	450	161	486	595	782	5
del	167	450	179	486	595	782	5
modelo	185	450	216	486	595	782	5
de	222	450	232	486	595	782	5
ecuaciones	237	450	283	486	595	782	5
estructurales	54	461	107	498	595	782	5
planteado	109	461	150	498	595	782	5
en	153	461	163	498	595	782	5
este	165	461	181	498	595	782	5
trabajo	184	461	213	498	595	782	5
(véase	216	461	242	498	595	782	5
Figura	245	461	272	498	595	782	5
1)	275	461	284	498	595	782	5
utilizando	54	473	96	509	595	782	5
el	98	473	106	509	595	782	5
método	108	473	140	509	595	782	5
de	142	473	152	509	595	782	5
máxima	154	473	188	509	595	782	5
verosimilitud	191	473	247	509	595	782	5
median-	249	473	283	509	595	782	5
te	54	484	61	521	595	782	5
el	64	484	72	521	595	782	5
programa	74	484	114	521	595	782	5
EQS	117	484	137	521	595	782	5
6.1	139	484	152	521	595	782	5
(Bentler,	155	484	192	521	595	782	5
1995).	194	484	221	521	595	782	5
En	224	484	236	521	595	782	5
cuanto	238	484	266	521	595	782	5
a	269	484	273	521	595	782	5
la	276	484	283	521	595	782	5
desviación	54	495	99	532	595	782	5
de	102	495	111	532	595	782	5
la	114	495	122	532	595	782	5
multinormalidad	125	495	195	532	595	782	5
de	197	495	207	532	595	782	5
los	210	495	222	532	595	782	5
datos	225	495	247	532	595	782	5
y	250	495	255	532	595	782	5
consi-	258	495	283	532	595	782	5
derando	54	507	88	543	595	782	5
que	91	507	107	543	595	782	5
se	110	507	119	543	595	782	5
cubren	123	507	151	543	595	782	5
los	155	507	167	543	595	782	5
siguientes	171	507	213	543	595	782	5
factores	217	507	250	543	595	782	5
señala-	254	507	283	543	595	782	5
dos	312	39	326	76	595	782	5
por	330	39	344	76	595	782	5
Rodríguez	347	39	391	76	595	782	5
y	394	39	400	76	595	782	5
Ruiz,	403	39	426	76	595	782	5
(2008):	429	39	460	76	595	782	5
1)	463	39	472	76	595	782	5
muestra	476	39	509	76	595	782	5
con	512	39	528	76	595	782	5
un	531	39	541	76	595	782	5
tamaño	312	51	343	87	595	782	5
moderado	347	51	389	87	595	782	5
(n=1285);	393	51	435	87	595	782	5
2)	439	51	448	87	595	782	5
Modelo	452	51	485	87	595	782	5
especificado	489	51	541	87	595	782	5
correctamente	312	62	373	99	595	782	5
y,	380	62	387	99	595	782	5
3)	394	62	403	99	595	782	5
coeficiente	409	62	457	99	595	782	5
de	464	62	474	99	595	782	5
Mardia	480	62	511	99	595	782	5
≤	518	62	524	99	595	782	5
70	531	62	541	99	595	782	5
(M=51.20).	312	74	360	110	595	782	5
Se	366	74	376	110	595	782	5
utilizaron	381	74	422	110	595	782	5
estimadores	427	74	477	110	595	782	5
robustos	483	74	518	110	595	782	5
para	523	74	541	110	595	782	5
determinar	312	85	357	122	595	782	5
la	360	85	368	122	595	782	5
bondad	370	85	401	122	595	782	5
de	404	85	414	122	595	782	5
ajuste	416	85	441	122	595	782	5
del	443	85	456	122	595	782	5
modelo	459	85	490	122	595	782	5
y	493	85	498	122	595	782	5
la	501	85	509	122	595	782	5
signifi-	511	85	541	122	595	782	5
cación	312	96	339	133	595	782	5
estadística	343	96	387	133	595	782	5
de	391	96	401	133	595	782	5
los	405	96	418	133	595	782	5
coeficientes.	422	96	474	133	595	782	5
Por	479	96	493	133	595	782	5
otra	497	96	514	133	595	782	5
parte,	518	96	541	133	595	782	5
teniendo	312	108	348	144	595	782	5
en	353	108	363	144	595	782	5
cuenta	369	108	396	144	595	782	5
que	401	108	416	144	595	782	5
se	422	108	430	144	595	782	5
desaconseja	436	108	486	144	595	782	5
utilizar	491	108	521	144	595	782	5
una	526	108	541	144	595	782	5
única	312	119	335	156	595	782	5
medida	341	119	372	156	595	782	5
de	378	119	388	156	595	782	5
ajuste	394	119	418	156	595	782	5
global	425	119	451	156	595	782	5
del	457	119	470	156	595	782	5
modelo	476	119	507	156	595	782	5
(Hu	514	119	530	156	595	782	5
y	536	119	541	156	595	782	5
Bentler,	312	131	345	167	595	782	5
1999),	348	131	375	167	595	782	5
se	377	131	386	167	595	782	5
calcularon	389	131	432	167	595	782	5
varios	435	131	461	167	595	782	5
índices	463	131	493	167	595	782	5
de	496	131	506	167	595	782	5
diferen-	508	131	541	167	595	782	5
tes	312	142	323	179	595	782	5
tipos	327	142	347	179	595	782	5
de	350	142	360	179	595	782	5
medidas.	363	142	401	179	595	782	5
Se	404	142	415	179	595	782	5
utilizaron	418	142	458	179	595	782	5
los	461	142	473	179	595	782	5
siguientes	476	142	518	179	595	782	5
índi-	522	142	541	179	595	782	5
ces	312	153	325	190	595	782	5
de	328	153	338	190	595	782	5
ajuste:	342	153	369	190	595	782	5
el	372	153	380	190	595	782	5
estadístico	383	153	427	190	595	782	5
chi-cuadrado	431	153	485	190	595	782	5
en	489	153	499	190	595	782	5
compara-	502	153	541	190	595	782	5
ción	312	165	330	201	595	782	5
con	335	165	350	201	595	782	5
sus	355	165	368	201	595	782	5
grados	373	165	401	201	595	782	5
de	405	165	415	201	595	782	5
libertad,	420	165	455	201	595	782	5
el	460	165	467	201	595	782	5
índice	472	165	498	201	595	782	5
de	502	165	512	201	595	782	5
ajuste	517	165	541	201	595	782	5
comparativo	312	176	364	213	595	782	5
robusto	367	176	399	213	595	782	5
(CFI	402	176	422	213	595	782	5
robusto),	424	176	462	213	595	782	5
el	465	176	473	213	595	782	5
índice	476	176	501	213	595	782	5
de	504	176	514	213	595	782	5
ajuste	517	176	541	213	595	782	5
no	312	188	322	224	595	782	5
normado	326	188	364	224	595	782	5
de	368	188	378	224	595	782	5
Bentler-	382	188	416	224	595	782	5
Bonett	420	188	448	224	595	782	5
(NNFI),	452	188	486	224	595	782	5
el	490	188	498	224	595	782	5
índice	502	188	527	224	595	782	5
de	532	188	541	224	595	782	5
bondad	312	199	343	236	595	782	5
de	346	199	356	236	595	782	5
ajuste	360	199	384	236	595	782	5
(GFI),	388	199	414	236	595	782	5
el	418	199	426	236	595	782	5
índice	429	199	455	236	595	782	5
ajustado	458	199	493	236	595	782	5
de	497	199	507	236	595	782	5
bondad	511	199	541	236	595	782	5
del	312	210	325	247	595	782	5
ajuste	327	210	352	247	595	782	5
(AGFI)	355	210	386	247	595	782	5
y	389	210	394	247	595	782	5
el	397	210	405	247	595	782	5
error	408	210	428	247	595	782	5
de	431	210	441	247	595	782	5
aproximación	444	210	501	247	595	782	5
cuadráti-	504	210	541	247	595	782	5
co	312	222	322	258	595	782	5
medio	325	222	351	258	595	782	5
(RMSEA).	354	222	399	258	595	782	5
Se	402	222	413	258	595	782	5
considera	415	222	456	258	595	782	5
que	458	222	474	258	595	782	5
un	476	222	487	258	595	782	5
modelo	490	222	521	258	595	782	5
pro-	524	222	541	258	595	782	5
puesto	312	233	339	270	595	782	5
ajusta	344	233	368	270	595	782	5
bien	373	233	391	270	595	782	5
a	395	233	400	270	595	782	5
los	404	233	416	270	595	782	5
datos	421	233	443	270	595	782	5
observados	447	233	495	270	595	782	5
cuando	499	233	529	270	595	782	5
la	534	233	541	270	595	782	5
ratio	312	245	331	281	595	782	5
entre	334	245	355	281	595	782	5
el	359	245	366	281	595	782	5
estadístico	370	245	414	281	595	782	5
chi-cuadrado	418	245	472	281	595	782	5
y	476	245	481	281	595	782	5
los	484	245	497	281	595	782	5
grados	500	245	528	281	595	782	5
de	532	245	541	281	595	782	5
libertad	312	256	344	293	595	782	5
es	347	256	355	293	595	782	5
menor	358	256	385	293	595	782	5
a	388	256	392	293	595	782	5
tres,	395	256	413	293	595	782	5
los	415	256	428	293	595	782	5
índices	430	256	460	293	595	782	5
de	463	256	473	293	595	782	5
ajuste	475	256	500	293	595	782	5
son	503	256	517	293	595	782	5
igua-	520	256	541	293	595	782	5
les	312	267	323	304	595	782	5
o	327	267	332	304	595	782	5
superiores	336	267	379	304	595	782	5
a	383	267	387	304	595	782	5
0,90	391	267	409	304	595	782	5
y	413	267	418	304	595	782	5
el	422	267	429	304	595	782	5
RMSEA	433	267	469	304	595	782	5
es	472	267	481	304	595	782	5
menor	484	267	511	304	595	782	5
a	515	267	519	304	595	782	5
0,05	523	267	541	304	595	782	5
(Hu	312	279	328	315	595	782	5
y	332	279	337	315	595	782	5
Bentler,	341	279	374	315	595	782	5
1999;	378	279	402	315	595	782	5
Jöreskog	406	279	443	315	595	782	5
y	447	279	452	315	595	782	5
Sörbom,	456	279	492	315	595	782	5
1993).	496	279	523	315	595	782	5
Por	527	279	541	315	595	782	5
último,	312	290	342	327	595	782	5
se	346	290	354	327	595	782	5
han	358	290	373	327	595	782	5
estimado	377	290	415	327	595	782	5
los	419	290	431	327	595	782	5
coeficientes	435	290	485	327	595	782	5
de	489	290	499	327	595	782	5
regresión	502	290	541	327	595	782	5
estandarizados	312	302	374	338	595	782	5
incluidos	377	302	416	338	595	782	5
dentro	419	302	446	338	595	782	5
del	449	302	462	338	595	782	5
modelo,	465	302	500	338	595	782	5
analizán-	503	302	541	338	595	782	5
dose	312	313	331	350	595	782	5
su	334	313	343	350	595	782	5
nivel	346	313	367	350	595	782	5
de	370	313	380	350	595	782	5
significación.	383	313	440	350	595	782	5
Resultados	312	347	361	383	595	782	5
En	323	370	335	407	595	782	5
la	338	370	345	407	595	782	5
Tabla	348	370	371	407	595	782	5
1	374	370	380	407	595	782	5
se	383	370	391	407	595	782	5
presenta	394	370	429	407	595	782	5
la	432	370	440	407	595	782	5
matriz	443	370	470	407	595	782	5
de	473	370	483	407	595	782	5
correlaciones	486	370	541	407	595	782	5
de	312	381	322	418	595	782	5
las	324	381	336	418	595	782	5
variables.	339	381	379	418	595	782	5
El	382	381	391	418	595	782	5
análisis	394	381	425	418	595	782	5
de	428	381	438	418	595	782	5
correlación	440	381	488	418	595	782	5
exploratorio	490	381	541	418	595	782	5
confirma	312	393	350	429	595	782	5
que	355	393	370	429	595	782	5
existen	376	393	405	429	595	782	5
correlaciones	411	393	467	429	595	782	5
estadísticamente	472	393	541	429	595	782	5
significativas	312	404	368	441	595	782	5
entre	373	404	394	441	595	782	5
la	400	404	407	441	595	782	5
mayoría	413	404	447	441	595	782	5
de	453	404	463	441	595	782	5
las	468	404	480	441	595	782	5
variables	485	404	523	441	595	782	5
del	529	404	541	441	595	782	5
modelo	312	416	343	452	595	782	5
(Ver	346	416	364	452	595	782	5
tabla	367	416	388	452	595	782	5
1).	390	416	402	452	595	782	5
En	323	427	335	464	595	782	5
esta	338	427	354	464	595	782	5
tabla,	357	427	380	464	595	782	5
se	383	427	392	464	595	782	5
puede	395	427	420	464	595	782	5
observar	423	427	459	464	595	782	5
que	462	427	477	464	595	782	5
el	480	427	488	464	595	782	5
consumo	491	427	529	464	595	782	5
de	532	427	541	464	595	782	5
alcohol	312	438	343	475	595	782	5
se	345	438	354	475	595	782	5
correlaciona	356	438	408	475	595	782	5
de	411	438	420	475	595	782	5
forma	423	438	448	475	595	782	5
positiva	450	438	484	475	595	782	5
con	486	438	501	475	595	782	5
el	504	438	511	475	595	782	5
consu-	513	438	541	475	595	782	5
mo	312	450	325	486	595	782	5
de	328	450	338	486	595	782	5
la	340	450	348	486	595	782	5
familia	351	450	380	486	595	782	5
y	383	450	388	486	595	782	5
amigos	391	450	421	486	595	782	5
(r	424	450	431	486	595	782	5
=	434	450	440	486	595	782	5
.320;	442	450	464	486	595	782	5
p	466	451	472	486	595	782	5
<	474	450	480	486	595	782	5
0.01);	483	450	508	486	595	782	5
y	510	450	515	486	595	782	5
nega-	518	450	541	486	595	782	5
tivamente	312	461	353	498	595	782	5
con	356	461	371	498	595	782	5
las	373	461	385	498	595	782	5
variables	387	461	425	498	595	782	5
de	428	461	437	498	595	782	5
funcionamiento	440	461	506	498	595	782	5
familiar	508	461	541	498	595	782	5
(r	312	473	319	509	595	782	5
=	324	473	330	509	595	782	5
-.070;	334	473	359	509	595	782	5
p	363	473	368	509	595	782	5
<	373	473	378	509	595	782	5
0.05);	383	473	408	509	595	782	5
ajuste	412	473	436	509	595	782	5
escolar	441	473	470	509	595	782	5
(r	475	473	482	509	595	782	5
=	487	473	493	509	595	782	5
-.105;	497	473	522	509	595	782	5
p	526	473	531	509	595	782	5
<	535	473	541	509	595	782	5
0.01);	312	484	337	521	595	782	5
autoestima	339	484	385	521	595	782	5
escolar	388	484	417	521	595	782	5
(r	420	484	428	521	595	782	5
=	430	484	436	521	595	782	5
-.132;	439	484	464	521	595	782	5
p	467	485	472	520	595	782	5
<	475	484	480	521	595	782	5
0.01)	483	484	505	521	595	782	5
y	508	484	513	521	595	782	5
apoyo	516	484	541	521	595	782	5
familiar	312	495	345	532	595	782	5
(r	348	495	356	532	595	782	5
=	358	495	364	532	595	782	5
-.110;	367	495	392	532	595	782	5
p	394	496	400	532	595	782	5
<	403	495	409	532	595	782	5
0.01).	411	495	436	532	595	782	5
Por	323	507	338	543	595	782	5
otra	341	507	358	543	595	782	5
parte,	361	507	385	543	595	782	5
una	388	507	403	543	595	782	5
vez	407	507	421	543	595	782	5
tipificadas	425	507	468	543	595	782	5
las	472	507	484	543	595	782	5
variables	487	507	525	543	595	782	5
del	528	507	541	543	595	782	5
Tabla	141	536	158	567	595	782	5
1.	161	536	167	567	595	782	5
Matriz	169	536	191	567	595	782	5
de	193	536	200	567	595	782	5
correlaciones	203	536	246	567	595	782	5
entre	248	536	264	567	595	782	5
las	266	536	275	567	595	782	5
variables	278	536	307	567	595	782	5
del	309	536	319	567	595	782	5
Modelo	321	536	347	567	595	782	5
y	349	536	353	567	595	782	5
Medidas	355	536	383	567	595	782	5
de	385	536	393	567	595	782	5
Tendencias	395	536	431	567	595	782	5
Central	433	536	457	567	595	782	5
Consumo	55	596	86	627	595	782	5
de	89	596	96	627	595	782	5
alcohol	99	596	122	627	595	782	5
Funci.	55	606	76	637	595	782	5
familiar	78	606	104	637	595	782	5
Ajuste	55	616	77	647	595	782	5
escolar	79	616	102	647	595	782	5
Autoestima	55	626	93	657	595	782	5
escolar	95	626	118	657	595	782	5
Apoyo	55	636	77	667	595	782	5
familiar	80	636	105	667	595	782	5
Apoyo	55	646	77	677	595	782	5
amigos	80	646	103	677	595	782	5
Apoyo	55	656	77	687	595	782	5
comunitario	80	656	119	687	595	782	5
Cons.	55	666	74	697	595	782	5
Familia-amigos	76	666	127	697	595	782	5
M	158	566	165	597	595	782	5
1.2	158	596	168	627	595	782	5
12.3	154	606	168	637	595	782	5
45.3	154	616	168	647	595	782	5
20.0	154	626	168	657	595	782	5
29.4	154	636	168	667	595	782	5
26.2	154	646	168	677	595	782	5
52.4	154	656	168	687	595	782	5
3.9	158	666	168	697	595	782	5
(DT)	191	566	207	597	595	782	5
(2.2)	192	596	207	627	595	782	5
(2.4)	192	606	207	637	595	782	5
(8.7)	192	616	207	647	595	782	5
(5.2)	192	626	207	657	595	782	5
(8.0)	192	636	207	667	595	782	5
(6.6)	192	646	207	677	595	782	5
(9.8)	192	656	207	687	595	782	5
(1.3)	192	666	207	697	595	782	5
*	55	691	59	716	595	782	5
p<0.05	60	692	79	715	595	782	5
(bilateral);	80	691	107	716	595	782	5
**	109	691	115	716	595	782	5
p<0.01	117	692	135	715	595	782	5
(bilateral)	136	691	161	716	595	782	5
p<0.001	163	692	184	715	595	782	5
(bilateral).	185	691	212	716	595	782	5
Consumo	223	556	254	587	595	782	5
alcohol	227	566	250	597	595	782	5
_	227	596	231	627	595	782	5
–.0.70*	227	606	251	637	595	782	5
–.105**	227	616	253	647	595	782	5
–.132**	227	626	253	657	595	782	5
–.110**	227	636	253	667	595	782	5
.22	231	646	241	677	595	782	5
–.050	227	656	245	687	595	782	5
.320**	231	666	253	697	595	782	5
Copyright	54	728	86	756	595	782	5
2010	89	728	105	756	595	782	5
by	107	728	115	756	595	782	5
the	117	728	127	756	595	782	5
Colegio	129	728	154	756	595	782	5
Oficial	156	728	179	756	595	782	5
de	181	728	188	756	595	782	5
Psicólogos	191	728	225	756	595	782	5
de	227	728	235	756	595	782	5
Madrid	237	728	261	756	595	782	5
ISSN:	54	738	73	766	595	782	5
1132-0559	76	738	110	766	595	782	5
-	112	738	115	766	595	782	5
DOI:	117	738	133	766	595	782	5
10.5093/in2010v19n3a6	136	738	214	766	595	782	5
Func.	273	556	291	587	595	782	5
familiar	269	566	295	597	595	782	5
–	267	606	271	637	595	782	5
.256**	271	616	294	647	595	782	5
.324**	271	626	294	657	595	782	5
.687**	271	636	294	667	595	782	5
.305**	271	646	294	677	595	782	5
.276**	271	656	294	687	595	782	5
–.131**	267	666	294	697	595	782	5
Ajuste	311	556	332	587	595	782	5
escolar	310	566	333	597	595	782	5
–	309	616	313	647	595	782	5
.417**	313	626	335	657	595	782	5
.277**	313	636	335	667	595	782	5
.245**	313	646	335	677	595	782	5
.226**	313	656	335	687	595	782	5
–.139**	309	666	335	697	595	782	5
Autoestima	347	556	384	587	595	782	5
escolar	354	566	377	597	595	782	5
Apoyo	397	556	419	587	595	782	5
familiar	395	566	421	597	595	782	5
Apoyo	435	556	457	587	595	782	5
amigos	434	566	457	597	595	782	5
–	352	626	356	657	595	782	5
.381**	356	636	378	667	595	782	5
.212**	356	646	378	677	595	782	5
.242**	356	656	378	687	595	782	5
–.202**	352	666	378	697	595	782	5
–	395	636	399	667	595	782	5
.511**	399	646	421	677	595	782	5
.300**	399	656	422	687	595	782	5
–.140**	395	666	422	697	595	782	5
–	436	646	440	677	595	782	5
.278**	440	656	462	687	595	782	5
.042	440	666	454	697	595	782	5
Apoyo	476	556	498	587	595	782	5
comunitario	468	566	507	597	595	782	5
–	485	656	489	687	595	782	5
–0.70*	476	666	498	697	595	782	5
Cons.	520	556	538	587	595	782	5
Familia	516	566	541	597	595	782	5
amigos	517	576	541	607	595	782	5
–	527	666	531	697	595	782	5
Intervención	463	728	503	756	595	782	5
Psicosocial	505	728	541	756	595	782	5
Vol.	436	738	449	766	595	782	5
19,	451	738	461	766	595	782	5
n.	463	738	469	766	595	782	5
3,	471	738	477	766	595	782	5
2010	479	738	495	766	595	782	5
-	498	738	500	766	595	782	5
pp.	503	738	513	766	595	782	5
253-264	515	738	541	766	595	782	5
258	54	6	72	47	595	782	6
C	208	16	214	44	595	782	6
ONSUMO	214	21	240	42	595	782	6
DE	242	21	250	42	595	782	6
A	252	16	257	44	595	782	6
LCOHOL	257	21	282	42	595	782	6
EN	284	21	292	42	595	782	6
A	294	16	299	44	595	782	6
DOLESCENTES	299	21	341	42	595	782	6
E	344	16	349	44	595	782	6
SCOLARIZADOS	349	21	394	42	595	782	6
modelo,	54	39	88	76	595	782	6
se	91	39	100	76	595	782	6
calculó	103	39	133	76	595	782	6
un	136	39	147	76	595	782	6
modelo	150	39	181	76	595	782	6
de	184	39	194	76	595	782	6
ecuaciones	197	39	243	76	595	782	6
estructu-	246	39	283	76	595	782	6
rales	54	51	74	87	595	782	6
para	77	51	95	87	595	782	6
analizar	99	51	132	87	595	782	6
la	136	51	143	87	595	782	6
influencia	147	51	189	87	595	782	6
directa	193	51	221	87	595	782	6
e	225	51	229	87	595	782	6
indirecta	233	51	270	87	595	782	6
de	273	51	283	87	595	782	6
los	54	62	66	99	595	782	6
factores	69	62	102	99	595	782	6
contextuales	105	62	158	99	595	782	6
y	161	62	166	99	595	782	6
personales	169	62	214	99	595	782	6
con	217	62	232	99	595	782	6
el	235	62	242	99	595	782	6
consumo	245	62	283	99	595	782	6
de	54	74	64	110	595	782	6
alcohol	70	74	101	110	595	782	6
de	106	74	116	110	595	782	6
los	122	74	134	110	595	782	6
adolescentes	140	74	193	110	595	782	6
escolarizados.	199	74	259	110	595	782	6
Para	265	74	283	110	595	782	6
cada	54	85	73	122	595	782	6
variable	76	85	110	122	595	782	6
observable	112	85	158	122	595	782	6
se	161	85	170	122	595	782	6
ha	172	85	182	122	595	782	6
calculado	185	85	225	122	595	782	6
su	228	85	237	122	595	782	6
saturación	240	85	283	122	595	782	6
con	54	96	69	133	595	782	6
el	72	96	79	133	595	782	6
factor	82	96	106	133	595	782	6
correspondiente:	109	96	179	133	595	782	6
el	182	96	190	133	595	782	6
factor	192	96	217	133	595	782	6
latente,	219	96	250	133	595	782	6
funcio-	253	96	283	133	595	782	6
namiento	54	108	93	144	595	782	6
familiar,	96	108	132	144	595	782	6
se	135	108	143	144	595	782	6
compone	146	108	185	144	595	782	6
de	188	108	198	144	595	782	6
las	201	108	213	144	595	782	6
variables	216	108	254	144	595	782	6
obser-	257	108	283	144	595	782	6
vables	54	119	81	156	595	782	6
de	86	119	95	156	595	782	6
cohesión	100	119	138	156	595	782	6
y	142	119	148	156	595	782	6
adaptabilidad;	152	119	212	156	595	782	6
el	217	119	225	156	595	782	6
factor	229	119	254	156	595	782	6
ajuste	259	119	283	156	595	782	6
escolar,	54	131	86	167	595	782	6
de	90	131	100	167	595	782	6
las	103	131	115	167	595	782	6
variables	119	131	157	167	595	782	6
observadas	160	131	207	167	595	782	6
rendimiento	211	131	262	167	595	782	6
aca-	266	131	283	167	595	782	6
démico	54	142	85	179	595	782	6
e	89	142	94	179	595	782	6
implicación	98	142	147	179	595	782	6
escolar;	152	142	184	179	595	782	6
el	188	142	196	179	595	782	6
factor	200	142	225	179	595	782	6
apoyo	229	142	255	179	595	782	6
social	259	142	283	179	595	782	6
comunitario,	54	153	107	190	595	782	6
de	110	153	120	190	595	782	6
las	123	153	135	190	595	782	6
variables	138	153	176	190	595	782	6
observadas	179	153	225	190	595	782	6
participación	228	153	283	190	595	782	6
e	54	165	59	201	595	782	6
integración	63	165	111	201	595	782	6
comunitaria;	116	165	169	201	595	782	6
el	174	165	181	201	595	782	6
apoyo	186	165	212	201	595	782	6
familiar,	216	165	252	201	595	782	6
de	257	165	267	201	595	782	6
las	272	165	283	201	595	782	6
variables	54	176	92	213	595	782	6
del	95	176	108	213	595	782	6
apoyo	111	176	137	213	595	782	6
que	140	176	155	213	595	782	6
se	158	176	167	213	595	782	6
recibe	170	176	196	213	595	782	6
de	199	176	209	213	595	782	6
los	212	176	224	213	595	782	6
padres	227	176	255	213	595	782	6
y	258	176	263	213	595	782	6
her-	266	176	283	213	595	782	6
manos;	54	188	84	224	595	782	6
el	88	188	96	224	595	782	6
apoyo	100	188	125	224	595	782	6
de	129	188	139	224	595	782	6
amigos	143	188	173	224	595	782	6
hace	177	188	196	224	595	782	6
referencia	200	188	242	224	595	782	6
al	246	188	254	224	595	782	6
apoyo	257	188	283	224	595	782	6
que	54	199	69	236	595	782	6
se	72	199	81	236	595	782	6
recibe	84	199	109	236	595	782	6
de	112	199	122	236	595	782	6
los	125	199	137	236	595	782	6
amigos	140	199	171	236	595	782	6
más	174	199	191	236	595	782	6
cercanos;	194	199	233	236	595	782	6
la	236	199	244	236	595	782	6
autoesti-	247	199	283	236	595	782	6
ma	54	210	67	247	595	782	6
escolar,	71	210	103	247	595	782	6
está	108	210	124	247	595	782	6
constituida	129	210	175	247	595	782	6
de	180	210	190	247	595	782	6
los	195	210	207	247	595	782	6
ítems	211	210	234	247	595	782	6
que	239	210	254	247	595	782	6
hacen	259	210	283	247	595	782	6
referencia	54	222	96	258	595	782	6
a	100	222	105	258	595	782	6
las	109	222	121	258	595	782	6
aptitudes	125	222	163	258	595	782	6
académicas	168	222	216	258	595	782	6
que	221	222	236	258	595	782	6
percibe	240	222	271	258	595	782	6
el	276	222	283	258	595	782	6
propio	54	233	81	270	595	782	6
individuo;	85	233	128	270	595	782	6
el	131	233	139	270	595	782	6
consumo	142	233	180	270	595	782	6
familiar	183	233	216	270	595	782	6
y	219	233	225	270	595	782	6
de	228	233	238	270	595	782	6
amigos	241	233	271	270	595	782	6
se	275	233	283	270	595	782	6
compone	54	245	92	281	595	782	6
de	96	245	106	281	595	782	6
las	109	245	121	281	595	782	6
variables	125	245	163	281	595	782	6
observadas	166	245	213	281	595	782	6
que	217	245	232	281	595	782	6
hacen	235	245	260	281	595	782	6
refe-	263	245	283	281	595	782	6
rencia	54	256	80	293	595	782	6
a	83	256	88	293	595	782	6
si	91	256	98	293	595	782	6
sus	101	256	114	293	595	782	6
padres,	118	256	148	293	595	782	6
hermanos	151	256	192	293	595	782	6
y	195	256	201	293	595	782	6
amigos	204	256	234	293	595	782	6
beben	238	256	263	293	595	782	6
y	266	256	271	293	595	782	6
se	274	256	283	293	595	782	6
emborrachan;	54	267	112	304	595	782	6
por	114	267	128	304	595	782	6
último,	130	267	161	304	595	782	6
el	163	267	171	304	595	782	6
factor	173	267	197	304	595	782	6
consumo	200	267	238	304	595	782	6
de	240	267	250	304	595	782	6
alcohol	252	267	283	304	595	782	6
se	312	39	321	76	595	782	6
compone	326	39	364	76	595	782	6
de	369	39	379	76	595	782	6
las	384	39	396	76	595	782	6
variables	401	39	439	76	595	782	6
observadas	444	39	491	76	595	782	6
que	496	39	512	76	595	782	6
hacen	517	39	541	76	595	782	6
referencia	312	51	354	87	595	782	6
a	358	51	362	87	595	782	6
la	366	51	374	87	595	782	6
frecuencia	377	51	421	87	595	782	6
y	425	51	430	87	595	782	6
cantidad	434	51	469	87	595	782	6
del	473	51	486	87	595	782	6
consumo	490	51	528	87	595	782	6
de	531	51	541	87	595	782	6
alcohol.	312	62	345	99	595	782	6
El	323	74	332	110	595	782	6
modelo	335	74	367	110	595	782	6
de	370	74	380	110	595	782	6
ecuaciones	383	74	429	110	595	782	6
estructurales	432	74	485	110	595	782	6
ajustó	488	74	513	110	595	782	6
bien	516	74	534	110	595	782	6
a	537	74	541	110	595	782	6
los	312	85	324	122	595	782	6
datos	327	85	349	122	595	782	6
explicando	352	85	398	122	595	782	6
el	400	85	408	122	595	782	6
66%	411	85	430	122	595	782	6
de	433	85	443	122	595	782	6
la	445	85	453	122	595	782	6
varianza.	456	85	494	122	595	782	6
En	496	85	508	122	595	782	6
la	511	85	518	122	595	782	6
tabla	521	85	541	122	595	782	6
2,	312	96	320	133	595	782	6
se	323	96	332	133	595	782	6
presentan	336	96	376	133	595	782	6
los	380	96	392	133	595	782	6
índices	396	96	425	133	595	782	6
de	429	96	439	133	595	782	6
ajuste	443	96	467	133	595	782	6
comparativo,	471	96	526	133	595	782	6
así	530	96	541	133	595	782	6
como	312	108	335	144	595	782	6
los	338	108	351	144	595	782	6
índices	354	108	384	144	595	782	6
de	387	108	397	144	595	782	6
ajuste	400	108	424	144	595	782	6
absoluto	428	108	463	144	595	782	6
del	466	108	479	144	595	782	6
modelo	482	108	514	144	595	782	6
expli-	517	108	541	144	595	782	6
cativo	312	119	337	156	595	782	6
del	340	119	353	156	595	782	6
consumo	356	119	394	156	595	782	6
de	397	119	407	156	595	782	6
alcohol.	410	119	443	156	595	782	6
Tal	323	131	336	167	595	782	6
y	341	131	346	167	595	782	6
como	350	131	373	167	595	782	6
se	377	131	386	167	595	782	6
puede	390	131	415	167	595	782	6
observar	420	131	456	167	595	782	6
en	460	131	470	167	595	782	6
la	474	131	481	167	595	782	6
Figura	486	131	513	167	595	782	6
2,	517	131	525	167	595	782	6
los	529	131	541	167	595	782	6
resultados	312	142	354	179	595	782	6
muestran	359	142	397	179	595	782	6
que	402	142	417	179	595	782	6
el	421	142	429	179	595	782	6
consumo	433	142	471	179	595	782	6
de	476	142	485	179	595	782	6
alcohol	490	142	521	179	595	782	6
está	525	142	541	179	595	782	6
relacionado	312	153	361	190	595	782	6
positivamente	364	153	423	190	595	782	6
con	426	153	441	190	595	782	6
el	444	153	451	190	595	782	6
consumo	454	153	492	190	595	782	6
de	495	153	505	190	595	782	6
la	508	153	516	190	595	782	6
fami-	519	153	541	190	595	782	6
lia	312	165	322	201	595	782	6
y	325	165	330	201	595	782	6
los	333	165	345	201	595	782	6
amigos	348	165	379	201	595	782	6
(β	381	165	391	201	595	782	6
=	393	165	399	201	595	782	6
0.805,	402	165	428	201	595	782	6
p<0.001)	431	165	469	201	595	782	6
y	472	165	477	201	595	782	6
negativamente	480	165	541	201	595	782	6
con	312	176	327	213	595	782	6
la	330	176	337	213	595	782	6
autoestima	340	176	386	213	595	782	6
escolar	389	176	418	213	595	782	6
(β	421	176	431	213	595	782	6
=	433	176	439	213	595	782	6
-.096,	442	176	467	213	595	782	6
p<0.001).	470	176	511	213	595	782	6
Asimismo,	323	188	369	224	595	782	6
los	372	188	384	224	595	782	6
resultados	387	188	430	224	595	782	6
sugieren	433	188	468	224	595	782	6
que	471	188	486	224	595	782	6
existen	489	188	519	224	595	782	6
rela-	522	188	541	224	595	782	6
ciones	312	199	339	236	595	782	6
indirectas	341	199	382	236	595	782	6
estadísticamente	384	199	453	236	595	782	6
significativas	456	199	512	236	595	782	6
el	514	199	522	236	595	782	6
fun-	524	199	541	236	595	782	6
cionamiento	312	210	364	247	595	782	6
familiar	367	210	400	247	595	782	6
que	403	210	418	247	595	782	6
se	421	210	430	247	595	782	6
relaciona	433	210	471	247	595	782	6
con	474	210	489	247	595	782	6
el	492	210	500	247	595	782	6
apoyo	503	210	529	247	595	782	6
de	532	210	541	247	595	782	6
la	312	222	319	258	595	782	6
familia	323	222	352	258	595	782	6
(β	355	222	365	258	595	782	6
=	368	222	374	258	595	782	6
0.889,	377	222	403	258	595	782	6
p	406	222	412	258	595	782	6
<	415	222	421	258	595	782	6
0.001)	424	222	451	258	595	782	6
y	454	222	459	258	595	782	6
con	463	222	478	258	595	782	6
el	481	222	488	258	595	782	6
ajuste	492	222	516	258	595	782	6
esco-	519	222	541	258	595	782	6
lar	312	233	323	270	595	782	6
(β	326	233	335	270	595	782	6
=	338	233	344	270	595	782	6
0.619,	347	233	373	270	595	782	6
p	376	233	381	270	595	782	6
<	384	233	390	270	595	782	6
0.001),	393	233	422	270	595	782	6
y	425	233	430	270	595	782	6
este	433	233	450	270	595	782	6
último	452	233	480	270	595	782	6
con	483	233	498	270	595	782	6
la	501	233	508	270	595	782	6
autoes-	511	233	541	270	595	782	6
tima	312	245	330	281	595	782	6
escolar	333	245	363	281	595	782	6
(β	365	245	374	281	595	782	6
=	377	245	383	281	595	782	6
0.744,	385	245	411	281	595	782	6
p	414	245	419	281	595	782	6
<	422	245	427	281	595	782	6
0.001);	430	245	460	281	595	782	6
y	462	245	468	281	595	782	6
el	470	245	478	281	595	782	6
apoyo	480	245	506	281	595	782	6
familiar	508	245	541	281	595	782	6
se	312	256	321	293	595	782	6
relaciona	323	256	362	293	595	782	6
con	364	256	380	293	595	782	6
el	382	256	390	293	595	782	6
consumo	392	256	430	293	595	782	6
de	433	256	443	293	595	782	6
la	446	256	453	293	595	782	6
familia	456	256	486	293	595	782	6
y	488	256	494	293	595	782	6
los	496	256	508	293	595	782	6
amigos	511	256	541	293	595	782	6
(β	312	267	321	304	595	782	6
=	324	267	330	304	595	782	6
0.553,	332	267	358	304	595	782	6
p	361	267	366	304	595	782	6
<0.001).	369	267	404	304	595	782	6
El	407	267	416	304	595	782	6
contexto	419	267	455	304	595	782	6
comunitario	458	267	508	304	595	782	6
se	511	267	520	304	595	782	6
rela-	522	267	541	304	595	782	6
Tabla	181	289	198	320	595	782	6
2.	201	289	207	320	595	782	6
Bondad	209	289	234	320	595	782	6
de	236	289	244	320	595	782	6
ajuste	246	289	265	320	595	782	6
Modelo	267	289	293	320	595	782	6
Explicativo	295	289	332	320	595	782	6
del	334	289	344	320	595	782	6
Consumo	347	289	378	320	595	782	6
de	380	289	387	320	595	782	6
Alcohol	389	289	415	320	595	782	6
Índices	107	329	132	360	595	782	6
de	134	329	142	360	595	782	6
ajuste	144	329	165	360	595	782	6
Error	54	359	72	390	595	782	6
cuadrático	74	359	108	390	595	782	6
medio	110	359	130	390	595	782	6
de	132	359	140	390	595	782	6
aproximación	142	359	187	390	595	782	6
(RMSEA)	189	359	222	390	595	782	6
Índice	54	369	75	400	595	782	6
de	77	369	85	400	595	782	6
bondad	87	369	111	400	595	782	6
de	113	369	121	400	595	782	6
ajuste	123	369	142	400	595	782	6
de	144	369	152	400	595	782	6
Joreskog	154	369	183	400	595	782	6
(GFI)	185	369	203	400	595	782	6
Índice	54	379	75	410	595	782	6
de	77	379	85	410	595	782	6
bondad	87	379	111	410	595	782	6
ajustado	113	379	140	410	595	782	6
de	142	379	150	410	595	782	6
Joreskog	152	379	181	410	595	782	6
(AGFI)	183	379	207	410	595	782	6
Índice	54	389	75	420	595	782	6
de	77	389	85	420	595	782	6
ajuste	87	389	106	420	595	782	6
normado	108	389	137	420	595	782	6
de	139	389	147	420	595	782	6
Bentler-Bonett	149	389	197	420	595	782	6
(NFI)	199	389	217	420	595	782	6
Índice	54	399	75	430	595	782	6
de	77	399	85	430	595	782	6
ajuste	87	399	106	430	595	782	6
no	108	399	116	430	595	782	6
normado	118	399	147	430	595	782	6
de	149	399	157	430	595	782	6
Bentler-Bonett	159	399	207	430	595	782	6
(NNFI)	209	399	234	430	595	782	6
Índice	54	409	75	440	595	782	6
comparativo	77	409	117	440	595	782	6
de	120	409	127	440	595	782	6
ajuste	130	409	148	440	595	782	6
de	151	409	158	440	595	782	6
Bentler	161	409	184	440	595	782	6
(CFI)	187	409	205	440	595	782	6
Índice	54	419	75	450	595	782	6
de	77	419	85	450	595	782	6
Ajuste	86	419	108	450	595	782	6
de	110	419	117	450	595	782	6
Incremento	120	419	157	450	595	782	6
o	159	419	163	450	595	782	6
¢	165	419	169	450	595	782	6
de	171	419	179	450	595	782	6
Bollen	181	419	203	450	595	782	6
(IFI)	205	419	220	450	595	782	6
No	281	329	290	360	595	782	6
Adecuado	268	339	303	370	595	782	6
>.099	276	359	295	390	595	782	6
<.85	278	369	293	400	595	782	6
<.80	278	379	293	410	595	782	6
<.80	278	389	293	420	595	782	6
<.85	278	399	293	430	595	782	6
<.85	278	409	293	440	595	782	6
<.80	278	419	293	450	595	782	6
Valores	333	309	359	340	595	782	6
Adecuado	383	339	418	370	595	782	6
Figura	208	449	229	481	595	782	6
2.	232	449	238	481	595	782	6
Modelo	240	449	265	481	595	782	6
Explicativo	267	449	305	481	595	782	6
del	307	449	317	481	595	782	6
Consumo	319	449	350	481	595	782	6
de	352	449	360	481	595	782	6
Alcohol	362	449	388	481	595	782	6
≤.05	393	359	408	390	595	782	6
≥.95	393	369	408	400	595	782	6
≥.90	393	379	408	410	595	782	6
≥.90	393	389	408	420	595	782	6
≥.95	393	399	408	430	595	782	6
≥.95	393	409	408	440	595	782	6
≥.90	393	419	408	450	595	782	6
Modelo	502	309	528	340	595	782	6
Explicativo	496	331	535	362	595	782	6
.045	509	359	523	390	595	782	6
.909	509	369	523	400	595	782	6
.904	509	379	523	410	595	782	6
.900	509	389	523	420	595	782	6
.903	509	399	523	430	595	782	6
.911	509	409	523	440	595	782	6
.912	509	419	523	450	595	782	6
Nota.	66	692	80	716	595	782	6
Las	82	692	91	717	595	782	6
líneas	93	692	107	717	595	782	6
continuas	109	692	133	717	595	782	6
representan	135	692	164	717	595	782	6
relaciones	165	692	191	717	595	782	6
significativas	192	692	226	717	595	782	6
entre	227	692	240	717	595	782	6
las	241	692	248	717	595	782	6
variables.	250	692	274	717	595	782	6
La	276	692	283	717	595	782	6
significación	284	692	317	717	595	782	6
de	318	692	324	717	595	782	6
las	326	692	333	717	595	782	6
relaciones	334	692	360	717	595	782	6
se	361	692	367	717	595	782	6
ha	368	692	374	717	595	782	6
determinado	376	692	407	717	595	782	6
a	409	692	411	717	595	782	6
partir	413	692	427	717	595	782	6
del	428	692	436	717	595	782	6
error	437	692	450	717	595	782	6
estándar.	451	692	473	717	595	782	6
***p	475	692	488	717	595	782	6
<	489	692	493	717	595	782	6
0,001;	494	692	510	717	595	782	6
**p	512	692	521	717	595	782	6
<	523	692	526	717	595	782	6
0,01;	528	692	541	717	595	782	6
n.s.	55	700	63	725	595	782	6
=	65	700	69	725	595	782	6
no	70	700	77	725	595	782	6
significativo.	78	700	111	725	595	782	6
Intervención	54	728	94	756	595	782	6
Psicosocial	96	728	132	756	595	782	6
Vol.	54	738	67	766	595	782	6
19,	69	738	79	766	595	782	6
n.	81	738	87	766	595	782	6
3,	89	738	95	766	595	782	6
2010	98	738	114	766	595	782	6
-	116	738	118	766	595	782	6
pp.	121	738	131	766	595	782	6
253-264	133	738	160	766	595	782	6
Copyright	335	728	367	756	595	782	6
2010	369	728	385	756	595	782	6
by	387	728	395	756	595	782	6
the	398	728	407	756	595	782	6
Colegio	410	728	435	756	595	782	6
Oficial	437	728	459	756	595	782	6
de	462	728	469	756	595	782	6
Psicólogos	471	728	506	756	595	782	6
de	508	728	516	756	595	782	6
Madrid	518	728	541	756	595	782	6
ISSN:	382	738	401	766	595	782	6
1132-0559	403	738	438	766	595	782	6
-	440	738	443	766	595	782	6
DOI:	445	738	461	766	595	782	6
10.5093/in2010v19n3a6	463	738	541	766	595	782	6
M	125	16	133	44	595	782	7
ARÍA	133	21	147	42	595	782	7
E	149	16	154	44	595	782	7
LENA	154	21	170	42	595	782	7
V	172	16	178	44	595	782	7
ILLARREAL	178	21	211	42	595	782	7
-G	211	16	219	44	595	782	7
ONZÁLEZ	219	21	247	42	595	782	7
,	247	16	249	44	595	782	7
J	251	16	254	44	595	782	7
UAN	254	21	267	42	595	782	7
C	269	16	275	44	595	782	7
ARLOS	275	21	294	42	595	782	7
S	297	16	301	44	595	782	7
ÁNCHEZ	301	21	325	42	595	782	7
-S	325	16	333	44	595	782	7
OSA	333	21	345	42	595	782	7
,	345	16	347	44	595	782	7
G	349	16	355	44	595	782	7
ONZALO	355	21	379	42	595	782	7
M	381	16	388	44	595	782	7
USITU	388	21	406	42	595	782	7
Y	408	21	412	42	595	782	7
R	414	16	420	44	595	782	7
OSA	420	21	432	42	595	782	7
V	434	16	439	44	595	782	7
ARELA	439	21	459	42	595	782	7
ciona	54	39	77	76	595	782	7
indirectamente	79	39	141	76	595	782	7
con	144	39	159	76	595	782	7
el	161	39	169	76	595	782	7
consumo	171	39	209	76	595	782	7
de	212	39	222	76	595	782	7
los	224	39	236	76	595	782	7
adolescen-	239	39	283	76	595	782	7
tes	54	51	66	87	595	782	7
a	70	51	75	87	595	782	7
través	79	51	104	87	595	782	7
del	108	51	121	87	595	782	7
funcionamiento	126	51	191	87	595	782	7
familiar	196	51	229	87	595	782	7
(β	233	51	243	87	595	782	7
=	247	51	253	87	595	782	7
0.419,	257	51	283	87	595	782	7
p	54	62	59	99	595	782	7
<	62	62	68	99	595	782	7
0.001),	71	62	100	99	595	782	7
del	103	62	116	99	595	782	7
apoyo	119	62	144	99	595	782	7
de	147	62	157	99	595	782	7
amigos	160	62	190	99	595	782	7
(β	193	62	202	99	595	782	7
=	205	62	211	99	595	782	7
0.362,	213	62	240	99	595	782	7
p	242	62	248	99	595	782	7
<0.001)	250	62	283	99	595	782	7
y	54	74	59	110	595	782	7
del	64	74	77	110	595	782	7
consumo	82	74	120	110	595	782	7
de	125	74	135	110	595	782	7
la	140	74	147	110	595	782	7
familia	152	74	182	110	595	782	7
y	187	74	192	110	595	782	7
amigos	197	74	227	110	595	782	7
(β	232	74	241	110	595	782	7
=	246	74	252	110	595	782	7
0.247,	257	74	283	110	595	782	7
p	54	85	59	122	595	782	7
<	62	85	68	122	595	782	7
0.001).	71	85	101	122	595	782	7
Discusión	54	119	97	155	595	782	7
En	65	142	77	179	595	782	7
el	80	142	88	179	595	782	7
presente	91	142	126	179	595	782	7
estudio	129	142	159	179	595	782	7
se	163	142	171	179	595	782	7
han	175	142	190	179	595	782	7
analizado	193	142	233	179	595	782	7
las	237	142	248	179	595	782	7
relacio-	251	142	283	179	595	782	7
nes	54	153	68	190	595	782	7
existentes	73	153	115	190	595	782	7
entre	120	153	141	190	595	782	7
los	147	153	159	190	595	782	7
contextos	165	153	205	190	595	782	7
familiar,	211	153	246	190	595	782	7
escolar,	252	153	284	190	595	782	7
social	54	165	78	201	595	782	7
y	84	165	89	201	595	782	7
variables	95	165	133	201	595	782	7
psicológicas	138	165	190	201	595	782	7
como	196	165	219	201	595	782	7
la	225	165	232	201	595	782	7
autoestima	238	165	284	201	595	782	7
escolar	54	176	84	213	595	782	7
con	86	176	101	213	595	782	7
el	104	176	112	213	595	782	7
consumo	115	176	152	213	595	782	7
de	155	176	165	213	595	782	7
alcohol.	168	176	201	213	595	782	7
En	204	176	216	213	595	782	7
el	219	176	226	213	595	782	7
ámbito	229	176	258	213	595	782	7
fami-	261	176	283	213	595	782	7
liar,	54	188	70	224	595	782	7
se	74	188	83	224	595	782	7
ha	87	188	97	224	595	782	7
comprobado	101	188	153	224	595	782	7
que	157	188	172	224	595	782	7
un	176	188	187	224	595	782	7
funcionamiento	191	188	257	224	595	782	7
fami-	261	188	284	224	595	782	7
liar,	54	199	70	236	595	782	7
caracterizado	74	199	130	236	595	782	7
por	133	199	147	236	595	782	7
la	151	199	159	236	595	782	7
vinculación	162	199	211	236	595	782	7
emocional	215	199	259	236	595	782	7
entre	263	199	284	236	595	782	7
los	54	210	66	247	595	782	7
miembros	69	210	111	247	595	782	7
de	113	210	123	247	595	782	7
la	126	210	134	247	595	782	7
familia	136	210	166	247	595	782	7
y	169	210	174	247	595	782	7
la	176	210	184	247	595	782	7
habilidad	187	210	226	247	595	782	7
para	228	210	247	247	595	782	7
adaptar-	249	210	284	247	595	782	7
se	54	222	63	258	595	782	7
a	66	222	70	258	595	782	7
diferentes	74	222	115	258	595	782	7
situaciones	118	222	165	258	595	782	7
y	168	222	173	258	595	782	7
demandas	176	222	218	258	595	782	7
de	221	222	231	258	595	782	7
la	234	222	242	258	595	782	7
dinámica	245	222	284	258	595	782	7
familiar	54	233	87	270	595	782	7
se	93	233	102	270	595	782	7
relacionan	108	233	152	270	595	782	7
positivamente	158	233	217	270	595	782	7
con	223	233	238	270	595	782	7
el	244	233	252	270	595	782	7
apoyo	258	233	284	270	595	782	7
familiar.	54	245	89	281	595	782	7
Estos	92	245	115	281	595	782	7
resultados	118	245	160	281	595	782	7
confirman	163	245	206	281	595	782	7
lo	209	245	217	281	595	782	7
encontrado	220	245	267	281	595	782	7
por	270	245	284	281	595	782	7
otros	54	256	75	293	595	782	7
autores	79	256	109	293	595	782	7
que	114	256	129	293	595	782	7
destacan	133	256	169	293	595	782	7
el	173	256	181	293	595	782	7
vínculo	185	256	217	293	595	782	7
existente	221	256	258	293	595	782	7
entre	263	256	284	293	595	782	7
unas	54	267	73	304	595	782	7
relaciones	78	267	121	304	595	782	7
positivas	126	267	163	304	595	782	7
en	168	267	178	304	595	782	7
el	183	267	191	304	595	782	7
medio	196	267	222	304	595	782	7
familiar	227	267	260	304	595	782	7
y	266	267	271	304	595	782	7
el	276	267	283	304	595	782	7
apoyo	54	279	80	315	595	782	7
social	82	279	107	315	595	782	7
(Farrell	110	279	141	315	595	782	7
y	144	279	149	315	595	782	7
Barnes,	152	279	184	315	595	782	7
1993;	187	279	211	315	595	782	7
Parke,	214	279	240	315	595	782	7
2004).	243	279	270	315	595	782	7
También,	65	290	104	327	595	782	7
y	107	290	113	327	595	782	7
más	116	290	133	327	595	782	7
importante,	136	290	184	327	595	782	7
se	187	290	196	327	595	782	7
ha	199	290	209	327	595	782	7
observado	212	290	255	327	595	782	7
que	258	290	273	327	595	782	7
el	276	290	284	327	595	782	7
apoyo	54	302	80	338	595	782	7
percibido	82	302	122	338	595	782	7
de	124	302	134	338	595	782	7
los	136	302	149	338	595	782	7
miembros	151	302	193	338	595	782	7
de	195	302	205	338	595	782	7
la	208	302	215	338	595	782	7
familia	218	302	248	338	595	782	7
(padres,	250	302	284	338	595	782	7
madres	54	313	84	350	595	782	7
y	87	313	92	350	595	782	7
hermanos/as)	95	313	151	350	595	782	7
se	153	313	162	350	595	782	7
relaciona	164	313	203	350	595	782	7
con	205	313	221	350	595	782	7
el	223	313	231	350	595	782	7
consumo	233	313	271	350	595	782	7
de	274	313	284	350	595	782	7
alcohol	54	324	85	361	595	782	7
en	88	324	98	361	595	782	7
adolescentes.	102	324	157	361	595	782	7
Estos	161	324	184	361	595	782	7
resultados	187	324	230	361	595	782	7
son	233	324	248	361	595	782	7
conver-	251	324	284	361	595	782	7
gentes	54	336	81	372	595	782	7
con	85	336	101	372	595	782	7
los	105	336	117	372	595	782	7
obtenidos	122	336	163	372	595	782	7
por	168	336	182	372	595	782	7
López	186	336	213	372	595	782	7
(1998),	217	336	248	372	595	782	7
McGee	253	336	283	372	595	782	7
(2000)	54	347	82	384	595	782	7
y	86	347	91	384	595	782	7
Musitu	95	347	125	384	595	782	7
y	129	347	135	384	595	782	7
Cava	139	347	160	384	595	782	7
(2003).	165	347	195	384	595	782	7
Se	199	347	210	384	595	782	7
podría	214	347	241	384	595	782	7
pensar,	245	347	275	384	595	782	7
a	279	347	284	384	595	782	7
partir	54	359	77	395	595	782	7
de	79	359	89	395	595	782	7
estos	92	359	113	395	595	782	7
resultados,	115	359	161	395	595	782	7
que	163	359	178	395	595	782	7
una	181	359	196	395	595	782	7
parte	199	359	220	395	595	782	7
importante	223	359	268	395	595	782	7
del	271	359	284	395	595	782	7
consumo	54	370	92	407	595	782	7
de	94	370	104	407	595	782	7
alcohol	107	370	138	407	595	782	7
en	141	370	151	407	595	782	7
adolescentes	153	370	206	407	595	782	7
se	209	370	218	407	595	782	7
explica	220	370	251	407	595	782	7
a	253	370	258	407	595	782	7
partir	261	370	283	407	595	782	7
de	54	381	64	418	595	782	7
las	67	381	78	418	595	782	7
relaciones	81	381	124	418	595	782	7
familiares	126	381	168	418	595	782	7
y	171	381	176	418	595	782	7
con	179	381	194	418	595	782	7
los	197	381	209	418	595	782	7
iguales	212	381	242	418	595	782	7
y,	244	381	252	418	595	782	7
parale-	254	381	283	418	595	782	7
lamente,	54	393	90	429	595	782	7
que	93	393	108	429	595	782	7
este	111	393	127	429	595	782	7
consumo	131	393	168	429	595	782	7
está	172	393	188	429	595	782	7
asociado,	191	393	230	429	595	782	7
al	234	393	241	429	595	782	7
igual	244	393	265	429	595	782	7
que	268	393	284	429	595	782	7
en	54	404	64	441	595	782	7
las	67	404	79	441	595	782	7
culturas	82	404	116	441	595	782	7
mediterráneas,	119	404	181	441	595	782	7
al	184	404	192	441	595	782	7
ocio	195	404	214	441	595	782	7
compartido	217	404	265	441	595	782	7
con	268	404	284	441	595	782	7
familia	54	416	84	452	595	782	7
y	89	416	94	452	595	782	7
amigos	100	416	130	452	595	782	7
-festividades	136	416	190	452	595	782	7
cívicas	195	416	224	452	595	782	7
y	230	416	235	452	595	782	7
religiosas,	241	416	284	452	595	782	7
celebraciones	54	427	111	464	595	782	7
familiares	114	427	156	464	595	782	7
y	158	427	163	464	595	782	7
reuniones	166	427	207	464	595	782	7
de	209	427	219	464	595	782	7
amigos-	222	427	256	464	595	782	7
(Elzo,	258	427	284	464	595	782	7
2010;	54	438	78	475	595	782	7
Laespada,	81	438	123	475	595	782	7
2010).	127	438	154	475	595	782	7
El	157	438	167	475	595	782	7
patrón	170	438	197	475	595	782	7
de	200	438	210	475	595	782	7
consumo	214	438	252	475	595	782	7
es	255	438	264	475	595	782	7
epi-	267	438	284	475	595	782	7
sódico	54	450	81	486	595	782	7
y,	85	450	92	486	595	782	7
en	96	450	106	486	595	782	7
ocasiones,	109	450	153	486	595	782	7
explosivo,	156	450	200	486	595	782	7
y,	203	450	211	486	595	782	7
en	214	450	224	486	595	782	7
la	228	450	235	486	595	782	7
medida	239	450	270	486	595	782	7
en	274	450	283	486	595	782	7
que	54	461	69	498	595	782	7
se	73	461	81	498	595	782	7
observa	85	461	117	498	595	782	7
con	121	461	136	498	595	782	7
poca	140	461	159	498	595	782	7
frecuencia	163	461	207	498	595	782	7
pero	210	461	229	498	595	782	7
con	232	461	247	498	595	782	7
grandes	251	461	283	498	595	782	7
cantidades	54	473	98	509	595	782	7
consumidas,	102	473	154	509	595	782	7
este	158	473	174	509	595	782	7
patrón	178	473	205	509	595	782	7
es	208	473	217	509	595	782	7
muy	221	473	239	509	595	782	7
similar	243	473	272	509	595	782	7
al	276	473	284	509	595	782	7
mediterráneo	54	484	109	521	595	782	7
y	112	484	117	521	595	782	7
nórdico	120	484	152	521	595	782	7
(Elzo,	155	484	181	521	595	782	7
2010).	184	484	211	521	595	782	7
Esta	65	495	83	532	595	782	7
forma	87	495	112	532	595	782	7
abusiva	115	495	147	532	595	782	7
de	151	495	161	532	595	782	7
consumir	164	495	203	532	595	782	7
alcohol	207	495	238	532	595	782	7
se	241	495	250	532	595	782	7
da	253	495	263	532	595	782	7
más	267	495	284	532	595	782	7
entre	54	507	75	543	595	782	7
los	78	507	90	543	595	782	7
hombres	93	507	129	543	595	782	7
que	133	507	148	543	595	782	7
entre	151	507	172	543	595	782	7
las	175	507	187	543	595	782	7
mujeres	190	507	223	543	595	782	7
y,	226	507	233	543	595	782	7
sobre	236	507	259	543	595	782	7
todo,	262	507	283	543	595	782	7
en	54	518	64	555	595	782	7
varones	67	518	100	555	595	782	7
jóvenes	103	518	135	555	595	782	7
de	138	518	148	555	595	782	7
entre	151	518	172	555	595	782	7
15	176	518	186	555	595	782	7
y	189	518	194	555	595	782	7
34	198	518	208	555	595	782	7
años.	211	518	233	555	595	782	7
No	237	518	249	555	595	782	7
obstan-	253	518	284	555	595	782	7
te,	54	530	64	566	595	782	7
también	67	530	101	566	595	782	7
han	105	530	120	566	595	782	7
aumentado	123	530	169	566	595	782	7
las	173	530	184	566	595	782	7
borracheras	188	530	237	566	595	782	7
y	240	530	245	566	595	782	7
los	249	530	261	566	595	782	7
atra-	264	530	284	566	595	782	7
cones	54	541	78	578	595	782	7
de	81	541	91	578	595	782	7
alcohol	93	541	124	578	595	782	7
entre	127	541	148	578	595	782	7
las	151	541	163	578	595	782	7
mujeres	165	541	199	578	595	782	7
en	202	541	211	578	595	782	7
torno	214	541	236	578	595	782	7
a	239	541	244	578	595	782	7
dos	247	541	261	578	595	782	7
pun-	264	541	283	578	595	782	7
tos.	54	552	69	589	595	782	7
El	71	552	81	589	595	782	7
25,9%	83	552	110	589	595	782	7
de	113	552	123	589	595	782	7
las	125	552	137	589	595	782	7
mujeres	140	552	173	589	595	782	7
se	176	552	184	589	595	782	7
ha	187	552	197	589	595	782	7
emborrachado	199	552	259	589	595	782	7
algu-	262	552	284	589	595	782	7
na	54	564	64	600	595	782	7
vez	68	564	82	600	595	782	7
en	86	564	96	600	595	782	7
el	100	564	108	600	595	782	7
último	112	564	139	600	595	782	7
año	143	564	158	600	595	782	7
y	162	564	168	600	595	782	7
el	172	564	179	600	595	782	7
8,6%	183	564	205	600	595	782	7
se	209	564	218	600	595	782	7
ha	222	564	232	600	595	782	7
dado	236	564	256	600	595	782	7
algún	260	564	284	600	595	782	7
atracón	54	575	85	612	595	782	7
de	88	575	98	612	595	782	7
alcohol	101	575	132	612	595	782	7
(5/6	135	575	152	612	595	782	7
copas	155	575	179	612	595	782	7
en	183	575	192	612	595	782	7
menos	196	575	223	612	595	782	7
de	226	575	236	612	595	782	7
dos	239	575	254	612	595	782	7
horas)	257	575	283	612	595	782	7
en	54	587	64	623	595	782	7
algún	67	587	91	623	595	782	7
momento	94	587	134	623	595	782	7
en	138	587	147	623	595	782	7
los	151	587	163	623	595	782	7
últimos	167	587	198	623	595	782	7
30	202	587	212	623	595	782	7
días.	216	587	236	623	595	782	7
Estas	239	587	261	623	595	782	7
con-	265	587	284	623	595	782	7
ductas	54	598	81	635	595	782	7
se	83	598	92	635	595	782	7
dan	94	598	109	635	595	782	7
en	112	598	122	635	595	782	7
el	124	598	132	635	595	782	7
44%	134	598	153	635	595	782	7
y	156	598	161	635	595	782	7
21%	163	598	183	635	595	782	7
de	185	598	195	635	595	782	7
los	197	598	210	635	595	782	7
hombres,	212	598	251	635	595	782	7
respec-	253	598	284	635	595	782	7
tivamente.	54	609	98	646	595	782	7
En	101	609	112	646	595	782	7
España,	115	609	148	646	595	782	7
al	151	609	159	646	595	782	7
igual	162	609	183	646	595	782	7
que	186	609	201	646	595	782	7
en	204	609	214	646	595	782	7
México,	217	609	251	646	595	782	7
el	254	609	262	646	595	782	7
con-	265	609	283	646	595	782	7
sumo	54	621	77	657	595	782	7
de	82	621	92	657	595	782	7
alcohol	97	621	128	657	595	782	7
se	133	621	142	657	595	782	7
concentra	147	621	188	657	595	782	7
durante	194	621	225	657	595	782	7
los	230	621	243	657	595	782	7
fines	248	621	268	657	595	782	7
de	274	621	283	657	595	782	7
semana	54	632	85	669	595	782	7
y	91	632	96	669	595	782	7
la	102	632	110	669	595	782	7
bebida	116	632	144	669	595	782	7
más	149	632	166	669	595	782	7
consumida	172	632	218	669	595	782	7
es	223	632	232	669	595	782	7
la	238	632	246	669	595	782	7
cerveza	251	632	284	669	595	782	7
(78,7%),	54	644	91	680	595	782	7
seguida	97	644	129	680	595	782	7
del	136	644	149	680	595	782	7
tabaco	155	644	183	680	595	782	7
(42,8%),	189	644	226	680	595	782	7
el	232	644	240	680	595	782	7
cannabis	247	644	283	680	595	782	7
(10,6%)	54	655	88	692	595	782	7
y	93	655	99	692	595	782	7
los	104	655	116	692	595	782	7
hipnosedantes	122	655	181	692	595	782	7
(7,1%)	187	655	216	692	595	782	7
(Ministerio	221	655	268	692	595	782	7
de	274	655	284	692	595	782	7
Sanidad,	54	666	90	703	595	782	7
2010,	93	666	117	703	595	782	7
Villarreal,	120	666	162	703	595	782	7
2009).	165	666	192	703	595	782	7
Por	65	678	80	714	595	782	7
otra	84	678	100	714	595	782	7
parte,	104	678	127	714	595	782	7
la	131	678	139	714	595	782	7
socialización	143	678	197	714	595	782	7
y	201	678	206	714	595	782	7
aceptación	210	678	255	714	595	782	7
social	259	678	284	714	595	782	7
del	54	689	67	726	595	782	7
consumo	70	689	108	726	595	782	7
de	111	689	121	726	595	782	7
alcohol	124	689	155	726	595	782	7
entre	158	689	179	726	595	782	7
la	183	689	190	726	595	782	7
población	194	689	235	726	595	782	7
adulta	238	689	264	726	595	782	7
está	267	689	284	726	595	782	7
Copyright	54	728	86	756	595	782	7
2010	89	728	105	756	595	782	7
by	107	728	115	756	595	782	7
the	117	728	127	756	595	782	7
Colegio	129	728	154	756	595	782	7
Oficial	156	728	179	756	595	782	7
de	181	728	188	756	595	782	7
Psicólogos	191	728	225	756	595	782	7
de	227	728	235	756	595	782	7
Madrid	237	728	261	756	595	782	7
ISSN:	54	738	73	766	595	782	7
1132-0559	76	738	110	766	595	782	7
-	112	738	115	766	595	782	7
DOI:	117	738	133	766	595	782	7
10.5093/in2010v19n3a6	136	738	214	766	595	782	7
259	523	6	541	47	595	782	7
tan	312	39	325	76	595	782	7
arraigada	328	39	367	76	595	782	7
en	370	39	379	76	595	782	7
la	382	39	390	76	595	782	7
cultura	393	39	422	76	595	782	7
mexicana	425	39	465	76	595	782	7
que	468	39	483	76	595	782	7
parece	486	39	514	76	595	782	7
difícil	516	39	541	76	595	782	7
que	312	51	327	87	595	782	7
padres	330	51	357	87	595	782	7
y	360	51	365	87	595	782	7
educadores	368	51	416	87	595	782	7
transmitan	418	51	463	87	595	782	7
a	466	51	470	87	595	782	7
los	473	51	485	87	595	782	7
adolescentes	488	51	541	87	595	782	7
el	312	62	319	99	595	782	7
mensaje	323	62	357	99	595	782	7
de	360	62	370	99	595	782	7
que	373	62	388	99	595	782	7
el	391	62	399	99	595	782	7
alcohol	402	62	433	99	595	782	7
puede	436	62	461	99	595	782	7
afectar	464	62	493	99	595	782	7
seriamente	496	62	541	99	595	782	7
su	312	74	321	110	595	782	7
salud.	326	74	351	110	595	782	7
De	356	74	368	110	595	782	7
ahí	373	74	386	110	595	782	7
que	390	74	406	110	595	782	7
las	410	74	422	110	595	782	7
intervenciones	427	74	488	110	595	782	7
preventivas	493	74	541	110	595	782	7
deben	312	85	337	122	595	782	7
incluir	342	85	369	122	595	782	7
necesariamente	374	85	439	122	595	782	7
al	444	85	452	122	595	782	7
contexto	457	85	493	122	595	782	7
familiar	498	85	531	122	595	782	7
y	536	85	541	122	595	782	7
escolar	312	96	342	133	595	782	7
a	344	96	348	133	595	782	7
fin	351	96	362	133	595	782	7
de	365	96	375	133	595	782	7
incrementar	377	96	427	133	595	782	7
su	429	96	439	133	595	782	7
eficacia	441	96	473	133	595	782	7
(Marina,	476	96	512	133	595	782	7
2010).	514	96	541	133	595	782	7
El	323	108	332	144	595	782	7
problema	337	108	376	144	595	782	7
de	380	108	390	144	595	782	7
fondo	394	108	419	144	595	782	7
estriba,	423	108	453	144	595	782	7
a	457	108	462	144	595	782	7
nuestro	466	108	497	144	595	782	7
juicio,	501	108	528	144	595	782	7
en	532	108	541	144	595	782	7
que	312	119	327	156	595	782	7
en	330	119	340	156	595	782	7
México	344	119	376	156	595	782	7
como	379	119	402	156	595	782	7
en	406	119	416	156	595	782	7
Europa	419	119	449	156	595	782	7
y,	453	119	460	156	595	782	7
probablemente,	463	119	528	156	595	782	7
en	532	119	541	156	595	782	7
todo	312	131	330	167	595	782	7
el	334	131	342	167	595	782	7
mundo	346	131	375	167	595	782	7
con	379	131	394	167	595	782	7
altos	398	131	418	167	595	782	7
índices	422	131	452	167	595	782	7
de	455	131	465	167	595	782	7
productividad	469	131	528	167	595	782	7
en	532	131	541	167	595	782	7
bebidas	312	142	344	179	595	782	7
alcohólicas,	347	142	397	179	595	782	7
el	400	142	407	179	595	782	7
consumo	410	142	448	179	595	782	7
de	451	142	461	179	595	782	7
esta	464	142	480	179	595	782	7
droga	483	142	507	179	595	782	7
en	510	142	520	179	595	782	7
ado-	523	142	541	179	595	782	7
lescentes	312	153	350	190	595	782	7
representa	353	153	396	190	595	782	7
un	399	153	410	190	595	782	7
elevado	413	153	446	190	595	782	7
para	474	153	492	190	595	782	7
los	496	153	508	190	595	782	7
gobier-	511	153	541	190	595	782	7
nos	312	165	326	201	595	782	7
puesto	331	165	358	201	595	782	7
que	363	165	378	201	595	782	7
va	382	165	392	201	595	782	7
acompañado	396	165	450	201	595	782	7
de	454	165	464	201	595	782	7
graves	468	165	496	201	595	782	7
conflictos	500	165	541	201	595	782	7
familiares,	312	176	356	213	595	782	7
accidentes	360	176	403	213	595	782	7
de	407	176	416	213	595	782	7
tráfico,	420	176	450	213	595	782	7
violencia,	453	176	494	213	595	782	7
delincuen-	497	176	541	213	595	782	7
cia,	312	188	327	224	595	782	7
etc.	329	188	344	224	595	782	7
(Natera,	347	188	381	224	595	782	7
Borges,	383	188	415	224	595	782	7
Solís	418	188	439	224	595	782	7
y	441	188	447	224	595	782	7
Tiburcio,	449	188	488	224	595	782	7
2001).	490	188	517	224	595	782	7
En	520	188	531	224	595	782	7
la	534	188	541	224	595	782	7
cultura	312	199	341	236	595	782	7
mexicana	343	199	384	236	595	782	7
y	386	199	391	236	595	782	7
en	394	199	404	236	595	782	7
otros	406	199	427	236	595	782	7
muchos	430	199	463	236	595	782	7
países,	465	199	493	236	595	782	7
fundamen-	496	199	541	236	595	782	7
talmente	312	210	348	247	595	782	7
latinoamericanos	351	210	423	247	595	782	7
y	427	210	432	247	595	782	7
mediterráneos,	435	210	497	247	595	782	7
su	501	210	510	247	595	782	7
consu-	513	210	541	247	595	782	7
mo	312	222	325	258	595	782	7
tiene	329	222	350	258	595	782	7
lugar	354	222	376	258	595	782	7
en	380	222	390	258	595	782	7
contextos	394	222	434	258	595	782	7
de	438	222	448	258	595	782	7
normalidad	453	222	500	258	595	782	7
social	505	222	529	258	595	782	7
lo	533	222	541	258	595	782	7
cual	312	233	329	270	595	782	7
hace	333	233	353	270	595	782	7
que	357	233	372	270	595	782	7
la	376	233	384	270	595	782	7
alarma	388	233	416	270	595	782	7
y	420	233	425	270	595	782	7
responsabilidad	430	233	495	270	595	782	7
social	500	233	524	270	595	782	7
sea	528	233	542	270	595	782	7
menor	312	245	339	281	595	782	7
que	342	245	357	281	595	782	7
en	361	245	371	281	595	782	7
otros	374	245	395	281	595	782	7
tipos	399	245	419	281	595	782	7
de	423	245	433	281	595	782	7
drogas,	437	245	467	281	595	782	7
e	471	245	475	281	595	782	7
incluso	479	245	509	281	595	782	7
inexis-	513	245	541	281	595	782	7
tente,	312	256	335	293	595	782	7
lo	338	256	346	293	595	782	7
que	350	256	365	293	595	782	7
podría	368	256	395	293	595	782	7
explicar	398	256	432	293	595	782	7
también	435	256	469	293	595	782	7
la	473	256	480	293	595	782	7
poca	483	256	503	293	595	782	7
efectivi-	507	256	541	293	595	782	7
dad	312	267	327	304	595	782	7
de	331	267	341	304	595	782	7
los	345	267	358	304	595	782	7
programas	362	267	406	304	595	782	7
de	410	267	420	304	595	782	7
prevención.	424	267	474	304	595	782	7
Esta	478	267	496	304	595	782	7
tolerancia	500	267	541	304	595	782	7
hacia	312	279	334	315	595	782	7
el	337	279	345	315	595	782	7
consumo	348	279	386	315	595	782	7
de	390	279	400	315	595	782	7
alcohol	403	279	434	315	595	782	7
en	437	279	447	315	595	782	7
la	451	279	458	315	595	782	7
mayor	462	279	489	315	595	782	7
parte	492	279	513	315	595	782	7
de	516	279	526	315	595	782	7
las	530	279	542	315	595	782	7
culturas	312	290	345	327	595	782	7
contribuye	348	290	393	327	595	782	7
a	396	290	400	327	595	782	7
una	403	290	418	327	595	782	7
menor	421	290	448	327	595	782	7
percepción	451	290	497	327	595	782	7
del	500	290	513	327	595	782	7
riesgo	516	290	541	327	595	782	7
que	312	302	327	338	595	782	7
implica	330	302	361	338	595	782	7
su	364	302	374	338	595	782	7
consumo	376	302	414	338	595	782	7
(Pascual,	417	302	455	338	595	782	7
2002).	458	302	485	338	595	782	7
Hay	327	313	344	350	595	782	7
que	348	313	363	350	595	782	7
tener	367	313	388	350	595	782	7
también	391	313	425	350	595	782	7
presente	429	313	464	350	595	782	7
que	468	313	483	350	595	782	7
en	486	313	496	350	595	782	7
la	500	313	507	350	595	782	7
adoles-	511	313	541	350	595	782	7
cencia,	312	324	341	361	595	782	7
un	345	324	356	361	595	782	7
período	360	324	392	361	595	782	7
de	397	324	406	361	595	782	7
tránsito	411	324	442	361	595	782	7
y	446	324	452	361	595	782	7
experimentación,	456	324	528	361	595	782	7
se	533	324	541	361	595	782	7
explora	312	336	343	372	595	782	7
y	346	336	351	372	595	782	7
experimenta	354	336	406	372	595	782	7
con	408	336	424	372	595	782	7
gran	426	336	445	372	595	782	7
parte	448	336	469	372	595	782	7
de	471	336	481	372	595	782	7
lo	484	336	492	372	595	782	7
que	495	336	510	372	595	782	7
el	513	336	520	372	595	782	7
ado-	523	336	541	372	595	782	7
lescente	312	347	346	384	595	782	7
se	348	347	357	384	595	782	7
encuentra	360	347	400	384	595	782	7
en	403	347	413	384	595	782	7
su	416	347	425	384	595	782	7
medio	428	347	454	384	595	782	7
y,	456	347	464	384	595	782	7
naturalmente,	466	347	524	384	595	782	7
con	526	347	541	384	595	782	7
el	312	359	319	395	595	782	7
consumo	323	359	361	395	595	782	7
de	364	359	374	395	595	782	7
alcohol	377	359	408	395	595	782	7
al	411	359	419	395	595	782	7
que	422	359	437	395	595	782	7
tienen	440	359	466	395	595	782	7
un	469	359	480	395	595	782	7
fácil	483	359	502	395	595	782	7
acceso	505	359	533	395	595	782	7
y	536	359	541	395	595	782	7
una	312	370	327	407	595	782	7
amplia	331	370	360	407	595	782	7
aceptación	363	370	408	407	595	782	7
(Estévez	412	370	449	407	595	782	7
et	452	370	460	407	595	782	7
al.,	464	370	477	407	595	782	7
2006;	481	370	505	407	595	782	7
Moffitt,	509	370	541	407	595	782	7
1993;	312	381	336	418	595	782	7
Musitu	338	381	368	418	595	782	7
et	370	381	378	418	595	782	7
al.,	380	381	393	418	595	782	7
2007;	396	381	419	418	595	782	7
Jiménez	422	381	456	418	595	782	7
et	459	381	466	418	595	782	7
al.,	469	381	481	418	595	782	7
2007),	484	381	511	418	595	782	7
lo	513	381	522	418	595	782	7
cual	524	381	541	418	595	782	7
no	312	393	322	429	595	782	7
deja	327	393	344	429	595	782	7
de	349	393	358	429	595	782	7
ser	363	393	375	429	595	782	7
sorprendente,	379	393	436	429	595	782	7
puesto	441	393	468	429	595	782	7
que	472	393	488	429	595	782	7
no	492	393	502	429	595	782	7
hay	507	393	522	429	595	782	7
que	526	393	541	429	595	782	7
olvidar	312	404	342	441	595	782	7
que	346	404	361	441	595	782	7
este	366	404	382	441	595	782	7
estudio	387	404	417	441	595	782	7
se	422	404	431	441	595	782	7
realizó	435	404	464	441	595	782	7
con	469	404	484	441	595	782	7
adolescentes	488	404	541	441	595	782	7
menores	312	416	347	452	595	782	7
de	351	416	361	452	595	782	7
18	364	416	375	452	595	782	7
años	378	416	397	452	595	782	7
de	401	416	411	452	595	782	7
edad	414	416	434	452	595	782	7
a	437	416	442	452	595	782	7
quienes	445	416	477	452	595	782	7
está	481	416	497	452	595	782	7
prohibido	501	416	541	452	595	782	7
su	312	427	321	464	595	782	7
consumo	326	427	364	464	595	782	7
y	369	427	375	464	595	782	7
venta	380	427	402	464	595	782	7
y	407	427	413	464	595	782	7
que	418	427	433	464	595	782	7
este	438	427	454	464	595	782	7
estudio	460	427	490	464	595	782	7
no	495	427	505	464	595	782	7
debería	511	427	541	464	595	782	7
haberse	312	438	344	475	595	782	7
realizado	346	438	385	475	595	782	7
por	387	438	401	475	595	782	7
falta	404	438	422	475	595	782	7
de	425	438	435	475	595	782	7
muestra,	437	438	473	475	595	782	7
es	475	438	484	475	595	782	7
decir,	487	438	510	475	595	782	7
porque	512	438	541	475	595	782	7
no	312	450	322	486	595	782	7
hay	325	450	340	486	595	782	7
adolescentes	343	450	396	486	595	782	7
bebedores.	399	450	444	486	595	782	7
Como	323	461	349	498	595	782	7
ya	354	461	364	498	595	782	7
se	370	461	378	498	595	782	7
ha	384	461	394	498	595	782	7
comentado	399	461	445	498	595	782	7
anteriormente,	451	461	512	498	595	782	7
se	517	461	526	498	595	782	7
ha	532	461	541	498	595	782	7
observado	312	473	355	509	595	782	7
en	359	473	369	509	595	782	7
esta	374	473	390	509	595	782	7
investigación	395	473	451	509	595	782	7
una	455	473	470	509	595	782	7
relación	475	473	508	509	595	782	7
directa	513	473	541	509	595	782	7
del	312	484	325	521	595	782	7
consumo	328	484	366	521	595	782	7
familiar	369	484	402	521	595	782	7
y	405	484	410	521	595	782	7
de	413	484	423	521	595	782	7
los	426	484	438	521	595	782	7
amigos	441	484	472	521	595	782	7
con	475	484	490	521	595	782	7
el	493	484	500	521	595	782	7
consumo	504	484	541	521	595	782	7
de	312	495	322	532	595	782	7
los	324	495	337	532	595	782	7
adolescentes,	339	495	395	532	595	782	7
es	398	495	406	532	595	782	7
decir,	409	495	432	532	595	782	7
tener	435	495	456	532	595	782	7
familiares	459	495	501	532	595	782	7
y	503	495	508	532	595	782	7
amigos	511	495	541	532	595	782	7
que	312	507	327	543	595	782	7
beben	331	507	356	543	595	782	7
es	361	507	369	543	595	782	7
un	374	507	384	543	595	782	7
factor	389	507	413	543	595	782	7
de	417	507	427	543	595	782	7
riesgo	432	507	457	543	595	782	7
importante	462	507	507	543	595	782	7
para	511	507	530	543	595	782	7
el	534	507	541	543	595	782	7
consumo.	312	518	352	555	595	782	7
Estos	357	518	380	555	595	782	7
resultados	385	518	427	555	595	782	7
son	432	518	447	555	595	782	7
coincidentes	452	518	504	555	595	782	7
con	509	518	524	555	595	782	7
los	529	518	541	555	595	782	7
obtenidos	312	530	353	566	595	782	7
por	357	530	371	566	595	782	7
diversos	375	530	410	566	595	782	7
autores	414	530	444	566	595	782	7
que	448	530	463	566	595	782	7
concluyen	467	530	510	566	595	782	7
de	514	530	524	566	595	782	7
sus	528	530	541	566	595	782	7
trabajos	312	541	345	578	595	782	7
que	349	541	364	578	595	782	7
cuando	368	541	399	578	595	782	7
padres	403	541	430	578	595	782	7
y	434	541	439	578	595	782	7
madres	444	541	474	578	595	782	7
beben	478	541	503	578	595	782	7
hay	507	541	522	578	595	782	7
una	526	541	541	578	595	782	7
mayor	312	552	339	589	595	782	7
probabilidad	343	552	396	589	595	782	7
de	400	552	410	589	595	782	7
consumo	414	552	452	589	595	782	7
en	456	552	466	589	595	782	7
los	470	552	482	589	595	782	7
hijos	487	552	507	589	595	782	7
adoles-	511	552	541	589	595	782	7
centes	312	564	338	600	595	782	7
(Buelga	341	564	374	600	595	782	7
y	377	564	382	600	595	782	7
Pons,	385	564	408	600	595	782	7
2004;	411	564	435	600	595	782	7
Fromme	438	564	473	600	595	782	7
y	476	564	481	600	595	782	7
Ruela,	484	564	511	600	595	782	7
1994).	514	564	541	600	595	782	7
Los	312	575	328	612	595	782	7
hábitos	331	575	362	612	595	782	7
de	365	575	375	612	595	782	7
consumo	379	575	417	612	595	782	7
de	421	575	430	612	595	782	7
los	434	575	446	612	595	782	7
familiares	450	575	492	612	595	782	7
y	496	575	501	612	595	782	7
personas	505	575	541	612	595	782	7
cercanas	312	587	348	623	595	782	7
como	351	587	375	623	595	782	7
los	378	587	390	623	595	782	7
amigos	394	587	424	623	595	782	7
influyen	427	587	462	623	595	782	7
como	466	587	489	623	595	782	7
modelos	493	587	528	623	595	782	7
en	532	587	541	623	595	782	7
el	312	598	319	635	595	782	7
consumo	322	598	360	635	595	782	7
de	363	598	373	635	595	782	7
alcohol	376	598	407	635	595	782	7
en	409	598	419	635	595	782	7
los	422	598	434	635	595	782	7
adolescentes,	437	598	493	635	595	782	7
tanto	496	598	517	635	595	782	7
en	519	598	529	635	595	782	7
su	532	598	541	635	595	782	7
inicio	312	609	336	646	595	782	7
como	339	609	362	646	595	782	7
en	365	609	375	646	595	782	7
su	378	609	387	646	595	782	7
frecuencia	390	609	434	646	595	782	7
e	437	609	442	646	595	782	7
intensidad	445	609	488	646	595	782	7
(Carballo	491	609	531	646	595	782	7
et	534	609	541	646	595	782	7
al.,	312	621	325	657	595	782	7
2004;	328	621	351	657	595	782	7
Ciariano	354	621	390	657	595	782	7
et	393	621	401	657	595	782	7
al.,	404	621	417	657	595	782	7
2002;	420	621	443	657	595	782	7
De	446	621	459	657	595	782	7
la	462	621	469	657	595	782	7
Villa,	472	621	495	657	595	782	7
Rodríguez	498	621	541	657	595	782	7
y	312	632	317	669	595	782	7
Sirvent,	324	632	358	669	595	782	7
2006;	365	632	390	669	595	782	7
Espada	397	632	428	669	595	782	7
et	435	632	443	669	595	782	7
al.,	450	632	464	669	595	782	7
2008;	471	632	495	669	595	782	7
López	502	632	529	669	595	782	7
y	536	632	541	669	595	782	7
Rodriguez,	312	644	360	680	595	782	7
2010;	371	644	396	680	595	782	7
Martínez	406	644	446	680	595	782	7
y	457	644	462	680	595	782	7
Robles,	473	644	506	680	595	782	7
2001;	517	644	541	680	595	782	7
McNamara	312	655	359	692	595	782	7
y	362	655	367	692	595	782	7
Wentzel	369	655	403	692	595	782	7
2006;	406	655	430	692	595	782	7
Musitu	432	655	462	692	595	782	7
y	465	655	470	692	595	782	7
Cava,	472	655	496	692	595	782	7
2003).	499	655	526	692	595	782	7
No	529	655	541	692	595	782	7
obstante,	312	666	349	703	595	782	7
creemos	354	666	389	703	595	782	7
que	394	666	409	703	595	782	7
es	414	666	423	703	595	782	7
interesante	428	666	473	703	595	782	7
resaltar	478	666	509	703	595	782	7
que	514	666	529	703	595	782	7
el	534	666	541	703	595	782	7
consumo	312	678	350	714	595	782	7
de	353	678	363	714	595	782	7
alcohol	366	678	397	714	595	782	7
está	400	678	417	714	595	782	7
relacionado	420	678	469	714	595	782	7
con	472	678	487	714	595	782	7
el	490	678	498	714	595	782	7
funciona-	501	678	541	714	595	782	7
miento	312	689	341	726	595	782	7
familiar,	343	689	379	726	595	782	7
el	381	689	389	726	595	782	7
apoyo	391	689	417	726	595	782	7
de	419	689	429	726	595	782	7
familiares	431	689	473	726	595	782	7
y	476	689	481	726	595	782	7
amigos,	483	689	516	726	595	782	7
y	519	689	524	726	595	782	7
con	526	689	541	726	595	782	7
Intervención	463	728	503	756	595	782	7
Psicosocial	505	728	541	756	595	782	7
Vol.	436	738	449	766	595	782	7
19,	451	738	461	766	595	782	7
n.	463	738	469	766	595	782	7
3,	471	738	477	766	595	782	7
2010	479	738	495	766	595	782	7
-	498	738	500	766	595	782	7
pp.	503	738	513	766	595	782	7
253-264	515	738	541	766	595	782	7
260	54	6	72	47	595	782	8
C	208	16	214	44	595	782	8
ONSUMO	214	21	240	42	595	782	8
DE	242	21	250	42	595	782	8
A	252	16	257	44	595	782	8
LCOHOL	257	21	282	42	595	782	8
EN	284	21	292	42	595	782	8
A	294	16	299	44	595	782	8
DOLESCENTES	299	21	341	42	595	782	8
E	344	16	349	44	595	782	8
SCOLARIZADOS	349	21	394	42	595	782	8
el	54	39	61	76	595	782	8
ajuste	65	39	90	76	595	782	8
escolar.	93	39	125	76	595	782	8
La	129	39	140	76	595	782	8
cuestión	144	39	179	76	595	782	8
es	183	39	191	76	595	782	8
que	195	39	210	76	595	782	8
se	214	39	223	76	595	782	8
ha	227	39	237	76	595	782	8
observado	240	39	284	76	595	782	8
que	54	51	69	87	595	782	8
una	72	51	87	87	595	782	8
gran	90	51	109	87	595	782	8
parte	112	51	133	87	595	782	8
de	135	51	145	87	595	782	8
las	148	51	160	87	595	782	8
familias	163	51	197	87	595	782	8
de	200	51	210	87	595	782	8
adolescentes	212	51	265	87	595	782	8
que	268	51	284	87	595	782	8
consumen	54	62	96	99	595	782	8
alcohol,	100	62	133	99	595	782	8
normalmente	136	62	192	99	595	782	8
de	195	62	205	99	595	782	8
forma	208	62	233	99	595	782	8
esporádica,	236	62	284	99	595	782	8
funcionan	54	74	96	110	595	782	8
adecuadamente	101	74	166	110	595	782	8
(Becoña,	171	74	209	110	595	782	8
2002;	214	74	238	110	595	782	8
Espada	243	74	273	110	595	782	8
y	278	74	284	110	595	782	8
Méndez,	54	85	90	122	595	782	8
2002;	93	85	117	122	595	782	8
Musitu	120	85	150	122	595	782	8
y	153	85	158	122	595	782	8
Pons,	161	85	184	122	595	782	8
2010).	187	85	214	122	595	782	8
Creemos	65	96	103	133	595	782	8
que	105	96	121	133	595	782	8
sería	124	96	143	133	595	782	8
muy	146	96	165	133	595	782	8
importante	168	96	213	133	595	782	8
analizar	216	96	250	133	595	782	8
en	253	96	262	133	595	782	8
pos-	265	96	283	133	595	782	8
teriores	54	108	85	144	595	782	8
estudios	88	108	122	144	595	782	8
las	125	108	136	144	595	782	8
relaciones	139	108	181	144	595	782	8
de	184	108	194	144	595	782	8
esas	196	108	214	144	595	782	8
variables	216	108	254	144	595	782	8
comu-	257	108	284	144	595	782	8
nitarias,	54	119	87	156	595	782	8
familiares,	90	119	134	156	595	782	8
escolares	137	119	175	156	595	782	8
y	178	119	183	156	595	782	8
psicológicas	185	119	237	156	595	782	8
que	240	119	255	156	595	782	8
se	257	119	266	156	595	782	8
han	268	119	284	156	595	782	8
examinado	54	131	100	167	595	782	8
en	104	131	114	167	595	782	8
este	118	131	134	167	595	782	8
trabajo,	138	131	170	167	595	782	8
y	174	131	179	167	595	782	8
otras	183	131	203	167	595	782	8
relacionadas	207	131	260	167	595	782	8
o	264	131	269	167	595	782	8
no	273	131	284	167	595	782	8
con	54	142	69	179	595	782	8
estas,	72	142	95	179	595	782	8
pero	98	142	117	179	595	782	8
científicamente	120	142	185	179	595	782	8
relevantes,	188	142	233	179	595	782	8
con	236	142	251	179	595	782	8
el	254	142	262	179	595	782	8
con-	265	142	283	179	595	782	8
sumo	54	153	77	190	595	782	8
de	79	153	89	190	595	782	8
alcohol	92	153	123	190	595	782	8
en	126	153	136	190	595	782	8
adolescentes,	139	153	195	190	595	782	8
en	197	153	207	190	595	782	8
función	210	153	242	190	595	782	8
de	245	153	255	190	595	782	8
la	258	153	265	190	595	782	8
fre-	268	153	283	190	595	782	8
cuencia	54	165	86	201	595	782	8
del	91	165	104	201	595	782	8
consumo	109	165	147	201	595	782	8
–frecuentemente,	152	165	225	201	595	782	8
excepcional-	230	165	283	201	595	782	8
mente,	54	176	82	213	595	782	8
abstemio	85	176	123	213	595	782	8
u	126	176	131	213	595	782	8
otras	134	176	154	213	595	782	8
categorías	157	176	199	213	595	782	8
afines-,	202	176	233	213	595	782	8
de	236	176	246	213	595	782	8
la	249	176	256	213	595	782	8
inten-	259	176	283	213	595	782	8
sidad	54	188	76	224	595	782	8
–mucho,	80	188	116	224	595	782	8
bastante	120	188	155	224	595	782	8
y	158	188	164	224	595	782	8
poco-	168	188	191	224	595	782	8
y	195	188	201	224	595	782	8
del	204	188	217	224	595	782	8
género,	221	188	252	224	595	782	8
puesto	256	188	283	224	595	782	8
que	54	199	69	236	595	782	8
sería	73	199	93	236	595	782	8
el	97	199	105	236	595	782	8
consumo	109	199	147	236	595	782	8
excesivo	151	199	187	236	595	782	8
y	191	199	197	236	595	782	8
frecuente	201	199	240	236	595	782	8
el	244	199	251	236	595	782	8
que	256	199	271	236	595	782	8
se	275	199	284	236	595	782	8
relacionaría	54	210	103	247	595	782	8
con	108	210	123	247	595	782	8
un	127	210	138	247	595	782	8
pobre	142	210	166	247	595	782	8
funcionamiento	170	210	236	247	595	782	8
familiar	241	210	274	247	595	782	8
y	278	210	284	247	595	782	8
escolar,	54	222	86	258	595	782	8
con	89	222	105	258	595	782	8
una	108	222	123	258	595	782	8
pobre	127	222	151	258	595	782	8
integración	155	222	202	258	595	782	8
comunitaria	206	222	256	258	595	782	8
y	259	222	265	258	595	782	8
con	268	222	283	258	595	782	8
una	54	233	69	270	595	782	8
baja	72	233	89	270	595	782	8
autoestima.	92	233	140	270	595	782	8
Para	142	233	161	270	595	782	8
entender	164	233	200	270	595	782	8
estas	202	233	223	270	595	782	8
ideas,	225	233	249	270	595	782	8
aparen-	252	233	284	270	595	782	8
temente	54	245	87	281	595	782	8
contradictorias,	91	245	156	281	595	782	8
que	159	245	174	281	595	782	8
en	178	245	188	281	595	782	8
absoluto	191	245	227	281	595	782	8
creemos	230	245	265	281	595	782	8
que	268	245	284	281	595	782	8
lo	54	256	62	293	595	782	8
sean,	64	256	86	293	595	782	8
se	88	256	97	293	595	782	8
podría	99	256	126	293	595	782	8
acudir	128	256	155	293	595	782	8
a	157	256	162	293	595	782	8
las	164	256	176	293	595	782	8
dos	178	256	193	293	595	782	8
rutas	195	256	215	293	595	782	8
en	218	256	228	293	595	782	8
el	230	256	237	293	595	782	8
tránsito	240	256	271	293	595	782	8
de	274	256	284	293	595	782	8
la	54	267	61	304	595	782	8
adolescencia:	64	267	121	304	595	782	8
la	124	267	132	304	595	782	8
transitoria	135	267	177	304	595	782	8
y	180	267	186	304	595	782	8
la	189	267	196	304	595	782	8
persistente	199	267	244	304	595	782	8
(Moffitt,	247	267	283	304	595	782	8
1993).	54	279	81	315	595	782	8
Estas	84	279	106	315	595	782	8
dos	109	279	123	315	595	782	8
trayectorias	126	279	175	315	595	782	8
se	178	279	187	315	595	782	8
consideran	189	279	235	315	595	782	8
dos	238	279	252	315	595	782	8
impor-	255	279	284	315	595	782	8
tantes	54	290	78	327	595	782	8
marcos	81	290	111	327	595	782	8
interpretativos	114	290	174	327	595	782	8
de	177	290	187	327	595	782	8
las	189	290	201	327	595	782	8
conductas	204	290	246	327	595	782	8
no	248	290	259	327	595	782	8
dese-	261	290	283	327	595	782	8
ables	54	302	75	338	595	782	8
en	80	302	90	338	595	782	8
la	95	302	103	338	595	782	8
adolescencia	108	302	162	338	595	782	8
(delincuencia,	167	302	226	338	595	782	8
consumo	231	302	269	338	595	782	8
de	274	302	284	338	595	782	8
alcohol	54	313	85	350	595	782	8
y	88	313	93	350	595	782	8
drogas).	96	313	130	350	595	782	8
En	65	324	77	361	595	782	8
el	80	324	87	361	595	782	8
marco	90	324	116	361	595	782	8
de	119	324	129	361	595	782	8
la	131	324	139	361	595	782	8
trayectoria	142	324	187	361	595	782	8
transitoria,	189	324	234	361	595	782	8
se	237	324	246	361	595	782	8
describe	249	324	284	361	595	782	8
la	54	336	61	372	595	782	8
adolescencia	65	336	119	372	595	782	8
como	123	336	146	372	595	782	8
un	150	336	160	372	595	782	8
período	164	336	196	372	595	782	8
de	200	336	210	372	595	782	8
experimentación	214	336	284	372	595	782	8
y,	54	347	61	384	595	782	8
como	65	347	88	384	595	782	8
tal,	93	347	106	384	595	782	8
es	110	347	118	384	595	782	8
un	123	347	133	384	595	782	8
momento	137	347	177	384	595	782	8
en	181	347	191	384	595	782	8
que	195	347	210	384	595	782	8
los	214	347	226	384	595	782	8
adolescentes	230	347	283	384	595	782	8
exploran	54	359	91	395	595	782	8
distintas	94	359	129	395	595	782	8
alternativas	133	359	182	395	595	782	8
(de	185	359	199	395	595	782	8
ocio,	203	359	223	395	595	782	8
de	227	359	237	395	595	782	8
relaciones	241	359	284	395	595	782	8
sociales	54	370	87	407	595	782	8
y	91	370	96	407	595	782	8
amorosas,	99	370	142	407	595	782	8
etc.)	145	370	163	407	595	782	8
entre	167	370	188	407	595	782	8
las	191	370	203	407	595	782	8
que	207	370	222	407	595	782	8
se	225	370	234	407	595	782	8
encuentran	237	370	284	407	595	782	8
las	54	381	66	418	595	782	8
conductas	68	381	110	418	595	782	8
de	112	381	122	418	595	782	8
riesgo.	125	381	153	418	595	782	8
Representa,	155	381	205	418	595	782	8
además,	207	381	241	418	595	782	8
una	244	381	259	418	595	782	8
etapa	261	381	284	418	595	782	8
que	54	393	69	429	595	782	8
pone	71	393	92	429	595	782	8
a	94	393	99	429	595	782	8
prueba	101	393	130	429	595	782	8
la	132	393	140	429	595	782	8
capacidad	142	393	184	429	595	782	8
de	187	393	197	429	595	782	8
toda	199	393	217	429	595	782	8
la	219	393	227	429	595	782	8
organización	229	393	283	429	595	782	8
familiar	54	404	87	441	595	782	8
para	91	404	109	441	595	782	8
adaptarse	113	404	153	441	595	782	8
a	157	404	162	441	595	782	8
los	166	404	178	441	595	782	8
cambios	182	404	217	441	595	782	8
que	221	404	236	441	595	782	8
demandan	240	404	283	441	595	782	8
los	54	416	66	452	595	782	8
hijos	73	416	93	452	595	782	8
adolescentes.	100	416	156	452	595	782	8
Eccles,	163	416	193	452	595	782	8
Midgley,	199	416	237	452	595	782	8
Wigfield,	244	416	283	452	595	782	8
Buchanan	54	427	96	464	595	782	8
y	101	427	106	464	595	782	8
Reuman	111	427	146	464	595	782	8
(1993)	151	427	179	464	595	782	8
sugieren	184	427	220	464	595	782	8
que	225	427	240	464	595	782	8
un	245	427	255	464	595	782	8
clima	260	427	283	464	595	782	8
inadecuado	54	438	102	475	595	782	8
en	104	438	114	475	595	782	8
la	116	438	124	475	595	782	8
familia	127	438	156	475	595	782	8
o	159	438	164	475	595	782	8
en	166	438	176	475	595	782	8
la	179	438	186	475	595	782	8
escuela	189	438	220	475	595	782	8
puede	222	438	247	475	595	782	8
explicar	250	438	283	475	595	782	8
que	54	450	69	486	595	782	8
los	71	450	84	486	595	782	8
adolescentes	86	450	139	486	595	782	8
se	141	450	150	486	595	782	8
impliquen	153	450	195	486	595	782	8
en	198	450	208	486	595	782	8
más	210	450	227	486	595	782	8
conductas	229	450	271	486	595	782	8
de	274	450	283	486	595	782	8
riesgo.	54	461	82	498	595	782	8
Su	85	461	96	498	595	782	8
investigación	99	461	155	498	595	782	8
revela	158	461	184	498	595	782	8
que	187	461	202	498	595	782	8
conforme	205	461	245	498	595	782	8
aumenta	248	461	283	498	595	782	8
la	54	473	61	509	595	782	8
edad	65	473	84	509	595	782	8
y	88	473	93	509	595	782	8
el	96	473	103	509	595	782	8
nivel	107	473	128	509	595	782	8
educativo,	131	473	174	509	595	782	8
el	177	473	185	509	595	782	8
adolescente	188	473	237	509	595	782	8
desea	240	473	263	509	595	782	8
más	267	473	284	509	595	782	8
participación	54	484	109	521	595	782	8
en	112	484	122	521	595	782	8
la	125	484	132	521	595	782	8
toma	135	484	156	521	595	782	8
de	159	484	169	521	595	782	8
decisiones	172	484	216	521	595	782	8
en	219	484	229	521	595	782	8
los	232	484	244	521	595	782	8
entornos	247	484	284	521	595	782	8
familiar	54	495	87	532	595	782	8
y	91	495	96	532	595	782	8
escolar,	99	495	131	532	595	782	8
un	135	495	145	532	595	782	8
deseo	149	495	173	532	595	782	8
que	176	495	191	532	595	782	8
choca	195	495	219	532	595	782	8
con	223	495	238	532	595	782	8
los	241	495	254	532	595	782	8
muros	257	495	283	532	595	782	8
que	54	507	69	543	595	782	8
rodean	71	507	100	543	595	782	8
los	102	507	115	543	595	782	8
mundos	117	507	150	543	595	782	8
“exclusivos”	153	507	206	543	595	782	8
de	209	507	219	543	595	782	8
los	221	507	233	543	595	782	8
adultos.	236	507	269	543	595	782	8
De	271	507	284	543	595	782	8
hecho,	54	518	82	555	595	782	8
Moffitt	86	518	117	555	595	782	8
(1993)	122	518	150	555	595	782	8
señala	154	518	181	555	595	782	8
que	186	518	201	555	595	782	8
existe	206	518	230	555	595	782	8
un	235	518	246	555	595	782	8
vacío	251	518	273	555	595	782	8
o	278	518	283	555	595	782	8
laguna	54	530	82	566	595	782	8
entre	85	530	106	566	595	782	8
la	109	530	117	566	595	782	8
madurez	120	530	156	566	595	782	8
biológica	159	530	198	566	595	782	8
y	201	530	206	566	595	782	8
la	209	530	217	566	595	782	8
madurez	220	530	256	566	595	782	8
social	259	530	283	566	595	782	8
de	54	541	64	578	595	782	8
los	67	541	79	578	595	782	8
adolescentes,	83	541	138	578	595	782	8
acentuada	142	541	183	578	595	782	8
en	187	541	197	578	595	782	8
los	200	541	212	578	595	782	8
últimos	215	541	247	578	595	782	8
tiempos	250	541	283	578	595	782	8
por	54	552	68	589	595	782	8
un	71	552	81	589	595	782	8
inicio	84	552	108	589	595	782	8
cada	111	552	130	589	595	782	8
vez	133	552	148	589	595	782	8
más	151	552	168	589	595	782	8
precoz	171	552	199	589	595	782	8
de	202	552	212	589	595	782	8
la	215	552	222	589	595	782	8
pubertad	225	552	262	589	595	782	8
y	265	552	270	589	595	782	8
un	273	552	284	589	595	782	8
mayor	54	564	81	600	595	782	8
retraso	84	564	112	600	595	782	8
en	116	564	126	600	595	782	8
su	129	564	138	600	595	782	8
proceso	141	564	174	600	595	782	8
de	177	564	187	600	595	782	8
autonomía	190	564	235	600	595	782	8
y	238	564	243	600	595	782	8
asunción	246	564	284	600	595	782	8
de	54	575	64	612	595	782	8
responsabilidades.	66	575	144	612	595	782	8
En	146	575	158	612	595	782	8
otras	161	575	181	612	595	782	8
palabras,	184	575	222	612	595	782	8
el	224	575	232	612	595	782	8
adolescente	235	575	283	612	595	782	8
es	54	587	63	623	595	782	8
ya	68	587	78	623	595	782	8
físicamente	83	587	131	623	595	782	8
capaz,	137	587	163	623	595	782	8
por	168	587	182	623	595	782	8
ejemplo,	188	587	224	623	595	782	8
de	229	587	239	623	595	782	8
mantener	244	587	283	623	595	782	8
relaciones	54	598	96	635	595	782	8
sexuales	102	598	138	635	595	782	8
o	143	598	149	635	595	782	8
de	154	598	164	635	595	782	8
conducir	170	598	206	635	595	782	8
un	212	598	223	635	595	782	8
coche	228	598	253	635	595	782	8
y,	258	598	266	635	595	782	8
sin	271	598	284	635	595	782	8
embargo,	54	609	93	646	595	782	8
al	95	609	103	646	595	782	8
mismo	105	609	134	646	595	782	8
tiempo	137	609	166	646	595	782	8
se	168	609	177	646	595	782	8
le	179	609	187	646	595	782	8
impide	189	609	218	646	595	782	8
participar	221	609	261	646	595	782	8
en	264	609	274	646	595	782	8
la	276	609	284	646	595	782	8
mayor	54	621	81	657	595	782	8
parte	84	621	105	657	595	782	8
de	108	621	118	657	595	782	8
los	121	621	133	657	595	782	8
aspectos	136	621	172	657	595	782	8
más	175	621	192	657	595	782	8
valorados	195	621	235	657	595	782	8
de	238	621	248	657	595	782	8
la	251	621	259	657	595	782	8
auto-	262	621	284	657	595	782	8
nomía	54	632	80	669	595	782	8
adulta.	83	632	111	669	595	782	8
En	65	644	77	680	595	782	8
esta	83	644	100	680	595	782	8
situación,	106	644	147	680	595	782	8
un	154	644	164	680	595	782	8
comportamiento	171	644	240	680	595	782	8
desviado	246	644	284	680	595	782	8
puede	54	655	79	692	595	782	8
tener	82	655	103	692	595	782	8
su	105	655	115	692	595	782	8
origen	117	655	144	692	595	782	8
en	147	655	157	692	595	782	8
un	159	655	170	692	595	782	8
fracaso	172	655	203	692	595	782	8
de	205	655	215	692	595	782	8
la	218	655	226	692	595	782	8
familia,	228	655	261	692	595	782	8
de	263	655	273	692	595	782	8
la	276	655	284	692	595	782	8
escuela	54	666	85	703	595	782	8
o	88	666	93	703	595	782	8
de	96	666	105	703	595	782	8
ambos	108	666	136	703	595	782	8
en	138	666	148	703	595	782	8
asumir	151	666	180	703	595	782	8
las	182	666	194	703	595	782	8
necesidades	197	666	247	703	595	782	8
crecien-	250	666	284	703	595	782	8
tes	54	678	66	714	595	782	8
de	70	678	79	714	595	782	8
autonomía,	83	678	130	714	595	782	8
control	134	678	164	714	595	782	8
y	168	678	173	714	595	782	8
participación	177	678	232	714	595	782	8
del	236	678	249	714	595	782	8
adoles-	253	678	283	714	595	782	8
cente.	54	689	79	726	595	782	8
Entonces,	83	689	124	726	595	782	8
las	128	689	140	726	595	782	8
conductas	144	689	186	726	595	782	8
de	191	689	201	726	595	782	8
riesgo	205	689	231	726	595	782	8
representan	235	689	284	726	595	782	8
Intervención	54	728	94	756	595	782	8
Psicosocial	96	728	132	756	595	782	8
Vol.	54	738	67	766	595	782	8
19,	69	738	79	766	595	782	8
n.	81	738	87	766	595	782	8
3,	89	738	95	766	595	782	8
2010	98	738	114	766	595	782	8
-	116	738	118	766	595	782	8
pp.	121	738	131	766	595	782	8
253-264	133	738	160	766	595	782	8
para	312	39	330	76	595	782	8
el	334	39	341	76	595	782	8
adolescente	345	39	394	76	595	782	8
un	398	39	408	76	595	782	8
tipo	412	39	428	76	595	782	8
de	432	39	442	76	595	782	8
conducta	445	39	483	76	595	782	8
social	487	39	511	76	595	782	8
que	515	39	530	76	595	782	8
le	534	39	542	76	595	782	8
permite	312	51	344	87	595	782	8
el	346	51	354	87	595	782	8
acceso	356	51	384	87	595	782	8
a	386	51	391	87	595	782	8
ciertos	393	51	421	87	595	782	8
contextos	423	51	464	87	595	782	8
en	466	51	476	87	595	782	8
los	478	51	490	87	595	782	8
que	493	51	508	87	595	782	8
se	510	51	519	87	595	782	8
sien-	521	51	541	87	595	782	8
te	312	62	319	99	595	782	8
protagonista	323	62	375	99	595	782	8
y	379	62	385	99	595	782	8
que	389	62	404	99	595	782	8
se	408	62	416	99	595	782	8
relacionan	420	62	464	99	595	782	8
con	468	62	483	99	595	782	8
el	487	62	495	99	595	782	8
estatus	499	62	528	99	595	782	8
de	532	62	541	99	595	782	8
adulto	312	74	338	110	595	782	8
(beber	343	74	370	110	595	782	8
alcohol,	374	74	408	110	595	782	8
conducir	413	74	449	110	595	782	8
vehículos	454	74	494	110	595	782	8
sin	499	74	511	110	595	782	8
carné,	516	74	541	110	595	782	8
conductas	312	85	354	122	595	782	8
sexuales	357	85	392	122	595	782	8
de	395	85	405	122	595	782	8
riesgo,	408	85	437	122	595	782	8
etc.).	440	85	461	122	595	782	8
Moffitt	464	85	494	122	595	782	8
señala	497	85	523	122	595	782	8
tres	526	85	541	122	595	782	8
procesos	312	96	349	133	595	782	8
en	351	96	361	133	595	782	8
el	364	96	371	133	595	782	8
desarrollo	374	96	416	133	595	782	8
de	418	96	428	133	595	782	8
este	431	96	447	133	595	782	8
tipo	450	96	466	133	595	782	8
de	469	96	479	133	595	782	8
conducta	481	96	519	133	595	782	8
tran-	522	96	541	133	595	782	8
sitoria:	312	108	341	144	595	782	8
la	344	108	352	144	595	782	8
motivación,	355	108	405	144	595	782	8
provocada	409	108	453	144	595	782	8
por	456	108	470	144	595	782	8
el	473	108	481	144	595	782	8
tránsito	484	108	516	144	595	782	8
hacia	519	108	542	144	595	782	8
la	312	119	319	156	595	782	8
madurez;	322	119	361	156	595	782	8
la	364	119	372	156	595	782	8
imitación	374	119	414	156	595	782	8
social,	417	119	444	156	595	782	8
que	446	119	462	156	595	782	8
tiene	464	119	485	156	595	782	8
lugar,	488	119	511	156	595	782	8
funda-	514	119	541	156	595	782	8
mentalmente,	312	131	369	167	595	782	8
en	372	131	382	167	595	782	8
el	385	131	393	167	595	782	8
grupo	396	131	421	167	595	782	8
de	424	131	434	167	595	782	8
iguales;	438	131	470	167	595	782	8
y	474	131	479	167	595	782	8
el	482	131	490	167	595	782	8
refuerzo	493	131	528	167	595	782	8
de	532	131	541	167	595	782	8
la	312	142	319	179	595	782	8
conducta,	323	142	363	179	595	782	8
por	367	142	381	179	595	782	8
el	384	142	392	179	595	782	8
acceso	395	142	423	179	595	782	8
a	426	142	431	179	595	782	8
esos	434	142	453	179	595	782	8
privilegios	456	142	501	179	595	782	8
que	504	142	519	179	595	782	8
sim-	523	142	541	179	595	782	8
bolizan	312	153	343	190	595	782	8
la	346	153	353	190	595	782	8
madurez.	356	153	395	190	595	782	8
Como	323	165	349	201	595	782	8
consecuencia,	353	165	411	201	595	782	8
es	415	165	424	201	595	782	8
posible	428	165	458	201	595	782	8
observar	462	165	499	201	595	782	8
a	503	165	507	201	595	782	8
adoles-	511	165	541	201	595	782	8
centes	312	176	338	213	595	782	8
de	341	176	350	213	595	782	8
ambos	353	176	380	213	595	782	8
sexos	383	176	406	213	595	782	8
bien	409	176	427	213	595	782	8
ajustados	429	176	469	213	595	782	8
que	471	176	486	213	595	782	8
comienzan	489	176	534	213	595	782	8
a	537	176	541	213	595	782	8
beber	312	188	335	224	595	782	8
alcohol	340	188	371	224	595	782	8
en	376	188	386	224	595	782	8
esta	390	188	407	224	595	782	8
etapa	412	188	434	224	595	782	8
del	439	188	451	224	595	782	8
ciclo	456	188	477	224	595	782	8
vital,	481	188	503	224	595	782	8
hasta	508	188	529	224	595	782	8
el	534	188	542	224	595	782	8
punto	312	199	336	236	595	782	8
de	338	199	348	236	595	782	8
que	351	199	366	236	595	782	8
investigaciones	368	199	433	236	595	782	8
recientes	436	199	473	236	595	782	8
nos	476	199	490	236	595	782	8
indican	493	199	524	236	595	782	8
que	526	199	541	236	595	782	8
en	312	210	322	247	595	782	8
este	325	210	341	247	595	782	8
período	344	210	376	247	595	782	8
este	380	210	396	247	595	782	8
tipo	399	210	415	247	595	782	8
de	418	210	428	247	595	782	8
conducta	432	210	469	247	595	782	8
es	473	210	481	247	595	782	8
común	484	210	513	247	595	782	8
y	516	210	521	247	595	782	8
pre-	525	210	541	247	595	782	8
valente,	312	222	345	258	595	782	8
más	349	222	366	258	595	782	8
en	371	222	381	258	595	782	8
los	385	222	397	258	595	782	8
chicos	402	222	429	258	595	782	8
que	433	222	448	258	595	782	8
en	453	222	463	258	595	782	8
las	467	222	479	258	595	782	8
chicas,	483	222	512	258	595	782	8
y	517	222	522	258	595	782	8
que	526	222	541	258	595	782	8
puede	312	233	337	270	595	782	8
describirse	340	233	386	270	595	782	8
incluso	390	233	420	270	595	782	8
como	423	233	447	270	595	782	8
normativa	450	233	493	270	595	782	8
(Hawley	496	233	533	270	595	782	8
y	536	233	541	270	595	782	8
Vaughn,	312	245	347	281	595	782	8
2003;	351	245	375	281	595	782	8
Jiménez,	380	245	417	281	595	782	8
Murgui,	422	245	456	281	595	782	8
Estévez	461	245	494	281	595	782	8
y	499	245	504	281	595	782	8
Musitu,	509	245	541	281	595	782	8
2007).	312	256	339	293	595	782	8
Obviamente,	341	256	395	293	595	782	8
si	398	256	405	293	595	782	8
un	408	256	418	293	595	782	8
adolescente	421	256	470	293	595	782	8
ha	472	256	482	293	595	782	8
vivido	485	256	511	293	595	782	8
duran-	514	256	541	293	595	782	8
te	312	267	319	304	595	782	8
años	322	267	341	304	595	782	8
en	344	267	354	304	595	782	8
un	357	267	368	304	595	782	8
medio	370	267	397	304	595	782	8
en	400	267	409	304	595	782	8
el	412	267	420	304	595	782	8
que	423	267	438	304	595	782	8
observa	441	267	473	304	595	782	8
como	476	267	500	304	595	782	8
“normal”	502	267	541	304	595	782	8
que	312	279	327	315	595	782	8
sus	331	279	344	315	595	782	8
padres,	348	279	378	315	595	782	8
hermanos	382	279	422	315	595	782	8
y	426	279	431	315	595	782	8
amigos	435	279	465	315	595	782	8
beban,	469	279	497	315	595	782	8
entenderá	501	279	541	315	595	782	8
como	312	290	335	327	595	782	8
adecuado	339	290	379	327	595	782	8
que	383	290	398	327	595	782	8
él	402	290	410	327	595	782	8
mismo	414	290	443	327	595	782	8
pueda	447	290	472	327	595	782	8
hacerlo	476	290	507	327	595	782	8
cuando	511	290	541	327	595	782	8
llegue	312	302	337	338	595	782	8
a	340	302	345	338	595	782	8
la	347	302	355	338	595	782	8
adolescencia	357	302	411	338	595	782	8
y	414	302	419	338	595	782	8
este	422	302	438	338	595	782	8
es,	440	302	452	338	595	782	8
justamente,	454	302	503	338	595	782	8
el	505	302	513	338	595	782	8
marco	515	302	541	338	595	782	8
en	312	313	322	350	595	782	8
el	329	313	336	350	595	782	8
que	343	313	358	350	595	782	8
se	365	313	374	350	595	782	8
ha	381	313	391	350	595	782	8
desarrollado	397	313	451	350	595	782	8
esta	458	313	474	350	595	782	8
investigación.	481	313	541	350	595	782	8
Pensamos	312	324	354	361	595	782	8
que	357	324	372	361	595	782	8
no	375	324	385	361	595	782	8
se	388	324	397	361	595	782	8
trataría	400	324	430	361	595	782	8
de	432	324	442	361	595	782	8
que	445	324	460	361	595	782	8
la	463	324	471	361	595	782	8
familia	474	324	504	361	595	782	8
anule	507	324	529	361	595	782	8
su	532	324	542	361	595	782	8
consumo	312	336	350	372	595	782	8
de	354	336	364	372	595	782	8
bebidas	369	336	401	372	595	782	8
alcohólicas	405	336	452	372	595	782	8
ante	457	336	474	372	595	782	8
sus	479	336	492	372	595	782	8
hijos;	497	336	520	372	595	782	8
más	525	336	541	372	595	782	8
bien	312	347	330	384	595	782	8
se	333	347	342	384	595	782	8
trataría	346	347	375	384	595	782	8
de	379	347	389	384	595	782	8
ofrecer	392	347	422	384	595	782	8
modelos	426	347	461	384	595	782	8
de	465	347	475	384	595	782	8
no	478	347	489	384	595	782	8
consumo	492	347	530	384	595	782	8
o,	534	347	541	384	595	782	8
en	312	359	322	395	595	782	8
su	327	359	336	395	595	782	8
ausencia,	341	359	379	395	595	782	8
de	384	359	394	395	595	782	8
consumo	399	359	437	395	595	782	8
controlado.	442	359	489	395	595	782	8
En	494	359	506	395	595	782	8
nuestro	511	359	541	395	595	782	8
días,	312	370	331	407	595	782	8
es	335	370	344	407	595	782	8
común	348	370	376	407	595	782	8
entre	380	370	401	407	595	782	8
los	405	370	417	407	595	782	8
profesionales	421	370	477	407	595	782	8
encaminar	481	370	524	407	595	782	8
sus	528	370	541	407	595	782	8
esfuerzos	312	381	351	418	595	782	8
hacia	356	381	378	418	595	782	8
la	382	381	389	418	595	782	8
reducción	394	381	435	418	595	782	8
de	439	381	449	418	595	782	8
daños	453	381	478	418	595	782	8
y	482	381	487	418	595	782	8
de	491	381	501	418	595	782	8
riesgos	505	381	535	418	595	782	8
,	539	381	541	418	595	782	8
mas	312	393	329	429	595	782	8
que	332	393	347	429	595	782	8
a	350	393	355	429	595	782	8
la	358	393	365	429	595	782	8
prohibición,	369	393	420	429	595	782	8
que	423	393	438	429	595	782	8
hasta	441	393	463	429	595	782	8
la	466	393	473	429	595	782	8
fecha	476	393	499	429	595	782	8
ha	502	393	512	429	595	782	8
tenido	515	393	541	429	595	782	8
muy	312	404	330	441	595	782	8
poco	334	404	354	441	595	782	8
efecto	358	404	384	441	595	782	8
en	387	404	397	441	595	782	8
el	401	404	408	441	595	782	8
consumo	412	404	450	441	595	782	8
adolescente	454	404	503	441	595	782	8
(Comas,	506	404	541	441	595	782	8
2007).	312	416	339	452	595	782	8
Lo	323	427	335	464	595	782	8
importante	338	427	383	464	595	782	8
es	386	427	395	464	595	782	8
que	397	427	412	464	595	782	8
para	415	427	433	464	595	782	8
la	436	427	444	464	595	782	8
mayoría	446	427	481	464	595	782	8
de	483	427	493	464	595	782	8
los	496	427	508	464	595	782	8
adoles-	511	427	541	464	595	782	8
centes,	312	438	341	475	595	782	8
tanto	344	438	365	475	595	782	8
el	369	438	376	475	595	782	8
consumo	380	438	418	475	595	782	8
de	421	438	431	475	595	782	8
alcohol	434	438	465	475	595	782	8
como	469	438	492	475	595	782	8
la	495	438	503	475	595	782	8
implica-	506	438	541	475	595	782	8
ción	312	450	330	486	595	782	8
en	334	450	344	486	595	782	8
conductas	348	450	390	486	595	782	8
transgresoras	395	450	450	486	595	782	8
disminuye	454	450	498	486	595	782	8
de	502	450	512	486	595	782	8
forma	516	450	541	486	595	782	8
importante	312	461	357	498	595	782	8
al	363	461	370	498	595	782	8
coincidir	376	461	413	498	595	782	8
con	418	461	434	498	595	782	8
la	439	461	447	498	595	782	8
adquisición	452	461	500	498	595	782	8
de	506	461	516	498	595	782	8
roles	521	461	541	498	595	782	8
sociales	312	473	345	509	595	782	8
adultos	347	473	378	509	595	782	8
en	380	473	390	509	595	782	8
el	392	473	400	509	595	782	8
transcurso	402	473	445	509	595	782	8
de	447	473	457	509	595	782	8
la	460	473	467	509	595	782	8
adultez	469	473	500	509	595	782	8
emergen-	502	473	541	509	595	782	8
te,	312	484	322	521	595	782	8
una	325	484	340	521	595	782	8
vez	343	484	358	521	595	782	8
superadas	361	484	402	521	595	782	8
la	406	484	413	521	595	782	8
fase	416	484	433	521	595	782	8
de	436	484	446	521	595	782	8
reafirmación	449	484	503	521	595	782	8
personal	506	484	541	521	595	782	8
y	312	495	317	532	595	782	8
conformación	320	495	378	532	595	782	8
de	381	495	391	532	595	782	8
la	393	495	401	532	595	782	8
identidad.	403	495	445	532	595	782	8
Moffitt	448	495	478	532	595	782	8
(1993)	481	495	509	532	595	782	8
sugiere	511	495	541	532	595	782	8
que,	312	507	330	543	595	782	8
para	334	507	353	543	595	782	8
muchos	357	507	390	543	595	782	8
adolescentes,	395	507	451	543	595	782	8
la	456	507	463	543	595	782	8
disrupción	468	507	512	543	595	782	8
no	517	507	528	543	595	782	8
es	533	507	541	543	595	782	8
solamente	312	518	354	555	595	782	8
normativa,	357	518	402	555	595	782	8
sino	404	518	422	555	595	782	8
que	424	518	439	555	595	782	8
también	442	518	476	555	595	782	8
es	478	518	487	555	595	782	8
“adaptativa”	489	518	541	555	595	782	8
en	312	530	322	566	595	782	8
el	325	530	333	566	595	782	8
sentido	337	530	367	566	595	782	8
de	371	530	381	566	595	782	8
que	384	530	399	566	595	782	8
sirve	403	530	424	566	595	782	8
como	427	530	451	566	595	782	8
expresión	454	530	495	566	595	782	8
y	499	530	504	566	595	782	8
afianza-	508	530	541	566	595	782	8
miento	312	541	341	578	595	782	8
de	344	541	354	578	595	782	8
la	357	541	364	578	595	782	8
autonomía	367	541	412	578	595	782	8
del	415	541	428	578	595	782	8
adolescente.	431	541	482	578	595	782	8
Sin	485	541	499	578	595	782	8
embargo,	502	541	541	578	595	782	8
la	312	552	319	589	595	782	8
frecuencia	322	552	366	589	595	782	8
y	368	552	373	589	595	782	8
aparente	376	552	411	589	595	782	8
normalidad	414	552	462	589	595	782	8
de	464	552	474	589	595	782	8
estas	477	552	497	589	595	782	8
conductas	499	552	541	589	595	782	8
no	312	564	322	600	595	782	8
debe	325	564	345	600	595	782	8
ocultar	348	564	377	600	595	782	8
su	380	564	390	600	595	782	8
gravedad.	393	564	434	600	595	782	8
Estas	437	564	459	600	595	782	8
conductas	462	564	504	600	595	782	8
a	507	564	512	600	595	782	8
menu-	515	564	541	600	595	782	8
do	312	575	322	612	595	782	8
son	325	575	340	612	595	782	8
graves	343	575	370	612	595	782	8
y	373	575	378	612	595	782	8
pueden	381	575	412	612	595	782	8
tener	415	575	436	612	595	782	8
consecuencias	439	575	499	612	595	782	8
negativas	502	575	541	612	595	782	8
para	312	587	330	623	595	782	8
el	333	587	340	623	595	782	8
propio	343	587	371	623	595	782	8
adolescente,	374	587	425	623	595	782	8
su	428	587	438	623	595	782	8
entorno	441	587	473	623	595	782	8
y	476	587	481	623	595	782	8
la	484	587	492	623	595	782	8
sociedad	495	587	531	623	595	782	8
y,	534	587	541	623	595	782	8
por	312	598	326	635	595	782	8
tanto,	330	598	353	635	595	782	8
deben	357	598	382	635	595	782	8
estudiarse	386	598	428	635	595	782	8
profundamente	432	598	495	635	595	782	8
con	499	598	514	635	595	782	8
el	518	598	526	635	595	782	8
fin	530	598	541	635	595	782	8
de	312	609	322	646	595	782	8
prevenirlas.	325	609	374	646	595	782	8
En	323	621	335	657	595	782	8
el	337	621	345	657	595	782	8
marco	348	621	374	657	595	782	8
de	376	621	386	657	595	782	8
la	389	621	397	657	595	782	8
trayectoria	399	621	444	657	595	782	8
persistente,	447	621	494	657	595	782	8
sin	497	621	509	657	595	782	8
embar-	512	621	541	657	595	782	8
go,	312	632	325	669	595	782	8
otros	327	632	348	669	595	782	8
adolescentes,	351	632	406	669	595	782	8
de	409	632	419	669	595	782	8
nuevo	421	632	447	669	595	782	8
más	449	632	466	669	595	782	8
los	468	632	481	669	595	782	8
chicos	483	632	510	669	595	782	8
que	512	632	527	669	595	782	8
las	530	632	541	669	595	782	8
chicas,	312	644	341	680	595	782	8
presentan	344	644	384	680	595	782	8
ya	387	644	397	680	595	782	8
conductas	400	644	442	680	595	782	8
graves	445	644	472	680	595	782	8
en	475	644	485	680	595	782	8
un	488	644	499	680	595	782	8
momento	502	644	541	680	595	782	8
más	312	655	329	692	595	782	8
temprano	332	655	372	692	595	782	8
de	376	655	386	692	595	782	8
la	389	655	397	692	595	782	8
vida,	401	655	421	692	595	782	8
normalmente	425	655	480	692	595	782	8
en	484	655	494	692	595	782	8
la	498	655	505	692	595	782	8
primera	509	655	541	692	595	782	8
infancia,	312	666	348	703	595	782	8
agravándose	351	666	403	703	595	782	8
estas	406	666	426	703	595	782	8
conductas	429	666	471	703	595	782	8
en	474	666	484	703	595	782	8
la	486	666	494	703	595	782	8
adolescen-	497	666	541	703	595	782	8
cia	312	678	324	714	595	782	8
y	326	678	332	714	595	782	8
en	334	678	344	714	595	782	8
la	346	678	354	714	595	782	8
edad	356	678	376	714	595	782	8
adulta	379	678	404	714	595	782	8
a	407	678	411	714	595	782	8
las	414	678	425	714	595	782	8
que	428	678	443	714	595	782	8
acompaña	445	678	488	714	595	782	8
normalmen-	490	678	541	714	595	782	8
te	312	689	319	726	595	782	8
el	322	689	330	726	595	782	8
consumo	333	689	371	726	595	782	8
de	374	689	384	726	595	782	8
alcohol	387	689	418	726	595	782	8
y	421	689	426	726	595	782	8
substancias.	429	689	480	726	595	782	8
Una	483	689	500	726	595	782	8
situación	504	689	541	726	595	782	8
Copyright	335	728	367	756	595	782	8
2010	369	728	385	756	595	782	8
by	387	728	395	756	595	782	8
the	398	728	407	756	595	782	8
Colegio	410	728	435	756	595	782	8
Oficial	437	728	459	756	595	782	8
de	462	728	469	756	595	782	8
Psicólogos	471	728	506	756	595	782	8
de	508	728	516	756	595	782	8
Madrid	518	728	541	756	595	782	8
ISSN:	382	738	401	766	595	782	8
1132-0559	403	738	438	766	595	782	8
-	440	738	443	766	595	782	8
DOI:	445	738	461	766	595	782	8
10.5093/in2010v19n3a6	463	738	541	766	595	782	8
M	125	16	133	44	595	782	9
ARÍA	133	21	147	42	595	782	9
E	149	16	154	44	595	782	9
LENA	154	21	170	42	595	782	9
V	172	16	178	44	595	782	9
ILLARREAL	178	21	211	42	595	782	9
-G	211	16	219	44	595	782	9
ONZÁLEZ	219	21	247	42	595	782	9
,	247	16	249	44	595	782	9
J	251	16	254	44	595	782	9
UAN	254	21	267	42	595	782	9
C	269	16	275	44	595	782	9
ARLOS	275	21	294	42	595	782	9
S	297	16	301	44	595	782	9
ÁNCHEZ	301	21	325	42	595	782	9
-S	325	16	333	44	595	782	9
OSA	333	21	345	42	595	782	9
,	345	16	347	44	595	782	9
G	349	16	355	44	595	782	9
ONZALO	355	21	379	42	595	782	9
M	381	16	388	44	595	782	9
USITU	388	21	406	42	595	782	9
Y	408	21	412	42	595	782	9
R	414	16	420	44	595	782	9
OSA	420	21	432	42	595	782	9
V	434	16	439	44	595	782	9
ARELA	439	21	459	42	595	782	9
tal	54	39	64	76	595	782	9
estaría	70	39	97	76	595	782	9
indicando	103	39	144	76	595	782	9
una	149	39	165	76	595	782	9
trayectoria	170	39	215	76	595	782	9
persistente	220	39	265	76	595	782	9
del	271	39	284	76	595	782	9
consumo	54	51	92	87	595	782	9
de	95	51	105	87	595	782	9
alcohol,	107	51	141	87	595	782	9
drogas	144	51	172	87	595	782	9
y	175	51	180	87	595	782	9
conducta	183	51	221	87	595	782	9
delictiva.	224	51	263	87	595	782	9
Este	265	51	284	87	595	782	9
modelo	54	62	85	99	595	782	9
se	88	62	97	99	595	782	9
centra	100	62	126	99	595	782	9
en	128	62	138	99	595	782	9
los	141	62	154	99	595	782	9
factores	156	62	190	99	595	782	9
biológicos	193	62	236	99	595	782	9
(por	239	62	257	99	595	782	9
ejem-	260	62	283	99	595	782	9
plo,	54	74	70	110	595	782	9
déficits	72	74	103	110	595	782	9
neurofisiológicos),	106	74	185	110	595	782	9
psicológicos	188	74	240	110	595	782	9
(tempera-	243	74	284	110	595	782	9
mento	54	85	80	122	595	782	9
difícil,	84	85	112	122	595	782	9
déficits	116	85	147	122	595	782	9
cognitivos),	151	85	200	122	595	782	9
sociales	204	85	238	122	595	782	9
(ambiente	242	85	284	122	595	782	9
familiar	54	96	87	133	595	782	9
negativo)	91	96	131	133	595	782	9
y	135	96	140	133	595	782	9
educativos	144	96	189	133	595	782	9
(problemas	194	96	241	133	595	782	9
de	245	96	255	133	595	782	9
ajuste	259	96	284	133	595	782	9
en	54	108	64	144	595	782	9
la	68	108	75	144	595	782	9
escuela)	79	108	114	144	595	782	9
que	118	108	133	144	595	782	9
influyen	137	108	172	144	595	782	9
de	176	108	186	144	595	782	9
forma	190	108	215	144	595	782	9
temprana	219	108	258	144	595	782	9
en	262	108	272	144	595	782	9
el	276	108	284	144	595	782	9
desarrollo	54	119	96	156	595	782	9
de	102	119	112	156	595	782	9
una	117	119	133	156	595	782	9
personalidad	138	119	192	156	595	782	9
o	198	119	203	156	595	782	9
estilo	209	119	232	156	595	782	9
conductual	237	119	283	156	595	782	9
agresivo	54	131	89	167	595	782	9
y	92	131	97	167	595	782	9
antisocial	100	131	140	167	595	782	9
en	143	131	153	167	595	782	9
la	156	131	163	167	595	782	9
adolescencia.	166	131	222	167	595	782	9
Estas	225	131	247	167	595	782	9
conduc-	250	131	283	167	595	782	9
tas,	54	142	68	179	595	782	9
una	71	142	86	179	595	782	9
vez	88	142	103	179	595	782	9
que	105	142	120	179	595	782	9
forman	122	142	153	179	595	782	9
parte	155	142	176	179	595	782	9
del	178	142	191	179	595	782	9
repertorio	194	142	235	179	595	782	9
conductual	237	142	283	179	595	782	9
se	54	153	63	190	595	782	9
tornan	66	153	93	190	595	782	9
reiterativas	96	153	143	190	595	782	9
con	146	153	161	190	595	782	9
el	164	153	172	190	595	782	9
consecuente	175	153	226	190	595	782	9
deterioro	230	153	267	190	595	782	9
del	271	153	284	190	595	782	9
ajuste	54	165	78	201	595	782	9
personal	81	165	116	201	595	782	9
e	119	165	124	201	595	782	9
interpersonal.	126	165	183	201	595	782	9
Además,	185	165	222	201	595	782	9
existe	225	165	249	201	595	782	9
un	252	165	262	201	595	782	9
con-	265	165	283	201	595	782	9
senso	54	176	77	213	595	782	9
entre	82	176	103	213	595	782	9
los	109	176	121	213	595	782	9
investigadores	126	176	187	213	595	782	9
sociales	192	176	225	213	595	782	9
preocupados	230	176	283	213	595	782	9
por	54	188	68	224	595	782	9
los	70	188	83	224	595	782	9
problemas	85	188	129	224	595	782	9
juveniles	132	188	170	224	595	782	9
en	172	188	182	224	595	782	9
la	185	188	192	224	595	782	9
idea	195	188	212	224	595	782	9
de	215	188	225	224	595	782	9
que	227	188	242	224	595	782	9
la	245	188	253	224	595	782	9
raíz	255	188	271	224	595	782	9
de	274	188	283	224	595	782	9
estas	54	199	74	236	595	782	9
conductas	79	199	121	236	595	782	9
se	126	199	135	236	595	782	9
encuentra,	140	199	183	236	595	782	9
fundamentalmente,	188	199	269	236	595	782	9
en	274	199	283	236	595	782	9
los	54	210	66	247	595	782	9
entornos	69	210	105	247	595	782	9
más	109	210	126	247	595	782	9
cercanos	129	210	165	247	595	782	9
a	169	210	173	247	595	782	9
la	176	210	184	247	595	782	9
persona:	187	210	223	247	595	782	9
familia,	226	210	258	247	595	782	9
pares	261	210	284	247	595	782	9
y	54	222	59	258	595	782	9
escuela	62	222	93	258	595	782	9
escenarios	96	222	139	258	595	782	9
en	142	222	152	258	595	782	9
los	155	222	167	258	595	782	9
que	170	222	185	258	595	782	9
se	188	222	197	258	595	782	9
ha	200	222	210	258	595	782	9
desarrollado	212	222	264	258	595	782	9
esta	267	222	283	258	595	782	9
investigación.	54	233	112	270	595	782	9
Hemos	115	233	145	270	595	782	9
encontrado	147	233	194	270	595	782	9
en	196	233	206	270	595	782	9
este	208	233	225	270	595	782	9
trabajo	227	233	256	270	595	782	9
que	258	233	274	270	595	782	9
el	276	233	283	270	595	782	9
funcionamiento	54	245	120	281	595	782	9
familiar	123	245	156	281	595	782	9
se	160	245	168	281	595	782	9
relaciona	172	245	210	281	595	782	9
de	213	245	223	281	595	782	9
forma	227	245	252	281	595	782	9
directa	255	245	284	281	595	782	9
con	54	256	69	293	595	782	9
el	72	256	79	293	595	782	9
ajuste	82	256	107	293	595	782	9
escolar	109	256	139	293	595	782	9
y	142	256	147	293	595	782	9
este	150	256	166	293	595	782	9
con	169	256	184	293	595	782	9
la	187	256	194	293	595	782	9
autoestima	197	256	242	293	595	782	9
académi-	245	256	283	293	595	782	9
ca,	54	267	66	304	595	782	9
es	70	267	78	304	595	782	9
decir	82	267	103	304	595	782	9
aquellos	107	267	142	304	595	782	9
adolecentes	145	267	194	304	595	782	9
con	198	267	213	304	595	782	9
calificaciones	217	267	275	304	595	782	9
y	278	267	284	304	595	782	9
con	54	279	69	315	595	782	9
más	72	279	88	315	595	782	9
implicación	91	279	141	315	595	782	9
en	143	279	153	315	595	782	9
la	155	279	163	315	595	782	9
escuela,	166	279	199	315	595	782	9
presentan	202	279	242	315	595	782	9
una	244	279	259	315	595	782	9
auto-	262	279	283	315	595	782	9
estima	54	290	81	327	595	782	9
escolar	84	290	113	327	595	782	9
más	116	290	133	327	595	782	9
alta,	135	290	153	327	595	782	9
y	155	290	160	327	595	782	9
consumen	163	290	205	327	595	782	9
menos	207	290	235	327	595	782	9
alcohol.	237	290	271	327	595	782	9
Se	273	290	283	327	595	782	9
podría	54	302	81	338	595	782	9
afirmar	84	302	115	338	595	782	9
que	118	302	133	338	595	782	9
la	136	302	144	338	595	782	9
competencia	147	302	200	338	595	782	9
académica	203	302	248	338	595	782	9
percibi-	251	302	283	338	595	782	9
da	54	313	64	350	595	782	9
por	68	313	82	350	595	782	9
el	86	313	94	350	595	782	9
adolescente,	98	313	150	350	595	782	9
parece	154	313	181	350	595	782	9
ser	186	313	198	350	595	782	9
un	202	313	213	350	595	782	9
factor	217	313	241	350	595	782	9
protector	246	313	284	350	595	782	9
relevante	54	324	92	361	595	782	9
en	96	324	106	361	595	782	9
la	110	324	117	361	595	782	9
implicación	121	324	171	361	595	782	9
en	174	324	184	361	595	782	9
consumo	188	324	226	361	595	782	9
de	230	324	240	361	595	782	9
alcohol	244	324	274	361	595	782	9
y	278	324	283	361	595	782	9
drogas.	54	336	84	372	595	782	9
Esta	87	336	105	372	595	782	9
idea	108	336	126	372	595	782	9
ha	129	336	139	372	595	782	9
sido	142	336	159	372	595	782	9
igualmente	162	336	209	372	595	782	9
sugerida	212	336	247	372	595	782	9
en	250	336	260	372	595	782	9
otras	263	336	284	372	595	782	9
investigaciones	54	347	119	384	595	782	9
(Andreou,	126	347	169	384	595	782	9
2000;	175	347	199	384	595	782	9
Estévez,	206	347	241	384	595	782	9
Herrero,	248	347	284	384	595	782	9
Martínez,	54	359	95	395	595	782	9
2006;	101	359	126	395	595	782	9
Martín	132	359	161	395	595	782	9
et	168	359	175	395	595	782	9
al.,	182	359	195	395	595	782	9
1997;	201	359	226	395	595	782	9
O'Moore	232	359	272	395	595	782	9
y	278	359	283	395	595	782	9
Kirkham,	54	370	94	407	595	782	9
2001).	97	370	124	407	595	782	9
Pero	127	370	146	407	595	782	9
tenemos	149	370	184	407	595	782	9
que	186	370	202	407	595	782	9
ser	204	370	217	407	595	782	9
prudentes	220	370	260	407	595	782	9
en	263	370	273	407	595	782	9
la	276	370	283	407	595	782	9
interpretación	54	381	112	418	595	782	9
de	115	381	125	418	595	782	9
estos	128	381	149	418	595	782	9
resultados	153	381	195	418	595	782	9
porque,	198	381	230	418	595	782	9
al	233	381	241	418	595	782	9
igual	244	381	265	418	595	782	9
que	268	381	284	418	595	782	9
hacíamos	54	393	94	429	595	782	9
referencia	97	393	139	429	595	782	9
al	143	393	151	429	595	782	9
medio	154	393	181	429	595	782	9
familiar,	184	393	220	429	595	782	9
también	223	393	257	429	595	782	9
se	261	393	270	429	595	782	9
ha	274	393	283	429	595	782	9
observado	54	404	97	441	595	782	9
que	100	404	115	441	595	782	9
numerosos	118	404	164	441	595	782	9
adolescentes	167	404	220	441	595	782	9
que	223	404	238	441	595	782	9
participan	241	404	283	441	595	782	9
del	54	416	67	452	595	782	9
botellón	69	416	104	452	595	782	9
y	106	416	111	452	595	782	9
de	114	416	124	452	595	782	9
fiestas	126	416	153	452	595	782	9
en	155	416	165	452	595	782	9
las	168	416	180	452	595	782	9
que	182	416	197	452	595	782	9
el	200	416	207	452	595	782	9
consumo	210	416	248	452	595	782	9
de	250	416	260	452	595	782	9
alco-	263	416	283	452	595	782	9
hol	54	427	67	464	595	782	9
tiene	72	427	93	464	595	782	9
un	97	427	108	464	595	782	9
particular	113	427	153	464	595	782	9
protagonismo	158	427	216	464	595	782	9
son	220	427	235	464	595	782	9
excelentes	240	427	284	464	595	782	9
alumnos	54	438	89	475	595	782	9
(Elzo,	92	438	118	475	595	782	9
2010).	121	438	148	475	595	782	9
Si	65	450	74	486	595	782	9
se	77	450	85	486	595	782	9
tienen	88	450	114	486	595	782	9
en	116	450	126	486	595	782	9
cuenta	129	450	156	486	595	782	9
estas	159	450	179	486	595	782	9
dos	182	450	196	486	595	782	9
reflexiones	199	450	246	486	595	782	9
teóricas,	248	450	284	486	595	782	9
tenemos	54	461	89	498	595	782	9
que	91	461	106	498	595	782	9
asumir	109	461	137	498	595	782	9
que	140	461	155	498	595	782	9
las	157	461	169	498	595	782	9
conductas	171	461	213	498	595	782	9
transgresoras	216	461	271	498	595	782	9
en	274	461	283	498	595	782	9
la	54	473	61	509	595	782	9
adolescencia	65	473	118	509	595	782	9
son,	122	473	139	509	595	782	9
o	142	473	147	509	595	782	9
bien	151	473	169	509	595	782	9
parte	172	473	193	509	595	782	9
integrante	196	473	238	509	595	782	9
de	241	473	251	509	595	782	9
la	255	473	262	509	595	782	9
bús-	265	473	283	509	595	782	9
queda	54	484	79	521	595	782	9
de	83	484	93	521	595	782	9
consolidación	97	484	156	521	595	782	9
de	160	484	170	521	595	782	9
la	174	484	182	521	595	782	9
identidad	186	484	225	521	595	782	9
y	230	484	235	521	595	782	9
autonomía	239	484	284	521	595	782	9
del	54	495	67	532	595	782	9
adolescente,	69	495	121	532	595	782	9
o	123	495	129	532	595	782	9
bien,	131	495	152	532	595	782	9
el	155	495	162	532	595	782	9
resultado	165	495	203	532	595	782	9
de	206	495	216	532	595	782	9
un	218	495	229	532	595	782	9
proceso	231	495	264	532	595	782	9
pre-	267	495	284	532	595	782	9
vio,	54	507	70	543	595	782	9
centrado,	76	507	115	543	595	782	9
fundamentalmente,	121	507	201	543	595	782	9
en	207	507	217	543	595	782	9
las	223	507	235	543	595	782	9
relaciones	241	507	284	543	595	782	9
negativas	54	518	94	555	595	782	9
con	98	518	113	555	595	782	9
los	117	518	129	555	595	782	9
otros	133	518	154	555	595	782	9
significativos	159	518	215	555	595	782	9
como	219	518	243	555	595	782	9
padres	247	518	274	555	595	782	9
y	278	518	284	555	595	782	9
educadores,	54	530	104	566	595	782	9
aspectos	107	530	143	566	595	782	9
que	146	530	161	566	595	782	9
en	164	530	174	566	595	782	9
este	177	530	194	566	595	782	9
investigación	197	530	253	566	595	782	9
hemos	256	530	284	566	595	782	9
intentado	54	541	93	578	595	782	9
subrayar	95	541	131	578	595	782	9
y	134	541	139	578	595	782	9
en	141	541	151	578	595	782	9
las	154	541	165	578	595	782	9
que	168	541	183	578	595	782	9
creemos	185	541	220	578	595	782	9
hay	223	541	238	578	595	782	9
que	240	541	255	578	595	782	9
seguir	258	541	284	578	595	782	9
investigando.	54	552	110	589	595	782	9
También	65	564	102	600	595	782	9
creemos	104	564	139	600	595	782	9
que	141	564	156	600	595	782	9
estas	159	564	179	600	595	782	9
dos	181	564	196	600	595	782	9
orientaciones,	198	564	257	600	595	782	9
la	259	564	267	600	595	782	9
tra-	269	564	283	600	595	782	9
yectoria	54	575	88	612	595	782	9
y	91	575	96	612	595	782	9
la	99	575	106	612	595	782	9
persistente,	109	575	157	612	595	782	9
presentan	159	575	200	612	595	782	9
puntos	203	575	231	612	595	782	9
comunes	233	575	271	612	595	782	9
en	274	575	284	612	595	782	9
la	54	587	61	623	595	782	9
explicación	64	587	113	623	595	782	9
de	116	587	126	623	595	782	9
las	129	587	140	623	595	782	9
conductas	143	587	185	623	595	782	9
de	188	587	198	623	595	782	9
riesgo	201	587	227	623	595	782	9
en	230	587	240	623	595	782	9
la	243	587	250	623	595	782	9
adoles-	253	587	284	623	595	782	9
cencia	54	598	81	635	595	782	9
(importancia	84	598	138	635	595	782	9
del	141	598	154	635	595	782	9
entorno	157	598	190	635	595	782	9
familiar,	193	598	228	635	595	782	9
escolar	232	598	262	635	595	782	9
y	265	598	270	635	595	782	9
de	274	598	284	635	595	782	9
iguales,	54	609	86	646	595	782	9
por	89	609	103	646	595	782	9
ejemplo),	106	609	146	646	595	782	9
por	149	609	163	646	595	782	9
lo	166	609	174	646	595	782	9
que	177	609	192	646	595	782	9
no	195	609	206	646	595	782	9
debieran	209	609	245	646	595	782	9
conside-	248	609	283	646	595	782	9
rarse	54	621	74	657	595	782	9
como	77	621	100	657	595	782	9
opuestas	102	621	138	657	595	782	9
sino,	141	621	161	657	595	782	9
más	163	621	180	657	595	782	9
bien,	182	621	203	657	595	782	9
como	205	621	229	657	595	782	9
complemen-	231	621	283	657	595	782	9
tarias	54	632	77	669	595	782	9
en	82	632	92	669	595	782	9
el	97	632	105	669	595	782	9
ámbito	110	632	140	669	595	782	9
de	145	632	155	669	595	782	9
la	160	632	168	669	595	782	9
investigación	173	632	229	669	595	782	9
de	235	632	245	669	595	782	9
factores	250	632	283	669	595	782	9
explicativos	54	644	105	680	595	782	9
y,	109	644	116	680	595	782	9
obviamente,	120	644	172	680	595	782	9
en	176	644	186	680	595	782	9
la	190	644	197	680	595	782	9
prevención	201	644	248	680	595	782	9
e	252	644	257	680	595	782	9
inter-	261	644	283	680	595	782	9
vención.	54	655	90	692	595	782	9
De	92	655	104	692	595	782	9
ahí	107	655	120	692	595	782	9
que	122	655	137	692	595	782	9
nuestra	140	655	170	692	595	782	9
sugerencia	173	655	218	692	595	782	9
es	220	655	229	692	595	782	9
que	231	655	246	692	595	782	9
las	249	655	261	692	595	782	9
futu-	263	655	283	692	595	782	9
ras	54	666	66	703	595	782	9
investigaciones	69	666	133	703	595	782	9
en	136	666	146	703	595	782	9
el	148	666	156	703	595	782	9
ámbito	158	666	187	703	595	782	9
del	190	666	203	703	595	782	9
consumo	205	666	243	703	595	782	9
de	245	666	255	703	595	782	9
alchol	258	666	283	703	595	782	9
y	54	678	59	714	595	782	9
otras	62	678	82	714	595	782	9
conductas	85	678	127	714	595	782	9
de	130	678	140	714	595	782	9
riesgo	143	678	169	714	595	782	9
en	172	678	182	714	595	782	9
la	185	678	192	714	595	782	9
adolescencia,	195	678	251	714	595	782	9
se	254	678	263	714	595	782	9
fun-	266	678	283	714	595	782	9
damenten	54	689	95	726	595	782	9
en	98	689	107	726	595	782	9
estas	110	689	131	726	595	782	9
interesantes	134	689	183	726	595	782	9
lineas	186	689	211	726	595	782	9
teóricas.	214	689	249	726	595	782	9
Copyright	54	728	86	756	595	782	9
2010	89	728	105	756	595	782	9
by	107	728	115	756	595	782	9
the	117	728	127	756	595	782	9
Colegio	129	728	154	756	595	782	9
Oficial	156	728	179	756	595	782	9
de	181	728	188	756	595	782	9
Psicólogos	191	728	225	756	595	782	9
de	227	728	235	756	595	782	9
Madrid	237	728	261	756	595	782	9
ISSN:	54	738	73	766	595	782	9
1132-0559	76	738	110	766	595	782	9
-	112	738	115	766	595	782	9
DOI:	117	738	133	766	595	782	9
10.5093/in2010v19n3a6	136	738	214	766	595	782	9
261	523	6	541	47	595	782	9
Finalmente,	323	39	373	76	595	782	9
creemos	377	39	412	76	595	782	9
que	417	39	432	76	595	782	9
este	436	39	453	76	595	782	9
trabajo	457	39	486	76	595	782	9
proporciona	491	39	541	76	595	782	9
observaciones	312	51	371	87	595	782	9
sugerentes	377	51	421	87	595	782	9
y	427	51	432	87	595	782	9
relevantes	438	51	480	87	595	782	9
sobre	486	51	508	87	595	782	9
ciertas	514	51	541	87	595	782	9
variables	312	62	350	99	595	782	9
psicosociales	353	62	408	99	595	782	9
que	411	62	426	99	595	782	9
intervienen	430	62	477	99	595	782	9
en	480	62	490	99	595	782	9
el	493	62	500	99	595	782	9
consumo	504	62	541	99	595	782	9
abusivo	312	74	344	110	595	782	9
de	348	74	358	110	595	782	9
alcohol	362	74	392	110	595	782	9
en	396	74	406	110	595	782	9
los	410	74	422	110	595	782	9
adolescentes.	425	74	481	110	595	782	9
Sin	485	74	499	110	595	782	9
embargo,	502	74	541	110	595	782	9
es	312	85	321	122	595	782	9
importante	324	85	369	122	595	782	9
reseñar	373	85	403	122	595	782	9
que	407	85	422	122	595	782	9
los	425	85	437	122	595	782	9
resultados	441	85	483	122	595	782	9
expuestos	487	85	528	122	595	782	9
en	532	85	541	122	595	782	9
este	312	96	328	133	595	782	9
trabajo	330	96	360	133	595	782	9
deben	362	96	387	133	595	782	9
interpretarse	389	96	442	133	595	782	9
con	444	96	459	133	595	782	9
cautela,	461	96	494	133	595	782	9
debido	496	96	525	133	595	782	9
a	527	96	532	133	595	782	9
la	534	96	542	133	595	782	9
naturaleza	312	108	355	144	595	782	9
transversal	358	108	403	144	595	782	9
y	406	108	411	144	595	782	9
correlacional	414	108	469	144	595	782	9
de	471	108	481	144	595	782	9
los	484	108	496	144	595	782	9
datos	499	108	521	144	595	782	9
que,	524	108	542	144	595	782	9
como	312	119	335	156	595	782	9
es	338	119	347	156	595	782	9
bien	350	119	368	156	595	782	9
sabido,	372	119	402	156	595	782	9
no	405	119	415	156	595	782	9
permite	418	119	451	156	595	782	9
establecer	454	119	496	156	595	782	9
relaciones	499	119	541	156	595	782	9
causales	312	131	347	167	595	782	9
entre	351	131	372	167	595	782	9
las	377	131	389	167	595	782	9
variables.	393	131	434	167	595	782	9
Un	438	131	451	167	595	782	9
estudio	456	131	486	167	595	782	9
longitudinal	491	131	541	167	595	782	9
con	312	142	327	179	595	782	9
medidas	330	142	365	179	595	782	9
en	368	142	378	179	595	782	9
distintos	381	142	416	179	595	782	9
tiempos	419	142	453	179	595	782	9
ayudaría	456	142	492	179	595	782	9
a	495	142	499	179	595	782	9
la	502	142	510	179	595	782	9
clarifi-	513	142	541	179	595	782	9
cación	312	153	339	190	595	782	9
de	343	153	352	190	595	782	9
las	356	153	367	190	595	782	9
relaciones	371	153	413	190	595	782	9
aquí	417	153	435	190	595	782	9
observadas.	438	153	487	190	595	782	9
Pese	491	153	510	190	595	782	9
a	513	153	518	190	595	782	9
estas	521	153	541	190	595	782	9
limitaciones,	312	165	366	201	595	782	9
creemos	369	165	404	201	595	782	9
que	407	165	422	201	595	782	9
este	425	165	441	201	595	782	9
trabajo	444	165	474	201	595	782	9
puede	477	165	502	201	595	782	9
efectiva-	505	165	541	201	595	782	9
mente	312	176	337	213	595	782	9
orientar	341	176	374	213	595	782	9
futuras	377	176	406	213	595	782	9
investigaciones	409	176	474	213	595	782	9
en	478	176	488	213	595	782	9
las	491	176	503	213	595	782	9
que	506	176	521	213	595	782	9
pre-	525	176	541	213	595	782	9
cisamente	312	188	354	224	595	782	9
se	357	188	366	224	595	782	9
profundicen	369	188	420	224	595	782	9
en	423	188	433	224	595	782	9
las	436	188	447	224	595	782	9
relaciones	451	188	493	224	595	782	9
aquí	496	188	514	224	595	782	9
anali-	518	188	541	224	595	782	9
zadas,	312	199	338	236	595	782	9
contribuyendo	341	199	401	236	595	782	9
de	404	199	414	236	595	782	9
este	417	199	434	236	595	782	9
modo,	437	199	463	236	595	782	9
a	466	199	471	236	595	782	9
mejorar	474	199	506	236	595	782	9
la	509	199	517	236	595	782	9
com-	520	199	541	236	595	782	9
prensión	312	210	348	247	595	782	9
del	351	210	364	247	595	782	9
consumo	366	210	404	247	595	782	9
de	407	210	417	247	595	782	9
alcohol,	420	210	454	247	595	782	9
y	456	210	462	247	595	782	9
con	464	210	480	247	595	782	9
ello,	482	210	501	247	595	782	9
al	504	210	511	247	595	782	9
diseño	514	210	541	247	595	782	9
de	312	222	322	258	595	782	9
programas	325	222	369	258	595	782	9
de	372	222	382	258	595	782	9
prevención	385	222	431	258	595	782	9
eficaces.	434	222	471	258	595	782	9
Referencias	312	255	364	292	595	782	9
Andreou,	312	279	351	315	595	782	9
E.	355	279	364	315	595	782	9
(2000).	368	279	398	315	595	782	9
Bully/Victim	402	279	457	315	595	782	9
problems	461	279	500	315	595	782	9
and	503	279	519	315	595	782	9
their	522	279	541	315	595	782	9
association	323	290	370	327	595	782	9
with	375	290	394	327	595	782	9
psychological	399	290	458	327	595	782	9
constructs	463	290	506	327	595	782	9
in	511	290	519	327	595	782	9
8-to	525	290	541	327	595	782	9
12-year	323	302	356	338	595	782	9
old	364	302	378	338	595	782	9
Greek	385	302	412	338	595	782	9
schoolchildren.	419	302	486	338	595	782	9
Aggressive	494	302	541	338	595	782	9
Behavior,	323	314	363	349	595	782	9
26,	366	314	379	349	595	782	9
49-56.	382	313	409	350	595	782	9
Bandura,	312	324	350	361	595	782	9
A.	352	324	362	361	595	782	9
(1999).	365	324	396	361	595	782	9
A	398	324	405	361	595	782	9
sociocognitive	407	324	469	361	595	782	9
analysis	471	324	505	361	595	782	9
of	508	324	517	361	595	782	9
subs-	519	324	541	361	595	782	9
tance	323	336	345	372	595	782	9
abuse:	349	336	375	372	595	782	9
An	378	336	391	372	595	782	9
agentic	394	336	425	372	595	782	9
perspective.	428	336	479	372	595	782	9
Psychological	482	337	541	372	595	782	9
Science,	323	348	358	383	595	782	9
10,	361	348	374	383	595	782	9
214-217.	377	347	414	384	595	782	9
Batista,	312	359	344	395	595	782	9
J.M.	346	359	365	395	595	782	9
y	368	359	373	395	595	782	9
Coenders,	376	359	418	395	595	782	9
G.	421	359	431	395	595	782	9
(2000).	433	359	464	395	595	782	9
Modelos	467	359	503	395	595	782	9
de	506	359	515	395	595	782	9
ecua-	518	359	541	395	595	782	9
ciones	323	371	350	406	595	782	9
estructurales.	353	371	410	406	595	782	9
Madrid:	413	370	447	407	595	782	9
Editorial	450	370	487	407	595	782	9
La	490	370	501	407	595	782	9
Muralla.	504	370	539	407	595	782	9
Becoña,	312	381	346	418	595	782	9
E.	351	381	360	418	595	782	9
(2002).	365	381	396	418	595	782	9
Factores	401	381	436	418	595	782	9
de	441	381	451	418	595	782	9
riesgo	456	381	482	418	595	782	9
y	487	381	492	418	595	782	9
protección	497	381	541	418	595	782	9
familiar	323	393	356	429	595	782	9
para	360	393	378	429	595	782	9
el	382	393	389	429	595	782	9
uso	393	393	408	429	595	782	9
de	411	393	421	429	595	782	9
drogas.	425	393	455	429	595	782	9
En	459	393	471	429	595	782	9
J.R.	474	393	491	429	595	782	9
Fernández-	494	393	541	429	595	782	9
Hermida	323	404	360	441	595	782	9
y	362	404	368	441	595	782	9
R.	370	404	380	441	595	782	9
Secades	382	404	416	441	595	782	9
(Coords.):	418	404	461	441	595	782	9
Intervención	464	405	517	440	595	782	9
fami-	519	405	541	440	595	782	9
liar	323	416	338	452	595	782	9
en	341	416	351	452	595	782	9
la	353	416	362	452	595	782	9
prevención	364	416	410	452	595	782	9
de	413	416	423	452	595	782	9
las	426	416	438	452	595	782	9
drogodependencias	440	416	522	452	595	782	9
(pp.	525	416	541	452	595	782	9
117-140).	323	427	364	464	595	782	9
Madrid:	367	427	401	464	595	782	9
Plan	403	427	422	464	595	782	9
Nacional	425	427	463	464	595	782	9
sobre	466	427	489	464	595	782	9
Drogas.	491	427	524	464	595	782	9
Becoña,	312	438	346	475	595	782	9
E.,	352	438	364	475	595	782	9
Palomares,	370	438	416	475	595	782	9
A.	421	438	432	475	595	782	9
y	438	438	443	475	595	782	9
García,	449	438	480	475	595	782	9
M.P.	486	438	505	475	595	782	9
(1994).	511	438	541	475	595	782	9
Tabaco	323	451	354	486	595	782	9
y	357	451	361	486	595	782	9
salud.	364	451	389	486	595	782	9
Madrid:	392	450	426	486	595	782	9
Pirámide.	429	450	470	486	595	782	9
Bentler,	312	461	345	498	595	782	9
P.	349	461	356	498	595	782	9
M.	360	461	372	498	595	782	9
(1995).	376	461	407	498	595	782	9
EQS	410	462	430	497	595	782	9
structural	434	462	475	497	595	782	9
equations	479	462	520	497	595	782	9
pro-	524	462	541	497	595	782	9
gram	323	473	346	509	595	782	9
manual.	353	473	388	509	595	782	9
Encino,	394	473	428	509	595	782	9
CA:	435	473	452	509	595	782	9
Multivariate	459	473	513	509	595	782	9
Soft-	520	473	541	509	595	782	9
ware.Barnes,	323	484	378	521	595	782	9
Bowlby,	312	495	348	532	595	782	9
J.	354	495	361	532	595	782	9
(1969).	368	495	399	532	595	782	9
Attachment	406	496	454	532	595	782	9
and	461	496	477	532	595	782	9
loss:	484	496	504	532	595	782	9
Vol.	510	496	527	532	595	782	9
1.	533	496	541	532	595	782	9
Attachment.	323	508	374	543	595	782	9
Nueva	376	507	404	543	595	782	9
York:	406	507	430	543	595	782	9
Basic	433	507	456	543	595	782	9
Books.	459	507	488	543	595	782	9
Bronfenbrenner,	312	518	380	555	595	782	9
U.	386	518	397	555	595	782	9
(1979).	402	518	433	555	595	782	9
The	439	519	455	554	595	782	9
ecology	460	519	493	554	595	782	9
of	499	519	507	554	595	782	9
human	513	519	541	554	595	782	9
development:	323	530	380	566	595	782	9
Experiments	385	530	438	566	595	782	9
by	443	530	453	566	595	782	9
nature	458	530	485	566	595	782	9
and	490	530	506	566	595	782	9
design.	511	530	541	566	595	782	9
Cambridge:	323	541	373	578	595	782	9
Harvard	379	541	413	578	595	782	9
University	419	541	463	578	595	782	9
Press	469	541	492	578	595	782	9
(ed.	498	541	514	578	595	782	9
cast.:	520	541	541	578	595	782	9
Ecología	323	553	361	589	595	782	9
del	363	553	376	589	595	782	9
desarrollo	379	553	422	589	595	782	9
humano.	424	553	461	589	595	782	9
Barcelona:	463	552	508	589	595	782	9
Paidós,	511	552	541	589	595	782	9
1987).	323	564	350	600	595	782	9
Budd,	312	575	337	612	595	782	9
R.J.,	343	575	362	612	595	782	9
Eiser,	368	575	391	612	595	782	9
J.,	397	575	407	612	595	782	9
Morgan,	412	575	448	612	595	782	9
M.	454	575	466	612	595	782	9
y	472	575	477	612	595	782	9
Gammage,	483	575	528	612	595	782	9
P.	534	575	541	612	595	782	9
(1985).	323	587	354	623	595	782	9
The	356	587	372	623	595	782	9
personal	375	587	410	623	595	782	9
characteristics	413	587	473	623	595	782	9
and	475	587	490	623	595	782	9
life-style	493	587	530	623	595	782	9
of	533	587	541	623	595	782	9
the	323	598	336	635	595	782	9
young	339	598	365	635	595	782	9
drinker:	368	598	401	635	595	782	9
The	403	598	420	635	595	782	9
results	422	598	450	635	595	782	9
of	452	598	461	635	595	782	9
a	464	598	468	635	595	782	9
survey	471	598	499	635	595	782	9
of	502	598	510	635	595	782	9
British	513	598	541	635	595	782	9
adolescents.	323	609	374	646	595	782	9
Drug	380	610	402	646	595	782	9
and	408	610	424	646	595	782	9
Alcohol	429	610	462	646	595	782	9
Dependence,	468	610	522	646	595	782	9
16,	528	610	541	646	595	782	9
145-157.	323	621	361	657	595	782	9
Buelga,	312	632	344	669	595	782	9
S.	348	632	356	669	595	782	9
y	360	632	365	669	595	782	9
Pons,	368	632	391	669	595	782	9
J.	395	632	402	669	595	782	9
(2004).	405	632	436	669	595	782	9
Alcohol	439	632	473	669	595	782	9
y	476	632	481	669	595	782	9
adolescencia:	485	632	541	669	595	782	9
¿Cuál	323	644	348	680	595	782	9
es	353	644	362	680	595	782	9
el	368	644	375	680	595	782	9
papel	381	644	404	680	595	782	9
de	409	644	419	680	595	782	9
la	425	644	433	680	595	782	9
familia?	438	644	473	680	595	782	9
Encuentros	478	644	526	680	595	782	9
en	532	644	541	680	595	782	9
Psicología	323	656	368	691	595	782	9
Social,	371	656	400	691	595	782	9
2,	403	656	411	691	595	782	9
39-43	413	655	438	692	595	782	9
Buelga,	312	666	344	703	595	782	9
S.,	347	666	358	703	595	782	9
Ravenna,	360	666	400	703	595	782	9
M.,	402	666	417	703	595	782	9
Musitu,	419	666	452	703	595	782	9
G.	454	666	464	703	595	782	9
y	467	666	472	703	595	782	9
Lila,	474	666	494	703	595	782	9
M.	496	666	508	703	595	782	9
(2006).	511	666	541	703	595	782	9
Epidemiology	323	678	383	714	595	782	9
and	386	678	401	714	595	782	9
psychosocial	404	678	458	714	595	782	9
risk	462	678	477	714	595	782	9
factors	481	678	509	714	595	782	9
associ-	512	678	541	714	595	782	9
ated	323	689	341	726	595	782	9
with	346	689	365	726	595	782	9
adolescents?	370	689	423	726	595	782	9
drug	429	689	448	726	595	782	9
consumption.	454	689	510	726	595	782	9
En	516	689	528	726	595	782	9
S.	533	689	541	726	595	782	9
Intervención	463	728	503	756	595	782	9
Psicosocial	505	728	541	756	595	782	9
Vol.	436	738	449	766	595	782	9
19,	451	738	461	766	595	782	9
n.	463	738	469	766	595	782	9
3,	471	738	477	766	595	782	9
2010	479	738	495	766	595	782	9
-	498	738	500	766	595	782	9
pp.	503	738	513	766	595	782	9
253-264	515	738	541	766	595	782	9
262	54	6	72	47	595	782	10
C	208	16	214	44	595	782	10
ONSUMO	214	21	240	42	595	782	10
DE	242	21	250	42	595	782	10
A	252	16	257	44	595	782	10
LCOHOL	257	21	282	42	595	782	10
EN	284	21	292	42	595	782	10
A	294	16	299	44	595	782	10
DOLESCENTES	299	21	341	42	595	782	10
E	344	16	349	44	595	782	10
SCOLARIZADOS	349	21	394	42	595	782	10
Jackson	65	39	98	76	595	782	10
y	101	39	107	76	595	782	10
L.	109	39	118	76	595	782	10
Goossens	121	39	161	76	595	782	10
(Eds.),	164	39	192	76	595	782	10
Handbook	195	40	239	76	595	782	10
of	242	40	250	76	595	782	10
adoles-	253	40	283	76	595	782	10
cent	65	52	83	87	595	782	10
development.	86	52	141	87	595	782	10
Hove:	144	51	170	87	595	782	10
Psychology	173	51	222	87	595	782	10
Press.	225	51	249	87	595	782	10
Butters	54	62	84	99	595	782	10
J.	87	62	94	99	595	782	10
(2002).	96	62	127	99	595	782	10
Family	129	62	159	99	595	782	10
stressors	162	62	198	99	595	782	10
and	201	62	216	99	595	782	10
adolescent	218	62	263	99	595	782	10
can-	265	62	284	99	595	782	10
nabis	65	74	87	110	595	782	10
use:	91	74	108	110	595	782	10
a	111	74	116	110	595	782	10
pathway	119	74	155	110	595	782	10
to	158	74	166	110	595	782	10
problem	170	74	205	110	595	782	10
use.	208	74	225	110	595	782	10
Adolescence,	228	74	283	110	595	782	10
25,	65	86	78	121	595	782	10
645-654.	81	85	119	122	595	782	10
Carballo,	54	96	93	133	595	782	10
J.L.,	98	96	117	133	595	782	10
García,	122	96	153	133	595	782	10
O.,	159	96	171	133	595	782	10
Secades,	177	96	214	133	595	782	10
R.,	219	96	232	133	595	782	10
Fernández,	237	96	284	133	595	782	10
J.R.,	65	108	84	144	595	782	10
García,	91	108	122	144	595	782	10
E.,	129	108	140	144	595	782	10
Erraste,	147	108	180	144	595	782	10
J.M.	186	108	205	144	595	782	10
y	212	108	217	144	595	782	10
Al-Halabi,	223	108	268	144	595	782	10
S.	275	108	284	144	595	782	10
(2004).	65	119	96	156	595	782	10
Construcción	99	119	155	156	595	782	10
y	158	119	163	156	595	782	10
validación	167	119	210	156	595	782	10
de	214	119	223	156	595	782	10
un	227	119	237	156	595	782	10
cuestiona-	240	119	284	156	595	782	10
rio	65	131	77	167	595	782	10
de	79	131	89	167	595	782	10
factores	92	131	125	167	595	782	10
de	128	131	137	167	595	782	10
riesgo	140	131	166	167	595	782	10
interpersonales	168	131	232	167	595	782	10
para	234	131	252	167	595	782	10
el	255	131	262	167	595	782	10
con-	265	131	284	167	595	782	10
sumo	65	142	88	179	595	782	10
de	91	142	101	179	595	782	10
drogas	103	142	131	179	595	782	10
en	134	142	144	179	595	782	10
la	147	142	154	179	595	782	10
adolescencia.	157	142	213	179	595	782	10
Psicothema,	216	143	268	178	595	782	10
16,	270	143	283	178	595	782	10
674-679.	65	153	103	190	595	782	10
Cava,	54	165	79	201	595	782	10
M.J.,	87	165	109	201	595	782	10
Murgui,	117	165	153	201	595	782	10
S.	161	165	170	201	595	782	10
y	178	165	183	201	595	782	10
Musitu,	191	165	225	201	595	782	10
G.	233	165	243	201	595	782	10
(2008).	252	165	284	201	595	782	10
Diferencias	65	176	114	213	595	782	10
en	117	176	127	213	595	782	10
factores	131	176	164	213	595	782	10
de	168	176	178	213	595	782	10
protección	181	176	226	213	595	782	10
del	229	176	242	213	595	782	10
consumo	246	176	284	213	595	782	10
de	65	188	75	224	595	782	10
sustancias	78	188	121	224	595	782	10
en	124	188	134	224	595	782	10
la	137	188	145	224	595	782	10
adolescencia	148	188	201	224	595	782	10
temprana	205	188	244	224	595	782	10
y	247	188	252	224	595	782	10
media.	255	188	283	224	595	782	10
Psicothema,	65	200	117	235	595	782	10
20,	120	200	133	235	595	782	10
389-395.	136	199	173	236	595	782	10
Ciariano,	54	210	93	247	595	782	10
S.,	96	210	107	247	595	782	10
Bo,	111	210	126	247	595	782	10
G.,	130	210	143	247	595	782	10
Jackson,	146	210	182	247	595	782	10
S.	186	210	195	247	595	782	10
y	198	210	204	247	595	782	10
Van	207	210	223	247	595	782	10
Mameren,	227	210	270	247	595	782	10
A.	273	210	283	247	595	782	10
(2002).	65	222	96	258	595	782	10
The	99	222	115	258	595	782	10
mediator	118	222	156	258	595	782	10
role	159	222	175	258	595	782	10
of	178	222	187	258	595	782	10
friends	190	222	219	258	595	782	10
in	223	222	231	258	595	782	10
psychologi-	234	222	284	258	595	782	10
cal	65	233	77	270	595	782	10
well-being	80	233	125	270	595	782	10
and	128	233	143	270	595	782	10
the	146	233	159	270	595	782	10
use	162	233	176	270	595	782	10
of	179	233	188	270	595	782	10
psychoactive	191	233	246	270	595	782	10
substan-	248	233	283	270	595	782	10
ces	65	245	79	281	595	782	10
during	83	245	110	281	595	782	10
adolescence:	114	245	168	281	595	782	10
a	172	245	176	281	595	782	10
comparative	180	245	232	281	595	782	10
research	236	245	271	281	595	782	10
in	275	245	284	281	595	782	10
two	65	256	81	293	595	782	10
European	87	256	127	293	595	782	10
countries.	133	256	174	293	595	782	10
VIII	180	257	197	292	595	782	10
Conference	203	257	251	292	595	782	10
of	257	257	265	292	595	782	10
the	271	257	283	292	595	782	10
European	65	268	106	304	595	782	10
Association	108	268	157	304	595	782	10
for	160	268	172	304	595	782	10
Research	175	268	213	304	595	782	10
on	216	268	226	304	595	782	10
Adolescence.	228	268	283	304	595	782	10
Oxford.	65	279	98	315	595	782	10
Comas,	54	290	86	327	595	782	10
D.	90	290	101	327	595	782	10
(1992).	105	290	136	327	595	782	10
La	141	290	152	327	595	782	10
fundamentación	156	290	224	327	595	782	10
teórica	229	290	257	327	595	782	10
y	262	290	267	327	595	782	10
las	272	290	283	327	595	782	10
respuestas	65	302	108	338	595	782	10
sociales	112	302	145	338	595	782	10
a	149	302	154	338	595	782	10
los	157	302	170	338	595	782	10
problemas	173	302	217	338	595	782	10
de	221	302	231	338	595	782	10
prevención.	234	302	283	338	595	782	10
Adicciones,	65	314	114	349	595	782	10
1,	117	314	125	349	595	782	10
5-24.	128	313	149	350	595	782	10
Comas,	54	324	86	361	595	782	10
D.	92	324	103	361	595	782	10
(2007).	109	324	140	361	595	782	10
Las	146	325	162	361	595	782	10
Políticas	168	325	206	361	595	782	10
de	212	325	222	361	595	782	10
Juventud	229	325	267	361	595	782	10
en	274	325	283	361	595	782	10
España	65	337	97	372	595	782	10
Democratica.	102	337	159	372	595	782	10
Madrid,	164	336	198	372	595	782	10
Instituto	203	336	238	372	595	782	10
de	243	336	253	372	595	782	10
la	258	336	266	372	595	782	10
Ju-	271	336	283	372	595	782	10
ventud.	65	347	96	384	595	782	10
De	54	359	66	395	595	782	10
la	70	359	77	395	595	782	10
Villa,	81	359	104	395	595	782	10
M.,	108	359	122	395	595	782	10
Rodríguez,	126	359	172	395	595	782	10
F.J.	176	359	190	395	595	782	10
y	194	359	199	395	595	782	10
Sirvent,	203	359	236	395	595	782	10
C.	240	359	249	395	595	782	10
(2006).	253	359	283	395	595	782	10
Factores	65	370	101	407	595	782	10
relacionados	106	370	159	407	595	782	10
con	165	370	180	407	595	782	10
las	186	370	197	407	595	782	10
actitudes	203	370	240	407	595	782	10
juveniles	246	370	284	407	595	782	10
hacia	65	381	87	418	595	782	10
el	91	381	98	418	595	782	10
consumo	101	381	139	418	595	782	10
de	143	381	152	418	595	782	10
alcohol	156	381	187	418	595	782	10
y	190	381	195	418	595	782	10
otras	198	381	219	418	595	782	10
sustancias	222	381	265	418	595	782	10
psi-	268	381	284	418	595	782	10
coactivas.	65	393	107	429	595	782	10
Psicothema,	110	394	161	429	595	782	10
18,	164	394	177	429	595	782	10
52-58.	180	393	207	429	595	782	10
Donovan,	54	404	95	441	595	782	10
J.	99	404	105	441	595	782	10
(2004).	109	404	140	441	595	782	10
Adolescent	143	404	190	441	595	782	10
Alcohol	194	404	227	441	595	782	10
Initiation:	231	404	273	441	595	782	10
A	276	404	283	441	595	782	10
Review	65	416	97	452	595	782	10
of	102	416	111	452	595	782	10
Psychosocial	116	416	171	452	595	782	10
Risk	175	416	195	452	595	782	10
Factors.	199	416	233	452	595	782	10
Journal	238	416	270	452	595	782	10
of	275	416	283	452	595	782	10
Adolescent	65	428	111	463	595	782	10
Health,	114	428	145	463	595	782	10
35,	148	428	161	463	595	782	10
529.e7-529.e18.	164	427	232	464	595	782	10
Encuesta	54	438	92	475	595	782	10
Nacional	98	438	136	475	595	782	10
de	142	438	151	475	595	782	10
Adicciones.	157	438	207	475	595	782	10
(2008).	213	438	243	475	595	782	10
Consejo	249	439	283	475	595	782	10
Nacional	65	451	104	486	595	782	10
contra	107	451	134	486	595	782	10
las	137	451	149	486	595	782	10
adicciones.	152	451	200	486	595	782	10
México	202	450	235	486	595	782	10
Espada,	54	461	87	498	595	782	10
J.,	93	461	102	498	595	782	10
Méndez,	109	461	145	498	595	782	10
X.,	151	461	164	498	595	782	10
Griffin,	170	461	202	498	595	782	10
K.	208	461	218	498	595	782	10
y	224	461	230	498	595	782	10
Botvin,	236	461	267	498	595	782	10
G.	273	461	283	498	595	782	10
(2003).	65	473	96	509	595	782	10
Adolescencia:	99	473	158	509	595	782	10
Consumo	162	473	202	509	595	782	10
de	206	473	216	509	595	782	10
alcohol	220	473	250	509	595	782	10
y	254	473	259	509	595	782	10
otras	263	473	284	509	595	782	10
drogas.	65	484	96	521	595	782	10
Revista	98	485	129	520	595	782	10
papeles	131	485	163	520	595	782	10
del	166	485	178	520	595	782	10
psicólogo,	181	485	224	520	595	782	10
23	226	485	237	520	595	782	10
(84),	239	484	259	521	595	782	10
9-17.	262	484	283	521	595	782	10
n	65	495	70	532	595	782	10
Espada,	54	507	87	543	595	782	10
J.P.,	92	507	108	543	595	782	10
Pereira,	113	507	146	543	595	782	10
J.R.	151	507	167	543	595	782	10
y	172	507	177	543	595	782	10
García-Fernández,	182	507	260	543	595	782	10
J.M.	265	507	283	543	595	782	10
(2008).	65	518	96	555	595	782	10
Influencia	98	518	141	555	595	782	10
de	143	518	153	555	595	782	10
los	155	518	167	555	595	782	10
modelos	170	518	205	555	595	782	10
sociales	207	518	241	555	595	782	10
en	243	518	253	555	595	782	10
el	255	518	263	555	595	782	10
con-	265	518	283	555	595	782	10
sumo	65	530	88	566	595	782	10
de	92	530	102	566	595	782	10
alcohol	106	530	137	566	595	782	10
de	141	530	151	566	595	782	10
los	156	530	168	566	595	782	10
adolescentes.	172	530	228	566	595	782	10
Psicothema,	232	530	283	566	595	782	10
20(4),	65	542	91	577	595	782	10
531-537.	93	541	131	578	595	782	10
Espada,	54	552	87	589	595	782	10
J.P.	90	552	104	589	595	782	10
y	108	552	113	589	595	782	10
Méndez,	116	552	153	589	595	782	10
F.X.	156	552	174	589	595	782	10
(2002).	177	552	208	589	595	782	10
Factores	211	552	247	589	595	782	10
familia-	250	552	284	589	595	782	10
res,	65	564	80	600	595	782	10
comportamientos	84	564	157	600	595	782	10
perturbadores	160	564	218	600	595	782	10
y	222	564	227	600	595	782	10
drogas	231	564	259	600	595	782	10
en	262	564	272	600	595	782	10
la	276	564	283	600	595	782	10
adolescencia.	65	575	122	612	595	782	10
En	129	575	141	612	595	782	10
J.R.	147	575	164	612	595	782	10
Fernández-Hermida	170	575	255	612	595	782	10
y	262	575	267	612	595	782	10
R.	274	575	284	612	595	782	10
Secades	65	587	99	623	595	782	10
(Coords.):	102	587	145	623	595	782	10
Intervención	148	587	201	623	595	782	10
familiar	205	587	239	623	595	782	10
en	242	587	252	623	595	782	10
la	255	587	263	623	595	782	10
pre-	266	587	283	623	595	782	10
vención	65	599	98	634	595	782	10
de	105	599	115	634	595	782	10
las	121	599	134	634	595	782	10
drogodependencias	140	599	223	634	595	782	10
(pp.	229	598	246	635	595	782	10
25-56).	253	598	283	635	595	782	10
Madrid:	65	609	99	646	595	782	10
Plan	102	609	121	646	595	782	10
Nacional	123	609	161	646	595	782	10
sobre	164	609	187	646	595	782	10
Drogas.	190	609	223	646	595	782	10
Estévez,	54	621	89	657	595	782	10
E.,	94	621	105	657	595	782	10
Herrero,	110	621	145	657	595	782	10
J.,	150	621	159	657	595	782	10
Martínez,	164	621	205	657	595	782	10
B.,	209	621	222	657	595	782	10
y	226	621	232	657	595	782	10
Musitu,	236	621	269	657	595	782	10
G.	273	621	283	657	595	782	10
(2006).	65	632	96	669	595	782	10
Aggressive	102	632	149	669	595	782	10
and	155	632	171	669	595	782	10
aggressive	177	632	221	669	595	782	10
rejected	228	632	261	669	595	782	10
stu-	268	632	283	669	595	782	10
dents:	65	644	90	680	595	782	10
An	93	644	106	680	595	782	10
analysis	110	644	144	680	595	782	10
of	147	644	156	680	595	782	10
their	160	644	179	680	595	782	10
differences.	182	644	231	680	595	782	10
Psychology	235	644	283	680	595	782	10
in	65	656	73	691	595	782	10
the	76	656	89	691	595	782	10
Schools,	92	656	127	691	595	782	10
43,	130	656	143	691	595	782	10
387-400.	146	655	184	692	595	782	10
Farrell,	54	666	84	703	595	782	10
M.	87	666	99	703	595	782	10
P.	102	666	110	703	595	782	10
y	113	666	118	703	595	782	10
Barnes,	121	666	153	703	595	782	10
G.	156	666	166	703	595	782	10
M.	169	666	181	703	595	782	10
(1993).	184	666	214	703	595	782	10
Family	217	666	247	703	595	782	10
systems	250	666	283	703	595	782	10
and	65	678	80	714	595	782	10
social	84	678	108	714	595	782	10
support:	111	678	146	714	595	782	10
a	149	678	154	714	595	782	10
test	157	678	172	714	595	782	10
of	175	678	184	714	595	782	10
the	187	678	200	714	595	782	10
effects	203	678	231	714	595	782	10
of	234	678	243	714	595	782	10
cohesion	246	678	283	714	595	782	10
and	65	689	80	726	595	782	10
adaptability	84	689	134	726	595	782	10
on	138	689	148	726	595	782	10
the	152	689	165	726	595	782	10
functioning	169	689	217	726	595	782	10
of	221	689	230	726	595	782	10
parents	234	689	264	726	595	782	10
and	268	689	283	726	595	782	10
Intervención	54	728	94	756	595	782	10
Psicosocial	96	728	132	756	595	782	10
Vol.	54	738	67	766	595	782	10
19,	69	738	79	766	595	782	10
n.	81	738	87	766	595	782	10
3,	89	738	95	766	595	782	10
2010	98	738	114	766	595	782	10
-	116	738	118	766	595	782	10
pp.	121	738	131	766	595	782	10
253-264	133	738	160	766	595	782	10
adolescents.	323	39	374	76	595	782	10
Journal	378	40	411	76	595	782	10
of	415	40	424	76	595	782	10
Marriage	428	40	468	76	595	782	10
and	472	40	488	76	595	782	10
the	493	40	505	76	595	782	10
Family,	510	40	541	76	595	782	10
55,	323	52	336	87	595	782	10
119-132.	339	51	376	87	595	782	10
Fernández-Ballesteros,	312	62	408	99	595	782	10
R.	411	62	421	99	595	782	10
y	424	62	429	99	595	782	10
Sierra,	433	62	460	99	595	782	10
B.	463	62	473	99	595	782	10
(1984).	476	62	507	99	595	782	10
Escalas	510	62	541	99	595	782	10
de	323	74	333	110	595	782	10
clima	336	74	360	110	595	782	10
social:	363	74	390	110	595	782	10
familia,	393	74	426	110	595	782	10
trabajo,	429	74	461	110	595	782	10
instituciones	464	74	517	110	595	782	10
peni-	520	74	541	110	595	782	10
tenciarias,	323	85	366	122	595	782	10
centro	370	85	396	122	595	782	10
escolar.	400	85	432	122	595	782	10
Manual:	436	86	472	121	595	782	10
Investigación	476	86	533	121	595	782	10
y	537	86	541	121	595	782	10
publicaciones	323	97	381	133	595	782	10
psicológicas.	385	97	440	133	595	782	10
Madrid:	443	97	476	133	595	782	10
Tea	479	96	494	133	595	782	10
Ediciones,	497	96	541	133	595	782	10
S.A	323	108	339	144	595	782	10
Font,	312	119	334	156	595	782	10
S.	336	119	345	156	595	782	10
y	347	119	352	156	595	782	10
Planes,	355	119	385	156	595	782	10
M.	387	119	399	156	595	782	10
(2000).	401	119	432	156	595	782	10
Efectos	435	119	466	156	595	782	10
del	468	119	481	156	595	782	10
modelado	484	119	525	156	595	782	10
por	527	119	541	156	595	782	10
parte	323	131	344	167	595	782	10
de	348	131	357	167	595	782	10
la	361	131	368	167	595	782	10
familia,	372	131	404	167	595	782	10
pareja	408	131	433	167	595	782	10
y	437	131	442	167	595	782	10
amigos	445	131	476	167	595	782	10
en	479	131	489	167	595	782	10
la	493	131	500	167	595	782	10
conducta	504	131	541	167	595	782	10
de	323	142	333	179	595	782	10
fumar	336	142	361	179	595	782	10
de	365	142	375	179	595	782	10
jóvenes	378	142	410	179	595	782	10
universitarios.	413	142	473	179	595	782	10
Adicciones,	476	143	525	178	595	782	10
12,	528	143	541	178	595	782	10
467-477.	323	153	361	190	595	782	10
Fouce,	312	165	340	201	595	782	10
J.G.	344	165	360	201	595	782	10
y	364	165	369	201	595	782	10
Fossoul,	373	165	408	201	595	782	10
M.M.	411	165	435	201	595	782	10
(2007).	439	165	469	201	595	782	10
Prevenir	473	165	508	201	595	782	10
en	512	165	522	201	595	782	10
otra	525	165	541	201	595	782	10
onda.	323	176	346	213	595	782	10
Intervención	349	177	402	212	595	782	10
Psicosocial,	405	177	456	212	595	782	10
16,	459	177	472	212	595	782	10
229-259.	475	176	513	213	595	782	10
Froján,	312	188	342	224	595	782	10
M.X.	345	188	367	224	595	782	10
y	370	188	376	224	595	782	10
Santacreu,	379	188	423	224	595	782	10
J.	426	188	432	224	595	782	10
(1992).	436	188	466	224	595	782	10
Modelo	469	188	502	224	595	782	10
de	505	188	515	224	595	782	10
géne-	518	188	541	224	595	782	10
sis,	323	199	337	236	595	782	10
adquisición,	339	199	391	236	595	782	10
mantenimiento	393	199	456	236	595	782	10
e	459	199	463	236	595	782	10
insatisfacción	466	199	524	236	595	782	10
con	526	199	541	236	595	782	10
el	323	210	331	247	595	782	10
hábito	334	210	360	247	595	782	10
de	363	210	373	247	595	782	10
fumar.	376	210	403	247	595	782	10
Boletín	406	211	436	247	595	782	10
de	439	211	449	247	595	782	10
Psicología,	452	211	499	247	595	782	10
34,	502	211	515	247	595	782	10
7-25.	518	210	540	247	595	782	10
Fromme,	312	222	350	258	595	782	10
K.	353	222	363	258	595	782	10
y	366	222	371	258	595	782	10
Ruela,	374	222	402	258	595	782	10
A.	404	222	414	258	595	782	10
(1994).	417	222	448	258	595	782	10
Mediators	451	222	493	258	595	782	10
and	496	222	512	258	595	782	10
mode-	515	222	541	258	595	782	10
rators	323	233	347	270	595	782	10
of	351	233	359	270	595	782	10
young	363	233	389	270	595	782	10
adults	393	233	418	270	595	782	10
drinking.	422	233	460	270	595	782	10
Addiction,	464	234	507	269	595	782	10
89,	511	234	524	269	595	782	10
63-	527	233	541	270	595	782	10
71.	323	245	336	281	595	782	10
García,	312	256	342	293	595	782	10
F.	345	256	352	293	595	782	10
y	355	256	360	293	595	782	10
Musitu,	362	256	395	293	595	782	10
G.	397	256	407	293	595	782	10
(1999).	410	256	440	293	595	782	10
Autoconcepto	443	257	500	292	595	782	10
Forma	503	257	531	292	595	782	10
5.	534	257	541	292	595	782	10
Madrid:	323	267	357	304	595	782	10
TEA.	360	267	383	304	595	782	10
Gilvarry	312	279	347	315	595	782	10
E.	351	279	360	315	595	782	10
(2002).	363	279	394	315	595	782	10
Substance	397	279	439	315	595	782	10
abuse	443	279	467	315	595	782	10
in	470	279	478	315	595	782	10
young	481	279	508	315	595	782	10
people.	511	279	541	315	595	782	10
J	323	291	328	326	595	782	10
Child	331	291	354	326	595	782	10
Psychology	357	291	405	326	595	782	10
and	408	291	424	326	595	782	10
Psychiatry,	427	291	474	326	595	782	10
41(1),	477	291	502	326	595	782	10
55-80.	505	290	532	327	595	782	10
Gracia,	312	302	342	338	595	782	10
E.,	345	302	356	338	595	782	10
Herrero,	359	302	394	338	595	782	10
J.	397	302	403	338	595	782	10
y	406	302	411	338	595	782	10
Musitu,	413	302	446	338	595	782	10
G.	448	302	458	338	595	782	10
(2002).	461	302	491	338	595	782	10
Evaluación	494	302	541	338	595	782	10
de	323	314	333	349	595	782	10
recursos	336	314	371	349	595	782	10
y	374	314	379	349	595	782	10
estresares	381	314	423	349	595	782	10
psicosociales	425	314	481	349	595	782	10
en	484	314	494	349	595	782	10
la	496	314	505	349	595	782	10
comuni-	507	314	541	349	595	782	10
dad.	323	325	342	361	595	782	10
Madrid:	344	324	378	361	595	782	10
Síntesis.	381	324	416	361	595	782	10
Hawkins,	312	336	352	372	595	782	10
J.D.,	356	336	376	372	595	782	10
Catalano,	381	336	421	372	595	782	10
R.F.	425	336	443	372	595	782	10
y	447	336	453	372	595	782	10
Miller,	457	336	486	372	595	782	10
J.Y.	491	336	506	372	595	782	10
(1992).	511	336	541	372	595	782	10
Risk	323	347	342	384	595	782	10
and	347	347	362	384	595	782	10
protective	367	347	409	384	595	782	10
factors	414	347	442	384	595	782	10
for	447	347	459	384	595	782	10
alcohol	464	347	495	384	595	782	10
and	500	347	515	384	595	782	10
other	520	347	541	384	595	782	10
drug	323	359	342	395	595	782	10
problems	346	359	385	395	595	782	10
in	388	359	396	395	595	782	10
adolescence	400	359	450	395	595	782	10
and	454	359	469	395	595	782	10
early	472	359	493	395	595	782	10
adulthood:	497	359	541	395	595	782	10
Implications	323	370	378	407	595	782	10
for	386	370	399	407	595	782	10
substance	408	370	450	407	595	782	10
abuse	459	370	483	407	595	782	10
prevention.	492	370	541	407	595	782	10
Psychological	323	382	383	418	595	782	10
Bulletin,	386	382	421	418	595	782	10
112,	424	382	442	418	595	782	10
64-105.	445	381	477	418	595	782	10
Henry,	312	393	340	429	595	782	10
K.,	342	393	355	429	595	782	10
Slater,	358	393	384	429	595	782	10
M.	387	393	399	429	595	782	10
y	401	393	406	429	595	782	10
Oetting,	409	393	443	429	595	782	10
E.	445	393	454	429	595	782	10
(2005).	456	393	487	429	595	782	10
Alcohol	489	393	523	429	595	782	10
Use	525	393	541	429	595	782	10
in	323	404	331	441	595	782	10
Early	337	404	359	441	595	782	10
Adolescence:	364	404	421	441	595	782	10
The	426	404	442	441	595	782	10
Effect	447	404	473	441	595	782	10
of	478	404	487	441	595	782	10
Changes	492	404	528	441	595	782	10
in	533	404	541	441	595	782	10
Risk	323	416	342	452	595	782	10
Taking,	345	416	377	452	595	782	10
Perceived	380	416	422	452	595	782	10
Harm	425	416	449	452	595	782	10
and	452	416	467	452	595	782	10
Friends'	471	416	506	452	595	782	10
Alcohol	508	416	541	452	595	782	10
Use.	323	427	342	464	595	782	10
Journal	346	428	379	463	595	782	10
of	382	428	390	463	595	782	10
Studies	394	428	425	463	595	782	10
on	428	428	439	463	595	782	10
Alcohol	442	428	475	463	595	782	10
and	479	428	495	463	595	782	10
Drugs	498	428	525	463	595	782	10
66,	528	428	541	463	595	782	10
275-283.	323	438	361	475	595	782	10
Hernández,	312	450	360	486	595	782	10
T.	362	450	371	486	595	782	10
(2009).	373	450	404	486	595	782	10
La	406	450	417	486	595	782	10
edad	420	450	440	486	595	782	10
de	442	450	452	486	595	782	10
inicio	455	450	478	486	595	782	10
en	481	450	491	486	595	782	10
el	493	450	501	486	595	782	10
consumo	504	450	541	486	595	782	10
de	323	461	333	498	595	782	10
drogas,	336	461	367	498	595	782	10
un	370	461	380	498	595	782	10
indicador	384	461	423	498	595	782	10
del	426	461	439	498	595	782	10
consumo	442	461	480	498	595	782	10
problemático.	483	461	541	498	595	782	10
Intervención	323	473	376	509	595	782	10
Psicosocial,	379	473	430	509	595	782	10
18,	433	473	446	509	595	782	10
199-212.	449	473	487	509	595	782	10
Hu,	312	484	327	521	595	782	10
L.	332	484	341	521	595	782	10
y	345	484	350	521	595	782	10
Bentler,	354	484	387	521	595	782	10
P.M.	392	484	411	521	595	782	10
(1999).	415	484	446	521	595	782	10
Cutoff	450	484	477	521	595	782	10
criteria	482	484	511	521	595	782	10
for	516	484	528	521	595	782	10
fit	532	484	541	521	595	782	10
indexes	323	495	355	532	595	782	10
in	360	495	368	532	595	782	10
covariance	373	495	418	532	595	782	10
structure	423	495	459	532	595	782	10
analysis:	464	495	501	532	595	782	10
Conven-	505	495	541	532	595	782	10
tional	323	507	347	543	595	782	10
criteria	352	507	382	543	595	782	10
versus	387	507	414	543	595	782	10
new	420	507	437	543	595	782	10
alternatives.	443	507	494	543	595	782	10
Structural	499	508	541	543	595	782	10
Equation	323	519	362	554	595	782	10
Modeling,	365	519	407	554	595	782	10
6,	410	519	418	554	595	782	10
1-55.	421	518	443	555	595	782	10
Irruarrizaga,	312	530	364	566	595	782	10
I.	370	530	376	566	595	782	10
(2009).	381	530	412	566	595	782	10
Evidencias	418	530	464	566	595	782	10
científicas	469	530	513	566	595	782	10
en	518	530	528	566	595	782	10
el	534	530	541	566	595	782	10
estudio	323	541	353	578	595	782	10
y	357	541	362	578	595	782	10
tratamiento	366	541	413	578	595	782	10
de	417	541	427	578	595	782	10
las	430	541	442	578	595	782	10
conductas	445	541	487	578	595	782	10
adictivas	491	541	528	578	595	782	10
en	532	541	541	578	595	782	10
la	323	552	331	589	595	782	10
Revista	337	552	369	589	595	782	10
de	376	552	386	589	595	782	10
Intervención	392	552	446	589	595	782	10
Psicosocial:	452	552	503	589	595	782	10
Revista	510	552	541	589	595	782	10
sobre	323	564	346	600	595	782	10
Igualdad	352	564	389	600	595	782	10
y	395	564	400	600	595	782	10
Calidad	406	564	438	600	595	782	10
de	444	564	454	600	595	782	10
Vida.	460	564	482	600	595	782	10
Intervención	488	565	541	600	595	782	10
Psicosocial,	323	576	374	611	595	782	10
18,	377	576	390	611	595	782	10
193-198.	393	575	431	612	595	782	10
Jöreskog,	312	587	352	623	595	782	10
K.	355	587	365	623	595	782	10
y	368	587	373	623	595	782	10
Sörbom,	376	587	412	623	595	782	10
D.	415	587	425	623	595	782	10
(1993).	428	587	458	623	595	782	10
Lisrel	461	587	485	623	595	782	10
8.	488	587	496	623	595	782	10
Structural	499	587	541	623	595	782	10
equation	323	599	360	634	595	782	10
modelling	363	599	405	634	595	782	10
with	409	599	427	634	595	782	10
the	430	599	443	634	595	782	10
Simplis	446	599	477	634	595	782	10
command	480	599	521	634	595	782	10
lan-	525	599	541	634	595	782	10
guage.	323	610	351	646	595	782	10
Chicago,	355	609	392	646	595	782	10
IL:	396	609	409	646	595	782	10
Scientific	412	609	452	646	595	782	10
Software	456	609	494	646	595	782	10
Internatio-	497	609	541	646	595	782	10
nal.	323	621	339	657	595	782	10
Kumpfer,	312	632	352	669	595	782	10
K.L.,	356	632	377	669	595	782	10
Alvarado,	381	632	422	669	595	782	10
R.	426	632	436	669	595	782	10
y	439	632	445	669	595	782	10
Whiteside,	448	632	493	669	595	782	10
H.	497	632	507	669	595	782	10
(2003).	511	632	541	669	595	782	10
Family-based	323	644	380	680	595	782	10
interventions	385	644	440	680	595	782	10
for	445	644	457	680	595	782	10
substance	462	644	503	680	595	782	10
use	507	644	521	680	595	782	10
and	526	644	541	680	595	782	10
misuse	323	655	352	692	595	782	10
prevention.	356	655	403	692	595	782	10
Substance	407	656	450	691	595	782	10
Use	453	656	469	691	595	782	10
and	473	656	489	691	595	782	10
Misuse,	492	656	525	691	595	782	10
38,	528	656	541	691	595	782	10
1759-1787.	323	666	371	703	595	782	10
López	312	678	338	714	595	782	10
Larrosa,	345	678	381	714	595	782	10
S.	387	678	396	714	595	782	10
y	402	678	408	714	595	782	10
Rodríguez-Arias	414	678	486	714	595	782	10
Palomo,	493	678	528	714	595	782	10
J.	535	678	541	714	595	782	10
(2010).	323	689	354	726	595	782	10
Factores	356	689	392	726	595	782	10
de	394	689	404	726	595	782	10
riesgo	406	689	432	726	595	782	10
y	434	689	439	726	595	782	10
de	442	689	452	726	595	782	10
protección	454	689	498	726	595	782	10
en	501	689	511	726	595	782	10
el	513	689	520	726	595	782	10
con-	523	689	541	726	595	782	10
Copyright	335	728	367	756	595	782	10
2010	369	728	385	756	595	782	10
by	387	728	395	756	595	782	10
the	398	728	407	756	595	782	10
Colegio	410	728	435	756	595	782	10
Oficial	437	728	459	756	595	782	10
de	462	728	469	756	595	782	10
Psicólogos	471	728	506	756	595	782	10
de	508	728	516	756	595	782	10
Madrid	518	728	541	756	595	782	10
ISSN:	382	738	401	766	595	782	10
1132-0559	403	738	438	766	595	782	10
-	440	738	443	766	595	782	10
DOI:	445	738	461	766	595	782	10
10.5093/in2010v19n3a6	463	738	541	766	595	782	10
M	125	16	133	44	595	782	11
ARÍA	133	21	147	42	595	782	11
E	149	16	154	44	595	782	11
LENA	154	21	170	42	595	782	11
V	172	16	178	44	595	782	11
ILLARREAL	178	21	211	42	595	782	11
-G	211	16	219	44	595	782	11
ONZÁLEZ	219	21	247	42	595	782	11
,	247	16	249	44	595	782	11
J	251	16	254	44	595	782	11
UAN	254	21	267	42	595	782	11
C	269	16	275	44	595	782	11
ARLOS	275	21	294	42	595	782	11
S	297	16	301	44	595	782	11
ÁNCHEZ	301	21	325	42	595	782	11
-S	325	16	333	44	595	782	11
OSA	333	21	345	42	595	782	11
,	345	16	347	44	595	782	11
G	349	16	355	44	595	782	11
ONZALO	355	21	379	42	595	782	11
M	381	16	388	44	595	782	11
USITU	388	21	406	42	595	782	11
Y	408	21	412	42	595	782	11
R	414	16	420	44	595	782	11
OSA	420	21	432	42	595	782	11
V	434	16	439	44	595	782	11
ARELA	439	21	459	42	595	782	11
sumo	65	39	88	76	595	782	11
de	91	39	101	76	595	782	11
drogas	103	39	131	76	595	782	11
en	134	39	144	76	595	782	11
adolescentes	147	39	200	76	595	782	11
y	202	39	208	76	595	782	11
diferencias	210	39	256	76	595	782	11
según	259	39	284	76	595	782	11
edad	65	51	85	87	595	782	11
y	88	51	93	87	595	782	11
sexo.	96	51	118	87	595	782	11
Psicothema,	121	52	172	87	595	782	11
22,	175	52	188	87	595	782	11
568-573.	191	51	229	87	595	782	11
López,	54	62	83	99	595	782	11
J.S.,	89	62	107	99	595	782	11
Martín,	114	62	145	99	595	782	11
M.J.	152	62	171	99	595	782	11
y	177	62	183	99	595	782	11
Martín,	189	62	221	99	595	782	11
J.M.	227	62	246	99	595	782	11
(1998).	253	62	283	99	595	782	11
Consumo	65	74	105	110	595	782	11
de	110	74	120	110	595	782	11
drogas	124	74	152	110	595	782	11
ilegales.	156	74	191	110	595	782	11
En	195	74	207	110	595	782	11
A.	211	74	221	110	595	782	11
Martín,	225	74	256	110	595	782	11
J.	261	74	267	110	595	782	11
M.	272	74	284	110	595	782	11
Martínez,	65	85	106	122	595	782	11
J.S.	111	85	126	122	595	782	11
López,	131	85	159	122	595	782	11
M.J.	164	85	183	122	595	782	11
Martín	188	85	216	122	595	782	11
y	221	85	227	122	595	782	11
J.M.	231	85	250	122	595	782	11
Martín	255	85	283	122	595	782	11
(Eds.),	65	96	93	133	595	782	11
Comportamientos	95	97	171	133	595	782	11
de	173	97	183	133	595	782	11
riesgo:	185	97	215	133	595	782	11
violencia,	217	97	258	133	595	782	11
prác-	261	97	284	133	595	782	11
ticas	65	109	85	144	595	782	11
sexuales	88	109	123	144	595	782	11
de	126	109	136	144	595	782	11
riesgo	139	109	165	144	595	782	11
y	168	109	172	144	595	782	11
consumo	175	109	212	144	595	782	11
de	215	109	225	144	595	782	11
drogas	228	109	256	144	595	782	11
ilega-	259	109	284	144	595	782	11
les.	65	120	79	155	595	782	11
Madrid:	82	119	116	156	595	782	11
Entinema.	119	119	162	156	595	782	11
Martín,	54	131	85	167	595	782	11
A.;	87	131	100	167	595	782	11
Martínez,	103	131	144	167	595	782	11
J.M.;	146	131	168	167	595	782	11
López,	171	131	199	167	595	782	11
J.S.;	202	131	220	167	595	782	11
Martín,	223	131	254	167	595	782	11
M.J.	257	131	276	167	595	782	11
y	278	131	283	167	595	782	11
Martín,	65	142	96	179	595	782	11
J.M.	101	142	120	179	595	782	11
(1997).	124	142	155	179	595	782	11
Comportamientos	159	143	235	178	595	782	11
de	239	143	249	178	595	782	11
riesgo:	254	143	283	178	595	782	11
violencia,	65	154	106	190	595	782	11
prácticas	110	154	149	190	595	782	11
sexuales	153	154	188	190	595	782	11
y	192	154	197	190	595	782	11
consumo	200	154	238	190	595	782	11
de	241	154	251	190	595	782	11
drogas	255	154	284	190	595	782	11
ilegales.	65	166	100	201	595	782	11
Madrid:	103	165	137	201	595	782	11
Entinema.	140	165	183	201	595	782	11
Martínez,	54	176	94	213	595	782	11
J.	98	176	104	213	595	782	11
y	108	176	113	213	595	782	11
Robles,	117	176	148	213	595	782	11
L.	152	176	161	213	595	782	11
(2001).	164	176	195	213	595	782	11
Variables	198	176	237	213	595	782	11
de	240	176	250	213	595	782	11
protec-	254	176	284	213	595	782	11
ción	65	188	83	224	595	782	11
ante	86	188	104	224	595	782	11
el	106	188	114	224	595	782	11
consumo	117	188	155	224	595	782	11
de	157	188	167	224	595	782	11
alcohol	170	188	201	224	595	782	11
y	204	188	209	224	595	782	11
tabaco	212	188	239	224	595	782	11
en	242	188	252	224	595	782	11
la	255	188	262	224	595	782	11
ado-	265	188	283	224	595	782	11
lescencia.	65	199	106	236	595	782	11
Psicothema,	109	200	161	235	595	782	11
13,	164	200	177	235	595	782	11
222-228.	180	199	217	236	595	782	11
McGee,	54	210	87	247	595	782	11
R.,	93	210	105	247	595	782	11
Williams,	110	210	150	247	595	782	11
S.,	156	210	167	247	595	782	11
Poulton,	172	210	207	247	595	782	11
R.	212	210	222	247	595	782	11
y	227	210	232	247	595	782	11
Moffitt,	238	210	270	247	595	782	11
T.	275	210	284	247	595	782	11
(2000).	65	222	96	258	595	782	11
A	100	222	108	258	595	782	11
longitudinal	112	222	162	258	595	782	11
study	167	222	190	258	595	782	11
of	195	222	203	258	595	782	11
cannabis	208	222	245	258	595	782	11
use	250	222	264	258	595	782	11
and	268	222	283	258	595	782	11
mental	65	233	94	270	595	782	11
health	97	233	123	270	595	782	11
from	126	233	146	270	595	782	11
adolescence	149	233	200	270	595	782	11
to	203	233	212	270	595	782	11
early	215	233	236	270	595	782	11
adulthood.	239	233	284	270	595	782	11
Addiction,	65	245	109	281	595	782	11
95,	112	245	125	281	595	782	11
491-503.	128	245	165	281	595	782	11
McNamara,	54	256	104	293	595	782	11
C.	107	256	116	293	595	782	11
y	119	256	124	293	595	782	11
Wentzel,	127	256	164	293	595	782	11
K.	167	256	177	293	595	782	11
(2006).	180	256	211	293	595	782	11
Friend	214	256	241	293	595	782	11
Influence	244	256	283	293	595	782	11
on	65	267	76	304	595	782	11
Prosocial	81	267	120	304	595	782	11
Behavior.	125	267	165	304	595	782	11
The	170	267	186	304	595	782	11
Role	191	267	211	304	595	782	11
of	216	267	224	304	595	782	11
Motivational	229	267	283	304	595	782	11
Factors	65	279	96	315	595	782	11
and	102	279	117	315	595	782	11
Friendship	123	279	168	315	595	782	11
Characteristics.	174	279	239	315	595	782	11
Develop-	245	280	283	315	595	782	11
mental	65	291	94	326	595	782	11
Psychology,	97	291	147	326	595	782	11
42,	150	291	163	326	595	782	11
153	166	290	182	327	595	782	11
-163.	185	290	207	327	595	782	11
Ministerio	54	302	98	338	595	782	11
de	101	302	111	338	595	782	11
Sanidad	115	302	149	338	595	782	11
(2010).	153	302	183	338	595	782	11
Encuesta	187	302	225	338	595	782	11
Domiciliaria	229	302	283	338	595	782	11
sobre	65	314	88	349	595	782	11
Consumo	92	314	132	349	595	782	11
de	136	314	146	349	595	782	11
Alcohol	150	314	183	349	595	782	11
y	187	314	192	349	595	782	11
Drogas	196	314	227	349	595	782	11
2009-	231	314	256	349	595	782	11
2010.	260	314	284	349	595	782	11
Madrid,	65	324	99	361	595	782	11
Ministerio	102	324	145	361	595	782	11
de	148	324	158	361	595	782	11
Sanidad.	161	324	198	361	595	782	11
Moffitt,	54	336	85	372	595	782	11
T.E.	87	336	103	372	595	782	11
(1993).	105	336	135	372	595	782	11
Adolescence-limited	136	336	219	372	595	782	11
and	221	336	236	372	595	782	11
life-course-	237	336	284	372	595	782	11
persistent	65	347	104	384	595	782	11
antisocial	106	347	144	384	595	782	11
behavior:	147	347	185	384	595	782	11
A	187	347	194	384	595	782	11
developmental	196	347	255	384	595	782	11
texon-	258	347	283	384	595	782	11
omy.	65	359	85	395	595	782	11
Psychological	88	359	145	395	595	782	11
Review,	147	359	178	395	595	782	11
100	180	359	196	395	595	782	11
(4),	198	359	212	395	595	782	11
674-701.	215	359	251	395	595	782	11
Montero,	54	370	93	407	595	782	11
I.	96	370	103	407	595	782	11
y	106	370	112	407	595	782	11
León,	115	370	140	407	595	782	11
O.G.	143	370	164	407	595	782	11
(2007).	167	370	198	407	595	782	11
Guía	202	370	222	407	595	782	11
para	226	370	244	407	595	782	11
nombrar	248	370	283	407	595	782	11
los	65	381	78	418	595	782	11
estudios	86	381	122	418	595	782	11
de	131	381	141	418	595	782	11
investigación	149	381	208	418	595	782	11
en	216	381	227	418	595	782	11
Psicología.	235	381	284	418	595	782	11
International	65	394	123	429	595	782	11
Journal	131	394	164	429	595	782	11
of	172	394	180	429	595	782	11
Clinical	188	394	223	429	595	782	11
and	230	394	246	429	595	782	11
Health	254	394	284	429	595	782	11
Psychology,	65	405	116	440	595	782	11
7,	119	405	126	440	595	782	11
847-862.	129	404	167	441	595	782	11
Moos,	54	416	80	452	595	782	11
R.M.,	84	416	108	452	595	782	11
Moos	112	416	136	452	595	782	11
B.S.	139	416	158	452	595	782	11
y	161	416	166	452	595	782	11
Trickett,	170	416	205	452	595	782	11
E.J.	209	416	225	452	595	782	11
(1984).	229	416	259	452	595	782	11
FES,	263	416	283	452	595	782	11
WES	65	428	86	463	595	782	11
y	89	428	93	463	595	782	11
CES	96	428	115	463	595	782	11
Escalas	118	428	150	463	595	782	11
de	153	428	163	463	595	782	11
Clima	166	428	192	463	595	782	11
Social.	195	428	224	463	595	782	11
Madrid:	226	427	260	464	595	782	11
TEA	263	427	283	464	595	782	11
Ediciones.	65	438	109	475	595	782	11
Moral,	54	450	82	486	595	782	11
J.,	89	450	98	486	595	782	11
Sánchez,	105	450	143	486	595	782	11
J.C.	150	450	166	486	595	782	11
y	173	450	178	486	595	782	11
Villarreal,	185	450	227	486	595	782	11
M.	234	450	246	486	595	782	11
(2010).	253	450	283	486	595	782	11
Desarrollo	65	461	110	498	595	782	11
de	112	461	122	498	595	782	11
una	125	461	140	498	595	782	11
escala	143	461	168	498	595	782	11
multidimensional	171	461	245	498	595	782	11
breve	248	461	271	498	595	782	11
de	274	461	283	498	595	782	11
ajuste	65	473	90	509	595	782	11
escolar.	93	473	125	509	595	782	11
Revista	129	473	160	509	595	782	11
Electrónica	164	473	212	509	595	782	11
de	216	473	226	509	595	782	11
Metodología	230	473	283	509	595	782	11
Aplicada,	65	485	106	520	595	782	11
15,	109	485	122	520	595	782	11
1-11.	125	484	146	521	595	782	11
Muñoz,	54	495	86	532	595	782	11
M.	88	495	100	532	595	782	11
y	103	495	108	532	595	782	11
Graña,	110	495	138	532	595	782	11
J.L.	141	495	156	532	595	782	11
(2001).	159	495	189	532	595	782	11
Factores	192	495	227	532	595	782	11
familiares	229	495	271	532	595	782	11
de	274	495	284	532	595	782	11
riesgo	65	507	91	543	595	782	11
y	93	507	99	543	595	782	11
de	101	507	111	543	595	782	11
protección	113	507	158	543	595	782	11
para	160	507	178	543	595	782	11
el	180	507	188	543	595	782	11
consumo	190	507	228	543	595	782	11
de	231	507	241	543	595	782	11
drogas	243	507	271	543	595	782	11
en	274	507	283	543	595	782	11
adolescentes.	65	518	121	555	595	782	11
Psicothema,	124	519	175	554	595	782	11
13,	178	519	191	554	595	782	11
87-94.	194	518	221	555	595	782	11
Musitu,	54	530	86	566	595	782	11
G.,	89	530	102	566	595	782	11
Estevez,	105	530	140	566	595	782	11
E.,	143	530	155	566	595	782	11
Lila,	158	530	178	566	595	782	11
M.	181	530	193	566	595	782	11
y	196	530	201	566	595	782	11
Cava,	204	530	228	566	595	782	11
M.J.	231	530	250	566	595	782	11
(2001).	253	530	283	566	595	782	11
Familia	65	542	98	577	595	782	11
y	101	542	106	577	595	782	11
adolescencia.	109	542	166	577	595	782	11
Madrid:	169	541	203	578	595	782	11
Síntesis.	206	541	241	578	595	782	11
Musitu,	54	552	86	589	595	782	11
G.,	89	552	102	589	595	782	11
Estevez,	105	552	140	589	595	782	11
E.,	143	552	154	589	595	782	11
Jimenez,	157	552	194	589	595	782	11
T.	197	552	205	589	595	782	11
(2001).	208	552	238	589	595	782	11
Funciona-	241	552	283	589	595	782	11
miento	65	564	94	600	595	782	11
familiar,	98	564	133	600	595	782	11
convivencia	137	564	187	600	595	782	11
y	191	564	196	600	595	782	11
ajuste	200	564	224	600	595	782	11
en	228	564	238	600	595	782	11
hijos	241	564	261	600	595	782	11
ado-	265	564	284	600	595	782	11
lescentes.	65	575	107	612	595	782	11
Madrid,	114	575	148	612	595	782	11
Fundación	155	575	201	612	595	782	11
Acción	207	575	238	612	595	782	11
Familiar.	245	575	283	612	595	782	11
Premo	65	587	93	623	595	782	11
nacional.	95	587	134	623	595	782	11
Musitu,	54	598	86	635	595	782	11
G.	90	598	100	635	595	782	11
Jiménez,	104	598	141	635	595	782	11
T.	145	598	153	635	595	782	11
y	157	598	162	635	595	782	11
Murgui,	166	598	200	635	595	782	11
S.	204	598	212	635	595	782	11
(2007).	216	598	247	635	595	782	11
Funcio-	251	598	283	635	595	782	11
namiento	65	609	104	646	595	782	11
familiar,	107	609	142	646	595	782	11
autoestima	145	609	190	646	595	782	11
y	193	609	198	646	595	782	11
consumo	201	609	239	646	595	782	11
de	241	609	251	646	595	782	11
sustan-	254	609	283	646	595	782	11
cias	65	621	82	657	595	782	11
en	88	621	98	657	595	782	11
adolescentes:	104	621	160	657	595	782	11
un	166	621	177	657	595	782	11
modelo	183	621	215	657	595	782	11
de	221	621	231	657	595	782	11
mediación.	237	621	284	657	595	782	11
Revista	65	633	96	668	595	782	11
de	99	633	109	668	595	782	11
salud	112	633	135	668	595	782	11
pública	137	633	169	668	595	782	11
de	172	633	182	668	595	782	11
México,	185	633	218	668	595	782	11
49,	221	633	234	668	595	782	11
3-10	237	632	256	669	595	782	11
Musitu,	54	644	86	680	595	782	11
G.	89	644	99	680	595	782	11
y	101	644	107	680	595	782	11
Cava,	109	644	133	680	595	782	11
M.J.	136	644	154	680	595	782	11
(2003).	157	644	187	680	595	782	11
El	190	644	199	680	595	782	11
rol	202	644	213	680	595	782	11
del	216	644	229	680	595	782	11
apoyo	231	644	257	680	595	782	11
social	259	644	284	680	595	782	11
en	65	655	75	692	595	782	11
el	82	655	90	692	595	782	11
ajuste	96	655	122	692	595	782	11
de	128	655	139	692	595	782	11
los	145	655	158	692	595	782	11
adolescentes.	165	655	222	692	595	782	11
Intervención	229	656	284	691	595	782	11
Psicosocial,	65	667	116	703	595	782	11
12,	119	667	132	703	595	782	11
179-192.	135	666	173	703	595	782	11
Musitu,	54	678	86	714	595	782	11
G.,	90	678	102	714	595	782	11
Buelga,	106	678	138	714	595	782	11
S.,	142	678	153	714	595	782	11
Lila,	156	678	176	714	595	782	11
M.	179	678	191	714	595	782	11
y	195	678	200	714	595	782	11
Cava,	203	678	227	714	595	782	11
M.J.	231	678	249	714	595	782	11
(2001).	253	678	283	714	595	782	11
Familia	65	690	98	725	595	782	11
y	101	690	106	725	595	782	11
adolescencia.	109	690	166	725	595	782	11
Madrid:	169	689	203	726	595	782	11
Síntesis.	206	689	241	726	595	782	11
Copyright	54	728	86	756	595	782	11
2010	89	728	105	756	595	782	11
by	107	728	115	756	595	782	11
the	117	728	127	756	595	782	11
Colegio	129	728	154	756	595	782	11
Oficial	156	728	179	756	595	782	11
de	181	728	188	756	595	782	11
Psicólogos	191	728	225	756	595	782	11
de	227	728	235	756	595	782	11
Madrid	237	728	261	756	595	782	11
ISSN:	54	738	73	766	595	782	11
1132-0559	76	738	110	766	595	782	11
-	112	738	115	766	595	782	11
DOI:	117	738	133	766	595	782	11
10.5093/in2010v19n3a6	136	738	214	766	595	782	11
263	523	6	541	47	595	782	11
Musitu,	312	39	344	76	595	782	11
G.,	347	39	360	76	595	782	11
y	363	39	369	76	595	782	11
Herrero,	372	39	407	76	595	782	11
J.	410	39	417	76	595	782	11
(2003).	420	39	451	76	595	782	11
El	454	39	463	76	595	782	11
rol	467	39	478	76	595	782	11
de	481	39	491	76	595	782	11
la	495	39	502	76	595	782	11
autoesti-	505	39	541	76	595	782	11
ma	323	51	336	87	595	782	11
en	338	51	348	87	595	782	11
el	351	51	358	87	595	782	11
consumo	361	51	399	87	595	782	11
moderado	401	51	443	87	595	782	11
de	446	51	456	87	595	782	11
drogas	458	51	486	87	595	782	11
en	489	51	499	87	595	782	11
la	501	51	509	87	595	782	11
adoles-	511	51	541	87	595	782	11
cencia.	323	62	353	99	595	782	11
Revista	356	63	387	98	595	782	11
Internacional	390	63	447	98	595	782	11
de	451	63	460	98	595	782	11
Ciencias	464	63	501	98	595	782	11
Sociales,	504	63	541	98	595	782	11
13.	323	74	336	110	595	782	11
Natera,	312	85	342	122	595	782	11
G.,	346	85	359	122	595	782	11
Juárezm	363	85	398	122	595	782	11
F.,	402	85	413	122	595	782	11
Medina,	417	85	451	122	595	782	11
M.E.	455	85	476	122	595	782	11
y	481	85	486	122	595	782	11
Tiburcio	490	85	525	122	595	782	11
M.	529	85	541	122	595	782	11
(2007).	323	96	354	133	595	782	11
Alcohol	357	96	391	133	595	782	11
and	395	96	410	133	595	782	11
drug	413	96	433	133	595	782	11
consumption,	436	96	493	133	595	782	11
depressive	497	96	541	133	595	782	11
features,	323	108	359	144	595	782	11
and	365	108	380	144	595	782	11
family	385	108	413	144	595	782	11
violence	418	108	454	144	595	782	11
as	460	108	468	144	595	782	11
associated	474	108	517	144	595	782	11
with	523	108	541	144	595	782	11
complaints	323	119	369	156	595	782	11
to	375	119	383	156	595	782	11
the	388	119	401	156	595	782	11
Prosecutor's	407	119	459	156	595	782	11
Office	465	119	491	156	595	782	11
in	497	119	505	156	595	782	11
Central	511	119	541	156	595	782	11
Mexico.	323	131	358	167	595	782	11
Substance	361	131	403	167	595	782	11
Use	406	131	423	167	595	782	11
and	425	131	441	167	595	782	11
Misuse	444	131	474	167	595	782	11
42,	477	131	490	167	595	782	11
1485-1504.	493	131	541	167	595	782	11
Natera,	312	142	342	179	595	782	11
G.,	348	142	361	179	595	782	11
Borges,	366	142	399	179	595	782	11
G.,	404	142	417	179	595	782	11
Medina,	423	142	457	179	595	782	11
M.E.,	463	142	487	179	595	782	11
Solís,	492	142	516	179	595	782	11
L.	522	142	531	179	595	782	11
y	536	142	541	179	595	782	11
Tiburcio,	323	153	362	190	595	782	11
M.	367	153	379	190	595	782	11
(2001).	384	153	414	190	595	782	11
La	419	153	430	190	595	782	11
influencia	435	153	477	190	595	782	11
de	482	153	492	190	595	782	11
la	497	153	505	190	595	782	11
historia	510	153	541	190	595	782	11
familiar	323	165	356	201	595	782	11
de	363	165	373	201	595	782	11
consumo	379	165	417	201	595	782	11
de	424	165	433	201	595	782	11
alcohol	440	165	471	201	595	782	11
en	477	165	487	201	595	782	11
hombres	494	165	530	201	595	782	11
y	536	165	541	201	595	782	11
mujeres.	323	176	359	213	595	782	11
Salud	362	177	386	212	595	782	11
Publica	389	177	421	212	595	782	11
de	424	177	434	212	595	782	11
México,	437	177	471	212	595	782	11
43,17-26.	473	177	514	212	595	782	11
O'Moore,	312	188	354	224	595	782	11
M.	356	188	368	224	595	782	11
y	371	188	376	224	595	782	11
Kirkham,	378	188	418	224	595	782	11
C.	421	188	431	224	595	782	11
(2001).	433	188	464	224	595	782	11
Self-steem	466	188	511	224	595	782	11
and	514	188	529	224	595	782	11
its	532	188	541	224	595	782	11
relationships	323	199	378	236	595	782	11
to	385	199	393	236	595	782	11
bullying	400	199	436	236	595	782	11
behaviour.	443	199	488	236	595	782	11
Aggressive	495	200	541	235	595	782	11
Behavior,	323	211	363	247	595	782	11
27,	366	211	379	247	595	782	11
269-283.	382	210	420	247	595	782	11
Organización	312	222	368	258	595	782	11
Mundial	375	222	411	258	595	782	11
de	417	222	427	258	595	782	11
la	434	222	441	258	595	782	11
Salud.	448	222	475	258	595	782	11
(OMS	481	222	508	258	595	782	11
2008).	514	222	541	258	595	782	11
Informe	323	234	358	269	595	782	11
sobre	366	234	389	269	595	782	11
la	398	234	406	269	595	782	11
salud	414	234	438	269	595	782	11
en	446	234	456	269	595	782	11
el	464	234	471	269	595	782	11
mundo	480	234	509	269	595	782	11
2004.	517	234	541	269	595	782	11
Recuperado	323	245	373	281	595	782	11
el	377	245	384	281	595	782	11
21	388	245	398	281	595	782	11
noviembre,	402	245	449	281	595	782	11
2010,	453	245	476	281	595	782	11
de	480	245	490	281	595	782	11
http://www.	493	245	541	281	595	782	11
who.int/whr/2004/es/	323	257	412	292	595	782	11
Palomar,	312	267	349	304	595	782	11
J	352	267	356	304	595	782	11
y	359	267	364	304	595	782	11
Lanzagorta,	367	267	417	304	595	782	11
N.	420	267	430	304	595	782	11
(2005).	433	267	464	304	595	782	11
Pobreza,	467	267	503	304	595	782	11
recursos	506	267	541	304	595	782	11
sociales	323	279	356	315	595	782	11
y	361	279	366	315	595	782	11
movilidad	371	279	414	315	595	782	11
social.	418	279	446	315	595	782	11
Revista	450	280	481	315	595	782	11
Latinoameri-	486	280	541	315	595	782	11
cana	323	291	344	326	595	782	11
de	346	291	356	326	595	782	11
Psicología,	359	291	407	326	595	782	11
37,	410	291	423	326	595	782	11
9-45	426	290	445	327	595	782	11
Parke,	312	302	338	338	595	782	11
R.	342	302	352	338	595	782	11
D.	356	302	366	338	595	782	11
(2004).	370	302	401	338	595	782	11
Development	405	302	461	338	595	782	11
in	466	302	474	338	595	782	11
family.	478	302	507	338	595	782	11
Annual	511	302	541	338	595	782	11
Review	323	314	353	349	595	782	11
of	356	314	365	349	595	782	11
Psychology,	367	314	418	349	595	782	11
55,	421	314	434	349	595	782	11
365-399.	437	313	475	350	595	782	11
Pascual	312	324	344	361	595	782	11
F.	349	324	357	361	595	782	11
(2002).	362	324	392	361	595	782	11
Percepción	397	324	444	361	595	782	11
del	449	324	462	361	595	782	11
alcohol	467	324	498	361	595	782	11
entre	503	324	524	361	595	782	11
los	529	324	541	361	595	782	11
jóvenes.	323	336	358	372	595	782	11
Adicciones,	361	337	409	372	595	782	11
14	412	337	423	372	595	782	11
(1),	426	336	441	372	595	782	11
123-131.	443	336	481	372	595	782	11
Pons,	312	347	335	384	595	782	11
J.	337	347	344	384	595	782	11
(1998).	346	347	377	384	595	782	11
El	379	347	389	384	595	782	11
modelado	391	347	433	384	595	782	11
familiar	435	347	468	384	595	782	11
y	471	347	476	384	595	782	11
el	478	347	486	384	595	782	11
papel	488	347	511	384	595	782	11
educa-	513	347	541	384	595	782	11
tivo	323	359	339	395	595	782	11
de	344	359	354	395	595	782	11
los	358	359	370	395	595	782	11
padres	374	359	402	395	595	782	11
en	406	359	416	395	595	782	11
la	420	359	427	395	595	782	11
etiología	432	359	468	395	595	782	11
del	472	359	485	395	595	782	11
consumo	489	359	527	395	595	782	11
de	532	359	541	395	595	782	11
alcohol	323	370	354	407	595	782	11
en	359	370	369	407	595	782	11
los	374	370	386	407	595	782	11
adolescentes.	391	370	446	407	595	782	11
Revista	451	371	482	406	595	782	11
Española	487	371	527	406	595	782	11
de	532	371	541	406	595	782	11
Salud	323	382	347	418	595	782	11
Pública,	350	382	385	418	595	782	11
72,	388	382	401	418	595	782	11
251-266.	404	381	442	418	595	782	11
Ramos,	312	393	344	429	595	782	11
M.M.,	346	393	373	429	595	782	11
Moreno,	376	393	412	429	595	782	11
M.M.,	414	393	441	429	595	782	11
Valdés,	443	393	474	429	595	782	11
B.	477	393	486	429	595	782	11
y	489	393	494	429	595	782	11
Catena,	497	393	529	429	595	782	11
A.	531	393	541	429	595	782	11
(2008).	323	404	354	441	595	782	11
Criteria	357	404	389	441	595	782	11
of	392	404	401	441	595	782	11
the	404	404	416	441	595	782	11
peer-review	420	404	469	441	595	782	11
process	472	404	504	441	595	782	11
for	507	404	519	441	595	782	11
pub-	522	404	541	441	595	782	11
lication	323	416	355	452	595	782	11
of	361	416	370	452	595	782	11
experimental	377	416	432	452	595	782	11
and	439	416	454	452	595	782	11
quasi-experimental	460	416	541	452	595	782	11
research	323	427	360	464	595	782	11
in	366	427	375	464	595	782	11
Psychology:	382	427	436	464	595	782	11
A	442	427	449	464	595	782	11
guide	456	427	480	464	595	782	11
for	487	427	499	464	595	782	11
creating	506	427	541	464	595	782	11
research	323	438	358	475	595	782	11
papers.	363	438	393	475	595	782	11
International	397	439	453	475	595	782	11
Journal	457	439	490	475	595	782	11
of	495	439	503	475	595	782	11
Clinical	508	439	541	475	595	782	11
and	323	451	339	486	595	782	11
Health	342	451	370	486	595	782	11
Psychology,	373	451	424	486	595	782	11
8,	427	451	434	486	595	782	11
751-764.	437	450	475	486	595	782	11
Rodrigo,	312	461	349	498	595	782	11
M.J.	352	461	371	498	595	782	11
(2009).	374	461	404	498	595	782	11
Las	407	461	423	498	595	782	11
competencias	426	461	483	498	595	782	11
parentales	486	461	528	498	595	782	11
en	532	461	541	498	595	782	11
contextos	323	473	365	509	595	782	11
de	373	473	383	509	595	782	11
riesgo	391	473	418	509	595	782	11
psicosocial.	426	473	478	509	595	782	11
Intervención	486	473	541	509	595	782	11
Psicosocial,	323	485	374	520	595	782	11
18,	377	485	390	520	595	782	11
2,	393	484	401	521	595	782	11
113-120.	404	484	441	521	595	782	11
Rodríguez,	312	495	358	532	595	782	11
M.N.	361	495	384	532	595	782	11
y	387	495	392	532	595	782	11
Ruíz,	395	495	418	532	595	782	11
M.A.	421	495	443	532	595	782	11
(2008).	447	495	477	532	595	782	11
Atenuación	480	495	528	532	595	782	11
de	532	495	541	532	595	782	11
la	323	507	331	543	595	782	11
asimetría	336	507	374	543	595	782	11
y	379	507	384	543	595	782	11
de	389	507	399	543	595	782	11
la	404	507	412	543	595	782	11
curtosis	417	507	450	543	595	782	11
de	454	507	464	543	595	782	11
las	469	507	481	543	595	782	11
puntuaciones	486	507	541	543	595	782	11
observadas	323	518	370	555	595	782	11
mediante	372	518	411	555	595	782	11
transformaciones	413	518	486	555	595	782	11
de	488	518	498	555	595	782	11
variables:	501	518	541	555	595	782	11
Incidencia	323	530	367	566	595	782	11
sobre	369	530	392	566	595	782	11
la	395	530	402	566	595	782	11
estructura	405	530	446	566	595	782	11
factorial.	449	530	487	566	595	782	11
Psicológica,	489	530	541	566	595	782	11
29,	323	542	336	577	595	782	11
205-227.	339	541	377	578	595	782	11
Rubio,	312	552	340	589	595	782	11
G.	343	552	353	589	595	782	11
(1998).	355	552	386	589	595	782	11
Validación	388	552	433	589	595	782	11
de	436	552	446	589	595	782	11
la	448	552	456	589	595	782	11
prueba	458	552	487	589	595	782	11
para	489	552	507	589	595	782	11
la	510	552	517	589	595	782	11
iden-	520	552	541	589	595	782	11
tificación	323	564	364	600	595	782	11
de	371	564	381	600	595	782	11
trastornos	387	564	430	600	595	782	11
por	436	564	451	600	595	782	11
el	457	564	465	600	595	782	11
uso	472	564	486	600	595	782	11
de	493	564	503	600	595	782	11
alcohol	510	564	541	600	595	782	11
(AUDIT)	323	575	363	612	595	782	11
en	369	575	379	612	595	782	11
atención	386	575	422	612	595	782	11
primaria.	428	575	466	612	595	782	11
Revista	473	576	504	611	595	782	11
Clínica	510	576	541	611	595	782	11
Especializada,	323	587	385	623	595	782	11
198,	388	587	406	623	595	782	11
11-14.	409	587	436	623	595	782	11
Saunders,	312	598	353	635	595	782	11
J.,	356	598	365	635	595	782	11
Aasland	368	598	403	635	595	782	11
O.,	406	598	419	635	595	782	11
Babor	422	598	448	635	595	782	11
T.,	451	598	461	635	595	782	11
De	465	598	477	635	595	782	11
La	480	598	491	635	595	782	11
Fuente	494	598	523	635	595	782	11
J.	526	598	533	635	595	782	11
y	536	598	541	635	595	782	11
Grant,	323	609	350	646	595	782	11
M.	353	609	365	646	595	782	11
(1993).	368	609	398	646	595	782	11
Development	401	609	458	646	595	782	11
of	461	609	470	646	595	782	11
the	473	609	486	646	595	782	11
Alcohol	488	609	522	646	595	782	11
Use	525	609	541	646	595	782	11
Disorders	323	621	364	657	595	782	11
Identification	366	621	423	657	595	782	11
Test	425	621	443	657	595	782	11
(AUDIT):	445	621	488	657	595	782	11
WHO	490	621	515	657	595	782	11
colla-	518	621	541	657	595	782	11
borative	323	632	358	669	595	782	11
project	361	632	390	669	595	782	11
on	394	632	404	669	595	782	11
early	408	632	429	669	595	782	11
detection	433	632	471	669	595	782	11
of	475	632	484	669	595	782	11
persons	487	632	519	669	595	782	11
with	523	632	541	669	595	782	11
harmful	323	644	356	680	595	782	11
alcohol	359	644	390	680	595	782	11
consumption-II.	393	644	460	680	595	782	11
88:	463	644	477	680	595	782	11
791-804.	480	644	517	680	595	782	11
Secades,	312	655	350	692	595	782	11
R.,	357	655	369	692	595	782	11
y	376	655	382	692	595	782	11
Fernández-Hermida,	389	655	479	692	595	782	11
J.R.	486	655	503	692	595	782	11
(2002).	510	655	541	692	595	782	11
Factores	323	666	359	703	595	782	11
de	362	666	372	703	595	782	11
riesgo	375	666	400	703	595	782	11
familiares	403	666	445	703	595	782	11
para	448	666	466	703	595	782	11
el	469	666	477	703	595	782	11
uso	480	666	495	703	595	782	11
de	498	666	508	703	595	782	11
drogas:	511	666	541	703	595	782	11
un	323	678	334	714	595	782	11
estudio	339	678	369	714	595	782	11
empírico	374	678	411	714	595	782	11
español.	416	678	451	714	595	782	11
En	456	678	468	714	595	782	11
J.R.	473	678	489	714	595	782	11
Fernández-	494	678	541	714	595	782	11
Hermida	323	689	360	726	595	782	11
y	364	689	369	726	595	782	11
R.	374	689	383	726	595	782	11
Secades	387	689	421	726	595	782	11
(Coords.):	425	689	468	726	595	782	11
Intervención	472	690	526	725	595	782	11
fa-	530	690	541	725	595	782	11
Intervención	463	728	503	756	595	782	11
Psicosocial	505	728	541	756	595	782	11
Vol.	436	738	449	766	595	782	11
19,	451	738	461	766	595	782	11
n.	463	738	469	766	595	782	11
3,	471	738	477	766	595	782	11
2010	479	738	495	766	595	782	11
-	498	738	500	766	595	782	11
pp.	503	738	513	766	595	782	11
253-264	515	738	541	766	595	782	11
264	54	6	72	47	595	782	12
C	208	16	214	44	595	782	12
ONSUMO	214	21	240	42	595	782	12
DE	242	21	250	42	595	782	12
A	252	16	257	44	595	782	12
LCOHOL	257	21	282	42	595	782	12
EN	284	21	292	42	595	782	12
A	294	16	299	44	595	782	12
DOLESCENTES	299	21	341	42	595	782	12
E	344	16	349	44	595	782	12
SCOLARIZADOS	349	21	394	42	595	782	12
miliar	65	40	91	76	595	782	12
en	97	40	107	76	595	782	12
la	113	40	122	76	595	782	12
prevención	128	40	174	76	595	782	12
de	180	40	190	76	595	782	12
las	197	40	209	76	595	782	12
drogodependen-	215	40	283	76	595	782	12
cias	65	52	82	87	595	782	12
(pp.	88	51	105	87	595	782	12
61-112).	111	51	146	87	595	782	12
Madrid:	152	51	186	87	595	782	12
Plan	192	51	211	87	595	782	12
Nacional	217	51	255	87	595	782	12
sobre	261	51	284	87	595	782	12
Drogas.	65	62	98	99	595	782	12
Shinn,	54	74	81	110	595	782	12
M.	83	74	95	110	595	782	12
y	98	74	103	110	595	782	12
Toohey,	105	74	138	110	595	782	12
S.M.	140	74	161	110	595	782	12
(2003).	163	74	194	110	595	782	12
Community	196	74	246	110	595	782	12
contexts	248	74	283	110	595	782	12
of	65	85	74	122	595	782	12
human	79	85	107	122	595	782	12
welfare.	112	85	146	122	595	782	12
Annual	150	86	181	121	595	782	12
Review	185	86	216	121	595	782	12
of	220	86	228	121	595	782	12
Psychology,	233	86	283	121	595	782	12
54,	65	97	78	133	595	782	12
427-459.	81	96	119	133	595	782	12
Smilkstein,	54	108	104	144	595	782	12
G.,	113	108	126	144	595	782	12
Ashworth,	134	108	180	144	595	782	12
C.	189	108	199	144	595	782	12
y	208	108	213	144	595	782	12
Montano,	222	108	264	144	595	782	12
D.	273	108	283	144	595	782	12
(1982).Validity	65	119	132	156	595	782	12
and	140	119	156	156	595	782	12
reliability	164	119	207	156	595	782	12
of	215	119	223	156	595	782	12
the	231	119	245	156	595	782	12
Family	253	119	284	156	595	782	12
APGAR	65	131	101	167	595	782	12
as	103	131	112	167	595	782	12
a	114	131	119	167	595	782	12
test	121	131	136	167	595	782	12
of	138	131	147	167	595	782	12
family	149	131	177	167	595	782	12
function.	179	131	216	167	595	782	12
Journal	219	131	251	167	595	782	12
Family	254	131	283	167	595	782	12
Practising,	65	143	112	178	595	782	12
15,	114	143	128	178	595	782	12
303-11.	130	142	162	179	595	782	12
Steinberg,	54	153	98	190	595	782	12
L.	105	153	115	190	595	782	12
y	122	153	127	190	595	782	12
Morris,	134	153	166	190	595	782	12
A.S.	173	153	192	190	595	782	12
(2001)	199	153	228	190	595	782	12
Adolescent	234	153	283	190	595	782	12
Intervención	54	728	94	756	595	782	12
Psicosocial	96	728	132	756	595	782	12
Vol.	54	738	67	766	595	782	12
19,	69	738	79	766	595	782	12
n.	81	738	87	766	595	782	12
3,	89	738	95	766	595	782	12
2010	98	738	114	766	595	782	12
-	116	738	118	766	595	782	12
pp.	121	738	131	766	595	782	12
253-264	133	738	160	766	595	782	12
Development.	323	39	382	76	595	782	12
Annual	388	40	418	76	595	782	12
Review	423	40	454	76	595	782	12
of	459	40	467	76	595	782	12
Psychology,	473	40	523	76	595	782	12
52,	528	40	541	76	595	782	12
83-110.	323	51	355	87	595	782	12
Villarreal-González,	312	62	401	99	595	782	12
M.E.	411	62	433	99	595	782	12
(2009).	443	62	475	99	595	782	12
Un	485	62	498	99	595	782	12
Modelo	508	62	541	99	595	782	12
Estructural	323	74	369	110	595	782	12
del	375	74	388	110	595	782	12
Consumo	393	74	433	110	595	782	12
de	439	74	449	110	595	782	12
Drogas	454	74	485	110	595	782	12
y	490	74	496	110	595	782	12
Conducta	501	74	541	110	595	782	12
Violenta	323	85	360	122	595	782	12
en	367	85	377	122	595	782	12
Adolescentes	384	85	442	122	595	782	12
Escolarizados.	449	85	512	122	595	782	12
Tesis	519	85	541	122	595	782	12
Doctoral	323	96	361	133	595	782	12
(Dirs.	371	96	396	133	595	782	12
R.	405	96	415	133	595	782	12
Landero	424	96	461	133	595	782	12
y	470	96	475	133	595	782	12
G.	484	96	495	133	595	782	12
Musitu).	504	96	541	133	595	782	12
Universidad	323	108	374	144	595	782	12
Autónoma	377	108	421	144	595	782	12
de	424	108	434	144	595	782	12
Nuevo	437	108	465	144	595	782	12
León.	468	108	492	144	595	782	12
México.	495	108	529	144	595	782	12
Villarreal,	312	119	354	156	595	782	12
M.	359	119	371	156	595	782	12
(2006).	375	119	406	156	595	782	12
Predictores	410	119	458	156	595	782	12
en	462	119	472	156	595	782	12
el	477	119	484	156	595	782	12
consumo	489	119	527	156	595	782	12
de	532	119	541	156	595	782	12
alcohol	323	131	354	167	595	782	12
en	360	131	370	167	595	782	12
estudiantes	376	131	423	167	595	782	12
de	429	131	439	167	595	782	12
preparatoria.	445	131	498	167	595	782	12
Tesis	504	131	525	167	595	782	12
de	532	131	541	167	595	782	12
Maestría.	323	142	364	179	595	782	12
Facultad	371	142	409	179	595	782	12
de	416	142	426	179	595	782	12
Psicología,	433	142	481	179	595	782	12
Universidad	488	142	541	179	595	782	12
Autónoma	323	153	367	190	595	782	12
de	370	153	380	190	595	782	12
Nuevo	383	153	411	190	595	782	12
León.	414	153	438	190	595	782	12
México.	441	153	476	190	595	782	12
Manuscrito	399	167	447	203	595	782	12
Recibido:	450	167	491	203	595	782	12
04/06/2010	494	167	541	203	595	782	12
Revisión	411	178	448	215	595	782	12
Recibida:	451	178	491	215	595	782	12
11/09/2010	494	178	541	215	595	782	12
Manuscrito	397	190	445	226	595	782	12
Aceptado:	448	190	491	226	595	782	12
20/10/2010	494	190	541	226	595	782	12
Copyright	335	728	367	756	595	782	12
2010	369	728	385	756	595	782	12
by	387	728	395	756	595	782	12
the	398	728	407	756	595	782	12
Colegio	410	728	435	756	595	782	12
Oficial	437	728	459	756	595	782	12
de	462	728	469	756	595	782	12
Psicólogos	471	728	506	756	595	782	12
de	508	728	516	756	595	782	12
Madrid	518	728	541	756	595	782	12
ISSN:	382	738	401	766	595	782	12
1132-0559	403	738	438	766	595	782	12
-	440	738	443	766	595	782	12
DOI:	445	738	461	766	595	782	12
10.5093/in2010v19n3a6	463	738	541	766	595	782	12
